Šablon:U začetku

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sh">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedija</sitename>
    <dbname>shwiki</dbname>
    <base>https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mediji</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Posebno</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Razgovor</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Korisnik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Razgovor s korisnikom</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Razgovor o Wikipediji</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Datoteka</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Razgovor o datoteci</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Razgovor o MediaWikiju</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Šablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Razgovor o šablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoć</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Razgovor o pomoći</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Razgovor o kategoriji</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Razgovor o portalu</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Nacrt</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Razgovor o nacrtu</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Razgovor o modulu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Šablon:U začetku</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1867</id>
    <revision>
      <id>42696272</id>
      <parentid>42684261</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="587" sha1="15hui8gcrg9spsn2se6nm9096r44cta" xml:space="preserve">{{clear}}&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;''&amp;nbsp;Ovaj članak je [[Wikipedia:Članci u začetku|u začetku]]. Poboljšajte ga &lt;span class=plainlinks&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} dodavanjem nedostajućih informacija]&lt;/span&gt;.''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{dokumentacija|sadržaj=
== Upotreba ==
{{tl|U začetku}}
}}
[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| *]]
[[Kategorija:Šabloni za održavanje Wikipedije]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>15hui8gcrg9spsn2se6nm9096r44cta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696273</id>
      <parentid>42696272</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="hz49ad5oruoccrl87mdhhwmrjs14os9" xml:space="preserve">{{clear}}&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;''&amp;nbsp;Ovaj članak je [[Wikipedia:Članci u začetku|u začetku]]. Poboljšajte ga &lt;span class=plainlinks&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} dodavanjem nedostajućih informacija]&lt;/span&gt;.''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{dokumentacija|sadržaj=
== Upotreba ==
{{tl|U začetku}}
}}
[[Kategorija:Članci u začetku| *]]
[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| *]]
[[Kategorija:Šabloni za održavanje Wikipedije]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hz49ad5oruoccrl87mdhhwmrjs14os9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1868</id>
    <revision>
      <id>42696323</id>
      <parentid>41343699</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>dopuna, asistirao ChatGPT 6.1</comment>
      <origin>42696323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2050" sha1="c0fy43muuf48rwxhgw6adamimop5o08" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
Ova kategorija i njene potkategorije sadrže '''[[Wikipedija:Članci u začetku|članke u začetku]]''', koji sadrže samo osnovne informacije o temi i kojima je potrebno proširenje. Služe za lakše pronalaženje takvih članaka i organiziranje rada na njihovoj dopuni.

'''U ovoj kategoriji nalaze se samo opći slučajevi''', odnosno članci označeni šablonom {{tl|U začetku}} koji još nisu razvrstani pomoću odgovarajućeg specifičnog šablona. Članke označene specifičnim šablonima treba tražiti u pripadajućim potkategorijama.

Kad god postoji odgovarajući specifični šablon, '''preporučuje se njegova upotreba umjesto općeg šablona'''. Treba izabrati najprecizniji raspoloživi šablon koji odgovara glavnoj temi članka. Na primjer, članak o gradu u Francuskoj označava se šablonom {{tl|Grad-Francuska-začetak}}, koji ga svrstava u [[:Kategorija:Gradovi u Francuskoj, članci u začetku|odgovarajuću potkategoriju]].

Ako je članak označen općim šablonom, zamijenite ga odgovarajućim specifičnim šablonom. Nema potrebe zadržavati opću oznaku uz specifičnu. Ako odgovarajući uži šablon ne postoji, upotrijebite šablon za šire tematsko područje, a opći šablon {{tl|U začetku}} koristite kada nema odgovarajućeg tematskog šablona ili niste sigurni koji šablon treba izabrati. Dostupne šablone možete pronaći u [[:Kategorija:Šabloni za članke u začetku|kategoriji šablona za članke u začetku]].

Članci se u ovu kategoriju i njene tematske potkategorije svrstavaju automatski, dodavanjem odgovarajućeg šablona. Zato ih nije potrebno ručno dodavati u kategorije članaka u začetku. Oznaka začetka ne zamjenjuje redovne kategorije koje opisuju sadržaj članka.

Kada članak bude dovoljno proširen da više nije u začetku, uklonite odgovarajući šablon. Sama kratkoća nije dovoljan razlog za označavanje: važna je razvijenost sadržaja u odnosu na temu. Detaljnije upute nalaze se na stranici [[Wikipedija:Članci u začetku]].

[[Kategorija:Održavanje Wikipedije]]</text>
      <sha1>c0fy43muuf48rwxhgw6adamimop5o08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeruzalem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2889</id>
    <revision>
      <id>42696590</id>
      <parentid>42601501</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46938" sha1="4fo9qzut4lw8ac7sga38i3v3v2tu9jn" xml:space="preserve">{{Naselje
| ime = Jeruzalem
| ime_genitiv =Jeruzalema
| izvorno_ime =&lt;small&gt;'''ירושלים''' (''Jerušalajm'')&lt;br /&gt;'''القُدس''' (''al-Kuds'')&lt;/small&gt;

| slika_panorama = Jerusalem infobox image.JPG
| veličina_slike = 280px
| opis_slike     = Kolaž atrakcija grada

| slika_zastava =Flag of Jerusalem.svg
| slika_zastava_veličina =70px
| slika_pečat = 
| slika_pečat_veličina = 
| slika_grb                    =Emblem of Jerusalem.svg
| slika_grb_veličina           =50px
| slika_amblem_prazno          =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis     =

| slika_lokacijska_karta_država = Izrael
| slika_lokacijska_karta_opis   =&lt;center&gt;Jeruzalem na karti Izraela

| nadimak = Kuća svetinja
| geslo =

| širina-stupnjevi = 31
| širina-minute    = 47
| širina-oznaka    = N
| dužina-stupnjevi = 35
| dužina-minute    = 13
| dužina-oznaka    = E

| lokacija_ime =[[Spisak država|Država]]
| lokacija_info ={{flag|Izrael}} / {{flag|Palestina}}
| lokacija1_ime =
| lokacija1_info =

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =gradonačelnik
| ime_vođe =Nir Barkat
| stranka_vođe =
| titula_vođe1 =

| površina_bilješke =
| površina_uža      = 125.156 [[kvadratni kilometar|km²]]
| površina_šira     = 652 [[kvadratni kilometar|km²]]
| visina            = 754  
| stanovništvo_godina       = [[2007]].
| stanovništvo_bilješke     =
| stanovništvo= 933 100&lt;ref name=&quot;mfa-40th&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Jerusalem+Capital+of+Israel/40th+Anniversary+of+the+Reunification+of+Jerusalem.htm |publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs |title=40th Anniversary of the Reunification of Jerusalem |date=2007-05-16 |accessdate=19.5. 2007.}}&lt;/ref&gt;
| stanovništvo_gustoća      =6,400/[[kvadratni kilometar|km²]]
| stanovništvo_uže=
| stanovništvo_uže_gustoća  =
| stanovništvo_šire=1 700 200
| stanovništvo_šire_gustoća =
| vremenska_zona     = [[UTC+3]]
| utc_pomak          = 
| vremenska_zona_DST = [[UTC+3]]
| utc_pomak_DST      =
| poštanski_broj     = 44 000
| pozivni_broj       = 2 (02)
| gradovi_prijatelji =
| web_stranica =[http://www.jerusalem.muni.il/jer_main/defaultnew.asp?lng=1 www.jerusalem.muni.il]
| bilješke =
}}
'''Jeruzalem''' ili '''Jerusalim''' ([[hebrejski jezik|hebrejski]]: '''&lt;span lang=&quot;he&quot; xml:lang=&quot;he&quot;&gt;יְרוּשָׁלַיִם‎&lt;/span&gt;''' -{[''Yerushalayim'']}-&amp;nbsp;– Jerušalajm, [[arapski jezik|arapski]]: '''&lt;span lang=&quot;ar&quot; xml:lang=&quot;ar&quot;&gt;القُدس‎‎&lt;/span&gt;''' -{[''al-Quds'']}- – el-Kuds), prastari grad na [[Bliski Istok|Bliskom Istoku]], te grad ključne važnosti za religije [[Judaizam]], [[Hrišćanstvo]] i [[Islam]]. Broj stanovnika danas je 973.960. Jeruzalem je izrazito kulturno raznovrstan grad sa raznolikim nacionalnim, religijskim i socioekonomskim grupama. Dio grada znan kao Stari Grad je okružen gradskim bedemom i podijeljen na četiri kvarta: židovski, hrišćanski, armenski i muslimanski.

Historija grada seže unazad do četvrtog milenijuma prije nove ere, što ga čini jednim od najstarijih gradova u svijetu&lt;ref&gt;[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Peace/jerutime.html Jewish Virtual Library - Timeline for the History of Jerusalem]&lt;/ref&gt;. Jerusalem je najsvetiji grad [[Judaizam|Judaizma]] i duhovni centar [[Jevreji|Jevrejskog]] naroda još od desetog vijeka prije nove ere. Također sadrži određeni broj historijskih lokacija značajnih za [[Kršćanstvo]], a muslimani ga priznaju za treći najsvetiji grad [[Islam]]a. Iako ima površinu od svega 0,9 kvadratnih kilometara &lt;ref&gt;Kollek, Teddy (1977). &quot;Afterword&quot;. in John Phillips. A Will to Survive - Israel: the Faces of the Terror 1948-the Faces of Hope Today. Dial Press/James Wade. &quot;about 225 acres (0.91 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)&quot;&lt;/ref&gt; Stari grad (Jerusalema) je dom historijskim mjestima od velike važnosti za tri najveće svjetske monoteističke religije (između ostalih [[Džamija al-Aqsa]], [[Zapadni zid]] (tzv. Zid plača), i [[Crkva svetog Groba]]). Stari grad, mjesto svjetskog naslijeđa, je tradicionalno podijeljen na četiri dijela: Armensku, Kršćansku, Jevrejsku i Muslimansku četvrt. Stari grad je nominovan za uvrštavanje na listu Mjesta svjetskog naslijeđa koja su u opasnosti od uništenja. Na ovu listu ga je nominovala država Jordan 1982. godine. U toku svoje historije grad je bio uništen dva puta, pod opsadom 23 puta, napadnut 52 puta, a 44 puta je bio zauziman.

Status grada je pod velikim nesuglasicama. Od primirja [[1949]]. godine između [[Izrael]]a i [[Jordan]]a Zelena Linija presijeca grad. Nakon pobjede u Šestodnevnom Ratu [[1967]]. godine Izrael kontroliše cijeli grad te ga zvanično prisvaja. Po Izraelskom Jeruzalimskom zakonu, Jeruzalem je glavni grad države Izrael i centar je Jeruzalemskog okruga. Također je sjedište državne uprave te uobičajeno služi kao glavni grad Izreala. Mnoge države ne priznaju izraelsko prisvojenje grada ili dijelova grada te podržavaju svoj stav s tim što zadržavaju svoje ambasade u [[Tel Aviv]]u ili tek u predgrađu Jeruzalema. [[Palestinci]] također smatraju čitav ili dio Jerusalima glavnim gradom buduće [[Palestina|Palestine]]. Izraelska [[aneksija]] Jerusalema je više puta osuđivana od strane Ujedinjenih Nacija &lt;ref&gt;[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/UN/unres252.html Jewish Virtual Library United Nations Security Council Resolution 252]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Resolution 298 of 25 September 1971 |url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/eed216406b50bf6485256ce10072f637/441329a958089eaa852560c4004ee74d!OpenDocument |access-date=2015-04-16 |archivedate=2009-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090330214804/http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/eed216406b50bf6485256ce10072f637/441329a958089eaa852560c4004ee74d!OpenDocument |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;. Palestinci su proglasili Istočni Jerusalem za glavni grad svoje buduće države &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Segal, Jerome M. - Negotiating Jerusalem 1997 |url=http://www.publicpolicy.umd.edu/IPPP/Fall97Report/negotiating_jerusalem.htm |access-date=2015-04-16 |archivedate=2006-05-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060514191731/http://www.publicpolicy.umd.edu/IPPP/Fall97Report/negotiating_jerusalem.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;. U skladu sa rezolucijom Ujedinjenih Nacija 478. (usvojena 1980. godine) najveći broj ambasada je preseljen iz ovog grada, iako neke od država (kao SAD) još uvijek posjeduju zemlju u gradu namijenjenu smještaju ambasade, kada bude postignut eventualni konsenzus međunarodne zajednice o tome.

== Smještaj i stanovništvo ==
Smjestio se na raskrižju puteva koji vode od [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]] i [[Tel Aviv]]a prema [[Mrtvo more|Mrtvom moru]] i [[Jerihon]]u, te od [[Damask]]a i [[Šekem]]a ili [[Nablus]]a na sjeveru, prema [[Hebron]]u na jugu. Nalazi se na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] između 650 i 840 metara, na području gdje [[pustinja]] prelazi u [[polupustinja|polupustinju]].

U gradu, kojem službeno pripadaju i mnoga okolna židovska naselja, živi 724.000 stanovnika (podaci od [[24. 5.|24.5.]] [[2006]]. Nacionalni, kulturni, socijalni i vjerski sastav stanovništva izrazito je raznolik, a često su pojedine narodnosne, kulturne i vjerske skupine međusobno odijeljene.

Obično se grad dijeli na zapadni, koji je pretežno [[jevreji|židovski]], i istočni, koji je pretežno [[Arapi|arapski]]. U okviru istočnog Jeruzalema nalazi se i Stari grad, koji je podijeljen u četiri četvrti: muslimansku, židovsku, kršćansku i armensku.

== Historija ==
{{main|Historija Jeruzalema}}
[[Arheologija|Arheološki nalazi]] koji upućuju na postojanje naselja na mjestu ovog grada potjeću iz 3. tisućljeća pne. Prvo spominjanje grada u pisanim izvorima je iz 2. tisućljeća pne.&lt;ref&gt;[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Peace/jerutime.html &quot;Timeline for the History of Jerusalem&quot;. Jewish Virtual Library. American-Israeli Cooperative Enterprise. Retrieved on 2007-04-16]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Freedman, David Noel (2000-01-01). Eerdmans Dictionary of the Bible. Wm B. Eerdmans Publishing. pp. 694–695. {{ISBN|0-8028-2400-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Freedman, David Noel pp. 694&quot;&gt;Freedman, David Noel (2000-01-01). Eerdmans Dictionary of the Bible. Wm B. Eerdmans Publishing. pp. 694–695. {{ISBN|0-8028-2400-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Killebrew Ann E. &quot;Biblical Jerusalem: An Archaeological Assessment&quot; in Andrew G. Vaughn and Ann E. Killebrew, eds., &quot;Jerusalem in Bible and Archaeology: The First Temple Period&quot; (SBL Symposium Series 18; Atlanta: Society of Biblical Literature, 2003)&lt;/ref&gt;

[[Datoteka:DavtowerS.jpg|lijevo|mini|300px|Davidova kula]]
[[Datoteka:Jerusalem from mt olives.jpg|mini|300px|left|Pogled na Jerusalim sa [[Maslinova gora|Maslinove gore]]]]
Execration Texts (eng. ''execration''-gnušanje, proklinjanje), poznati i kao Zabranjena lista (eng. ''Proscription Lists'') (iz XIX vijeka p. n. e.), koji pominju grad po imenu Roshlamem ili Rosh-ramen &lt;ref name=&quot;Freedman, David Noel pp. 694&quot;/&gt;, kao i &quot;Amarna&quot; pisma ili &quot;Amarna&quot; tablice (eng. Amarna letters, Amarna tablets) (iz XIV vijeka p. n. e.) su vjerovatno najstarija pisana svjedočanstva o gradu &lt;ref&gt;Shalem, Yisrael (1997-03-03) [http://www.biu.ac.il/JS/rennert/history_2.html &quot;History of Jerusalem from Its Beginning to David&quot;.] Jerusalem: Life Throughout the Ages in a Holy City. Bar-Ilan University Ingeborg Rennert Center for Jerusalem Studies. Retrieved on 2007-01-18&lt;/ref&gt;. Neki [[Arheologija|arheolozi]], uključujući Kathleen Kenyon, vjeruju da je Jerusalem &lt;ref&gt;the original name URU URU salem KI in Akkadian, found listed in the Amarna letters when it was still a fortified well of the Egyptians and ruled by Abi Heba meant city of peace&lt;/ref&gt; kao grad osnovan od strane zapadnosemitskog naroda koji su gradili naselja još oko 2.600 godine p. n. e. U skladu sa jevrejskim predanjima Jerusalem su osnovali Sam i &quot;Eber&quot;, [[Ibrahim|Ibrahimovi (Abrahaamovi)]] potomci. Prvo pominjanje u [[Biblija|Bibliji]] navodi da je Jerusalem bio pod vlašću Melchizedeka (po sufijskoj tradiciji njegovo ime je al-Khidr) Ibrahimovog saveznika. Nešto kasnije grad se nalazio na teritoriji plemena Benjamin (jednog od dvanaest izraelskih plemena), ali još uvijek pod vlašću Jebuzita (kanaanskog plemena), sve dok ga [[Davud|Davuda (Davida)]] nije načinio glavnim gradom ujedinjenog Izraelskog kraljevstva (oko 1.000 godine p. n. e.) &lt;ref&gt;Greenfeld, Howard (2005-03-29). A Promise Fulfilled: Theodor Herzl, Chaim Weizmann, David Ben-Gurion, and the Creation of the State of Israel. Greenwillow. p. 32. {{ISBN|0-06-051504-X}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cityofdavid.org.il/timeline_eng.asp &quot;Timeline&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627234635/http://www.cityofdavid.org.il/ |date=2013-06-27 }} City of David. Ir David Foundation. Retrieved on 2007-01-18&lt;/ref&gt; (zanimljivo je da prema ranijim arheološkim iskopavanjima nisu pronađeni tragovi nasilnog osvajanja grada). Skora iskopavanja velikih kamenih struktura su protumačena od strane pojedinih arheologa kao potvrda navoda iz svetih knjiga.

Kao grad pripadao je narodu [[Kanaan]]aca, a od 1600. do 1300. pne. pao je pod [[egipat]]ski utjecaj, a kanaanski su vladari plaćali danak [[faraon]]u. Prema izvještajima tih vladara, koji su ostali zapisani u egipatskim arhivima, grad su u to doba ugrožavali &quot;Habiru&quot;, vjerojatno preci [[Jevreji|Židova]], to jest Hebreja.

Oko 1000. pne. grad su od naroda Jebusejaca (vjerojatno kanaansko pleme) osvojili Židovi. Prema [[Biblija|biblijskom]] izvještaju, Židove je predvodio [[kralj David]], a Jeruzalem postaje središtem nove države, te se otada širi, a arheloški ostaci postaju sve brojniji. U sljedećem je razdoblju izgrađeh i [[Hram]] uz grad, a postupno se šire i zidine. Posebno je veliko proširenje grada bilo u doba [[kralj Ezekiel|kralja Ezekiela]] i [[kralj Jošija|Jošije]] u 8. i 7. st. pne. [[580-e pne.|587. pne.]] grad pada pod [[Babilonija|babilonsku]] vlast, a razorene su i zidine i Hram.

Pod [[Perzija|perzijskim]] kraljem Kirom, Židovima je [[530-e pne.|537. pne.]] omogućen povratak u Jeruzalem, a potom i obnova grada i Hrama, koji će biti poznat kao Drugi hram. Grad je bio središtem i židovske pobune protiv [[helenizam|helenističke]] vlasti u 2. st. pne., a potom i sjedište židovskih etnarha i velikih svećenika, sve dok vlast nije preuzeo [[Herod Veliki|Herod I. Veliki]] koji je postao kraljem. On je dodatno utvrdio grad i dogradio Hram.
U 1. stoljeću u Jeruzalemu je razapet Isus, a grad postaje ishodištem [[hrišćanstvo|kršćanstva]].

Nakon Drugog židovskog ustanka pod vodstvom [[Šimun Bar Kokhba|Bar Kokhbe]], [[Antički Rim|Rimljani]] sravnjuju Jeruzalem sa zemljum, grade novi grad i mijenjaju mu ime u Aelia Capitolina. Nakon [[325]]. i davanja slobode kršćanima u [[Rimsko Carstvo|Rimskom carstvu]], u gradu se podižu brojne crkve, od kojih je najpoznatija [[bazilika Svetoga groba]].

[[638]]. Jeruzalem osvajaju [[Arapi]] i njime vladaju do dolaska [[križarski ratovi|križara]] [[1099]], koji će njime vladati do [[1187]]., kad ga osvajaju muslimani sa [[Saladin]] na čelu. Gradom će vladati Arapi sve do [[1517]]. Tada ga zauzima [[Turci|turski]] sultan [[Sulejman I]]., koji ponovno gradi veći dio zidina i većinu gradskih vrata koja u i danas vidljiva.

Kroz sve ovo vrijeme mijenjao se i izgled grada. Osobito su za arapske i križarske vlasti nastale današnje ulice Starog grada s tržnicama i trgovinama. Religozna arhitektura je također ostavila traga, kako ona [[islam]]ska, tako i kršćanska. U tursko vrijeme, osobito u prvih pedesetak gorina, izgrađene su brojne fontane i gradske palače.

Krajem [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] grad [[1917]]. pripada Britanskom mandatu u [[Palestina|Palestini]] i otada se sve više doseljavaju Židovi iz [[Evropa|Europe]], te se grade naselja u zapadnom, novom dijelu grada. Događaji za vrijem i nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] dovest će do neizvjesnog položaja Jeruzalema, a status grada postat će jednim od ključnih pitanja u mirovnim pregovorima.

=== Period hrama ===
Prema hebrejskim zapisima, kralj David je vladao do 970 godine p. n. e. Naslijedio ga je njegov sin [[Solomon]] (Sulejman) &lt;ref name=&quot;Michael, E. pp. 20&quot;&gt;Michael, E.; Sharon O. Rusten, Philip Comfort, and Walter A. Elwell (2005-02-28). The Complete Book of When and Where: In The Bible And Throughout History. Tyndale House Publishers, Inc.. pp. 20–1, 67. {{ISBN|0-8423-5508-1}}.&lt;/ref&gt; koji je izgradio hram na brdu Moriah. Solomonov hram (kasnije poznat kao Prvi hram) igrao je ključnu ulogu u jevrejskoj historiji kao mjesto gdje je bio pohranjen [[Kovčeg Saveza]] &lt;ref&gt;[http://www.andrews.edu/archaeology/archive/merling Merling, David] (1993-08-26). [http://www.andrews.edu/archaeology/archive/merling/newpage3.htm &quot;Where is the Ark of the Covenant?&quot;] Andrew's University. Retrieved on 2007-01-22.&lt;/ref&gt;. Preko 450 godina, sve do [[babilon]]skih osvajanja 587. godine p. n. e., Jerusalem je bio politički glavni grad prvo ujedinjenog Kraljevstva Izraela a zatim Judejskog kraljevstva, dok je hram bio [[Religija|religiozni]] centar Izraelćana &lt;ref&gt;Jerusalem: Illustrated History Atlas Martin Gilbert, Macmillan Publishing, New York, 1978, p. 11&lt;/ref&gt;. Ovaj period je u [[Historija|historiji]] poznat kao doba Prvog hrama &lt;ref&gt;Zank, Michael. [http://www.bu.edu/mzank/Jerusalem/p/period2-2-1.htm &quot;Capital of Judah I (930–722)&quot;] Boston University. Retrieved on 2007-01-22.&lt;/ref&gt;. Poslije Solomonove smrti (oko 930. godine p. n. e.) deset sjevernih plemena su se odvojili od Kraljevstva Izraela. Pod vodstvom Kuće Davuda i Solomona Jerusalem je ostao glavni grad Judejskog kraljevstva.

Nakon što su [[Asirija|Asirci]] osvojili Kraljevstvo Izrael, 722. godine p. n. e., Jerusalem je bio preplavljen izbjeglicama iz sjevernog kraljevstva. Period Prvog hrama se završio oko 586. godine p. n. e., nakon što su Babilonci zauzeli Izrael i Jerusalem, te uništili Hram. Godine 538. p. n. e., nakon pedeset godina babilonske okupacije, [[Perzija|perzijski]] kralj Kirus Veliki pozvao je Jevreje da se vrate u Judeju i obnove Jerusalem i Hram. Izgradnja drugog hrama je završena 516. godine p. n. e., tokom vladavine Darija Velikog, sedamdeset godina nakon uništenja Prvog hrama &lt;ref&gt;Sicker, Martin (2001-01-30). Between Rome and Jerusalem: 300 Years of Roman-Judaean Relations. Praeger Publishers. p. 2. {{ISBN|0-275-97140-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zank, Michael. [http://www.bu.edu/mzank/Jerusalem/p/period2-3.htm &quot;Center of the Persian Satrapy of Judah (539–323)&quot;] Boston University. Retrieved on 2007-01-22.&lt;/ref&gt;. Tim je Jerusalem povratio svoju ulogu glavnog grada Judeje i centra judaizma. Nakon što je [[Makedonija|Makedonski]] vladar [[Aleksandar Veliki]] osvojio Perziju, Jerusalem i Judeja su potpali pod makedonsku kontrolu, tačnije pod kontrolu dinastije [[Ptolemeji|Ptolemeja]] sa Ptolemejom I. Godine 198. p. n. e. Ptolomej V je izgubio Judeju i nad njom su prevlast uspostavili Seleukovići sa Antiohom III na čelu. Seleukovići su pokušali da reorganizuju Jerusalem kao [[Helenizam|helenistički]] polis, a tim nastojanjima je došao kraj 168. godine p. n. e. sa Makabejskim ustankom vođenim od strane Mattathiasa, velikog svećenika, i njegovih pet sinova. Potom je uspostavljeno Hasmonejsko kraljevstvo (152. godine p. n. e.) sa glavnim gradom Jerusalemom &lt;ref&gt;Schiffman, Lawrence H. (1991). From Text to Tradition: A History of Second Temple and Rabbinic Judaism. Ktav Publishing House. pp. 60–79. {{ISBN|0-88125-371-5}}&lt;/ref&gt;.

=== Jevrejsko-Rimski ratovi ===
Kako je Rim postajao snažniji postavio je Heroda za marionetskog kralja. Herod Veliki, kako je bio nazivan, dao je sebi zadatak razvoja i uljepšavanja grada. Gradio je palate, kule i zidove, a i proširio je Hram. Za vrijeme Herodove vladavine površina koju je Hram zauzimao se udvostručila &lt;ref name=&quot;Michael, E. pp. 20&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Har-el, Menashe. This Is Jerusalem. Canaan Publishing House.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zank, Michael. [http://www.bu.edu/mzank/Michael_Zank/Jerusalem/templemount.html &quot;The Temple Mount&quot;] Boston University. Retrieved on 2007-01-22.&lt;/ref&gt;. U 6. godini nove ere (u daljem tekstu ne.) Jerusalem i okolina su došli pod direktnu vlast Rima kao Provincija Iudaea &lt;ref&gt;[http://en.wikipedia.org/wiki/John_Dominic_Crossan Crossan, John Dominic] (1993-02-26). The Historical Jesus: the life of a Mediterranean Jewish peasant (Reprinted ed.). San Francisco: HarperCollins. p. 92. {{ISBN|0-06-061629-6}}. &quot;from 4 BCE until 6 CE, when Rome, after exiling [Herod Archelaus] to Gaul, assumed direct prefectural control of his territories&quot;&lt;/ref&gt; a Harodovi nasljednici su ostali kraljevi Judeje do [[96]] godine ne. Rimska vlast nad Jerusalemom i okolinom bola je uzdrmana Prvim Jevrejsko-Rimskim ratom, koji je doveo i do uništenja Hrama 70. godine ne. Grad je još jednom imao funkciju glavnog grada tokom trogodišnje bune poznate kao Bar Kochba ustanak, započet 132. godine ne. Rimljani su ugušili i taj ustanak 135. godine ne. Imperator Hadrian je potom romanizovao grad, preimenovavši ga u Aelia Capitolina &lt;ref&gt;Lehmann, Clayton Miles. &quot;Palestine: People and Places&quot;. The On-line Encyclopedia of the Roman Provinces. The University of South Dakota. http://www.usd.edu/erp/Palestine/people&amp;p.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080310053409/http://www.usd.edu/erp/Palestine/people%26p.htm |date=2008-03-10 }}. Retrieved on 2007-04-18.&lt;/ref&gt;, i zabranio Jevrejima ulazak. Također je preimenovao Iudaea provinciju nakon pokušaja Filistinaca da ponovo judaiziraju zemlju &lt;ref name=&quot;usd.edu&quot;&gt;Lehmann, Clayton Miles (2007-02-22). &quot;Palestine: History&quot;. The On-line Encyclopedia of the Roman Provinces. The University of South Dakota. http://www.usd.edu/erp/Palestine/history.htm. Retrieved on 2007-04-18.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cohen, Shaye J. D. (1996). &quot;Judaism to Mishnah: 135–220 C.E&quot;. in Hershel Shanks. Christianity and Rabbinic Judaism: A Parallel History of their Origins and Early Development. Washington DC: Biblical Archaeology Society. p. 196.&lt;/ref&gt;. Zabrana ulaska Jevrejima u grad je trajala sve do 4 vijeka.

U pet vijekova poslije Bar Kokhba ustanka grad je mijenjao ime, prvo pod Rimljanima potom pod Bizantijom. Tokom četvrtog vijeka, rimski imperator [[Konstantin Veliki]] izgradio je određeni broj kršćanskih građevina poput [[Bazilika Svetoga groba|Bazilike Svetoga groba]]. Jerusalem je dostigao maksimum populacije na kraju perioda Drugog hrama: grad je ležao na 2&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; i brojao 200.000 stanovnika &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;usd.edu&quot;/&gt;. Nakon Konstantina velikog pa sve do 7 vijeka Jevreji su bili istjerani iz Jerusalema &lt;ref&gt;Zank, Michael. [http://www.bu.edu/mzank/Jerusalem/p/period3-2.htm &quot;Byzantian Jerusalem&quot;]. Boston University. http://www.bu.edu/mzank/Jerusalem/p/period3-2.htm. Retrieved on 2007-02-01.&lt;/ref&gt;.

=== Rimsko - Perzijski ratovi ===
U rasponu nekoliko desetljeća, Jerusalem je prelazio iz rimskih ruku u perzijske i još jednom se vratio pod rimsku vlast. U napredovanju Sasanid Khosrau II na Bizantijsku teritoriju (početkom sedmog vijeka), napredujući kroz Siriju, sasanidski generali Šahrabaraz i Shahin napadali su Jerusalem (perzijski: Dej Houdkh). Oni su bili potpomagani od strane Jevreja u Palestini, koji su ustali protiv Bizantije &lt;ref name=&quot;Conybeare, Frederick C. 1910 pp. 502&quot;&gt;Conybeare, Frederick C. (1910). The Capture of Jerusalem by the Persians in 614 AD. English Historical Review 25. pp. 502–517.&lt;/ref&gt;.

U opsadi Jerusalema (614. godine), nakon 21 dana nemilosrdnog rata, Jerusalem je osvojen. Bizantijske hronike su navele kako su Sasanidska vojska i Jevreji zaklali desetine hiljada Kršćana u gradu, epizoda koja je predmet mnogih rasprava među historičarima. Grad je ostao u rukama Sasanida nekih petnaest godina, dok ga Bizantijski car [[Heraklije]] nije zauzeo 629. godine &lt;ref name=&quot;Conybeare, Frederick C. 1910 pp. 502&quot;/&gt;.

=== Arapska vladavina ===
Jerusalem se smatra trećim najsvetijim gradom za Islam nakon [[Meka|Meke]] i [[Medina|Medine]]. Među muslimanima ranijeg doba bio je poznat kao Bayt al-Maqdes, kasnije je postao poznat kao al-Quds al-Sharif. Godine 638. islamski Halifat je proširio vlast na Jerusalem &lt;ref&gt;Jerusalem: Illustrated History Atlas Martin Gilbert, Macmillan Publishing, New York, 1978, p. 7&lt;/ref&gt;. Sa arapskim osvajanjem, Jevrejima je dozvoljen povratak u grad &lt;ref&gt;Gil, Moshe (February 1997). A History of Palestine, 634–1099. Cambridge University Press. pp. 70–71. {{ISBN|0-521-59984-9}}.&lt;/ref&gt;. Halifa Omer ibn al-Khattab potpisao je ugovor s Monophysitskim kršćanskim patrijarhom Sophroniusom, uvjeravajući ga da su kršćanska sveta mjesta i stanovništvo zaštićeni pod muslimanskom vlašću &lt;ref&gt;Runciman, Steven (1951). A History of the Crusades:The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem. Penguin Books. Vol.1 pp.3–4. {{ISBN|0-521-34770-X}}.&lt;/ref&gt;. Tada je Omer odbio da se moli u crkvi, tako da naredne generacije muslimana ne bi zahtjevali da se crkve pretvore u džamije. On se molio izvan crkve, gdje je sagrađena Omerova džamija koja stoji i danas. Prema Galilejskom biskupu Arculfu, koji je živio u Jerusalemu 679 - 688. godine, Omerova džamija je pravougaona drvena struktura izgrađena preko ruševina koja bi mogla primiti 3.000 vjernika &lt;ref name=&quot;The Early Arab Period – 638–1099&quot;&gt;Shalem, Yisrael. [http://www.biu.ac.il/js/rennert/history_8.html &quot;The Early Arab Period – 638–1099&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151216173527/http://www.biu.ac.il/JS/rennert/history_8.html |date=2015-12-16 }}. Ingeborg Rennert Center for Jerusalem Studies, Bar-Ilan University. Retrieved 2008-07-20.&lt;/ref&gt;. Kada su muslimani prvi put došli u Bayt al-Maqdes, tražili su mjesto Daleke Svete džamije (Al-Mesdžid Al-Aqsa) što je spomenuto u [[Kur'an]]u i [[hadis]]u. Pronašli su mjesto puno smeća, očistili ga i nakon toga počeli koristiti za molitve. Umayyadski halifa, Abd al-Malik naručio je izgradnju [[Kupola na stijeni|Kupole na stijeni]] u kasnom VII. vijeku &lt;ref&gt;Hoppe, Leslie J. (August 2000). The Holy City: Jerusalem in the Theology of the Old Testament. Michael Glazier Books. p. 15. {{ISBN|0-8146-5081-3}}.&lt;/ref&gt;. U X vijeku historičar al-Muqaddasi piše da je Abd al-Malik izgradio svetište, koje bi se moglo takmičiti u raskoši sa Jerusalemskim monumentalnim crkava &lt;ref name=&quot;The Early Arab Period – 638–1099&quot;/&gt;.

=== Turska vladavina ===

Godine 1516 su Osmanlije pod vodjstvom Sultana Selima I (1470-1520) pobjedili Mamluke u Siriji. U daljim napadima su Osmanlije osvojile i Egipat i Arabiju. Jerusalem je dobio status osmanlijskog Sandzaka. Prva desetljeca turske vladavine su donijeli Jerusalemu napredak.

Sultan Sulejman I je poslije osvajanja Jerusalema obnovio gradske zidine i citadelu (tvrdjavu). Obje se danas nalaze pod zastitom kao spomenici kulture i stoje na listi UNESCO-Svjetskog naslijedja.

Poslije 1535 je Sultan Sulejman sagradio utvrdjenja grada, koja i danas cine zidine grada. Visoke zidine grada su trebale oznaciti novu vladavinu Osmana. Jerusalem je izmedju ostaloga i zbog toga dobio na znacaju u vremenu koje slijedi.

9. Decembra 1917 je osmalijski guverner grada, grad predao bez borbe Britancima, da ne bi ostetili historijske dijelove grada. General Edmund Allenby je toga dana umarsirao u grad.

== Status Jeruzalema ==
Jeruzalem ima posebno važno mjesto u predaji triju [[monoteizam|monoteističkih]] religija: [[judaizam|judaizma]], [[hrišćanstvo|kršćanstva]] i [[islam]]a, što je kroz povijest izazivalo brojne sukobe.
Na međunarodnim mirovnim konferencijama, poput [[Bečki kongres|Bečkog]] ([[1814]].-[[1815]].) i osobito [[Berlinski kongres|Berlinskog kongresa]] ([[1878]].), o statusu Jeruzalema raspravljalo se kao o &quot;Pitanju svetih mjesta&quot;. Slično je bilo i na [[Versajski sporazum|Versajskoj konferenciji]] ([[1919]].).

Prema rezoluciji [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih naroda]] kojom je, nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] uspostavljena Država Izrael, ovaj je grad morao ostati po međunarodnom upravom.

Izrael je [[1950]]. proglasio Jeruzalem svojim glavnim gradom, što je ušlo u izraelsko zakonodavstvo [[1980]]., te se u zapadnom Jeruzalemu nalazi sjedište predsjednika, predsjednika vlade, Kneset (izraelski parlament), i gotovo sva ministarstva (jedino je ministarstvo obrane ostalo u Tel Avivu).

Rezolucija 478 [[Vijeće sigurnosti|Vijeća sigurnosti]] određuje da je izraelska odluka od [[1980]]. ništavna, te poziva sve države da [[ambasada|veleposlanstva]] zadrže u [[Tel Aviv]]u. Samo su dvije države uspostavile veleposlanstva u Jeruzalemu.

Za [[Palestinska Narodna Samouprava|Palestinsku Narodnu Samoupravu]] Jeruzalem je željeni glavni grad, čemu se Izrael protivi.

Današnji je prevladavajući stav međunarodne zajednice da se do rješenja pitanja statusa Jeruzalema ima doći dogovorom Izraela i Palestine.

=== Veroispovesti ===

U Jerusalimu deluje veliki broj religijskih zajednica i pokreta. [[Misionarstvo]] je zabranjeno u celom [[Izrael]]u.

Najbrojnija verska zajednica u gradu su [[jevreji]]. Ovde su više nego u ostatku Izraela prisutni [[ultraortodoksni jevreji|ultraortodoksni]] (ne-cionisti) i [[ortodoksni jevreji]] ([[cionizam|cionisti]]).

Od islamskih zajednica zastupljeni su [[sunizam|suniti]], [[šiizam|šiiti]], [[alaviti]] i [[druzi]].

Hrišćanske crkve koje deluju u Jerusalimu su: [[Grčka pravoslavna crkva]], [[Ruska pravoslavna crkva]], [[Gruzijska pravoslavna crkva]], [[Sirijska pravoslavna crkva]], [[Melkiti|Melkitska grkokatolička crkva]], [[Starokatolička crkva]], [[Katolička crkva|Rimokatolička crkva]], [[Luteranizam|Luteranska crkva]], [[Crkva Engleske|Anglikanska crkva]], [[Jermenska apostolska crkva]] i [[Etiopska pravoslavna crkva]].
[[Datoteka:Western wall jerusalem night.jpg|levo|mini|180p|Zid plača]]
[[Datoteka:Holy sepulchre exterior.jpg|levo|mini|180p|Ulaz u [[Hram Vaskrsenja Hristovog|Crkvu Hristovog groba]]]]
[[Datoteka:Felsendom mit Olivenbaum.JPG|levo|mini|180p|Kupola na Steni]]

Statistički godišnjak grada Jerusalima govori da u gradskom području postoje 1204 [[Sinagoga|sinagoge]], 158 [[Crkva (građevina)|crkava]] i 73 [[DŽamija|džamije]].{{sfn|Guinn|2006|pp=142}} Neke lokacije, poput prostora gde se nekada nalazio [[Jerusalimski hram]], su često povod za sukobe.

=== Judaizam ===
Od 10. veka pre nove ere Jerusalim je za jevreje sveto mesto na kome se nalazio [[Solomonov hram|Solomonov]] i [[Drugi jerusalimski hram]]. U [[Stari zavet|Starom zavetu]] Jerusalim se pominje 632 puta. Ovaj grad se stalno pominje kao mesto gde se objavljuju biblijska Božja proročanstva i zapovesti. Ovo je posebno karakteristično za knjige proroka [[Prorok Danijel|Danijela]], [[Prorok Jeremija|Jeremije]], [[Isaija|Isaije]], [[Prorok Jezekilj|Jezekilja]], [[Prorok Zaharija|Zaharija]] i za [[Psalmi|psalme]]. Jedno od najposećenijih mesta u Jerusalimu je ostatak [[Solomonov hram|Solomonovog hrama]]- [[Jerusalimski Hram]], Zapadni zid, nama poznatiji kao [[Zid plača]]. [[Jevreji]] iz celog sveta dolaze da se mole ispred ovog zida ostavljajući poruke na hartiji u pukotinama zida. Ovde se mole i [[hasidi]] - vernici sa dugačkim zulufima, crnom bradom, u crnim odorama i sa šeširima koji liče na cilindre. Značajna mesta za Jevreje su, pored Zapadnog zida, još i Davidov i Solomonov grob.

=== Hrišćanstvo ===
Za hrišćane je Jerusalim sveti grad jer je to mesto gde je [[Isus|Isus Hristos]] mučen, razapet i vaskrsao. Jerusalim se pominje u [[Novi zavet|Novom zavetu]] više od 100 puta. Po biblijskom verovanju, Isus je ovde donesen ubrzo posle rođenja, tu je kasnije isterao trgovce i menjače novca iz hrama, i tu je večerao sa apostolima. Neposredno izvan drevnog Jerusalima (verovatno mesto je danas unutar grada), Isus je raspet i sahranjen. Hrišćanski hodočasnici i turisti posećuju ulicu kojom je [[Isus|Hristos]] prošao kada je vođen na pogubljenje. NJeno ime je [[Via Dolorosa]], što znači „Put bola“. U ulici su označena mesta na kojima je Isus padao noseći krst. Danas se tu nalazi pijaca. Na brdu [[Golgota]], gde je razapet Hristos, danas se nalazi [[Hram Vaskrsenja Hristovog|Crkva Vaskrsenja Hristovog]] (Crkva Svetog Groba), a u rupu u zemlji u koju je bio poboden krst posetioci stavljaju ruke.

=== Islam ===
Za razliku od [[Biblija|Biblije]] i [[Tanah]]a, [[Kuran]] nijednom ne pominje Jerusalim. Ipak, ovaj grad se tradicionalno smatra trećim najsvetijim mestom u islamu, posle [[Meka|Meke]] i [[Medina|Medine]]. Za pripadnike muslimanske vere značajna je džamija [[Al Aksa]] ispred koje se nalazi kamen sa otiscima kopita [[Muhamed]]ovog konja. Predanje kaže da je konj svoje otiske u njemu ostavio neposredno pre nego što se Muhamed vazneo u nebo, gde se pridružio ostalim prorocima islama.

=== Stari grad ===
[[Stari grad (Jerusalim)|Stari grad u Jerusalimu]] predstavlja stari deo grada Jerusalima, koji je utvrđen zidinama koje je poslednji put podigao Sulejman Veličanstveni. Prostire se na površini od 0.9&amp;nbsp;km² modernog grada Jerusalima. 
: Unutar Starog grada se nalaze neke od najvažnijih verskih obeležja: [[Hramovna gora]] i [[Zid plača]] (za jevreje), [[Hram Vaskrsenja Hristovog]] (za hrišćane), i [[Kupola na steni]] i džamija [[Al Aksa|Al-Aksa]] (za muslimane).
Stari grad je tradicionalno podeljen u '''četiri''' nejednaka dela, a današnji nazivi su uvedeni tek u 19. veku.

:Danas je [[Stari grad (Jerusalim)|Stari grad]] u Jerusalimu, podeljen na:
* '''Muslimansku''' četvrt
* '''Hrišćansku''' četvrt
* '''Jevrejsku''' četvrt
* '''Jermensku''' četvrt
Na zidinama Starog grada su u početku postojale četiri porte(kapije), kasnije jedanaest, od kojih je danas otvoreno sedam porti (kapija) na Starom gradu.

== Klima ==
Grad karakteriše [[Mediteranska klima]], sa toplim suhim ljetima i hladnim kišnim zimama. Malo snijega padne jednom do dva puta godišnje, s tim da svake tri do četiri godine dođe do veće snježne padavine. Januar je najhladniji mjesec u godini, sa prosječnim temperaturama od oko 8°celzijusa (u daljem tekstu C); a juli i august su najtopliji mjeseci u godini, sa prosječnim temperaturama od oko 23&amp;nbsp;°C. Temperaturne razlike tokom dana i noći su velike, tako da su noći u Jerusalemu nešto hladnije čak i tokom ljeta. Prosječne godišnje padavine iznose oko 590&amp;nbsp;mm kiše, uz najveći intenzitet između oktobra i maja &lt;ref&gt;[http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0010?from=month_bottomnav_business The Weather Channel]&lt;/ref&gt;.

Najveća količina zagađenja zraka dolazi od saobraćaja. Mnoge glavne ulice u gradu nisu predviđene za trenutni opseg saobraćaja, što dovodi do zakrčenja i povećanog izbacivanja ugljen dioksida u zrak. Industrijsko zagađenje je nešto manje, međutim emisije fabrika na izraelskoj mediteranskoj obali mogu putem zraka dospjeti čak do Jerusalema i tako doprinijeti njegovom zagađivanju.

== Ekonomija ==
Kroz historiju, jerusalemska [[ekonomija]] se uglavnom oslanjala na priliv religijskih hodočasnika, s obzirom da je grad bio daleko od glavnih luka Jaffe i Gaze &lt;ref&gt;Dumper, Michael (1996-04-15). The Politics of Jerusalem Since 1967. Columbia University Press. pp. 207–10. {{ISBN|0-231-10640-8}}.&lt;/ref&gt;. Danas grad bilježi porast posjeta stranih turista koji uglavnom posjećuju Zapadni zid i stari grad. Ipak u zadnjih pola vijeka postalo je jasno da se razvoj gradske ekonomija ne može zasnivati isključivo na njegovom religioznom značaju.

== Transport i komunikacije ==
Aerodrom koji je najbliži gradu je Atarot aerodrom, i on je bio korišten za domaće letove do 2001. godine. Nakon toga je preuzet od strane Izraelskih oružanih snaga (zbog nemira u Ramallahu i na Zapadnoj Obali). Svi letovi s Atarota su preusmjereni na Međunarodni aerodrom Ben Gurion, najveći izraelski aerodrom (opslužuje devet miliona putnika godišnje &lt;ref&gt;Smith, Patrick (2006-06-09). [http://www.salon.com/tech/col/smith/2006/06/09/askthepilot189/index1.html &quot;Ask the Pilot&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114210530/http://www.salon.com/tech/col/smith/2006/06/09/askthepilot189/index1.html |date=2009-01-14 }}&lt;/ref&gt;).

[[Datoteka:Jerusalem-Central-bus-station.jpg|lijevo|mini|190p|Jerusalemska Centralna autobuska stanica]]
Egged Bus Cooperative, druga najveća autobuska kompanija na svijetu &lt;ref&gt;Solomon, Shoshanna (2001-11-01). [http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2001/11/Facets%20of%20the%20Israeli%20Economy-%20Transportation &quot;Facets of the Israeli Economy – Transportation&quot;]. Israel Ministry of Foreign Affairs&lt;/ref&gt;, opslužuje najveći broj lokalnih i vangradskih vožnji sa Centralne autobuske stanice (na Jaffa cesti). U 2008. godini lokalni autobusi, taksi vozila i privatna vozila su bili jedini oblici prijevoza u gradu. U planu je gradnja Jerusalemske željeznice, novog transportnog sistema. Očekuje se da će ova željeznica biti završena do 2010. godine, i ista će moći prevoziti do 200.000 osoba dnevno, sa 24 stajališta.

Drugi projekt u provedbi je nova brza željeznička linija od [[Tel Aviv]]a do Jerusalema, čiji se završetak očekuje do 2011. godine. 
Begin Expressway je jedna od najvažnijih jerusalemskih tranzitnih ruta; započinje na zapadu, spajajući se na sjeveru sa Rutom 443. (koja se pruža prema Tel Avivu). Ruta 60. ide kroz centar grada blizu Zelene linije između Istočnog Jerusalema i Zapadnog Jerusalema. U izgradnji su dijelovi 35-kilometarskog &quot;prstena&quot; oko grada koji ima za cilj efikasnije povezivanje predgrađa. Istočna polovina projekta je planirana još krajem 1990-tih, međutim reakcije na taj plan su još uvijek različite.

== Obrazovanje ==
Jerusalem je dom nekoliko prestižnih univerziteta koji nude predavanja na hebrejskom, arapskom i engleskom. Jedan od njih, osnovan 1925. godine, Hebrew University of Jerusalem (u daljem tekstu: Hebrejski Univerzitet) je bio rangiran u najboljih stotinu škola u svijetu &lt;ref&gt;[http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1 Times Higher Education]&lt;/ref&gt;. Upravni odbor Univerziteta je uključivao neka poznata imena poput [[Albert Einstein]]a i [[Sigmund Freud]]a. Univerzitet je dao nekoliko dobitnika [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]], poput Avram Hershka, David Grossa i Daniel Kahnemana. Jedan od najbitnijih dijelova Univerziteta je Jevrejska nacionalna i univerzitetska biblioteka (Jewish National and University Library) koja sadrži preko pet miliona knjiga. Biblioteka je otvorena 1892. godine, tri decenije prije osnivanja Univerziteta, i to je jedno od mjesta sa najvećim izborom literature sa jevrejskom tematikom. Danas je ona i glavna biblioteka Univerziteta i nacionalna i univerzitetska biblioteka Izraela. Hebrejski Univerzitet ima tri kampusa u Jerusalemu (u Mount Scopus, u Giv'at Ram i medicinski kampus u bolnici Hadassah Ein Kerem.

[[Datoteka:HebrewU-MtScopus.JPG|desno|mini|200p|Kampus Hebrejskog Univerziteta u Mount Scopus]]
Al-Quds University (u daljem tekstu: Al-Quds Univerzitet) je osnovan 1984. godine i namijenjen je uglavnom [[Arapi]]ma i Palestincima. Opisuju se kao &quot;jedini arapski univerzitet u Jerusalemu&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Urgent Appeal&quot;. al-Quds University |url=http://www.alquds.edu/press/urgent_appeal.php |access-date=2015-04-16 |archive-date=2007-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070317104232/http://www.alquds.edu/press/urgent_appeal.php |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Al-Quds Univerzitet je smješten u jugoistočnom dijelu grada i posjeduje kampus veličine oko 190.000 kvadratnih metara. Druge institucije visokog obrazovanja u Jerusalemu je Jerusalemska akademija muzike i plesa i Bezalel akademija Umjetnosti i dizajna, čije zgrade su smještene u kampusima Hebrejskog Univerziteta.

The Jerusalem College of Technology, osnovan 1969. godine, kombinuje nastavu iz stručnih oblasti sa programom jevrejskih nauka &lt;ref&gt;[http://www.jct.ac.il/ JCT stranica]&lt;/ref&gt;. To je jedna od mnogih škola u Jerusalemu, od osnovne škole naviše, koje kombinuju sekularnu i vjersku nastavu. Veliki broj vjerskih edukacionih institucija postoji u gradu, a najveća od njih je Mir yeshiva. U školskoj 2003-2004. godini bilo je oko 8.000 učenika u dvanaestogodišnjim školama (kombinacija naše osnovne i srednje škole) u gradu. Da bi privukao više studenata na fakultete, grad je počeo sa ponudom specijalnih programa sa finansijskim poticajima i pomoći kod plaćanja rente (studentima koji iznajmljuju apartmane u stambenom dijelu grada).

Mnoge su kritike na račun Izraela da ne nudi jednako kvalitetan edukacioni program za studij na arapskom jeziku u usporedbi sa programima za studij na hebrejskom jeziku &lt;ref&gt;[http://www.hrw.org/reports/2001/israel2/ISRAEL0901-01.htm Summary. Second Class Discrimination Against Palestinian Arab Children in Israel's Schools. Human Rights Watch. September 2001]&lt;/ref&gt;. Dok su mnoge škole u pretežno arapskom dijelu Jerusalema pretrpane, Jerusalemska općina gradi veliki broj škola u drugim dijelovima grada. U martu 2007. izraelska Vlada je odobrila novi petogodišnji plan za gradnju novih 8.000 učionica u gradu, od toga 40% u arapskom dijelu, a 28% u Haredi dijelu. Za ovaj Projekt je predviđen budžet od 4,6 milijardi šekela. U 2008. godini, jevrejski filantropi iz Velike Britanije su donirali 3 miliona [[Američki dolar|dolara]] za izgradnju škola u arapskom dijelu Jerusalema. Inače programi škola na arapskom jeziku se u većem dijelu podudaraju sa programima škola na hebrejskom jeziku, tako da imaju i određene predmete jevrejske tematike.

== Sport ==
[[Datoteka:Teddy Kollek Stadium - Inside.JPG|desno|mini|180p|[[Teddy Kollek stadion]]]]
Dva najpopularnija sporta su [[Nogomet|fudbal]] i [[košarka]]. Fudbalski klub Beitar Jerusalem je jedan od najpoznatijih u Izraelu. Navijači su mu, pored ostalih, i političke ličnosti, koje često prisustvuju utakmicama. Drugi najpoznatiji fudbalski klub Jerusalema, i jedan od najvećih rivala Beitara, je Hapoel Katamon F.C. Dosada je Beitar pet puta osvajao izraelski šampionat, a Hapoel svega jedanput. Također Beitar igra u Ligat HaAl ligi, dok se Hapoel takmiči u trećoj ligi Izraela. Nakon otvaranja 1992. godine stadion Teddy Kollek je glavni jerusalemski stadion (kapaciteta 21.000 osoba).

Košarkaški klub Hapoel Jerusalem igra u Prvoj ligi. Do sada je osvajao državno prvenstvo tri puta, i jedanput ULEB kup godine 2004.
Jerusalemski polumaraton je godišnje sportsko takmičenje u kojem se natječu trkači iz cijelog svijeta, a ruta trke prolazi pored nekih od najpoznatijih gradskih znamenitosti. Pored ove trke (21,1&amp;nbsp;km), trkači mogu odabrati i kraću &quot;Fun Run&quot; od (10&amp;nbsp;km). Obje trke započinju i završavaju na stadionu u Givat Ramu &lt;ref&gt;[https://www.jerusalem.muni.il/jer_main/TopSiteJeruEng.asp?newstr=4&amp;src=/jer_sys/publish/HtmlFiles/1616/results_pub_id=15283.html&amp;cont=736 Oficijelna stranica Jerusalemskog polumaratona]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Events site Half Marathon and Fun Run summary |url=http://www.iexplore.com/dmap/Israel/Event/16248 |access-date=2015-04-16 |archive-date=2011-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608174808/http://www.iexplore.com/dmap/Israel/Event/16248 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Galerija ==
&lt;gallery&gt;
File:Jerusalem Holy Sepulchre BW 24.JPG|Bazilika Svetoga groba u Jeruzalemu. Pročelje je iz križarskoga razdoblja.
File:Jerusalem Damaskustor BW 1.jpg|Damaščanska vrata u Jeruzalemu (16. st.).
File:Jerusalem_New_City.jpg|Zapadni Jeruzalem, pogled od Starog grada.
File:Jerusalem Dome of the rock BW 13.JPG|Jeruzalem: Zapadni zid (tzv. Zid plača) i Kupola nad Stijenom, sveta mjesta židovstva i islama u Jeruzalemu.
Image:Knesset Building (South Side).JPG|[[Kneset]] - je izraelski parlament
Image:Elyon.JPG|[[Vrhovni sud Izraela]]
Image:Hutz.JPG|[[Izraelski Ministarstvo inostranih poslova]]
Image:BankIsrael01 ST 06.jpg|[[Banka Izraela]]
Image:HaMate HaArtzy 2 Jerusalem.jpg|[[Nacionalno sedište policije Izraela]]
Image:Streets of Jerusalem by night 029 - Aug 2011.jpg|Ulica u Starom gradu, noću
Image:TalitakumiS.jpg|Komercijalni-tržni centar, Jerusalim
Image:Cotton Merchant's Market, Jerusalem1.jpg|Stara tržnica
Image:Old Jerusalem balconies near Jaffa Gate.jpg|Stara zgrada sa balkonima
Image:Israel Batch 1 (622).JPG|Ulična muzička grupa
Image:Hashikma Street, Jerusalem.jpg|Ulica
Image:Jerusalem Botanical Garden Givat Ram.JPG|Botanička bašta
Image:The Jerusalem Center for the Performing Arts.jpg|Centar za umetnost Performansa
Image:Jerusalem Chords Bridge 5.JPG|Moderan most(nadvožnjak)
Image:Julius Jacobs house.jpg| zvanične rezidencije premijera
Image:JerusalemMunicipalityP4190026.JPG|Jerusalim, zgrada gradske uprave
Image:The National Library of Israel building - Amitay Katz.jpg|[[Narodna biblioteka Izraela]]
Image:Bezalel.jpg|[[Akademija umetnosti i dizajna Besalel|Akademija umetnosti i dizajna - Besalel]] - je nacionalna akademija za umetnost i dizajn Izraela
Image:Mount Herzl IMG 1149.JPG|[[Gora Hercl]] - Nacionalno groblje
Image:Binyanei-HaUmah.JPG|[[Međunarodna konvencija centar (Jerusalim)]]
Image:Jerusalem Zoo lake.jpg|[[Jerusalim biblijski Zoo]]
Image:Jerusalem Botanical Garden Givat Ram.JPG|[[Jerusalim Botanički vrt]]
&lt;/gallery&gt;

== Panorama ==

[[File:Panorámica de Jerusalén desde el Monte de los Olivos.jpg|center|mini|1300px]]

== Izvori ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* Cheshin, Amir S.; Bill Hutman and Avi Melamed (1999). ''Separate and Unequal: the Inside Story of Israeli Rule in East Jerusalem'' Harvard University Press {{ISBN|978-0-674-80136-3}}
* Cline, Eric (2004) ''Jerusalem Besieged: From Ancient Canaan to Modern Israel''. Ann Arbor: University of Michigan Press {{ISBN|0-472-11313-5}}.
* Collins, Larry, and La Pierre, Dominique (1988). ''O Jerusalem!''. New York: Simon and Schuster {{ISBN|0-671-66241-4}}
* Gold, Dore (2007) ''The Fight for Jerusalem: Radical Islam, The West, and the Future of the Holy City''. International Publishing Company J-M, Ltd. {{ISBN|978-1-59698-029-7}}
* Köchler, Hans (1981) ''The Legal Aspects of the Palestine Problem with Special Regard to the Question of Jerusalem'' Vienna: Braumüller {{ISBN|3-7003-0278-9}}
* ''The Holy Cities: Jerusalem'' produced by Danae Film Production, distributed by HDH Communications; 2006
* Wasserstein, Bernard (2002) ''Divided Jerusalem: The Struggle for the Holy City'' New Haven and London: Yale University Press. {{ISBN|0-300-09730-1}}
* &quot;Keys to Jerusalem: A Brief Overview&quot;, The Royal Islamic Strategic Studies Center, Amman, Jordan, 2010. http://www.rissc.jo/docs/J101-10-10-10.pdf
*Simon Sebag Montefiore (2011) ''Jerusalem: The Biography'', London: Weidenfeld and Nicolson, {{ISBN|978-0-297-85265-0}}
* Young, Robb A (2012) ''Hezekiah in History and Tradition'' Brill Global Oriental Hotei Publishing, Netherlands
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Jerusalem}}
* [http://www.lonelyplanet.com/theme/religion/rel_jerusalem.htm '''Lonely Planet''' - Jeruzalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070912182008/http://www.lonelyplanet.com/theme/religion/rel_jerusalem.htm |date=2007-09-12 }}
* [http://www.travexpert.net/jerusalem '''TravExpert''' - Jeruzalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628042153/http://www.travexpert.net/jerusalem/ |date=2008-06-28 }}
* [http://www.jpost.com/ The Jerusalem Post]
* [http://www.jerusalem.muni.il/jer_main/defaultnew.asp?lng=2 Official website of Jerusalem Municipality]
* [http://www.jerusalemp3.com/ Jerusalemp3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801141619/http://jerusalemp3.com/ |date=2015-08-01 }}, offers free virtual tours in mp3 format from the Jerusalem Municipality
* {{dmoz|Regional/Middle_East/Israel/Localities/Jerusalem}}
* {{PDFlink|[http://www.un.org/Depts/dpi/palestine/ch12.pdf ''The Status of Jerusalem'']|159&amp;nbsp;KB}}, United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem
* [http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1980_1989/Basic%20Law-%20Jerusalem-%20Capital%20of%20Israel ''Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel''], the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel
* [http://www.imj.org.il/ Israel Museum], one of Jerusalem's premier art museums
* [http://www.yadvashem.org/ Yad Vashem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204081835/http://www.yadvashem.org/ |date=2016-02-04 }}, Israeli memorial to victims of The Holocaust
* [https://web.archive.org/web/20090318195621/http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm Hebrew University of Jerusalem], Jerusalem's foremost institution of higher learning
* [http://www.alquds.edu/ al-Quds University], the only Palestinian university in Jerusalem

{{Glavni gradovi u Aziji}}

[[Kategorija:Jeruzalem| ]]
[[Kategorija:Gradovi u Izraelu]]
[[Kategorija:Gradovi u Palestini]]
[[Kategorija:Glavni gradovi u Aziji]]</text>
      <sha1>4fo9qzut4lw8ac7sga38i3v3v2tu9jn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konzervativna stranka (Kanada)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6918</id>
    <revision>
      <id>42696730</id>
      <parentid>42461860</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="s4zqf8dd5pxidnadlrqiq2yv3zgrjy9" xml:space="preserve">'''Konzervativna stranka Kanade''' ([[engleski jezik|engleski]]: ''Conservative Party of Canada''; [[francuski jezik|francuski]]: ''Parti conservateur du Canada'') je [[Kanada|kanadska]] politička stranka koja po svom usmjerenju pripada desnom centru. Nastala je u decembru [[2003]]. spajanjem desničarske [[Kanadska alijansa|Kanadske alijanse]] i [[Progresivna konzervativna stranka|Progresivne konzervativne stranke]]. Time je dobila status službene opozicije u donjem domu kanadskog Parlamenta, koji je držala do njegovog raspuštanja [[29.11.]] [[2005]]. Nakon što je u dva navrata - 2006. i 2008. godine - osvojila relativnu većinu, a njen vođa [[Stephen Harper]] vodio [[manjinska vlada|manjinske vlade]] - na izborima 2011. je prvi put dobila većinu nužnu za samostalno vođenje Kanade.

Konzervativna stranka je od bivše Progresivne konzervativne stranke naslijedila nadimak &quot;[[Toriji]]&quot; koji se koristi za njihove članove.

Konzervativna stranka je po svojoj ideologiji i platformi dosta slična [[SAD|američkoj]] [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanskoj stranci]]. Obje stranke su članice [[Međunarodna demokratska unija|Međunarodne demokratske unije]] koja okuplja [[konzervativizam|konzervativne]] političke stranke u svijetu.

Konzervativna stranka postoji na federalnoj razini, ali u različitim provincijama su očuvane organizacije tradicionalne Progresivne konzervativne stranke, odnosno raznih desnih stranaka koje su joj na izborima 2006. godine pružile podršku.

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Conservative Party of Canada}}
* [http://www.conservative.ca/ Conservative Party of Canada website]
* [https://web.archive.org/web/20060115041349/http://www.conservative.ca/media/20060113-Platform.pdf Conservative Party of Canada - 2006 Election Platform]

[[Kategorija:Političke stranke u Kanadi]]</text>
      <sha1>s4zqf8dd5pxidnadlrqiq2yv3zgrjy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Etno-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>8215</id>
    <revision>
      <id>42696601</id>
      <parentid>1759915</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="5kg8jy3esw191fpumxyv78rdavwp3fj" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Etno icon.png|25px]]
| govori o = etnologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Etnologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Etnologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|etno-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5kg8jy3esw191fpumxyv78rdavwp3fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Hrvatska-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9269</id>
    <revision>
      <id>42696405</id>
      <parentid>1762403</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="1wrcafzcr2xo12ty7h6enjnofrthieg" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Croatia.svg|30px]]
| govori o = gradu u Hrvatskoj
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Hrvatskoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Hrvatskoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1wrcafzcr2xo12ty7h6enjnofrthieg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kazasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9598</id>
    <revision>
      <id>42696715</id>
      <parentid>42692856</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="bb72z11t6utpg72dprmcune6mjr2vmy" xml:space="preserve">{{Etnička grupa
| ime        = Kazasi&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;қазақтар&lt;/small&gt;
| slika      = [[Datoteka:Eagle Hunters1.jpg|250 px]]
| opis slike = Lov sa sokolima
| populacija = 15.000.000
| regije     = 
| regija1  = [[Kazahstan]]
| pop1     =
| ref1     =
| regija2  =
| pop2     =
| ref2     =
...
| regija31 =
| pop31    =
| ref31    =
| jezik      =
| vjera      =
| srodne     =  
}}

'''Kazasi''' ili '''Kazaci''' su [[Turkijski narodi|turkijski narod]], koji pretežno živi u [[Kazahstan]]u, gde čini oko 63% stanovništva. Kazasi su većinom [[islam]]ske veroispovesti, a govore [[Kazaški jezik|kazaškim jezikom]], koji spada u turkijsku grupu altajske porodice jezika. Kazasi su formirani u naciju tek polovinom devetnaestog vijeka do tada su bili organizirani u plemenske saveze. Etnicki su veoma srodni Kirgizima, u proslosti su vodili nomadski nacin zivota. Danas mali dio Kazaha su nomadi. Islamizacija kazaskih plemena otpocinje u sesnaestom vijeku islam su primili od Arapa medjutim medju nekim Kazasima su se jos uvijek zadrzala predislamska samaisticka vjerovanja.Mada su svi obicajno sunitski muslimani od Oktobarske revolucije vjerske institucije su bile zatvorene sve do 1990 godine. Danas se otvaraju mnoge dzamije i islamske skole tako da je vjerski zivot bolji.

Kazaha ukupno ima oko 15.000.000, od toga u Kazahstanu 10.098.600, [[Kina|Kini]] 1.500.000, [[Uzbekistan]]u 800.000, [[Rusija|Rusiji]] 647.000.

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Kazakh people}}
* [http://www.suhbat.com Suhbat (Atameken Toby)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802211642/http://www.suhbat.com/ |date=2009-08-02 }}
* [https://web.archive.org/web/20050130125249/http://members.tripod.com/~kz2000/main.html Welcome to Kazakstan-1]* [https://web.archive.org/web/20060706000910/http://www.kz/ Welcome to Kazakstan-2]

{{Turkijski narodi}}

[[Kategorija:Turkijski narodi]]
[[Kategorija:Etničke grupe Kazahstana]]
[[Kategorija:Etničke grupe Kine]]
[[Kategorija:Etničke grupe Uzbekistana]]
[[Kategorija:Etničke grupe Rusije]]


{{etno-stub}}</text>
      <sha1>bb72z11t6utpg72dprmcune6mjr2vmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Članci u začetku</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10462</id>
    <revision>
      <id>42696570</id>
      <parentid>42680583</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pronalaženje članaka u začetku */</comment>
      <origin>42696570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13410" sha1="jrsl94yok95q6l9mus4r1d4n8eaki6q" xml:space="preserve">{{Ombox
| type       = notice
| image      = [[Datoteka:Commons-emblem-notice.svg|40px|alt=Question mark]]
| text      = '''Napomena:''' ''Ove smjernice nastale su prevođenjem [[w:en:Wikipedia:Stub|istovjetnih smjernica]] s [[Engleska Wikipedia|engleske Wikipedije]].''&lt;br&gt;Većina tih smjernica može se bez ikakve adapracije primjenjivati i na ovom projektu, mada postoje određene razlike koje možda neće biti jasno istaknute.&lt;br&gt;Kada se praksa na ovom projektu usuglasi i kada se smjernice donesu, iste će biti inkorporirane u ovaj tekst, a ova obavijest bit će uklonjena.
| smalltext  = Text for the top of article sections.
}}
{{-}}
[[File:Linguistics stub.svg|250px|right]]
'''Članci u začetku''' (poznati i kao '''mrve''', '''klice''' ili '''''stubs''''') oni su članci za koje se smatra da su prekratki da bi prenijeli relevantan enciklopedijski sadržaj. Smisao ove stranice je da korisnicima i posjetiteljima prezentira opća pravila i smjernice prilikom rukovanja s takvim člancima. 

Prvi odlomak, ''[[#Osnovni podaci|Osnovni podaci]]'', sadrži informacije i opće smjernice korisne za većinu korisnika. Drugi odlomak, ''[[#Dodatni podaci|Dodatni podaci]]'', sadrži ponešto specijaliziraniji materijal prilagođen korisnicima ove Wikipedije. 

'''NAPOMENA: Ova stranica NIJE mjesto za predlaganje novih članaka (u začetku). Molimo Vas da se suzdržite od takvih radnji i iste preusmjerite na odgovarajuća mjesta.'''

== Osnovni podaci ==

=== Kako prepoznati članak u začetku? ===

Članak u začetku je očigledno prekratak, ali ne toliko kratak da bi bio beskoristan i da bi bio. Iako Wikipedia kao cjeloviti projekt ne poznaje jasno definirane kriterije prepoznavanja članaka u začetku, a mnogi su korisnici tokom godina slijedili različite kriterije, moguće je postaviti okvirne smjernice za njihovo uočavanje i označavanje. Smjernice se mogu kretati u dva smjera - kvalitativni i kvantitativni; ''kvalitativni kriterij'' nalaže da članak mora sadžavati najosnovnije informacije o temi (naslov članka, definicija i osnovne informacije), kako ne bi bio brisan, dok ''kvantitativni kriterij'' nalaže da članak ne prelazi određenu količinu znakova ili riječi ([[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] postavljen je da automatski uklanja oznaku članka u začetku za sve članke koji imaju preko 500 riječi). 

'''Važno je istaknuti kako ne postoji fiksno propisan kvantitativni kriterij za određivanje članaka u začetku.''' Sama kratkoća članka ne mora nužno značiti da se radi o članku o začetku iz prostog razloga što postoje članci o kojima ne postoji dovoljan broj informacija da bi se napisao duži članak. Takvi članci ne bi dobili oznaku članka u začetku. S druge strane, postoje članci o kojima je dostupan velik broj informacija, no čak ni oni neće biti članci u začetku ako nisu navedene sve dostupne informacije, već samo ako sadrži one najosnovnije podatke, potrebne da članak ne bi bio pobrisan. Uz to, veliki članci kojima je potrebno [[Wikipedia:sređivanje|sređivanje]] se obično ne smatraju člancima u začetku i uobičajeni je postupak da se njima umjesto toga doda oznaka za &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Template:proširenje|proširenje]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;.

===Označavanje i razvrstavanje članaka u začetku===
[[File:Puzzle stub cropped.png|right|120px]]
Nakon pisanja kratkog članka ili pak otkrivanja neoznačenog članka u začetku, korisnici bi trebali dodati '''[[Wikipedia:Članci u začetku/Spisak šablona|jedan od odgovarajućih šablona]]'''. Prema [[Wikipedia:Stil|stilskim smjernicama]], šabloni za članke u začetku dodaju se na samo ''dno'' članka, nakon vanjskih poveznica i eventualnih navigacijskih kutija, tako da se ista pojavljuje nakon svog sadržaja. 

Iako je moguće da članak ima više od jednog šablona za članke u začetku (kada to svrha kategorizacije zahtijeva), preporučuje se korištenje samo jednog i to najpreciznijeg šablona, gdje je to moguće; savjetuje se korisnicima da izbjegavaju korištenje više od četiri šablona po članku, ali čak i to samo u slučaju krajnje potrebe. Tako, primjerice, neki članak o gradu može biti označen šablonom {{tl|Grad-začetak}}, koji je opći šablon za sve članke u začetku o gradovima, međutim, ako se radi o, primjerice, gradu u [[Francuska|Francuskoj]], onda bi opći šablon trebalo zamijeniti s postojećim specifičnijim šablonom, to jest šablonom {{tl|Grad-Francuska-začetak}}. U tom se slučaju opći šablon uklanja, a stavlja se onaj precizniji. Naravno, gdje ne postoje specifični šabloni koji pobliže opisuju sadržaj članka, treba koristiti one općenite.

Sami šabloni za članke u začetku sastoje se od dva dijela: ''kratke poruke'' koja objašnjava temu članka i poziva da se isti proširi te poveznice na ''kategoriju'' unutar koje je članak u začetku svrstan. Formula za imenovanje šablona je '''''[tema]-začetak'''''; za konkretne primjere pogledajte [[Wikipedia:Članci u začetku/Spisak šablona|ovdje]]. Zbog njihovog velikog broja, nije nužno da korisnici napamet uče sve šablone - ukoliko ste u dilemi ili naprosto ne znate da postoji adekvatni šablon, možete koristiti i onaj generički, {{tl|U začetku}}, pri čemu će se rekategorizacija odraditi kasnije. 

Ako naiđete na članak u začetku koja nema glavnu kategoriju, toplo vam preporučujemo da je dodate. Dodavanje kategorije se smatra podjednako važnim kao i pravilno označavanje članka. Također, treba znati da jednom kada se članak u začetku propisno proširi i postane članak, šablon o prijašnjem statusu se uklanja.

===Prestanak statusa===

Kada pišete članak u začetku, važno je imati na umu da je njegova glavna svrha da bude proširen i da bi bilo idealno da sadrži dovoljno podataka da na osnovu kojih ga drugi korisnici mogu nadograđivati. Prilikom pisanja članaka u začetku, važno je držati se generalnih pravila i smjernica Wikipedije, zbog čega preporučujemo da konzultirate [[Pomoć:Sadržaj|ovu stranicu]] i [[Wikipedia:Stil|stilski priručnik]]. 

Jednom kada ste postavili članak, on može krenuti raznim putevima. Možda se neki urednik zainteresira da ga dalje razvija, ili ćete ga možda i sami proširiti kada pronađete još podataka o temi ili kada budete imali više vremena za to.

Kada do tog trenutka dođe, odnosno kada članak u začetku postane članak, bilo koji korisnik može ukloniti šablon iz članka. Nije potrebna nikakva administratorska validacija ili dozvola. Kada uočite da je bivši članak u začetku proširen, potražite šablon na dnu i uklonite ga; ukoliko je samo dio članka ostao neproširen, ali članak generalno zadovoljava kriterije, ne treba zadržavati šablon za članke u začetku već bi se konkretni dio trebao označiti šablonom {{tl|Odlomak-začetak}}. 

[[Wikipedia:Budite odvažni|Budite odvažni]] u uklanjanju šablona koji očigledno više nisu potrebni.

===Pronalaženje članaka u začetku===

Radi lakšeg snalaženja, ovdje su navedene osnovne lokacije preko kojih se mogu pronaći članci u začetku: 

* [[:Kategorija:Članci u začetku]] (temeljna kategorija sa svim nužnim poveznicama)
* [[Wikipedia:Članci u začetku/Spisak šablona|Spisak šablona za članke u začetku]] (tekstualno-tabelarni pregled svih šablona za članke u začetku)

==Dodatni podaci==

Ovaj odlomak sadrži informacije praktične prirode, namijenjene uglavnom korisnicima ove Wikipedije. Za razliku od prethodnog odlomka, koji sadrži opće informacije, ovdje su sadržane informacije koje reflektiraju smjernice i praksu [[Srpskohrvatska Wikipedia|srpskohrvatske Wikipedije]], zbog čega iste ne moraju biti primjenjive na drugim projektima.

===Kreiranje novih šablona i kategorija===

Generalno gledajući, ''tip članka u začetku'' sastoji se od ''šablona'' i pripadajuće ''kategorije''. Prilikom kreiranja novog sadržaja, važno je da novi tip uključuje obje stavke. Ovdje će biti objašnjen navedeni proces.

Prije kreiranja ikakvog novog sadržaja, trebalo bi se voditi sljedećim smjernicama: 

# Postoji li već tip članka u začetku za navedenu temu? ''Ukoliko se tip već nalazi [[Šablon:Začetak/Jezgra|ovdje]], nije potrebno njegovo kreiranje.''
# Hoće li novi tip biti dobro definiran? ''Tipovi članaka u začetku su alatka za korisnike Wikipedije koja omogućava lakše snalaženje po sadržaju. Ukoliko stvarate novi tip, važno je da on bude jasno i precizno definiran (tema i kategorija), kako bi korisnici mogli lakše raditi.''
# Pokriva li novi tip članka u začetku neko područje koje prethodno nije pokriveno, ili pak stvara specifični podtip koji se jasno izdvaja u odnosu na glavni tip? ''Važno je da svi novi (pod)tipovi jasno pokrivaju neko specifično područje, a ne da postoje sličnosti i podudarnosti s nekim drugim tipovima.''
# Hoće li u novoj kategoriji biti dovoljan broj članaka? ''Nije potrebno stvarati kategorije čisto stvaranja radi, već je nužno da njihovo postojanje bude svrhovito. Poželjno je da nova kategorija ima barem 5–10 članaka u sebi.''
# Ukoliko izdvajate podtip iz glavnog tipa, hoće li to smanjiti opterećenje glavnog tipa u značajnoj mjeri? ''Iako ovaj kriterij nije apsolutna nužnost, trebalo bi ga uzeti u obzir. Dakle, prilikom stvaranja podtipa, trebalo bi da isti predstavlja određeno rasterećenje za glavni tip, inače se njegova svrha gubi. Kao što je rečeno, kreiranje samo radi kreiranja nije poželjno.''

====Kreiranje (novih) šablona====

Šabloni za članke u začetku imaju svoju propisanu formu. Tako, na primjer, {{tl|Pisac-začetak}} proizvodi:

&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color: transparent&quot;&gt;&lt;tr &gt;&lt;td &gt;[[File:Quill and ink.svg|30px| ]]&lt;/td&gt;&lt;td&gt;''&amp;nbsp;Ovaj članak o '''piscu''' je [[Wikipedia:Članci u začetku|u začetku]]. Možete pomoći Wikipediji tako da ga &lt;span class=plainlinks&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} proširite]&lt;/span&gt;''.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;

Kako je ova skupina šablona po svojoj prirodi generička, njihovo kreiranje olakšano je glavnim šablonom {{tl|Začetak/Jezgra}}, koji stoji u osnovi svih postojećih šablona. Dakle, prilikom stvaranja novih šablona, potrebno je samo koristiti ranije nevedeni šablon i popuniti potrebne informacije; za više detalja pogledati [[Šablon:Začetak/Jezgra|ovdje]]. 

Kao što je ranije rečeno, svi šabloni moraju biti imenovani prema formi &lt;code&gt;[tema]-začetak&lt;/code&gt;. Dosadašnja praksa sastojala se u tome da se &lt;code&gt;[tema]&lt;/code&gt; piše u obliku nasumično odabrane skraćenice, ali se zbog sve većeg broja šablona i širenja projekta preporučuje korištenje punih naziva teme; izuzeci su tek države (gdje se mogu koristiti međunarodne troslovne kratice) i šabloni za biografije (gdje se uz tematski osnov može koristiti predmetak &lt;code&gt;-biog-&lt;/code&gt;). vi šabloni koji nisu sukladno novoj praksi bit će preimenovani. Za više detalja pogledati [[Šablon:Začetak/Jezgra|ovdje]]. 

==== Kreiranje (novih) kategorija ====

Svi članci u začetku moraju biti svrstani u pripadajuće kategorije. Kategorije, kao i šabloni, imaju propisani naziv, koji mora biti '''''[tema], članci u začetku''''', pri čemu ova ''[tema]'' nazivom odgovara onoj iz šablona. Na taj se način postiže uniformiranost sadržaja i bolja preglednost. Dodavanjem konkretnog šablona u članak, taj se članak automatski svrstava u pripadajuću kategoriju, tako da postojanje kategorija možete provjeriti preko šablona; ove kategorije spadaju u skupinu tzv. [[Wikipedia:Kategorija|skrivenih kategorija]], odnosno nisu vidljive osim ako se ta opcija posebno ne aktivira.

Sve kategorije moraju biti propisno uređene, bilo da su one već postojeće, koje nisu adekvatno sređene, bilo da su nove, koje su tek stvorene. Svaka kategorija mora biti svrstana u matičnu kategoriju teme kojoj pripada, ali i u matičnu kategoriju članaka u izradi. Tako će, primjerice, kategorija [[:Kategorija:Arhitektura, članci u začetku|Arhitektura, članci u začetku]], istovremeno biti kategorizirana i u kategoriju [[:Kategorija:Arhitektura|Arhitektura]] i u onu [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]]. Prva navedena kategorija uvijek se mijenja s obzirom na temu, dok je druga kategorija fiksna za sve. Prilikom izrade kategorija, trebalo bi paziti da one budu povezane s istovjetnim kategorijama na drugim Wikipedijama preko [[Wikidata|Wikidate]]. 

Svaki šablon za članke u začetku mora imati pripadajuću kategoriju. Ukoliko ona nije otvorena, potrebno ju je kreirati prema gore navedenim smjernicama. Dugoročni cilj je da sve navedene kategorije budu prazne.

===Wikiprojekt===

Za razliku od nekih drugih projekata, srpskohrvatska Wikipedija trenutno nema zasebni [[Wikipedia:Wikiprojekt|Wikiprojekt]] posvećen člancima u začetku. Sve relevantne informacije mogu se pronaći na ovoj i povezanim stranicama, kao i na pripadajućim stranicama za razgovor. Ukoliko smatrate da bi trebalo formirati [[Wikipedia:Wikiprojekt Članci u začetku]], slobodni ste predložiti to na [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijaci]].

==Vidi i==

* [[Wikipedia:Članci u začetku/Spisak šablona|Spisak šablona za članke u začetku]]
* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Pomoć:Sadržaj|Wikipedia:Pomoć]]

[[Kategorija:Wikipedija]]
[[Kategorija:Članci u začetku| ]]</text>
      <sha1>jrsl94yok95q6l9mus4r1d4n8eaki6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Arheologija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10962</id>
    <revision>
      <id>42696599</id>
      <parentid>1759531</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="324" sha1="f99n3n5nho4inc7qhid5ldpih3te2eq" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Macedonian archaeology stub icon.svg|20px|class=skin-invert]]
| govori o = arheologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Arheologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Arheologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|arheo-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f99n3n5nho4inc7qhid5ldpih3te2eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Indijanci</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11334</id>
    <revision>
      <id>42696286</id>
      <parentid>42680518</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63232" sha1="o3sx69l2vct6hvde113yqetltk1xd08" xml:space="preserve">{{Sređivanje}}
{{about|kolektivnom nazivu za starosjedioce Sjeverne i Južne Amerike|zviježđe|Indijanac (zviježđe)}}
{{razlikovati|[[Indijci]]}}
[[Datoteka:Amerikanska folk, Nordisk familjebok.jpg|mini|220px|Slika različitih etničkih skupina iz obje Amerike, početak [[20. stoljeće|20. stoljeća]]]]
[[Datoteka:Poblamiento de America - Teoría P Tardío.png|mini|Mogući put naseljavanja Amerike iz Azije preko Beringovog prolaza.]]
'''Indijanci''' je kolektivni naziv za prastanovnike [[Amerika|Amerike]], raznorazne narode mongoloidnog izgleda raširene od arktičke [[Kanada|Kanade]] i [[Aljaska|Aljaske]] do [[Ognjena zemlja|Ognjene zemlje]] (Tierra del Fuego) u [[Čile]]u i [[Argentina|Argentini]]. Međusobno se razlikuju po jezicima, kulturi i fizičkom izgledu. Većinom su to bila lovačko-sakupljačka društva kao ([[Nambikwara]] i [[Gé|Ges]]) iz Brazila i ([[Shoshoni]]) iz Kalifornije i Nevade. Neki su bili ribari (Indijanci [[Chinook Indijanci|Chinook]] iz države [[Washington (savezna država)|Washington]] ili [[Alacaluf]], [[Yahgan]] i [[Guato]]) iz Južne Amerike. U njihove najrazvijenije narode koji su uspjeli podići visokorazvijene civilizacije spadaju narodi [[Olmeci|Olmeka]], [[Tolteci|Tolteka]], [[Maya|Maja]] i [[Asteci|Asteka]]) iz Meksika te [[Quechua|Inka]] iz [[Peru]]a.

Danas su mnogi smješteni po rezervatima, osobito u [[Kanada|Kanadi]], [[SAD|Sjedinjenim Državama]] i [[Brazil]]u. Prvi se put spominju otkrićem Amerike 1492. godine ([[Kristofor Kolumbo]]).

== Brojnost ==

Danas na američkom kontinentu živi oko 52 000 000 Indijanaca, oko 125 000 000 [[mestici|mestika]] i oko 801 000 [[zambosi|zambosa]].

* {{flag|MEX}} 14 314 119&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/indigenas_2010/Proyindigenas.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002060246/http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/indigenas_2010/Proyindigenas.pdf |archive-date=2013-10-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{flag|PER}} 13 800 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html#People |access-date=2013-09-29 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html#People |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|BOL}} 6 000 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |access-date=2013-09-29 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211183042/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|GUA}} 5 400 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html#People |access-date=2013-09-29 |archive-date=2015-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html#People |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|EKV}} 3 400 000
* {{flag|SAD}} 2 900 000&lt;ref&gt;[http://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-10.pdf]&lt;/ref&gt;
* {{flag|ČIL}} 1 714 677&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://estudios.anda.cl/recursos/censo_2012.pdf |access-date=2013-09-29 |archivedate=2013-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130718000253/http://estudios.anda.cl/recursos/censo_2012.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|KOL}} 1 400 000&lt;ref name=&quot;po popisu 2005&quot;&gt;po popisu 2005.&lt;/ref&gt;
* {{flag|KAN}} 1 200 000&lt;ref&gt;po popisu 2006.&lt;/ref&gt;
* {{flag|BRA}} 700 000&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4392805.stm news.bbc.co.uk], &quot;Brazil urged to protect Indians&quot;, objavljeno 30. ožujka 2005., pristupljeno 16. kolovoza 2013.&lt;/ref&gt;
* {{flag|ARG}} 600 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.indec.gov.ar/webcenso/ECPI/index_ecpi.asp |access-date=2013-09-29 |archivedate=2008-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611004448/http://www.indec.gov.ar/webcenso/ECPI/index_ecpi.asp |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|VEN}} 524 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Venezuela.pdf |access-date=2005-12-22 |archivedate=2005-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051222001740/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Venezuela.pdf |deadurl=no }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|HON}} 520 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |access-date=2013-09-29 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|NIK}} 443 847&lt;ref name=&quot;po popisu 2005&quot;/&gt;
* {{flag|PAN}} 204 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |access-date=2013-09-29 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204948/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|PAR}} 95 235&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://convergencia.uaemex.mx/rev38/38pdf/LIZCANO.pdf |access-date=2013-09-29 |archive-date=2014-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140224061845/http://convergencia.uaemex.mx/rev38/38pdf/LIZCANO.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|SAL}} oko 70 000&lt;ref&gt;[http://www.soitu.es/soitu/2008/08/09/info/1218307640_720352.html www.soitu.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151105004308/http://www.soitu.es/soitu/2008/08/09/info/1218307640_720352.html |date=2015-11-05 }}, &quot;Una comunidad indígena salvadoreña pide su reconocimiento constitucional en el país&quot;, objavljeno 9. kolovoza 2008., pristupljeno 16. kolovoza 2013.&lt;/ref&gt;
* {{flag|CRI}} oko 60 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |access-date=2013-09-29 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101015/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|GUY}} oko 60 000&lt;ref&gt;[https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:itLprhZOdfkJ:www.nsi-ins.ca/english/pdf/guyana/guyana_exec_sum_spa.pdf+poblaci%C3%B3n+amerindia+en+Guayanas&amp;hl=es&amp;gl=es&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESgnc8oF9vDDqn0LXQwm_IS0OdP5VLvwneoa4U-psMv3NzFO0x-V7hMYA6H4M7pvMLk5LgpQK-z9bC4HopJ3Yy1G-oC0a0BN1haAUfe3Samr0BDznq6Oj-d9QivhSDNl9stDM1lT&amp;sig=AHIEtbQsGm8v4AMjIJfJsPxfya6efKUSxg]&lt;/ref&gt;
* {{flag|GRE}} oko 51 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |access-date=2013-09-29 |archive-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509035824/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|BLZ}} 24 501 Maja&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://celade.cepal.org/cgibin/RpWebEngine.exe/PortalAction?&amp;MODE=MAIN&amp;BASE=CPVBLZ2000&amp;MAIN=WebServerMain.inl |access-date=2013-09-29 |archivedate=2017-07-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170712000806/http://celade.cepal.org/cgibin/RpWebEngine.exe/PortalAction?&amp;MODE=MAIN&amp;BASE=CPVBLZ2000&amp;MAIN=WebServerMain.inl |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|FRA}} [[Francuska Gvajana]] oko 19 000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.indigene.de/30.html?&amp;L=2 |access-date=2013-09-29 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820071429/http://www.indigene.de/30.html?&amp;L=2 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{flag|SUR}} od oko 12 000 do oko 24 000

Suvrremeni Indijanci službeno su kršćani ali se drže i domorodačkih vjerovanja. Govore vlastitim jezicima a uz njih i engleskim, španjolskim, portugalskim, francuskim ili nizozemskim. Najrasprostranjeniji indijanski jezik je [[kečuanski jezik|kečuanski]] (jezik starih Inka) kojim danas govori oko 10 000 000 ljudi. U SAD-u su pod imenom ''Native Americans'', a u Kanadi pod imenom ''First Nations'' zajedno pobrojeni Indijanci i Eskimi. U podacima o Grenlandu misli se na Eskime. Domorodačko stanovništvo posve je izumrlo (radi bolesti, ropstva i ubojstava) na području današnjih karipskih država (Antigva i Barbuda, Bahami, Barbados, Kuba, Dominika, Dominikanska Republika, Grenada, Haiti, Jamajka, Portoriko, Sveti Kristofor i Nevis, Sveta Lucija, Sveti Vincent i Grenadini, Trinidad i Tobago). Domoroci su sasvim iščezli i u [[Urugvaj]]u i u velikim dijelovima Argentine ([[Patagonija]], [[Ognjena zemlja]]).

Nepoznato je koliko je Indijanaca živjelo na američkom kontinentu u trenutku Kolumbova dolaska. Procjene se kreću od manje od 10 000 000 do više od 100 000 000.

=== Indijanski jezici ===

Slijedi pregled broja govornika indijanskih jezika po državama. Indijanskim jezicima govori ukupno otprilike 30 610 387 ljudi.

* Kanada - 200 725 (6% od ukupnog stanovništva), najviše cree (120 000) i inuktitut (34 000)
* SAD - 373 949, najviše navajo (170 822)
* Meksiko - oko 6 000 000, najviše nahuatl (1 376 026)
* Gvatemala - 3 186 429 (42.8% od ukupnog stanovništva), najviše k'iche' majanski (1 000 000)
* Peru - 3 750 492 (35% od ukupnog stanovništva), najviše kečuanski (3 177 938) i ajmarski (440 380)
* Ekvador - oko 2 469 605 (9.4% od ukupnog stanovništva), najviše kečuanski (2 300 000)
* Panama - 194 269 (8.3% od ukupnog stanovništva), najviše guaymi (170 000)
* Paragvaj - 4 700 000 (više od 90% od ukupnog stanovništva), najviše guarani (4 650 000)
* Bolivija - 3 918 526 (43.09%), 2 739 407 (30.12%) su dvojezični (i španjolski i domorodački), ukupno 6 657 933 (73.21%); najviše kečuanski (2 281 198) i ajmarski (1 525 391)
* Belize - 44 519 (15.2%), najviše q'eqchi' majanski (17 581)
* Kostarika - 38 550, najviše buglere (18 000)
* Salvador - 20, najviše pipil (20), nešto doseljenika iz Gvatemale govori poqomam majanskim
* Honduras - 175 400, najviše garifuna (146 000)
* Nikaragva - 162 624, najviše miskito (154 400)
* Kolumbija - 850 000, najviše guahibo (23 006)
* Venezuela - 288 496, najviše wayúu (170 000)
* Argentina - 1 165 570, najviše kečuanski (800 000), guarani (200 000) i mapuche (100 000)
* Brazil - 71 550, najviše nheengatu (19 000), kaingang (18 000) i terena (16 000)
* Čile - 214 556, najviše mapuche (200 000)
* Gvajana - 45 700, najviše macushi (18 000), wapishana (13 000) i kapóng (10 000)
* Surinam - manje od 15 000, samo jezici iz obitelji carib i arawak
* Francuska Gvajana - više od 5 000, najviše iz obitelji carib (manje od 3 000), arawak (par stotina) i iz obitelji tupi-guarani jezici wayampi (manje od 1 200) i emerillon (400)  
* Antigva i Barbuda, Bahami, Barbados, Kuba, Dominika, Dominikanska Republika, Grenada, Haiti, Jamajka, Sveti Kristofor i Nevis, Sveta Lucija, Sveti Vincent i Grenadini, Trinidad i Tobago, Urugvaj - 0 (0%)

== Ime ==
Ime su dobili po [[Indija|Indiji]] jer se mislilo da se radi o obali Indije, a ne o novootkrivenom kontinentu Americi. Amerikanci ih u novije vrijeme (službeno) više ne nazivaju ''Indians'' nego ''Native Americans'', američkim domorocima. Nazivi ''Redskins'' ili ''Peaux-Rouges'', odnosno ''Crvenokošci'', podrugljivi su. U [[Kanada|Kanadi]] se danas često nazivaju i ''prvim narodom'', odnosno ''prvim narodima'', ili skraćeno FN, od ''First Nation''.

== Klasifikacija ==
Indijanska plemena obično se klasificiraju prema jezičnim porodicama. Osobit doprinos dali su u ovome poslu Alexander F. Chamberlain, [[John Wesley Powell]] (1892; 58 porodica u Sjevernoj Americi) &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.powellmuseum.org/MajorPowell.html |access-date=2006-06-25 |archive-date=2007-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814074932/http://www.powellmuseum.org/MajorPowell.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.powellmuseum.org/Powell_Photo.html |access-date=2006-06-25 |archive-date=2005-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051017080359/http://www.powellmuseum.org/Powell_Photo.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.arlingtoncemetery.net/jwpowell.htm |access-date=2006-06-25 |archive-date=2005-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050826003611/http://www.arlingtoncemetery.net/jwpowell.htm }}&lt;/ref&gt;, [[Benjamin Lee Whorf]], Paul Rivet &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/pqrst/rivet_paul.html |access-date=2006-06-25 |archivedate=2005-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050909085402/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/pqrst/rivet_paul.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;, A. L. Kroeber, [[Edward Sapir]], [[Terrence Kaufman]] (1990).

== Gospodarstvo ==

[[Datoteka:Piegan- At the Waters edge.jpg|mini|lijevo|Tipi šatori, Edward S. Curtis]]

Indijanci su, često se kaže, djeca prirode. Ovisni su o njoj i žive u skladu s njezinim zakonima. Na cijelom području od Aljaske do Tierre del Fuego ([[Ognjena Zemlja]]) nema nijednog zabilježenog slučaja da su ugrozili prirodu na neki način. Bogata [[mitologija američkih Indijanaca]] uči nas koliko oni poštuju zemlju. Ona nije ničije vlasništvo, a mi smo je samo iznajmili dok živimo na njoj. Veliki duh ustupio nam je zemlju kao i biljkama i našoj braći životinjama.

Ipak da bi čovjek mogao preživjeti mora se hraniti i napraviti sebi zaklon. On zato moli i traži oprost, moli duha stabla, medvjeda ili bizona da mu oprosti što ga mora ubiti. Zato Indijanac ubija samo onoliko koliko mu je potrebno da bi preživio. Indijanci u svojim mitovima poznaju mnoge heroje kulture koji su ih naučili napraviti oružje, oruđe i naučili ih lovu, ribolovu, obradi tla i kako treba postupati prema prirodi. Ako bi lovac ulovio više nego što mu je potrebno, ili nije zahvalio životinji što mu je ona dopustila da je ubije, on više nikada neće imati sreće u lovu.

Indijanac može uloviti životinju samo ako mu to ona dozvoli. I životinje i ljudi imaju svoje zaštitnike, njihova pravila moraju se poštovati. Naseljavanjem bijelog čovjeka u Americi dolazi do naglog uništavanja prirode. Indijanac je odmah uočio kako on loše djeluje na prirodu. Ruše se šume, istrebljuju životinje, truju rijeke. Prvo pismo upozorenja uništavanja majke zemlje poslao je američkom predsjedniku legendarni indijanski poglavica [[Seattle (poglavica)|Seattle]]. I dan-danas Indijanci na području brazilskih prašuma prosvjeduju kod vlade protiv uništavanja [[kišna šuma|kišnih šuma]], a slično i danas sjevernoamerički Indijanci neprekidno upozoravaju vlasti da se sačuva svijet divljine koji se nemilice uništava. Odjeka od onih koji su u stanju nešto poduzeti nema. Visokocivilizirani narodi izgleda nisu još dostigli stupanj svijesti američkog 'divljaka', kako ih oni vole nazivati.

=== Lov i ribolov ===

[[Datoteka:American bison k5680-1.jpg|mini|220px|Američki bizon, najpoznatija lovina prerijskih Indijanaca od koje im je ovisio opstanak.]]

Lov je jedna od osnovnih djelatnosti takozvanih 'primitivnih' naroda, nalazimo ga od vremena pojave čovjeka. Kamen i toljaga bili su glavno oružje koje se koristilo u lovu. Nekome od naših predaka palo je na pamet da nađeni kamen prilagodi i umjetnom obradom dobije od ivera nož ili da od obla kamena dobije mlat privezavši ga žilama ili kožnim trakama za drveni nastavak. Kroz povijest američkih domorodaca, još od vremena postojanja mamuta, možemo pratiti razvoj oružja američkog domoroca. [[Koplje]], [[luk i strijela]], [[tomahawk]], [[atl-atl]], [[puhaljka]] (serbatana), [[bola]] i [[praćka]] oružja su koja se javljaju u raznim krajevima Amerike. Većini društava kod Indijanaca lov je bio glavno ili jedno od najvažnijih zanimanja. Nijedno društvo nije bilo isključivo lovačko. Ne smijemo zaboraviti da Indijancima dugujemo neke od najvažnijih kultura bez kojih danas ne možemo, to su [[krumpir]] (kojega smo dobili od Inka), [[rajčica]], [[grah]], [[kukuruz]] i zloglasni [[duhan]], kojime kao da su nam se osvetili za sve nepravde koje su im nanesene. Bizon je bio glavna lovina prerijskih Indijanaca, a lovio se lukom i strijelom i kopljima. [[Bizon]]ovo meso Indijanci su znali konzervirati uz pomoć nekih začina i ovu smjesu čuvati u kožnim vrećicama poznatim kao parfleche. Ovakvu hranu Indijanac je nosio sa sobom prilikom dužeg odsustva. Meso je ipak u većini slučajeva nadopunjavalo biljnu hranu koje su žene pribavljale sakupljanjem ili uzgojem . Sjeverna Amerika bogata je i drugom divljači , to su [[jelen]]i, [[sob]]ovi i [[los]]ovi, [[medvjed]]i, ali i manja divljač, [[rakun]], [[zec]], [[dabar]], [[vidra]] i [[ptice]].

Kože i krzna bile su im potrebne za izradu odjeće, obuće, pokrivače. Neke grupe Indijanaca, osobito u hladnim predjelima živjela su uglavnom od životinjskog mesa, ali ta su plemena uz lovačko zanimanje imala i razvijen ribolov. U Južnoj Americi u područjima kišnih šuma (selvasa), lov je također jedna od važnijih aktivnosti Indijanca, i ovdje on dopunjava svoj 'stol' biljnim proizvodima oko kojih se staraju žene. Glavna su lovina ovih Indijanaca, ne računajući i značajno ribarstvo, [[tapir]], [[majmuni]], ptice, kornjače i druga divljač. Luk i strijela i puhaljka glavna su im oružja. Što se strijele tiče ima ih više vrsta, onih koje služe za lov na krupnu divljač, s oštrim vrhom, strijele s tupastim vrhom kojima se love ptice. Strijela koja se koristi u ribolovu ima pilasti oblik. Otrov, posebno [[kurare]], Indijanci su koristili prilikom lova na veću divljač. Otrov [[timbu]] Indijanci bi bacali u rijeku i kada riba ispliva jednostavno bi je pokupili.

U pustinjskim i polu-pustinjskim predjelima siromašnih izvorima hrane, Indijanci bi se organizirali po malenim skupinama koje su se lakše mogle prehraniti, ovo osobito vrijedi za sjevernoamerička plemena Zapadnih Šošona, kod brazilskih Nambikwara, ili kod čileanskih [[Alacaluf]]a koji su živjeli od ribe i sakupljanja priobalnih životinja.

=== Poljoprivreda i sakupljanje ===

[[Datoteka:Manihot esculenta dsc07325.jpg|mini|220px|Korijen manioke, 'žitarica' je Indijancima iz tropske Južne Amerike od kojih peku okrugle plosnate lepinje. Njezin se otrov sakupljao i nakon iskuhavanja koristio kao začin.]]

Poljoprivreda i sakupljanje također su značajni za opstanak ovih Indijanaca. Neka plemena kao što su [[Muskogee]], [[Seminole]], [[Irokezi]], kao i [[Quechua]] i [[Maya]] Indijanaca imala su veoma razvijenu poljoprivredu. Kod Maya postojao je sistem 'milpa', u Quechua se zemlja obrađivala po sistemu 'ayllu'. Ne treba zanemariti ni polja Indijanaca u bazenu Amazone, koji su znali i smrtonosno otrovne biljke naročitim postupkom pretvoriti u hranu.

To je naravno [[manioka]], čak se i njezin otrov ([[cijanovodična kiselina]]) nije bacao nego su od njega kuhanjem pravili začin. Polja ovih plemena iz Amazonije, putopisci redovito opisuju kao veoma čista, bez korova koji bi u europskim njivama rastao po njima. Sakupljanje je prisutno svugdje gdje je prilika da se ima što sakupljati. Indijanci su sakupljali i divlje bilje, divlje plodove, gljive, sjemenke, ličinke, razne insekte (kukce) i ostalo. Na sakupljanju osobiti prosperitet imala su kalifornijska plemena čija je zemlja obilovala žirom i divljim kestenom, od čega su Indijanci [[Pomo]], [[Miwok]], [[Karok]] i drugi proizvodili pogačice, i prema Evi Lips, bili veoma ugojeni. I [[Chippewa]] i [[Menominee]] Indijanci sakupljali su divlju vodenu rižu, po rižinim jezerima u [[Wisconsin]]u i Minnesoti. Ova plemena Lipsova ne naziva sakupljačima nego 'narodima žeteoci', jer se ovdje nije trebalo puno truditi da bi se napunile pune torbe, svojim bogatstvom priroda je hranom opskrbljivala plemena Kalifornije i Velikih jezera.

Sakupljanje je ipak plemenima Zapadnih Šošona gotovo jedini način da prežive. Škrta priroda nudila im je tek ono što pustinja može ponuditi. Ipak oni nisu nestali s tog područja i živjeli su od njenih darova sve do zatvaranja u rezervate.

== Život i običaji ==

Indijanci se međusobno razlikuju jedni od drugih izgledom i običajima. Zemljopisno-klimatski uvjeti, glavni su čimbenik sličnosti njihovih kultura, odnosno pripadnosti nekom kulturnom pojasu. 
[[Datoteka:Steinfigur Peru Huari Slg Ebnöther.jpg|mini|Kultura Huari, Peru.]]
=== Klan, pleme i konfederacija ===

[[Datoteka:Okaina girls by Thomas Whiffen (1914).jpg|mini|Ocaina.]]
[[Datoteka:Peace pipe.jpg|mini|220px|Lula mira plemena [[Sioux]]]]

Institucije i obrasce kulture koje nalazimo kod Indijanaca obiju Amerika, nalazimo širom svijeta. Klan i [[pleme]], tajna društva, parnu kupelj, tabu ili matrifokalnost i drugo nalazimo po raznim dijelovima zemlje. Institucije [[klan]]ova nalazimo i u Africi, i u [[Australija|Australiji]], Amerikama, kao i u [[Škotska|Škotskoj]]. Kod [[Planinski Škoti|Planinskih Škota]] što su iz [[Irska|Irske]] emigrirali oko 375. i koji su zamijenili [[Pikti|Pikte]], klan označava obitelj s istim imenom (prezime), u stara vremena on nije bio prisutan u nizinskom području. Nalazimo ga kod snažnih i velikih plemena ([[sept]]ova), nezavisnih i često u ratu jedni protiv drugih.

Kod Indijanaca je klan sastavni dio dualnih polovica, obično dvije, koje se najčešće označavaju pojmom fratrija ili [[bratstvo]]. Polutke, ili dualne polovice su suparničke, i one su najčešće egzogamne upravo kao i klanovi od kojih su sačinjene. Od ove uobičajene podjele plemena odudaraju neke grupe kao što su [[Delaware Indijanci]], podijeljeni na nešto što Morgan naziva 'praklanovima', Took-seat ('round paw,' 'wolf' ), Pokekooungo ('crawling,' 'turtle') i Pullaook ('non-chewing,' 'turkey'), što je postalo sinonim za 3 grane Delawara: [[Munsee]], [[Unami]], i [[Unalachtigo]]. One imaju svoje totemske ambleme i za Brintona one nisu klanovi. Morganovi 'praklanovi' Delavaraca podijeljeni su na 12 klanova, od kojih su u njegovo doba ''Kornjačama'' (Turtle) dva klana izumrla. Slična odudaranja od klasičnih dualnih organizacija kod Indijanaca nalazimo i u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]]. Kod proslavljene irokeške [[konfederacija|konfederacije]], labavog saveza plemena, labavog jer su u svemu bili neovisni što se nije ticalo općeg dobra, znači konfederacije, 'sachemi' su birani uvijek iz istih klanova, i uvijek jednaki broj, koji stupanjem na dužnost, prima titulu, koja mu automatski postaje i osobno ime. Od svih rangiranih sachema dva su mjesta uvijek ostajala nepopunjavana, ali se ponašalo kao da oni tamo sjede. To su sachemski položaji [[Hiawatha|Hiawathe]] i [[Deganawida|Deganawide]], osnivača saveza 'Duge kuće' koji su ujedinili pet naroda i iskorijenili [[kanibalizam]].

Dualnu polovicu nalazimo kako je rečeno na oba američka kontinenta. Kod [[Boróro]] Indijanaca, postoji osnovna podjela na ove dvije glavne fratrije podijeljenih svaka na po 4 klana. Članovi klanova prema oznakama na ' ''ba'' ' navlakama za ud, napravljenih od lišća palme [[babassu]], odmah znaju kojem klanu pripada, ona je u obliku grba. Bororoi su matrilinearni kao i [[Irokezi]], a kod Boróroa ženidba je zabranjena unutar 4 klana jedne polovice. Dječak nakon obreda inicijacije napuštaju majčinu kuću i postaju muškarci. Tada oni prvi put dobivaju [[labreta|labrete]] (usneni nakit) i spomenuti 'ba', kojega su izgleda proizvodile žene. –Kružni oblik sela još je jedan vid kulture raširen među mnogim Indijancima, kao takvog nalazimo ga i kod [[Kiowa]] i [[Sioux]]a i drugih prerijskih plemena, ali i na mnogim mjestima u južnoj Americi kao što su [[Gé]] Indijanci i kod Boróroa, ali ga nema na nekim mjestima kao na sjeveru kod raznih [[Arawakan|Arawaka]], gdje se selo sastoji od jedne ili dvije velike komunalne kuće, strmih krovova.

Boróro selo dijeli se na polovice ''Cera'' (Ečeráe; oblik množine) i ''Tugare'', a što je dobro opisao Lévi-Strauss. Cera je sjeverna polutka, a nasuprot je Tugare. Klanovi Cere raspoređeni su po kućama s istoka na zapad (prema Albisettiju) i teku redom ''badegeba cobugiwu'' ili ''gornje poglavice'', ''bokodori'' (veliki tatu), ''ki'' (ili kíe u Enciklopediji Bororo) odnosno ''tapir'', i ''badegeba cebegiwu'' (''donje poglavice''). Prema mitu polutka tugare prepustila je polutki cera da daju poglavice, što Lévi-Strauss i proučava analizirajući mit o junaku [[Baitigogo]]u. Na drugu stranu kod polovice tugare idu sa zapada na istok i to redom iwaguddu (ptica gralha azul ili plava ptica; [[Uroleuca cristatella]]), arore (gusjenica), apiboré (palma acuri; [[Attalea speciosa]]) i paiwoé ili paiwé (guariba-majmun; Alouatta sp.).

[[Datoteka:Urarina shaman B Dean.jpg|mini|220px|Šaman plemena Urarina. Urarine žive u bazenima rijeka Chambira i Urituyacu u Peruu, a sami sebe zovu Kachá i pripadaju izoliranoj jezičnoj porodici Simacu.]]

Slične običaje zabrane ženidbe unutar klana nalazimo kod matrilineatnog [[Kamilaroi]] plemena s rijeke [[Darling]] u [[Australija|Australiji]], koji imaju 6 klanova ali i posebnu podjelu na 4 muške i 4 ženske klase, a stanje je sljedeće: Muška ženidbena klasa Ipai može tražiti partnera samo u ženskoj klasi Kapota, dalje imamo Kumbo s Mata, Muri s Buta i Kubi s Ipata. Ovo su ženidbene klase i nisu klanovi, osam klanova Kamilaroa su Duli ([[iguana]]), Murira ili klokan, Nemi ili oposum, Dinoun ili emu, Bilba ili bandikut i Nurai ili crna zmija. I unutar Iroquois konfederacije iz [[New York]]a, pa uključujući i [[Tuscarora]] Indijance, sva plemena osim [[Mohawk]]a i [[Oneida]] bijahu razdijeljena na dvije fratrije. Kod [[Mohawk]]a i [[Oneida]] fratriju ne nalazimo, nego nešto slično što smo vidjeli kod Delawaraca. Kod meksičkih Asteka iz doba [[Tenochtitlan]]a i konkviste grad je bio podijeljen na 4 zasebna dijela. Oni su imali različitu nošnju, posebne zastave i u rat su išli kao odvojene grupacije. Na ovaj su se način [[Asteci]] odmah razlikovali. Kod [[Tlaxcalteca]], njihovih neprijatelja, nalazimo vjerojatno identičnu situaciju. U rat se išlo po 'bratstvima' ili 'plemenima', što nije utvrđeno, a svako je imalo posebnu nošnju i zastavu. Isto su vjerojatno razmišljali i Bororo Indijanci koji su klansku pripadnost obilježavali navlakama za ud, ali i po peruškama za strijele u obliku grba. Ukradena stvar odmah bi bila otkrivena jer je svaki klan imao različite grbove.

=== Konfederacije ===

Vječiti ratovi i opasnosti od uvijek mogućih napada, poznatih ili nepoznatih plemena ili pljačkaških bandi, tjerala su ova plemena u saveze. To su bile konfederacije. U Sjevernoj Americi nalazimo konfederacije osobito istočno od [[Mississippi (rijeka)|Mississippija]]. Tako imamo da su 'plemena' u stvari konfederacije, to su u Atlantskom primorju i zaleđu (Sjeveroistočne Velike šume): [[Powhatan]], [[Nanticoke]], [[Metoac]], [[Iroquois]], [[Abenaki]], [[Pennacook]], [[Wappinger]], [[Wampanoag]], [[Narragansett]] i još neki. Na Jugoistoku kod ratarskih plemena [[Muskhogean]] nalazimo konfederaciju Creek, zapadno od njih 3 [[Caddo]] konfederacije: [[Kadohadacho]], [[Hasinai]] i [[Natchitoches]]. I njihov izdanak Crni Poni (Black Pawnee ili [[Arikara]]) bili su konfederacija. [[Pawnee]] su bili konfederacija od 4 bande. Na preriji neprijatelji Pawneeja, konfederacija su bili [[Sioux]] Indijanci, i njima zapadni Indijanci [[Blackfoot]]. Na krajnjem zapadu uz Pacifičku obalu nalazimo na 22 plemena [[Nootka]] od kojih je konfederacija bila poznata kao [[Aht]]. Savezna plemena bila su zastupana od svojih poglavica na plemenskim vijećima, a o svemu lokalnom odlučivali su sami. Nelojalnost konfederaciji povlačila je konzekvence. Tako su Oneida Indijanci, iz saveza Irokeza, morali biti preseljeni čak u [[Wisconsin]], što je američka vlada i učinila, kako bi ih spasila osvete veoma zloglasnih irokeških ratnika. Konfederacija [[Iroquois]], nije imala saveznika. Bili su u ratu sa svim ostalim Indijancima njima nesrodnim, ali i u ratu sa svim irokeškim plemenima, koja nisu bila u savezu s njima. Zbog ovoga su i stradali gotovo svi irokeški narodi što su ih okruživali, osim [[Cherokee]]ja koji su živjeli predaleko na jugu, a i previše moćni. Irokeze su na jugu zaustavila tek snažna plemena Čerokija i [[Catawba]], na sjeveru ratoborna plemena saveza Abenaka, a napose borbeni [[Sokoki]], čija je povijest jedan dugački rat, a jedini saveznici njihovi prijatelji [[Francuzi]].

=== Kanibalizam ===

Pripadnost jednoj etno-lingvističkoj skupini ne znači da imaju i sličnu materijalnu kulturu, ona je vjerojatno uvijek uvjetovana prilikama u kojima žive. Na Sjeverozapadnoj obali u zemlji Indijanaca [[Kwakiutl]], [[Nootka]], [[Tlingit]], [[Tsimshian]] [[Bella Coola]], [[Haida]], [[Quileute]], [[Skokomish]], [[Chinook Indijanci|Chinook]] i [[Coast Salish]], pa i južnije, u zemlji što je naseljavaju Indijanci iz Oregona i Kalifornije: [[Coos]], [[Alsea]], [[Yaquina]], [[Tututni]], [[Karok]], [[Wiyot]] i [[Yurok]], govorimo o kulturi Sjeverozapadne obale.

Plemena ovih Indijanaca pripadaju u desetak etno-lingvističkih porodica koja su razvila jednu vrst kulture. To je kultura orijentirana moru i kanuima. Riba ima veliku ulogu u njihovoj prehrani, i bili su dovoljno bogati, da si mogu priuštiti bogatiji društveni život, razviti umjetnost u drvorezbarstvu, tkanju, pa i da budu oholi u svojim ceremonijama potlatcha, u kojima se nemilice trošilo, dijelilo i uništavalo bogatstvo, i na taj si način priskrbio ugled. Što je priroda bila darežljivija, ovi su ljudi uspjeli izgraditi bogatije društvo. Haide, Tsimshiani, Kwakiutli i Nootke, spadaju svakako u najbogatije.

No, ova društva nisu baš bila toliko romantična, kako bi se pomislilo na prvi pogled. Bila su to i društva koja su prakticirala [[ropstvo]], imali su niz neobičnih običaja, a bilo je i ljudožderstva. McDowell drži da su antropofagiju prakticirala mnoga Sjeverozapadna plemena, tajno društvo hamatsa kod Kwakiutla ostatak je tih običaja. Običaje antropofagije Kwakiutla izučio je [[Jim McDowell]], i opisao u svom djelu ''Hamatsa: The Enigma of Cannibalism on the Pacific Northwest Coast''. [[Heinrich Zimmerman]], njemački mornar što je služio na ' ''Resolution'' 'u kapetana Jamesa Cooka, piše u svom publiciranom žurnalu za Mowachaht Indijance sa zaljeva Nootka na otoku [[Vancouver]] da 'suše ljudsko meso koje su jeli s užitkom i molili ih da probaju i oni'.

O brutalnostima nekih običaja Sjeverozapadnih Indijanaca piše i engleski kapetan [[James Strange]], koji [[1778.]] posjećuje [[Nootka Sound]], kojemu je Callicum, zet poznatog poglavice [[Maquinna]], pokušao prodati tri šake i glavu, govoreći mu da je to dobro za jesti. O običajima kanibalizma stizale su vijesti sa sviju strana svijeta. U Americi je, izgleda, bilo kanibalizma u raznim kulturnim područjima.

Nalazimo ga i kod [[Irokezi|Irokeza]], gdje se provodilo kod [[Mohawk]] Indijanaca, a možda i drugih plemena, ali prije uspostave saveza Haudenosaunee. Na preriji ga znamo kod [[Pawnee]] Indijanaca, a Dr. [[William Jones]], kaže da su ga poznavali i [[Leech Lake Chippewa]]. Kod [[Skidi]]-Pawnee Indijanaca, običavali su žrtvovati djevojke Jutarnjoj zvijezdi ''Ho-Pir-i-Kuts'' (Morning Star), kasnije je ovo ukinuo poglavica [[Petalesharo]]. Pawnee pripadaju porodici [[Caddoan]] Indijanaca, srodni su [[Caddo]]ima, i za njih se zna da su prakticirali [[kanibalizam]] i žrtvovanja. Pawnee su bili jedino prerijsko pleme koje je prinosilo ljudske žrtve, sjeverno od Meksika. Kanibalizam su Pawnee donesli sa sobom vjerojatno iz zemlje [[Caddo]] Indijanaca. Ratnik koji se u borbi pokazao hrabro Pawnee-neprijatelju biti će najvjerojatnije pojeden. Plemena [[Pawnee]] i njima nesrodni [[Shawnee]] iz grupe [[Algonquian]], upravo su na zlu glasu zbog kanibalizma. Svladanom neprijatelju Pawnee će pojesti i [[srce]] i [[mozak]], hrabrost neprijatelja, vjeruju oni, preći će tako na njih. Mozak se jeo kao bi se stekla inteligencija neprijatelja. Sličnih običaja nalazimo kod raznih plemena širom svijeta.

Ovaj obrazac jedenja srca i mozga ubijenog neprijatelja nalazimo kod svih lovaca na glave, i veoma poznatih [[Dajaci|Dajaka]] iz [[Azija|Azije]] i strašnih [[Carib]] Indijanaca iz Malih Antila. –Ništa manje opasni bijahu i veoma civilizirani [[Asteci]], kod kojih se srce žrtvovalo bogovima, a meso bi bilo razrezano i razdijeljeno narodu. Mitove o kanibalizmu nalazimo širom Amerike, sve do [[Ognjena Zemlja|Ognjene Zemlje]] gdje se govori o divu-ljudožderu.

[[Endokanibalizam]], jedan je od oblika [[antropofagija|antropofagije]] koje nalazimo kod plemena Južne Amerike, spominje se kod nekih [[Yanomami|Yanomama]] iz [[Roraima|Roraime]], kod njima udaljenih Indijanaca [[Maxubí|Maxubi]] u Rondôniji o kojima piše nesretni Fawcett, pa dalje kod [[Panoan]] plemena [[Amahuaca]], s čime je bila upoznata [[Gertrude Evelyn Dole]] (1915-2001).Maxubí

== Kulturna područja ==
=== [[Sjevernoamerički Indijanci]] ===

Zemljopisno-klimatski uvjeti uvjetovali su nastanku više kulturnih pojaseva na području [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]].

* ''[[Subarktički Indijanci]] ([http://www.dkimages.com/discover/previews/744/50016341.JPG vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Subarctic Indians), u [[Kanada|Kanadi]] i [[Alaska|Aljaski]], gdje nalazimo plemena [[Athapaskan|Atapaskana]] i [[Algonquian]] Indijanaca. Najpoznatija plemena toga područja su [[Montagnais]], [[Atikamekw]], [[Naskapi]], [[Cree]], [[Chipewyan]], [[Dogrib]], [[Beaver]], [[Carrier]], [[Slavey]], [[Han Indijanci|Han]], [[Tutchone]], plemena [[Kutchin]] ([[Takkuth-kutchin]], [[Vunta-kutchin]], [[Tranjik-kutchin]], [[Kutcha-kutchin]], [[Natsit-kutchin]], [[Tennuth-kutchin]], [[Tatlit-kutchin]], [[Nakotcho-kutchin]], [[Dihai-kutchin]]) i [[Khotana]] ([[Ingalik]], [[Tanaina]], [[Ahtena]], [[Koyukon]]) nadalje [[Tagish]], [[Tahltan]], [[Sekani]], [[Nahane]] (s [[Kaska]]), [[Mountain]], [[Hare]], [[Bear Lake|Satudene]]; izumrli [[Beothuk]]. Kultura ovih Indijanaca je prilično slična. Njezini česti simboli su [[krplje]], [[kanu]], [[toboggan]], [[snježne naočale]]. Odjeća je krznena. Lov i ribolov glavni je oblik privređivanja ovih Indijanaca.
* ''[[Indijanci Sjeverozapadne obale]] ([http://cache.eb.com/eb/image?id=5536&amp;rendTypeId=4 vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Northwest Coast Indians). Ovo su bez sumnje najbogatija plemena Indijanaca Sjeverne Amerike. Oni nastavaju područje uz Pacifičku obalu Sjeverne Amerike od Kalifornije na jugu, do zaljeva [[Yakutat (zaljev)|Yakutat]] u [[Alaska|Aljaski]] na sjeveru. Predstavnici ove kulture pripadaju velikim skupinama poznatim kao [[Kwakiutl]], [[Tsimshian]], [[Tlingit]], [[Haida]], [[Bella Coola]], Coast Salish i manja plemena iz Kalifornije, [[Oregon]]a i [[Washington]]a. Društva s juga ovog područja znatno su siromašnija, a i njihove zajednice su znatno manje. Ovom krugu pripada [[kultura]] gradnje velikih [[totem]]a, gradnji [[cedar|cedrovih]] kuća s krovovima na dvije vode, prekrasno tkanje [[chilkat-ogrtači|chilkat-ogrtača]] (koji su često nevjerojatno skupi), orijentiranost [[more|moru]], izgradnja drvenih velikih kanua, [[ropstvo]], i nadasve veoma poznate rastrošne svečanosti '[[potlač|potlach]]'.
* ''[[Indijanci Platoa]] ([http://cache.eb.com/eb/image?id=5538&amp;rendTypeId=4 vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Plateau Indians). Indijanci s Platoa naseljavaju kraj u području rijeke Columbije. Ovdje je raširena kultura ribara (može se govoriti o pravim ichtyophazima, jedačima riba s veoma slabim zubima) i kopačima korijenja [[camas]] i [[shanataque]] (ili 'Indian Thistle' Cirsium edule) Plemena ovog područja pripadaju grupama [[Shahaptian]] ([[Umatilla]], [[Tygh]], [[Tenino]], [[Yakima]], [[Nez Percé]], [[Palouse]], [[Walla Walla]]), [[Waiilatpuan]] ([[Cayuse]], [[Molala]]), [[Salishan]] ([[Shuswap]], [[Lillooet]], [[Ntlakyapamuk]], [[Spokane]], [[Coeur d’Alêne]], [[Pend d’Oreille|Kalispel]], [[Okanagon|Okanogan]], [[Nespelem]]), [[Kitunahan]] ([[Kutenai]]), [[Chinookan]] ([[Wasco]] [[Wishram]] i [[Watlala|Dog River Indijanci]] ili Cascade), [[Lutuamian]] ([[Modoc]], [[Klamath]]) i [[Athapaskan]] (Nicola ili [[Stuwihamuk]]; koji danas govore thompson jezikom). Oni su se sezonski pokretali u potrazi za ribom i biljem. 
[[Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 100.jpg|mini|Pomo Indijanka]]

* ''[[Kalifornijski Indijanci]] (http://cache.eb.com/eb/image?id=5537&amp;rendTypeId=4{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} vidi)'' (California Indians). Kako samo ime kaže ova plemena naseljena su u Kaliforniji i imaju sami za sebe tipičnu kulturu sakupljača žira. Ipak treba naglasiti da ne pripadaju sva kalifornijska plemena ovoj grupi, jer su neki predstavnici Indijanaca Sjeverozapadne obale. Ova pleme više-manje su malena, podijeljena po brojnim plemenima i oskudno obučena. Prijateljica i dobra poznavateljica Indijanaca [[Eva Lips]], navodi da su sva ova plemena veoma dobro uhranjena, na tome zahvaljuju žiru od kojega naročitim postupkom dobivaju brašno i peku pogačice '[[acorn bread]]', odnosno [[kruh]] od žira. Glavna plemena su: [[Maidu]], [[Miwok]], [[Chumash]], [[Yokuts]], [[Shasta]], [[Chimariko]], [[Achomawi]], [[Atsugewi]], [[Yana]], [[Yahi]], [[Wintu]], [[Nomlaki]], [[Patwin]], [[Yuki]], [[Pomo]], [[Wappo]], [[Nisenan]], [[Costanoan]], [[Salinan]], [[Esselen]], [[Kitanemuk]], [[Akwa’ala]], [[Ipai]], [[Tipai]], [[Kamia]], [[Cupeño]], [[Luiseño]], [[Cahuilla]], [[Juaneño]], [[Gabrieleño]], [[Nicoleño]], [[Fernandeño]], [[Serrano]].
* ''[[Indijanci Velikog Bazena]] ([http://www.cabrillo.edu/~crsmith/basin.gif vidi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620232205/http://www.cabrillo.edu/~crsmith/basin.gif |date=2006-06-20 }})'' (Great Basin Indians). U području Velikog slanog bazena naseljena su (u zapadnim predjelima, Nevada) siromašna sakupljačka plemena [[Shoshoni|Šošona]] koji su u stvari bili 'noga'-Indijanci. Oni su neprekidno bili u pokretu za hranom, bobicama, korijenjem, raznim plodovima, sitnom divljači i drugim. Jelo se bukvalno sve. Istočno od njih u područjima [[Utah]]a, [[Wyoming]]a i [[Colorado|Colorada]] Indijanci su posjedovali konje pa su se formirali u pljačkaške bande. Oni su bili puno mobilniji i opasniji od svojih zapadnih rođaka. Ove Šošone klasificiraju u [[Numic]]-govornike. U Zapadne Numic-govornike ubrajaju se: [[Sjeverni Pajuti|Northern Paiute]], [[Owens Valley Pajuti]], dvije grupe [[Mono]] Indijanaca i pleme [[Bannock]] iz Idaha. Središnjoj skupini Numica pripadaju [[Western Shoshoni]], Indijanci [[Panamint]] ili Koso, [[Gosiute]], [[Wind River]] (njihov su ogranak Komanči /[[Comanche]]/), i Indijanci [[Weber Ute]] (tako krivo nazivani jer ne pripadaju u Ute). U Southern (ili Južne) Numic-govornike pripadaju: [[Northern Ute]], [[Southern Ute]], [[Tumpanogots]], [[Pahvant]], [[Fish Lake Juti]], [[Red Lake Juti]], [[Kawaiisu]], i bande [[Pajuti|Južnih (Southern) Paiuta]]: [[Las Vegas Pajuti]], [[Shivwits]], [[Uinkarets]], [[Moapa]] i [[Chemehuevi]].
[[Datoteka:Langs N.Amer.png|mini|lijevo|220px|Jezične porodice sjevernoameričkih domorodaca]] 
* ''[[Jugozapadni Indijanci]] ([http://cache.eb.com/eb/image?id=5540&amp;rendTypeId=4 vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Southwest Indians).Jugozapadni Indijanci nastanjuju krajeve američkog Jugozapada od New Mexica preko Arizone do donjeg toka Colorada. Ovdje zapravo nalazimo ratarsko stanovništvo iz grupe [[Yuman]]skih i [[Piman]]skih plemena, kao i posebnu grupu seoskih plemena s pueblo kulturom. U pueblo ili seoska plemena ubrajaju se [[Zuñi]], šošonsko pleme [[Hopi]] i plemena grupe [[Tanoan]]. [[Apači|Apačka]] plemena kao i [[Papago]] su nomadi.
[[Datoteka:Chief_Quanah_Parker_of_the_Kwahadi_Comanche.jpg|mini|Quanah Parker, poglavica Komanča]]

* ''[[Prerijski Indijanci]] ([http://www.utexas.edu/courses/wilson/ant304/projects/projects98/krochenskip/oampeop009m4.gif vidi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312023432/http://www.utexas.edu/courses/wilson/ant304/projects/projects98/krochenskip/oampeop009m4.gif |date=2007-03-12 }})'' (Plains Indians). Oni su stanovnici prerija, područja od rijeke Saskatchewan na sjeveru do južnog Teksasa. Ovamo pripadaju najslavnija plemena američkih domorodaca. Oni su nomadski jahači i lovci na bizone. Pošto su navikli na prostranstva i lutanja pružali su najžešći otpor bijelim naseljenicima. Predstavnici su im sa sjevera na jug: [[Plains Cree]], [[Assiniboin]], [[Blackfoot]] (Crna Stopa), [[Gros Ventre]], [[Hidatsa]], Vrane ([[Crow Indijanci|Crow]]), [[Mandan]], [[Cheyenne]], [[Arikara]], [[Teton]], [[Santee Sioux]], [[Arapaho]], [[Omaha Indijanci|Omaha]], [[Pawnee]], [[Kiowa]], [[Comanche]].
* ''[[Indijanci Sjeveroistočnih šuma]] ([http://cache.eb.com/eb/image?id=5542&amp;rendTypeId=4 vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Northeast Woodland Indians). Indijanci Sjeveroistočnih šuma pripadaju porodicama [[Iroquoian]] i [[Algonquian]]. To je domovina 'wigwama', velikih drvenih kuća opasanim palisadama. Oni su lovci i ribari ali i uzgajivači kukuruza. Odavde su došle i [[kokice]] 'pop corn' koje su [[Irokezi]] nosili sa sobom prilikom odlaska u višednevne lovove ili ratne pohode. Najpoznatija plemena ovog područja su [[Irokezi]] (Iroquois), [[Huron Indijanci]], [[Erie Indijanci|Erie]], [[Susquehanna]], [[Wappinger]], [[Wampanoag]], [[Mahican]] (poznati Mohikanci), [[Metoac]], [[Powhatan]] (kod nas poznati po crtiću o djevojci [[Pocahontas]]), [[Nanticoke]], [[Conoy]], [[Pennacook]] i drugi.
* ''[[Jugoistočni Indijanci]] ([http://cache.eb.com/eb/image?id=5543&amp;rendTypeId=4 vidi]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})'' (Southeast Indians). Ovo područja [[Datoteka:Rc11016 Timucua trapping fish.jpg|mini|lijevo|Na slici [[Jacquesa Le Moyne]] (1564) Timucua Indijanci love ribu]] obuhvaća jugoistok Sjeverne Amerike, od atlantske obale na zapad do istočnog Texasa, na sjever do unutrašnjosti Virginije. Jugoistočna plemena su seosko ratarsko stanovništvo. Ovdje su na cijeni kukuruz i njegova svečanost 'Green Corn Dance' ili 'Ples zelenog kukuruza'. Neka od ovih plemena poznavali su i [[hambar]]e u koje, po Evi Lips, 'nije mogao ući ni miš'. Plemena ovog područja pripadaju porodicama [[Muskhogean]] (po novijoj ortografiji Muskogean), [[Natchesan]], [[Caddoan]], [[Siouan]], [[Attacapan]], [[Chitimachan]] i [[Tonikan]]. Glavna plemena su: [[Muskogee|Creek]], [[Seminole]], [[Timucua]], [[Yuchi]], [[Biloxi Indijanci|Biloxi]], [[Chitimacha]], [[Atakapa]], [[Tunica]], [[Natchez]], [[Choctaw]], [[Chickasaw]], [[Akokisa]], [[Hasinai]], [[Adai]], [[Taensa]], [[Kadohadacho]], [[Natchitoches]], [[Chakchiuma]], [[Pascagoula]], [[Bayogoula]], [[Avoyel]], [[Chawasha]], [[Washa]], [[Chatot]], [[Chiaha]], [[Yamasee]], [[Fresh Water Indijanci|Fresh Water]], [[Ais]], [[Calusa]], [[Tequesta]], [[Jeaga]], [[Cusabo]], [[Congaree]], [[Cape Fear Indijanci|Cape Fear]], [[Waxhaw]], [[Winyaw]], [[Cherokee]], [[Woccon]], [[Manahoac]], [[Tutelo]], [[Monacan]], [[Eno Indijanci|Eno]], [[Sugeree]], [[Catawba]], [[Nahyssan]], [[Hitchiti]], [[Koasati]], [[Alabama Indijanci|Alabama]], [[Tohome]], [[Eufaula]], etc.
* ''[[Mezoamerički Indijanci]]'' [[Amuzgo]], [[Cakchiquel]], [[Chol|Ch'ol Maya]], [[Matlatzinca]], [[Mixe]], [[Mixtec]], [[nahuatlan|Nahuatl]]/[[Aztec]], [[Itzá|Itza Maya]], [[Tequistlatec|Oaxaca Chontal]], [[Pipil]], [[Popoluca]], [[Chontal|Tabasco Chontal]], [[Tlahuica]], [[Toltec]], [[Yucatec|Yucatan Maya]], [[Zapotec]], [[Zoque]]
* ''[[Indijanci karipskog područja]]'' Pripada mu Veliki i Mali Antilijužni diio Srednje Amerike i jug Floride. Plemena: [[Arawak]], [[Boruca]], [[Bribri]], [[Cábecar]], [[Carib]], [[Changuena]], [[Corobici]], [[Cueva]], [[Cuna]], [[Dorasque]], [[Garifuna]], [[Guajiro]], [[Guaymí]], [[Guetar]], [[Igneri|Inyeri]], [[Carib|Island Carib]], [[Guatuso|Maleku]], [[Mískito|Miskito]], [[Move]], [[Murire]], [[Paraujano]], [[Paya|Pech]], [[Rama Indijanci|Rama]], [[Shebayo]], [[Taino]], [[Térraba|Teribe]], [[Voto]].

=== [[Srednjoamerički Indijanci|Indijanci Srednje Amerike]] ===
* ''Središnji Meksiko'' (Central Mexico) Predstavnici: [[Nahuatlan|Nahuatl]], [[Otomí]], [[Chontal]], [[Ixcatec]], [[Tarascan]], [[Mixtec]], [[Zapotec]].
* ''Obala Vera Cruza'' (Vera Cruz Coast) Predstavnici: [[Totonac]], [[Tamaulipec]], [[Huastec]], [[Popoluca]].
* ''Poluotok Yucatan'' (Yucatan Peninsula) Predstavnici: [[Yucatec]], [[Mazatec]], [[Mopán]].
* ''Južne ravnice'' (S: Lowlands) Predstavnici: [[Zoque]], [[Tzeltal]], [[Tzotzil]], [[Lacandon]], [[Quiché]], [[Ixil]], [[Itzá]], [[Misquito]], [[Jicaque]].
* ''Južne planine'' (S. Highlands) Predstavnici: [[Pipil]], [[Xinca]], [[Achi]], [[Lenca]], [[Nicarao]], [[Nicoya]], [[Ulva]], [[Rama Indijanci|Rama]], [[Boruca]], [[Guaymí]], [[Cuna]], [[Talamanca]].
* ''Veliki Antili'' (Greater Antilles) Predstavnici: [[Ciboney]], [[Sub-Taino]], [[Taino]], [[Ciguayo]], [[Guanahatabey]]
* ''Mali Antili'' (Lesser Antilles) Predstavnici: Island [[Carib]], [[Igneri]].

=== [[Južnoamerički Indijanci]] ===
* ''Sjever'' (Northern) Predstavnici: [[Choco]], [[Chibcha]], [[Caquetio]], [[Tairona]], [[Guajiro]], [[Mompox]], [[Timote]], [[Achagua]], [[Yaruro]], [[Otomaco]], [[Guamontey]], [[Guahibo]], [[Sáliva|Saliva]], [[Cumanagoto]].
* ''[[Gvajansko gorje]]'' (Guiana Highlands) Predstavnici: [[Arawak]], [[Warrau|Warao]], [[Galibi]], [[Tiriyó|Tirio]], [[Wapishana]], [[Oyana]].
* ''Amazon'' (Amazon) Predstavnici: [[Bora]], [[Cubeo]], [[Yanomami]], [[Wai-Wai]], [[Jívaro]], [[Barauana]], [[Apalaí]], [[Tupinamba]], [[Yagua]], [[Xipibo]], [[Kanamari]], [[Maué|Maue]], [[Munduruku]], [[Kayapo]], [[Amahuaca]], [[Mashco]], [[Tacana]], [[Sirionó|Siriono]], [[Chiquito]], [[Paressí|Paressi]], [[Nambikwara]], [[Bakairi]].
* ''[[Brazilsko visočje]]'' (Brazilian Highlands) Predstavnici: [[Xavante]], [[Boróro]], [[Guato]], [[Guarani]], [[Tupí]], [[Kaingáng|Kaingang]], [[Tupinamba]], [[Botocudo]], [[Caiapós do Sul]], [[Xakriaba]]
* ''[[Ande]]'' (Andes) Predstavnici: [[Aconipa]], [[Cayapa]], [[Manta]], [[Tumbes]], [[Huancavilca]], [[Chincha]], [[Huanca]], [[Quechua]], [[Aymara]], [[Atacama]], [[Diaguita]], [[Mapuche]].
* ''[[Gran Chaco]]'' (Gran Chaco) Predstavnici: [[Chiriguano]], [[Zamuco]], [[Chamacoco]], [[Lengua]], [[Toba]], [[Mataco]], [[Chané|Chane]], [[Ashluslay|Chulupi]], [[Mocoví|Mocovi]], [[Tonocoté]], [[Abipón]]
* ''[[Pampas]]'' (Pampas) Predstavnici: [[Huarpe]], [[Charrua]], [[Chana-Mbegua]], [[Querandí|Querandi]], [[Minuane]], [[Puelche]], [[Pehuenche]], [[Poya]], [[Tehuelche]].
* ''[[Ognjena zemlja]]'' (Tierra del Fuego) Predstavnici: [[Chono]], [[Alacaluf]], [[Yahgan]], [[Ona]], [[Haush]].

O tajnim obredima, licima, mitovima i figurama južnih patagonskih naroda pisao je čilsko-hrvatski povjesničar [[Sergio Laušić Glasinović]].&lt;ref&gt;[http://www.memoriachilena.cl//temas/documento_detalle2.asp?id=MC0000937 Memoria chilena]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sergio Lausic Glasinovic: Ceremonias secretas - Rostros, mitos y figuras de las etnias patagónicas australes, . Magallanes, 1994., (Punta Arenas : Impresos Horizonte) [http://www.memoriachilena.cl/archivos2/pdfs/MC0000937.pdf pdf]&lt;/ref&gt;

== Popis plemena ==
* '''[[Dodatak:Popis etnonima domorodačkih plemena Amerike]]'''
* '''[[Dodatak:Popis indijanskih plemena po kulturnim područjima]]'''
* [[Klasifikacija plemena američkih Indijanaca: Aconipa-Caraja]]
* [[Klasifikacija plemena američkih Indijanaca: Carib-Lutuami]]
* [[Klasifikacija plemena američkih Indijanaca: Machacali-Salinan]]
* [[Klasifikacija plemena američkih Indijanaca: Salish-Zuñi]]
* [[Glavne grupe i porodice Indijanaca]]

=== Wikipedije na indijanskim jezicima ===
==== Sjeverna Amerika ====
* algonkinske
** [[:cr:]] na cree-u/nēhiyaw jeziku
** [[:chy:]] na čejenskom/tsetsêhestâhese jeziku
* atabaskanske
** na navaju/diné bizaad jeziku
* irokeške
** [[:chr:]] na čirokijskom

==== Srednja Amerika ====
* uto-aztečke
** [[:nah:]] na nahuatlu/nawatlahtoli jeziku

==== Južna Amerika ====
* aymaranske
** [[:ay:]] na aymaranskom/aymar aru jeziku
* kečuanske (quechua)
** [[:qu:]] na kečuanskom/runa simi jeziku
* tupijske
** [[:gn:]] na guaranskom/avañe'e) jeziku
** [[:gn:]] na tupijskom/abanhe'enga jeziku
* muskogeanske
** [[:mus:]] na creek/muskoke jeziku
** [[:cho:]] na choctaw/chahta jeziku

== Isprika zbog genocida ==
Senat SAD-a prihvatio je rezoluciju kojom se službeno ispričavaju američkim Indijancima za sve zločine koje su nad njima počinili.
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.bitno.ba/vijesti/svijet/amerika-se-ispricala-indijancima |access-date=2013-09-29 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011031816/http://www.bitno.ba/vijesti/svijet/amerika-se-ispricala-indijancima |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=113728438&lt;/ref&gt;
To isto je učinila i Kanada.
Larry J. Zimmerman procjenjuje pretkolumbovsko pučanstvo Sjeverne Amerike (današnji SAD i Kanada) na oko 20 000 000 ljudi. Europski kolonizatori su se pitali odakle su došli ti domorodački narodi i, kako nisu spomenuti u Bibliji, imaju li uopće dušu i jesu li to uopće ljudi? Katolička crkva naposljetku je 1537. godine Indijance proglasila djecom Božjom, ali to nije spriječilo agresiju prema domorodačkom načinu života. Prvi su bijelci u Americi, poznati po vjerskoj zatucanosti, nagađali kako su Indijanci zapravo potomci izgubljenih plemena izraelskih.

Genocidna kampanja protiv domorodaca u SAD-u (Indijanski ratovi) okončana je tek 1924. godine uspostavom sustava rezervata koji je i danas na snazi te davanjem državljanstva i prava glasa. Godine 1990. donesen je Zakon o zaštiti i repatrijaciji grobova sjevernoameričkih domorodaca (Native American Graves Protection and Repatriation Act), koji propisuje ljudske ostatke i grobna dobra, kao i svete objekte u vlasništvu saveznih institucija, vratiti udruženim plemenima. Sijuksi pokušavaju na sudovima vratiti zemlju na svom svetom području Paha Sapa (Black Hills/Crna brda). U Kanadi je 1999. uspostavljena savezna država Nunavut (inuitski: naša zemlja), pod nadležnošću Inuita koji u njoj čine 85% stanovništva. Energetska kriza s početka 1970-ih omogućila je zaposlenje i prihode određenom broju plemena u čijim su rezervatima postojala mineralna bogatstva. Najvažniji gospodarski napredak mnogim plemenima predstavljala je izgradnja kockarnica, koja im je bila dopuštena 1978. godine Zakonom o regulaciji kockanja (Indian Gaming Regulatory Act). Godine 2000. nešto više od 100 priznatih plemena (ukupno ih je 500) imalo je aktivne kockarnice, a podjela njihova prihoda konačno je plemenima omogućila pristojan životni standard omogućen poboljšanjem infrastrukture, kvalitetnijim stanovanjem, cestama, medicinskom skrbi i školstvom. Meskwaki i Ojibwe prihode su iskoristili za ponovni otkup svoje plemenske zemlje, a veliki dio te zemlje vraćen je tradicionalnom načinu uporabe (uzgoj divlje riže). Organizacije poput Indijanske komisije za ribu i divljač Velikih jezera (Great Lakes Indian Fish and Wildlife Commision) rade s ciljem očuvanja resursa i edukacije javnosti o pravima iz sporazuma i domorodačkoj ekologiji. Iako se u posljednje vrijeme nastoji umjesto izraza Indijanac (American Indian) rabiti izraz izvorni Amerikanac (Native American) u SAD-u ili Prvi narodi (First Nations) u Kanadi, mnogi domoroci pojam Indijanac ne smatraju uvrjedljivim (American Indian Movement). To ionako nije jedan narod nego stotine posve različitih naroda koji govore stotinama različitih jezika i nisu imali jedinstveno ime za sebe prije agresije bijelih kolonizatora.
=== Izvori ===
{{izvori|2}}

== Galerija ==

&lt;gallery&gt;
Datoteka:Abenaki Tribe.jpg|[[Abenaki]], porodica [[Algonquian]]
Datoteka:Nana amerindien.jpg|[[Apači|Apač]], (Nana). porodica [[Athapaskan]], Jugozapad SAD-a
Datoteka:Chief-59.jpg|[[Apalachee]] (poglavica Gilmer Bennett), porodica [[Muskhogean]]
Datoteka:Scabby Bull, Arapaho.gif|[[Arapaho]], porodica Algonquian
Datoteka:Chief Yellow Boy.jpg|[[Assiniboin]], porodica [[Siouan]]
Datoteka:CurtisIndian.png|[[Atsina]] ili Gros Ventre, porodica [[Algonquian]].
Datoteka:Bolivia aymara praying loc.jpg|[[Aymara]]
Datoteka:Bannock.jpg|[[Bannock]] (porodica [[Shoshonean]]), Idaho
Datoteka:Shanawdithit portrait.jpg|[[Beothuk]] (žena; [[Shanawdithit]]), porodica [[Beothukan]], [[Kanada]]
Datoteka:Lester Skeesuk.jpg|[[Brothertown]], (Lester Skeesuk; [[Narragansett]]-[[Mohegan]]), porodica Algonquian
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 056.jpg|[[Cahuilla]], porodica Shoshonean, Kalifornija
Datoteka:Kalina young 1892.jpg|[[galibi|Kali'na]]
Datoteka:Catawba 1913.jpg|[[Catawba]], porodica Siouan.
Datoteka:Umpine.jpg|[[Cayuse]], porodica [[Waiilatpuan]]
Datoteka:Chemehuevi boy.png|[[Chemehuevi]] (dječak), porodica Shoshonean
Datoteka:Blowgun demonstration in Oconaluftee Indian Village, Cherokee, North Carolina.jpg|[[Cherokee]] demonstrira sa puhaljkom (selo Ocanaluftee), porodica [[Iroquoian]]
Datoteka:Wolf Robe yo.jpg|[[Južni Šajeni|Cheyenne, Southern]], porodica Algonquian
Datoteka:Chickasaw.jpg|[[Chickasaw]] (mladi ratnik), porodica Muskhogean.
Datoteka:Pisatuntema in Partial Native Dress with Native Hairstyle and with Ornaments 1909.jpg|[[Choctaw]] sa tradicionalnom frizurom, porodica Muskhogean
Datoteka:Klallam people near canoe.jpg|[[Clallam]] sa kanuom, porodica Salishan
Datoteka:Comanche in winter.jpg|[[Comanche]], Teksas. Porodica Shoshonean
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 094.jpg|[[Cowichan]], porodica Salishan
Datoteka:Poundmaker.png|[[Cree]] (skupina Plains Cree), porodica Algonquian
Datoteka:Lumbee.jpeg|[[Croatan|Lumbee]] (Croatan; lijevo) sa američkom kongresnicom, porodica Algonquian
Datoteka:Curley.jpg|[[Crow Indijanci|Crow]] izviđač, porodica Siouan
Datoteka:Lenape01.jpg|[[Lenni Lenape|Delaware]], porodica Algonquian
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 074.jpg|[[Diegueño]], porodica Yuman
Datoteka:KickingHorse.jpg|[[Flathead]], porodica [[Salishan]]
Datoteka:Tongva woman.jpg|[[Gabrieleño]], porodica Shoshonean
Datoteka:Gaviao 2573a.JPG|[[Gavião do Pará‎]]
Datoteka:AlteHaba-Indianerin von derKoniginChalotte-Insel inBritisch-Kolumbia mitNasenring undLippenpflock2.jpg|[[Haida]] žena sa nosnim ukrasom. porodica [[Skittagetan]]
Datoteka:Noia havasupai.jpg|[[Havasupai]] djevojka, porodica [[Yuman]].
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 044.jpg|[[Hesquiaht]], porodica Wakashan
Datoteka:Long Time Dog Hidatsa.jpg|[[Hidatsa]], porodica Siouan
Datoteka:Curtis - Snake priest.JPG|[[Hopi]], Arizona (zmijski svećenik. Porodica Shoshonean.
Datoteka:Tathamiche.jpg|[[Hualapai]], porodica Yuman
Datoteka:Iowa-indian.jpg|[[Iowa Indijanci|Iowa]], porodica Siouan
Datoteka:Hellmuth Straka and Japrerias, 1960.jpg|[[Japreria]] (i Hellmuth Straka)
Datoteka:Guipago2.jpg|[[Kiowa]], porodica [[Kiowan]]
Datoteka:Kiowa Apache Essa-queta.jpg|[[Kiowa Apache]], porodica Athapaskan.
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 091.jpg|[[Klamath]], porodica [[Lutuamian]]
Datoteka:Klickitat Brave 1899-Benjamin Gifford.jpg|[[Klickitat]], porodica [[Shahaptian]]
Datoteka:Ktunaxa (Kootenai) crewman aboard sternwheeler Duchess, near Golden BC 1887.JPG|[[Kutenai]], porodica [[Kitunahan]]
Datoteka:Kwakwaka'wakw man and copper shield, by Edward Curtis.jpg|[[Kwakiutl]], porodica [[Wakashan]]
Datoteka:Laguna Pueblo Indians.jpg|[[Laguna Indijanci|Laguna]], porodica [[Keresan]]
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 078.jpg|[[Lummi]], porodica Salishan
Datoteka:Makah Indian Whalers 1910.jpg|[[Makah]] ribari, porodica Wakashan (skupina [[Nootkan]])
Datoteka:Crow s heart, Mandan.JPG|[[Mandan]], porodica Siouan
Datoteka:Argentina Mapuche Cacique Pincen.jpg|[[Mapuche]] (poglavica Pincen)
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 092.jpg|[[Maricopa]], porodica Yuman
Datoteka:Tunkan Maia Yucatan.jpg|[[Maje|Maya]], porodica [[Mayan]]
Datoteka:Mescalero tipis.jpg|[[Mescalero]] Apači, porodica Athapaskan
Datoteka:Micmac2.jpg|[[Micmac]], Kanada, porodica Algonquian
Datoteka:Modoc women.jpg|[[Modoc]] žene (u društvu dvojice bijelaca), porodica [[Lutuamian]]
Datoteka:Mohave Indians.jpg|[[Mohave]], porodica Yuman
Datoteka:Murachief.jpg|[[Múra]] (Brazil)
Datoteka:Xwmetskwiyam Image 001.png|[[Musqueam]], porodica Salishan
Datoteka:Manuelito.jpg|[[Navaho]], porodica Athapaskan
Datoteka:Chief.Joseph.1877.jpg|[[Nez Percé]], porodica Shahaptian
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 093.jpg|[[Nootka]] žena (sa nosnim ukrasom), porodica Wakashan.
Datoteka:Nlaka'pamux.jpg|[[Ntlakyapamuk]], porodica Salishan
Datoteka:Chef Ocaïna.JPG|[[Ocaina]]
Datoteka:Guyane 0040.jpg|[[Oyana]]
Datoteka:Okanagan Family Portrait.JPg|[[Okanagon]], porodica Salishan
Datoteka:Interpret omaha.jpg|[[Omaha Indijanci|Omaha]], porodica Siouan
Datoteka:1924 Indian Citizenship Act.jpg|trojica [[Osage]], porodica Siouan
Datoteka:Oto delegation.jpg|[[Oto Indijanci|Oto]], porodica Siouan
Datoteka:Paiutes1880.jpg|[[Paiute]], porodica Shoshonean
Datoteka:Wolf necklace.jpg|[[Palouse]], porodica [[Shahaptian]]
Datoteka:Pataxo001.jpg|[[Pataxó]] (Brazil)
Datoteka:Petaki-penobscot.jpg|[[Penobscot]], porodica Algonquian
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 028.jpg|[[Pomo]] djevojka, porodica [[Kulanapan]]
Datoteka:Moni chaki.jpg|[[Ponca Indijanci|Ponca]], porodica Siouan
Datoteka:Chief Kack-Kack.gif|[[Potawatomi]], porodica Algonquuian
Datoteka:Qahatika girl 3c12215u.jpg|[[Quahatika]], porodica Piman
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 076.jpg|[[Quinault]], porodica Salishan
Datoteka:Assinaitappi.jpg|[[Sarsi]], porodica Athapaskan
Datoteka:SarahWhislter.jpg|[[Sauk and Fox]], porodica Algonquian
Datoteka:Rabbit-Tail.jpg|[[Shoshoni]], porodica Shoshonean
Datoteka:ChiefGall-NARA.jpg|[[Sioux]] (Gall), pleme [[Hunkpapa]], porodica Siouan
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 077.jpg|[[Skokomish]], porodica Salishan
Datoteka:Chief George and daughter.jpg|[[Squawmish]], porodica Salishan
Datoteka:Kwakwaka'wakw woman with cedar basket.jpg|[[Stalo]], porodica Salishan
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 029.jpg|[[Suquamish]], porodica Salishan
Datoteka:Tarascan.jpg|[[Taraski]], porodica [[Tarascan]]
Datoteka:Terena.jpg|Terena ili [[Tereno]] (Brazil)
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 090.jpg|[[Tewa]], pleme [[San Ildefonso Indijanci|San Ildefonso]], porodica [[Tanoan]].
Datoteka:Tlingit women and children.jpg|[[Tlingit]], porodica [[Koluschan]]
Datoteka:Taku.jpg|[[Tlingit]], pleme [[Taku]], porodica Koluschan
Datoteka:Tonkawa chiefs.jpg|[[Tonkawa]], porodica [[Tonkawan]]
Datoteka:Berito.jpg|[[Tunebo]]
Datoteka:Rattlesnake Pete - Umatilla Indian Reservation - Oregon.jpg|[[Umatilla]], porodica Shahaptian
Datoteka:Uros people-Lake Titicaca.jpg|[[Uru]] (jezero Titicaca)
Datoteka:ChiefOuray.jpg|[[Ute]], porodica Shoshonean
Datoteka:YellowBird.jpg|[[Walla Walla]], porodica Shahaptian
Datoteka:Datsolalee2.jpg|[[Washo]], porodica [[Washoan]].
Datoteka:Noies wichita.jpg|[[Wichita]] žene, porodica [[Caddoan]]
Datoteka:Henookeku.jpg|[[Winnebago]] djevojka, porodica Siouan
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 012.jpg|[[Wishram]], porodica [[Chinookan]]
Datoteka:Xerente 1809a.JPG|[[Xerente]] (Brazil)
Datoteka:Yagua Indian.JPG|[[Yagua]] (Peru)
Datoteka:Alto orinoco5.jpg|[[Yanomami]]
Datoteka:Yaqui indians.jpg|[[Yaqui]], porodica [[Taracahitian]].
Datoteka:Edward S. Curtis Collection People 038.jpg|[[Yuma]], porodica Yuman
Datoteka:Yurok basketweaver.jpg|[[Yurok]], porodica [[Weitspekan]]

Datoteka:BenitoJuarez.jpg|[[Zapotec]] ([[Benito Juarez]]), porodica [[Zapotecan]], Meksiko
Datoteka:Si Wa Wata Wa.jpg|[[Zuñi]], porodica [[Zunian]].
Datoteka:|
Datoteka:|
Datoteka:|
&lt;/gallery&gt;

== Literatura ==
* [[Eva Lips]], Knjiga o Indijancima /Das Indianerbuch, Leipzig, 1984/.
* Handbook of American Indians (1906) by Frederick W. Hodge. A listing of over 800 Indian Tribes in the United States and Canada.
* Steward, Julian. H. (ed.). 1946-59. Handbook of South-American Indians (7 vols).
* Loukotka, Chestmír 1968. Classification of South-American Indian Languages. Los Angeles: Latin American Center, University of California.

== Povezano ==
* [[Glavne grupe i porodice Indijanaca A-L]]
* [[Glavne grupe i porodice Indijanaca M-Ž]]
* [[Jezične porodice indijanaca]]
* [[Indijanski rezervati]]

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Indigenous peoples of the Americas}}
* [http://www.archive.org/stream/handbookamindians02hodgrich#page/n4/mode/1up Hodge, Handbook of North American Indians North of Mexico, vol. I]
* [http://archive.org/stream/handbookamindians01hodgrich#page/n3/mode/2up Hodge, Handbook of North American Indians North of Mexico, vol. II]
* [http://wontolla.homepage.t-online.de/wontolla/16tribes.htm 1000 Indian Nations Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319011425/http://wontolla.homepage.t-online.de/wontolla/16tribes.htm |date=2008-03-19 }}
* [https://web.archive.org/web/20120909013744/http://lcweb2.loc.gov/ammem/award98/ienhtml/tribes.html Edward S. Curtis's The North American Indian: Photographic Images]
* [http://www.accessgenealogy.com/native/indianlocation.htm North American Indian Tribes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210013730/http://www.accessgenealogy.com/native/indianlocation.htm |date=2008-12-10 }}
* [http://www.native-languages.org/languages.htm Native Languages of the Americas: List of Native American Indian Tribes and Languages]
* [https://web.archive.org/web/20031003201930/http://hometown.aol.com/bbbenge/page22.html North American Indian - Population Records]
* [http://www.indianer-welt.de Indianer Welt]
* [http://www.24sata.hr/index.php?cmd=show_clanak&amp;action=ispis&amp;tekst_id=18392 Hugo Chavez traži da se Papa ispriča Indijancima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610100943/http://www.24sata.hr/index.php?cmd=show_clanak&amp;action=ispis&amp;tekst_id=18392 |date=2007-06-10 }}
* [http://www.jutarnji.hr/clanak/art-2007,5,9,makedonija_indijanci,73681.jl Makedonskoj policiji došli pomoći američki Indijanci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513023933/http://www.jutarnji.hr/clanak/art-2007,5,9,makedonija_indijanci,73681.jl |date=2007-05-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20020223094743/http://users.aol.com/donh523/navapage/tribes.htm Flags of the Native American Peoples of the US] 
* [http://www.texasindians.com/cultanth.htm Organizacije indijanskih zajednicâ]
* [http://www.nativecelebs.com/actors8.htm NativeCelebs] 
* [http://www.potiron.com.br/MuseuDoIndio/pagesp/grupind/grind_A.htm Grupos Indígenas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226080457/http://www.potiron.com.br/MuseuDoIndio/pagesp/grupind/grind_A.htm |date=2009-02-26 }}

{{Indijanci}}
{{Authority control}}

[[Kategorija:Indijanci| ]]
[[Kategorija:Narodi]]</text>
      <sha1>o3sx69l2vct6hvde113yqetltk1xd08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Istočno Sarajevo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11513</id>
    <revision>
      <id>42696296</id>
      <parentid>42686669</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20352" sha1="7tda9x95zv735fanmtf5rga7wyz6be6" xml:space="preserve">{{Geobox naselje u BiH
&lt;!-- *** Gornji dio *** --&gt;
|ime                 = Istočno Sarajevo
|vrsta               = Grad
&lt;!-- *** Ime **** --&gt;
|službeni naziv      = Grad Istočno Sarajevo
|slogan              =
|nadimak             = I.S
&lt;!-- *** Slika *** --&gt;
|slika               = Istočno_Sarajevo.jpg
|slikaInfo           = 
|slikaDimenzija      =
&lt;!-- *** Simboli *** --&gt;
|zastava             = Flag of East Sarajevo.svg
|grb                 = East Sarajevo City Coat of arms.JPG
&lt;!-- *** Države, regije i.t.d *** --&gt;
|entitet             = {{zastava|Republika Srpska}}
|distrikt            =
|kanton              = 
|općina              =
|općina1             = [[Istočno Novo Sarajevo]]
|općina2             = [[Istočna Ilidža]]
|općina3             = [[Pale]]
|općina4             = [[Istočni Stari Grad]]
|općina5             = [[Trnovo]]
|općina6             = [[Sokolac]]
|općina7             =
|općina8             =
|općina9             =
|općina10            =
&lt;!-- *** Položaj *** --&gt;
|kordinati           = {{coord|43|49|N|18|21|E|type:city}}
|najveća tačka           = 
|najveća tačka metara    =
&lt;!-- *** Površina *** --&gt;
|površinagrad            = 1425.77
|površinaopćina          =
|površinaGlavno urbano područje           =
&lt;!-- *** Stanovništvo *** --&gt;
|stanovništvo općina                      =
|stanovništvo grad                        =76,569 
|stanovništvo ukupno                      =
|stanovništvo godina                      = 
|stanovništvo općina godina               =
|gustoća                                  = 
|gustoća općina                           = 
&lt;!-- *** Historija i administracija *** --&gt;
|osnovano                                 =
|gradonačelnik                            = Ljubiša Ćosić
|gradonačelnik stranka                    = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]
&lt;!-- *** Kod ***  --&gt;
|poštanski broj                           = 71123
|pozivni broj                             = (+387) 57
&lt;!-- *** Karta ***  --&gt;
|karta pozicija                           =
|karta pozicija ime                       =
|prickpos x                               = 66
|prickpos y                               = 48
|karta tekst                              = Istočno Sarajevo u BiH
&lt;!-- *** Web stranice *** --&gt;
|web stranice                             = [http://www.gradistocnosarajevo.net/Grad Istočno Sarajevo]
&lt;!-- *** Bilješka *** --&gt;
|bilješka                                 =
}}

'''Istočno Sarajevo''' (između 1992. i 2004. godine ''Srpsko Sarajevo''), službeni grad u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] koji se nalazi u entitetu [[Republika Srpska]]. Prema Članu 9. Ustava Republike Srpske, grad Sarajevo je ''de jure'' glavni grad ovog entiteta, te Istočno Sarajevo predstavlja kontinuitet i oličenje tog ustavnog statusa na teritoriji Republike Srpske.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://vladars.rs |title=Ustav Republike Srpske - Član 9. |publisher=Vlada Republike Srpske |language=sr}}&lt;/ref&gt; Predstavlja specifičnu, decentraliziranu urbanu, teritorijalnu i administrativnu cjelinu koja se prostire u Sarajevskoj kotlini i na obližnjim planinskim masivima, te neposredno graniči s glavnim gradom države, [[Sarajevo|Sarajevom]]. Prema službenim i konačnim rezultatima popisa stanovništva iz 2013. godine, grad ima 61516 stanovnika.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://popis.gov.ba |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013. – Konačni rezultati |publisher=Agencija za statistiku BiH |language=bs}}&lt;/ref&gt;

Za razliku od većine tradicionalnih gradova, Istočno Sarajevo nema jedno jedinstveno i kompaktno gradsko naselje, već se sastoji od ukupno šest zakonski ravnopravnih opština: [[Istočno Novo Sarajevo]], [[Istočna Ilidža]], [[Pale (Republika Srpska)|Pale]], [[Sokolac]], [[Istočni Stari Grad]] i [[Trnovo (Republika Srpska)|Trnovo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://citise.is |title=Zvanična prezentacija grada: Osnovne informacije i opštine |publisher=Grad Istočno Sarajevo |language=sr }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Dok se opštine Pale i Sokolac nalaze na romanijskom platou, a Trnovo i Istočni Stari Grad obuhvataju ruralna i prigradska područja, uže urbano jezgro grada čine opštine Istočno Novo Sarajevo i Istočna Ilidža. Unutar ovog užeg jezgra smješten je i zvanični centar grada, čiju okosnicu čine Gradska promenada Dr Miodrag Lazić, Trg Republike Srbije i Gradski park Gavrilo Princip, koje služi kao glavno urbano čvorište uz administrativno sjedište Gradske uprave u ulici Stefana Nemanje.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://katera.news |title=Istočna Ilidža: Šetalište u urbanom centru dobija novi sjaj |publisher=Katera.news |language=sr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://klix.ba |title=Svečano otvoren Trg Srbije u Istočnom Sarajevu |publisher=Klix.ba |language=bs}}&lt;/ref&gt;

== Ime grada ==
Prvi naziv grada je bio Srpsko Sarajevo, ali je odlukom Ustavnog suda BiH taj naziv proglašen neustavnim, pa je ime promijenjeno u Istočno Sarajevo.

== Historija ==
Današnje područje grada Istočno Sarajevo je bilo naseljeno još u praistoriji, na šta ukazuje veliki broj praistorijskih nekropola (gromile) i gradina na području Glasinca, od kojih su najznačajnije Mala Gradina u Bjelosavljevićima, Gradina Puhovac, Kočev do i Taline. Po Glasinačkoj visoravni ime je dobila i jedna od najznačajnijih kultura bronzanog i željeznog doba na evropskom kontinentu. To je bila kultura jednog od najvećih ilirskih plemenskih saveza - Auterijata i podeljena je u tri faza (1800 - 800 godine p.n.e.). Ova kultura predstavlja istorijski kontinuitet sa butmirskom neolitskom kulturom (2400 – 2000 godine p.n.e.), čija se nalazišta nalaze u pograničnom području Federacije BiH i Kantona Sarajevo sa opštinom Istočna Ilidža. Iako je prostor današnjeg grada Istočno Sarajevo bio u sastavu Rimske Imperije, rimski odnosno antički arheološki lokaliteti nisu značajnije zastupljeni. U Srednjem vijeku ovaj prostor je bio u sastavu bosanske srednjovjekovne države. U kasnom srednjem vijeku, u periodu feudalnog partikularizma, krajem 14. i početkom 15. vijeka značajnim dijelom ovog prostora (Glasinac, Prača) upravlja vlastelinska porodica Pavlović, koja je gospodarila dijelom istočne Bosne i Hercegovine. Iz tog perioda i ranije potiču stari gradovi i utvrđenja kao što su Vitanj, Hreljin grad i Stari grad iznad izvorišta Paljanske Miljacke. Stari grad Hodidjed iznad Miljacke bio je pod kontrolom bosanskog kralja i jedan je od prvih gradova u Bosni koji su osvojile Osmanlije. Na čitavom području su prisutne i brojne nekropole stećaka iz srednjevijekovnog perioda. Najpoznatije nekropole su nekropole stećaka u Vojkovićima, Krupcu i Hreši. Sa padom Bosne 1463. godine i ovo područje dospjeva pod tursku vlast. Značajniji spomenici iz turskog perioda su bili Selimija džamija u Knežini i Jahijino turbe u Bjelasovićima. Godine 1878. Austro – Ugarska preuzima upravljanje Bosnom i Hercegovinom, pa tako i današnjim područjem grada Istočno Sarajevo. Vojna kasarna u Podromaniji (u sklopu današnjeg kompleksa psihijatrijske bolnice) predstavlja graditeljsko nasljeđe iz ovog perioda.

U periodu rata, od 1992. do 1995. godine, Pale su bile privremena prijestolnica Republike Srpske. Tu su se nalazile političke i pravne institucije: Vlada i njeni organi, Skupština Republike Srpske i dr. U isto vrijeme tu su se nalazile novinska agencija SRNA, Televizijski studio KANAL S, novine „Javnost“ i „Ognjišta“.

Prva civilna vlast na teritoriji Istočnog Sarajeva formirana je na skupštinskoj sjednici, u zgradi Mjesne zajednice Lukavica, krajem ljeta 1992. godine. U organizaciji Povjereništva Srpske opštine Novo Sarajevo, na čijem je čelu bio predsjednik Predsjedništva Republike Srpske dr Dragan Đokanović, održana je Skupština Opštine Srpsko Novo Sarajevo koju su činili odbornici srpske nacionalnosti Skupštine, predratne sarajevske opštine, Novo Sarajevo. Pozvani odbornici, izabrani su na višestranačkim izborima 1990. godine. Izabrali su ih opštinski Izvršni odbor, a prvi predsjednik Izvršnog odbora postao je Branko Radan.

== Populacija ==
Posljednji popis u Bosni i Hercegovini je izvršen u 2013. Najčešće navodene procjene govore o 100.000 stanovnika koji žive u Istočnom Sarajevu, što je povećanje od 1991 zahvaljujući u velikoj mjeri na stvaranje i uključivanje novih općina koje čine Istočno Sarajevo. Također, mnoge srpske izbjeglice iz drugih općina Sarajeva preselio se u prigradska naselja Lukavice, Dobrinje, Kasindo, Kotorac i Pale .

== Geografija ==
Grad Istočno Sarajevo se nalazi u centralnom i istočnom dijelu Bosne i Hercegovine i istočnom dijelu Republike Srpske. Najjužnija tačka grada nalazi se u opštini Trnovo, u ataru naselja Kozija Luka, dok je najsjevernija locirana sjeveroistočno od naselja Gornji Drapnići u opštini Sokolac. Najzapadnija tačka je u opštini Istočna Ilidža, u podnožju planine Igman, a najistočnija tačka je u ataru naselja Točionik u opštini Sokolac.
Ukupna površina grada Istočno Sarajevo iznosi 1425.77 km2.
Teritorija grada se sastoji iz dva dijela, većeg sjevernog dijela (1380.61 km2) i znatno manjeg južnog dijela (svega 45.16 km2) . Veći sjeverni dio se proteže u pravcu sjever – jug 12 – 42&amp;nbsp;km, a istok – zapad 26 – 42&amp;nbsp;km. Manji južni dio u pravcu sjever – jug ima dimenzije 5 – 8&amp;nbsp;km, a istok - zapad 5 – 9.8&amp;nbsp;km. Ova dva dijela grada Istočno Sarajevo su međusobno odvojena teritorijom opštine Trnovo (FBiH), odnosno Kantona Sarajevo.
Prostor grada sa aspekta geografske regionalizacije pripada Planinsko – kotlinskoj regiji, odnosno, subregijama Istočne Bosne i Centralne Bosne. U geomorfološkom smislu područje grada pripada Unutrašnjim Dinaridima.
Teritorija grada graniči sa ukupno 13 opština. Granične opštine iz Republike Srpske su: Han Pijesak, Kalinovik i Rogatica. Što se tiče Federacije BiH, grad Istočno Sarajevo graniči sa opštinama Kantona Sarajevo: Sarajevo – Stari Grad, Sarajevo – Novi Grad, Sarajevo – Novo Sarajevo, Sarajevo – Centar, Ilijaš, Ilidža, Trnovo (FBiH); opštinom Olovo u Zeničko – dobojskom kantonu i opštinama Pale - Prača i Foča – Ustikolina iz Bosansko – podrinjskog kantona.
Preko teritorije grada prelaze četiri značajne drumske saobraćajnice prema Srbiji i Crnoj Gori: Sarajevo – Sokolac – Zvornik – Loznica, Sarajevo – Sokolac – Rogatica – Višegrad – Užice, Sarajevo – Pale – Goražde – Višegrad – Užice, Sarajevo – Trnovo – Dobro Polje – Foča – Crna Gora.
Željeznički saobraćaj nije prisutan na teritoriji grada. Najbliža željeznička stanica je Centralna željeznička stanica Sarajevo, a najbliža željeznička pruga je pruga Zenica – Sarajevo – Mostar. Do 1970 – ih godina prošlog vijeka preko teritorije grada je prolazila uskotračna željeznička pruga Sarajevo – Pale – Prača – Ustiprača – Višegrad – Užice.
Međunarodni aerodrom Sarajevo gotovo prostorno graniči sa gradom Istočno Sarajevo, u području opštine Istočna Ilidža.
== Naseljena mesta ==
* [[Bulozi]] 
* [[Crkvice]]
* [[Klek (Istočno Novo Sarajevo)|Klek]]
* [[Kozarevići]]
* [[Lukavica (Istočno Novo Sarajevo)|Lukavica]]
* [[Donje Mladice]]
* [[Donji Kotorac]]
* [[Donji Miljevići (Istočno Novo Sarajevo)|Donji Miljevići]]
* [[Gornji Kotorac]]
* [[Gornji Miljevići (Istočno Sarajevo)|Gornji Miljevići]]
* [[Miljevići (Istočno Novo Sarajevo)|Miljevići]]
* [[Mladičko polje]] 
* [[Pavlovac]]
* [[Petrovići (Istočno Novo Sarajevo)|Petrovići]]
* [[Pogledi - Kijevo]]
* [[Prljevo Brdo (Istočno Sarajevo)|Prljevo Brdo]] 
* [[Soko]]
* [[Tešanovo brdo (Istočno Sarajevo)|Tešanovo brdo]]
* [[Tilava]]
* [[Toplik]]
* [[Trnovo]]
* [[Tvrdimići]]
* [[Vraca]] 
* [[Vranješ]]

== Privreda ==
Područje Privredne komore Istočno Sarajevo obuhvata teritoriju 12 opština, čija površina iznosi 3.652&amp;nbsp;km² na kojoj živi 123.035 stanovnika. Nalazi se u centru istočnog dijela Republike Srpske, između područja Privredne komore regije Bijeljina na sjeveru i Privredne komore regije Trebinja, na jugu.
U prirodno-geografskom smislu, ovo područje pripada Starovlaškoj visoravni, planinskoj regiji koja se prostire od sarajevske kotline na zapadu, do Kosova i doline Ibra na istoku. Većim djelom je izgrađena od vodonepropusnih stijena, pa je dominantno razvijena normalna hidrografska mreža. U krečnjačkim stijenama su razvijeni skoro svi kraški oblici, od kraškog polja Glasinac do brojnih jama i pećina, od kojih je najinteresantnija Savina pećina kod Mokrog.
U geografskom pogledu, najkrupnije crte reljefa predstavljaju široke i blago zatalasane površine sa kojih se izdižu brojne planine, od Trebevića (1629 m), Jahorine (1913 m), Romanije (1627 m) na zapadu, do Vučevice i Zvijezde na istoku. Između nje je široka kompozitna dolina Drine i njenih pritoka, Prače sa lijeve i Rzava i Lima, sa desne strane. Doline Željeznice i Miljacke su uglavnom kanjonskog tipa, sve do ulaska u Sarajevsko polje, gdje se ulijevaju u rijeku Bosnu, na teritoriji Federacije BiH. Idući od zapada ka istoku smjenjuju se tri različita klimatska tipa. U sarajevskoj kotlini zastupljena je umjereno kontinentalna klima na Romanijskom platou i okolnim planinama je predplaninska i planinska. U Podrinju vlada umjerena klima sa izrazitim župnim odlikama. Obilne padavine i specifičan sastav tla uslovili su veoma bujan vegetacijski pokrivač. Šume su prisutne na svim planinama, a visoravni i kotlinska dna su bogata pašnjacima ili obradivim površinama.
Razmještaj stanovništva unutar ove regije je neravnomjeran. Najveća koncentracija stanovništva je u sarajevskoj kotlini i na obodu romanijskog platoa. Prosječna gustina naseljenosti je oko 40 stanovnika na jedan kvadratni kilometar. 
Analize pokazuju, da i pored krupnijih promjena u teritorijalnom smislu ove regije, Sarajevsko-romanijska regija i Gornje Podrinje raspolažu sa veoma značajnim prirodnim bogatstvima, velikim brojem izgrađenih kapaciteta u industriji, poljoprivredi, šumarstvu, građevinarstvu, saobraćaju, trgovini i ugostiteljstvu, i sa velikim brojem visoko stručnih kadrova. 
Pored navedenih prirodnih potencijala na teritoriji ove regije djeluje osam fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu i veći broj srednjoškolskih centara. U svakoj opštini ove regije postoje domovi zdravlja a na regiji djeluju i dva medicinska centra regionalnog karaktera.

== Obrazovanje ==
Univerzitet u Istočnom Sarajevu osnovan je 1992. godine, odvajanjem od Univerziteta u Sarajevu. Fakulteti ovog univerziteta su smješteni na veoma širokoj regiji, pokrivajući većinu teritorije istočnog dijela Republike Srpske.

== Klima ==
Istočno Sarajevo ima umjereno kontinentalnu klimu, leži između klimatskih zona centralne Europe na sjeveru i Mediterana na jugu. Prosječna godišnja temperatura je 9,5&amp;nbsp;°C, uz januar (-1.3&amp;nbsp;°C prosj.) Što je najhladniji mjesec u godini i jula (19.1&amp;nbsp;°C prosj.) Najtopliji. Najviša zabilježena temperatura je 40.0&amp;nbsp;°C 19. augusta 1946, dok je najniža zabilježena temperatura bila -26,4&amp;nbsp;°C na 25. januar 1942. U prosjeku, Istočnom Sarajevu ima 68 ljetnih dana godišnje (temperatura veća od ili jednaka do 30.0&amp;nbsp;°C). U gradu obično doživljava blago oblačno nebo, s prosječnim godišnjim oblaka od 59%. U najoblačnijim mjesec decembar (75% prosjeka oblaka), dok je najjasnije je u avgustu (37%). Umjeren padavina javlja prilično dosljedno tokom cijele godine, sa prosječnom 170 dana padavina. Pogodno klimatski uslovi omogućili su zimske sportove procvat u regiji, kao što je vidljivo od Zimskih olimpijskih igara 1984 koji su slavili u Sarajevu. [5]

== Status kapitala ==
U de jure kapital entiteta Republike Srpske je Sarajevo. Međutim, de facto glavni grad entiteta Republike Srpske je Banja Luka koja je vlada sjedište.

== Sport ==

U Istočnom Sarajevu postoji par sportski klubova: Fudbalski Klub &quot;Slavija&quot;  , Atletski Klub &quot;Slavija&quot; Lukavica , Omladinski košarkaški klub &quot;Igman I. Ilidža&quot;i Klub Malog fudbala &quot;Tango&quot;,Rukometni klub ¨Slavija˝

== Značajne osobe ==
*[[Dragan Đokanović]], srpski političar, ljekar i sportista koji je kao Povjerenik Predsjedništva Republike Srpske formirao prvu civilnu vlast na teritoriji Istočnog Sarajeva 
* [[Mirko Šarović]] , bivši predsjednik RS
* [[Mišo Maunaga]] , pjevač
* [[Božidar Novaković]] , mladi političar,muzički umjetnik i kompozitor
* [[Bogdan Čeko]] , fudbalski radnik
* [[Dragan Kulina]] , poznati privrednik
* [[Doc.dr.Goran Mutabdžija]] , profesor Univerziteta u Istočnom Sarajevu i ministar u vladi RS
* [[Branko Stanković -&quot;Ambasador&quot;]] , poznati fudbalski trener Crvene Zvezde
* [[Dragomir Andan]] , bivši ministar policije RS
* [[Sanja Gluhović]], tv voditeljka
* [[Nemanja Majdov]] , džudista 
* [[Jovo Sikima]], bivši fudbaler
* [[Boban Stanojević]], košarkaški trener
* [[Vladimir Mandić]], poznati rukometaš
* [[Zoran Cvijetić]], osnivač MUP-a Republike Srpske
* [[Mirko Ponjarac]], poznati fudbalski radnik i bivši fudbaler Slavije
* [[Milorad Lale]] , fudbalski radnik
* [[Dragiša Ćorsović]], poznati sportski komentator
* [[Zoran Tešanović]], političar
* [[Dragomir Čabrilo]] , poznati atletski trener
* [[Natko Sudžuka|Dejan Škrba]] , poznati dreser pasa
* [[Stefan Ćuković]] , atletičar
* [[Milana Šekara]] , atletičarka 
* [[Staša Košarac]], političar
* [[Borko Močević]] , slikar i galerista
* [[Slavenko Glavan]], istaknuti sportski radnik i šahist
* [[Aleksandra Klačar]], manekenka i foto model
* [[Tijana Tešanović]] , atletičarka
* [[Cvijetin Ristanović]], urednik lista &quot; Srpska vila
* [[Katarina Lemez]] , atletičarka
* [[Boris Tešanović]], poznati rukometni trener
* [[Milan Zelenović|Dragan Škrba]], bivsi golman reprezentacije YU

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Istočno Sarajevo}}
* [https://web.archive.org/web/20120808084707/http://www.gradistocnosarajevo.net/ Službena stranica Opštine Istočno Sarajevo]
* [http://www.istocnosarajevo.org/ Istočno Sarajevo Novosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410024658/http://www.istocnosarajevo.org/ |date=2014-04-10 }}
* [http://www.sarajevo-rs.com/ Portal Istočno Sarajevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107141019/http://www.sarajevo-rs.com/ |date=2012-01-07 }}
* [http://www.istocnailidza.net/ Opština Istočna Ilidža]
* [http://www.rtvis.tv/ RTV IS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728071444/http://www.rtvis.tv/ |date=2018-07-28 }}
* [http://www.turizam-isa.ba/‎ Turistička organizacija Istočno Sarajevo]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ues.rs.ba/ Univerzitet u Istočnom Sarajevu]
* [http://www.unssa.rs.ba]
* [http://www.etf.unssa.rs.ba/‎ Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.pravnifis.com/‎ Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ffuis.edu.ba/‎ Filozofski fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.maf.unssa.rs.ba/ Mašinski fakultet Istočno Sarajevo]
* [http://www.kbskasindo.com/ Opšta bolnica Istočno Sarajevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231164250/http://kbskasindo.com/ |date=2013-12-31 }}
* [http://www.tomasevic.net/ Tomašević d.o.o] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827005838/http://www.tomasevic.net/ |date=2013-08-27 }}
* [http://www.e-raop.com/ Energoinvest RAOP - Rasklopna oprema a.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103201837/http://e-raop.com/ |date=2014-01-03 }} 
* [http://www.prominvest.ba/ Prominvest d.o.o.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110144859/http://prominvest.ba/ |date=2014-01-10 }}

{{Političke Podjele Bosne i Hercegovine}}
{{Commonscat|Istočno Sarajevo}}

[[Kategorija:Gradovi u Bosni i Hercegovini]]
[[Kategorija:Republika Srpska]]</text>
      <sha1>7tda9x95zv735fanmtf5rga7wyz6be6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Istočno Novo Sarajevo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12223</id>
    <revision>
      <id>42696295</id>
      <parentid>42689048</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4837" sha1="q7lrmjwbg3scwzuiadu4trqx8mt4zt5" xml:space="preserve">{{Naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini
&lt;!--Opština Republika Srpska--&gt; 
| mjesto= Istočno Novo Sarajevo 
| slika =Lukavica, Spasovdanska.jpg 
| opis_slike = 
| zastava = 
entitet = Republika Srpska | mapa =  Lukavica municipality.svg
| centar = Lukavica 
| površina = 36 
| populacija = oko 11,500 
| godina_stanovništvo = 2014.
| stanovništvo_opština = 
| godina_opština = 1991
| gustina= 245 
| nadmorska_visina= 
| gšir=  43.82000
| gduž=  18.35917
| pozivni_broj = 057
| poštanski_kod = 71123
| website = opstinains.net
| načelnik = Ljubiša Ćosić 
}}
'''Istočno Novo Sarajevo''' (1992–2004. '''Srpsko Novo Sarajevo''', 2004–05. '''Lukavica'''), opština u Bosni i Hercegovini koja administrativno pripada [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]]. Jedno kratko vrijeme posle odluke Ustavnog suda [[Bosna i Hercegovina|BiH]] koristila je ime [[Lukavica]], a ime tog naselja se u žargonu, posebno u [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciji BiH]] koristi i za cijeli grad [[Istočno Sarajevo]] ili barem njegov donji dio, u opštinama [[Istočna Ilidža]] i Istočno Novo Sarajevo. Bivše ime je bilo Srpsko Novo Sarajevo, ali je to ime odlukom Ustavnog suda BiH proglašeno neustavnim 22. septembra [[2004]]. te je isti organ donio privremenu odluku da opština Srpsko Novo Sarajevo koristi ime &quot;Lukavica&quot;. Zakonom o izmjenama Zakona o teritorijalnoj organizaciji Republike Srpske («Službeni glasnik Republike Srpske», broj: 103/05) ime opštine promijenjeno je u Istočno Novo Sarajevo. Opština Istočno Novo Sarajevo sa opštinom [[Istočna Ilidža]] dijeli jugoistočni dio [[Sarajevsko polje|Sarajevskog polja]] koji je [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskim sporazumom]] pripao Republici Srpskoj, a njena naselja se nalaze i na padinama [[Trebević]]a i [[Jahorina|Jahorine]]. Opštinu sačinjavaju mjesne zajednice koja su pripadala predratnoj opštini Novo Sarajevo: Lukavica, Pavlovac, Tilava, Toplik, dio mjesnih zajednica Vraca i Gornji Kovačići, (urbana naselja) i naselja na [[Trebević]]u, Tvrdimići, Petrovići, Miljevići, Klek, Kozarevići...

Površina opštine je 36&amp;nbsp;km², a naseljava je 9.129 stanovnika ([[2004]]. godine zvanična procjena ''Republičkog zavoda za statistiku Republike Srpske''). Gustina naseljenosti je 245 stanovnika na km², a prosječna nadmorska visina 500 m.

Područje današnje opštine Istočno Novo Sarajevo prije rata bilo je slabo urbanizovano, što se posle 1995. godine ubrzano mijenja. Novo urbano jezgro opštine čine stambene zgrade izgrađene u bivšim kasarnama JNA i VRS &quot;Slobodan Princip Seljo&quot; i &quot;Slaviša Vajner Čiča&quot;, kao i mnogi objekti posvećeni sportu i kulturi, stadion FK Slavija, sportska dvorana &quot;Slavija&quot;, pozorište, kulturni centar, srednjoškolski centar, pijaca u Lukavici, tržni centri...

Okosnicu razvoja opštine čine značajni kapaciteti 10 preduzeća koja se nalaze u sastavu &quot;Energoinvesta&quot; ( &quot;RAOP&quot;, &quot;Automatika&quot;, &quot;TAT&quot;, i dr.) zatim kapaciteti UNIS &quot;Lasta&quot;, Fabrike specijalnih vozila, kao i veće privatne firme.

U centru Lukavice smješteni su Elektrotehnički, Mašinski i Poljoprivredni fakultet, Muzička akademija, Skupština Grada Istočno Sarajevo, Matična biblioteka, upravne zgrade i proizvodni kapaciteti FAMOSA, Radio Istočno Sarajevo, Osnovna škola &quot;Sveti Sava&quot; (centralna škola u Lukavici i područne škole u Tilavi i Petrovićima), Srednja škola &quot;28.juni&quot;, Dom zdravlja &quot;Istočno Sarajevo&quot; i druge značajne institucije.

== Naseljena mesta ==
* [[Klek (Istočno Novo Sarajevo)|Klek]]
* [[Kozarevići]]
* [[Lukavica (Istočno Novo Sarajevo)|Lukavica]]
* [[Donji Miljevići (Istočno Novo Sarajevo)|Donji Miljevići]]
* [[Miljevići (Istočno Novo Sarajevo)|Miljevići]]
* [[Petrovići (Istočno Novo Sarajevo)|Petrovići]] 
* [[Prljevo Brdo]]
* [[Tešanovo brdo]]
* [[Toplik]]
* [[Tvrdimići]]

== Sport ==

U Istočnom Sarajevu postoji par sportski klubova: Fudbalski Klub &quot;Slavija&quot; , Klub Malog Fudbala &quot;Tango&quot; , Atletski Klub &quot;Slavija&quot; Lukavica i Košarkaški Klub &quot;Slavija&quot; .

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Istočno Novo Sarajevo}}
* [http://www.opstinains.net/ Službena stranica Opštine Istočno Novo Sarajevo]
* [https://web.archive.org/web/20120808084707/http://www.gradistocnosarajevo.net/ Službena stranica Opštine Istočno Sarajevo]
* [http://www.istocnosarajevo.org/ Istočno Sarajevo Novosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410024658/http://www.istocnosarajevo.org/ |date=2014-04-10 }}
* [http://www.sarajevo-rs.com/ Portal Istočno Sarajevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107141019/http://www.sarajevo-rs.com/ |date=2012-01-07 }}
* [http://www.ues.rs.ba/ Univerzitet u Istočnom Sarajevu]

{{Sarajevo}}
{{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}}

[[Kategorija:Opštine Republike Srpske]]
[[Kategorija:Istočno Novo Sarajevo| ]]</text>
      <sha1>q7lrmjwbg3scwzuiadu4trqx8mt4zt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilidža</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12388</id>
    <revision>
      <id>42696278</id>
      <parentid>42338394</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12794" sha1="qcxmxcfh2i4lhek0ieqx8evas85ox8j" xml:space="preserve">{{Infokutija naselje|ime=Ilidža|slika_mapa=Ilidža in BiH.svg|podjela_vrsta=Država|podjela_ime={{flag|Bosna i Hercegovina}}|podjela_vrsta1=Entitet|podjela_ime1=[[Federacija Bosne i Hercegovine]]|podjela_vrsta2=[[Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine|Kanton]]|podjela_ime2=[[Kanton Sarajevo|Sarajevo]]|vođa_ime=Nermin Muzur|vođa_titula=Načelnik|stanovništvo=|stanovništvo_godina=2013.|površina_ukupno=136,77|stanovništvo_blank1=66730|stanovništvo_blank2=63528|stanovništvo_blank1_titula=Općina|stanovništvo_blank2_titula=Naselje}}

'''Ilidža''' je općina i naseljeno mjesto koji funkcionira kao zapadno [[predgrađe]] [[Sarajevo|Sarajeva]]. Ilidža je najstarije naseljeno područje Sarajeva bogato prirodnim ljepotama, s gradom povezano [[Sarajevski tramvaj|tramvajem]] i [[Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)|autoputem]].

Općina Ilidža jedna je od devet općina [[Kanton Sarajevo|kantona Sarajevo]]. Smještena je na središnjem dijelu važnog prirodnog magistralnog pravca koji ide dolinom rijeka [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i [[Neretva|Neretve]], povezujući srednju [[Evropa|Europu]] na sjeveru i [[Jadransko more]] na jugu. Za samo 2h i 45 min. vožnje kolima može se s Ilidže, koja je na 490 m nadmorske visine, spustiti na obalu Jadranskog mora i uživati u blagoj [[mediteranska klima|mediteranskoj klimi]].

Ti utjecaji su kako gospodarski tako i urbani u najširem smislu (kultura, obrazovanje, zdravstvo, sport i razonoda, uprava itd.). Veze u prostoru ostvarene su preko osnovnih prometnih pravaca koji ujedno znače i urbane razvojne okosnice. Centralnu točku u kojoj se sustižu ovi razvojni pravci čini Općina Ilidža u Sarajevskom polju. Ona je dio urbane cjeline Sarajeva, ali s naglašenom morfološkom i urbanom izražajnošću i okolnostima. Prirodni resursi, drastično različiti od kotline [[Miljacka|Miljacke]] u kojoj se smjestilo Sarajevo, određuju tu njenu prepoznatljivu sliku. Ilidža je banjsko i klimatološko lječilište, rekreacijski centar i izletište.

== Geografija ==
Smještena je na 490 metara nadmorske visine, 12&amp;nbsp;km jugozapadno od centra Sarajeva. Prije [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata]] ukupna površina područja Općine obuhvaćala je 162 km2. Daytonskim sporazumom od dijela općine formirana je općina [[Istočna Ilidža]], tako da ukupna površina sada iznosi oko 136 km2.

=== Reljef ===
Reljef područja Ilidža različitog je oblika - od tipičnog ravničarskog (28%) do brsko-planinskog (72%). Područje planine Igman prirodno je ograničilo općinu s jugozapadne strane. Upravo padine planine Igman čine prirodni amfiteatar idući od Krupca na istoku, preko [[Hrasnica|Hrasnice]] do Blažuja i Raskršća na zapadu. Najveće rasprostranjenje u građi Igmana imaju
mezozojske naslage, uglavnom trijaske i jursko-kredne, predstavljene krečnjacima, dolomitima, pješčarima, glinicama, laporcima, kvarcnim pješčarima. Veliki dio teritorije općine Ilidža izgrađen je od kenozojskih tercijarnih (miocenskih) i kvartarnih tvorevina, koje su predstavljene glinovitim, ilovastim, šljunkovito -pjeskovitim i drobinskim nanosima. Sarajevsko polje karakteristično je po aluvijalnim naslagama od šljunska i pijeska, kao i riječne terase u dolinama rijeka na kojima su u gornjim nivoima naslage pretežno cementovane.

Klizišta kao savremeni egzogeni proces predstavljaju veliki problem i pravi su rizik pri gradnji i sanaciji objekata. Na području Ilidže evidentirano je 25 klizišta.

=== Vode ===
Glavnina teritorija je u porječju rijeke [[Bosna (rijeka)|Bosne]], gdje se nalazi i popularno izletište [[Vrelo Bosne]]. U prvih nekoliko kilometara toka Bosna prima tri desne pritoke, [[Željeznica (pritoka Bosne)|Željeznicu]] (sa [[Treskavica|Treskavice]]), Dobrinju (sa [[Trebević]]a) i [[Miljacka|Miljacku]] (sa [[Jahorina|Jahorine]] i [[Romanija|Romanije]]) i jednu lijevu, Zujevinu (sa [[Bjelašnica|Bjelašnice]]) sa Rakovačkim potokom. Taj mali prostor, pod imenom Sastavci, zbog obilja vodotokova, često je plavljen.

=== Klima ===
Do 600 metara nadmorske visine zastupljena ja umjereno kontinentalna klima, a iznad te visine postepeno prelazi kontinentalno-planinsku. Česte i karakteristične pojave tokom zime , u kotlinskim dijelovima su temperaturne inverzije, kada se formira inverzioni sloj. Ovakvo stanje može da traje od nekoliko dana, pa do nekoliko sedmica,
posebno u gradskom području, što nepovoljno utiče na kvalitet zraka, u smislu povećane koncentracije štetnih čestica u atmosferi, zbog nemogućnosti razmjene zračnih masa. Na Ilidži je prosječno 124 dana sa kišnim padavinama i 42 sa snijegom. Područje Općine, u zimskim danima je prekriveno maglom, pa godišnje ima do 88 maglovitih dana. Maksimalna visina sniježnog pokrivača je 100&amp;nbsp;cm.

=== Saobraćaj ===
Kroz Ilidžu prolaze važne prometnice prema Jadranskom moru i Srednjoj Bosni, [[Pruga Sarajevo-Ploče|željeznička pruga Sarajevo-Ploče]], [[Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)|autoput A1]], kao i elektro, PTT, kanalizacijska i plinska mreža. Sa Sarajevom općina povezana je [[Sarajevski tramvaj|tramvajskom prugom]]. Na teritoriji općine Ilidža smješten je [[Međunarodni aerodrom Sarajevo]].

== Stanovništvo ==
Po posljednjem službenom [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|popisu stanovništva iz 2013. godine]], općina Ilidža ( jedna od gradskih općina Grada Sarajeva ) imala je 66.730. stanovnika, raspoređenih u 14 naselja.

{|
|-
|Nacionalni sastav
|Općina
|Naselje
|-
|Ukupno
|66.730 (100%)
|63.528 (100%)
|-
| [[Bošnjaci]]
|58.120 (87,1%)
|55.231(86,9%)
|-
| [[Srbi]]
|1.600 (2,4%)
|1.523(2,4%)
|-
| [[Hrvati]]
|3.030 (4,5%)
|2.911(4,6%)
|-
| ostali
|3.980(6,0%)
|3.863(6,1%)
|}

{|
|-
|colspan=7| Nacionalni sastav 1991.
|-
| [[Muslimani (narod)|Muslimani]]
| 28.973 (42,96%)
|-
| [[Srbi]]
| 25.061 (37,16%)
|-
| [[Hrvati]]
| 6.914 (10,25%)
|-
| [[Jugoslaveni]]
| 5.134 (7,61%)
|
|-
| ostali
| 1.356 (2,02%)
|}

Naseljena mjesta su:

Dio naseljenog mjesta Sarajevo, Almontaža, Bistrički Put, Blažuj, Buhotina, Butmir, Česma, Dobroševići, Doglodi, Donji Butmir, Donji Kotorac, Gaj, Gornja Mahala, Gladno Polje, Gornje Mladice, Gornje Telalovo polje, Gornje Vlakovo, Grabovina, Hendekuša, Hrasnica, Jasen, Kakrinje, Kakrinjski Put, Kamenjača, Kasindo, Kobiljača, Krupac, Lužani, Malo Polje, Mekote, Nova Ilidža, Obrovac, Osik, Osjek (Osijek), Otes, Pejton, Pijačna, Plandište (Plandišta), Rakovica, Riječica, Rudnik, Sokolović-Kolonija (Sokolovići), Stanjevac, Stojčevac, Stup, Stupsko Brdo, Suhodo, Suhodol, Šamin Gaj, Tibra, Vela, Veliko Polje, Vidovci, Vlakovo, Vrelo Bosne, Vreoca, Vrela, Zenički Put, Zenik i Zoranovići.

== Uprava ==
== Historija ==
=== Praistorija ===
Na lokaciji poljoprivredne stanice u [[Butmir]]u otkriveno je 1983 prahistorijsko naselje , najveće [[neolit]]sko nalazište na prostoru južnoslavenskih zemalja. Prema radikarbonskim analizama, život u ovim naseljima trajao je od 5100. do 4500. godine prije naše ere:

* Butmir I, 5100 - 4900. godine,
* Butmir II, 4850 - 4750. godine (naselje u Butmiru, rezultati do 1979. godine),
* Butmir III, do 4500. godine (rezultati iz 2002. godine).

Arheološko područje Butmir nalazi se na desnoj obali rijeke [[Željeznica (pritoka Bosne)|Željeznice]] i u relativnoj blizini izvora rijeke [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Terasa uz rijeku Željeznicu bila je vrlo pogodna za nastanak kasno neolitskog naselja. U pozadini te terase pruža se ravno zemljište pogodno za poljoprivrednu djelatnost. Blizina šumovitog [[Igman]]a omogućavala je nabavku drva i lov.

Veličina naselja iznosi oko 24 000 m2, tj. zauzima površinu 185x130 m. U Butmiru je otkriveno oko 90 [[zemunica]] koje su grupirane u 5 skupina, a smatra se da je obuhvaćen samo dio naselja. Zemuničke jame bile su raspoređene u nekoliko skupina i kružno poredane oko slobodnih površina kao centralnih mjesta tih skupina. Stiče se dojam da su u tako grupiranim nastambama bili nastanjeni pojedini rodovi koji su zajedno živjeli unutar ovog naselja.

Naselje u Butmiru se među ističe najvećom raznovrsnošću kamenog i kremenog materijala. Najviše su zastupljeni raznovrsni tipovi strelica, kamenih sjekira, sjekira-čekića sa rupom za nasađivanje, čija je proizvodnja bila najrazvijenija baš u Butmiru, dugih retuširanih noževa i ostalih poznatih tipova alatki tog perioda.

Keramika [[Butmirska kultura|butmirske kulturne skupine]] je najraznovrsnija i najdekorativnija keramička roba u čitavoj prelaznoj zoni. U tehničkom pogledu to je najbolje izrađena keramika, a majstori su dostigli najviši umjetnički domet u njenom ukrašavanju. Osnovni oblici spiralno trakaste keramike su: loptaste vaze, loptaste vaze sa visokim vratom, bikonične zdjele i šolje, vaze sa zaobljenim gornjim dijelom ili sa cilindričnim vratom, kanope (kruškoliko vaze), visoke šolje ovalnog profila, vaze sa više nogu, razno minijaturno posuđe, te žrtvenici sa četiri noge, karakteristični samo za naselje u Butmiru.&lt;ref&gt;Arheološko područje – prahistorijsko naselje u Butmiru, općina Ilidža, proglašava se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine -Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, Službeni glasnik BiH 82/07&lt;/ref&gt;

=== Ilirsko i rimsko doba ===
U [[Iliri|ilirsko]] doba predjele gornjeg toka rijeke Bosne naseljavalo je pleme [[Desitijati]]. Postoje ostaci njihovih gradina, Naklo u Vojkovićima i Gradac u Gornjem Kotorcu. Nakon propasti posljednjeg ilirskog pokušaja 9. god. n.e. da se odupru Rimljanima pod vodstvom [[Batonov ustanak|Batona Desitajskog]] i Ilidža ulazi u sastav rimske provincije Ilirik.

Pored sumpornog vrela najprije je niklo lječilište a onda i urbano naselje [[Aquae S...]] (Sumporna Voda) koje će postati centar Sarajevskog polja, ali i šire regije. U ruševinama banjskog dijela nađene su dvije posvete Apolonu, njegovom ilirskom pandanu. Nastanak i razvoj rimskog grada na Ilidži predstavlja prvu urbanizaciju na teritoriji Bosne i tek će se dolaskom Turaka desiti slijedeća, kada će niknuti novi gradovi. Stanovnici Aquae S...bili su romanizarani Iliri koji su taj status dobili poslije 212. god, ali i znatan broj kolonista iz cijelog carstva. Pojava hrišćanstva je potvrđena otkrićem ostataka bazilike u [[Kotorac|Gradcu na Ilinjači kod Kotorca]].&lt;ref&gt;BOSNA I HERCEGOVINA U ANTIČKO DOBA. -Ivo Bojanovski, Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, 1988&lt;/ref&gt;

=== Novo doba ===
'''[[Igmanski marš]]''' je bio usiljeni marš [[I proleterska brigada|Prve proleterske brigade]] ostvaren, uz velike gubitke, u noći [[27. 1.|27. januara]] [[1942]]. godine. Dio je [[Operacija Jugoistočna Hrvatska|druge neprijateljske ofanzive]] protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|NOVJ]].

U socijalističkoj Jugoslaviji Ilidža je bila veliko industrijsko središte i po ekonomskoj snazi bila na petom mjestu u BiH.

U samoj Ilidži radila je Tvornica ćilima, Lasta je proizvodila bicikle, na Stupu je radila Šipadova tvornica namještaja Standard i Hladnjača i klaonica (SIMES), tvornica drvne industrije BOSANKA u Blažuju, itd. U Rakovici je bio veliki voćnjak jabuka, u Vlakovu veliko skladište tečnih goriva.

U Radničkom naselju [[Hrasnica]] svoje pogone je imala Fabrika motora Sarajevo ([[FAMOS]]), sa preko 10.000 zaposlenih. Proizvodila je motore za teretne kamione (FAP), a posebno za vojnu industriju (tenkovi, oklopni transporteri).

Na samo 1&amp;nbsp;km od centra Ilidže bio je veliki industrijski kompleks sarajevskog [[Energoinvest]]a sa proizvodnjom iz različitih tehnoloških oblasti. Tvornica termo aparata (TAT) je između ostalog proizvodila i izvozila separatore za nuklearne elektrane. Automatika je bila u ono vrijeme vodeća u oblasti proizvodnje i kompletnog inžinjeringa u oblasti automatske regulacije rada industrijskih postrojenja. Mješovita francusko-jugoslovenska firma Petrolinvest pokrivala je potrebe naftne industrije.

U naselju Blažuj radili su pogoni Coca Cole i ima izvorište vode &quot;Vilenac&quot;.

== Gospodarstvo ==
Danas je industrija reducirana na tvornicu vode “Dijamant”, te nekoliko manjih preduzeća.

== Spomenici i znamenitosti ==
== Obrazovanje ==

== Kultura ==
Vidi: [[Nacionalni spomenici u Ilidži]]

Na Ilidži se održava svake godine tradicionalni festival narodne muzike.

== Sport ==
== Reference ==
{{reference}}
== Vanjske veze ==
{{commonscat|Ilidža}}
* [http://www.opcinailidza.ba/ Općina Ilidža]
* [https://web.archive.org/web/20100430191534/http://www.hoteliilidza.ba/ Hoteli Ilidža]
* [http://www.ilidza.sarajevocollege.ba/‎ Sarajevo College - Ilidža Campus]

{{Administrativna podjela BiH}}
{{Sarajevo}}

[[Kategorija:Naseljena mjesta u Federaciji Bosne i Hercegovine]]
[[Kategorija:Sarajevski kanton]]
[[Kategorija:Ilidža]]</text>
      <sha1>qcxmxcfh2i4lhek0ieqx8evas85ox8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Hist-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12499</id>
    <revision>
      <id>42696631</id>
      <parentid>4705783</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="tf0exh5lo19rqgs2glh3m6os6zy56pa" xml:space="preserve">{{Začetak-
| slika    = [[Datoteka:History.svg|25px]]
| govori o = historiji}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Historija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Historija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|hist-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tf0exh5lo19rqgs2glh3m6os6zy56pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Biografija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12536</id>
    <revision>
      <id>42696654</id>
      <parentid>40755321</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="343" sha1="mch6bhq6vkd576t01t24uvqdl4roemc" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Crystal Clear app Login Manager.svg|30px]]
| govori o = osobi
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Biografije, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|biog-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mch6bhq6vkd576t01t24uvqdl4roemc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilijaš</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12650</id>
    <revision>
      <id>42696279</id>
      <parentid>42686544</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13075" sha1="q5ie89cvvbji52a5u3nd9hs59q6ip2b" xml:space="preserve">{{Općina FBiH|
ime = Ilijaš|
županija = [[Sarajevska županija|Sarajevski]]|
centar = Ilijaš|
načelnik = ? |
površina = 72|
stanovništvo =  15.277 (2002)|
gustoća = 212|
}}

'''Ilijaš''' je grad u središnjem dijelu [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], opština [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]].

== Geografija ==
Smješten je sjeverozapadno od Sarajeva, u dolini [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]], i uz magistralni put [[Sarajevo]]–[[Tuzla]]. Pripada Kantonu Sarajevo Federacije Bosne i Hercegovine. Graniči sa opštinama: [[Visoko]], [[Breza]], [[Vareš]] i [[Olovo]] koje pripadaju Zeničko-dobojskom kantonu, opštinama [[Sokolac]] i [[Istočni Stari Grad]], koje pripadaju Republici Srpskoj i opštinama [[Vogošća]], [[Stari Grad]], [[Novi Grad]], Centar i [[Ilidža]] koje pripadaju Sarajevskom kantonu.

Ilijaš se sastoji iz nekoliko naseljenih mjesta: gradić Ilijaš, i predgrađa među kojima je naselje [[Misoča]], kao i [[Podlugovi]], [[Lješevo]], Stari Ilijaš i [[Malešići]].

Opština se nalazi na raskrsnici puteva koji je povezuju sa susjednim općinama, kao i sa svim dijelovima BiH.

Opština Ilijaš je smještena na nadmorskoj visini od 500 do 1200 m, površine 309 km2. Odlikuje je ravničarsko-brežuljkasti i planinsko-brdski teren. S obzirom na geografske karakteristike prostor koji zauzima opština, moguće je podijeliti na dvije cjeline: donji i gornji Ilijaš.

Ukupna površina šuma i šumskog zemljišta na području opštine Ilijaš iznosi 16249 ha.

Na području opštine nalazi se više lokaliteta sa mineralnim sirovinama, uključujući nalazište mangana u Čevljanovićima, nalazište vapnenca u Gajevima - Vrela i Rači, nalazište kamena eruptivca u Koritima, nalazište kamena škriljcau Misoči, nalazište kvarca u Podroli i [[Čevljanovići]]ma.

Na prostoru Srednje, tačnije u Draževićima, registrirano je nalazište žive izuzetnog kvaliteta koje nije do sada eksploatisano. Na području Podlipnika registrirano je izvorište termalne vode a na potezu Srednje – Čevljanovići izvorište mineralne vode.

[[Bijambare]] su zakonom zaštićeno područje od strane Sarajevskog kantona, i to zaštićeno područje pete kategorije. Nalazi se lijevo od magistralne ceste Sarajevo - Tuzla uz rub Nišićke visoravni između sela [[Nišići]] i [[Krivajevići]].

Prostire se na 370 hektara i obuhvaća gustu crnogoričnu šumu, pašnjake, brojne krške fenomena kao što su vrtače i ponori dvaju potoka, te osam [[Pećine Bijambare|bijambarskih pećina]].

== Stanovništvo ==
Stanovništvo općine Ilijaš predstavlja 1,5% stanovništva Kantona. Po posljednjem službenom popisu stanovništva [[1991.]] godine, općina Ilijaš (jedna od prigradskih općina Grada Sarajeva) imala je 25.155. stanovnika, raspoređenih u 78 naselja.

{|
|-
|colspan=7| Nacionalni sastav
|-
| [[Srbi]]
| 11.339 (45,07%)
|-
| [[Muslimani (narod)|Muslimani]] 
| 10.620 (42,21%)
|-
| [[Hrvati]]
| 1.713 (6,80%)
|-
| [[Jugoslaveni]]
| 1.158 (4,60%)
|-
| ostali
| 325 (1,32%)
|}

{|
|-
|colspan=7| Nacionalni sastav 1971. godine
|-
| ukupno
| 23.007
|-
| [[Srbi]]
| 10.941 (47,55%)
|-
| [[Muslimani (narod)|Muslimani]]
| 9.187 (39,93%)
|-
| [[Hrvati]]
| 2.172 (9,44%)
|-
| [[Jugoslaveni]]
| 400 (1,73%)
|-
| ostali
| 307 (1,35%)
|}

Naseljena mjesta su:

Alića Gaj, Balibegovići, Bandijera, Banjer, Barice, Bibići, Bijambare, Bioča, Bjelotina, Bokšići, Brdo (Dusin Brdo), Brdo Džamija, Buljetovina, Crkvice, Crna Rijeka, Čemernica, Čemerno, Čepiljače,
Četojevići, Čevljanovići, Čifluk, Desava, Divljača, Doca, Donja Bioča, Donja Karaula, Donja Luka, Donja Misoča, Donje Selo, Donji Čevljanovići, Donji Ivančići,
Dragoradi, Draževići, Drinčići, Duboki Potok, Duševine, Gaj, Gajevi, Elezovići,
Gajine, Gnionica, Gojanovići, Gomionica, Gora, Gornja Bioča, Gornja Karaula, Gornja Korita, Gornja Luka, Gornja Misoča, Gornji Čevljanovići, Gornji Ivančići, Gornji Kadarići, Gornji Ljubnići, Gornji Malešići, Glavica, Gradača, Gradina, Grebenac, Hadžići, Haluge, Han Karaula, Han Šići, Homar, Ilijaš,
Ivančići, Ivanjski brijeg, Kadarići, [[Kamenica]], Kamenjače, Karašnica, Karaula, Katane, Kaurlaš, Kitoševići, Klek, Kopošići (Kopošić), Korita,
Košare, Kožlje, Krč, Krivače, Krčevine, [[Krivajevići]], Krš, Kunosići, Kuta,
Lađevići, Lijepa luka (Lepa Luka), Lipnik, Luka, Luka kod Stublina, Lješevo, Ljubina, Ljubnići (Ljubinići), Malešići, Malinovac, Malo Mramorje, Mandra, Marina, Medojevići, Milavac, Milovac, Misoča, Moševići,
Mrakovo, Mramor, Mramorje, Mrezga, Nanići, [[Nišići]], Njive, Odžak, Ozren, Paljevo, Podlipa, Podlipnik,
[[Podlugovi]], Popovići, Povoča, Prijava, Prijement, Rakov Kamen, Rakova Noga, Rakovica, Ravan, Ribarići, Rudin Brijeg, Rudnik Čevljanovići, Sabanci, Salkanov Han, Sedraž, Sela,
Sirovine, Sokolina, Solakovići, Sovrle, [[Srednje]], Stari Drum, Stari Ilijaš, Stomorine, Stričevina,
Stubline, Stupe, Sudići, Šabanci, Šehovići, Široka Luka, Šljeme, Taračin Do, Travnjak, Tisovik, Trlica Donja, Ulištovići,
Velika Njiva, Veliko Mramorje, Vidakovići, Vidotina, Vilić (Vilići), Vinište, Visojevica, Višnjica,
Vladojevići, Vlasenice, Vlaškovo, Vonjača, Vratuša, Vrutci, Vukasovići, Vukinjača, Vuknići, 
Zakutnica, Založnica, Zlotege, Zukići i Žerovanj.

Prema podacima iz 2002. godine, u općini je živjelo 15.277 stanovnika. Prema nacionalnosti bilo je 13.401 Bošnjaka (87.8%), 1.072 Srba (7%), 644 Hrvata (4.2%), i 160 stanovnika se izjasnilo kao ostali.

== Uprava ==
== Historija ==
== Gospodarstvo ==
D.P.Željezara Ilijaš ,poduzeće osnovano 1954 sa oko 3,500 uposlenih do 1992,sa 11 organizacionih
jedinica;Tvornica Radijatora po italijanskoj licenci od 1979, Livnica Kokila i Valjaka,..

== Značajne osobe ==
* Nazif Gljiva Ramović , poznati pjevač kompozitor i tekstopisac
* Maja Berović -&quot;Maya&quot; , poznata pjevačica
* Bibija Kerla , poznata klizačica
* Daniella Mijatović , bh manekenka
* Milomir Odović, fudbaler i fudbalski trener
* Vojin Macanović , poznati kupač
*Nedzad Ibrisimovic,pisac

== Spomenici i znamenitosti ==
Dana [[26. lipnja]] [[2015.]] godine u nekropoli u Kopošiću blizu Ilijaša kraj [[Sarajevo|Sarajeva]] pronađen je kostur s brokatnim plaštom od teške [[svila|svile]] protkane nitima [[zlato|zlata]] i [[srebro|srebra]], za koji se pretpostavlja da je pripadao Mirku Radojeviću, ocu Velikog kneza bosanskog Batića, koji je bio knez bosanskog kralja Tvrtka I. Nađeni su i raskošni kneževski stećci od kojih su dva opljačkana još [[1891.]]&lt;ref&gt;[http://www.klix.ba/vijesti/bih/veliko-arheolosko-otkrice-u-nekropoli-kod-ilijasa-pronadjen-skelet-bez-glave-sa-zlatnim-plastom/150626044 www.klix.ba], &quot;Veliko arheološko otkriće: U nekropoli kod Ilijaša pronađen skelet bez glave sa zlatnim plaštom&quot;, objavljeno 26. lipnja 2015., pristupljeno 27. lipnja 2015.&lt;/ref&gt;

=== Stari bosanski grad Dubrovnik ===

O postanku ilijaškog Dubrovnika postoje dvije inačice priče, ali obje podrazumijevaju rudnike i [[Dubrovnik|Dubrovčane]]. Po jednoj, sagradila su ga dva Dubrovčanina koji su uzeli u zakup bosanske rudnike od Kulina bana, a po drugoj je kralj Grubeša nagovorio neke Dubrovčane tu sagraditi grad. Po nekim izvorima Dubrovčani su od Kulina bana uzeli u zakup sve [[rudnik]]e, a u ovom je gradu bila njihova kolonija gdje su talili [[srebro|srebrnu]] i [[željezo|željeznu]] rudu. Obje inačice priče iznosi dr. Milenko Filipović pozivajući se na Jirečeka i fra Jukića. Više pojedinosti o osnutku grada nalazi Filipović u nedovršenoj ''Povijesti Bosne'' muvekita Saliha efendije, gdje se spominje da je &quot;Kulin ban (1197./98. godine); našao srebrne majdane u planini Jagotinu, pa je, nemajući vještih rudara, dao majdane pod zakup Dubrovčanima koji su tu napravili tvrđavu te u njoj čuvali oruđe i iskopanu rudu. Po ovom istraživaču logično je da je &quot;grad&quot; i dobio ime Dubrovnik po svojim osnivačima, iako se u narodu a i drugim izvorima spominju imena Dabronik ili Dobronik, te Tisovik ili Nabožić. Bilo je tvrdnji da se ovaj Dubrovnik ne spominje u [[Dubrovačka Republika|dubrovačkim]] arhivima. M. Dinić je [[1937.]] u ''Jugoslovenskom istorijskom časopisu'' objavio podatak iz dubrovačkih arhiva koji spominju bosanski Dubrovnik [[1404.]] godine.

S obzirom na vrijeme njegovoga nastanka, blizinu Kopošića s nekropolom kneza Batića, te da je bio politički centar župe, a zatim nahije Dubrovnik, ovaj grad je vjerojatno pripadao rodu Mirkovića kome je pripadao i knez Batić.

Nema preciznih podataka o nastanku grada. Fra Ivan Jukić također spominje Dubrovčane koji su ovdje topili srebrnu i željeznu rudu i podigli grad uz odobrenje Kulina bana. (Filipović, 1924., 103.)
     
Stari grad Dubrovnik je sagrađen na strmom, uskom i krševitom izdanku brda Huma, iznad Sastavaka, tj. ušća potoka Zenika u rijeku [[Misoča (rijeka)|Misoču]]. Grad se nalazi na prirodno terasastom terenu koji se pruža od sjeveroistoka, tj. brda Huma prema jugozapadu i završava se strminom koja pada ka Sastavcima, gdje se već od [[1972.]] godine vadi kamen u kamenolomu na 9. km rijeke Misoče.
 
Lakši pristup gradu je iz sela Kopošić udaljenog 1&amp;nbsp;km, lijepim kaldrmisanim putem koji vodi između podnožja brda Nabožića i Tisovika. U Kopošiću je nekropola kneza Batića. Danas je taj put zarastao, a njim je vodila crta razdvajanja u [[rat u Bosni i Hercegovini|ratu 1992.-1995. godine]] i to područje je još pod [[mina]]ma. Drugi pristup gradu moguć je velikom strminom od 10-og kilometra od korita rijeke Misoče ili sa kamenoloma na Sastavcima. Od Ilijaša je udaljen oko 10&amp;nbsp;km.
            
Ljudi kazuju da je i Dubrovnik, kao i Bobovac, pao varkom. ”Navali neki paša na grad, ali džabe... I pet je paša sultan iz Stambula promijenio, dok je grad pridobio. Dugo je tukao grad strijelama i topovima i pobio sve vojnike po planinama, ali grada nije posvojio. Nu belaja, nađe se jedna baba pa veli paši: grad ti bio da bio, osvojiti nećeš, dok mu izvir vodu ne zatvoriš. Paša joj obeća kesu dukata, a ona njemu veli: tri dana svog konja hrani i timari, a vode mu nedaj, a onda ga pusti, nek sam traži vodu. Tako i bi. Paša konja hranio i timario, ali već treći dan konj ne može jesti, jer se pusto žito u njemu upalilo i on ga pusti, a konj trkom na Čemersku planinu pa nađe vrelo i čunkove. Paša potrga čunkove, a kad u gradu ponesta vode, onda kraljica – predade grad, ama da ona ode slobodna i njeni podajnici da ne izginu”. Po ovoj priči zove se ovaj grad u narodu i ”Kraljičin grad”. Priča se da je u gradu boravila i [[Marija Terezija]] i imala posebnu sobu. Zove ga narod i ”Dubravnik”, a to je ime obronku Brezovaša. Zovu ga i “Tisov-grad”. Nedaleko od grada, na južnoj strani, nalazi se selo Tisovik, prozvano valjda po dragocjenom ”tisovom” drvetu, kojeg danas nema ni u selu ni u okolici, ali starci pričaju da ga je bilo prije kojih sto pedeset ljeta.

== Obrazovanje ==
== Kultura ==
Kulturno Sportski Centar izgrađen 1985,u sklopu kojeg je Radio Ilijaš,Kino dvorana,Muzička škola.

=== Nacionalni spomenici ===
{{Glavni|Nacionalni spomenici u Ilijašu}}

== Sport ==
FK Sloga (Ilijaš) , Karate klub Monom( Rašid Buća ),KK..,

== Izvori ==

{{izvori}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Ilijaš}}
* [http://www.ilijas.ba/ Općina Ilijaš]
* [http://www.ilijas.net/ Ilijaš index Portal]
* [https://web.archive.org/web/20130923151903/http://www.radioilijas.ba/ Radio Ilijaš]
* [http://www.mssilijas.edu.ba/ SREDNJOŠKOLSKI CENTAR ILIJAŠ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904184300/http://www.mssilijas.edu.ba/ |date=2013-09-04 }}
* [http://www.pcelicamaja.ba/ Udruženje pčelara &quot;Maja&quot; Ilijaš] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106075949/http://pcelicamaja.ba/ |date=2014-01-06 }}
* [http://mon.ks.gov.ba/ Osnovna škola “Srednje” Srednje - Ilijaš]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.upnilijas.com/ Udruženje porodica nestalih Općina Ilijaš] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921231025/http://www.upnilijas.com/ |date=2013-09-21 }}
* [http://www.preporod-ilijas.ba/‎ Preporod Ilijaš]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.miprogradnja.com.ba/ MiproGradnja d.o.o. ILIJAŠ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015091757/http://www.miprogradnja.com.ba/ |date=2013-10-15 }}
* [http://www.stkilijas.com/ STK &quot;Hasim Spahić&quot; Ilijaš] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130626003408/http://stkilijas.com/ |date=2013-06-26 }}
* [http://www.cibos-scholz.ba/ C.I.B.O.S. d.o.o. Ilijaš] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609223644/http://www.cibos-scholz.ba/ |date=2013-06-09 }}

{{Sarajevo}}
{{stub-BH-op}}
{{flagcountry|BIH}}

[[Kategorija:Ilijaš| ]]
[[Kategorija:Naseljena mjesta u Federaciji Bosne i Hercegovine]]
[[Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine]]
[[Kategorija:Sarajevski kanton]]</text>
      <sha1>q5ie89cvvbji52a5u3nd9hs59q6ip2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jugoslaveni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16663</id>
    <revision>
      <id>42696693</id>
      <parentid>42647470</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67996" sha1="1ibtlzsxb4b3ynw16cpzntudzaye7rk" xml:space="preserve">{{Ostale upotrebe|Jugoslaveni (razvrstavanje)}}
{{Infokutija etnička grupa
|grupa     = Jugoslaveni
|slika     = 
|pop       = 3.976.852+ &lt;br /&gt; oko 308.500 (deklar. Jugoslaveni)
|region1   = '''Jugoslovenski&lt;br/&gt;prostor:'''
|pop1     = 
|ref1      = 
|region2   = {{flag|Srbija}}
|pop2      =  2.285.422 (2011)
|ref2      = &lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje&gt;Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 41&lt;/ref&gt;
|region3   = deklar. Jugoslaveni
|pop3      = 27.143 (2022)
|ref3      = &lt;ref name=srbija&gt;{{cite web | url=https://popis2022.stat.gov.rs/sr-Latn/5-vestisaopstenja/news-events/20230428-konacnirezpopisa | title=Konačni rezultati Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova 2022. | publisher=Republički zavod za statistiku Srbije | date=28. aprila 2023 | access-date=28. aprila 2023 | archive-date=2023-12-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231218141711/https://popis2022.stat.gov.rs/sr-Latn/5-vestisaopstenja/news-events/20230428-konacnirezpopisa | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|region4   =  {{flag|Bosna i Hercegovina}}
|pop4      = ≈ 678.000 (2011)
|ref4      = &lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;
|region5   =  deklar. Jugoslaveni
|pop5      = 2.570 (2013)
|ref5      = &lt;ref name=&quot;bih&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/Knjiga2/K2_B_E.pdf#page=14 |page=27 |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini - Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovjest i maternji jezik |publisher=Agencija za statistiku BiH, Sarajevo |publication-date=2019 |access-date=2023-03-17 |archive-date=2019-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220231833/https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/Knjiga2/K2_B_E.pdf#page=14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|region6   =  {{flag|Makedonija}}
|pop6      = ≈ 301.000 (2011)
|ref6      = &lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;
|region7   =  deklar. Jugoslaveni
|pop7      = 344 (2021)
|ref7      = 
|region8   = {{flag|Hrvatska}}
|pop8     = 119.976 (2011)
|ref8    = &lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;
|region9   = deklar. Jugoslaveni
|pop9     = 942 (2021)
|ref9    = &lt;ref name=hrvatska&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-63179247 Balkan, Srbija i popis 2022: Ko su danas Jugosloveni i ima li ih uopšte] BBC na srpskom. ''Nataša Anđelković; 10.10.2022.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Naredne decenije, broj se blago popeo na 331, da bi na poslednjem popisu, 2021. godine 942 ljudi navelo tu opciju, kažu iz hrvatskog Državnog zavoda za statistiku.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
|region10   = {{flag|Crna Gora}}
|pop10     = 174.228 (2011)
|ref10      = &lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;
|region11   = deklar. Jugoslaveni
|pop11     = 1.632 (2023)
|ref11      = &lt;ref name=Monstat&gt;{{cite web|title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2023|url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf|publisher=Monstat|access-date=15 October 2024|archive-date=2024-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20241109003907/https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|region12   = {{flag|Slovenija}}
|pop12      = nema podataka
|ref12      = 
|region13   = deklar. Jugoslaveni
|pop13      = 527 (2002)
|ref13      = &lt;ref name=slovenija&gt;[http://www.stat.si/Popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&amp;st=7 Prebivalstvo po narodni pripadnosti, Slovenija, popisi 1953, 1961, 1971, 1981, 1991 in 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170426055815/http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&amp;st=7 |date=2017-04-26 }} Statistički ured Republike Slovenije&lt;/ref&gt;
|region14   = '''Ostatak&lt;br /&gt;svijeta:'''
|pop14     = 
|ref14     = 
|region15  = {{flag|Sjedinjene Američke Države}}
|pop15    = 210.395 (2021)  
|ref15     = &lt;ref name=&quot;2021ACS&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.census.gov/cedsci/table?q=people%20reporting%20ancestry&amp;t=Ancestry&amp;tid=ACSDT1Y2021.B04006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408113537/https://data.census.gov/cedsci/table?q=people%20reporting%20ancestry&amp;t=Ancestry&amp;tid=ACSDT1Y2021.B04006 |title=2021 American Community Survey 1-Year Estimates |work=American Community Survey 2021 |publisher=United States Census Bureau |archive-date=8 April 2022 |access-date=19 November 2022}}&lt;/ref&gt;
|region16  = {{flag|Kanada}}
|pop16     = 38.480 (2016)
|ref16     = &lt;ref name=2016Census&gt;{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/hlt-fst/imm/Table.cfm?Lang=E&amp;T=31&amp;Geo=01&amp;SO=4D|title=Immigration and Ethnocultural Diversity Highlight Tables|date=25 October 2017|publisher=statcan.gc.ca|access-date=2023-03-31|archive-date=2017-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027195802/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/hlt-fst/imm/Table.cfm?Lang=E&amp;T=31&amp;Geo=01&amp;SO=4D|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|region17  = {{flag|Australija}}
|pop17     = 26.883 (2011)
|ref17     =&lt;ref name=AUSpopis2011&gt;[http://www.abs.gov.au/websitedbs/censushome.nsf/home/factsheetsancserb?opendocument&amp;navpos=450 Fact Sheets, Ancestry – Serbian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225153512/http://www.abs.gov.au/websitedbs/censushome.nsf/home/factsheetsancserb?opendocument&amp;navpos=450%20 |date=2018-12-25 }} (na engleskom) Australski zavod za statistiku ''16.08.2012''&lt;/ref&gt;
|region18  = {{flag|Rusija}}
|pop18     = 60 (2021)
|ref18     =&lt;ref name=popis-rus&gt;[https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab2_VPN2020.xlsx Том 5. «Национальный состав и владение языками». Таблица 2. Состав группы населения «Указавшие другие ответы о национальной принадлежности»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230915093447/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab2_VPN2020.xlsx |date=2023-09-15 }} (na ruskom) Federalna služba za državnu statistiku&lt;/ref&gt;
|jezici = pretežno [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]], također [[Makedonski jezik|makedonski]], [[Slovenski jezik|slovenački]], [[Mađarski jezik|mađarski]], [[Romski jezik|romski]] i drugi jezici prisutni na teritoriji bivše Jugoslavije
|religije = uglavnom [[ateizam]], [[katoličanstvo]], [[islam]] i [[pravoslavlje]], kao i druge religije prisutne na jugoslavenskom prostoru
|srodne   = drugi narodi prisutni na jugoslovenskom prostoru
}}

'''Jugoslaveni''' ili '''Jugosloveni''' su ljudi koji žive na jugoslovenskom prostoru i u dijaspori, a koji se na taj način identifikuju, uključujući osobe kojima je to jedan od više identiteta i one kojima je to primarni identitet ili nacionalnost.

Golema većina Jugoslavena se tako identificira iako se u nacionalnom/etničkom smislu izjašnjava na drugačiji način (kao Srbi, Bošnjaci, Hrvati, Crnogorci, Makedonci, Slovenci, Albanci, Mađari itd.). Jedan manji dio predstavljaju Jugosloveni po nacionalnosti, odnosno ''deklarisani Jugosloveni''.

Jugoslaveni žive u državama nasljednicama [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]] ([[Bosna i Hercegovina]], [[Republika Makedonija|Makedonija]], [[Hrvatska]], [[Srbija]], [[Slovenija]] i [[Crna Gora]]), no i značajan broj iseljenika sa ovog područja izjašnjava se upravo Jugoslavenima.&lt;ref name=glasistre1&gt;[http://www.glasistre.hr/vijesti/hrvatska/jugoslaveni-ce-tesko-postati-nacionalna-manjina-362084 Jugoslaveni će teško postati nacionalna manjina] Glas Istre. ''Dubravko Grakalić, 10.10.2012''&lt;/ref&gt;

Iako se izvorno [[jugoslavenstvo|jugoslovenstvo]] temeljilo na ideji o etničkom, jezičnom i kulturnom jedinstvu Južnih Slavena,&lt;ref name=djilas37&gt;Đilas 1990, str. 37&lt;/ref&gt; moderni identitet Jugoslavena je pretežno zasnovan na iskustvo iz perioda druge, socijalističke Jugoslavije, pa od tada do danas ima i onih koji nisu južnoslavenskog podrijetla, a sebe smatraju Jugoslovenima.

== Istorija Jugoslavena i jugoslavenske samoidentifikacije ==

=== Nastanak Jugoslavenstva i jugoslavenska ideja u 19. vijeku ===
''Glavni članak: [[Jugoslavenstvo]]''
[[Datoteka:Matica, ljudevit gaj.jpg|thumb|left|135px|[[Ljudevit Gaj]], glavni predstavnik Ilirskog pokreta]]
Jugoslavenska samoidentifikacija vuče korijene u ideji jugoslavenstva. Iako ta ideja ima i ranijih korijena, ona je prvi put bila jasno izražena u 1830-im godinama od strane malih grupa intelektualaca.&lt;ref name=&quot;Wachtel1&quot;&gt;Wachtel, Baruch Andrew (1998). [http://books.google.de/books?id=cnISZNM6X6EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:_b8V3uq9WOQC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=mkAEUcCCEqaN4gSJ94DYAQ&amp;ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Making a Nation, Breaking a Nation: Literature and Cultural Politics in Yugoslavia] (na engleskom) Stanford University Press. str. 1. {{ISBN|0-8047-3181-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Rusinow-Yugoslavism&gt;Rusinow, Dennison: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Yugoslav Idea before Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 12.&lt;/ref&gt; Pokrenuo je [[Ilirski pokret]], kojeg su činili uglavnom [[Hrvati]]. Ideja jugoslavenstva je zagovarala da su govornici [[Južnoslovenski jezici|južnoslavenskih jezika]] jedan jedinstveni narod ili u najmanju ruku nekoliko tijesno srodnih naroda, koji bi trebali formirati zajedničku južnoslavensku državu. Iliristi su smatrali da [[Južni Slaveni]] govore varijante uglavnom istog jezika i da imaju isto porijeklo.&lt;ref name=Rusinow-Yugoslavism/&gt;

Ipak, jugoslovenska ideja se je u 19. vijeku (kao i većim djelom 20. vijeka) natjecala sa pojedinim drugim nacionalizmima (srpski, hrvatski, bosanski, bugarski, slovenački, makedonski) u pridobivanju Južnih Slovena.&lt;ref name=Wachtel1/&gt; U 19. vijeku osvajala je delove hrvatskih i srpskih kulturnih i političkih elita, a već onda je bilo usko povezano s „progresivnim&quot; idejama. Dakle, jugoslovensku ideju su uglavnom podržavali [[Liberalna demokracija|liberalni demokrati]], [[Prosvjetiteljstvo|prosvećeni]] krugovi i revolucionarni, [[Socijalizam|socijalistički]] radikali.&lt;ref name=djilas37/&gt;&lt;ref&gt;Đilas 1990, str. 31&lt;/ref&gt;

Sa druge strane, jugoslovenstvo je od samog početka bilo prije svega stvar obrazovanih i sasvim je retko dopiralo do seljaštva, koje je činilo najveći socijalni sloj među Južnim Slovenima u 19. vijeku. Hrvatska i srpska nacionalna ideologija su bolje dopirale do seljaštva, jer su se naslanjali na sećanja na srednjovekovne hrvatske i srpske države i na tradicije koje su one ostavile iza sebe, pa su se te dvije nacionalne ideologije u drugoj polovini devetnaestog veka širile brže od jugoslovenske ideje. Jugoslavenstvo podrazumevalo je sposobnost apstraktnog mišljenja o društvenim i političkim pitanjima, koje je nemoguće bez kakvog-takvog sistematskog sekularnog obrazovanja, kroz koje seljaštvo nije prošlo.&lt;ref&gt;Đilas 1990, str. 39&lt;/ref&gt;

Na početku [[20. vijek|20. stoljeća]] jugoslovenstvo se razvilo kao politički pokret među Južnim Slavenima u [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskoj]] i postalo sve prihvaćenije u Srbiji.&lt;ref name=Trgovcevic-Yugoslavism&gt;Trgovčević, Ljubinka: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false South Slav Intellectuals and the Creation of Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 222.&lt;/ref&gt;

=== Kraljevina SHS/Jugoslavija (1918-1941) ===
[[Datoteka:Kingdom of Yugoslavia 1930.svg|thumb|right|255px|Kraljevina Jugoslavija u međuratoj Evropi]]
Završetkom [[Prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata]] i raspadom Austrougarske Monarhije stvorile su se uvjeti da se veći dio južnoslavenske etničke teritorije ujedini u zajedničku državu (sa izuzetkom tadašnje [[Carstvo Bugarska|Kraljevine Bugarske]] i drugih teritorija kao na primjer [[Istra|Istre]], [[Zadar|Zadra]] ili [[Makedonija (Grčka)|Egejske Makedonije]]). Prvog decembra 1918. godine, u [[Beograd]]u, proklamovana je [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca]], koja će kasnije biti preimenovana u Kraljevina Jugoslavija. Kraljevina je stvorena kao [[nacionalna država]] jednog &quot;troimenog&quot; naroda, sastavljen od srpskog, hrvatskog i slovenačkog &quot;plemena&quot; (dok Makedonci, Crnogorci i Muslimani Bosne i Hercegovine nisu bili priznati od strane države ni kao posebna plemena tog naroda).&lt;ref name=globus&gt;[http://globus.jutarnji.hr/zivot/srbi-i-hrvati-uskoro-ce-opet-biti-zajedno Srbi i Hrvati uskoro će opet biti zajedno] Globus. ''Jelena Jindra''&lt;/ref&gt;

U vrijeme stvaranja prve jugoslovenske države pojavili su se dvije vrste jugoslovenstva: 'integralno jugoslovenstvo', koje nije priznavalo nikakve razlike među jugoslovenskih plemena ili je pak potisnulo razlike koje su možda postojale među njima, i jugoslovenstvo koje je prihvaćalo i dopuštalo postojanje posebnih nacija i predvidjelo federalno ili drugo uređenje sa namjerom izgradnje jedne multi-nacionalne države srodnih naroda sa zajedničkim interesima i težnjama.&lt;ref name=Djokic-Yugoslavism-Introduction&gt;[[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]]: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Introduction], u: Djokić, Dejan (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 5.&lt;/ref&gt;

Ipak, postojala je opća potpora ideji stvaranja zajedničke jugoslovenske države među političkim liderima Južnih Slovena, kao i opća suglasnost među njima da Srbi, Hrvati i Slovenci jesu dio jedne nacije. Čak i kad su neki priznavali da takva nacija još nije sasvim formirana, vjerovali su da će se to dogoditi u budućnosti.&lt;ref name=globus/&gt;
[[Datoteka:Flag of Yugoslavia (1918–1943).svg|thumb|left|176px|Zastava prve Jugoslavije]]
Međutim, nesuglasnosti oko načina unutrašnjeg uređenja nove države, pa i oko toga kako bi se država trebala zvati, nastale su čak i prije njenog formiranja.&lt;ref name=Djokic-Yugoslavism-Interwar-Yugoslavism&gt;[[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]]: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false (Dis)Integrating Yugoslavia. King Alexander and Interwar Yugoslavism], u: Djokić, Dejan (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 138.&lt;/ref&gt; Takođe, postojala je i dodatna konfuzija oko dvaju ključnih koncepata unitarizma (ili 'integralnog jugoslavenstva') i centralizma. Srbi su općenito preferirali centralistički ustav, na kakvog su bili navikli u predratnoj Kraljevini Srbiji, dok su Hrvati favorizirali decentralizirani ustavni dogovor. Paradoks je bio u tome što su centralisti željeli da državno ime zadrži &quot;plemenske&quot; identitete, dok su anti-centralisti, koji su zagovarali očuvanje individualnih identiteta, podržavali ime 'Jugoslavija'.&lt;ref&gt;Djokić 2003, str. 139&lt;/ref&gt;

Iako je zvanično ime države između 1918. i 1929. godine glasilo &quot;Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca&quot;, ljudi su je obično imenovali kao 'Jugoslavija'.&lt;ref name=Rusinow-Yugoslavism/&gt;

Popisi stanovništva u doba Kraljevine Jugoslavije nisu razlikovale među Južnim Slavenima po principu nacionalnosti, nego samo po vjeroispovijesti i jeziku. Što se tiće jezika, Južni Slaveni su morali navesti je li njihov [[maternji jezik]] &quot;Srpski ili Hrvatski&quot; ili &quot;Slovenački&quot;.&lt;ref&gt;Djokić 2003, str. 142&lt;/ref&gt; Stoga je teško ustanovljivo koliki je bio broj građana koji su se prvenstveno osjećali i nacionalno deklarirali kao Jugosloveni i onih Juznih Slovena koji su se izjašnjavali drukčije.

=== Socijalistička Jugoslavija (1945-1991) ===
{{double image|right|SFRYmap.PNG|250|General map of yugoslavia (1945-1991) (SH labels).png|250|&lt;center&gt;Socijalistička Jugoslavija u Evropi nakon drugog svetskog rata|&lt;center&gt;Unutarnje uređenje SFRJ&lt;/center&gt;}}
U vrijeme [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] odustalo se ideje integralnog jugoslovenstva i građenja nacionalne južnoslovenske države. Umjesto toga, Jugoslavija je uređena na federalnom principu a priznate su bile šest nacije: [[Hrvati]], [[Makedonci]], [[Muslimani (narod)|Muslimani]], [[Srbi]], [[Slovenci]] i [[Crnogorci]], kao i niz drugih [[narodnost]]i.

Počevši u [[1960-e|1960-im]] godinama, istraživanja su pokazala da su sve veći broj jugoslovenskih građana, posebno među dobro obrazovanima i mladima, smatrali da sudjeluju u nekakvom obliku jugoslovenskog identiteta.&lt;ref name=Milosevic-Sell&gt;Sell, Louis: [http://books.google.de/books?id=Bd8q0wBuRLcC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Slobodan+Milosevic+Destruction+of+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=aRrXUObNE6mk4gTDjYC4BQ&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Slobodan Milosevic and the Destruction of Yugoslavia.] Durham 2002, str. 35.&lt;/ref&gt; Od toga da bude čisto politički, jugoslovenski je identitet u dobu socijalističke Jugoslavije postepeno postao kulturni i nacionalni. Međutim, ovaj (novi) poslijeratni jugoslovenski identitet nije bio (samo) centriran oko južnoslovenstva, nego je bio integrirajući faktor koji je bio takođe otvoren prema jugoslovenskim građanima neslovenskog porijekla.&lt;ref name=republika&gt;[http://www.republika.co.rs/532-535/20.html Vavilonski košmar - jugoslovenstvo, antinacionalizam, alternative 1989-1991.] Republika. ''Ljubica Spaskovska, Broj 532-535, 01.09.-31.10.2012.''&lt;/ref&gt;

Na sljedećem, četvrtom posleratnom popisu stanovništva [[1971]]. godine građanima Jugoslavije je prvi put bila pružena prilika da se izjasne kao Jugosloveni.&lt;ref name=republika/&gt;&lt;ref name=vnovosti2&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:408394-Muzej-25maj-Jugoslavija-od-pocetka-do-kraja Muzej 25. maj: Jugoslavija od početka do kraja] [[Večernje novosti]]. ''Savo Popović, 01.12.2012''&lt;/ref&gt;

Često se pogrešno navodi kako je izjašnjavanje kao Jugosloven već prvi put bilo moguće na popisu 1961. godine. Međutim, modalitet &quot;Jugosloven - neopredeljen&quot; u popisu 1961. bio je skroz drugog karaktera nego kategorije &quot;Jugosloven&quot; uvodene [[Popis stanovništva 1971. u SFRJ|popisom 1971.]] godine. Naime, modalitet &quot;Jugosloven - neopredeljen&quot; iz 1961. godine obuhvatao je građane Jugoslavije koji se nisu bliže nacionalno opredelili ili su se opredelili u smislu regionalne pripadnosti (Istranin, Hercegovac, Šumadinac), dok su u popisu 1971. prvi put, kao posebna grupa, iskazani samo građani koji su se izjasnili kao Jugosloveni.&lt;ref name=republika/&gt;&lt;ref name=knjige-popisa&gt;[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf Knjige popisa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811224233/http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf |date=2014-08-11 }} Republika Srbija - Republički zavod za statistiku ''strana 14''&lt;/ref&gt; Na popisu stanovništva 1971. godine 273.077 ili 1,33% građana Jugoslavije deklarisali su se kao Jugosloveni.&lt;ref name=popis1971&gt;[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/Pdf/G19714001.pdf Popis stanovništva 1971.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304085417/http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |date=2016-03-04 }} Republika Srbija - Republički zavod za statistiku&lt;/ref&gt; Maternji jezik deklarisanih Jugoslavena u Vojvodini 1971. bili su [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]] (82,8%), [[Mađarski jezik|mađarski]] (9,5%), [[Nemački jezik|njemački]] i [[Slovački jezik|slovački]] sa nešto manje od 1%, onda [[Romski jezik|romski]], [[Rumunski jezik|rumunjski]], [[Makedonski jezik|makedonski]], [[Slovenski jezik|slovenački]], [[Rusinski jezik|rusinski]] i [[Albanski jezik|albanski]] sa manje od 0,5%.&lt;ref name=yugoslav-linguistics&gt;Mikes, Melanie: [http://books.google.de/books?id=EflBAAAAQBAJ&amp;pg=PA205&amp;dq=Yugoslav+general+linguistics+declared&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Ptk6U7G-J4XPsgby-oHwAw&amp;ved=0CDUQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Yugoslav%20general%20linguistics%20declared&amp;f=false Language contacts in multilingual Vojvodina], u: Radovanović, Milorad (izd.): Yugoslav General Linguistics. Amsterdam, Filadelfija 1989, str. 205.&lt;/ref&gt;

Na popisu sprovođenom [[1981]]. godine 1.219.024 ili 5,4% cjelokupne populacije SFR Jugoslavije izjasnili su se kao Jugosloveni, što predstavlja najveći broj Jugoslovena ikada zabeležen na jednom popisu.&lt;ref name=burg-berbaum&gt;Burg, Steven L./Berbaum, Michael L.: [http://www.jstor.org/discover/10.2307/1962404?uid=3737864&amp;uid=2129&amp;uid=2&amp;uid=70&amp;uid=4&amp;sid=21103611742907 Community, Integration, and Stability in Multinational Yugoslavia], u: The American Political Science Review, Vol. 83, No. 2 (Jun., 1989), str. 535-554&lt;/ref&gt;&lt;ref name=unmoegliche-nation&gt;Cvetković-Sander, Ksenija: [http://suedosteuropaeischehefte.files.wordpress.com/2012/04/cvetkovic-sander.pdf Die unmögliche Nation. Jugoslawen im Land von &quot;Brüderlichkeit und Einheit&quot;], u: Südosteuropäische Hefte, knjiga 1 (2012), str. 51.&lt;/ref&gt; Ovaj astronomski rast deklariranih Jugoslovena odvijao se u vrijeme praktične konfederalizacije Jugoslavije 70-ih godina, koja je počela sa usvajanjem novog [[Ustav Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (1974.)|Ustava SFRJ]] 1974. godine. Nastupilo je razdoblje veće samostalnosti [[Republike i pokrajine Jugoslavije|jugoslovenskih republika i pokrajina]], tako da se radilo o fenomenu sasvim suprotnom u odnosu na razvoj političke situacije.&lt;ref name=KoSuBiliJugosloveni/&gt; Veliki broj izjašnjenih Jugoslovena na popisu 1981. je izazvao intenziviranje debate u [[1980-e|80-im]] godinama oko teme jugoslovenstva.&lt;ref name=GeschichteJugoslawiens20Jh&gt;Calic, Marie-Janine: [http://books.google.de/books?id=iouAHojCX30C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Geschichte+Jugoslawiens&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=QRcUU4ivEsyFtQbpwIDoDg&amp;ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Geschichte%20Jugoslawiens&amp;f=false Geschichte Jugoslawiens im 20. Jahrhundert.] Minhen 2010, str. 293.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Yugoslavia-census&gt;[http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/85-4-120.shtml Yugoslavia's Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171226175341/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/85-4-120.shtml |date=2017-12-26 }} (na engleskom) Radio Free Europe Research. ''Slobodan Stankovic, 10.03.1982.''&lt;/ref&gt; Rasprave su se vodile oko toga što je jugoslovenstvo, da li postoji, ili bi trebala postojati jugoslovenska nacija i kakav je odnos između institucionalnog/socijalističkog i kulturnog jugoslovenstva. Tendencije deklariranja nadnacionalnog jugoslovenskog, čak i evropskog kulturnog identiteta tih godina značile su izlaz iz zaostale opsednutosti etničke pripadnosti.&lt;ref name=republika/&gt;

Protivnici ideje da Jugoslaveni budu priznati kao nacija tvrdili su da bi taj čin predstavljao vještačko potiskivanje autentičnih nacionalnih osjećanja, pa i da &quot;miriše&quot; na srpsku hegemoniju. Sa druge strane, oni koji su podržavali ideju da Jugoslovene treba tretirani kao naciju smatrali su da nacionalna identifikacija na nivou složene države nije samo moguća, nego iz više razloga i poželjna.&lt;ref name=yugoslavdrama&gt;Crnobrnja, Mihailo: [http://books.google.de/books?id=zZnagDP3gO4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Yugoslav+Drama&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=cA8ZU8_1Hsq1tAbe9oCACQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=The%20Yugoslav%20Drama&amp;f=false The Yugoslav Drama] (na engleskom) Montreal 1996, str. 21-22.&lt;/ref&gt;

U nekim se (mešanim) porodicama čak nikada ni razgovaralo o identitetskim pitanjima, tako da se djeca tih porodica često nisu znala ni kako izjasniti/koju nacionalnost izabrati na popisima.&lt;ref name=humanityinaction&gt;[http://www.humanityinaction.org/knowledgebase/373-belonging-and-not-belonging-the-yugoslav-diaspora-in-the-netherlands Belonging and Not Belonging: The Yugoslav Diaspora in the Netherlands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140918020719/http://www.humanityinaction.org/knowledgebase/373-belonging-and-not-belonging-the-yugoslav-diaspora-in-the-netherlands |date=2014-09-18 }} (na engleskom) Humanity in Action. '' Jan Hupkens, Melina Meneguin-Layerenza, Bajro Murić''&lt;/ref&gt; Bilo je situacija gdje se je otac na popisu izjasnio kao Jugosloven, majka kao Srpkinja, a sin kao Hrvat.&lt;ref name=humanityinaction/&gt;

Te 1981. godine 19,5% članova [[Komunistička partija Jugoslavije|Saveza Komunista Jugoslavije]] su bili deklarirani Jugosloveni.&lt;ref name=Botev-Neighbors&gt;Botev, Nikolai: [http://books.google.de/books?id=EEBkON-ySQUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=neighbors+at+war&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=vaQXU-eRLYmPtQbb9oGgCg&amp;ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=neighbors%20at%20war&amp;f=false Seeing Past the Barricades. Ethnic Intermarriage in Former Yugoslavia, 1962 - 1989], u: Halpern, Joel M./Kideckel, David A. (izd.): Neighbors at War. Anthropological Perspectives on Yugoslav Ethnicity, Culture and History, Pennsylvania 2000, str. 222.&lt;/ref&gt;

Mlada populacija, obrazovniji ljudi, gradsko stanovništvo, ljudi iz mješovitih brakova, članovi Saveza Komunista Jugoslavije i pripadnici manjinskih zajednica u svojim republikama su bili najskloniji jugoslovenskom opredeljivanju na popisima za vrijeme socijalističke Jugoslavije.&lt;ref name=WhoWereTheYugoslavs&gt;Sekulic, Dusko; Massey, Garth; Hodson, Randy (1994). [http://www.polsci.wvu.edu/faculty/hauser/PS493V/SekulicWhoWereYugoslavs.pdf Who Were the Yugoslavs? Failed Sources of a Common Identity in the Former Yugoslavia]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na engleskom) American Sociological Association. str. 83-97.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TheCultureOfPowerInSerbia&quot;&gt;Gordy, Eric D. (1999). [http://books.google.de/books?id=6ccXASlIcGgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Culture+of+Power+in+Serbia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=59rSULuBBYXusgb4w4HoBg&amp;sqi=2&amp;ved=0CDcQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Culture of Power in Serbia: Nationalism and the Destruction of Alternatives] (na engleskom) The Pennsylvania State University Press. str. 5. {{ISBN|0-271-01958-1}}.&lt;/ref&gt; Jedan faktor koji je poticao izjašnjavanje Jugoslovenom bio je heterogenost naroda unutar republike ili pokrajine.&lt;ref name=WhoWereTheYugoslavs/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Popis 1971.&lt;ref name=TheCultureOfPowerInSerbia/&gt;
!Jugosloveni
!Srbi
!Hrvati
|-
|Prosječna starost|| 20,9 || 31,3 || 31,3
|-
|Poljoprivreda glavno zanimanje|| 8,1% || 51,4% || 35,3%
|-
|Procenat nepismenih|| 3,4% || 17,3% || 9,9%
|-
|Procenat sa nekom višem obrazovanju|| 10,0% || 3,5% || 3,3%
|}
[[Datoteka:Flag of SFR Yugoslavia.svg|thumb|right|270px|Zastava SFR Jugoslavije]]
Jugosloveni po nacionalnosti su uglavnom živjeli u republikama kojim dominira (iako nije jedini prisutan) [[srpskohrvatski jezik]] – dakle u [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatskoj]], [[Socijalistička Republika Srbija|SR Srbiji]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosni i Hercegovini]] i [[Socijalistička Republika Crna Gora|SR Crnoj Gori]].&lt;ref name=KoSuBiliJugosloveni/&gt;

Jugosloveni su vezali svoj nacionalni identitet za SFRJ kao primarni politički i kulturni okvir. To nije bilo ni etničko, ni antietničko opredeljenje, već osećanje prvenstvene pripadnosti ne republikama kao nacionalnim (para)državama, već celokupnoj federaciji kao državnoj zajednici najvišeg ranga.&lt;ref name=KoSuBiliJugosloveni/&gt;

Po istraživanju Sergeja Flere (1988) 30% mladih koji su se izjašnjavali kao Jugosloveni potiču iz nacionalno mješovitih brakova, dok polovina te frekvencije (15%) je preferirala ''jugoslovenstvo''. Flere zaključuje da: ''Ovo poslednje znači da 70% izjašnjenih kao Jugosloveni i čak 85% onih koji to preferiraju nisu iz nacionalno mešovitih brakova.''&lt;ref&gt;[[Sergej Flere]]: »Nacionalna identifikacija i preferirana nacionalna identifikacija kod mladih ― pitanje jugoslovenstva«. U časopisu: ''Migracijske teme'', god. 4., br. 4., Centar za istraživanje migracija i narodnosti, Zagreb, prosinac 1988, str. str. 439 ― 453 (ISSN [[issn:0352-5600|0352-5600]])
{{izdvojeni citat|Kad bismo pitanje okrenuli i formulirali ga kao pitanje o tome odakle potiču mladi koji se izjašnjavaju kao Jugosloveni, utvrdili bismo da 30% takvih potiču iz nacionalno mešovitih brakova, a takvoj je porekla jedna polovina te frekvencije (15%) koji preferiraju jugoslovenstvo. Ovo poslednje znači da 70% izjašnjenih kao Jugosloveni i čak 85% onih koji to preferiraju nisu iz nacionalno mešovitih brakova.|str. 448}}&lt;/ref&gt;

Realni broj onih u socijalističkoj Jugoslaviji, koji su se u prvom planu identificirali kao Jugoslaveni nego li kao pripadnici određene etničke skupine, je vjerojatno bio i veći nego što su to prikazivali popisi.&lt;ref name=sell34&gt;Sell 2002, str. 34&lt;/ref&gt; Takozvani nacionalni ključ, koji je dodijeljivao radna mjesta unutar etnički miješanim republikama i na saveznom nivou na temelju etničke ravnoteže, predstavljao je snažan faktor obeshrabrenja da se ljudi ne deklarišu kao Jugoslaveni, jer bi mogli u tom slučaju izgubiti pokroviteljstvo &quot;njihove&quot; republike ili etničke grupe.&lt;ref name=sell34/&gt;

Prema rezultatima jednog ispitivanja iz 1987. godine, 15 posto jugoslavenske omladine je deklarirala jugoslavenski identitet, dok su 36% &quot;pokazali sklonost&quot; prema jugoslavenskom identitetu, iako su se drugačije deklarirali.&lt;ref name=sell35&gt;Sell 2002, str. 35&lt;/ref&gt;

=== Od 1991. do danas ===
Nakon raspada jugoslovenske države 1991. godine, jugoslovenski identitet je postao nepoželjan za nove političke elite u državama nastalim raspadom Jugoslavije.&lt;ref name=opendem&gt;[http://www.opendemocracy.net/heather-mcrobie-anes-makul/yugoslavs-in-twenty-first-century-%E2%80%98erased%E2%80%99-people Yugoslavs in the twenty-first century: ‘erased’ people] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712083806/http://www.opendemocracy.net/heather-mcrobie-anes-makul/yugoslavs-in-twenty-first-century-%E2%80%98erased%E2%80%99-people |date=2017-07-12 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Anes Makul i Heather McRobie; 17.02.2011''&lt;/ref&gt; Prema tome, jugoslovenski identitet je postao navodno &quot;lažni&quot; identitet od kojeg su se staro-nove nacije oslobađali. Tako su mnogi građani jugoslovenske nacionalnosti promijenili svoj (nad)nacionalni identitet i prihvatili etnički utemeljene nacionalne identitete.&lt;ref name=opendem/&gt;

2011. je godine u sklopu istraživačkog projekta ''&quot;Strategies of symbolic nation building in South Eastern Europe&quot;'' sprovedeno istraživanje na čitavom jugoslavenskom području sa iznimkom Slovenije. Anketiranim osobama je između ostaloga bilo postavljeno i pitanje o identifikaciji kao Jugoslaveni. Rezultati su pokazali da se dobar dio stanovništva na jugoslovenskom prostoru identificira kao Jugoslaveni.&lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;&lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/drzave-bivsa-jugoslavija/28353936.html O jugonostalgiji i lojalnosti svojoj državi] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Enis Zebić; 06.03.2017.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Osjećate li se ikada kao Jugoslaven?&lt;ref name=jugoslaveni-istrazivanje/&gt;
!Da, još uvijek se tako osjećam
|-
|{{flag|Bosna i Hercegovina}} || 19,2% 
|-
|{{flag|Crna Gora}} || 28,1% 
|-
|{{flag|Hrvatska}} || 2,8%
|-
|{{flag|Kosovo}} || 2,0%
|-
|{{flag|Makedonija}} || 14,9% 
|-
|{{flag|Srbija}} || 31,8% 
|}

Odnoseći se na pozive pojedinaca na društvenim mrežama da se deklarisani Jugosloveni u Srbiji i prilikom popisa stanovništva 2022. tako izjasne, sociolog Vladimir Simović je komentirao da bi verovatno bilo mnogo više Jugoslovena &quot;da je neko uradio smislenu političku kampanju sa jasnim ciljevima&quot;.&lt;ref name=bbc-jugosloveni2022&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-63179247 Balkan, Srbija i popis 2022: Ko su danas Jugosloveni i ima li ih uopšte] BBC na srpskom. ''Nataša Anđelković; 10.10.2022''&lt;/ref&gt;

== Deklarisani Jugosloveni u državama nasljednicama Jugoslavije ==

=== Bosna i Hercegovina ===
''Glavni članak: [[Jugosloveni u Bosni i Hercegovini]]''

Prema najnovijem popisu stanovništva iz 2013. godine u Bosni i Hercegovini živi 2.570 Jugoslovena.&lt;ref name=&quot;fzs71-91&quot;&gt;[http://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620181203/http://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |date=2018-06-20 }} Agencija za statistiku BiH&lt;/ref&gt;

U Bosni i Hercegovini je aktivno i Udruženje „Naša Jugoslavija“. Bosansko-hercegovački ogranak tog udruženja je 2008. godine predao zahtjev za registraciju, a 14. Marta 2009. godine održao svoju osnivačku skupštinu. Ipak, Ministarstvo pravde Bosne i Hercegovine je odbilo zahtjev za registraciju &quot;Naše Jugoslavije&quot;, a kao razlog je navedeno da organizacija u svom nazivu ne smije koristiti riječ &quot;Jugoslavija&quot;.

== Etnički Jugoslaveni u dijaspori ==

=== Australija ===
Prema najnovijem popisu stanovništva iz 2011. godine u [[Australija|Komonveltu Australiji]] živi 26.883 Jugoslavena po nacionalnosti. Broj Jugoslavena u Australiji je u odnosu na popis iz 2006. godine čak blago narastao. 2006. godine je u zemlji živjelo 602 Jugoslavena manje, odnosno 26.281.&lt;ref name=AUSpopis2011/&gt;

=== Njemačka ===
U [[Nemačka|Saveznoj Republici Njemačkoj]] se već duže vrijeme ne provode tradicionalni popisi u kojima bi se svi stanovnici ispitivali.&lt;ref name=popisiGER&gt;[https://www.zensus2011.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/DE/2006/Destatis/PM349_Intensive_Vorbereitung_des_registergestuetzten_Zensus_beginnt.html Intensive Vorbereitung des registergestützten Zensus beginnt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190713/https://www.zensus2011.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/DE/2006/Destatis/PM349_Intensive_Vorbereitung_des_registergestuetzten_Zensus_beginnt.html |date=2016-03-04 }} (na njemačkom) Zensus 2011. ''29.08.2006''&lt;/ref&gt; Umjesto toga, većina podataka se uzimaju iz administrativnih registara. Takođe, u njemačkim popisima se ne uzimaju u obzir etničko porijeklo ili lično izjašnjavanje pojedinaca, nego se samo vodi račun o državljanstvu, pa je sa tog aspekta nemoguće utvrditi tačan broj etničkih Jugoslavena u Njemačkoj.

== Značajne osobe ==
{{glavni|Lista Jugoslavena}}
Ovo je spisak značajnih ljudi koji su Jugosloveni po nacionalnosti i koji su se deklarirali ili se identificiraju kao Jugosloveni.

{{div col|cols=2}}

* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221023234416/https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb |date=2022-10-23 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104003547/https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html |date=2023-01-04 }} Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=ivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218214312/http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ |date=2014-02-18 }} Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212051420/https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc |date=2023-02-12 }} [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220213193358/https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ |date=2022-02-13 }} Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Pesmu &quot;Hej Sloveni&quot; napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331124559/https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ |date=2023-03-31 }} Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] Radio Slobodna Evropa. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vujovic1&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Povezano ==
* [[Jugosloveni u Bosni i Hercegovini]]
* [[Jugoslaveni u Crnoj Gori]]
* [[Jugoslaveni u Hrvatskoj]]
* [[Jugosloveni u Makedoniji]]
* [[Jugosloveni u Sloveniji]]
* [[Jugosloveni u Srbiji]]
* [[Jugoslaveni u Australiji]]
* {{ill|Jugoslaveni u Kanadi|en|Yugoslav Canadians}}
* [[Jugoslaveni u Sjedinjenim Američkim Državama]]
* [[Jugoslavenstvo]]
* [[Savez Jugoslavena]]
* [[Srbohrvati]]

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== Literatura ==
{{Commonscat|Yugoslavs}}
* Cvetković-Sander, Ksenija: [http://suedosteuropaeischehefte.files.wordpress.com/2012/04/cvetkovic-sander.pdf Die unmögliche Nation. Jugoslawen im Land von &quot;Brüderlichkeit und Einheit&quot;], u: Südosteuropäische Hefte, knjiga 1 (2012), str. 42 - 56. [na njemačkom]
* Đilas, Aleksa: [http://www.djilas.rs/Knjige/OSPORAVANA-ZEMLJA.pdf Osporavana zemlja. Jugoslovenstvo i revolucija.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130711081913/http://www.djilas.rs/Knjige/OSPORAVANA-ZEMLJA.pdf |date=2013-07-11 }} Beograd 1990.
* Isailović, Neven: Ko su (bili) Jugosloveni? (29.09.2011), http://pescanik.net/2011/09/ko-su-bili-jugosloveni/ (nađeno 02.04.2014).
* {{en}} Sekulic, Dusko; Massey, Garth; Hodson, Randy: [https://www.academia.edu/2887051/Who_were_the_Yugoslavs_Failed_sources_of_a_common_identity_in_the_former_Yugoslavia Who Were the Yugoslavs? Failed Sources of a Common Identity in the Former Yugoslavia], u: American Sociological Association, knjiga 59 (1994), str. 83-97.

{{Južni Sloveni}}
{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Južnoslavenski narodi]]
[[Kategorija:Etnici]]</text>
      <sha1>1ibtlzsxb4b3ynw16cpzntudzaye7rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mat-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17122</id>
    <revision>
      <id>42696616</id>
      <parentid>1760436</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="feiw7rymfr9o5vk7ejsw48b65glrumv" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Breezeicons-categories-32-applications-education-mathematics.svg|35px]]
| govori o = matematici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Matematika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Matematika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|mat-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>feiw7rymfr9o5vk7ejsw48b65glrumv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696617</id>
      <parentid>42696616</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="52zqyc9j6loehsp3kgqav3ixh3jzeeo" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Breezeicons-categories-32-applications-education-mathematics.svg|30px]]
| govori o = matematici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Matematika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Matematika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|mat-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52zqyc9j6loehsp3kgqav3ixh3jzeeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Realni brojevi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17159</id>
    <redirect title="Realni broj" />
    <revision>
      <id>42696073</id>
      <parentid>48520</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Realni broj]]</comment>
      <origin>42696073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="phuq8b8pe8nkuchwsuy199fcb7m43nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Realni broj]]</text>
      <sha1>phuq8b8pe8nkuchwsuy199fcb7m43nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Ling-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17296</id>
    <revision>
      <id>42696607</id>
      <parentid>1760398</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="fr9j4h6o570d7pxny503m2bvk1qwcm1" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Linguistics stub.png|40px|class=skin-invert]]
| govori o = lingvistici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Lingvistika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Lingvistika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|ling-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fr9j4h6o570d7pxny503m2bvk1qwcm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Sport-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17811</id>
    <revision>
      <id>42696655</id>
      <parentid>40755355</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="8c7o2o69o6zyznkl43qjdidl8tvnmtf" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Sport balls.svg|30px]]
| govori o = sportu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Sport, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Sport-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8c7o2o69o6zyznkl43qjdidl8tvnmtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20062</id>
    <revision>
      <id>42696714</id>
      <parentid>42659058</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11584" sha1="dg8d6o4r9v2837zqe1z1bxljv9jalu5" xml:space="preserve">{{otheruses}}

{{Infokutija03 pisac
|slika = Catull Sirmione.jpg
|opis = Bista Gaja Valerija Katula u [[Sirmione]]u
|širina_slike = 200px
|ime = Gaj Valerije Katul&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(''Gaius Valerius Catullus'')&lt;/small&gt;
|datum_rođenja = cca. 87. pne.
|mjesto_rođenja = [[Verona]], [[Cisalpinska Galija]], [[Rimska Republika]]
|datum_smrti = cca. 54. pne.
|mjesto smrti = [[Drevni Rim|Rim]], [[Rimska Republika]]
|zanimanje = [[pjesnik]]
|period = [[rimska književnost]] 
|jezik = [[latinski]] 
}}

'''Gaj Valerije Katul''' ([[Latinski jezik|lat]]. ''Gaius Valerius Catullus'', rođen oko 84. st. e., umro oko 54. st. e.), nazvan i ''Varonensis'' po mestu rođenja, bio je jedan od najvećih pesnika u [[Rimska književnost|rimskoj književnosti]].

== Biografija ==
Katul se rodio u [[Verona|Veroni]] ([[latinski]] ''Varona'') u tadašnjoj [[Galija (regija)|Cisalpijskoj Galiji]], koja tada još nije bila u sastavu [[Italija|Italije]], već je bila organizovana kao [[Rimske provincije|rimska provincija]]. Otac mu je, međutim, bio imućan čovek koji je održavao kontakte s uglednim ljudima u samom [[Rim]]u, pa je i Katul tako ušao u ugledno rimsko društvo. Prema [[Politika|političkim]] pitanjima mladi provincijalac se ispočetka odnosio sasvim ravnodušno, provodeći vreme među svojim mladim vršnjacima i održavajući bliske kontakte s različitim književnim krugovima u Rimu. Značajnim događajem u njegovom privatnom životu čini se njegova strastvena ljubav prema ženi koju u svojim pesmama naziva izmišljenim imenom &quot;Lezbija&quot; i kojoj je posvetio 25 svojih pesama, među kojima su neke od najuspelijih i najboljih u celom korpusu. Prema nekim obaveštenjima iz [[Antika|antike]] ([[Apulej]] u svojoj ''Apologiji'', 10), pod tim se [[pseudonim]]om krije neka Klodija, koju su moderni [[Filologija|filolozi]], sa ne sasvim apsolutnom sigurnošću, identifikovali sa Klodijom, sestrom [[Publije Klodije Pulher|Publija Klodija Pulhera]], koji je 60. godine st. e. obavljao dužnost [[Tribun|narodnog tribuna]]. Ta je Klodija poznata iz govora i pisama [[Ciceron]]a, koji je karakteriše i kao &quot;sveopštu prijateljicu&quot; (''amicam omnium'', Cic. ''Pro Caelio'', 32) i kao &quot;ženu ne samo uglednu, već i opšte poznatu&quot; (''cum Clodia, muliere non solum nobili, sed etiam nota'', Cic. ''Pro Caelio'', 31).

Katulov način života tražio je dosta izdataka, pa se s ciljem da popravi svoj imovinski položaj pridružio 57. st. e. pratnji [[pretor]]a [[Gaj Memije|Gaja Memija]] (adresata [[Lukrecije]]vog speva), koji je kao provincijski namesnik odlazio u [[Bitinija|Bitiniju]]. To putovanje, tokom kojega je Katul posetio i grob svoga brata koji je umro u [[Troja|Troji]], pribavilo je Katulu određenu građu za poeziju, ali mu željenog bogatstva nije donelo. Po povratku u Rim 56. st. e. Katul je u nekim pesmama istupio protiv [[Julije Cezar|Cezara]] i njegovih bliskih saradnika, ali to istupanje nije imalo principijelan politički karakter, pa se sve završilo njegovim izmirenjem s Cezarom (55–54. st. e.). Uskoro nakon toga Katul je umro.

== Aleksandrinizam u Rimu ==
Od kraja 2. veka st. e. rimski književnici sve se više zbližavaju s gledištima i stilskim oblicima [[Helenizam|helenizma]]. Helenistička književnost je i ranije prodirala u [[Antički Rim|Rim]], ali uglavnom u onim književnim rodovima koji su najbliže povezani s klasičnom [[polis]]nom kulturom, kao što su [[komedija]], [[govorništvo]], [[dijatriba]] i sl. Sada se, međutim, uočava težnja za ugledanjem na [[Aleksandrijska poezija|aleksandrijsku poeziju]], čije su glavne karakteristike bile apolitičnost, učenost usmerena na uzani krug čitalaca, brižljiva doteranost pesničke forme, poentiranost, te davanje prednosti manjim književnim oblicima. Rimska varijanta aleksandrinizma dodatno je obeležena [[Lirika|lirskim]] izrazom čisto subjektivnih osećaja, koje tradicionalizam prethodnih književnih razdoblja nije dopuštao.

Procvat rimskog aleksandrinizma pada u pedesete godine 1. veka st. e., kada se pristalice ovog književno-estetičkog pravca okupljaju u svojevrsni književni krug, na čijem je čelu bio pesnik i gramatičar [[Publije Valerije Katon]] ''(Publius Valerius Cato)''. Među uticajnijim članovima ovoga kruga bili su još pesnik i govornik [[Aticizam|aticista]] [[Gaj Licinije Kalvo]] ''(Gaius Licinius Calvus)'', [[Gaj Helvije Cina]] ''(Gaius Helvius Cinna)'' i [[Marko Furije Bibakul]] ''(Marcus Furius Bibaculus)'', dok samo delimično među njih pripada [[Publije Terencije Varon Atacinski]] ''(Publius Terentius Varro Atacinus)''. U tom je književnom krugu bilo još mnogo mladih pesnika, uglavnom rođenih upravo u Cisalpijskog Galiji. Sve njih nazvao je Ciceron &quot;novim pesnicima&quot; (''poete novi''), a od [[Kasna antika|kasne antike]] ustalio se za ove pesnike naziv &quot;[[neoterici]]&quot; (grč. νεώτεροι). Neoterici svesno prave otklon od [[Enije|Enija]] i starijeg rimskog pesništva, uključujući njihove savremene epigone koji su se trudili da svojim književnim delima daju arhaičnu (zapravo, arhaizirajuću) sadržinu i formu, a klasicima smatraju upravo grčke pesnika aleksandrijskog razdoblja. Suprotstavljajući se njihovom programu, Ciceron ih na jednom mestu naziva i &quot;Euforionovim pevačima&quot; (''cantores Euphorionis''), dakako ciljano izabirući mračnoga i teško razumljivoga pesnika [[Euforion]]a iz [[Halkida|Halkide]], kojega su među ostalima neki neoterici uzimali za uzor.

== Katulove pesme ==
[[File:Catullus et in eum commentarius.tif|thumb|''Carmina'', 1554]]
Korpus Katulovih pesama ''(Catulli Veronensis Carmina)'' čini 116 pesama u različitom metru, koje se sve mogu podeliti na tri grupe. Prvu grupu (pesme 1–60) čine kraće pesme u [[Falečki jedanaesterac|falečkom jedanaestercu]] ''(versus hendecasyllabus)'', i drugim lirskim metrima kao što je [[holijamb]], [[jampski trimetar]], [[jampski tetrametar]] te, u jednom slučaju (pesma 34) [[glikonejska strofa]]. Ove pesme obrađuju različite teme, kao što su crtice iz svakodnevnog života, izrazi prijateljske ljubavi, političke invektive, ljubavne pesme, pa čak i himna [[Dijana|Dijani]]. Pesma 51 predstavlja veoma uspeli prepev jedne pesme [[Antička Grčka|grčke]] pesnikinje [[Sapfo|Sapfe]], čiji je original takođe sačuvan. Raspored pesama u ovoj prvoj grupi verovatno potiče od samog autora, s obzirom da odaje veliku brižljivost s kojom se pristupilo grupisanju.

Drugu grupu (pesme 61–68) čine duže pesme. Pesma 61 je [[epitalamij]] (svatovska pesma) autorovom prijatelju Maniju Torkvatu i Viniji Aurunkuleji, u živim [[Glikonejski stih|glikonejskim stihovima]], sa mnogo humora i senzualnosti, svakako jedna od najlepših antičkih pesama. Pesma 62 je takođe svadbena pesma, ali drugačije vrste. Pesma 63, pisana pomalo izveštačenim jezikom u [[galijamb]]u, izuzetno teškom metru, obrađuje legendu o [[Atis]]u, mladiću koji u [[Religija|religijskom]] zanosu prema boginji [[Kibela|Kibeli]] [[Kastracija|kastrira]] samoga sebe i zatim se celoga života kaje. Pesma 64 je [[epilij]] (mali ep) o svadbi [[Pelej]]a i [[tetida|Tetide]], koja zapravo predstavlja samo okvirnu kompoziciju, u koju se umeće dugačka [[Novela|novelistička]] &quot;digresija&quot; (kako je zove sam autor, ali koja zapravo zauzima više od polovine epilija): među svadbenim darovima nalazi se grimizni pokrivač na kojem je prikazana [[Arijadna]], koju je [[Tezej]] ostavio na ostrvu [[Naksos]]u, ali ju je primio [[Dionis]]. Time se motiviše uvođenje &quot;digresije&quot;, u čijem je središtu negodujući [[monolog]] ostavljene i osamljene Arijadne, po stilu blizak monolozima u tragediji i bogat efektnom [[Retorika|retorikom]]. Ostale pesme ove grupe su poduže pesme u [[Elegijski distih|elegijskim distisima]], pri čemu pesma 66 predstavlja prepev [[Kalimah]]ove pesme ''Berenikina kosa''. To je etiološka [[elegija]] o kosi lepe [[misir]]ske kraljice Berenike, koju je ona zavetovala bogovima, i koju su bogovi kasnije iz hrama gde se nalazila uzneli na nebo.

Sve pesme treće grupe (69–116) čine kraći ili duži [[epiram]]i u elegijskim distisima ispevani na različite teme. Raspored pesama u ovoj grupi, kao i u drugoj, možda ne potiče od samog autora, već od nekog kasnijeg priređivača. I prva i treća grupa sadrže ljubavne pesme, bilo da izražavaju sreću ili razočaranje, te razne zlobne napade na različite ličnosti, ali se čini da pesme u trećoj grupi nisu tako smele kao one u prvoj, već da su bliže tonovima tradicionalnih rimskih moralnih gledišta. Uticaj aleksandrijskih pesnika snažniji je u pesmama prve i druge grupe, pisanim sočnim, ali istovremeno i često &quot;učenim&quot; jezikom.

Katul je umro veoma mlad, dok možda još nije bio sasvim izgrađen kao pesnik. Pa ipak, može se tvrditi da je on, uz [[Horacije|Horacija]], najbolji rimski liričar. Njegova snaga je pre svega u kratkim lirskim pesmama, u subjektivnoj lirici, pri čemu ne treba zaboraviti da je on pre svega bio sledbenik aleksandrinizma i da je svaki njegov stih brižljivo izbrušen, da je forma dovedena gotovo do savršenstva i da je svaka pesma pažljivo s namerom poentirana. Da se takva poezija, izgrađivana s pažnjom i strpljenjem, i danas na prvi pogled doživljava kao jednostavan izraz prirodnih i neizveštačenih emocija može samo služiti pesniku na čast, jer potvrđuje uspeh njegovih književno-estetičkih pogleda. Danas se Katul smatra prvenstveno pesnikom ljubavne poezije: on je bio prvi antički pesnik koji je opisao razvoj jedne duboko doživljene i proživljene ljubavi. Kao preteča [[Rimska ljubavna elegija|rimske ljubavne elegije]] Katul je izvršio ogroman uticaj na [[Tibul]]a, [[Propercije|Propercija]], [[Ovidije|Ovidija]] i druge pesnike čije su nam pesme danas izgubljene.

Zbog lascivne i frivolne tematike mnogih svojih pesama Katul nikada nije ušao u antički ili [[Srednji vek|srednjovekovni]] &quot;školski kanon&quot; antičkih pisaca, ali je ipak bio neprestano čitan u do kraja antike i kroz ceo srednji vek. Ipak, nije mnogo nedostajalo da nam Katulove pesme budu zauvek izgubljene: do nas su došla samo tri rukopisa, koji se danas čuvaju u [[London]]u, [[Pariz]]u i [[Vatikan]]u, i koji svi potiču od jednog jedinog, danas izgubljenog, rukopisa iz 14. veka.

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Catullus}}
* [http://rudy.negenborn.net/catullus/text2/cr1.htm Prevod Katulovih pesama Dubravka Škiljana i Ivane Zuppa-Bakša na hrvatski ili srpski]
* Catullus' work in Latin and over 25 other languages at ''Catullus Translations'': http://www.negenborn.net/catullus/
* Find other Catullus-minded people and discuss his works with them at the ''Catullus Forum'': https://web.archive.org/web/20070223193651/http://www.negenborn.net/catullus/forum/
* The complete poems of Catullus at ''[[The Latin Library]]'': http://www.thelatinlibrary.com/catullus.shtml
* [http://3quarksdaily.blogs.com/3quarksdaily/2005/08/moday_musing_.html Summer Lyrics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211225516/http://3quarksdaily.blogs.com/3quarksdaily/2005/08/moday_musing_.html |date=2007-02-11 }} Short essay on Catullus by Morgan Meis of [http://3quarksdaily.com ''3 Quarks Daily'']
* Poems of Catullus in Latin/English: &lt;br /&gt;http://www.vroma.org/~hwalker/VRomaCatullus/list.html
* [http://digitalcommons.unl.edu/classicsfacpub/2/ Catullus Purified: A Brief History of Carmen 16]
* [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT61.HTM Catullus]: text, concordances and frequency list

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Rođeni 80-ih pne.]]
[[Kategorija:Umrli 50-ih pne.]]
[[Kategorija:Rimski pisci]]</text>
      <sha1>dg8d6o4r9v2837zqe1z1bxljv9jalu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Muzika-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>20925</id>
    <revision>
      <id>42696606</id>
      <parentid>42379089</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="jditju6i278zks8l8e9bt5gnk54c7z0" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Eighth notes and rest.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = muzici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Muzika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Muzika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|muzika-začetak}}

[[Kategorija:Muzički šabloni]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jditju6i278zks8l8e9bt5gnk54c7z0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banatski Dvor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23850</id>
    <revision>
      <id>42696674</id>
      <parentid>6846551</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="72isgpwee1ntmm6w24grvfpy9xxet35" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Srbiji
|mesto=Banatski Dvor
|slika=
|opis_slike=
|okrug=
|opština=
|nadm visina=
|populacija=
|poštanski kod=
|pozivni broj=
|registarska oznaka=
|gšir= 45.51889
|gduž= 20.50861
}}
'''Banatski Dvor''' je selo u [[Srbija|Srbiji]] koje se nalazi [[Sever|severo]]−[[Zapad|zapadno]] od [[Žitište|Žitišta]]. Kroz njega prolazi međunarodni put [[Zrenjanin]]-[[Temišvar]].
Nalazi se na nadmorskoj visini od 83[[metar|m]].

Banatski Dvor dolazi u red veoma starih [[Banat|banatskih]] naselja. Prvo naselje na mestu Banatskog Dvora pominje se [[1332]]. [[Godina|godine]] pod nazivom Udvarnok (''{{jez-mađ|'Udvarnok'}}''). Zatim se ovo naselje tokom 14. i 15. veka javlja pod nazivom Selešudvarnok (''{{jez-mađ|'Szőlősudvarnok'}}'').

Godine [[1825]]. u naselje se doseljavaju [[Bugari]] iz torontalske i krašovske županije i daju mu ime Zvarnjak. Bugari se ubrzo preseljavaju na imanje grofa Rogena i od [[1840]]. godine selo dobija ime Rogensdorf (''{{jez-nem|'Rogendorf'}}''). Godine [[1891]]. ovo imanje kupuje grof Čekonjić. Posle toga Bugari masovno odlaze u [[Bugarska|Bugarsku]]. Grof Čekonjić je pokušao da nadoknadi radnu snagu doseljavanjem [[Mađari|Mađara]] iz okolnih [[Selo|sela]].

Doseljavanje [[Srbi|Srba]] počelo je [[1921]]. godine. Doseljenici su većinom iz okoline [[Trebinje|Trebinja]], [[Bileća]] i [[Glamoč]]a. Doseljenici menjaju ime Rogensdorf u [[Banatski Dušanovac|Dušanovac]] (po [[dušan Nemanjić|caru Dušanu]]). Istovremeno Srbi menjaju ime Zvarnjaka u Banatski Dvor.

Danas oba sela čine jedno naselje: Banatski Dvor.

{{Naselje-Srbija-začetak}}
{{Opština Žitište}}
{{commonscat|Banatski Dvor}}

[[Kategorija:Naselja u Vojvodini]]
[[Kategorija:Opština Žitište]]</text>
      <sha1>72isgpwee1ntmm6w24grvfpy9xxet35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Šabloni za začetke</title>
    <ns>4</ns>
    <id>24009</id>
    <revision>
      <id>42696225</id>
      <parentid>42690150</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */ unused</comment>
      <origin>42696225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11208" sha1="hsyw5c7gvoi6bb28so6va218iyfkd92" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Album-začetak}}
| {{Album-začetak}}
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-režiser-začetak}}
| {{Film-režiser-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Argentina-začetak}}
| {{Grad-Argentina-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Austrija-začetak}}
| {{Grad-Austrija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kolumbija-začetak}}
| {{Grad-Kolumbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>hsyw5c7gvoi6bb28so6va218iyfkd92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696227</id>
      <parentid>42696225</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11160" sha1="4ue1hzl10j7teh0es6l2p5hyddh7hjp" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-režiser-začetak}}
| {{Film-režiser-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Argentina-začetak}}
| {{Grad-Argentina-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Austrija-začetak}}
| {{Grad-Austrija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kolumbija-začetak}}
| {{Grad-Kolumbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>4ue1hzl10j7teh0es6l2p5hyddh7hjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696252</id>
      <parentid>42696227</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11094" sha1="juxghyf72pcgo615soi5slnckdtx29v" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-režiser-začetak}}
| {{Film-režiser-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Austrija-začetak}}
| {{Grad-Austrija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kolumbija-začetak}}
| {{Grad-Kolumbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>juxghyf72pcgo615soi5slnckdtx29v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696253</id>
      <parentid>42696252</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11030" sha1="5ojyco6fb1kclbtlngro5dvlz7lku37" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-režiser-začetak}}
| {{Film-režiser-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kolumbija-začetak}}
| {{Grad-Kolumbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>5ojyco6fb1kclbtlngro5dvlz7lku37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696257</id>
      <parentid>42696253</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>duplikat</comment>
      <origin>42696257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10966" sha1="amwks24xnawsw2trls7bgopsic04j60" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kolumbija-začetak}}
| {{Grad-Kolumbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>amwks24xnawsw2trls7bgopsic04j60</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696258</id>
      <parentid>42696257</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10900" sha1="kglwpw25cglz7c3s5dtlusk7gcu1l3u" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libija-začetak}}
| {{Grad-Libija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>kglwpw25cglz7c3s5dtlusk7gcu1l3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696262</id>
      <parentid>42696258</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10840" sha1="0ao03keevjthr5rscv79ehaktytsg09" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Začetak/Jezgra]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>0ao03keevjthr5rscv79ehaktytsg09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696267</id>
      <parentid>42696262</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10843" sha1="6e18okvc2bci9grviwzzsl2o9s4jvcj" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Vidi i==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>6e18okvc2bci9grviwzzsl2o9s4jvcj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696268</id>
      <parentid>42696267</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidi i */</comment>
      <origin>42696268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10847" sha1="6hvcrs4z0rpeze3l1nymmzb5kfog4w6" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Odjeća-začetak}}
| {{Odjeća-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>6hvcrs4z0rpeze3l1nymmzb5kfog4w6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696269</id>
      <parentid>42696268</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10795" sha1="q92zpth44rwyfkdspqk7nj9xtcyoh6u" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Statistika-začetak}}
| {{Statistika-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>q92zpth44rwyfkdspqk7nj9xtcyoh6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696271</id>
      <parentid>42696269</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10737" sha1="mjcawxqnqcilv57v5weul2c80dsjbv2" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Radio-začetak}}
| {{Radio-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>mjcawxqnqcilv57v5weul2c80dsjbv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696275</id>
      <parentid>42696271</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10689" sha1="252oviz8453zk7kzamotx4aa13e1tyu" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Droga-začetak}}
| {{Droga-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>252oviz8453zk7kzamotx4aa13e1tyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696311</id>
      <parentid>42696275</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10641" sha1="4748lmxszuksoboiws5leur50e4so0t" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Knjiga-začetak}}
| {{Knjiga-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>4748lmxszuksoboiws5leur50e4so0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696314</id>
      <parentid>42696311</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10591" sha1="9bavjnjxjzvl2a4z8gp12l82bz3sn8z" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Pismo-začetak}}
| {{Pismo-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>9bavjnjxjzvl2a4z8gp12l82bz3sn8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696317</id>
      <parentid>42696314</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10543" sha1="dvkapasbcjokdrwmejovag8k2dyds0m" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Ukrajina-začetak}}
| {{Ukrajina-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>dvkapasbcjokdrwmejovag8k2dyds0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696320</id>
      <parentid>42696317</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10489" sha1="hp25qdjv6n0et3c33y21x2l95b5fcp8" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>hp25qdjv6n0et3c33y21x2l95b5fcp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696423</id>
      <parentid>42696320</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>dodatak</comment>
      <origin>42696423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10763" sha1="fbn483eu8ne80u0kzuubg7akiaxm0jq" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>fbn483eu8ne80u0kzuubg7akiaxm0jq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696424</id>
      <parentid>42696423</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tehničke nauke */</comment>
      <origin>42696424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10984" sha1="ikfl431ozy3bnw3as6sqyma1xrbjt0c" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>ikfl431ozy3bnw3as6sqyma1xrbjt0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696484</id>
      <parentid>42696424</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11141" sha1="mykoyuyjkc6911r6fpy29eqjp0fe19f" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>mykoyuyjkc6911r6fpy29eqjp0fe19f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696496</id>
      <parentid>42696484</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11317" sha1="1dnw5dzpiib37u1xwpnjmryjj7ux15m" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski ili nogometni klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>1dnw5dzpiib37u1xwpnjmryjj7ux15m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696503</id>
      <parentid>42696496</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11303" sha1="cvhzvq4zg5ghwt1l5mhri4aypa73hvh" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>cvhzvq4zg5ghwt1l5mhri4aypa73hvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696517</id>
      <parentid>42696503</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11457" sha1="dltl5jxvzhgqiopikdv6moptkm0bni6" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>dltl5jxvzhgqiopikdv6moptkm0bni6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696529</id>
      <parentid>42696517</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11503" sha1="45wcqur9w43stebxc09cmj0gegf9ti4" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>45wcqur9w43stebxc09cmj0gegf9ti4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696530</id>
      <parentid>42696529</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11571" sha1="f3k8daybhinx0jrgacjrfx2ay7zoia1" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>f3k8daybhinx0jrgacjrfx2ay7zoia1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696531</id>
      <parentid>42696530</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11613" sha1="h84pnyrx88zixt9lizsnpolso5k73xr" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>h84pnyrx88zixt9lizsnpolso5k73xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696533</id>
      <parentid>42696531</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11776" sha1="ja0fufrpqwzsh241snw59cs44zzbhqq" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>ja0fufrpqwzsh241snw59cs44zzbhqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696534</id>
      <parentid>42696533</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11768" sha1="1pf0fqh4l2q524ojcs01x7w92nmlth9" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>1pf0fqh4l2q524ojcs01x7w92nmlth9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696535</id>
      <parentid>42696534</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Wikipedija:Članci u začetku/Spisak šablona]] na [[Wikipedija:Šabloni za začetke]] preko preusmjerenja: [[WP:KONCIZNO|Konciznije]]</comment>
      <origin>42696534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11768" sha1="1pf0fqh4l2q524ojcs01x7w92nmlth9" xml:space="preserve">Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>1pf0fqh4l2q524ojcs01x7w92nmlth9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696540</id>
      <parentid>42696535</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11790" sha1="qm1mqm9ag4zv1nvowyxprpa84bsrc92" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>qm1mqm9ag4zv1nvowyxprpa84bsrc92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696541</id>
      <parentid>42696540</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11789" sha1="h0ou5uxhls7khuaxbfg0kjphvtwfqx7" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{replace|{{Ptica-začetak}}|[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]|}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{replace|{{Životinja-začetak}}|[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]|}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>h0ou5uxhls7khuaxbfg0kjphvtwfqx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696542</id>
      <parentid>42696541</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */ +</comment>
      <origin>42696542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11770" sha1="bqf53efllwsniwcdk7sxxds8grgrvch" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-stub}}
| {{Planina-stub}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>bqf53efllwsniwcdk7sxxds8grgrvch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696551</id>
      <parentid>42696542</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11778" sha1="6lmmxcoq5bx8zoljnmmmu6l2zxyutia" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Mrva-vaterpolo}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>6lmmxcoq5bx8zoljnmmmu6l2zxyutia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696559</id>
      <parentid>42696551</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11782" sha1="136yhz9r1wq7usyn0r131qjhewjw62v" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mrva-vaterpolo}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>136yhz9r1wq7usyn0r131qjhewjw62v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696560</id>
      <parentid>42696559</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11786" sha1="gdalwlupydrtb0edc5hjmya2i83fs48" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Mrva-elek}}
|{{center|{{Mrva-elek}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>gdalwlupydrtb0edc5hjmya2i83fs48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696566</id>
      <parentid>42696560</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tehničke nauke */</comment>
      <origin>42696566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11808" sha1="bmsx6z2xg40ytuw4aaqb6gyz4zy1im3" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, biografski članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(nesređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>bmsx6z2xg40ytuw4aaqb6gyz4zy1im3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696569</id>
      <parentid>42696566</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11795" sha1="q4a4ez5np89css7vpz528d8znj2c682" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Šabloni iz ove skupine su:

{{Biografija-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>q4a4ez5np89css7vpz528d8znj2c682</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696571</id>
      <parentid>42696569</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11831" sha1="5u9qz4aqj3sv2xbbx3je2gubmkvja58" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Šabloni iz ove skupine su:

{{Sport-začetak}}

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>5u9qz4aqj3sv2xbbx3je2gubmkvja58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696572</id>
      <parentid>42696571</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11862" sha1="nizc580hcxgbiph1kqjn07fexxmvt1x" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Opći šablon: {{tl|Sport-začetak}}
{{Sport-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>nizc580hcxgbiph1kqjn07fexxmvt1x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696582</id>
      <parentid>42696572</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12016" sha1="2tly05zinfil3getp4rst6ay01y2a2a" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Teniser-začetak}}
|{{center|{{Teniser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Teniseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Opći šablon: {{tl|Sport-začetak}}
{{Sport-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Svetac-začetak}}
| {{Svetac-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>2tly05zinfil3getp4rst6ay01y2a2a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696625</id>
      <parentid>42696582</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11966" sha1="tqj9onl1qkl47kdzk0js8znem9l3dkt" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Teniser-začetak}}
|{{center|{{Teniser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Teniseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Opći šablon: {{tl|Sport-začetak}}
{{Sport-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbalski klub-začetak}}
|{{center|{{Fudbalski klub-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>tqj9onl1qkl47kdzk0js8znem9l3dkt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696644</id>
      <parentid>42696625</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */</comment>
      <origin>42696644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11939" sha1="bmmk3crlsbvwn43gehs1vbzdfrg2q2z" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Teniser-začetak}}
|{{center|{{Teniser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Teniseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Opći šablon: {{tl|Sport-začetak}}
{{Sport-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbal-začetak}}
|{{center|{{Fudbal-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbal, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>bmmk3crlsbvwn43gehs1vbzdfrg2q2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696663</id>
      <parentid>42696644</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12009" sha1="9bh14tipzubfk0jorr2s4yaiaqaqwam" xml:space="preserve">{{prečica|WP:ŠZZ}}
Kao što je detaljno objašnjeno na [[Wikipedia:Članci u začetku|glavnoj stranici za članke u začetku]], šabloni za takve članke esencijalni su za njihovo normalno funkcioniranje. Ova stranica sadrži popis svih postojećih šablona za članke u začetku, grupiranih prema kategorijama radi lakšeg pretraživanja. Svi postojeći šabloni trebali bi biti na ovome mjestu, isto kao što bi i svaki novostvoreni šablon trebao biti dodan na ovaj popis, sukladno dogovorenoj kategorizaciji.

==Opći šabloni==

U ovu skupinu spadaju generalni šabloni koji nisu vezani ni uz jednu konkretnu temu. Zbog njihove ograničenosti, postoje samo dva ovakva šablona, jedan koji se odnosi na cijeli članak, a drugi koji se odnosi samo na njegov dio. Zbog tematske neodređenosti, korištenje ovih šablona trebalo bi biti ograničeno i opravdano. Dakle, šablon {{tl|U začetku}} trebao bi se koristiti samo onda kada ne postoji specifični tematski šablon, dok bi se šablon {{tl|Dopuniti odjeljak}} trebao koristiti samo u slučajevima kada je dio određenog članka prekratak.

==={{tl|U začetku}}===
{{U začetku}}

==Biografije==

U ovu skupinu spadaju svi oni šabloni koji se odnose na biografske članke u začetku, odnosno one članke koje govore o stvarnim ličnostima. Ovaj šablon '''ne smije''' se koristiti u biografijama fiktivnih likova, već samo onih koje su doista postojale. Šablon {{tl|Biografija-začetak}} je glavni i generalni šablon za ovu skupinu, mada postoji cijela serija tematski specificiranih šablona koji bi se trebali koristiti kada je to moguće; opći šablon treba koristiti samo onda kada specificirani šabloni za konkretnu temu ne postoje.

Moguće je da neke osobe po kategorizaciji spadaju u više tematskih slojeva. U tom slučaju treba primijeniti pravilo o što manjem broju šablona po članku tako da se u sam članak stavi onaj šablon koji najbolje opisuje dotičnu osobu. Korištenje dodatnih šablona mora biti svrhovito i obrazloženo.

Opći šablon: {{tl|Biografija-začetak}}
{{Biografija-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Bend-začetak}}
|{{center|{{Bend-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Bendovi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Glumac-začetak}}
|{{center|{{Glumac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Glumci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Model-začetak}}
|{{center|{{Model-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Modeli, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Muzičar-začetak}}
|{{center|{{Muzičar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Muzičari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Naučnik-začetak}}
|{{center|{{Naučnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Naučnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Pisac-začetak}}
|{{center|{{Pisac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pisci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Političar-začetak}}
|{{center|{{Političar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Političari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Režiser-začetak}}
|{{center|{{Režiser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Svetac-začetak}}
|{{center|{{Svetac-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Sveci, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Umjetnik-začetak}}
|{{center|{{Umjetnik-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Umjetnici, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Teniser-začetak}}
|{{center|{{Teniser-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Teniseri, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vladar-začetak}}
|{{center|{{Vladar-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vladari, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|}

==Umjetnost==

==Društvene nauke==

==Prirodne nauke==

==Tehničke nauke==
{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Elektronika-začetak}}
|{{center|{{Elektronika-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Elektronika, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

==Sport==

Članci u začetku sportske tematike idu u ovu kategoriju. Pravila o specifikaciji vrijede jednako kao i za prethodne kategorije. Temeljni šablon, {{tl|Sport-začetak}}, treba se koristiti kada ne postoji specificirani šablon za pojedinačni sport. U ovu kategoriju spadaju članci koji se tiču samih sportova, njihovih pravila ili događanja. Članci u začetku o sportašima i sportskim biografijama spadaju pod [[#Biografije|biografski dio]].

Opći šablon: {{tl|Sport-začetak}}
{{Sport-začetak}}

Specifični šabloni:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|F1-začetak}}
|{{center|{{F1-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Formula 1, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Fudbal-začetak}}
|{{center|{{Fudbal-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Fudbal, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Košarka-začetak}}
|{{center|{{Košarka-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Košarka, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Vaterpolo-začetak}}
|{{center|{{Vaterpolo-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}\
|-
|}

==Ostalo==

U ovu kategoriju spadaju svi oni šabloni koji se nisu ili ne mogu kategorizirati prema gore utvrđenim kriterijima. Ukoliko niste sigurni gdje svrstati neki šablon, ova kategorija je idealno mjesto za njega. Zbog pluralističke prirode, ova kategorija nema nikakav osnovni šablon, već sadrži sljedeće:

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=100%
! Šablon
! Izgled
! Kategorija
|-
|{{tl|Aerodrom-začetak}}
|{{center|{{Aerodrom-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Aerodromi, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Automobil-začetak}}
|{{center|{{Automobil-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Automobili, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Avijacija-začetak}}
|{{center|{{Avijacija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Avijacija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Ezoterija-začetak}}
|{{center|{{Ezoterija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Ezoterija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Grčka mitologija-začetak}}
|{{center|{{Grčka mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Grčka mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Hrana-začetak}}
|{{center|{{Hrana-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Hrana, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Mitologija-začetak}}
|{{center|{{Mitologija-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Mitologija, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Piće-začetak}}
|{{center|{{Piće-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Pića, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|-
|{{tl|Wikipedia-začetak}}
|{{center|{{Wikipedia-začetak}}}}
|{{won|'''[[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|Stvorena]]'''&lt;br&gt;{{small|(sređena)}}}}
|}

== Povezano ==

* [[Šablon:Kutija za začetak]]
* [[Wikipedia:Članci u začetku]]

{| border=&quot;1&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! Šablon
! Izgled
|-
| {{tl|Anatom-začetak}}
| {{Anatom-začetak}}
|-
| {{tl|Arheo-začetak}}
| {{Arheo-začetak}}
|-
| {{tl|Arhit-začetak}}
| {{Arhit-začetak}}
|-
| {{tl|Astro-začetak}}
| {{Astro-začetak}}
|-
| {{tl|Biljka-začetak}}
| {{Biljka-začetak}}
|-
| {{tl|Biol-začetak}}
| {{Biol-začetak}}
|-
| {{tl|Bitka-začetak}}
| {{Bitka-začetak}}
|-
| {{tl|CG-začetak}}
| {{CG-začetak}}
|-
| {{tl|Ekol-začetak}}
| {{Ekol-začetak}}
|-
| {{tl|Ekon-začetak}}
| {{Ekon-začetak}}
|-
| {{tl|Etno-začetak}}
| {{Etno-začetak}}
|-
| {{tl|Film-začetak}}
| {{Film-začetak}}
|-
| {{tl|Filoz-začetak}}
| {{Filoz-začetak}}
|-
| {{tl|Fiz-začetak}}
| {{Fiz-začetak}}
|-
| {{tl|Fran-začetak}}
| {{Fran-začetak}}
|-
| {{tl|Genetika-začetak}}
| {{Genetika-začetak}}
|-
| {{tl|Geog-začetak}}
| {{Geog-začetak}}
|-
| {{tl|Geol-začetak}}
| {{Geol-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-začetak}}
| {{Grad-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Brazil-začetak}}
| {{Grad-Brazil-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Francuska-začetak}}
| {{Grad-Francuska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Hrvatska-začetak}}
| {{Grad-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Kanada-začetak}}
| {{Grad-Kanada-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Libanon-začetak}}
| {{Grad-Libanon-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
| {{Grad-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
| {{Grad-Nizozemska-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
| {{Grad-Njemačka-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Rusija-začetak}}
| {{Grad-Rusija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-SAD-začetak}}
| {{Grad-SAD-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
| {{Grad-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Srbija-začetak}}
| {{Grad-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Čile-začetak}}
| {{Grad-Čile-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Španija-začetak}}
| {{Grad-Španija-začetak}}
|-
| {{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
| {{Grad-Vijetnam-začetak}}
|-
| {{tl|Hemija-začetak}}
| {{Hemija-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-začetak}}
| {{Hist-začetak}}
|-
| {{tl|Hist-UK-začetak}}
| {{Hist-UK-začetak}}
|-
| {{tl|Islam-začetak}}
| {{Islam-začetak}}
|-
| {{tl|Jez-začetak}}
| {{Jez-začetak}}
|-
| {{tl|Komp-začetak}}
| {{Komp-začetak}}
|-
| {{tl|Kompan-začetak}}
| {{Kompan-začetak}}
|-
| {{tl|Krist-začetak}}
| {{Krist-začetak}}
|-
| {{tl|Kultura-začetak}}
| {{Kultura-začetak}}
|-
| {{tl|LGBT-začetak}}
| {{LGBT-začetak}}
|-
| {{tl|Ling-začetak}}
| {{Ling-začetak}}
|-
| {{tl|Lit-začetak}}
| {{Lit-začetak}}
|-
| {{tl|Mat-začetak}}
| {{Mat-začetak}}
|-
| {{tl|Medic-začetak}}
| {{Medic-začetak}}
|-
| {{tl|Metalur-začetak}}
| {{Metalur-začetak}}
|-
| {{tl|Mineral-začetak}}
| {{Mineral-začetak}}
|-
| {{tl|Moda-začetak}}
| {{Moda-začetak}}
|-
| {{tl|Muzika-začetak}}
| {{Muzika-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-BiH-začetak}}
| {{Naselje-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Hrvatska-začetak}}
| {{Naselje-Hrvatska-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Italija-začetak}}
| {{Naselje-Italija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
| {{Naselje-Jemen-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
| {{Naselje-Meksiko-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
| {{Naselje-Rumunija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
| {{Naselje-Slovačka-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
| {{Naselje-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
| {{Naselje-Srbija-začetak}}
|-
| {{tl|Nauka-začetak}}
| {{Nauka-začetak}}
|-
| {{tl|Obraz-začetak}}
| {{Obraz-začetak}}
|-
| {{tl|Op-BiH-začetak}}
| {{Op-BiH-začetak}}
|-
| {{tl|Op-Slovenija-začetak}}
| {{Op-Slovenija-začetak}}
|-
| {{tl|Otok-začetak}}
| {{Otok-začetak}}
|-
| {{tl|Planina-začetak}}
| {{Planina-začetak}}
|-
| {{tl|Polit-začetak}}
| {{Polit-začetak}}
|-
| {{tl|Pravo-začetak}}
| {{Pravo-začetak}}
|-
| {{tl|Psihol-začetak}}
| {{Psihol-začetak}}
|-
| {{tl|Ptica-začetak}}
| {{Ptica-začetak}}
|-
| {{tl|Put-začetak}}
| {{Put-začetak}}
|-
| {{tl|Rat-začetak}}
| {{Rat-začetak}}
|-
| {{tl|Relig-začetak}}
| {{Relig-začetak}}
|-
| {{tl|Rij-začetak}}
| {{Rij-začetak}}
|-
| {{tl|Seksol-začetak}}
| {{Seksol-začetak}}
|-
| {{tl|Svemir-začetak}}
| {{Svemir-začetak}}
|-
| {{tl|Teatar-začetak}}
| {{Teatar-začetak}}
|-
| {{tl|Tehnol-začetak}}
| {{Tehnol-začetak}}
|-
| {{tl|TV-začetak}}
| {{TV-začetak}}
|-
| {{tl|UK-začetak}}
| {{UK-začetak}}
|-
| {{tl|Umj-začetak}}
| {{Umj-začetak}}
|-
| {{tl|Životinja-začetak}}
| {{Životinja-začetak}}
|}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku| T]]</text>
      <sha1>9bh14tipzubfk0jorr2s4yaiaqaqwam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Srbija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24010</id>
    <revision>
      <id>42696417</id>
      <parentid>42501786</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="2sgnpcttphtcr97ycqk6nqrdhgo0qiw" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag of Serbia.svg|30px]]
| govori o = gradu u Srbiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Srbiji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Srbiji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Srbija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2sgnpcttphtcr97ycqk6nqrdhgo0qiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Srbija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24011</id>
    <revision>
      <id>42696422</id>
      <parentid>42501785</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="312" sha1="dfxyshsd305dr1ymt0vo67yn790y53h" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag of Serbia.svg|30px]]
| govori o = naselju u Srbiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Srbiji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Srbiji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Srbija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dfxyshsd305dr1ymt0vo67yn790y53h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Biol-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>25015</id>
    <revision>
      <id>42696595</id>
      <parentid>1759659</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="r84439xss1ywbkkv64rf34ad22egc3h" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Exceptional newcomer.svg|30px]]
| govori o = biologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Biologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Biologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|biol-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r84439xss1ywbkkv64rf34ad22egc3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Internetski forum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34599</id>
    <revision>
      <id>42696294</id>
      <parentid>42637833</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5697" sha1="b90gnbx7iizygmxyyofapnnf92zb1lh" xml:space="preserve">{{Drugo značenje3|Forum}}
'''Internet forum''' je poseban [[web]] sajt na kojem korisnici (surferi) mogu raspravljati o određenim temama. '''Internet forumi''' se često nazivaju i '''''web forumi''''' ili samo '''''forumi'''''.

== Softverske karakteristike ==
Po ''softverskom ustroju'', postoje forumi koji omogućuju objavljivanje postova anonimno, dok postoje i oni na koje se treba registrirati u obliku željenog korisničkog imena i lozinke (ukoliko već nije zauzeto). 
Forumski softverski paketi dostupni su na Internetu i zapisani su u različitim programskim jezicima, najčešće su to [[PHP]], [[Perl]], JAVA i ASP.najaca armija VII-2

== Administratori i moderatori ==
Osoba koja ima ulogu administratora na forumu ima mogućnost uređivanja, brisanja ili nekog drugačijeg modificiranja već objavljenih postova. Također mogu dati ''ban'', odnosno zabraniti sudjelovanja na forumu na određeno vrijeme zbog nepridržavanja pravila foruma, mogu izbrisati korisnike te ih stvoriti. Uloga moderatora je da pomaže administratoru te uglavnom ima iste ovlasti kao i administrator (naravno, u manjoj mjeri). Najvažniji razlog postojanja administratora i moderatora je održavanje reda na forumu i upozoravanje korisnika o pridržavanju ''kućnog reda''.

== Članovi i korisnici ==
Članovi foruma mogu objavljivati postove, mijenjati iste, otvarati nove ''topic-e'' te mijenjati svoje postavke. Na većini foruma, korisnici uz svoje ime obično imaju malu sliku koja se naziva avatar. Također mogu primati i slati privatne poruke ostalim korisnicima. U određenim slučajevima daje im se mogućnost brisanja vlastitog topica ili posta. Često korisnici koriste i ''potpise''- najčešće riječi ili slike koje se pojavljuju na kraju svakog posta koji objave.

== Organizacija foruma ==
Forumi mogu biti različitih stilova. ''Uobičajeni'' forumi sadrže poveznice koje vode do podforuma. U svakome se podforumu nalazi mjesto za objavljivanje posteva, a novi se topic-i nalaze na vrhu, sa posebnim upozorenjem o njihovoj aktivaciji. Isto tako, mnogi forumu na vrhu liste topic-a sadrže važne obavijesti. Oni topic-i u kojima se često odgovara, smješteni su pri vrhu, dok se oni u kojima se nalazi tek pokoji odgovor nalaze na dnu.

== Usporedba s ostalim Web aplikacijama ==
Razlika između foruma i elektroničkih [[mail lista]] je u tome što mail liste automatski šalju nove poruke pretplatnicima, dok je kod foruma potrebno samostalno posjetiti tu stranicu te pročitati poruku. Također, postoji mogućnost obavještavanja e-mailom o odgovaranju drugih korisnika na vaš post. Za pristupanje forumu potreban je samo [[Web preglednik]], dok su za neke aplikacije potrebni posebni programi koji omogućuju čitanje vijesti s različitih stranica. Za razliku od [[blog]]ova, forumi dopuštaju svakome da započne novi razgovor, ili sudjeluje u jednom. Forumi se razlikuju i od [[chat]] soba zato što sudionici ne moraju biti spojeni na Internet u isto vrijeme.

== Internet forum na Wikipediji ==
I Wikipedija, odnosno njena različita izdanja, kao i drugi wikiprojekti, imaju vlastite forume koji obično imaju različite naziva. Na ovoj Wikipediji se forum naziva [[Wikipedia:Pijaca|Pijaca]].

== Vanjske veze ==
* [http://www.elektronika.kiev.ua www.elektronika.kiev.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015081044/http://elektronika.kiev.ua/ |date=2015-10-15 }} — Ukrainian forum on electronics
* Thinkofit.com maintains an extensive [http://thinkofit.com/webconf/ list of forum and message board software] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050817180742/http://www.thinkofit.com/webconf/ |date=2005-08-17 }}.
* Big-boards.com lists some of the [http://www.big-boards.com/ largest message boards on the internet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806062513/http://www.big-boards.com/ |date=2009-08-06 }}.
* [http://www.parapsihopatologija.com parapsihopatologija&lt;sup&gt;tm&lt;/sup&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012025745/http://www.parapsihopatologija.com/ |date=2007-10-12 }} 
* [http://www.znaksagite.com/diskusije/index.php znak sagite]
Popularni forumi u Srbiji:
* [http://mojforum.net Moj forum]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://opusteno.rs/ Opušteno forum] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.carobni.com/ Čarobni forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122004339/http://www.carobni.com/ |date=2014-01-22 }}
* [http://www.bgdcafe.net/ BGDCafe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120601002310/http://www.bgdcafe.net/ |date=2012-06-01 }}
* [http://samo-opusteno.info/ Samo-opusteno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100408020542/http://samo-opusteno.info/ |date=2010-04-08 }}
* [http://www.lendovisanje.com/ Lendovisanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517155919/http://www.lendovisanje.com/ |date=2008-05-17 }}
* [http://forum.burek.co.yu/ Burek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207054236/http://forum.burek.co.yu/ |date=2008-02-07 }}
* [http://forum.krstarica.com/ Krstarica forum]
* [http://forum.aladin.info/ Aladin forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080116065234/http://forum.aladin.info/ |date=2008-01-16 }}
* [http://www.elitesecurity.org/ Elitesecurity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425205034/http://www.elitesecurity.org/ |date=2012-04-25 }}
* [http://www.politicki.net/ Politicki forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315004432/http://www.politicki.net/ |date=2008-03-15 }}
{{Commonscat}}

[[Kategorija:Sajtovi]]
[[Kategorija:Virtualne zajednice]]</text>
      <sha1>b90gnbx7iizygmxyyofapnnf92zb1lh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Hrvatska-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>35895</id>
    <revision>
      <id>42696659</id>
      <parentid>42439229</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="l9qy80giiawwk3dho13tsvs0qpit0l1" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika     = [[Datoteka:Flag_map_of_Croatia.svg|35px]]
| govori o   = naselju u Hrvatskoj
}}{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Hrvatska-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l9qy80giiawwk3dho13tsvs0qpit0l1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696660</id>
      <parentid>42696659</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Hrv-naselje-stub]] na [[Šablon:Naselje-Hrvatska-začetak]]</comment>
      <origin>42696659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="l9qy80giiawwk3dho13tsvs0qpit0l1" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika     = [[Datoteka:Flag_map_of_Croatia.svg|35px]]
| govori o   = naselju u Hrvatskoj
}}{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Hrvatska-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l9qy80giiawwk3dho13tsvs0qpit0l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opština Knjaževac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36171</id>
    <revision>
      <id>42696657</id>
      <parentid>41834752</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1405" sha1="hlkl0yv7mmwb0eb7darjjv8nptgkfyv" xml:space="preserve">[[Datoteka:COA Knjaževac.png|thumb]]
'''Opština Knjaževac''' se nalazi u istočnom delu [[Srbija|Srbije]], uz granicu sa [[Bugarska|Republikom Bugarskom]] i ulazi u sastav [[Timočka Krajina|Timočke Krajine]]. Nalazi se na severnoj geografskoj širini od 43°20' do 43°45' i istočnoj geografskoj dužini od 22°11' do 22°41'.

Opština se prostire na površini od 1.202 km² i po veličini je četvrta u Republici Srbiji. Pretežni deo opštine Knjaževac pripada brdsko - planinskom području.

Najviša tačka na teritoriji opštine je [[Midžor]] na [[Stara planina|Staroj planini]] (2.169 m nadmorske visine). Najniža tačka je na 176 m nadmorske visine i nalazi se u knjaževačkoj kotlini. Područje opštine obuhvata 86 naselja od čega je 85 seoskih naselja. Sam grad se nalazi na sastavu [[Trgoviški Timok|Trgoviškog]] i [[Svrljiški Timok|Svrljiškog Timoka]] koji zajedno čine [[Beli Timok]], koji teče ka [[Zaječar]]u i zajedno sa [[Crni Timok|Crnim Timokom]] čini [[Timok]], po kome je i sama Timočka krajina dobila naziv.

U opštini Knjaževac živi 44.036 stanovnika od čega 19.705 u gradu (podaci iz poslednjeg popisa stanovništva [[1991]]. godine). Prosečna gustina naseljenosti je 36 stanovnika po km², što je svrstava u retko naseljene opštine.

* Vidi [[Knjaževac]].

{{Zaječarski okrug}}

{{Opštine Srbije}}

[[Kategorija:Općine Srbije|Knjaževac]]

{{stub}}</text>
      <sha1>hlkl0yv7mmwb0eb7darjjv8nptgkfyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opština Boljevac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36177</id>
    <revision>
      <id>42696658</id>
      <parentid>42515421</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="7cujbn3dazbjawwm88wsde5irpx0s35" xml:space="preserve">{{opština Srbije|
ime=Opština Boljevac|
slika=Boljevac|
površina=828|
poljoprivredna=38466|
šume=37616|
stanovništvo=15849|
priraštaj=-13,7|
naselja=20|
aj=|
okrug=[[Zaječarski okrug]]|
opština=[[Boljevac]]|
putevi=268|
zaposleni=2014|
oškole=22|
oučenici=1143|
sškole=2|
sučenici=238|
}}
'''Opština Boljevac''' je opština u [[Zaječarski okrug|Zaječarskom okrugu]] sa sedištem u [[Boljevac|istoimenom gradu]]. 
Prema proceni Republičkog zavoda za statistiku iz 2004. godine u opštini je bio 15.231 stanovnik.

== Geografija ==
=== Naselja ===
Naseljena mesta u opštini Boljevac je grad:
* [[Boljevac]]

i sela:
{|
|- valign=top
|
* [[Bačevica]]
* [[Bogovina]]
* [[Boljevac Selo]]
* [[Valakonje]]
* [[Vrbovac (Boljevac)|Vrbovac]]
* [[Dobro Polje (Boljevac)|Dobro Polje]]
* [[Dobrujevac (Boljevac)|Dobrujevac]]
* [[Ilino]]
* [[Jablanica (Boljevac)|Jablanica]]
* [[Krivi Vir]]
* [[Lukovo (Boljevac)|Lukovo]]
| boljevac gaj
* [[Mali Izvor (Boljevac)|Mali Izvor]]
* [[Mirovo]]
* [[Osnić]]
* [[Podgorac (Boljevac)|Podgorac]]
* [[Rtanj (Boljevac)|Rtanj]]
* [[Rujište (Boljevac)|Rujište]]
* [[Savinac (Boljevac)|Savinac]]
* [[Sumrakovac]]
* [[Selo Boljevac]]

== Demografija ==
{{Popis
|p1948=25423&lt;ref&gt;Knjiga 9, ''Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima'', Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, {{ISBN|86-84433-14-9}}&lt;/ref&gt;
|p1953=25831
|p1961=26277
|p1971=23335
|p1981=21818
|p1991=19384
|p1991n=18424
|p2002s=17347
|p2002=15849
}}

{{Grafikon postoci
|širina=300px
|naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]]&lt;ref&gt;Knjiga 1, ''Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima'', Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, {{ISBN|86-84433-00-9}}&lt;/ref&gt;
|pozadina=#ddd
|pozicija=left
|šipke=
{{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|10504|66.28}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Vlasi]]|pink|4162|26.26}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Romi]]|blue|229|1.44}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|cyan|83|0.52}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|green|72|0.45}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|red|30|0.19}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|magenta|28|0.18}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|silver|23|0.15}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|red|23|0.15}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Bugari]]|magenta|13|0.08}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Albanci]]|orange|8|0.05}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Slovenci]]|orange|7|0.04}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Nemci]]|yellow|4|0.03}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Bošnjaci]]|gray|2|0.01}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Bunjevci]]|black|1|0.01}}
{{Vrsta sa postotkom|[[Mađari]]|navy|1|0.01}}
{{Vrsta sa postotkom|ostali|purple|21|0.13}}
{{Vrsta sa postotkom|regionalno|yellow|1|0.01}}
{{Vrsta sa postotkom|neizjašnjeno|blue|569|3.59}}
{{Vrsta sa postotkom|nepoznato|orange|68|0.48}}
}}

[[Datoteka:Zajecarski district.gif|thumb|desno|250px|Položaj opštine Boljevac u Zaječarskom okrugu]]
{{clear}}

== Značajne osobe ==
* [[Boban Marjanović]] , košarkaš

== Reference ==
{{reflist}}

{{Zaječarski okrug}}
{{Opštine Srbije}}

{{Commonscat|Boljevac}}

[[Kategorija:Općine Srbije|Bolžjevac]]


{{stub}}</text>
      <sha1>7cujbn3dazbjawwm88wsde5irpx0s35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Filoz-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>40720</id>
    <revision>
      <id>42696600</id>
      <parentid>41842704</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="kywyovsjdnp0kabgbgfxyzv2cn15j0k" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Greek uc phi icon.svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = filozofiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Filozofija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Filozofija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|filoz-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kywyovsjdnp0kabgbgfxyzv2cn15j0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:SloNaselje-stub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41759</id>
    <redirect title="Šablon:Naselje-Slovenija-začetak" />
    <revision>
      <id>42696656</id>
      <parentid>5315669</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>spajam sa [[Šablon:Naselje-Slovenija-začetak]]</comment>
      <origin>42696656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="luhgy61h93e8umwn7kktwjdfwchp3f3" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Naselje-Slovenija-začetak]]</text>
      <sha1>luhgy61h93e8umwn7kktwjdfwchp3f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kajak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45397</id>
    <revision>
      <id>42696708</id>
      <parentid>42583061</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="jsum8wipyr08opjr2itrjd6kxgkz3e8" xml:space="preserve">{{Otheruses}}
[[Datoteka:Greenland kayak seal hunter 2006.jpg|thumb|thouright|[[Inuit]]ski lovac na tuljane u kajaku, naoružan harpunom.]]
[[Datoteka:GreatFallsKayaker2.jpg|thumb|right|Sportski kajakaš u Great Fallsu, Virginia]]
'''Kajak''' je mali [[čamac]] koji se pokreće ljudskom snagom. Najčešće ima pokrivenu palubu. Pokreće se posebnim [[veslom]] s dvije lopatice. Kajakom su se koristili [[Ainu Ainu]], [[Aleućani|aleutski]] i [[Eskimi|eskimski]] lovci u sub-artičkim područjima Sjeveroistočne Azije, [[Severna Amerika|Sjeverne Amerike]] i [[Grenlanda]]. Moderni kajaci se prave po različitim dizajnima za posebne svrhe. U nekim dijelovima svijeta se smatraju [[kanu]]ima.

== Povezano ==
* [[Kanu]]
* [[Kajak i kanu]]

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Kayaks}}
* [http://www.kayakpaddling.net KayakPaddling.net] Animated kayak paddling tutorials - multilingual
* [http://www.civilisations.ca/aborig/watercraft/wainteng.html The Canadian Museum of Civilization - Native Watercraft in Canada]
* [http://bcu.org.uk British Canoe Union] The National Governing Body of Kayaking in the UK
* [http://www.seakayakermag.com/ Sea Kayaker Magazine]
* [http://www.canoeicf.com International Canoe Federation] The International federation of kayak and canoe bodies
* [http://www.ihpva.org/Water International Human Powered Vehicle Association website] - information on pedal kayaks
* [http://www.kayakingjournal.com/ The Kayaking Journal]
* [http://www.usack.org USA Canoe and Kayak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010820151642/http://www.usack.org/ |date=2001-08-20 }} The National Governing Body of Kayaking in the USA
* [http://en.kayakwiki.org/index.php/Main_Page KayakWiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619154844/http://en.kayakwiki.org/index.php/Main_Page |date=2008-06-19 }} A wiki dedicated to kayaking.
* [https://web.archive.org/web/20190110225641/http://www.wikipaddle.org/ Wikipaddle] - Online canoe and kayak wiki guide
* [http://www.qajaqusa.org/ Qajaq USA], A non-profit committed to promoting Greenland style kayaking

[[Kategorija:Kajak i kanu]]</text>
      <sha1>jsum8wipyr08opjr2itrjd6kxgkz3e8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>46582</id>
    <revision>
      <id>42696662</id>
      <parentid>5751469</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="1ujnkvdd4nnlol4ox8omiks21rhfttu" xml:space="preserve">{{premjestiti|Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku}}
[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>1ujnkvdd4nnlol4ox8omiks21rhfttu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696669</id>
      <parentid>42696662</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Kategorija:U začetku, Naselja u Hrvatskoj]] na [[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku]] bez ostavljanja preusmjerenja:  (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]])</comment>
      <origin>42696662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="1ujnkvdd4nnlol4ox8omiks21rhfttu" xml:space="preserve">{{premjestiti|Kategorija:Naselja u Hrvatskoj, članci u začetku}}
[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>1ujnkvdd4nnlol4ox8omiks21rhfttu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696670</id>
      <parentid>42696669</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="qyqtjlojqowcpkflfsqx6o1c1yvwdom" xml:space="preserve">[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>qyqtjlojqowcpkflfsqx6o1c1yvwdom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696671</id>
      <parentid>42696670</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="kwsvfxep3yzr8frvrlnaf492pyzwe84" xml:space="preserve">[[Kategorija:Naselja u Hrvatskoj|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>kwsvfxep3yzr8frvrlnaf492pyzwe84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Članci sa sekcijama koje trebaju proširenje</title>
    <ns>14</ns>
    <id>46870</id>
    <revision>
      <id>42696229</id>
      <parentid>40755341</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>uklonjena kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="54xhmhy1rovbxr5x7oephubhj7klvad" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__

[[Kategorija:Održavanje Wikipedije]]</text>
      <sha1>54xhmhy1rovbxr5x7oephubhj7klvad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beogradski sindikat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50327</id>
    <revision>
      <id>42696230</id>
      <parentid>42481301</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52373-49</username>
        <id>396769</id>
      </contributor>
      <origin>42696230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8426" sha1="a38wl22lkta0kt9zfln5p2olb962sa8" xml:space="preserve">{{Infokutija03 muzičar
|tip = bend
|ime                = Beogradski sindikat
|slika              = 
|tekst uz sliku     = 
|širina slike       =
|pejzažno           = da
|alias             = BS Džukački sindikat UPHKSBS
|osnivanje          = [[21. 3.|21. mart]] [[1999]].
|mjesto              = Dorćol, Beograd
|žanr               = Hardcore hip hop, politički hip hop
|aktivni period     =
|label     = Prohibicija
|vezani članci      = srpski rep
|sadašnji_članovi   = Blaža, Ogi, Deda (Mare), Darko (Dare), Škabo, Đolođolo, Dajs (Dica), MC Flex, Šef Sale, Prota, DJ IRon
|bivši_članovi      =
|vebsajt            =
}}

'''Beogradski sindikat''' je [[hip hop]] sastav iz [[Beograd]]a. Grupa je nastala [[21. 3.|21. marta]] [[1999]], spajanjem grupa '''„Red Zmaja“''' i '''„TUMZ“''' (Tehnika Upravljanjem Mikrofonom i Znanjem). Kasnije su se pridružili '''MC Flex''' i '''Šef Sale''', a [[2005]]. i '''Prota'''.

== Razvoj grupe ==

Njihove pesme često ukazuju na različite probleme u društvu.&lt;ref&gt;[http://www.smedia.rs/zabava/vest/25659/Beogradski-sindikat-Arena-Napunili-arenu-Koncert-Spekatkl-se-tresla-Beogradski-sindikat-napravio-koncert-za-pamcenje.html Arena se tresla: Beogradski sindikat napravio koncert za pamćenje! - ZABAVA :: SMEDIA&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Press Online :: Dzet set svet - pozoriste, film, muzika, skandal, vic, rijaliti sou :: BS: Oduvaćemo đubre društva!&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/112969/BS%3A+Oduva%C4%87emo+%C4%91ubre+dru%C5%A1tva!.html |access-date=2016-04-21 |archive-date=2011-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202065356/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/112969/BS%3A%20Oduva%C4%87emo%20%C4%91ubre%20dru%C5%A1tva%21.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Neke od njihovih najpoznatijih pesama koje se tiču društvenih problema su: „Niko ne može da zna“, „Welcome to Srbija“ „Pravo kroz vetar“ i „Zajebi“.

U julu [[2010]]. godine objavili su novi album ''Diskretni heroji'' koji je moguće besplatno skinuti sa zvaničnog sajta Beogradskog sindikata.&lt;ref&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/217371/''Beogradski+sindikat''+pred++punom+Arenom.html Press Online :: Dnevni magazin :: '&amp;#39;Beogradski sindikat'&amp;#39; pred punom Arenom&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orion Telekom Hosting {{!}} Hosting Domeni Serveri&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://beogradskisindikat.com/index.php/components/com_phocagallery/assets/media/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=27&amp;Itemid=28 |access-date=2016-04-21 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707172813/http://beogradskisindikat.com/index.php/components/com_phocagallery/assets/media/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=27&amp;Itemid=28 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

U subotu [[28. april]]a 2012. godine održali su koncert u punoj hali [[Kombank arena|Beogradske arene]] koji je ujedno i njihov najveći koncert ikada.&lt;ref&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/spektar/ritam/Beogradski-sindikat-odrzao-koncert-u-punoj-Areni.sr.html „Beogradski sindikat” održao koncert u punoj Areni : Ritam : Spektar : POLITIKA&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/ci/story/421/%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0/1092810/%E2%80%9E%D0%91%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%E2%80%9C+%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BE+%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%83!.html RTS :: „Beogradski sindikat“ napunio Arenu!&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vesti.rs/Beogradska-Arena/Beogradski-sindikat-odrzao-koncert-u-punoj-Areni-2.html „Beogradski sindikat” održao koncert u punoj Areni&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==Članovi==
Članovi grupe su:
#Blago &quot;Žobla&quot; Vujović
#Ognjen &quot;Gio&quot; Janković
#Marko &quot;Deda&quot; Đurić
#Darko &quot;Dare&quot; Marjanović
#[[Boško Ćirković|Boško &quot;Škabo&quot; Ćirković]]
#Đorđe &quot;Đolo-đolo&quot; Jovanović
#Vladimir &quot;Dajs&quot; Ćorluka
#Feđa &quot;MC Flex&quot; Dimović
#Aleksandar &quot;Šef Sale&quot; Karadžinović
#[[Aleksandar Protić|Aleksandar &quot;Prota&quot; Protić]]
#Stefan &quot;Ajron&quot; Novović

== Diskografija ==

== Albumi ==
*2001: BSSST... Tišinčina!
*2005: Svi Zajedno
*2010: Diskretni Heroji
*2023: Sindikalno Proleće

== EP Izdanja ==
*2002: Govedina
*2006: Oni Su

== Singlovi ==
*2002: ''Govedina''
*2006: ''Oni Su''
*2015: ''BS Armija''
*2016: ''Sistem Te Laže''
*2016: ''Kasno Je''
*2017: ''Sindikalna priča''
*2018: ''Pišam po sirotinji''
*2018: ''Dogodine u Prizrenu''
*2018: ''Neuništivi/Mozak''
*2019: ''Druže''
*2020: ''Sviće Zora''
*2020: ''Izvini Srbijo''
*2021: ''Danima''
*2021: ''Dan Po Dan''
*2021: ''I Dalje Kidam''
*2022: ''Jedina Srpska''
*2022: ''Moja Sudbina''
*2022: ''Ljubav U Inat''
*2022: ''Među Zvezdama''
*2022: ''Naša Stvar''
*2023: ''Čekam Sreću''
*2023: ''Sparta''
*2024: ''Anđeli Žive Doveka''
*2024: ''Samo Vas Gledamo''
*2024: ''Kradi''

== Politički i društveni angažman ==
Profilisali su se kao veoma angažovan bend, sa oštrim političkim stavovima i jakom [[Nacionalizam|nacionalističkom]] notom u svojim pesmama. Jedan od članova  Beogradskog sindikata, Feđa Dimović, advokat po profesiji, oštro je kritikovao [[Briselski sporazum (2013)|Briselski sporazum]].&lt;ref&gt;[http://vostok.rs/index.php?option=btg_novosti&amp;catnovosti=0&amp;idnovost=47317&amp;Fedja-Dimovic:-Slucaj-Ilje-Gorjaceva-je-klasican-primer-kako-Srbija-poltronski-postupa-u-odnosu-na-Rusiju Potpisivanja Briselskog sporazuma sa Hašimom Tačijem je najbolji primer kako je ova vlast žrtvovala nacionalne interese zarad izmišljene priče o evropskom Eldoradu]&lt;/ref&gt;
18.02.2007. organizovali su besplatan koncert za očuvanje Petog parka na Zvezdari.&lt;ref&gt;[http://www.seecult.org/node/20457 BEOGRADSKI SINDIKAT ZA PETI PARK | SEEcult.org Portal za kulturu jugoistočne Evrope&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
Nastupali su u zatvorima i kazneno-popravnim domovima širom Srbije.&lt;ref&gt;[http://www.blic.rs/Zabava/Vesti/14765/Beogradski-sindikat-ide-u-valjevski-zatvor Blic Online | Beogradski sindikat ide u valjevski zatvor&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

Bivši član i producent ''Beogradskog sindikata'', [[Aleksandar Protić]], od [[2013]]. godine predsednik je nacionalističke i proruske stranke „[[Treća Srbija]]“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Osnovana Treća Srbija! - Vesti - Politika - ALO!&lt;!-- Botovski generisani naziv --&gt; |url=http://www.alo.rs/vesti/politika/osnovana-treca-srbija/4360 |access-date=2016-04-21 |archive-date=2014-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305165315/http://www.alo.rs/vesti/politika/osnovana-treca-srbija/4360 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Protić nije član grupe od marta 2012. godine, pošto je smatrao da je njegova odluka da se politički angažuje nije u skladu sa idejama koje zastupa Beogradski Sindikat.

==Izvori==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
* [https://beogradskisindikat.com Zvanični sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210523085920/http://beogradskisindikat.com/ |date=2021-05-23 }}
* [https://www.youtube.com/channel/UCYE0ZJ6WJnhwwwdsbF4frog Zvanični Jutjub kanal]
* [http://hiphop.iz.rs/tekstovi/bs Tekstovi pesama]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://hiphop.iz.rs/vesti/budjenje-bs.html Beogradski sindikat u emisiji 'Buđenje']{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://hiphop.iz.rs/vesti/bs-u-areni-video.html Koncert Beogradskog sindikata u Beogradskoj areni (28. april)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120910015035/http://hiphop.iz.rs/vesti/bs-u-areni-video.html |date=2012-09-10 }}
* [http://prva.rs/sr/video/zabava/vece_sa_ivanom_ivanovicem/mediaSet/3716 Beogradski sindikat u emisiji „Veče sa Ivanom Ivanovićem“ (prva.rs)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://wbeogradskisindikat.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=130:-q-&amp;catid=31:general&amp;Itemid=18 Priča o „Beogradskom sindikatu“ (Radio-televizija Republike Srpske]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Kategorija:Srpski hip-hop muzičari]]
[[Kategorija:Muzičke grupe iz Beograda]]</text>
      <sha1>a38wl22lkta0kt9zfln5p2olb962sa8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696237</id>
      <parentid>42696230</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>izvor?</comment>
      <origin>42296810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8376" sha1="kbot256zo8wshqwtkix50mnutamh31s" xml:space="preserve">{{Infokutija03 muzičar
|tip = bend
|ime                = Beogradski sindikat
|slika              = 
|tekst uz sliku     = 
|širina slike       =
|pejzažno           = da
|alias             = BS Džukački sindikat UPHKSBS
|osnivanje          = [[21. 3.|21. mart]] [[1999]].
|mjesto              = Dorćol, Beograd
|žanr               = Hardcore hip hop, politički hip hop
|aktivni period     =
|label     = Prohibicija
|vezani članci      = srpski rep
|sadašnji_članovi   = Blaža, Ogi, Deda (Mare), Darko (Dare), Škabo, Đolođolo, Dajs (Dica), MC Flex, Šef Sale, Prota, DJ IRon
|bivši_članovi      =
|vebsajt            =
}}

'''Beogradski sindikat''' je [[hip hop]] sastav iz [[Beograd]]a. Grupa je nastala [[21. 3.|21. marta]] [[1999]], spajanjem grupa '''„Red Zmaja“''' i '''„TUMZ“''' (Tehnika Upravljanjem Mikrofonom i Znanjem). Kasnije su se pridružili '''MC Flex''' i '''Šef Sale''', a [[2005]]. i '''Prota'''.

== Razvoj grupe ==

Njihove pesme često ukazuju na različite probleme u društvu.&lt;ref&gt;[http://www.smedia.rs/zabava/vest/25659/Beogradski-sindikat-Arena-Napunili-arenu-Koncert-Spekatkl-se-tresla-Beogradski-sindikat-napravio-koncert-za-pamcenje.html Arena se tresla: Beogradski sindikat napravio koncert za pamćenje! - ZABAVA :: SMEDIA&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Press Online :: Dzet set svet - pozoriste, film, muzika, skandal, vic, rijaliti sou :: BS: Oduvaćemo đubre društva!&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/112969/BS%3A+Oduva%C4%87emo+%C4%91ubre+dru%C5%A1tva!.html |access-date=2016-04-21 |archive-date=2011-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202065356/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/112969/BS%3A%20Oduva%C4%87emo%20%C4%91ubre%20dru%C5%A1tva%21.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Neke od njihovih najpoznatijih pesama koje se tiču društvenih problema su: „Niko ne može da zna“, „Welcome to Srbija“ „Pravo kroz vetar“ i „Zajebi“.

U julu [[2010]]. godine objavili su novi album ''Diskretni heroji'' koji je moguće besplatno skinuti sa zvaničnog sajta Beogradskog sindikata.&lt;ref&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/217371/''Beogradski+sindikat''+pred++punom+Arenom.html Press Online :: Dnevni magazin :: '&amp;#39;Beogradski sindikat'&amp;#39; pred punom Arenom&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orion Telekom Hosting {{!}} Hosting Domeni Serveri&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://beogradskisindikat.com/index.php/components/com_phocagallery/assets/media/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=27&amp;Itemid=28 |access-date=2016-04-21 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707172813/http://beogradskisindikat.com/index.php/components/com_phocagallery/assets/media/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=27&amp;Itemid=28 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

U subotu [[28. april]]a 2012. godine održali su koncert u punoj hali [[Kombank arena|Beogradske arene]] koji je ujedno i njihov najveći koncert ikada.&lt;ref&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/spektar/ritam/Beogradski-sindikat-odrzao-koncert-u-punoj-Areni.sr.html „Beogradski sindikat” održao koncert u punoj Areni : Ritam : Spektar : POLITIKA&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/ci/story/421/%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0/1092810/%E2%80%9E%D0%91%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%E2%80%9C+%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BE+%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%83!.html RTS :: „Beogradski sindikat“ napunio Arenu!&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vesti.rs/Beogradska-Arena/Beogradski-sindikat-odrzao-koncert-u-punoj-Areni-2.html „Beogradski sindikat” održao koncert u punoj Areni&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==Članovi==
Članovi grupe su:
#Blago &quot;Žobla&quot; Vujović
#Ognjen &quot;Gio&quot; Janković
#Marko &quot;Deda&quot; Đurić
#Darko &quot;Dare&quot; Marjanović
#[[Boško Ćirković|Boško &quot;Škabo&quot; Ćirković]]
#Đorđe &quot;Đolo-đolo&quot; Jovanović
#Vladimir &quot;Dajs&quot; Ćorluka
#Feđa &quot;MC Flex&quot; Dimović
#Aleksandar &quot;Šef Sale&quot; Karadžinović
#[[Aleksandar Protić|Aleksandar &quot;Prota&quot; Protić]]
#Stefan &quot;Ajron&quot; Novović

== Diskografija ==

== Albumi ==
*2001: BSSST... Tišinčina!
*2005: Svi Zajedno
*2010: Diskretni Heroji
*2023: Sindikalno Proleće

== EP Izdanja ==
*2002: Govedina
*2006: Oni Su

== Singlovi ==
*2002: ''Govedina''
*2006: ''Oni Su''
*2015: ''BS Armija''
*2016: ''Sistem Te Laže''
*2016: ''Kasno Je''
*2017: ''Sindikalna priča''
*2018: ''Pišam po sirotinji''
*2018: ''Dogodine u Prizrenu''
*2018: ''Neuništivi/Mozak''
*2019: ''Druže''
*2020: ''Sviće Zora''
*2020: ''Izvini Srbijo''
*2021: ''Danima''
*2021: ''Dan Po Dan''
*2021: ''I Dalje Kidam''
*2022: ''Jedina Srpska''
*2022: ''Moja Sudbina''
*2022: ''Ljubav U Inat''
*2022: ''Među Zvezdama''
*2022: ''Naša Stvar''
*2023: ''Čekam Sreću''
*2023: ''Sparta''
*2024: ''Anđeli Žive Doveka''
*2024: ''Samo Vas Gledamo''
*2024: ''Kradi''

== Politički i društveni angažman ==
Profilisali su se kao veoma angažovan bend, sa oštrim političkim stavovima i jakom rodoljubivom notom u svojim pesmama. Jedan od članova  Beogradskog sindikata, Feđa Dimović, advokat po profesiji, oštro je kritikovao [[Briselski sporazum (2013)|Briselski sporazum]].&lt;ref&gt;[http://vostok.rs/index.php?option=btg_novosti&amp;catnovosti=0&amp;idnovost=47317&amp;Fedja-Dimovic:-Slucaj-Ilje-Gorjaceva-je-klasican-primer-kako-Srbija-poltronski-postupa-u-odnosu-na-Rusiju Potpisivanja Briselskog sporazuma sa Hašimom Tačijem je najbolji primer kako je ova vlast žrtvovala nacionalne interese zarad izmišljene priče o evropskom Eldoradu]&lt;/ref&gt;
18.02.2007. organizovali su besplatan koncert za očuvanje Petog parka na Zvezdari.&lt;ref&gt;[http://www.seecult.org/node/20457 BEOGRADSKI SINDIKAT ZA PETI PARK | SEEcult.org Portal za kulturu jugoistočne Evrope&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
Nastupali su u zatvorima i kazneno-popravnim domovima širom Srbije.&lt;ref&gt;[http://www.blic.rs/Zabava/Vesti/14765/Beogradski-sindikat-ide-u-valjevski-zatvor Blic Online | Beogradski sindikat ide u valjevski zatvor&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

Bivši član i producent ''Beogradskog sindikata'', [[Aleksandar Protić]], od [[2013]]. godine predsednik je stranke „[[Treća Srbija]]“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Osnovana Treća Srbija! - Vesti - Politika - ALO!&lt;!-- Botovski generisani naziv --&gt; |url=http://www.alo.rs/vesti/politika/osnovana-treca-srbija/4360 |access-date=2016-04-21 |archive-date=2014-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305165315/http://www.alo.rs/vesti/politika/osnovana-treca-srbija/4360 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Protić nije član grupe od marta 2012. godine, pošto je smatrao da je njegova odluka da se politički angažuje nije u skladu sa idejama koje zastupa Beogradski Sindikat.

==Izvori==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
* [https://beogradskisindikat.com Zvanični sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210523085920/http://beogradskisindikat.com/ |date=2021-05-23 }}
* [https://www.youtube.com/channel/UCYE0ZJ6WJnhwwwdsbF4frog Zvanični Jutjub kanal]
* [http://hiphop.iz.rs/tekstovi/bs Tekstovi pesama]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://hiphop.iz.rs/vesti/budjenje-bs.html Beogradski sindikat u emisiji 'Buđenje']{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://hiphop.iz.rs/vesti/bs-u-areni-video.html Koncert Beogradskog sindikata u Beogradskoj areni (28. april)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120910015035/http://hiphop.iz.rs/vesti/bs-u-areni-video.html |date=2012-09-10 }}
* [http://prva.rs/sr/video/zabava/vece_sa_ivanom_ivanovicem/mediaSet/3716 Beogradski sindikat u emisiji „Veče sa Ivanom Ivanovićem“ (prva.rs)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://wbeogradskisindikat.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=130:-q-&amp;catid=31:general&amp;Itemid=18 Priča o „Beogradskom sindikatu“ (Radio-televizija Republike Srpske]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Kategorija:Srpski hip-hop muzičari]]
[[Kategorija:Muzičke grupe iz Beograda]]</text>
      <sha1>kbot256zo8wshqwtkix50mnutamh31s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Anatomija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>51234</id>
    <revision>
      <id>42696591</id>
      <parentid>41810535</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="5vlbpownf4g8qvn5zxhvmlmql3ti63a" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Bone Pinhead icon.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = anatomiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Anatomija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Anatomija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|anatom-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5vlbpownf4g8qvn5zxhvmlmql3ti63a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696592</id>
      <parentid>42696591</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="o9qt8i2flfpsz0e64o80bb3kg2u540m" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Bone Pinhead icon.svg|30px|class=skin-invert-image]]
| govori o = anatomiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Anatomija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Anatomija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|anatom-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o9qt8i2flfpsz0e64o80bb3kg2u540m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696594</id>
      <parentid>42696592</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="4l8jzs6rhlku7pjd6d2jtjizkat40q8" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Bone.png|30px]]
| govori o = anatomiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Anatomija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Anatomija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|anatom-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4l8jzs6rhlku7pjd6d2jtjizkat40q8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medicinska statistika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54372</id>
    <revision>
      <id>42696270</id>
      <parentid>41406098</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literatura */</comment>
      <origin>42696270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1616" sha1="q3t2a8q8bb83zzq9gfsnke6k43w2zi1" xml:space="preserve">'''Medicinska statistika''' predstavlja primjenu [[biostatistika|biostatistike]] na [[medicina|medicinu]] i srodne naučne grane, na primjer [[epidemiologija|epidemiologiju]], [[zdravstvo|javno zdravstvo]], [[sudska medicina|sudsku medicinu]] i [[klinička istraživanja]].

== Literatura ==
* {{Citation
 | title = Practical Statistics for Medical Research
 | last = Altman | first =  D.G.
 | authorlink = Doug Altman
 | year = 1991
 | url = http://books.google.co.uk/books?hl=en
 | publisher = CRC Press
 | isbn = 9780412276309
}}
* {{Citation
 | title = Statistical Methods in Medical Research
 | last1 = Armitage | first1 = P.
 | authorlink = Peter Armitage
 | last2 = Berry | first2 = G.
 | last3 = Matthews | first3 = J.N.S.
 | year = 2002
 | publisher = Blackwell
 | isbn = 978-0632052578 
}}
* {{Cite book|last=Bland|first=J. Martin|title=An Introduction to Medical Statistics|url=https://archive.org/details/introductiontome0000blan_v7q4|publisher=OUP|location=Oxford|date=2000|edition=3rd edition|isbn=9780192632692 |ref=harv}}
* {{Citation
 | title = Essential Medical Statistics
 | last1 = Kirkwood | first1 = B.R.
 | last2 = Sterne | first2 = J.A.C.
 | year = 2003
 | url = http://books.google.co.uk/books?hl=en
 | publisher = Blackwell
 | edition = 2nd edition
 | isbn = 978-0865428713
}}
* {{Cite book|last=Petrie|first=Aviva|coauthors=Sabin, Caroline|title=Medical Statistics at a Glance|url=https://archive.org/details/medicalstatistic0000petr|publisher=WileyBlackwell|date=2005|edition=2nd edition|isbn=9781405127806 |ref=harv}}

[[Kategorija:Biostatistika]]
[[Kategorija:Medicina]]

{{medic-stub}}</text>
      <sha1>q3t2a8q8bb83zzq9gfsnke6k43w2zi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gabriele D'Annunzio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54702</id>
    <revision>
      <id>42696228</id>
      <parentid>42690537</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <comment>dopune</comment>
      <origin>42696228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38091" sha1="pfpxhcyiswsk3l4be37z459owq60mdj" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938.]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
'''Gabriele d’Annunzio''' rođen je u [[Pescara|Pescari]] ([[Abruzzo]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece; otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838–1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839–1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

== D'Annunzio i Rijeka ==
Predstavnici riječkih talijanaša nude talijanskom pjesniku - vojniku Gabrielu D'Annunziju da zauzme [[Rijeka|Rijeku]] i da je pridruži [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]].
On pristaje i kreće na taj pohod sa stotinjak talijanskih legionara [[11. rujna]] [[1919.]] iz mjesta Ronchi (koje od tada nosi naziv ''dei Legionari'').

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Djela ==
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>pfpxhcyiswsk3l4be37z459owq60mdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696238</id>
      <parentid>42696228</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <origin>42696238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38079" sha1="fjxm7umyh83t8ul6td1pkp5t4hlvmen" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
'''Gabriele d’Annunzio''' rođen je u [[Pescara|Pescari]] ([[Abruzzo]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece; otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838–1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839–1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Predstavnici riječkih talijanaša nude talijanskom pjesniku - vojniku Gabrielu D'Annunziju da zauzme [[Rijeka|Rijeku]] i da je pridruži [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]].
On pristaje i kreće na taj pohod sa stotinjak talijanskih legionara [[11. rujna]] [[1919.]] iz mjesta Ronchi (koje od tada nosi naziv ''dei Legionari'').

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>fjxm7umyh83t8ul6td1pkp5t4hlvmen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696287</id>
      <parentid>42696238</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <comment>/* D'Annunzio i Rijeka */</comment>
      <origin>42696287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44423" sha1="2od4480ofr8g9rd9hm7xg0ffq70yqbi" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
'''Gabriele d’Annunzio''' rođen je u [[Pescara|Pescari]] ([[Abruzzo]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece; otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838–1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839–1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Priča koja povezuje D'Annunzija s gradom [[Rijeka|Rijekom]] smješta se u historijski kontekst događaja koje je talijanska historiografija [[1920-e|1920-ih]] godina nazvala &quot;Osakaćenom pobjedom&quot; (''Vittoria mutilata'') i &quot;riječkim pothvatom&quot; (''Impresa di Fiume''). D'Annunzio je ishod [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] za Italiju – kao i posljedično nezadovoljstvo među borcima – opisao kao &quot;osakaćenu pobjedu&quot;, jer je [[Kraljevina Italija]] ušla u rat [[1915.]] godine na temelju [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]], nadajući se da će dobiti [[Trentino-Južni Tirol|Trentino]], [[Trst]], [[Istra|Istru]] i [[Dalmacija|Dalmaciju]] u zamjenu za sudjelovanje u ratu na strani [[Antanta|Antante]] protiv [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Na [[Pariška mirovna konferencija (1919–1920)|Pariškoj mirovnoj konferenciji]] ([[1919]]/[[1920|20]]) Italija je stekla znatna područja – Trentino i Južni Tirol, Trst i dio Istre – no nije dobila Rijeku i Dalmaciju. 

Nakon povratka s bojišnice, D'Annunzio je postao glasnogovornik talijanskog nezadovoljstva i stekao brojne pristaše. Pri kraju sukoba, dana 28. oktobra 1918, je objavio jedamn strastven tekst u listu [[Corriere della Sera|Corriereu della Sera]] u kojem je branio ratne napore i zalagao se za prava Talijana u Istri i Dalmaciji.&lt;ref name=&quot;vittoriamultilata&quot;&gt;{{it}} {{cite news |last= D'Annunzio |first= Gabriele |authorlink= |date= 24. oktobra 1918|title= Vittoria nostra, non sarai mutilata|url= |work= |location= |publisher= [[Corriere della Sera]] | access-date=}} &lt;/ref&gt; Nakon primirja i neposdredno nakon odlaska [[Austrougarska vojska|ugarske vojske]] iz Rijeke, predstavnici riječkih talijanaša{{efn|Talijansko nacionalno vijeće u Rijeci, {{jez-it|Consiglio nazionale italiano di Fiume}}, predvođeno [[Antonio Grossich|Antoniom Grossichem]] (1849-1926).}} su proglasili [[30. oktobra]] [[1918.]] namjeru da se grad Rijeka pripoji [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. Hrvatsko-srpska strana je se oštro suprotstavila talijanskim zahtjevima.{{efn|Najžešći protivnici talijanskih pretenzija bili su [[Rikard Lenac]] (1868-1949), [[Konstantin Rojčević]] (1857-1941), [[Anton Korošec]], [[Ante Trumbić]] i [[Nikola Pašić]].}} 5. novembra D'Annunzio je se sastao u [[Venecija|Veneciji]] s predstavnicima Riječkoga talijanskog vijeća i obećao im punu potporu. Kada je 18. januara 1919. otvorena Pariška mirovna konferencija, talijansko izaslanstvo predvođeno [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandom]] i [[Sidney Sonnino|Sonninom]] istaknulo je zahtjev za Rijekom pozivajući se na Londonski ugovor. Prijedlogu je se protivio [[Woodrow Wilson]], koji je zagovarao stvaranje [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Dana 23. aprila 1919. je se obratio talijanskom narodu, objašnjavajući da bi – radi očuvanja novog poretka i osiguravanja stabilnosti za obje strane – Rijeku trebalo prepustiti hrvatsko-srpskoj državi kako bi služila kao trgovački izlaz, dok bi se istodobno talijanska granica uspostavila duž Alpa.&lt;ref&gt;{{cite journal| last1 = Becherelli | first1 = Alberto | last2 = | first2 = | date = 1995| title = Yugoslav-Italian Relations and the Adriatic Issue in the Late 1918 and the Early 1919 | url = https://www.academia.edu/11952872/Yugoslav_Italian_Relations_And_The_Adriatic_Issue_In_Late_1918_and_Early_1919 | journal = Empires and Nations from XVIII to XX Century | volume = | issue = | publisher= Newcastle| pages = 384-392| doi = | ref =}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Woodrow Wilson]], ''Statement on the Adriatic Question'', 23. aprila 1919. : ''The objections to Italy's claim for this port of entry in addition to the larger port of Trieste have been entirely plain. Fiume is the natural commercial outlet for the new Jugo-Slav States which, formerly part of Austria, are now in the ranks of the Entente Powers. The population of the district claimed by Italy is preponderantly Slavic, not Italian. Beyond even this, the Pact of London, signed in 1917, whereby the Western Entente Powers promised Italy certain stipulated territorial gains in case of victory, did not include Fiume. Whether a secret pact of the sort would rightly hold in any case, with the changed conditions brought about by the League of Nations, may be debatable.''&lt;/ref&gt; Talijanski prvi ministar Orlando je na sutradan napustio London i mirovne pregovore. Kao izravna posljedica, d'Annunzio je u maju 1919. objavio niz članaka s kojim se protivio Wilsonovu stajalištu te predvodio kampanju mobilizacije. Talijanski ministar rata, general [[Enrico Caviglia]] (1862-1945), je ga pozvao na red, zabranio mu održavanje javnog skupa i naredio mu povratak na dužnost u Veneciju. D'Annunzio, tada potpukovnik, je nakon toga napustio redove vojske. U međuvremenu je [[Benito Mussolini]] osnovao u [[Milano|Milanu]] &quot;Talijanski borbeni savez&quot; (''&lt;u&gt;Fasci&lt;/u&gt; italiani di combattimento'', 23. marta 1919), još jednu skupinu veterana nezadovoljnih ishodom rata. Njih su se dvojica sastala u Rimu 23. juna, a tijekom jula 1919. D'Annunzio je osmislio ideju o vojnoj akciji. Također u junu 1919. godine, politička kriza dovela je do pada [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandove]] vlade i stvaranje vlade [[Francesco Saverio Nitti|Francesca Saverija Nittija]], koji se zalagao za diplomatsko rješenje jadranskog pitanja. D'Annunzio ga je žestoko napadao, ističući njegovu političku slabost. Zatim, situacija u Rijeci se pogoršavala, u gradu su bili prisutni različiti vojni kontingenti savezničkih sila, dok su se talijanske nacionalističke skupine organizirale za aneksiju. [[Giovanni Host-Venturi|Giovanni Host-Ivessich]] (1892-1980) je osnovao &quot;Riječku legiju&quot; (''Legione Fiumana''). Nakon nekoliko sukoba, talijanskim postrojbama iz sastava Sardinskih grenadira (''Granatieri di Sardegna'') naređeno je da napuste grad. Oni su naprije napustili Rijeku (24. augusta) i nastanili se u [[Ronchi dei Legionari|Ronke]] ([[Furlanija-Julijska krajina|Furlanija]]), a zatim je jedan dio oficira i vojnika odbilo naredbu povlačenja te odlučilo se vratiti u Rijeku. Dana 11. septembra D'Annunzio je stigao u Ronke, gdje je – zajedno s Host-Venturijem i majorom [[Carlo Reina|Carlom Reinom]] (1881-1935) – stao na čelo grenadira i dobrovoljaca u pohod prema Rijeci. Kolona od otprilike tisuću ljudi je stigla u Rijeku 12. septembra 1919, zauzela grad bez borbe i proglasila njegovo pripojenje Italiji. Naravno Nittijeva vlada nije priznala taj čin. Time je nastala [[Italijanska uprava za Kvarner|Talijanska regencija Kvarnera]] (''Reggenza italiana del Carnaro''), samoproglašena država koja je trajala godinu i tri mjeseca (475 dana) tj. do [[30. decembra]] [[1920.]] godine.

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>2od4480ofr8g9rd9hm7xg0ffq70yqbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696288</id>
      <parentid>42696287</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografija */</comment>
      <origin>42696288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44424" sha1="84v4wwt7vzj1vqxqg2echzniq7dvk5a" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
Gabriele d’Annunzio rođen je u [[Pescara|Peskari]] ([[Abruzzo|Abruco]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece, otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838–1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839–1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Priča koja povezuje D'Annunzija s gradom [[Rijeka|Rijekom]] smješta se u historijski kontekst događaja koje je talijanska historiografija [[1920-e|1920-ih]] godina nazvala &quot;Osakaćenom pobjedom&quot; (''Vittoria mutilata'') i &quot;riječkim pothvatom&quot; (''Impresa di Fiume''). D'Annunzio je ishod [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] za Italiju – kao i posljedično nezadovoljstvo među borcima – opisao kao &quot;osakaćenu pobjedu&quot;, jer je [[Kraljevina Italija]] ušla u rat [[1915.]] godine na temelju [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]], nadajući se da će dobiti [[Trentino-Južni Tirol|Trentino]], [[Trst]], [[Istra|Istru]] i [[Dalmacija|Dalmaciju]] u zamjenu za sudjelovanje u ratu na strani [[Antanta|Antante]] protiv [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Na [[Pariška mirovna konferencija (1919–1920)|Pariškoj mirovnoj konferenciji]] ([[1919]]/[[1920|20]]) Italija je stekla znatna područja – Trentino i Južni Tirol, Trst i dio Istre – no nije dobila Rijeku i Dalmaciju. 

Nakon povratka s bojišnice, D'Annunzio je postao glasnogovornik talijanskog nezadovoljstva i stekao brojne pristaše. Pri kraju sukoba, dana 28. oktobra 1918, je objavio jedamn strastven tekst u listu [[Corriere della Sera|Corriereu della Sera]] u kojem je branio ratne napore i zalagao se za prava Talijana u Istri i Dalmaciji.&lt;ref name=&quot;vittoriamultilata&quot;&gt;{{it}} {{cite news |last= D'Annunzio |first= Gabriele |authorlink= |date= 24. oktobra 1918|title= Vittoria nostra, non sarai mutilata|url= |work= |location= |publisher= [[Corriere della Sera]] | access-date=}} &lt;/ref&gt; Nakon primirja i neposdredno nakon odlaska [[Austrougarska vojska|ugarske vojske]] iz Rijeke, predstavnici riječkih talijanaša{{efn|Talijansko nacionalno vijeće u Rijeci, {{jez-it|Consiglio nazionale italiano di Fiume}}, predvođeno [[Antonio Grossich|Antoniom Grossichem]] (1849-1926).}} su proglasili [[30. oktobra]] [[1918.]] namjeru da se grad Rijeka pripoji [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. Hrvatsko-srpska strana je se oštro suprotstavila talijanskim zahtjevima.{{efn|Najžešći protivnici talijanskih pretenzija bili su [[Rikard Lenac]] (1868-1949), [[Konstantin Rojčević]] (1857-1941), [[Anton Korošec]], [[Ante Trumbić]] i [[Nikola Pašić]].}} 5. novembra D'Annunzio je se sastao u [[Venecija|Veneciji]] s predstavnicima Riječkoga talijanskog vijeća i obećao im punu potporu. Kada je 18. januara 1919. otvorena Pariška mirovna konferencija, talijansko izaslanstvo predvođeno [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandom]] i [[Sidney Sonnino|Sonninom]] istaknulo je zahtjev za Rijekom pozivajući se na Londonski ugovor. Prijedlogu je se protivio [[Woodrow Wilson]], koji je zagovarao stvaranje [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Dana 23. aprila 1919. je se obratio talijanskom narodu, objašnjavajući da bi – radi očuvanja novog poretka i osiguravanja stabilnosti za obje strane – Rijeku trebalo prepustiti hrvatsko-srpskoj državi kako bi služila kao trgovački izlaz, dok bi se istodobno talijanska granica uspostavila duž Alpa.&lt;ref&gt;{{cite journal| last1 = Becherelli | first1 = Alberto | last2 = | first2 = | date = 1995| title = Yugoslav-Italian Relations and the Adriatic Issue in the Late 1918 and the Early 1919 | url = https://www.academia.edu/11952872/Yugoslav_Italian_Relations_And_The_Adriatic_Issue_In_Late_1918_and_Early_1919 | journal = Empires and Nations from XVIII to XX Century | volume = | issue = | publisher= Newcastle| pages = 384-392| doi = | ref =}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Woodrow Wilson]], ''Statement on the Adriatic Question'', 23. aprila 1919. : ''The objections to Italy's claim for this port of entry in addition to the larger port of Trieste have been entirely plain. Fiume is the natural commercial outlet for the new Jugo-Slav States which, formerly part of Austria, are now in the ranks of the Entente Powers. The population of the district claimed by Italy is preponderantly Slavic, not Italian. Beyond even this, the Pact of London, signed in 1917, whereby the Western Entente Powers promised Italy certain stipulated territorial gains in case of victory, did not include Fiume. Whether a secret pact of the sort would rightly hold in any case, with the changed conditions brought about by the League of Nations, may be debatable.''&lt;/ref&gt; Talijanski prvi ministar Orlando je na sutradan napustio London i mirovne pregovore. Kao izravna posljedica, d'Annunzio je u maju 1919. objavio niz članaka s kojim se protivio Wilsonovu stajalištu te predvodio kampanju mobilizacije. Talijanski ministar rata, general [[Enrico Caviglia]] (1862-1945), je ga pozvao na red, zabranio mu održavanje javnog skupa i naredio mu povratak na dužnost u Veneciju. D'Annunzio, tada potpukovnik, je nakon toga napustio redove vojske. U međuvremenu je [[Benito Mussolini]] osnovao u [[Milano|Milanu]] &quot;Talijanski borbeni savez&quot; (''&lt;u&gt;Fasci&lt;/u&gt; italiani di combattimento'', 23. marta 1919), još jednu skupinu veterana nezadovoljnih ishodom rata. Njih su se dvojica sastala u Rimu 23. juna, a tijekom jula 1919. D'Annunzio je osmislio ideju o vojnoj akciji. Također u junu 1919. godine, politička kriza dovela je do pada [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandove]] vlade i stvaranje vlade [[Francesco Saverio Nitti|Francesca Saverija Nittija]], koji se zalagao za diplomatsko rješenje jadranskog pitanja. D'Annunzio ga je žestoko napadao, ističući njegovu političku slabost. Zatim, situacija u Rijeci se pogoršavala, u gradu su bili prisutni različiti vojni kontingenti savezničkih sila, dok su se talijanske nacionalističke skupine organizirale za aneksiju. [[Giovanni Host-Venturi|Giovanni Host-Ivessich]] (1892-1980) je osnovao &quot;Riječku legiju&quot; (''Legione Fiumana''). Nakon nekoliko sukoba, talijanskim postrojbama iz sastava Sardinskih grenadira (''Granatieri di Sardegna'') naređeno je da napuste grad. Oni su naprije napustili Rijeku (24. augusta) i nastanili se u [[Ronchi dei Legionari|Ronke]] ([[Furlanija-Julijska krajina|Furlanija]]), a zatim je jedan dio oficira i vojnika odbilo naredbu povlačenja te odlučilo se vratiti u Rijeku. Dana 11. septembra D'Annunzio je stigao u Ronke, gdje je – zajedno s Host-Venturijem i majorom [[Carlo Reina|Carlom Reinom]] (1881-1935) – stao na čelo grenadira i dobrovoljaca u pohod prema Rijeci. Kolona od otprilike tisuću ljudi je stigla u Rijeku 12. septembra 1919, zauzela grad bez borbe i proglasila njegovo pripojenje Italiji. Naravno Nittijeva vlada nije priznala taj čin. Time je nastala [[Italijanska uprava za Kvarner|Talijanska regencija Kvarnera]] (''Reggenza italiana del Carnaro''), samoproglašena država koja je trajala godinu i tri mjeseca (475 dana) tj. do [[30. decembra]] [[1920.]] godine.

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>84v4wwt7vzj1vqxqg2echzniq7dvk5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696289</id>
      <parentid>42696288</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografija */</comment>
      <origin>42696289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44420" sha1="pojlx0ges0glnhtlsnz8k475z8kacij" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
Gabriele d’Annunzio rođen je u [[Pescara|Peskari]] ([[Abruzzo|Abruco]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece, otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838-1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839-1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Priča koja povezuje D'Annunzija s gradom [[Rijeka|Rijekom]] smješta se u historijski kontekst događaja koje je talijanska historiografija [[1920-e|1920-ih]] godina nazvala &quot;Osakaćenom pobjedom&quot; (''Vittoria mutilata'') i &quot;riječkim pothvatom&quot; (''Impresa di Fiume''). D'Annunzio je ishod [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] za Italiju – kao i posljedično nezadovoljstvo među borcima – opisao kao &quot;osakaćenu pobjedu&quot;, jer je [[Kraljevina Italija]] ušla u rat [[1915.]] godine na temelju [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]], nadajući se da će dobiti [[Trentino-Južni Tirol|Trentino]], [[Trst]], [[Istra|Istru]] i [[Dalmacija|Dalmaciju]] u zamjenu za sudjelovanje u ratu na strani [[Antanta|Antante]] protiv [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Na [[Pariška mirovna konferencija (1919–1920)|Pariškoj mirovnoj konferenciji]] ([[1919]]/[[1920|20]]) Italija je stekla znatna područja – Trentino i Južni Tirol, Trst i dio Istre – no nije dobila Rijeku i Dalmaciju. 

Nakon povratka s bojišnice, D'Annunzio je postao glasnogovornik talijanskog nezadovoljstva i stekao brojne pristaše. Pri kraju sukoba, dana 28. oktobra 1918, je objavio jedamn strastven tekst u listu [[Corriere della Sera|Corriereu della Sera]] u kojem je branio ratne napore i zalagao se za prava Talijana u Istri i Dalmaciji.&lt;ref name=&quot;vittoriamultilata&quot;&gt;{{it}} {{cite news |last= D'Annunzio |first= Gabriele |authorlink= |date= 24. oktobra 1918|title= Vittoria nostra, non sarai mutilata|url= |work= |location= |publisher= [[Corriere della Sera]] | access-date=}} &lt;/ref&gt; Nakon primirja i neposdredno nakon odlaska [[Austrougarska vojska|ugarske vojske]] iz Rijeke, predstavnici riječkih talijanaša{{efn|Talijansko nacionalno vijeće u Rijeci, {{jez-it|Consiglio nazionale italiano di Fiume}}, predvođeno [[Antonio Grossich|Antoniom Grossichem]] (1849-1926).}} su proglasili [[30. oktobra]] [[1918.]] namjeru da se grad Rijeka pripoji [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. Hrvatsko-srpska strana je se oštro suprotstavila talijanskim zahtjevima.{{efn|Najžešći protivnici talijanskih pretenzija bili su [[Rikard Lenac]] (1868-1949), [[Konstantin Rojčević]] (1857-1941), [[Anton Korošec]], [[Ante Trumbić]] i [[Nikola Pašić]].}} 5. novembra D'Annunzio je se sastao u [[Venecija|Veneciji]] s predstavnicima Riječkoga talijanskog vijeća i obećao im punu potporu. Kada je 18. januara 1919. otvorena Pariška mirovna konferencija, talijansko izaslanstvo predvođeno [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandom]] i [[Sidney Sonnino|Sonninom]] istaknulo je zahtjev za Rijekom pozivajući se na Londonski ugovor. Prijedlogu je se protivio [[Woodrow Wilson]], koji je zagovarao stvaranje [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Dana 23. aprila 1919. je se obratio talijanskom narodu, objašnjavajući da bi – radi očuvanja novog poretka i osiguravanja stabilnosti za obje strane – Rijeku trebalo prepustiti hrvatsko-srpskoj državi kako bi služila kao trgovački izlaz, dok bi se istodobno talijanska granica uspostavila duž Alpa.&lt;ref&gt;{{cite journal| last1 = Becherelli | first1 = Alberto | last2 = | first2 = | date = 1995| title = Yugoslav-Italian Relations and the Adriatic Issue in the Late 1918 and the Early 1919 | url = https://www.academia.edu/11952872/Yugoslav_Italian_Relations_And_The_Adriatic_Issue_In_Late_1918_and_Early_1919 | journal = Empires and Nations from XVIII to XX Century | volume = | issue = | publisher= Newcastle| pages = 384-392| doi = | ref =}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Woodrow Wilson]], ''Statement on the Adriatic Question'', 23. aprila 1919. : ''The objections to Italy's claim for this port of entry in addition to the larger port of Trieste have been entirely plain. Fiume is the natural commercial outlet for the new Jugo-Slav States which, formerly part of Austria, are now in the ranks of the Entente Powers. The population of the district claimed by Italy is preponderantly Slavic, not Italian. Beyond even this, the Pact of London, signed in 1917, whereby the Western Entente Powers promised Italy certain stipulated territorial gains in case of victory, did not include Fiume. Whether a secret pact of the sort would rightly hold in any case, with the changed conditions brought about by the League of Nations, may be debatable.''&lt;/ref&gt; Talijanski prvi ministar Orlando je na sutradan napustio London i mirovne pregovore. Kao izravna posljedica, d'Annunzio je u maju 1919. objavio niz članaka s kojim se protivio Wilsonovu stajalištu te predvodio kampanju mobilizacije. Talijanski ministar rata, general [[Enrico Caviglia]] (1862-1945), je ga pozvao na red, zabranio mu održavanje javnog skupa i naredio mu povratak na dužnost u Veneciju. D'Annunzio, tada potpukovnik, je nakon toga napustio redove vojske. U međuvremenu je [[Benito Mussolini]] osnovao u [[Milano|Milanu]] &quot;Talijanski borbeni savez&quot; (''&lt;u&gt;Fasci&lt;/u&gt; italiani di combattimento'', 23. marta 1919), još jednu skupinu veterana nezadovoljnih ishodom rata. Njih su se dvojica sastala u Rimu 23. juna, a tijekom jula 1919. D'Annunzio je osmislio ideju o vojnoj akciji. Također u junu 1919. godine, politička kriza dovela je do pada [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandove]] vlade i stvaranje vlade [[Francesco Saverio Nitti|Francesca Saverija Nittija]], koji se zalagao za diplomatsko rješenje jadranskog pitanja. D'Annunzio ga je žestoko napadao, ističući njegovu političku slabost. Zatim, situacija u Rijeci se pogoršavala, u gradu su bili prisutni različiti vojni kontingenti savezničkih sila, dok su se talijanske nacionalističke skupine organizirale za aneksiju. [[Giovanni Host-Venturi|Giovanni Host-Ivessich]] (1892-1980) je osnovao &quot;Riječku legiju&quot; (''Legione Fiumana''). Nakon nekoliko sukoba, talijanskim postrojbama iz sastava Sardinskih grenadira (''Granatieri di Sardegna'') naređeno je da napuste grad. Oni su naprije napustili Rijeku (24. augusta) i nastanili se u [[Ronchi dei Legionari|Ronke]] ([[Furlanija-Julijska krajina|Furlanija]]), a zatim je jedan dio oficira i vojnika odbilo naredbu povlačenja te odlučilo se vratiti u Rijeku. Dana 11. septembra D'Annunzio je stigao u Ronke, gdje je – zajedno s Host-Venturijem i majorom [[Carlo Reina|Carlom Reinom]] (1881-1935) – stao na čelo grenadira i dobrovoljaca u pohod prema Rijeci. Kolona od otprilike tisuću ljudi je stigla u Rijeku 12. septembra 1919, zauzela grad bez borbe i proglasila njegovo pripojenje Italiji. Naravno Nittijeva vlada nije priznala taj čin. Time je nastala [[Italijanska uprava za Kvarner|Talijanska regencija Kvarnera]] (''Reggenza italiana del Carnaro''), samoproglašena država koja je trajala godinu i tri mjeseca (475 dana) tj. do [[30. decembra]] [[1920.]] godine.

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>pojlx0ges0glnhtlsnz8k475z8kacij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696291</id>
      <parentid>42696289</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <comment>/* D'Annunzio i Rijeka */</comment>
      <origin>42696291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44436" sha1="kgi0syi197rwgbiubw41uosx3y3n0ox" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
Gabriele d’Annunzio rođen je u [[Pescara|Peskari]] ([[Abruzzo|Abruco]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece, otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838-1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839-1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Priča koja povezuje D'Annunzija s gradom [[Rijeka|Rijekom]] smješta se u historijski kontekst događaja koje je talijanska historiografija [[1920-e|1920-ih]] godina nazvala &quot;Osakaćenom pobjedom&quot; (''Vittoria mutilata'') i &quot;riječkim pothvatom&quot; (''Impresa di Fiume''). D'Annunzio je ishod [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] za Italiju – kao i posljedično nezadovoljstvo među borcima – opisao kao &quot;osakaćenu pobjedu&quot;, jer je [[Kraljevina Italija]] ušla u rat [[1915.]] godine na temelju [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]], nadajući se da će dobiti [[Trentino-Južni Tirol|Trentino]], [[Trst]], [[Istra|Istru]] i [[Dalmacija|Dalmaciju]] u zamjenu za sudjelovanje u ratu na strani [[Antanta|Antante]] protiv [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Stoga, na poslijeratnoj [[Pariška mirovna konferencija (1919–1920)|Mirovnoj konferenciji u Parizu]] ([[1919]]/[[1920|20]]) stekla je znatna područja (Trentino i Južni Tirol, Trst i dio Istre), no nije dobila Rijeku i Dalmaciju. 

Nakon povratka s bojišnice, D'Annunzio je postao glasnogovornik talijanskog nezadovoljstva i stekao je brojne pristaše. Pri samome kraju sukoba, dana 28. oktobra 1918, je objavio jedan strastven tekst u listu [[Corriere della Sera|Corriereu della Sera]] u kojem je branio ratne napore i zalagao se za prava Talijana u Istri i Dalmaciji.&lt;ref name=&quot;vittoriamultilata&quot;&gt;{{it}} {{cite news |last= D'Annunzio |first= Gabriele |authorlink= |date= 24. oktobra 1918|title= Vittoria nostra, non sarai mutilata|url= |work= |location= |publisher= [[Corriere della Sera]] | access-date=}} &lt;/ref&gt; Nakon primirja i neposdredno nakon odlaska [[Austrougarska vojska|ugarske vojske]] iz Rijeke, predstavnici riječkih talijanaša{{efn|Talijansko nacionalno vijeće u Rijeci, {{jez-it|Consiglio nazionale italiano di Fiume}}, predvođeno [[Antonio Grossich|Antoniom Grossichem]] (1849-1926).}} su proglasili [[30. oktobra]] [[1918.]] namjeru da se grad Rijeka pripoji [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. Hrvatsko-srpska strana je se oštro suprotstavila talijanskim zahtjevima.{{efn|Najžešći protivnici talijanskih pretenzija bili su [[Rikard Lenac]] (1868-1949), [[Konstantin Rojčević]] (1857-1941), [[Anton Korošec]], [[Ante Trumbić]] i [[Nikola Pašić]].}} 5. novembra D'Annunzio je se sastao u [[Venecija|Veneciji]] s predstavnicima Riječkoga talijanskog vijeća i obećao im punu potporu. Kada je 18. januara 1919. otvorena Pariška mirovna konferencija, talijansko izaslanstvo predvođeno [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandom]] i [[Sidney Sonnino|Sonninom]] istaknulo je zahtjev za Rijekom pozivajući se na Londonski ugovor. Prijedlogu je se protivio [[Woodrow Wilson]], koji je zagovarao stvaranje [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Dana 23. aprila 1919. je se obratio talijanskom narodu, objašnjavajući da bi – radi očuvanja novog poretka i osiguravanja stabilnosti za obje strane – Rijeku trebalo prepustiti hrvatsko-srpskoj državi kako bi služila kao trgovački izlaz, dok bi se istodobno talijanska granica uspostavila duž Alpa.&lt;ref&gt;{{cite journal| last1 = Becherelli | first1 = Alberto | last2 = | first2 = | date = 1995| title = Yugoslav-Italian Relations and the Adriatic Issue in the Late 1918 and the Early 1919 | url = https://www.academia.edu/11952872/Yugoslav_Italian_Relations_And_The_Adriatic_Issue_In_Late_1918_and_Early_1919 | journal = Empires and Nations from XVIII to XX Century | volume = | issue = | publisher= Newcastle| pages = 384-392| doi = | ref =}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Woodrow Wilson]], ''Statement on the Adriatic Question'', 23. aprila 1919. : ''The objections to Italy's claim for this port of entry in addition to the larger port of Trieste have been entirely plain. Fiume is the natural commercial outlet for the new Jugo-Slav States which, formerly part of Austria, are now in the ranks of the Entente Powers. The population of the district claimed by Italy is preponderantly Slavic, not Italian. Beyond even this, the Pact of London, signed in 1917, whereby the Western Entente Powers promised Italy certain stipulated territorial gains in case of victory, did not include Fiume. Whether a secret pact of the sort would rightly hold in any case, with the changed conditions brought about by the League of Nations, may be debatable.''&lt;/ref&gt; Talijanski prvi ministar Orlando je na sutradan napustio London i mirovne pregovore. Kao izravna posljedica, d'Annunzio je u maju 1919. objavio niz članaka s kojim se protivio Wilsonovu stajalištu te predvodio kampanju mobilizacije. Talijanski ministar rata, general [[Enrico Caviglia]] (1862-1945), je ga pozvao na red, zabranio mu održavanje javnog skupa i naredio mu povratak na dužnost u Veneciju. D'Annunzio, tada potpukovnik, je nakon toga napustio redove vojske. U međuvremenu je [[Benito Mussolini]] osnovao u [[Milano|Milanu]] &quot;Talijanski borbeni savez&quot; (''&lt;u&gt;Fasci&lt;/u&gt; italiani di combattimento'', 23. marta 1919), još jednu skupinu veterana nezadovoljnih ishodom rata. Njih su se dvojica sastala u Rimu 23. juna, a tijekom jula 1919. D'Annunzio je osmislio ideju o vojnoj akciji. Također u junu 1919. godine, politička kriza dovela je do pada [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandove]] vlade i stvaranje vlade [[Francesco Saverio Nitti|Francesca Saverija Nittija]], koji se zalagao za diplomatsko rješenje jadranskog pitanja. D'Annunzio ga je žestoko napadao, ističući njegovu političku slabost. Zatim, situacija u Rijeci se pogoršavala, u gradu su bili prisutni različiti vojni kontingenti savezničkih sila, dok su se talijanske nacionalističke skupine organizirale za aneksiju. [[Giovanni Host-Venturi|Giovanni Host-Ivessich]] (1892-1980) je osnovao &quot;Riječku legiju&quot; (''Legione Fiumana''). Nakon nekoliko sukoba, talijanskim postrojbama iz sastava Sardinskih grenadira (''Granatieri di Sardegna'') naređeno je da napuste grad. Oni su naprije napustili Rijeku (24. augusta) i nastanili se u [[Ronchi dei Legionari|Ronke]] ([[Furlanija-Julijska krajina|Furlanija]]), a zatim je jedan dio oficira i vojnika odbilo naredbu povlačenja te odlučilo se vratiti u Rijeku. Dana 11. septembra D'Annunzio je stigao u Ronke, gdje je – zajedno s Host-Venturijem i majorom [[Carlo Reina|Carlom Reinom]] (1881-1935) – stao na čelo grenadira i dobrovoljaca u pohod prema Rijeci. Kolona od otprilike tisuću ljudi je stigla u Rijeku 12. septembra 1919, zauzela grad bez borbe i proglasila njegovo pripojenje Italiji. Naravno Nittijeva vlada nije priznala taj čin. Time je nastala [[Italijanska uprava za Kvarner|Talijanska regencija Kvarnera]] (''Reggenza italiana del Carnaro''), samoproglašena država koja je trajala godinu i tri mjeseca (475 dana) tj. do [[30. decembra]] [[1920.]] godine.

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>kgi0syi197rwgbiubw41uosx3y3n0ox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696292</id>
      <parentid>42696291</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inokosni organ</username>
        <id>160059</id>
      </contributor>
      <origin>42696292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44559" sha1="gwkn47k0kx0hz34hpwzgmfb0201vqre" xml:space="preserve">{{sređivanje}}
{{Infokutija pisac
| ime             = Gabriele d'Annunzio
| slika           = D Annunzio IMG.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = Gabriele d'Annunzio
| datum_rođenja   = {{birth date|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[Pescara]]
| datum_smrti     = {{death date and age|1938|3|1|1863|3|12|df=y}}
| mjesto_smrti    = [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]]
| počivalište     = 
| pseudonim       = ''Il Vate'' (Prorok)
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = Maria Hardouin&lt;br/&gt;Barbara Leoni&lt;br/&gt;Alessandra di Rudinì&lt;br/&gt;Maria Cruyllas Gravina{{efn|Grofica Maria Anguissola od San Damiana (Cruyllas Gravina), kneginja od Ramaccae (1861-1933)}}&lt;br/&gt;[[Eleonora Duse]]&lt;br/&gt;Nathalie de Goloubeff&lt;br/&gt;Natalie Barney&lt;br/&gt;Ida Rubinstein&lt;br/&gt;Luisa Baccara
| djeca           = Mario{{efn|Mario D'Annunzio (1884-1964)}}&lt;br/&gt;Gabriele Maria{{efn|Gabriele Maria D'Annunzio (1886-1945)}}&lt;br/&gt;Ugo Veniero{{efn|Ugo Veniero D'Annunzio (1887-1945)}}&lt;br/&gt;Renata{{efn|Renata d'Annunzio (1893-1976)}}&lt;br/&gt;Dante Gabriele{{efn|Dante Gabriele Gravina d'Annunzio (1897-1978)}}
| obrazovanje     = 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = [[pjesnik]], [[roman]]opisac, [[dramski pisac|dramatičar]], [[novinar]]
| period          = 1893 – 1916&lt;br/&gt;{{small|1879 – 1935 (razdoblje aktivnosti)}}
| jezik           = 
| pokret          = [[Dekadentni pokret|dekadentizam]]
| žanr            = 
| znamenita_djela = &lt;div&gt;
* ''Il piacere'' (1889)
* ''L’innocente'' (1892)
* ''Poema paradisiaco'' (1893)
* ''Il trionfo della morte'' (1894)
* ''Il fuoco'' (1900)
* ''Alcyone'' (1903)
* ''La figlia di Iorio'' (1904)
* ''Notturno'' (1921)&lt;/div&gt;
| nagrade         = 
| uticaj_od       = [[Giosuè Carducci|Carducci]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]], [[Giovanni Verga|Verga]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Gustave Flaubert|Flaubert]], [[Fjodor Dostojevski|Dostojevski]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Richard Wagner|Wagner]]
| uticaj_na       = [[Giovanni Comisso|Comisso]], [[Sem Benelli|Benelli]], [[Guido da Verona|da Verona]], [[Liala]], [[Pitigrilli]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Curzio Malaparte|Malaparte]], [[Massimo Bontempelli|Bontempelli]], [[Riccardo Bacchelli|Bacchelli]], [[Ardengo Soffici|Soffici]], [[Giovanni Papini|Papini]], [[Ramón Gómez de la Serna|Gómez de la Serna]], [[Paul Valéry|Valéry]], [[Rubén Darío|Darío]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Tin Ujević|Ujević]], [[Ranko Marinković|Marinković]], [[Jovan Dučić|Dučić]], [[Miloš Crnjanski|Crnjanski]]
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Gabriele D'Annunzio''' ([[Pescara]], [[12. marta]] [[1863.]] – [[Gardone Riviera, Brescia|Gardone Riviera]], [[1. marta]] [[1938]]), talijanski pjesnik, dramaturg i političar. Jedan je od značajnijih članova [[iredentizam|iredentističkog]] pokreta te duhovni inspirator [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]].

== Biografija ==
Gabriele d’Annunzio rođen je u [[Pescara|Peskari]] ([[Abruzzo|Abruco]]) [[12. marta]] [[1863.]] u imućnoj građanskoj porodici. Bio je treće od petero djece, otac mu je bio Francesco Paolo d’Annunzio (1838-1893),{{efn|Otac Gabriela je bio Francesco Paolo (1838-1893), rođen s prezimenom Rapagnetta jer je bio sin Camilla Rapagnete, ali ga je posvojio njegov poočim Antonio d’Annunzio, od kojega je poslije naslijedio veliko bogatstvo.{{sfn|Gatti|1956|1}}{{sfn|Rapagnetta|1938}}}} a majka Luisa de Benedictis (1839-1917). Djetinjstvo mu je bilo sretno, bio je prerano zreo dječak, a školovao se u uglednom liceju Cicognini{{efn|Državni nacionalni konvikt Francesco Cicognini (''Convitto nazionale statale Francesco Cicognini'') je najstarija obrazovna ustanova u [[Prato|Pratu]]. Osnovan je [[1692.]] godine djelovanjem [[Isusovci|isusovaca]]. Uprava je bila povjerena predstavnicima mjesnog [[Katolička crkva|klera]], kojemu je pripadala i većina nastavnika. Godine [[1882.]] Konvikt Cicognini je postao državna ustanova i u njemu se oblikovala inteligencija prve ujedinjene Italije. Među ostalima, u njemu su se školovali Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Mazzoni, [[Tommaso Landolfi]], Sam Benelli, [[Curzio Malaparte]], [[Bettino Ricasoli]] i Cesare Guasti.}} u [[Prato|Pratu]], gdje je postizao izvrsne rezultate. Posebno se zanimao za poeziju [[Giosuè Carducci|Giosuèa Carduccija]] (kojemu je i uputio jedno pismo), a u šesnaestoj godini, uz novčanu potporu oca Francesca Paola, objavio je svoju prvu zbirku pjesama, &quot;''Primo vere''&quot; ([[1879.]]). Djelo je naišlo na prilično dobar odjek kod kritike u jednom članku izašlom u časopisu &quot;Fanfulla della domenica&quot;.

Godine [[1880.]] odselio je u Rim, gdje se upisuje na Književni fakultet [[Univerzitet Sapienza u Rimu|Univerziteta u Rimu]], ali ubrzo kreće sasvim drugim putem.{{sfn|Carlino|1986}} Kao vrlo briljantan mladić, ulazi u rimski mondeni život, ima više ljubavnih pustolovina i druži se s krugom pisaca, umjetnika i muzičara, među kojima su [[Giosuè Carducci]], Guido Baccelli, nakladnik Angelo Sommaruga, [[Luigi Capuana]], [[Giovanni Verga]], Enrico Nencioni, [[Cesare Pascarella]], [[Felice Cavallotti]]. Također je bio povezan s krugom mladih umjetnika i pisaca iz Abruzza okupljenih oko časopisa &quot;Cronaca bizantina&quot;, među kojima su bili Francesco Paolo Michetti, [[Edoardo Scarfoglio]], Francesco Paolo Tosti, Costantino Barbarella, Pasquale Masciantonio.{{sfn|Carlino|1986}} Između [[1880.]] i [[1886.]] objavljuje tri nove pjesničke zbirke i tri zbirke pripovijedaka. Godine [[1883.]] ženi se, brakom &quot;iz nužde&quot; (jer je ona već bila trudna s njihovim prvim sinom Mariom), s Marijom Hardouin, vojvotkinjom od Gallesea, s kojom je imao troje djece (Mario, Gabriele Maria i Ugo Veniero). Brak je završio zakonskom rastavom nakon nekoliko godina – iako će ostati u dobrim odnosima – zbog brojnih D’Annunzijevih izvanbračnih veza. Godine [[1887.]] započinje strastvenu vezu s Barbarom Leoni, koja će ostati njegova najveća ljubav, iako je njihova priča trajala samo pet godina. Piše za rimske novine &quot;La Tribuna&quot;, koje su osnovali predstavnici &quot;[[Historijska ljevica (Italija)|Povijesne ljevice]]&quot; Alfredo Baccarini i [[Giuseppe Zanardelli]]. Između [[1889.]] i [[1891.]] postiže književni uspjeh s romanom &quot;''Il piacere''&quot; (Naslada), objavljenim u [[Milano|Milanu]] kod izdavača Treves. Djelo postaje pravi književni događaj: knjiga se pretvara u popularni bestseler u tadašnjoj Italiji i dobiva odlične ocjene književne kritike. U sljedećim desetljećima &quot;''Il piacere''&quot; postat će najemblematičniji roman talijanskog [[Dekadentni pokret|dekadentizma]]. Uspjeh je bio nagao i ogroman, ali D’Annunzio je imao sklonost mondenom životu i stalnom zaduživanju. Godine [[1892.]], ponovno kod Trevesa, objavljuje svoja druga dva romana: &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; i &quot;''L’innocente''&quot;. &quot;''L’innocente''&quot; postiže dobar uspjeh, dok &quot;''Giovanni Episcopo''&quot; manje osvaja publiku, iako je zanimljiv psihološki roman s [[dostojevski]]jevskim utjecajima. Pritisnut rastućim ekonomskim teškoćama, D'Annunzio seli se u [[Napulj]], gdje piše za &quot;Il Mattino&quot; [[Edoardo Scarfoglio|Edoarda Scarfoglia]] i [[Matilde Serao]], te pronalazi novo, živahno kulturno ozračje, svježije od rimskih tjeskoba. U Napulju započinje vezu s Marijom Cruyllas Gravina, plemkinjom udanom za grofa Guida Anguissolu di San Damiano, topničkog kapetana. Iz njihove izvanbračne veze (za oboje) rađaju se dvoje djece (Renata i Dante), koje D’Annunzio priznaje. Ta epizoda će dodatno zakomplicirati njegovu već krhku financijsku situaciju, a postaje i javni skandal jer je uključivala udanu plemkinju. U Napulju piše dva romana – &quot;''Trionfo della morte''&quot; (1894.) i &quot;''Le vergini delle rocce''&quot; (1895.) – koji postižu solidan uspjeh. U tom razdoblju javlja se i njegov prvi dodir s djelima [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]], čiji se elementi prepoznaju u romanu &quot;''Le vergini delle rocce''&quot;. Objavljuje jedno od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih [[Poezija|pjesničkih]] djela, &quot;Poema paradisiaco&quot; (Rajska poema, 1893). U tim je godinama poduzeo jedno putovanje natrag u [[Abruzzo]], a zatim i putovanje u [[Grčka|Grčku]]. U Napulju ga privlači i [[politika]] tako da je se kandidirao na izborima [[1897.]], uz potporu spomenutog Francesca Paola Tostija i novinsko-mondenog kruga &quot;Il Mattino&quot;. Dobiva zastupnički mandat u [[Parlament Italije|narodnoj skupštini]] [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u redovima parlamentarne Desnice, iako će njegovo političko iskustvo bilo kratko i protriječno. Ubrzo je shvatio da ga politika zapravo ne zanima. No, D’Annunzio napušta Napulj [[1897.]] godine, odmah nakon izbora, i seli se u [[Firenca|Firencu]], tada jedan od najživljih kulturnih centara Italije. Naime, u Napulju se uspio afirmirati – što je u [[Rim]]u bilo puno teže – zahvaljujući potpori novina &quot;Il Mattino&quot;, ali mu napuljski život više nije osiguravao dovoljno prihoda, a kulturna scena postajala je manje zanimljiva, dok je Firenca nudila prestižnije književno i [[Teatar|kazališno]] okruženje, važna izdavačka imena poput Trevesa, otvoreniju publiku, pa tako i veću vidljivost i potencijalnu zaradu. U tom razdoblju razvija intenzivnu vezu s [[Eleonora Duse|Eleonorom Duse]],{{efn|Njihova je veza započela [[1892.]] kao razmjena pisama. [[Eleonora Duse]] tada je već bila slavna glumica, a on se snažno zaljubio u nju. Iz te će razmjene proizaći D’Annunzijeva strast prema kazalištu. Osobno su se upoznali [[1894.]], a iz tog susreta rodila se ljubavna strast.}} istodobno sentimentalnu i umjetnički plodnu. To je vrijeme velike stvaralačke energije za oboje – &quot;''La città morta''&quot; (1898), &quot;''La Gioconda''&quot; (1899), &quot;''Il fuoco''&quot; (1900) – i velikog društvenog ugleda. Godine [[1903.]] objavljuje jednu od svojih najuspjelijih i najcjenjenijih pjesničkih zbirki, &quot;''Alcyone''&quot; (1903),{{sfn|Carlino|1986}} kasnije uvrštenu zajedno s drugim djelima u zbirku &quot;''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi''&quot;. U tim se godinama D’Annunzio približava i [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]], mada nema dokaza o njegovu formalnom pristupu. Godine [[1902.]] posjećuje [[Istra|Istru]], tada pod [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom]]. Veza s Eleonorom Duse završava [[1904.]], uglavnom zbog prijevara i razočaranja. Eleonora je izišla duboko ranjena iz veze, trpjela je [[Depresija|depresiju]], iscrpljenost i zdravstvene probleme. Odlučila se privremeno povući sa scene, živjela je između Italije i inozemstva, osobito u [[Švicarska|Švicarskoj]] i [[Sjedinjene Države|Sjedinjenim Državama]], gdje će provesti i posljednje godine života. On se, pak, posvećuje novim proznim djelima – &quot;''Forse che sì forse che no''&quot;, roman iz [[1910.]] – i kazališnim komadima – među ostalima, &quot;''La figlia di Iorio''&quot; ([[1904]]), [[tragedija]] na abruzzeskom dijalektu i veliki uspjeh. To su godine u kojima D’Annunzio i dalje dominira talijanskom književnom scenom, ali luksuzni firentinski život i dugovi nagomilani tijekom godina s Duse tada izviru na vrh.

U julu [[1910.]], progonjen od vjerovnika, mora pobjeći iz Italije i sklanja se u [[Francuska|Francusku]], gdje ga u [[Pariz]]u povoljno prihvaćaju književni i kazališni krugovi. Isprva boravi u elegantnoj vili u [[Neuilly-sur-Seine]], koju su mu stavili na raspolaganje prijatelji i [[Mecena|mecene]]. Godine 1913. preselio se u središte Pariza. Godine [[1914.]], s izbijanjem rata, često se seli, boraveći i u [[Arcachon]]u te u drugim francuskim mjestima, živeći između Pariza i provincije. U Francuskoj ima brojne ljubavne veze,{{efn|Plemkinja Léonie Dusey de la Rosière, pjesnikinja [[Marie de Régnier]], američka spisateljica [[Natalie Barney]], švicarski sopran Lucienne Bréval.}} sklapa čvrsta prijateljstva u pariškom umjetničkom okruženju ([[Paul Valéry|Valéry]], [[Jean Cocteau|Cocteau]], [[Paul Claudel|Claudel]], [[Romain Rolland|Rolland]], [[Gabriel Fauré|Fauré]], [[Ida Rubinstein|Rubinstein]], [[Claude Debussy|Debussy]], [[Georges Hérelle|Hérelle]]), vodi vrlo mondeni život, posjećuje pariške salone i stvara više kazališnih djela. Prvu svoju dramu objavljuje u suradnji sa skladateljem [[Claude Debussy|Claudeom Debussyjem]] &quot;Muke svetog Sebastijana&quot; (''Le martyre de Saint Sébastien'') kojeg je smatrao osobnim svecom-zaštitnikom.{{efn|Vidi: [[Sveti Sebastijan]], [[mučenik]] ubijen prilikom [[Dioklecijan]]ovog progona krišćana u [[3. vijek]]u. }} Zatim prate drame &quot;''Parisina''&quot; (1912) i &quot;''La Pisanelle ou la mort du Caravage''&quot; (1913). Istodobno piše za brojne talijanske (&quot;Il Mattino&quot;, &quot;La Tribuna&quot;) i francuske novine i časopise (&quot;[[Le Figaro]]&quot;, &quot;La Revue de Paris&quot;, &quot;La Renaissance Latine&quot;), a osobito za &quot;[[Corriere della Sera]]&quot;, prateći i komentirajući tadašnju talijansku umjetničku i političku scenu.{{sfn|Carlino|1986}}
&lt;!-- dodati [[Krvavi Božić]]] --&gt;

Umro je [[1. marta]] [[1938.]] u svojoj vili u Gardone Rivieri, u dobi od 74 godine, vjerojatno zbog posljedica slučajnog pada niz stepenice. Režim mu je priredio državni sprovod s visokim počastima, kojemu su prisustvovali brojni visoki dužnosnici stranke ([[Benito Mussolini|Mussolini]], [[Emilio De Bono|De Bono]], [[Filippo Tommaso Marinetti|Marinetti]], [[Achille Starace|Starace]]).&lt;ref&gt;{{cite AV media | people= |date= 1938 |title= I funerali di Gabriele D'Annunzio |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=xYl4y3d6Q5Y |access-date=2025-10-01 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= HistoryColor @[[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}} Originalni snimak iz arhiva Istituto Luce RAI.&lt;/ref&gt;

=== D'Annunzio i Rijeka ===
Priča koja povezuje D'Annunzija s gradom [[Rijeka|Rijekom]] smješta se u historijski kontekst događaja koje je talijanska historiografija [[1920-e|1920-ih]] godina nazvala &quot;Osakaćenom pobjedom&quot; (''Vittoria mutilata'') i &quot;riječkim pothvatom&quot; (''Impresa di Fiume''). D'Annunzio je ishod [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] za Italiju – kao i posljedično nezadovoljstvo među borcima – opisao kao &quot;osakaćenu pobjedu&quot;, jer je [[Kraljevina Italija]] ušla u rat [[1915.]] godine na temelju [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]], nadajući se da će dobiti [[Trentino-Južni Tirol|Trentino]], [[Trst]], [[Istra|Istru]] i [[Dalmacija|Dalmaciju]] u zamjenu za sudjelovanje u ratu na strani [[Antanta|Antante]] protiv [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Stoga, na poslijeratnoj [[Pariška mirovna konferencija (1919–1920)|Mirovnoj konferenciji u Parizu]] ([[1919]]/[[1920|20]]) stekla je znatna područja (Trentino i Južni Tirol, Trst i dio Istre), no nije dobila Rijeku i Dalmaciju. 

Nakon povratka s bojišnice, D'Annunzio je postao glasnogovornik talijanskog nezadovoljstva i stekao je brojne pristaše. Pri samome kraju sukoba, dana 28. oktobra 1918, je objavio jedan strastven tekst u listu [[Corriere della Sera|Corriereu della Sera]] u kojem je branio ratne napore i zalagao se za prava Talijana u Istri i Dalmaciji.&lt;ref name=&quot;vittoriamultilata&quot;&gt;{{it}} {{cite news |last= D'Annunzio |first= Gabriele |authorlink= |date= 24. oktobra 1918|title= Vittoria nostra, non sarai mutilata|url= https://www.corriere.it/sette/26_marzo_11/gabriele-d-annunzio-vittoria-mutilata-e1d7adb5-df01-4956-adad-753253b30xlk.shtml |work= |location= |publisher= [[Corriere della Sera]] | access-date=}} &lt;/ref&gt; Nakon primirja i neposdredno nakon odlaska [[Austrougarska vojska|ugarske vojske]] iz Rijeke, predstavnici riječkih talijanaša{{efn|Talijansko nacionalno vijeće u Rijeci, {{jez-it|Consiglio nazionale italiano di Fiume}}, predvođeno [[Antonio Grossich|Antoniom Grossichem]] (1849-1926).}} su proglasili [[30. oktobra]] [[1918.]] namjeru da se grad Rijeka pripoji [[Kraljevina Italija|Kraljevini Italiji]]. Hrvatsko-srpska strana je se oštro suprotstavila talijanskim zahtjevima.{{efn|Najžešći protivnici talijanskih pretenzija bili su [[Rikard Lenac]] (1868-1949), [[Konstantin Rojčević]] (1857-1941), [[Anton Korošec]], [[Ante Trumbić]] i [[Nikola Pašić]].}} 5. novembra D'Annunzio je se sastao u [[Venecija|Veneciji]] s predstavnicima Riječkoga talijanskog vijeća i obećao im punu potporu. Kada je 18. januara 1919. otvorena Pariška mirovna konferencija, talijansko izaslanstvo predvođeno [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandom]] i [[Sidney Sonnino|Sonninom]] istaknulo je zahtjev za Rijekom pozivajući se na Londonski ugovor. Prijedlogu je se protivio [[Woodrow Wilson]], koji je zagovarao stvaranje [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Dana 23. aprila 1919. je se obratio talijanskom narodu, objašnjavajući da bi – radi očuvanja novog poretka i osiguravanja stabilnosti za obje strane – Rijeku trebalo prepustiti hrvatsko-srpskoj državi kako bi služila kao trgovački izlaz, dok bi se istodobno talijanska granica uspostavila duž Alpa.&lt;ref&gt;{{cite journal| last1 = Becherelli | first1 = Alberto | last2 = | first2 = | date = 1995| title = Yugoslav-Italian Relations and the Adriatic Issue in the Late 1918 and the Early 1919 | url = https://www.academia.edu/11952872/Yugoslav_Italian_Relations_And_The_Adriatic_Issue_In_Late_1918_and_Early_1919 | journal = Empires and Nations from XVIII to XX Century | volume = | issue = | publisher= Newcastle| pages = 384-392| doi = | ref =}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Woodrow Wilson]], ''Statement on the Adriatic Question'', 23. aprila 1919. : ''The objections to Italy's claim for this port of entry in addition to the larger port of Trieste have been entirely plain. Fiume is the natural commercial outlet for the new Jugo-Slav States which, formerly part of Austria, are now in the ranks of the Entente Powers. The population of the district claimed by Italy is preponderantly Slavic, not Italian. Beyond even this, the Pact of London, signed in 1917, whereby the Western Entente Powers promised Italy certain stipulated territorial gains in case of victory, did not include Fiume. Whether a secret pact of the sort would rightly hold in any case, with the changed conditions brought about by the League of Nations, may be debatable.''&lt;/ref&gt; Talijanski prvi ministar Orlando je na sutradan napustio London i mirovne pregovore. Kao izravna posljedica, d'Annunzio je u maju 1919. objavio niz članaka s kojim se protivio Wilsonovu stajalištu te predvodio kampanju mobilizacije. Talijanski ministar rata, general [[Enrico Caviglia]] (1862-1945), je ga pozvao na red, zabranio mu održavanje javnog skupa i naredio mu povratak na dužnost u Veneciju. D'Annunzio, tada potpukovnik, je nakon toga napustio redove vojske. U međuvremenu je [[Benito Mussolini]] osnovao u [[Milano|Milanu]] &quot;Talijanski borbeni savez&quot; (''&lt;u&gt;Fasci&lt;/u&gt; italiani di combattimento'', 23. marta 1919), još jednu skupinu veterana nezadovoljnih ishodom rata. Njih su se dvojica sastala u Rimu 23. juna, a tijekom jula 1919. D'Annunzio je osmislio ideju o vojnoj akciji. Također u junu 1919. godine, politička kriza dovela je do pada [[Vittorio Emanuele Orlando|Orlandove]] vlade i stvaranje vlade [[Francesco Saverio Nitti|Francesca Saverija Nittija]], koji se zalagao za diplomatsko rješenje jadranskog pitanja. D'Annunzio ga je žestoko napadao, ističući njegovu političku slabost. Zatim, situacija u Rijeci se pogoršavala, u gradu su bili prisutni različiti vojni kontingenti savezničkih sila, dok su se talijanske nacionalističke skupine organizirale za aneksiju. [[Giovanni Host-Venturi|Giovanni Host-Ivessich]] (1892-1980) je osnovao &quot;Riječku legiju&quot; (''Legione Fiumana''). Nakon nekoliko sukoba, talijanskim postrojbama iz sastava Sardinskih grenadira (''Granatieri di Sardegna'') naređeno je da napuste grad. Oni su naprije napustili Rijeku (24. augusta) i nastanili se u [[Ronchi dei Legionari|Ronke]] ([[Furlanija-Julijska krajina|Furlanija]]), a zatim je jedan dio oficira i vojnika odbilo naredbu povlačenja te odlučilo se vratiti u Rijeku. Dana 11. septembra D'Annunzio je stigao u Ronke, gdje je – zajedno s Host-Venturijem i majorom [[Carlo Reina|Carlom Reinom]] (1881-1935) – stao na čelo grenadira i dobrovoljaca u pohod prema Rijeci. Kolona od otprilike tisuću ljudi je stigla u Rijeku 12. septembra 1919, zauzela grad bez borbe i proglasila njegovo pripojenje Italiji. Naravno Nittijeva vlada nije priznala taj čin. Time je nastala [[Italijanska uprava za Kvarner|Talijanska regencija Kvarnera]] (''Reggenza italiana del Carnaro''), samoproglašena država koja je trajala godinu i tri mjeseca (475 dana) tj. do [[30. decembra]] [[1920.]] godine.

Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene [[Habsburgovci|Habsburgovce]]. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.

Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.

Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič '''''eia, eia, eia, alalà.''''' Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog [[Nacionalizam|nacionalizma]] i [[Iredentizam|iredentizma]].

Dana [[12. studenoga]] [[1920.]] [[Kraljevina SHS]] i [[Kraljevina Italija]] potpisuju [[Rapallski ugovor|Rappalski ugovor]], ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.

[[24. prosinca]] ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na [[Kantrida|Kantridi]].
Kako bi se osigurali od napada sa [[Sušak]]a, legionari su na sam [[Badnjak]] noću digli u zrak mostove na [[Rječina|Rječini]].

Brod Kraljevine Italije ''Andrea Doria'' ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen.
Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana.
Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom ''Natale di Sangue'' ([[Krvavi Božić]]).

D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke [[5. siječnja]] [[1921.]], a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.

== Političke ideje ==
Često prikazan kao preteča i idejni začetnik [[Fašizam|fašizma]] u Italiji, on zapravo nije razvio jedno jasno sistemsko pojmovanje politike i države. Kod njega se mogu uočiti određeni elementi koji ipak nagoviještavaju fašizam, prvenstveno u njegovom najizravnije političkim tekstu &quot;Kvarnerskoj povelji&quot; (''Carta del Carnaro'', Ustav [[Talijanska uprava za Kvarner|Talijanske uprave za Kvarner]]), kojeg je izradio u suradnji s [[anarhosindikalizam|anarhosindikalistom]] [[Alceste de Ambris|Alcesteom de Ambrisom]]. U njemu se utemeljava korporativna država s devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici, poslodavci, stručnjaci) te jednu desetu koja je trebala predstavljati &quot;nadmoćna&quot; ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Kvarnerska povelja je također proglasila [[Muzika|glazb]]u kao jedan od temelja države. [[Benito Mussolini]] je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao što su principi korporativizma, emotivno-politička retorika u javnim govorima ispred narodnih masa, simbolika ([[rimski pozdrav]]), mitologija &quot;Borilaca za narod&quot; (''[[Arditi del Popolo|arditi]]'', pa zatim crne košulje). Po nekim crtama D'Annunzio se smatra začetnikom prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja [[ricinisuovo ulje|ricinusova ulja]] i sličnih metoda korištenih u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja političkih &quot;neprijatelja naroda&quot;. U [[1920-e|1920-im]] godina ta praksa će postati uobičajeno sredstvo djelovanja [[crnokošuljaši|crnokošuljaša]].

Bio je zagovornik [[italijansko kolonijalno carstvo|talijanskog kolonijalizma]]. Već sredinom [[19. vijek]]a neki italijanski politički autori su postavili prve klice jedne zamisli o talijanskom širenju na južnom [[Sredozemno more|Sredozemlju]] ([[Nino Bixio|Bixio]], [[Giuseppe Sapeto|Sapeto]])&lt;ref&gt;[[Nino Bixio]], ''L'Estremo Oriente e l'Istmo di Suez'', Bullettino dell'Istmo di Suez 3, br. 23, Torino, 1858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Giuseppe Sapeto]], ''[https://archive.org/details/assabeisuoicriti00sapeuoft/page/n3/mode/2up Assab e i suoi critici]'', Stabilimento Pietro Pellas, Genova, 1879.&lt;/ref&gt; te je retorika tih godina smještala [[Kolonijalizam|kolonijalni pojam]] u legendarnu auru slavnih talijanskih istraživača ([[Marco Polo|Polo]], [[Sebastiano Caboto|Kabot]], [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]]). Između [[1869.]] i [[1885.]] Talijani su razvili znatne interese oko [[Sueski kanal|Sueskog kanala]] te stekli posjede [[Assab|Aseb]] i [[Massava|Masavi]]. Zatim od [[1887.]] godine nadalje, &quot;kolonijalni pothvat&quot;, širenje na [[Afrika|Afriku]] i zaštita talijanskih interesa postali su vruće javne teme, što će naposljetku u prvoj polovici [[20. vijek]]a se razviti u vojne pohode na [[Libija|Libiju]], [[Eritreja|Eritreju]] i [[Etiopija|Etiopiju]]. Godine [[1911.]] D’Annunzio je u listu ''[[Corriere della Sera]]'' objavio pjesmu kojom je hvalio pohod na Libiju (''[https://it.wikisource.org/wiki/Merope_(D%27Annunzio)/La_canzone_d%27oltremare Merope – La canzone d'oltremare]'', 1912). Kasnije je objavio brojne članke i govore u prilog talijanskoj kolonijalnoj politici (''[https://archive.org/details/perlapigrandei00dann/page/n7/mode/2up Per la più grande Italia]'', 1915; ''Teneo te, Africa'', 1936), obilnim pozivanjem na [[Antički Rim|klasičnu]] i [[Renesansa|renesansnu]] mitologiju. Talijanski kolonijalni nacrt će propasti poslije d'Annunzijeve smrti, između [[1941.]] i [[1943.]] godine.{{efn|Fašistička Italija je izgubila vojnu kontrolu nad Etiopijom u novembru 1941, Eritreju je izgubila u aprilu 1941, a Somaliju u martu 1941. Talijanska vojska je se konačno povukla iz Libije između januara i maja 1943. Pariškim mirovnim ugovorom od 10. februara 1947. Italija je odustala od svog kolonijalnog projekta. Naposljetku, u julu 1960. Somalija je stekla neovisnost od Talijanske uprave nad Somalijom (AFIS), čime je nastala [[Somalija|Republika Somalija]].}}

=== Suparništvo s Mussollinijem ===
D’Annunzio je bio najveći nadahnjivač fašističke estetike i retorike, iako nikada nije bio aktivni član stranke. U brojnim svjedočanstvima i privatnim pismima fašističku političku perspektivu je smatrao primitivnom, ali je, u konačnici, upravo on bio alkemičar koji je oblikovao najmoćniji dio fašističke ideologije tj. veliku retoriku nadčovjeka (preokrećući i iskrivljujući temeljnu poruku filozofije [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]),{{efn|Usp. pojam ''Übermensch'' u filozofiji [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]].}} populističko govorništvo s balkona, obraćanje masama pomno biranim i uzvišenim leksikom i terminologijom, kao i mit (izrazito populističko-reakcionaran) učenoga estete koji silazi u političko polje da promijeni historiju i oslobodi pučke mase. Ipak, ostao je ponajprije književnik i esteta, sklon užicima i teško savitljiv kolektivističkoj stezi države, dok je [[Benito Mussolini]] bio ponajprije pokretač masa, agitator, vješt govornik i manipulator informacijama – ukratko, &quot;[[Zoon politikon|politička životinja]]&quot;.

Podrijetlom su se također razlikovali. D’Annunzio je potjecao iz imućne [[Abruzzo|abruške]] porodice, školovao je se u [[Prato|Pratu]] i [[Firenze|Firenci]], u okružju u kojem se oblikovala najbolja [[buržoazija]] [[Historija Italije|ujedinjene Italije]] pod vodstvom [[Savoie (dinastija)|kuće Savoja]]. Vrlo se rano proslavio kao [[pjesnik]] i mladi intelektualac te je redovno posjećivao najuglednije salone [[Umberto I od Italije|umbertinskog]] [[Rim]]a. Navikao je se na užitke, na raznorodne i međunarodne veze te na ideje velike europske književnosti. Upravo je on otvorio u Italiji vrata velikoj europskoj [[Dekadentni pokret|dekadentnoj]] književnosti, čitajući tadašnje francuske, ruske ([[Dostojevski]]) i njemačke autore. Imao je slabost prema ženama i sklonost zaduživanju. U [[Politika|politici]] je bio neizlječivo nedosljedan: kada su ga pozvali da uđe u politički život, najprije je pristupio plemićkoj desnici [[Antonio Starabba, Marchese di Rudinì|markiza od Rudinìja]] i generala [[Luigi Pelloux|Pellouxa]], potom je promijenio mišljenje i prešao na ljevicu [[Giuseppe Saracco|Saracca]] i [[Giuseppe Zanardelli|Zanardellija]] (i to pri radikalnoj frakciji), da bi se naposljetku čvrsto vezao uz [[Associazione Nazionalista Italiana|Talijansku nacionalističku stranku]] [[Enrico Corradini|Enrica Corradinija]] [[1910.]] godine. Ako će se kasniji fašisti vezati uz [[Katolička crkva|Katoličku crkvu]] i [[Vatikan]] kao uz kulturnu matricu talijanskoga identiteta, D’Annunzio nije bio praktični katolik{{efn|Mada se doduše nikada nije izjašnjavao kao antiklerikalac.}} te su njegova književna estetika i njegov životni stil bili u potpunom protuslovlju s najbitnijim [[dogma]]ma [[Vjera|vjere]] od tadašnje Katoličke crkve. Štoviše, bio je prilično blizak [[Slobodno zidarstvo|slobodnom zidarstvu]] (neki izvori idu dotle da ga nazivaju i članom, dok drugi to niječu), dok su se i Katolička crkva i fašizam oštro borili protiv slobodnoga zidarstva. D’Annunzijev se [[nacionalizam]] nadahnjivao ponajprije na talijanskoj poznoj [[Romantizam|romantičkoj]] [[Retorika|retorici]], na stvaralačkom zanosu monarhističke i nacionalno-pučke Italije koja je nakon [[1871.]] nastojala stvoriti novu državu s narodom ujedinjenim u idealima, osobito nadahnuta [[Ugo Foscolo|Foscolom]], [[Giacomo Leopardi|Leopardijem]], [[Giuseppe Mazzini|Mazzinijem]], [[Silvio Pellico|Pellicom]], [[Alessandro Manzoni|Manzonijem]], [[Giosuè Carducci|Carduccijem]] i [[Giovanni Pascoli|Pascolijem]]. Od klasičnih autora, mladi je D’Annunzio čitao [[Horacije|Horacija]], [[Vergilije|Vergilija]], [[Dante Alighieri|Dantea]], [[Francesco Petrarca|Petrarcu]], [[Ludovico Ariosto|Ariosta]] i [[Torquato Tasso|Tassa]].

[[Benito Mussolini|Mussolini]] je, naprotiv, potjecao iz male seoske buržoazije [[Forlì]]ja, iz porodice s jakim seljačkim i obrtničkim korijenima. Otac [[Alessandro Mussolini]], po zanimanju kovač, bio je [[1870-e|1870-ih]] mladi aktivist [[Romanja|romanjolskoga]] [[Socijalizam#Revolucionarni socijalizam|revolucionarnog socijalističkog]] pokreta, premda s ponešto [[Patriotizam|domoljubnih]] simpatija. Prvorođenu sinu je dao krsno ime &quot;Benito Amilcare Andrea&quot; u čast meksičkoga revolucionara [[Benito Juárez|Benita Juáreza]], talijanskoga [[Anarhizam|anarhista]] [[Amilcare Cipriani|Amilcarea Ciprianija]] i socijalista [[Andrea Costa|Andreje Coste]]. Mladi će Benito Mussolini odrastati s izraženim [[Anarho-socijalizam|anarho-socijalističkim]] idealima ([[Mihail Bakunjin|Bakunjin]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]), s vremenom skrećući prema radikalnom [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalizmu]] u ozračju [[Georges Sorel|Georgesa Sorela]]. U mladosti će biti mnogo snažnije politički angažiran: radikalizirani militant s brojnim otkazima i policijskim uhićenjima, i tako sve do [[1910.]] kada postaje tajnikom [[Italijanska socijalistička partija|Socijalističke stranke]] u [[Forlì]]ju. Počinje pisati u stranačkim novinama, a u novembru [[1912.]] postaje jednim od istaknutih prvaka [[Italijanska socijalistička partija|PSI-ja]] i naposljetku glavnim urednikom lista [[Avanti!]], službenog glasila stranke. Od tada će njegov život poprimiti uzlaznu putanju čovjeka s političkom misijom, koju će slijediti, katkad i ne mareći za radikalne idejne zaokrete koje će si sam zadavati.

Njihovi se interesi susreću između [[1915.]] i [[1919]]. D’Annunzio se iz [[Francuska|Francuske]] vraća u Italiju [[4. maja]] 1915, prijavljuje se u vojsku i održava javni govor koji će, doslovce, povući mase za sobom prema bojištu. Dana 24. maja 1915, u ime Kraljevine Italije, [[Vittorio Emanuele III od Italije|kralj Vittorio Emanuele III. Savojski]] proglašava rat [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskom Carstvu]]. Mussolini se službeno prijavljuje u vojsku [[31. augusta]] 1915. i ubrzo odlazi na bojište, ostavljajući duboku i radikalnu pukotinu unutar [[Italijanska socijalistička partija|Talijanske socijalističke stranke]], naime između intervencionista (Mussolini, [[Alceste De Ambris|De Ambris]], [[Filippo Corridoni|Corridoni]], [[Sergio Panunzio|Panunzio]], [[Arturo Labriola|Labriola]], [[Angelo Oliviero Olivetti|Olivetti]]) i većine neintervencionista ([[Costantino Lazzari|Lazzari]], [[Giacinto Menotti Serrati|Menotti Serrati]], [[Oddino Morgari|Morgari]], [[Enrico Ferri |Ferri]], [[Angelo Tasca|Tasca]]). Po povratku s bojišta, prvi izdanci onoga što će potom postati [[Nacionalna fašistička partija|Nacionalna fašistička stranka]] niknut će iz pokreta ratnih povratnika i iz revanšističke retorike, koju je D’Annunzio potpirivao kao nitko drugi. Kada će [[Nacionalna fašistička partija|PNF]] doći na vlast, Mussoliniju će trebati D’Annunzio kao simbolički poglavar i čuvar najžešćega patriotskog iredentizma, iz kojega će crpsti oružani i revolucionarni duh svoga pokreta. D’Annunziju – ostarjeli intelektualac i ratni invalid, te već duboko zadužen – će trebati jedan [[mecena]] koji će ga štititi. Doista, historijska dokumentacija svjedoči da Mussolini D’Annunziju nije vjerovao, dao ga je nadzirati tajnim agentima i smatrao ga potencijalnom nekontroliranom iskrom, a D’Annunzio nije volio partijsku disciplinu, fašističku stegu ni njegovu plebejsku estetiku. Unatoč tomu, fašizam je u potpunosti usvojio D’Annunzijevu oratoriku u svoj ideološki sklop, dok je D’Annunzio živio u raskošnoj vili financiranoj od režima sve do smrti, primajući razne književne i akademske počasti.

== Književno stvaralaštvo == 
Književna kritika ga smatra stupom [[Italijanska književnost|talijanske književnosti]] tj. jedan od autora koji su izvršili najveći utjecaj na vlastito doba i na talijansku književnost koja je uslijedila. D'Annunzio se proučava u svim talijanskim školama, prije svega zbog njegovih poezija i romana a dijelom i u sklopu nastavnog programa historije. Njegov je rad težio radikalnom stapanju književnog pripovijedanja, osobne mitologije i proživljenog iskustva, svjesno primjenjujući paradigmu [[Dekadentni pokret|dekadentne]] književnosti i [[Esteticizam|esteticističko]] načelo, te stvarajući pritom jedan osobni mitološki narativ. To specifično isprepletanje književnosti i života je posebno zamršeno i nerazmrsivo u razdoblju D'Annunzija kao političkog aktivista i [[Iredentizam|iredentista]] od [[1914.]] godine nadalje. U nekim je slučajevima književna kritika zanemarila to razdoblje, iako ga je jedna kritička perspektiva (Serianni, G. L. Beccaria, Gibellini) istaknula upravo zato što sadrži najutjecajnije elemente talijanskog [[Ekspresionizam|ekspresionizma]], naročito u djelima &quot;Nokturna&quot; (''Notturno'', 1916) i &quot;Tajna knjiga&quot; (''Il libro segreto'', 1935). Međutim, d'Annunziova puko književna karijera odvijala je se između [[1879.]] i [[1910]], s naletom stvaralačke aktivnosti između [[1888.]] i [[1904]]. U tom razdoblju među brojnim objavljenim djelima valja istaknuti romane &quot;Užitak&quot; (''Il piacere''), &quot;Vatra&quot; (''Il fuoco''), &quot;Djevice sa stijena&quot; (''Le vergini delle rocce''), &quot;Jorjeva kći&quot; (''La figlia di Iorio''), &quot;Alkiona&quot; (''Alcyone'') i &quot;Maja&quot; (''Maia''). Tijekom tih godina, stvorio je sasvim svojstven i dotada neviđen stil, označavajući književnu prekretnicu koja je u talijansku književnost uvela ideje i stilske pristupe pronađene kod suvremenih [[Francuska književnost|francuskih]], [[Engleska književnost|engleskih]], [[Njemačka književnost|njemačkih]] i [[Ruska književnost|ruskih]] autora. D'Annunzio prema tome jedan predstavlja paradoks: autor čvrsto ukorijenjen u klasičnoj talijanskoj tradiciji ([[Dante Alighieri|Dante]], [[Francesco Petrarca|Petrarca]], [[Lorenzo de' Medici]], [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Torquato Tasso|Tasso]], [[Giambattista Marino|Marino]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]]) i politički [[Nacionalizam|nacionalist]], a istovremeno jedna od osoba koje su najznačajnije doprinijele ponovnom otvaranju talijanske književnosti europskoj sferi.
{{Div col|colwidth=30em}}
=== Poezija ===
* ''Primo vere'' (1879.; 2° izd. 1880.) 
* ''Canto novo'' (1882.) 
* ''Intermezzo di rime'' (1884.) 
* ''Isaotta Guttadàuro ed altre poesie'' (1886.) 
* ''L’Isotteo'' ; ''La Chimera'' (1890., izd. u dvije knjige) 
* ''Elegie romane'' (1892.) 
* ''Poema paradisiaco'' (1893.) 
* ''Odi navali'' (1893.) 
* ''Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi'' (1903.–1912., pet knjigâ)

=== Romani ===
* ''Il piacere'' (1889.) 
* ''Giovanni Episcopo'' (1892.) 
* ''L’innocente'' (1892.) 
* ''Trionfo della morte'' (1894.) 
* ''Le vergini delle rocce'' (1895.) 
* ''Il fuoco'' (1900.) 
* ''Forse che sì, forse che no'' (1910.)

=== Ostala proza ===
* ''Il libro delle vergini'' (1884.)
* ''Notturno'' (1921.)
* ''Il venturiero senza ventura'' (1924.)
* ''La Leda senza cigno'' (1913.–1924.)
* ''Laudi del Vittoriale'' (1920.–1930.)
* ''Le faville del maglio'' (1930.–1934.)
* ''Il compagno dagli occhi senza cigli'' (1937.)
* ''Il prigioniero di guerra'' (1937.)
* ''Il fastello del Diavolo'' (1938., posmrtno)
* ''Prose alate'' (1939.–1943., posmrtno)


=== Pripovjetke ===
* ''Terra vergine'' (1882.) 
* ''San Pantaleone'' (1886.)
* ''Novelle della Pescara'' (1884.–1886., zadnje izd. 1902.)

=== Kazališna djela ===
* ''Sogno d'un mattino di primavera'' (1897.)
* ''Sogno d'un tramonto d'autunno'' (1897.)
* ''La Gloria'' (1899.)
* ''Più che l'amore'' (1906.)
* ''Le Chèvrefeuille'' (1910.)
* ''Il ferro'' (1910.)
* ''Le martyre de Saint Sébastien'' (1911., na francuskom)
* ''Parisina'' (1912., na francuskom)
* ''La Pisanelle ou la mort du Caravage'' (1913., na francuskom)

=== Tragedije ===
* ''La città morta'' (1899.)
* ''La Gioconda'' (1899.)
* ''Francesca da Rimini'' (1901.) 
* ''La figlia di Iorio'' (1904.)
* ''La fiaccola sotto il moggio'' (1905.)
* ''Più che l’amore'' (1906.)
* ''La nave'' (1908.) 
* ''Fedra'' (1909.) 

=== Politički spisi ===
* ''Per la più grande Italia. Orazioni e messaggi'' (1915.)
* ''Per l’Italia degli Italiani'' (1915.)
* ''Per la vittoria'' (1916.)
* ''La Beffa di Buccari'' (1918.)
* ''La reggenza italiana del Carnaro''{{efn|Puni naslov: ''La reggenza italiana del Carnaro. Disegno di un nuovo ordinamento dello Stato libero di Fiume'' tj. ''Talijansko namjesništvo Kvarnera. Nacrt novog ustroja Slobodne Države Rijeke''.}} (12. septembra 1919.)
* ''La grande Italia. Scritti politici'' (1914.-1921.)
* ''Teneo te, Africa'' (1936.)
* ''L'Etiopia in fiamme'' (1936.)
{{div col end}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{izvori}}

== Literatura ==
{{refbegin}}
* Giuseppe Antonio Borgese, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli, 1909.
* Alfredo Gargiulo, ''D'Annunzio'', Napoli, Perrella, 1912.
* Francesco Flora, ''D'Annunzio'', Ricciardi, Napoli 1926.
* Mario Praz, ''La carne, la morte e il diavolo nella letteratura romantica'', Sansoni, Firenze, 1935.
* Amedeo Rapagnetta, ''La vera origine familiare e il vero cognome del poeta abruzzese Gabriele D'Annunzio'', Lanciano, Carabba, 1938.
* Pietro Pancrazi, ''Studi sul D'Annunzio'', Giulio Einaudi Editore, Torino, 1939.
* Guglielmo Gatti, ''Vita di Gabriele d'Annunzio'', Firenze, Sansoni, 1988 [1956].
* Gioacchino Volpe, ''Gabriele D'Annunzio'', Giardini, Pisa, 1959.
* Eurialo De Michelis, ''Tutto D'Annunzio'', Milano, Giangiacomo Feltrinelli Editore, 1960.
* Gaetano Salvemini, ''Scritti sul fascismo'', Milano, Feltrinelli, 1961.
* Ezio Raimondi, ''Una vita come opera d'arte'' (1969), u: ''Il silenzio della Gorgone'', Zanichelli, Bologna, 1980.
* Renzo De Felice, ''[https://archive.org/details/d-annunzio-politico-1918-1938/page/n1/mode/2up D'Annunzio politico: 1918-1938]'', Bari, Laterza, 1978.
* Paolo Alatri, ''D'Annunzio'', Torino, UTET, 1983.
* Marcello Carlino, ''D'Annunzio, Gabriele'', u: ''Dizionario biografico degli italiani'', tom 32, Rim, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1986. 
* Antonio Spinosa, ''Il poeta armato'', Milano, Mondadori, 1987.
* Piero Chiara, ''Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 1978.
* Giorgio Barberi Squarotti, ''Invito alla lettura di D'Annunzio'', Mursia, Milano 1982.
* Ferruccio Ulivi, ''D'Annunzio'', Milano, Rusconi, 1988.
* Renato Barilli, ''D'Annunzio in prosa'', Mursia, Milano 1993.
* Annamaria Andreoli, ''Il vivere inimitabile. Vita di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2000.
* Annamaria Andreoli, ''D'Annunzio'', il Mulino, Bologna, 2004.
* Pietro Gibellini, ''Gabriele d'Annunzio. L'arcangelo senza aureola'', Brescia, Ed. Bresciana, 2008.
* Giordano Bruno Guerri, ''D'Annunzio, l'amante guerriero'', Milano, Mondadori, 2008.
* Giacomo Properzj, ''Natale di sangue. D'Annunzio a Fiume'', Mursia, Milano 2010.
* Giordano Bruno Guerri, ''La mia vita carnale. Amori e passioni di Gabriele D'Annunzio'', Milano, Mondadori, 2013.
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Gabriele D'Annunzio}}
* [http://www.gabrieledannunzio.net/ www.gabrieledannunzio.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329095122/http://www.gabrieledannunzio.net/ |date=2016-03-29 }}
* [http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ Gabriele D'annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103085343/http://www.liceopertini.net/progetti/gabriele_dannunzio/ |date=2006-01-03 }}
* [http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ Casa D'Annunzio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070728125249/http://h1.ath.cx/muvi/museodannunzio/ |date=2007-07-28 }}
* [http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ La vita a fumetti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312175637/http://www.pescaraffari.it/dannunzio/ |date=2007-03-12 }}
* [http://www.vittoriale.it/ D'Annunzio's museum &quot;Il Vittoriale&quot;]
* [http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ IL VITTORIALE &quot;La Cittadella del d'Annunzio&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821114525/http://digilander.libero.it/vanessaviaggi/galleria_vittoriale/ |date=2014-08-21 }}
* [http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506055423/http://www.castellionline.it/mostradannunzio/index.html |date=2006-05-06 }}
* [http://www.fotovideolab.it/MOSTRE/ELEGANZE_NOTTURNE_AL_VITTORIALE.htm Eleganze_notturne_al_Vittoriale]
* [http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ Kronoligija njegove kratke vlasti nad Rijekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222134740/http://worldatwar.net/nations/other/fiume/ |date=2007-12-22 }}
* [http://www.hist.uib.no/antikk/stamps/stmp399.htm Decennale di Fiume]
* [http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 Stamp Fiume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172531/http://www14.brinkster.com/philayu/CRO/fiume/fiume.htm#pic4 |date=2006-12-08 }}
* [http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Epistolario D'Annunzio Debussy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103094035/http://www.leadershipmedica.com/culturale/culgiu03/culturaleita/6bassi/6bassi03.htm |date=2006-01-03 }}
* [http://theatre.msu.edu/Academics/TheatreArchive/Rubinstein_Ida/ Le Martyre de Saint Sebastien &quot;Ida Rubinstein&quot;]
* [http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio Gabriele D'Annunzio poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126081117/http://www.0web.it/poesia/gabriele-d-annunzio/ |date=2014-01-26 }}

{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1863|1938|Annunzio, Gabriele D'}}
[[Kategorija:Biografije, Pescara]]
[[Kategorija:Italijanski avijatičari]]
[[Kategorija:Italijanski političari]]
[[Kategorija:Italijanski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski dramski pisci]]
[[Kategorija:Italijanski esejisti]]
[[Kategorija:Italijanski novinari]]
[[Kategorija:Italijanski pjesnici]]
[[Kategorija:Italijanski romanopisci]]
[[Kategorija:Italijanski fašisti]]
[[Kategorija:Vojvode Italije]]
[[Kategorija:Deisti]]</text>
      <sha1>gwkn47k0kx0hz34hpwzgmfb0201vqre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radio Banovina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59589</id>
    <revision>
      <id>42696274</id>
      <parentid>42605752</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="846" sha1="od6k90gk437ves6mdkzcn997um4f1xh" xml:space="preserve">{{Radio postaja
| naziv       = Radio Banovina
| logo        = 
| razina      = 
| frekvencija = 96.8 i 99.1 MHz
| početak     = 
| erp         = 
| adresa      = 
| web         = 
| stream      = 
}}

'''Radio Banovina''' je [[hrvatska]] radio postaja koja emitira iz [[Glina (grad)|Gline]] na frekvencijama 96.8 i 99.1 MHz. Sadržaj čine većinom narodna i domaća izvorna glazba. Većina programa svodi se na ispunjavanje glazbenih želja.

Iz studija Radio Banovine se emitira i kratki televizijski program [[RTB TV]].

== Vanjske veze ==
* [http://www.radio-banovina.hr Službena stranica Radio Banovine]
* [http://fmscan.org/net.php?r=f&amp;m=m&amp;itu=HRV&amp;pxf=Radio+Banovina&amp;rg= Mapa pokrivenosti signalom (eng)]

{{stub}}

[[Kategorija:Nastanci 1993.]]
[[Kategorija:Hrvatske radiostanice|Banovina]]
[[Kategorija:Sisačko-moslavačka županija]]</text>
      <sha1>od6k90gk437ves6mdkzcn997um4f1xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Biljke, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>59872</id>
    <revision>
      <id>42696232</id>
      <parentid>4227116</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="r47v7k9v2pdqa14o7l9i83sgttgn0r0" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__

[[Kategorija:Biljke|*]]
[[Kategorija:Biologija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>r47v7k9v2pdqa14o7l9i83sgttgn0r0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Klica-planina</title>
    <ns>10</ns>
    <id>60393</id>
    <redirect title="Šablon:Planina-začetak" />
    <revision>
      <id>42696552</id>
      <parentid>341596</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Planina-stub]] na [[Šablon:Planina-začetak]]</comment>
      <origin>42696552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="00suerskppz9rz3vhia6l7dtryedslr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Šablon:Planina-začetak]]</text>
      <sha1>00suerskppz9rz3vhia6l7dtryedslr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Planina-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>60394</id>
    <revision>
      <id>42696547</id>
      <parentid>4748426</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Planina-stub]] na [[Šablon:Planina-začetak]]</comment>
      <origin>4748426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="479" sha1="nosr82nybe1vnheaumlv0ce2im0e1oa" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color: transparent;&quot;&gt;&lt;tr &gt;&lt;td &gt;[[Datoteka:Geographylogo.svg|40px| ]]&lt;/td &gt;&lt;td &gt;''&amp;nbsp;Ovaj članak o [[planina|planini]] je [[Wikipedia:Članci u začetku|u začetku]]. Možete [[Wikipedia:Uputstvo|pomoći]] tako da ga [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} proširite]''.&lt;/td &gt;&lt;/tr &gt;&lt;/table &gt;&lt;/div &gt;[[Kategorija:Planine, članci u začetku]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>nosr82nybe1vnheaumlv0ce2im0e1oa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696549</id>
      <parentid>42696547</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="440" sha1="f1wmszekq6vrfn35sab17zlrypfffpc" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr &gt;&lt;td &gt;[[Datoteka:Geographylogo.svg|40px| ]]&lt;/td &gt;&lt;td &gt;''&amp;nbsp;Ovaj članak o [[planina|planini]] je [[Wikipedia:Članci u začetku|u začetku]]. Možete [[Wikipedia:Uputstvo|pomoći]] tako da ga [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} proširite]''.&lt;/td &gt;&lt;/tr &gt;&lt;/table &gt;&lt;/div &gt;[[Kategorija:Planine, članci u začetku]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>f1wmszekq6vrfn35sab17zlrypfffpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696550</id>
      <parentid>42696549</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277" sha1="j3zfbwg7gzqsphoxzsbcz3tlkuz9pw4" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Geographylogo.svg|40px]]
| govori o = planini
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Planine, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Planine, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|planina-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j3zfbwg7gzqsphoxzsbcz3tlkuz9pw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>60418</id>
    <revision>
      <id>42696628</id>
      <parentid>1761888</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="f7rzibm9san6pexiq2o5k0p9p1x0kqe" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Ciudad.svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = gradu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|grad-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f7rzibm9san6pexiq2o5k0p9p1x0kqe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696629</id>
      <parentid>42696628</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="juz5u5xs3wrd5moh6a8wizo4bse49i5" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:City icon (Noun Project).svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = gradu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|grad-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juz5u5xs3wrd5moh6a8wizo4bse49i5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Otok-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>64250</id>
    <revision>
      <id>42696620</id>
      <parentid>1760530</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="fx1alsg8vv5824aeqpd75hwtxv2okfp" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Isla.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = otoku''' ili '''arhipelagu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ostrva ili otoci, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ostrva ili otoci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|otok-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fx1alsg8vv5824aeqpd75hwtxv2okfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696636</id>
      <parentid>42696620</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="3lms2mfba44ihxwzzqobn361rxmfpvb" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Island with Trees Flat Icon Vector.svg|35px|class=skin-invert]]
| govori o = otoku''' ili '''arhipelagu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ostrva ili otoci, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ostrva ili otoci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|otok-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3lms2mfba44ihxwzzqobn361rxmfpvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Španija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>64273</id>
    <revision>
      <id>42696415</id>
      <parentid>1762293</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="gcjocsx2gltwuvnjfmg9cesesea3hmi" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Spain.svg|30px]]
| govori o = gradu u Španiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Španiji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Španiji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Španija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcjocsx2gltwuvnjfmg9cesesea3hmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Francuska-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>64376</id>
    <revision>
      <id>42696404</id>
      <parentid>1762418</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="4vxsc7v8w95pf30n6dvabw7z5sg1clr" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:France Flag Map.svg|30px]]
| govori o = gradu u Francuskoj
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Francuskoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Francuskoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Francuska-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vxsc7v8w95pf30n6dvabw7z5sg1clr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Životinja-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>67829</id>
    <revision>
      <id>42696619</id>
      <parentid>1760515</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="ogafopxjrbcq094r98gu5jrqvu6ik0k" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Zoo icon.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = životinji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Životinje, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|životinja-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ogafopxjrbcq094r98gu5jrqvu6ik0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mineral-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>68184</id>
    <revision>
      <id>42696632</id>
      <parentid>1761615</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="h7x0zx2on7uebtgb3ypm6lxsj88pacq" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:I Crystal03.png|30px]]
| govori o = mineralogiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Mineralogija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Mineralogija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|mineral-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7x0zx2on7uebtgb3ypm6lxsj88pacq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696633</id>
      <parentid>42696632</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="1fpwqrx2vncaeli1zzeektxerv85fk7" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:I Crystal03.png|35px]]
| govori o = mineralogiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Mineralogija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Mineralogija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|mineral-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1fpwqrx2vncaeli1zzeektxerv85fk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Planine, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>68426</id>
    <revision>
      <id>42696377</id>
      <parentid>1169382</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="jr3ey8pzusz6oy5mh85hp0u0h01h7u1" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Planine|* Planine]]</text>
      <sha1>jr3ey8pzusz6oy5mh85hp0u0h01h7u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kocka, kocka, kockica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68511</id>
    <revision>
      <id>42696224</id>
      <parentid>5019355</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Format */</comment>
      <origin>42696224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="mxcmmff3kdu7ujf13fov9owt0z9zmti" xml:space="preserve">'''Kocka, kocka, kockica''' je obrazovna televizijska serija [[RTS|Televizije Beograd]] emitovana od 1974. do 1993. i ponovo 2005. sa [[Branko Milićević|Brankom Milićevićem]] u glavnoj ulozi. Snimljeno je više od 250 epizoda. 

== Nastanak ==
Redakcija obrazovnog programa Televizije Beograd je 1972. godine započela istraživanja po vrtićima, razgovarajući sa vaspitačima i decom, da bi došlo do prave formule za dečju seriju. Koncept prve epizode emitovane 27. novembra 1974. pripreman je godinu dana. Prvi urednik bio je Ljubiša Bogićević, a scenarista Ljubiša Đokić. 

Posle deset epizoda, emisija je postala monotematska. Urednica potonjih epizoda sve do 1993. bila je Biserka Pejović.

== Format ==
Cilj emisije je bio da kroz igru odgovori na što više dečjih pitanja. Branko Kockica je delovao kao vaspitač deci koja bi učestvovala u snimanju emisije.

Emisija je karakteristična po svom žargonu i uzrečicama. Na primer, Milićević se uvek obraća deci sa „drugari“, a kolektivni uzvik im je „tata-ta-tira“. 

{{klica-televizija}}

[[Kategorija:Srpske TV-emisije]]</text>
      <sha1>mxcmmff3kdu7ujf13fov9owt0z9zmti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Odjeća</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68651</id>
    <revision>
      <id>42696265</id>
      <parentid>42394449</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reference */</comment>
      <origin>42696265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="2c7z55060i9120pqg3k16bnrcj1kms3" xml:space="preserve">'''Odjeća''' ([[ijekavski izgovor|ijek.]]) ili '''odeća''' ([[ekavski izgovor|ek.]]), u najširem smislu predstavlja sve one predmete kojima se pokriva ljudsko [[tijelo]] ili neke njegove dijelove.

Odjeća kao svoju glavnu namjenu ima zaštitu tijela od vanjskih, prvenstveno klimatskih faktora kao što su vlaga, hladnoća, vrućina ili kiša. Odjeća pored toga povećava [[sigurnost na radu|sigurnost]] prilikom obavljanja nekih fizičkih aktivnosti kao što su [[lov]] ili [[kuhanje]], i to tako što predstavlja dodatnu barijeru između [[koža|kože]] i okoline. Odjeća također služi i u [[higijena|higijenske]] svrhe, umanjujući mogućnost raznim toksinima ili mikroorganizmnima da ulaze u ljudsko tijelo.

Vanjska odjeća-odjeća koja se nosi na korzetima, donje rublje i (ili) proizvodi od kostima i haljine: jakna, kaput, kišni ogrtač itd&lt;ref&gt;[https://men-mag.com/vybor/kak-vybrat-muzhskoy-puhovik/ Kako odabrati mušku jaknu-potpuni vodič]&lt;/ref&gt;.

Odjeća kao svoju sporednu namjenu ima funkcije koje su vezane uz [[kultura|kulturu]] nekog [[društvo|društva]]. Ona može služiti da bi se - na primjer, kao [[uniforma]] - označio nečiji autoritet; njome se također može prikazivati nečije materijalno bogatstvo ili status u društvu, odnosno iskazivati pripadnost određenim [[etnička grupa|etničkim]], [[religija|religijskim]], [[društvena klasa|klasnim]] i [[potkultura|supkulturnim]] grupama. Na kraju, odjeća se može nositi i iz [[estetika|estetskih]] razloga, odnosno u svrhu uljepšavanja osobe koja je nosi.

U gotovo svakom društvu ili kulturi je odijevanje predmet društvena [[norma|normi]] vezanih uz njihovu običaje, moral ili [[religija|religijska]] shvaćanja.

== Vrste odjeće ==
* Gornja odjeća:
** [[kaput]]
** [[pantalone|hlače]] / [[pantalone]]
** [[prsluk]]
** [[ogrtač]]
** [[bunda]]
** [[plašt]]
** [[pelerina]]
** [[džemper]]
** [[vesta]]
** [[bluza]]
** [[suknja]]
** [[kostim]]
** [[komplet (odjeća)]]
** [[krzneni kaput]]
* Donja odjeća:
** [[gaće]]
** [[gaćice]]
** [[košulja]]
** [[potokošulja]]
** [[potsuknja]]
** [[kombinezon]]
** [[korzet|steznik]]
** [[grudnjak]]
** [[noćna košulja]]
** [[pidžama]]
* Pokrivala za glavu:
** [[kukuljica]]
** [[kapa]]
** [[fes]]
** [[šubara]]
** [[klobuk]]
** [[šešir]]
** [[cilindar (šešir)]]
* Obuća:
** [[cipele]]
** [[čizme]]
** [[opanci]]
** [[kaljače]]
** [[sandale]]
** [[papuče]]
** [[natikače]]
* Ostali modni dodaci:
** [[čarape]]
** [[uvijači]]
** [[gamaše]]
** [[rukavice]]
** [[kravata]]
** [[šal]]

== Povezano ==
* [[Obuća]]
* [[Modni dodaci]]
* [[Narodne nošnje]]
* [[Moda]]

{{Commonscat|Clothing}}

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:Odjeća| ]]
[[Kategorija:Ljudski izgled]]


{{moda-stub}}</text>
      <sha1>2c7z55060i9120pqg3k16bnrcj1kms3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696266</id>
      <parentid>42696265</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reference */</comment>
      <origin>42696266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="o1e3fu0irayyke85h51edj8vhn2k7nn" xml:space="preserve">'''Odjeća''' ([[ijekavski izgovor|ijek.]]) ili '''odeća''' ([[ekavski izgovor|ek.]]), u najširem smislu predstavlja sve one predmete kojima se pokriva ljudsko [[tijelo]] ili neke njegove dijelove.

Odjeća kao svoju glavnu namjenu ima zaštitu tijela od vanjskih, prvenstveno klimatskih faktora kao što su vlaga, hladnoća, vrućina ili kiša. Odjeća pored toga povećava [[sigurnost na radu|sigurnost]] prilikom obavljanja nekih fizičkih aktivnosti kao što su [[lov]] ili [[kuhanje]], i to tako što predstavlja dodatnu barijeru između [[koža|kože]] i okoline. Odjeća također služi i u [[higijena|higijenske]] svrhe, umanjujući mogućnost raznim toksinima ili mikroorganizmnima da ulaze u ljudsko tijelo.

Vanjska odjeća-odjeća koja se nosi na korzetima, donje rublje i (ili) proizvodi od kostima i haljine: jakna, kaput, kišni ogrtač itd&lt;ref&gt;[https://men-mag.com/vybor/kak-vybrat-muzhskoy-puhovik/ Kako odabrati mušku jaknu-potpuni vodič]&lt;/ref&gt;.

Odjeća kao svoju sporednu namjenu ima funkcije koje su vezane uz [[kultura|kulturu]] nekog [[društvo|društva]]. Ona može služiti da bi se - na primjer, kao [[uniforma]] - označio nečiji autoritet; njome se također može prikazivati nečije materijalno bogatstvo ili status u društvu, odnosno iskazivati pripadnost određenim [[etnička grupa|etničkim]], [[religija|religijskim]], [[društvena klasa|klasnim]] i [[potkultura|supkulturnim]] grupama. Na kraju, odjeća se može nositi i iz [[estetika|estetskih]] razloga, odnosno u svrhu uljepšavanja osobe koja je nosi.

U gotovo svakom društvu ili kulturi je odijevanje predmet društvena [[norma|normi]] vezanih uz njihovu običaje, moral ili [[religija|religijska]] shvaćanja.

== Vrste odjeće ==
* Gornja odjeća:
** [[kaput]]
** [[pantalone|hlače]] / [[pantalone]]
** [[prsluk]]
** [[ogrtač]]
** [[bunda]]
** [[plašt]]
** [[pelerina]]
** [[džemper]]
** [[vesta]]
** [[bluza]]
** [[suknja]]
** [[kostim]]
** [[komplet (odjeća)]]
** [[krzneni kaput]]
* Donja odjeća:
** [[gaće]]
** [[gaćice]]
** [[košulja]]
** [[potokošulja]]
** [[potsuknja]]
** [[kombinezon]]
** [[korzet|steznik]]
** [[grudnjak]]
** [[noćna košulja]]
** [[pidžama]]
* Pokrivala za glavu:
** [[kukuljica]]
** [[kapa]]
** [[fes]]
** [[šubara]]
** [[klobuk]]
** [[šešir]]
** [[cilindar (šešir)]]
* Obuća:
** [[cipele]]
** [[čizme]]
** [[opanci]]
** [[kaljače]]
** [[sandale]]
** [[papuče]]
** [[natikače]]
* Ostali modni dodaci:
** [[čarape]]
** [[uvijači]]
** [[gamaše]]
** [[rukavice]]
** [[kravata]]
** [[šal]]

== Povezano ==
* [[Obuća]]
* [[Modni dodaci]]
* [[Narodne nošnje]]
* [[Moda]]

{{Commonscat|Clothing}}

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:Odjeća| ]]
[[Kategorija:Ljudski izgled]]

{{moda-stub}}</text>
      <sha1>o1e3fu0irayyke85h51edj8vhn2k7nn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Top 10 tenisera i teniserki</title>
    <ns>10</ns>
    <id>69056</id>
    <revision>
      <id>42696419</id>
      <parentid>42690792</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ekvatarina</username>
        <id>270952</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>42696419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="5ed20mzrg62p3wavivqtjuy55mtreyj" xml:space="preserve">&lt;!--DO NOT UPDATE BEFORE OFFICIAL RANKINGS ARE PUBLISHED!--&gt;
{{Navbox with columns
| name  = Top 10 tenisera i teniserki
| title = Prvih 10 tenisera i teniserki na svijetu (ažurirano 28. septembra 2026.)
| titlestyle = background:#f5ebda; color:black;
| belowstyle = background:#f2e7d3; color:black;
| state = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
| colstyle = text-align:left;
| colwidth = 25%
| col1header = [[ATP ljestvica|ATP singlovi]]
| col1headerstyle = background:#f3f3f3; color:black;
| col2header = [[ATP ljestvica|ATP parovi]]
| col2headerstyle = background:#f3f3f3; color:black;
| col3header = [[WTA ljestvica|WTA singlovi]]
| col3headerstyle = background:#f3f3f3; color:black;
| col4header = [[WTA ljestvica|WTA parovi]]
| col4headerstyle = background:#f3f3f3; color:black;
| col1 = &lt;div style=&quot;display: table; width: 100%&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-row&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-cell; {{#if:{{{atpsingles|{{{atpsinglovi|}}}}}}|background: #ffc}}&quot;&gt;
#{{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]
#{{flagicon|GER}} [[Alexander Zverev]]
#{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]]
#{{flagicon|USA}} [[Ben Shelton]]
#{{flagicon|CAN}} [[Félix Auger-Aliassime]]
#{{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Danil Medvedev]]
#{{flagicon|ITA}} [[Flavio Cobolli]]
#{{flagicon|USA}} [[Frances Tiafoe]]
#{{flagicon|FRA}} [[Arthur Fils]]
#{{flagicon|AUS}} [[Alex de Minaur]]

&lt;!-- 
#{{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]]
#{{flagicon|USA}} [[Taylor Fritz]]
#{{flagicon|ESP}} [[Rafael Jodar]]
--&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| col2 = &lt;div style=&quot;display: table; width: 100%&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-row&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-cell; {{#if:{{{atpdoubles|{{{atpparovi|}}}}}}|background: #ffc}}&quot;&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li value=&quot;1&quot;&gt;{{flagicon|FIN}} [[Harri Heliövaara]]
&lt;li value=&quot;1&quot;&gt;{{flagicon|GBR}} [[Henry Patten]]
&lt;li value=&quot;3&quot;&gt;{{flagicon|GBR}} [[Neal Skupski]]
&lt;li value=&quot;4&quot;&gt;{{flagicon|USA}} [[Christian Harrison]]
&lt;li value=&quot;5&quot;&gt;{{flagicon|ARG}} [[Horacio Zeballos]]
&lt;li value=&quot;6&quot;&gt;{{flagicon|ESP}} [[Marcel Granollers]]
&lt;li value=&quot;7&quot;&gt;{{flagicon|GER}} [[Kevin Krawietz]]
&lt;li value=&quot;8&quot;&gt;{{flagicon|El Salvador}} [[Marcelo Arevalo]]
&lt;li value=&quot;9&quot;&gt;{{flagicon|CRO}} [[Mate Pavić]]
&lt;li value=&quot;10&quot;&gt;{{flagicon|GER}} [[Tim Pütz]]

&lt;!-- 
&lt;li value=&quot;11&quot;&gt;{{flagicon|ITA}} [[Andrea Vavassori]]
&lt;li value=&quot;12&quot;&gt;{{flagicon|ITA}} [[Simeone Bolelli]]
&lt;li value=&quot;13&quot;&gt;{{flagicon|FRA}} [[Manuel Gulnard]]

--&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| col3 = &lt;div style=&quot;display: table; width: 100%&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-row&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-cell; {{#if:{{{wtasingles|{{{wtasinglovi|}}}}}}|background: #ffc}}&quot;&gt;
#{{flagicon|KAZ}} [[Jelena Ribakina]]
#{{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Arina Sabaljenka]]
#{{flagicon|USA}} [[Jessica Pegula]]
#{{flagicon|USA}} [[Coco Gauff]]
#{{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Mira Andrejeva]]
#{{flagicon|CZE}} [[Linda Noskova]] 
#{{flagicon|UKR}} [[Elina Svitoljina]]
#{{flagicon|CZE}} [[Karolína Muchová]]
#{{flagicon|POL}} [[Iga Świątek]]
#{{flagicon|UKR}} [[Marta Kostjuk]]

&lt;!--
#{{flagicon|USA}} [[Amanda Anisimova]]
#{{flagicon|SUI}} [[Belinda Bencic]]
#{{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Diana Shnaider]] 


--&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| col4 = &lt;div style=&quot;display: table; width: 100%&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-row&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display: table-cell; {{#if:{{{wtadoubles|{{{wtaparovi|}}}}}}|background: #ffc}}&quot;&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li value=&quot;1&quot;&gt;{{flagicon|CZE}} [[Kateřina Siniaková]]
&lt;li value=&quot;2&quot;&gt;{{flagicon|USA}} [[Taylor Townsend]]
&lt;li value=&quot;3&quot;&gt;{{flagicon|BRA}} [[Luisa Stefani]]
&lt;li value=&quot;4&quot;&gt;{{flagicon|SRB}} [[Aleksandra Krunić]]
&lt;li value=&quot;5&quot;&gt;{{flagicon|CAN}} [[Gabriela Dabrowski]]
&lt;li value=&quot;6&quot;&gt;{{flagicon|KAZ}} [[Ana Danilina]]
&lt;li value=&quot;7&quot;&gt;{{flagicon|CHN}} [[Zhang Shuai]]
&lt;li value=&quot;8&quot;&gt;{{flagicon|BEL}} [[Elise Mertens]]
&lt;li value=&quot;9&quot;&gt;{{flagicon|USA}} [[Nicole Melichar-Martinez]]
&lt;li value=&quot;10&quot;&gt;{{flagicon|TPE}} [[Hsieh Su-wei]]

&lt;!--
&lt;li value=&quot;10&quot;&gt;{{flagicon|FRA}} [[Kristina Mladenovic]]
&lt;li value=&quot;11&quot;&gt;{{flagicon|LAT}} [[Jelena Ostapenko]]

--&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| below=
}}&lt;noinclude&gt;
{{Squad maintenance}}
{{documentation}}&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ed20mzrg62p3wavivqtjuy55mtreyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Njemačka-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>69288</id>
    <revision>
      <id>42696410</id>
      <parentid>1761944</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="ozkytxkxdb933ixbppyxxof54s7sy3b" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Germany.svg|20px]]
| govori o = gradu u Njemačkoj
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Njemačkoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Njemačkoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Njemačka-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozkytxkxdb933ixbppyxxof54s7sy3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Večernje novosti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69480</id>
    <revision>
      <id>42696728</id>
      <parentid>42454306</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52385-85</username>
        <id>397005</id>
      </contributor>
      <origin>42696728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7346" sha1="os2jzb0n3nryd8xyqsp376b8y5v0hzj" xml:space="preserve">{{Štampa
| naziv             = Večernje novosti
| image             = Вечерње новости лого.png
| imagesize         =
| caption           = 
| vrsta             = [[dnevne novine]]
| format            = [[berliner (format)|berliner]]
| osnivanje         = {{start date and age|1953|10|16|ijek=ne}}
| osnivač           =
| prestanak         = 
| cena              = 
| vlasnik           = 
| izdavač           = [[Novosti AD]]
| urednik/ca        =
| chiefeditor       = Milorad Vučelić
| saradnici/e       =
| jezik             = [[srpski jezik|srpski]]
| pismo              = [[Vukova ćirilica|ćirilica]]
| zemlja            = {{flag|Srbija}} 
| politika          = 
| tiraž             = 
| sedište           = [[Trg Nikole Pašića]] 7,&lt;br /&gt;11000 [[Beograd]], &lt;br /&gt;[[Srbija]]
| ISSN              = 
| website           = 
}}
'''''Večernje novosti''''' (Вечерње новости) je tabloidni list koji više od pola veka je tiskan u [[Beograd]]u i računa se među najtiražnijim dnevnim listovima u [[Srbija|Srbiji]]. U svakodnevnom govoru je poznat i kao ''Novosti'' ili ''Večernjak''.

== Historija ==
Osnovan je [[1953]]. godine, za vreme [[Tršćanska kriza|tršćanske krize]].&lt;ref name=&quot;Talović&quot;&gt;{{cite news |last1=Talović |first1=V. |last2=Lovrić | last2=I.| date=06. 04. 2011 |title=„Novosti“ uvek sa svojim narodom |url=https://www.novosti.rs/vesti/naslovna/aktuelno.69.html:325897-Novosti-uvek-sa-svojim-narodom |work= |location=Novosti|access-date=}}&lt;/ref&gt; Ideja o pokretanju lista došla je od jugoslovenskog novinara [[Vladimir Dedijer|Vladimira Dedijera]]&lt;ref name=&quot;Novosti&quot;&gt;{{cite news |last1= |first1= |last2= | last2=| date= |title=O nama: Tako su rođene “Večernje novosti“ |url=https://www.novosti.rs/stranica/1/o-nama |work= |location=Novosti|access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt;, jeseni 1953. godine; preciznije – 16. oktobra 1953. godine na ulicama [[Beograd]]a pojavio se prvi ''Večernjak'' u [[tiraž]]u od 14.700 primeraka&lt;ref name=&quot;Talović&quot;/&gt; i sa samo osam strana, a prvi glavni i odgovorni urednik bio je Slobodan Glumac{{efn|cfr. ''[[Borba (novine)#Povijest|istorijat Borbe]]''}}. Njegov je cilj bio stvoriti list koji će vesti prenositi «brzo, kratko, jasno».

Ubrzo je postao jedan od glavnih i najpopularnijih štampanih listova u Jugoslaviji.

[[1980-e|Osamdesetih godina]] je objvio dosije Državne komisije Jugoslavije koji je sadržao dokaze o umešanosti [[Glavni tajnik Ujedinjenih nacija|generalnog sekretara UN]] i predsednika Austrije [[Kurt Waldheim|Kurta Kurt Waldheima]] u nacističke ratne zločine u Jugoslaviji.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |last1= |first1= |last2= | last2=| date=28. 03. 1986 |title= Waldheim Charges 'Conspiracy Against Him|url=https://www.nytimes.com/1986/03/28/world/waldheim-charges-conspiracy-against-him.html |work= |location=[[The New York Times]]|access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt; Dokument pod nazivom F-22572 od 17. novembra [[1947.]] postao je glavni pisani dokaz koji je optužio Waldheim za zločine{{efn|vidi: [[Afera Kurt Waldheim]], [[1896]].}}.

Septembra [[1986.]] godine u listu su objavljeni fragmenti [[Memorandum SANU|Memoranduma Srpske akademije nauka i umetnosti]].&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.nspm.rs/hronika/na-danasnji-dan-vecernje-novosti-objavile-memorandum-sanu-umro-stefan-prvovencani-potpisana-atlantska-povelja.html?alphabet=l|title= Na današnji dan &quot;Večernje novosti&quot; objavile Memorandum SANU, umro Stefan Prvovenčani, potpisana Atlantska povelja |last=  |first=  |date=24. 09. 2016 |website= |publisher=Nova srpska politička misao |accessdate= 04. 02. 2023 |quote=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dragović |first1= Rade|last2= | last2=| date=11. 12. 2016 |title=  Ovo je moja istina o Memorandumu SANU |url=https://www.novosti.rs/vesti/naslovna/drustvo/aktuelno.290.html:639357-Ovo-je-moja-istina-o-Memorandumu-SANU |work= |location= |access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt;

[[1990-e|Devedesetih]] i tokom [[Ratovi u bivšoj Jugoslaviji|ratova u bivšoj Jugoslaviji]] otvoreno je podržao na stranu predsednika [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]].

Posle Miloševićeve ostavke uoči [[Narodni pokret Otpor|narodne pobune]] 5. oktobra 2000., glavnog i odgovornog urednika Dušana Cukića zamenio je umereniji Manojlo Vukotić da bi obnovio tada previše konzervativno nastrojeni list.

Trenutno je drugi najčitaniji dnevni list u Srbiji sa 119.000 čitalaca.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://marketingmreza.rs/kraj-zablude-o-citanosti-novina/ |title= Kraj zablude o čitanosti novina! |last=Parčetić Mitić  |first= Ivana |date= |website= |publisher= |accessdate= 04. 02. 2023 |quote=}}&lt;/ref&gt; dok je se u [[2009.]] dnevno prodavao u 146.572 primeraka.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.uns.org.rs/sr/desk/vesti-iz-medija/1356/vecernje-novosti-najcitanije.html?print=true |title= Večernje novosti najčitanije |last=  |first=  |date= 11. 03. 2009 |website= |publisher= |accessdate= 04. 02. 2023 |quote=}}&lt;/ref&gt;

Košarkaš [[Vlade Divac]] je 4. februara [[2006.]] izrazio nameru da otkupi novine&lt;ref&gt;{{cite news |last1= |first1= |last2= | last2=| date=04. 02. 2006 |title=Divac bi Večernje novosti |url=https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2006&amp;mm=02&amp;dd=04&amp;nav_category=9&amp;nav_id=187538 |work= |location=[[b92]]|access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt; a potom je i nemački list [[Westdeutsche Allgemeine Zeitung]] nekoliko dana kasnije izrazio interesovanje za ulazak u kapital Večernjih novosti.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Petković |first1=Rato |last2= | last2=| date=31. 01. 2006 |title=WAZ i Vlade Divac u utrci za beogradske Večernje novosti |url=https://www.poslovni.hr/hrvatska/waz-i-vlade-divac-u-utrci-za-beogradske-vecernje-novosti-4406 |work= |location=Poslovni dnevnik|access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |last1=Duke |first1=Katy |last2= | last2=| date=17. 02. 2006 |title=Northcliffe bids for Serbian paper |url=https://www.theguardian.com/media/2006/feb/17/citynews.business1 |work= |location=[[The Guardian]]|access-date=04. 02. 2023}}&lt;/ref&gt;

Pored Srbije, čitan je i u [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]], [[Severna Makedonija|Makedoniji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]]; određen broj distribuira se i u dijaspori.

Prateća izdanja su: ''Život plus'', ''Doktor u kući'', ''TV Novosti'', ''Penzioner'', ''Dodatak o kulturi''. ''Novosti'' su dobitnik prestižnih nagrada za očuvanje [[srpski jezik|srpskog jezika]] i kulture.

== Glavni urednici ==
Spisak glavnih urednika:&lt;ref name=&quot;Novosti&quot;/&gt;
*[[Slobodan Glumac]] (1953—1957)
*Vasilije Kraljević (1957—1959)
*Bogdan Pešić (1959—1963)
*[[Slobodan Glumac]] (1963—1969)
*Mirko Stamenković (1969—1972)
*Jovan Jauković (1972—1974)
*Živko Milić (1974—1976)
*Tomislav Milinović (1976—1984)
*Ilija Borovnjak (1984—1987)
*Radoslav Brajović (1987—1998)
*Pero Simić (1998—2000)
*Dušan Čukić (april—oktobar 2000)
*Manojlo Vukotić (2000—2013)
*Ratko Dmitrović (2013—2017)
*Milorad Vučelić (od septembra 2017)

== Vanjske veze ==
* {{zvanični veb-sajt}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist}}

== Bibliografija ==
{{refbegin}}
{{refend}}

{{Novine u Bosni i Hercegovini}}

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Nastanci 1953.]]
[[Kategorija:Novine u Srbiji]]
[[Kategorija:Mediji u Beogradu]]</text>
      <sha1>os2jzb0n3nryd8xyqsp376b8y5v0hzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mosteiro dos Jerónimos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69691</id>
    <revision>
      <id>42696174</id>
      <parentid>42398648</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>396758</id>
      </contributor>
      <comment>Korištenje slike s Wikipodataka</comment>
      <origin>42696174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9730" sha1="6ypm8pn4n2f5nhrjrc6ylbz0x3el0c2" xml:space="preserve">{{UNESKO kutijica
|WHS = Mosteiro dos Jerónimos i [[Torre de Belém]] u [[Lisabon]]u
|Image = {{#property:P18}}
|State Party = {{flag|Portugal}}
|Type = Kulturno dobro
|Criteria = iii, vi
|ID = 
|Link = http://whc.unesco.org/en/list/263
|Region = [[Lista mjesta svjetske baštine u Evropi|Evropa]]
|Year = [[1983]].
|Session = 7.
|Extension   = 
|Danger      = ne
}}
'''Mosteiro dos Jerónimos''' ([[srpskohrvatski jezik|hrvatskosrpski]]: ''Jeronimitski samostan'') je [[manastir|samostan]] 
[[katoličanstvo|katoličkog]] [[Jeronimiti|jeronimitskog]] reda u [[lisabon]]skom kvartu [[Santa Maria de Belém]].

On je jedan od najljepših primjera originalnog portugalskog [[gotika|kasnogotičkog]] [[manuelinski stil|manuelinskog stila]]. Zbog njegove umjetničke i historijske važnosti, upisan je na [[UNESCO]]-vu [[Lista mjesta svjetske baštine u Evropi|Listu mjesta svjetske baštine u Evropi]] [[1983]]. godine, zajedno sa susjednim [[Torre de Belém]].&lt;ref name=unesco&gt;{{cite web
 | url =http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/263bis.pdf
 | title =''Monastère des Hiéronymites et tour de Belém (Portugal)''
 | accessdate = 20. 11. 2011
 | format={{PDF}}
 | language=francuski
 | publisher=Unesco
}}&lt;/ref&gt;

== Historija ==
[[Datoteka:Jeronimos-KingManuel-WesternPortal.jpg|thumb|left|220px|Skulpture sa zapadnog portala; kralj [[Manuel I. Portugalski|Manuel I.]] kleči ispred [[Jeronim|Svetog Jeronima]]]]

Samostan jeronimita je podignut na mjestu stare monaške pustinje ''Ermida do Restelo'' koju je osnovao [[Henrik Moreplovac]] oko [[1450]]. godine. U tom samostanu je proveo svoju posljednju noć [[Vasco da Gama]] u molitvi pred neizvjesnu i opasnu plovidbu za [[Indija|Indiju]] [[1497]]. Nakon tog su se i brojni drugi portugalski moreplovci zaustavljali u Belemu na molitvi, bilo da isplovljavaju ili uplovljavaju u lisabonsku luku.
Novi samostan dao je izgraditi kralj [[Manuel I. Portugalski|Manuel I.]] (1515.-21.) [[1496]]. kako bi obilježio uspješan povratak Vasca de Game iz Indije, te kao [[mauzolej]] vladarske [[Dinastija|dinastije]] [[Avis]]. Radovi na izgradnji počeli su [[1501]].&lt;ref name=mon&gt;{{cite web
 | url =http://www.mosteirojeronimos.pt/pt/index.php?s=white&amp;pid=168&amp;identificador=
 | title =''Mosteiro dos Jerónimos''
 | accessdate =20. 11. 2011
 | language =portugalski
 | publisher =Mosteiro dos Jerónimos
 | archivedate =2011-10-31
 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20111031100711/http://www.mosteirojeronimos.pt/pt/index.php?s=white&amp;pid=168&amp;identificador=
 | deadurl =yes
 }}&lt;/ref&gt; i otegli se 50 godina. Za gradnju je korišten lokalni kamen [[vapnenac]] ''pedra lioz'' (oker boje), a gradnja je financirana porezom od 5% na sve [[orjentalne [[začin]]e, osim [[biber|papra]], [[cimet]]a i [[klinčić]]a jer su prihodi od njih išli direktno kralju. Glavni graditelj bio je portugalski [[arhitekt]] i inženjer [[Diogo de Boitaca]]&lt;ref name=mon/&gt;, koji je na osnovu tako velikog budžeta započeo graditi tako veliku građevinu da su radnici s drugih gradilišta ([[Samostan u Batalhi|Samostan Batalha]]) morali napustili započete poslove i doći na njegovo gradilište. Boitaca je uspio izgraditi [[hrišćanska crkva|crkvu]], [[sakristija|sakristiju]] i [[refektorij]], ostale dijelove dovršio [[Španjolci|Španjolac]] João de Castilho, koji je preuzeo gradnju [[1517]]. godine i dovršio je u španjolskom [[renesansa|renesansnom]] stilu. Izgradnja je obustavljena nakon kraljeve smrti [[1521]]. godine, a nastavio ju je [[1550]]. godine arhitekt Diogo de Torralva dogradivši renesansnu kapelu, kor i dva kata samostana.

Njegov rad nastavio je Jérôme de Rouen [[1571]]. godine u klasičnom stilu, ali je obustavljen [[1580]]. godine nakon personalne unije između Portugala i Španjolske, tad je Španjolska povukla sva sredstva namjenjena za samostan za izgradnju španjolskog dvora [[El Escorial]].
[[Datoteka:JeronimosSouthPortal.jpg|thumb|left|220px|Južni portal rad Joãa de Castilha]]
Samostan je pretrpio manju štetu u katastrofalnom [[Potres u Lisabonu 1755.|potresu iz 1755.]], ali je počeo propadati nakon što su u Portugalu raspušteni vjerski redovi [[1833]]. Restauriran je u [[19. vijek]]u, tad mu je dograđena [[kupola]] na jugozapadnom tornju.

U samostanu je 13. decembra 2007. potpisan [[Lisabonski ugovor]] nakon koje je započela [[reforma]] [[Evropska unija|Evropske unije]].
[[Datoteka:Hieronymus-Kloster kirche innen.JPG|thumb|right|280px|Glavni [[brod (arhitektura)|Glavni brod]]]]
[[Datoteka:Vasco da Gama Jerónimos 2008-1.jpg|thumb|right|280px|Manuelinski sarkofag Vasca da Game]]
[[Datoteka:Claustro - Jerónimos.jpg|thumb|left|220px|Centralni dvokatni klaustar]]
== Arhitektonske karakteristike ==
Samostan je ukrašen brojnim kvalitetnim [[skulptura]]ma od kojih su najljepše one na južnom i zapadnom [[portal]]u, te u unutrašnjosti klaustra. Južni portal, ulaz u crkvu, je ukrašen dekoriranim visokim zabatom, nišama sa skulpturama i filijalama, a okrunjen je kanopusom na kojemu je križ ''Kristova reda'', dok je timpan ispunjen prizorima iz života sv. Jeronima i skulpturom Henrika Moreplovca. Zapadni portal, ulaz u [[klaustar]], je ukrašen skulpturama Manuela I. i njegove druge žene, Marije Aragonske, a iznad vrata su prizori: ''[[Navještenje]], [[Rođenja Krista]] i [[Poklonstvo mudraca]]''.

Klaustar ima površinu od 55 m² i dva kata, donji ukrašen vitkim stupovima i manuelinskim [[peristil]]om, te gornji u skromnijem pleterskom stilu. Unutrašnjost crkve resi izvanredno bogat i raskošan [[brod (arhitektura)|glavni brod]] sa bogato dekoriranim manuelinskim [[stup]]ovima i [[luk]]ovima. Na samom ulazu u crkvu su grobovi [[pomorac]]a [[Vasco da Gama|Vasca da Game]] i [[Luís de Camões|Luísa de Camõesa]]. U [[Barok]]nim [[transept]]ima su kraljevske grobnice, i [[kapela]] sa srebrnim [[ciborijum|ciborijem]] iz [[17. vijek]]a kojeg je dao podići kralj [[Alfonso VI. Portugalski|Alfonso VI.]] u spomen na pobjedu u ''Bitci za Montes Claros'' (1665.) protiv Španjolaca.

U samostanu se nalaze i Arheološki muzej, sa zbirkom koja prikazuje historiju Portugala od prahistorije do rimskog doba, te Muzej pomorstva sa izvanrednom zbirkom modela brodova iz različitih razdoblja.
=== Galerija slika ===
&lt;gallery&gt;
datoteka:Jerónimos.jpg|&lt;center&gt;Glavni ulaz u samostan
datoteka:JeronimosCloister.jpg|&lt;center&gt;Manuelinska dekoracija stupova kod klaustra
datoteka:Mosteiro dos Jerónimos - Altar2.JPG|&lt;center&gt;Oltar
datoteka:JeronimosRoyalTombs.jpg|&lt;center&gt;Kraljevske grobnice u glavnoj kapeli
&lt;/gallery&gt;

=== Grobnice u samostanskoj crkvi ===
# '''[[Manuel I. Portugalski|Manuel I.]]''', kralj Portugala (31. maj 1469. - 13. decembar 1521.)
# [[Marija Aragonska]], kraljica Portugala (29. jun 1482. - 7. mart 1517.) &lt;small&gt; (druga žena Manuela I.)&lt;/small&gt;
# Princ Louis, vojvoda od [[Beja]] (3. mart 1506. - 27. novembar 1555.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) 
&lt;/small&gt;
# Princ Ferdinando, vojvoda od Guarda (5. jun 1507. - 7. novembar 1534.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;
# Princ Alfonso, kardinal (23. april 1509. - 21. april 1540.) &lt;small&gt;(sin Manuela I.)&lt;/small&gt;
# Princ Édouardo, vojvoda od [[Guimares]]a (7. oktobar 1515. - 20. septembar 1540.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;
# Princ Antonio (9. septembar 1516. - 9. septembar 1516.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;
# Princ Carlos (18. mart 1520. - 15. aprila 1521.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;
# '''[[João III. Portugalski|João III.]]''', kralj Portugala (6. jun 1502. - 11. jun 1557.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;
# [[Katarina Kastiljska]], kraljica Portugala (14. januar 1507. - 12. mart 1578.) &lt;small&gt; (žena Joãoa III.)&lt;/small&gt;
# Princ Alfonso (24. mart 1526. - 12. april 1526.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.) &lt;/small&gt;
# Princeza Isabella (28. april 1520. - 23. jul 1530.) &lt;small&gt; (kćer Joãoa III.) &lt;/small&gt;
# Princeza Beatrice (15. mart 1530. - 1. august 1530.) &lt;small&gt; (kćer Joãoa III.) &lt;/small&gt;
# Princ Manuel (1. novembar 1531. - 14. april 1537.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.) &lt;/small&gt;
# Princ Dinis (16. april 1535. - 1. januar 1539.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.)&lt;/small&gt;
# Princ Felipe (25. mart 1533. - 29. april 1539.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.) &lt;/small&gt;
# Princ Antonio (9. marta 1539. - 20. januar 1540.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.)&lt;/small&gt;
# Princ João Manuel (3. jun 1537. - 2. januar 1554.) &lt;small&gt; (sin Joãoa III.)&lt;/small&gt;
# španjolska princeza [[Joana Austrijska]] (24. jun 1535. - 7. septembar 1573.) &lt;small&gt; (žena princa João Manuela) &lt;/small&gt;
# '''[[Sebastião I. Portugalski|Sebastião I.]]''', kralj Portugala (20. januar 1554. - 4. august 1578.) &lt;small&gt; (sin princa Joãoa III.) &lt;/small&gt; (prazan grob)
# '''[[Henrique I. Portugalski|Henrique I.]]''', kardinal i kralj Portugala (31. januar 1512. - 31. januar 1580.) &lt;small&gt; (sin Manuela I.) &lt;/small&gt;

== Reference ==
{{reflist}}
{{Panoramica|Jerónimos April 2009-1a.jpg|1200px|Panorama samostana}}

== Vanjske veze ==
* [http://www.mosteirojeronimos.pt/pt/index.php Mosteiro dos Jerónimos (službene stranice)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524084939/http://www.mosteirojeronimos.pt/pt/index.php |date=2011-05-24 }} {{pt icon}}{{pt}}
* [http://www.lisbonweekendguild.com/lisbon-sights/Mosteiro_dos_Jeronimos.html Mosteiro dos Jeronimos, Belem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408233643/http://www.lisbonweekendguild.com/lisbon-sights/Mosteiro_dos_Jeronimos.html |date=2011-04-08 }} Jeronimitski samostan{{en icon}}
* [http://www.pbase.com/joseelias/mosteiro_dos_jeronimos Fotogalerija Mosteiro dos Jerónimos] 
{{Commonscat|Mosteiro dos Jerónimos}}
{{Svjetska baština u Portugalu}}

{{coord|38|41|51|N|9|12|24|W|region:PT_type:landmark|display=title}}

[[Kategorija:Svjetska baština u Portugalu]]</text>
      <sha1>6ypm8pn4n2f5nhrjrc6ylbz0x3el0c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71105</id>
    <revision>
      <id>42696711</id>
      <parentid>42446419</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="khk0j22u508zkkdkrk3ke3uohivvwn6" xml:space="preserve">'''Karni''' ([[latinski jezik|latinski]]: Carni) su bili pripadnici naroda čiji su jezik i [[kultura]] bili srodni [[Kelti]]ma a njihovo se postojanje i djelovanje postavlja u vrijeme od IV stoljeća pne. i to na području istočnih [[Alpi|Alpa]]. Tvrdi se i da je ovo [[pleme]] pripadalo grupi venetskih naroda, tako historičar [[J.J. Wilkes]] navodi da jezik kojim su govorili Karni, [[Histri]], [[Veneti]] i [[Liburni]] bio drugačiji od jezika kojim su govorila njima susjedna [[Iliri|ilirska]] plemena. Prema tome, Karne treba posmatrati odvojeno od Ilira ili ih svrstati u miješanu, venetsko-ilirsku, grupu naroda. (Za posljednju tvrdnju može poslužiti [[logika|logičko]] razmišljanje koje pretpostavlja neminovni međusobni kontakt, kulturnu razmjenu, stvaranje saveza i jačanje tih saveza, između ostalog, uspostavljanjem rodbinskih veza sklapanjem &quot;miješanih&quot; brakova između pripadnika susjednih plemena te česte seobe, tipične za antiku, tokom kojih su se davali i primali uticaji i dodatno usložnjavala struktura etničkih bića.) U području koje je tako gusto naseljeno keltskim plemenima nije teško zaključiti da su sve etničke grupe keltskog porijekla, pa su tako i Karni proglašeni Keltima&lt;ref&gt;Ivica Degmedžić: Sjeverno i istočno područje Ilira, str. 57&lt;/ref&gt;. Prema još jednoj teoriji Karni, zapravo grupa nekoliko plemena, su bili srodni Venetima, Ilirima i Japodima a kasnije su, pod uticajem Kelta, postali ''keltizirani''.

== Historija ==
Oko 400. godine pne. Karni su sa ravnica oko rijeka [[Rajna|Rajne]] i [[Dunav]]a doselili na područje istočnih Alpa (teritorije današnje [[Slovenija|Slovenije]] i sjevero-istočne [[Italija|Italije]]) oko rijeke [[Soča|Soče]] i gornjeg toka [[Sava|Save]] &lt;ref&gt;http://www.newadvent.org/cathen/08696a.htm &quot;Between the upper Save and the Sotcha lived the Carni&quot;.&lt;/ref&gt; . Veoma brzo Karni ostvaruju kontakt sa Venetima, Histrima i Liburnima te skupa stvaraju [[Kaštelijerska kultura|kaštelijersku kulturu]] (graditelji utvrđenih naselja - ''kaštela''). Prema imenu Karni nazvani su Karnijski Alpi ([[italijanski jezik|italijanski]]: ''Alpi Carniche'', [[njemački jezik|njemački]]: ''Karnische Alpen''), historijska pokrajina ''Kranjska'' i grad [[Kranj]], u Sloveniji.

U II stoljeću pne. Karni potpadaju pod vlast antičkog Rima, preciznije, 115. godine pne. [[konzul]] [[Marco Emilio Scauro]] (oko 163-89. godine pne.) postiže konačni trijumf nad Karnima. Pod rimskom uticajem Karni su relativno brzo latinizirani.

Plemena [[Skordisci]], [[Breuci]], Karni i [[Dardanci]] su bili najranija prepreka rimskoj ekspanziji na [[Balkan]] ali kasnije su odigrali bitnu ulogu u odbrani rimskih provincija od upada Germana&lt;ref&gt;http://www.unrv.com/provinces/pannonia.php &quot;... Carni were early enemies of Roman expansion, but later would play an important role in defending the territory from Germanic incursions&quot;.&lt;/ref&gt;.

U kasnijim stoljećima, pod pritiskom nadolazećih [[Slaveni|Slavena]] i [[Germani|Germana]], teritorija Karna se sužava samo na planinska područja i dijelu nizije u ''Furlaniji'' (Friuli, Italija).

O Karnima su pisali antički historičari [[Livije]], [[Plinije]] i [[Strabon]].

{{izdvojeni citat|... /Gali/ uložiše žalbu pred Senatom na C. Cassiusa, koji bješe konzul prethodne godine a sad je služio kao vojni tribun u Makedoniji... za uništenje polja alpskih plemena koja su bila prijatelji Rima i odvođenje hiljada u ropstvo... Požalili su se i Karni, Histri i Japodi. Obavijestili su Senat da je Cassius prvo zatražio da mu daju vodiče prema Makedoniji... a onda se okrenuo i napao njihovu teritoriju, prolijevajući krv, silujući i paleći...; [[Livije]] u [[Ab Urbe Condita]], 43.5}}

== Izvori ==
{{reference}}

== Izvori i vanjski linkovi ==
* The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, {{ISBN|0-631-19807-5}}
* Enciklopedija Slovenije; knjiga 5, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1991
* [http://www.unrv.com/provinces/pannonia.php Panonija]
* [https://web.archive.org/web/20150402101236/http://hrcak.srce.hr/file/35713 Ivica Degmedžić: Sjeverno i istočno područje Ilira (referat sa Simpozijuma o Ilirima u antičko doba, Sarajevo, 10.05.1966)]

{{Iliri}}

[[Kategorija:Iliri]]</text>
      <sha1>khk0j22u508zkkdkrk3ke3uohivvwn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-BiH-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>71356</id>
    <revision>
      <id>42696420</id>
      <parentid>1762519</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="ifovchfmqr6zrryjo05ppaz5m2148va" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Bosnia and Herzegovina.svg|25px]]
| govori o = naselju u BiH
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Bosni i Hercegovini, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Bosni i Hercegovini, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-BiH-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifovchfmqr6zrryjo05ppaz5m2148va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Islam, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>71772</id>
    <revision>
      <id>42696351</id>
      <parentid>1759502</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="bvpf34bh1zfg76ao40ksgrxkzrk43xp" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Islam|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Religija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>bvpf34bh1zfg76ao40ksgrxkzrk43xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Psihol-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>72225</id>
    <revision>
      <id>42696621</id>
      <parentid>41843575</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="b6jz7th1qdew2ajnk8yrxopf489cfs0" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Greek uc psi icon.svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = psihologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Psihologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Psihologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|psihol-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6jz7th1qdew2ajnk8yrxopf489cfs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82753</id>
    <revision>
      <id>42696315</id>
      <parentid>40803677</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historija */</comment>
      <origin>42696315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="bmdzhpej5mgxwb8zx771gv2saq96yo1" xml:space="preserve">{{Srpskohrvatska abeceda}}
'''Lj''' je 17. slovo [[latinica|srpskohrvatske abecede]]. Označava umekšani palatalni suglasnik. Lj je dvostruko slovo nastalo udruživanjem slova ''[[l]]'' i ''[[j]]''.

== Historija ==
{{stub}}

[[Kategorija:Abeceda]]</text>
      <sha1>bmdzhpej5mgxwb8zx771gv2saq96yo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82756</id>
    <revision>
      <id>42696316</id>
      <parentid>41239363</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historija */</comment>
      <origin>42696316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="nnh1cfz8dckkerut9pawtoeg7mjr64w" xml:space="preserve">{{Srpskohrvatska abeceda}}
'''Nj''' je 20. slovo [[latinica|srpskohrvatske abecede]]. Označava umekšani palatalni suglasnik. Nj je dvostruko slovo nastalo slivenom artikulacijom slova ''[[n]]'' i ''[[j]]''.

== Historija ==
{{stub}}

[[Kategorija:Abeceda]]</text>
      <sha1>nnh1cfz8dckkerut9pawtoeg7mjr64w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Ekol-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84110</id>
    <revision>
      <id>42696603</id>
      <parentid>1761956</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="faz8yuknm1uyn7pv6lm4pamsrrc63di" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Noto Project Earth Asia Australia Emoji.svg|30px]]
| govori o = ekologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ekologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ekologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|ekol-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>faz8yuknm1uyn7pv6lm4pamsrrc63di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labudovo jezero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84959</id>
    <revision>
      <id>42696303</id>
      <parentid>42459008</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52395-91</username>
        <id>396880</id>
      </contributor>
      <origin>42696303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8034" sha1="ljrb2co40fk89vgl36dg1x1or5ne45m" xml:space="preserve">{{Italic title}}
{{Infookvir Opera
| ime           = Labuđe jezero&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Лебединое озеро&lt;/small&gt;
| slika          = [[Datoteka:Swanlake015.jpg|300px]]
| opis        = Valcer labudica iz II čina
| autor       = [[Petar Iljič Čajkovski]]&lt;br /&gt;Vaclav Reisinger
| libreto= Vladimir Begičev i Vasilij Geltzner
| godina= [[1875]]. - [[1876]].
| praizvedba= [[4. 3.|4. mart]] [[1877]].&lt;br /&gt;{{flag|Rusko Carstvo}}, [[Boljšoj teatar]], [[Moskva]]
| arije   = 
}}
'''Labuđe jezero''' ili '''Labudovo jezero''' ([[ruski jezik|ruski]]: ''Лебединое озеро'') je najpoznatiji [[balet]] na svijetu u 4 čina, za koji je [[Muzika|muziku]] napisao [[Petar Iljič Čajkovski]] između [[1875]]. - [[1876]].&lt;ref name=brit/&gt;

Praizvedbu je imao [[4. 3.|4. marta]] [[1877]]. ([[20. 2.|20. februar]] po [[Julijanski kalendar|julianskom kalendaru]]) u [[Moskva|moskovskom]] [[Boljšoj teatar|Boljšom teatru]].&lt;ref name=brit&gt;{{cite web
   |url      = http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html
   |title      = ''Swan Lake / Лебединое озеро''
   |publisher      = Tchaikovsky-research
   |language      = engleski
   |accessdate      = 18. 01. 2013
   |archivedate      = 2012-11-04
   |archiveurl      = https://web.archive.org/web/20121104104611/http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html
   |deadurl      = yes
   }}&lt;/ref&gt;

== Иstorija nastanka baleta ==
[[Petar Iljič Čajkovski|Čajkovski]] je muziku za balet napisao po narudžbi [[Boljšoj teatar|Boljšog teatra]] za honorar od 800 [[Ruska rublja|rubalja]] po [[Libreto|libretu]] koji su zajedno napisali Vladimir Begičev, tadašnji direktor moskovskih carskih teatara i baletan Vasilij Geltzner po [[nemačka|njemačkoj]] [[Bajka|bajci]] ''Der geraubte Schleier'' (Ukradeni veo).&lt;ref name=brit/&gt; Tu bajku prvi je objavio ''Johann Karl August Musäus'' između [[1782]]. - [[1786]]. u knjizi ''Volksmärchen der Deutschen''. Inače slična bajka postoji i u Rusiji (Bijeli patak), čak je po radnji bliža, pa se predpostavlja da su autori napravili jednu mješavinu, uzeli radnju iz ruske a likove iz njemačke bajke. Koreografiju za premijeru napravio je Vaclav Reisinger, tadašnji baletmajstor [[Boljšoj teatar|Boljšog teatra]]. Premijera nije baš dobro prošla, ali se balet održao na repertoaru tog teatra do [[1883]]. nakon ukupno 41 izvedbe.
[[Datoteka:Swanlakedecor.jpg|thumb|left|260px|Zastor za II. čin za moskovsku praizvedbu [[1877]].]]
Nakon smrti [[Petar Iljič Čajkovski|Čajkovskog]] balet je postavljen u [[Sankt Peterburg]]u u [[Marijinski teatar|Marijinskom teatru]] [[1895]]. Za tu izvedbu koreografiju su napravili Marius Petipa (1 i 3 čin) i Lev Ivanov (2 i 4 čin) uz neke korekcije na libretu koju je napravio kompozitorov brat [[Modest Čajkovski]] i korekcije na orginalnoj partituri (kraćenja) koju je napravio dirigent tog teatra [[Riccardo Drigo]].&lt;ref name=brit/&gt; Ta izvedba postala je daleko popularnija pa se danas većina izvedbi ''Labuđeg jezera'', reflektira na nju.

Ostale slavne izvedbe ''Labuđeg jezera'' zbile su se [[1880]]. i [[1882]]. [[Boljšoj teatar]] koreograf Joseph Hansen, po uzoru na moskovsku premjernu izvedbu. Nakon tog [[1901]]. ponovno [[Boljšoj teatar]] koreograf Aleksandar Gorski, te [[london]]ska premijera [[1911]]. u izvedbi [[Ballets Russes]] [[Sergej Djagiljev|Sergeja Djagiljeva]] koreograf Mihail Fokin
[[Datoteka:Swanlakesobechshanskaya.jpg|thumb|right|260px|Ana Sobeščnskaja kao Odette na premijernoj izvedbi u [[Moskva|Moskvi]] [[1877]].]]
U ulogama Odette-Odile proslavile su se mnoge primabalerine; [[Pierina Legnani]], Vera Trefilova, [[Olga Preobraženska]], [[Ana Pavlova]], Tamara Tumanova, [[Galina Uljanova]], [[Maja Plisecka]], [[Margot Fonteyn]]...
== Lica ==
* '''Kraljica''' 
* '''Princ Siegfried''' (njen sin)
* '''Benno''' (prinčev drug) 
* '''Wolfgang''' (učitelj princa) 
* '''Odette''' (kraljica labudova) 
* '''Von Rothbart''' (opaki čarobnjak koji pretvori Odette u labuda) 
* '''Odile''' (čarobnjakova kći) 
* '''ostali''' (labudice, dvorjani, prinčevi drugovi)
== Sadržaj ==
=== Prvi čin ===
'''Park kraljevog dvora''' - Dan punoljetnosti princa Siegfrieda, dan stupanja u novi život i prihvatanja novih obaveza, ali u isti mah, oproštaj od mladalačkih sanja. Dan sreće i uzbuđenja. 
Prvi pozdravljaju princa dobri i vjerni sudruzi njegova djetinjstva i mladosti - Benno i Wolfgang (nastavnik), zatim njegovi vršnjaci - drugovi iz veselih igara i zabava. Žure se da pozdrave princa i svi ostali koji žive u njegovom zamku. Princ radosno prima pozdrave.
Iz dalekih krajeva dolaze na svečanost prinčevi-vazali. Oni mu daju mač i viteški križ i polažu zakletvu na vjernost svome novom suverenu. Sada je on gospodar njihove zemlje i njihovog života. Ali nešto steže njegovo srce, pa žuri majci i pred njom, prvom damom kraljevstva, kleči na koljenima moleći je za savjet i pomoć. Svečanost se odužila, pa je princu počinje smetati buka raskošnog bala. Pošto je zabranio nastavniku i Bennu da pođu za njim, princ odlazi u lov sa svojim prijateljima.
=== Drugi čin ===
'''Pusta obala divljeg jezera''' - Tu opaki Von Rothbart krije djevojke, koje je pretvorio u labudove. Samo ljubav mladića prema najlepšoj od njih - Odetti, može osloboditi djevojke zlog prokletstva i ubiti čarobnjaka, koji stalno čuva svoje zatočenice. 
Odjednom se na obali jezera pojavljuje se princ. On vidi Odettu i ostaje nepomičan, zgromljen njenom ljepotom i tajnom kojom je obavijena. Zli Rothbart se trudi da odvede djevojke i ne dopusti princu da se sretne sa Odettom, ali princ stiže prekrasnu devojku-labudicu. Ko je ona? Odakle je?
Odgovor mu ne mogu dati nijeme djevojke - labudice. Kako im pomoći? Kako otkriti njihovu tajnu? kako ih osloboditi čarolije? Ranije pritajena osjećanja saučešća i nježnosti sad prožimaju princa.

Pokorne opakoj volji čarobnjaka, djevojke napuštaju obalu. Opraštajući se sa Odettom, princ se zaklinje da će se vratiti i osloboditi je. Ali zli Von Rothbart neće dozvoliti da princ ponovo priđe labuđem jezeru, da se još jednom sretne sa Odettom i učiniće sve da u srcu mladića utrne osjećaj ljubavi prema kraljici labudova.
=== Treći čin ===
'''Bal u kraljevskom dvorcu''' - Skupljaju se gosti. Nevjeste plešu pred prinčevim tronom. Siegfrieda ne uzbuđuju nimalo. Na bal dolaze nepoznati gosti, fanfare najavljuju dolazak grofa Rothbarta. To je glavom i bradom čarobnjak Rothbart sa kćerkom Odile i svojom svitom. Opčinjem plesom koju svita izvodi, i očaran ljepotom Odile, Siegfried zaboravlja zakletvu datu Oddeti, pa brzopleto izjavljuje majci da je Odile njegova buduća izabranica. Odile traži od princa zakletvu da nije dao svoju riječ drugoj ženi, Siegfried se kune. U isti trenutak stanu udarati munje i počne potres. Gosti nestaju, princ pada onesvješten.
=== Četvrti čin ===
'''Obala Labuđeg jezera''' - počinje bura. Uznemireni labudovi očekuju dolazak svoje kraljice Oddete. Ona se pojavljuje i veoma tužna priča prijateljicama o izdaji Siegfrieda. Princ dojuri izbezumljen, i moli Oddete za oproštaj, kune se da želi umrijeti zajedno s njom. Tad dolazi zli Rothbart i bori se sa princom. U isti mah se počinje bura na jezeru, pa udar groma ubija Rothbarta. Polako se sve stišava, čarobnjaštva isčezavaju, a zora obasjava dvoje zaljubljenih koji sretno koračaju u novi život.
=== Tema labudica ===
{{Poslušaj|imedatoteke=|naslov=Tema labudica|opis=|format=[[Ogg]]}}
== Reference ==
{{izvori}}
== Vanjske veze ==
* [http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html ''Swan Lake / Лебединое озеро'' na portalu Tchaikovsky-research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104104611/http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html |date=2012-11-04 }} {{en icon}}
{{commonscat|Swan Lake}}
{{Authority control}}

[[Kategorija:Baleti 1877.]]
[[Kategorija:Ruski baleti]]
[[Kategorija:Petar Iljič Čajkovski]]</text>
      <sha1>ljrb2co40fk89vgl36dg1x1or5ne45m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696664</id>
      <parentid>42696303</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-52395-91|~2026-52395-91]] ([[User talk:~2026-52395-91|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:Inokosni organ|Inokosni organ]]</comment>
      <origin>42459008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8034" sha1="flu0ao7fe95ejwkl7oil2eqq7mxltt5" xml:space="preserve">{{Italic title}}
{{Infookvir Opera
| ime           = Labuđe jezero&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Лебединое озеро&lt;/small&gt;
| slika          = [[Datoteka:Swanlake015.jpg|300px]]
| opis        = Valcer labudica iz II čina
| autor       = [[Petar Iljič Čajkovski]]&lt;br /&gt;Vaclav Reisinger
| libreto= Vladimir Begičev i Vasilij Geltzner
| godina= [[1875]]. - [[1876]].
| praizvedba= [[4. 3.|4. mart]] [[1877]].&lt;br /&gt;{{flag|Rusko Carstvo}}, [[Boljšoj teatar]], [[Moskva]]
| arije   = 
}}
'''Labuđe jezero''' ili '''Labudovo jezero''' ([[ruski jezik|ruski]]: ''Лебединое озеро'') je najpoznatiji [[balet]] na svijetu u 4 čina, za koji je [[Muzika|muziku]] napisao [[Petar Iljič Čajkovski]] između [[1875]]. - [[1876]].&lt;ref name=brit/&gt;

Praizvedbu je imao [[4. 3.|4. marta]] [[1877]]. ([[20. 2.|20. februar]] po [[Julijanski kalendar|julianskom kalendaru]]) u [[Moskva|moskovskom]] [[Boljšoj teatar|Boljšom teatru]].&lt;ref name=brit&gt;{{cite web
   |url      = http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html
   |title      = ''Swan Lake / Лебединое озеро''
   |publisher      = Tchaikovsky-research
   |language      = engleski
   |accessdate      = 18. 01. 2013
   |archivedate      = 2012-11-04
   |archiveurl      = https://web.archive.org/web/20121104104611/http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html
   |deadurl      = yes
   }}&lt;/ref&gt;

== Historija nastanka baleta ==
[[Petar Iljič Čajkovski|Čajkovski]] je muziku za balet napisao po narudžbi [[Boljšoj teatar|Boljšog teatra]] za honorar od 800 [[Ruska rublja|rubalja]] po [[Libreto|libretu]] koji su zajedno napisali Vladimir Begičev, tadašnji direktor moskovskih carskih teatara i baletan Vasilij Geltzner po [[nemačka|njemačkoj]] [[Bajka|bajci]] ''Der geraubte Schleier'' (Ukradeni veo).&lt;ref name=brit/&gt; Tu bajku prvi je objavio ''Johann Karl August Musäus'' između [[1782]]. - [[1786]]. u knjizi ''Volksmärchen der Deutschen''. Inače slična bajka postoji i u Rusiji (Bijeli patak), čak je po radnji bliža, pa se predpostavlja da su autori napravili jednu mješavinu, uzeli radnju iz ruske a likove iz njemačke bajke. Koreografiju za premijeru napravio je Vaclav Reisinger, tadašnji baletmajstor [[Boljšoj teatar|Boljšog teatra]]. Premijera nije baš dobro prošla, ali se balet održao na repertoaru tog teatra do [[1883]]. nakon ukupno 41 izvedbe.
[[Datoteka:Swanlakedecor.jpg|thumb|left|260px|Zastor za II. čin za moskovsku praizvedbu [[1877]].]]
Nakon smrti [[Petar Iljič Čajkovski|Čajkovskog]] balet je postavljen u [[Sankt Peterburg]]u u [[Marijinski teatar|Marijinskom teatru]] [[1895]]. Za tu izvedbu koreografiju su napravili Marius Petipa (1 i 3 čin) i Lev Ivanov (2 i 4 čin) uz neke korekcije na libretu koju je napravio kompozitorov brat [[Modest Čajkovski]] i korekcije na orginalnoj partituri (kraćenja) koju je napravio dirigent tog teatra [[Riccardo Drigo]].&lt;ref name=brit/&gt; Ta izvedba postala je daleko popularnija pa se danas većina izvedbi ''Labuđeg jezera'', reflektira na nju.

Ostale slavne izvedbe ''Labuđeg jezera'' zbile su se [[1880]]. i [[1882]]. [[Boljšoj teatar]] koreograf Joseph Hansen, po uzoru na moskovsku premjernu izvedbu. Nakon tog [[1901]]. ponovno [[Boljšoj teatar]] koreograf Aleksandar Gorski, te [[london]]ska premijera [[1911]]. u izvedbi [[Ballets Russes]] [[Sergej Djagiljev|Sergeja Djagiljeva]] koreograf Mihail Fokin
[[Datoteka:Swanlakesobechshanskaya.jpg|thumb|right|260px|Ana Sobeščnskaja kao Odette na premijernoj izvedbi u [[Moskva|Moskvi]] [[1877]].]]
U ulogama Odette-Odile proslavile su se mnoge primabalerine; [[Pierina Legnani]], Vera Trefilova, [[Olga Preobraženska]], [[Ana Pavlova]], Tamara Tumanova, [[Galina Uljanova]], [[Maja Plisecka]], [[Margot Fonteyn]]...
== Lica ==
* '''Kraljica''' 
* '''Princ Siegfried''' (njen sin)
* '''Benno''' (prinčev drug) 
* '''Wolfgang''' (učitelj princa) 
* '''Odette''' (kraljica labudova) 
* '''Von Rothbart''' (opaki čarobnjak koji pretvori Odette u labuda) 
* '''Odile''' (čarobnjakova kći) 
* '''ostali''' (labudice, dvorjani, prinčevi drugovi)
== Sadržaj ==
=== Prvi čin ===
'''Park kraljevog dvora''' - Dan punoljetnosti princa Siegfrieda, dan stupanja u novi život i prihvatanja novih obaveza, ali u isti mah, oproštaj od mladalačkih sanja. Dan sreće i uzbuđenja. 
Prvi pozdravljaju princa dobri i vjerni sudruzi njegova djetinjstva i mladosti - Benno i Wolfgang (nastavnik), zatim njegovi vršnjaci - drugovi iz veselih igara i zabava. Žure se da pozdrave princa i svi ostali koji žive u njegovom zamku. Princ radosno prima pozdrave.
Iz dalekih krajeva dolaze na svečanost prinčevi-vazali. Oni mu daju mač i viteški križ i polažu zakletvu na vjernost svome novom suverenu. Sada je on gospodar njihove zemlje i njihovog života. Ali nešto steže njegovo srce, pa žuri majci i pred njom, prvom damom kraljevstva, kleči na koljenima moleći je za savjet i pomoć. Svečanost se odužila, pa je princu počinje smetati buka raskošnog bala. Pošto je zabranio nastavniku i Bennu da pođu za njim, princ odlazi u lov sa svojim prijateljima.
=== Drugi čin ===
'''Pusta obala divljeg jezera''' - Tu opaki Von Rothbart krije djevojke, koje je pretvorio u labudove. Samo ljubav mladića prema najlepšoj od njih - Odetti, može osloboditi djevojke zlog prokletstva i ubiti čarobnjaka, koji stalno čuva svoje zatočenice. 
Odjednom se na obali jezera pojavljuje se princ. On vidi Odettu i ostaje nepomičan, zgromljen njenom ljepotom i tajnom kojom je obavijena. Zli Rothbart se trudi da odvede djevojke i ne dopusti princu da se sretne sa Odettom, ali princ stiže prekrasnu devojku-labudicu. Ko je ona? Odakle je?
Odgovor mu ne mogu dati nijeme djevojke - labudice. Kako im pomoći? Kako otkriti njihovu tajnu? kako ih osloboditi čarolije? Ranije pritajena osjećanja saučešća i nježnosti sad prožimaju princa.

Pokorne opakoj volji čarobnjaka, djevojke napuštaju obalu. Opraštajući se sa Odettom, princ se zaklinje da će se vratiti i osloboditi je. Ali zli Von Rothbart neće dozvoliti da princ ponovo priđe labuđem jezeru, da se još jednom sretne sa Odettom i učiniće sve da u srcu mladića utrne osjećaj ljubavi prema kraljici labudova.
=== Treći čin ===
'''Bal u kraljevskom dvorcu''' - Skupljaju se gosti. Nevjeste plešu pred prinčevim tronom. Siegfrieda ne uzbuđuju nimalo. Na bal dolaze nepoznati gosti, fanfare najavljuju dolazak grofa Rothbarta. To je glavom i bradom čarobnjak Rothbart sa kćerkom Odile i svojom svitom. Opčinjem plesom koju svita izvodi, i očaran ljepotom Odile, Siegfried zaboravlja zakletvu datu Oddeti, pa brzopleto izjavljuje majci da je Odile njegova buduća izabranica. Odile traži od princa zakletvu da nije dao svoju riječ drugoj ženi, Siegfried se kune. U isti trenutak stanu udarati munje i počne potres. Gosti nestaju, princ pada onesvješten.
=== Četvrti čin ===
'''Obala Labuđeg jezera''' - počinje bura. Uznemireni labudovi očekuju dolazak svoje kraljice Oddete. Ona se pojavljuje i veoma tužna priča prijateljicama o izdaji Siegfrieda. Princ dojuri izbezumljen, i moli Oddete za oproštaj, kune se da želi umrijeti zajedno s njom. Tad dolazi zli Rothbart i bori se sa princom. U isti mah se počinje bura na jezeru, pa udar groma ubija Rothbarta. Polako se sve stišava, čarobnjaštva isčezavaju, a zora obasjava dvoje zaljubljenih koji sretno koračaju u novi život.
=== Tema labudica ===
{{Poslušaj|imedatoteke=|naslov=Tema labudica|opis=|format=[[Ogg]]}}
== Reference ==
{{izvori}}
== Vanjske veze ==
* [http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html ''Swan Lake / Лебединое озеро'' na portalu Tchaikovsky-research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104104611/http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Ballets/TH012/index.html |date=2012-11-04 }} {{en icon}}
{{commonscat|Swan Lake}}
{{Authority control}}

[[Kategorija:Baleti 1877.]]
[[Kategorija:Ruski baleti]]
[[Kategorija:Petar Iljič Čajkovski]]</text>
      <sha1>flu0ao7fe95ejwkl7oil2eqq7mxltt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Ptica-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87049</id>
    <revision>
      <id>42696622</id>
      <parentid>1760510</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="0urkwojfjnckvc0p4jne7c0gdfwa05z" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Ruddy-turnstone-icon.png|30px]]
| govori o = ptici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ptice, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ptice, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|ptica-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0urkwojfjnckvc0p4jne7c0gdfwa05z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Kerry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88726</id>
    <revision>
      <id>42696665</id>
      <parentid>42692729</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15806" sha1="afmsuoo8b4l6gyd6kmeo3cyojsmdw3a" xml:space="preserve">{{Infobox senator
|name           = John Kerry
|nationality    = U.S. Citizen
|image          = John_F._Kerry.jpg
|imagesize      =
|jr/sr          = Senior Senator &lt;!-- won't display, but needs to be here for now: see [[Template talk: Infobox Officeholder]] --&gt;
|alongside      = [[Scott Brown]]
|state          = [[Massachusetts]]
|party          = [[Demokratska stranka]]
|term_start     = 2. januar 1985.
|preceded       = [[Paul Tsongas]]
|succeeded      =
|birth_date  = {{birth date and age|1943|12|11|df=y}}
|birth_place = [[Aurora (Colorado)|Aurora]], Colorado
|occupation     = pravnik
|residence      = [[Boston]], [[Massachusetts]]
|spouse         = [[Julia Thorne]] (razvod)&lt;br /&gt; [[Teresa Heinz]]
|children       = [[Alexandra Kerry]]&lt;br /&gt; [[Vanessa Kerry]]&lt;br /&gt; [[H. John Heinz IV]] (posunak)&lt;br /&gt; [[Andre Heinz]] (posinak)&lt;br /&gt; [[Christopher Heinz]] (posinak)
|alma_mater     = [[Yale University]] &lt;small&gt;([[Bachelor of Arts|B.A.]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; [[Boston College Law School]] &lt;small&gt;([[Juris Doctor|J.D.]])&lt;/small&gt;
|religion       = [[katolička crkva|rimokatolik]]
|order2         = 66. [[Lieutenant Governor of Massachusetts]]
|term_start2    = 6. januar 1983.
|term_end2      = 2. januar 1985.
|governor2      = [[Michael Dukakis]]
|predecessor2   = [[Thomas P. O'Neill III]]
|successor2     = [[Evelyn Murphy]] (1987)
|order3         = predsjednik [[Odbor Senata SAD za vanjske poslove|senatskog Odbora za vanjske poslove]]
|term_start3    = 6. januar 2009.
|term_end3      =
|predecessor3   = [[Joe Biden]]
|order4         = predsjednik [[Odbor Senata SAD za mala poduzeća i poduzetništvo|Senatskog odbora za mala poduzeća i poduzetništvo]]
|term_start4    = 4. januar 2007
|term_end4      = 3. januar 2009
|predecessor4   = [[Olympia Snowe]]
|successor4     = [[Mary Landrieu]]
|term_start5    = 6. jun 2001
|term_end5      = 3. januar 2003
|predecessor5   = [[Kit Bond]]
|successor5     = [[Olympia Snowe]]
|term_start6    = January 3
|term_end6      = January 20, 2001
|predecessor6   = [[Kit Bond]]
|successor6     = [[Kit Bond]]
|order7         = predsjednik [[Izabrani odbori Senata SAD za pitanja ratnih zarobljenika i nestalih|Izabranog odbora Senata za pitanja ratnih zarobljenika i nestalih]]
|term_start7    = 2. august 1991.
|term_end7      = 2. januar 1993
|predecessor7   =
|successor7     =
|signature      = John Kerry Signature2.svg
|website        = [http://kerry.senate.gov/ kerry.senate.gov]
|allegiance     = [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]
|branch         = [[Mornarica SAD|Mornarica]]
|serviceyears   = 1966–1970
|rank           = [[poručnik]]
|commands       = PCF-44, PCF-94
|unit           = {{USS|Gridley|DLG-21|6}}&lt;br /&gt;Coastal Squadron 1
|battles        = [[vijetnamski rat]]
|awards         = [[Silver Star]]&lt;br /&gt; [[Bronze Star Medal|Bronze Star]]&lt;br /&gt; [[Purple Heart]] (3)
}}

'''John Kerry''' (11. decembar 1943 -) je [[sjedinjene Američke Države|američki]] [[Demokratska stranka SAD|demokratski]] političar koji trenutno služi kao državni sekretar SAD. Prije toga je bio stariji [[Senat SAD|senator]] iz države [[Massachusetts]] i predsjednik [[Odbor Senata SAD za vanjske poslove|senatskog Odbora za vanjske poslove]]. Svjetskoj javnosti je poznat po tome što je godine 2004. kao predsjednički kandidat Demokratske stranke izgubio [[predsjednički izbori u SAD 2004|izbore]] od tadašnjeg [[Republikanska stranka SAD|republikanskog]] predsjednika [[George W. Bush|Georgea W. Busha]]. Američkoj je javnosti postao poznat kada je početkom 1970-ih, nakon sudjelovanja u [[vijetnamski rat|vijetnamskom ratu]] kao [[Mornarica SAD|mornarički]] oficir postao jedan od njegovih najžešćih kritičara te vodio organizaciju [[Vijetnamski veterani protiv rata]]. U Massachusettsu je služio kao pomoćnik okružnog tužioca, viceguverner u administraciji [[Michael Dukakis|Michaela Dukakisa]], da bi godine 1985. preuzeo senatsko mjesto na kome se nalazi dan-danas.

Kerry se smatra jednim od vodećih ličnosti na lijevom krilu američke Demokratske stranke.

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|John Kerry}}
=== Službeni ===
* [http://www.johnkerry.com/ JohnKerry.com]—John Kerry's political web site
* [https://web.archive.org/web/20041209135553/http://www.johnkerry.com/about/john_kerry/military_records.html Kerry's military records]—from JohnKerry.com via the [[Internet Archive]]
* [http://www.johnkerryforsenate.com John Kerry for Senate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201028084216/http://johnkerryforsenate.com/ |date=2020-10-28 }}-Official 2008 senatorial re-election campaign website
* [http://kerry.senate.gov/ John Kerry's Online Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505023551/http://kerry.senate.gov/ |date=2010-05-05 }}—Official senatorial site
* [http://www.campaignforourcountry.com/ Campaign for Our Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102092804/http://www.campaignforourcountry.com/ |date=2010-01-02 }}—PAC led by Kerry

=== Mediji ===
* Gibbs, Nancy and Waller, Douglas, [https://web.archive.org/web/20040218185729/http://www.time.com/time/covers/1101040209/ What Kind of President Would Kerry Be?], [[Time (časopis)|Time]], February 9, 2004
* Schanberg, Sydney H., [http://www.villagevoice.com/2004-02-17/news/when-john-kerry-s-courage-went-m-i-a/ When John Kerry's Courage Went M.I.A., ''The Village Voice,'' February 17, 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729195653/http://www.villagevoice.com/2004-02-17/news/when-john-kerry-s-courage-went-m-i-a/ |date=2010-07-29 }}
* [[Joe Klein|Klein, Joe]], &quot;[https://web.archive.org/web/20040304064901/http://www.newyorker.com/fact/content/?021202fa_fact1 The Long War of John Kerry: Can a Massachusetts Brahmin become President?]&quot;, ''[[The New Yorker]]'', December 2, 2002.
* Kranish, Michael, [https://web.archive.org/web/20040605035450/http://www.boston.com/globe/nation/packages/kerry/ John Kerry: Candidate in the making], ''[[The Boston Globe]]'', June 15, 2003
* [http://www.audible.com/emails/debates The 2004 Debates]
* [http://freekerrybook.org/ The New Soldier, John Kerry's book] at FreeKerryBook.org
* [http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3003306.stm Profile: John Kerry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906090546/http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3003306.stm |date=2015-09-06 }}, [[BBC]] News
* [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/choice2004/ Frontline: the choice 2004]—Thorough two-hour special comparing Kerry and Bush
* [http://openvault.wgbh.org/ton/MLA000391/index.html/ Black Political Task Force endorses John Kerry, 1984] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130044252/http://openvault.wgbh.org/ton/MLA000391/index.html |date=2009-01-30 }} on the WGBH series
* [http://openvault.wgbh.org/series/Ten+O%27Clock+News/ Ten O'clock News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808122217/http://openvault.wgbh.org/series/Ten+O%27Clock+News/ |date=2007-08-08 }}
* [http://www.nysun.com/article/3775 Researcher Alleges Potential Plagiarism in 11 Passages of Kerry's Writings]
* [http://www.nationalreview.com/document/kerry200404231047.asp John Kerry's complete 1971 statement before the Senate Foreign Relations Committee from National Review]
* [http://www.richmond.edu/~ebolt/history398/JohnKerryTestimony.html Selections from John Kerry's 1971 statement before the Senate Foreign Relations Committee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228095103/http://www.richmond.edu/~ebolt/history398/JohnKerryTestimony.html |date=2007-12-28 }}
* [http://www.jibjab.com/originals/originals/jibjab/movieid/65 This Land!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517095631/http://www.jibjab.com/originals/originals/jibjab/movieid/65 |date=2008-05-17 }} Popular [[viral video]] featuring John Kerry, 2004.
* [http://www.healthlink.org/ Healthlink]
* [http://www.cbc.ca/thehour/video.php?id=1607 Kerry Interview] on [[The Hour (Canadian TV series)|The Hour]] with [[George Stroumboulopoulos]]
* [http://www.archive.org/details/GreatSpeechesAndInterviewsWithJohnKerryAndOthers Obama rally with John Kerry and Others MP3] on February 2, 2008 in Sacramento, CA

=== Informacije ===
{{CongLinks | congbio = k000148 | votesmart = 53306 | washpo = John_F._Kerry | govtrack = 300060 | cspan = 1485 | ontheissuespath = Senate/John_Kerry.htm | surge = | legistorm = 57/Sen_John_Kerry.html | fec = S4MA00069 | opensecrets = N00000245 | followthemoney = | nyt = k/john_kerry | findagrave = }}
* {{worldcat id|id=lccn-n2002-14262}}
* [http://genealogy.about.com/od/presidents/p/john_kerry.htm About.com: Genealogy - Ancestry of John Forbes Kerry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019172243/http://genealogy.about.com/od/presidents/p/john_kerry.htm |date=2009-10-19 }}
* [[s:Vietnam Veterans Against the War Statement|Statement on behalf of Vietnam Veterans Against the War]]—April 1971.
* [http://www.cwes01.com/13790/23910/ktpp179-210.pdf John Kerry's Senate hearing testimony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050417010856/http://www.cwes01.com/13790/23910/ktpp179-210.pdf |date=2005-04-17 }} to the Senate Committee on Foreign Relations in 1971 (PDF file).
* [http://www.congressmerge.com/onlinedb/cgi-bin/membervotes.cgi?&amp;amp;lang=&amp;amp;member=MAJR&amp;amp;site=congressmerge&amp;amp;address=&amp;amp;city=&amp;amp;state=&amp;amp;zipcode=&amp;amp;plusfour=&amp;amp;fullvotes=1 Voting history for Senator John F. Kerry of Massachusetts in the 108th Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328144721/http://www.congressmerge.com/onlinedb/cgi-bin/membervotes.cgi?&amp;lang=&amp;member=MAJR&amp;site=congressmerge&amp;address=&amp;city=&amp;state=&amp;zipcode=&amp;plusfour=&amp;fullvotes=1 |date=2015-03-28 }}
* [http://fas.org/irp/congress/1992_rpt/bcci/ The BCCI Affair, A Report to the Committee on Foreign Relations, United States Senate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115125834/http://www.fas.org/irp/congress/1992_rpt/bcci/ |date=2013-01-15 }}, by Senator John Kerry and Senator Hank Brown, December 1992
* [http://www.newsmeat.com/washington_political_donations/John_Kerry.php Political donations made by John Kerry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050412181423/http://www.newsmeat.com/washington_political_donations/John_Kerry.php |date=2005-04-12 }}
* [http://www.snopes.com/politics/kerry/service.asp Snopes.com: &quot;Service Mettle&quot;]—''[[Urban Legends Reference Pages|Snopes.com]]'' on Kerry's Vietnam service medals
* [http://www.firefightersforkerry.com/campaign/story_10.php ''Tour of Duty''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050207102110/http://www.firefightersforkerry.com/campaign/story_10.php |date=2005-02-07 }}—excerpt from Brinkley's book about Kerry's Vietnam service
* [http://judaism.about.com/od/jewishgenealogy/a/jewpas_kerry.htm Irish Catholic or Czech Jew?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329095947/http://judaism.about.com/od/jewishgenealogy/a/jewpas_kerry.htm |date=2013-03-29 }}—Kerry's long lost Jewish ethnic ancestry
* [https://web.archive.org/web/20121102070552/http://www.boston.com/globe/nation/packages/kerry/images/day1/transcript.htm John Kerry's letter to his parents about Richard Pershing's death]—1968.
* [http://www.sourcewatch.org/index.php?title=John_Kerry Profile] from [[SourceWatch]]

=== Literatura ===
* Brinkley, Douglas, ''Tour of Duty: John Kerry and the Vietnam War'', William Morrow &amp; Company, 2004. {{ISBN|0-06-056523-3}}
* Kerry, John and Vietnam Veterans Against the War, ''[http://freekerrybook.org/ The New Soldier]'', MacMillan Publishing Company, 1971. {{ISBN|0-02-073610-X}}
* Kerry, John, ''The New War: The Web of Crime That Threatens America's Security,'' Simon &amp; Schuster, 1997. {{ISBN|0-684-81815-9}}
* Kerry, John, ''A Call to Service: My Vision for a Better America'', Viking Press, 2003. {{ISBN|0-670-03260-3}}
* Kerry, John and Teresa Heinz Kerry, ''This Moment on Earth: Today's New Environmentalists and Their Vision for the Future'', PublicAffairs, 2007. {{ISBN|978-1-58648-431-6}}
* Kranish, Michael, Brian C. Mooney, and Nina J. Easton. ''John F. Kerry: The Complete Biography by The Boston Globe Reporters Who Know Him Best'', PublicAffairs, 2004. {{ISBN|1-58648-273-4}}
* McMahon, Kevin, David Rankin, Donald W. Beachler and John Kenneth White. ''Winning the White House, 2004'', Palgrave Macmillan, 2005. {{ISBN|1-4039-6881-0}}
* O'Neill, John E. &amp; Corsi, Jerome R. ''Unfit for Command: Swift Boat Veterans Speak Out Against John Kerry'', [[Regnery Publishing]], 2004. {{ISBN|0-89526-017-4}}
&lt;br /&gt;
{{S-start}}
{{s-par|us-sen}}
{{U.S. Senator box
|state=Massachusetts
|class=2
|before=[[Paul Tsongas]]
|start=2. januar 1985.
|alongside=[[Ted Kennedy]], [[Paul G. Kirk]], [[Scott Brown]]}}
{{s-off|us}}
|- &lt;!-- workaround to make s-vac work --&gt;
{{S-bef|before=[[Thomas P. O'Neill III]]}}
{{s-ttl|title=[[viceguverner Massachusettsa]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;služio pod: [[Michael Dukakis]]&lt;/small&gt;|years=6. januar 1983–2. januar 1985}}
{{s-vac|next=[[Evelyn Murphy]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''izabrana na [[Guvernerski izbori u Massachusettsu 1986|guvernerskim izborima 1986]]''&lt;br /&gt;'''&lt;/small&gt;}}
|-
{{S-bef|rows=2|before=[[Kit Bond]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Republikanska stranka SAD|R]]–[[Missouri]]}}
{{s-ttl|title=[[Odbor Senata SAD za mala poduzeća i poduzetništvo|predsjednik Senatskog odbora za poduzetništvo i mala poduzeća]]|years=January 3, 2001–January 20, 2001}}
{{s-aft|after=[[Kit Bond]]&lt;br /&gt;[[Republikanska stranka SAD|R]]–[[Missouri]]}}
|-
{{s-ttl|title=predsjednik Senatskog odbora za poduzetništvo i mala poduzeća|years=June 6, 2001–January 3, 2003}}
{{s-aft|after=[[Olympia Snowe]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Republikanska stranka SAD|R]]–[[Maine]]}}
|-
{{S-bef|before=[[Olympia Snowe]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Republikanska stranka SAD|R]]–[[Maine]]}}
{{s-ttl|title=predsjednik Senatskog odbora za poduzetništvo i mala poduzeća|years=January 4, 2007–January 5, 2009}}
{{s-aft|after=[[Mary Landrieu]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Demokratska stranka SAD|D]]–[[Louisiana]]}}
|-
{{Succession box
|before=[[Joe Biden]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Demokratska stranka SAD|D]]–[[Delaware]]
|title=[[Odbor Senata SAD za vanjske poslove|predsjednik Senatskog odbora za vanjske poslove]]
|years=6. januar 2009–
|after=inkumbent}}
{{s-ppo}}
{{Succession box
|before= [[Paul Tsongas]]
|title=[[Demokratska stranka SAD|Demokratska]] nominacija za [[Senat SAD|senatora]] iz [[Popis senatora SAD iz Massachusettsa|Massachusettsa]]&lt;br /&gt;([[Klase senatora SAD|Klasa 2]])
|years= [[Izbori za Senat SAD u Massachusettsu 1984|1984]], [[Izbori za Senat SAD u Massachusettsu 1990|1990]], [[Izbori za Senat SAD u Massachusettsu 1996|1996]], [[Izbori za Senat SAD u Massachusettsu 2002|2002]], [[Izbori za Senat SAD u Massachusettsu 2008|2008]]
|after=posljednji}}
{{Succession box
|before= [[George J. Mitchell|George Mitchell]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Maine]]
|title=predsjednik [[Demokratski odbor za senatsku kampanju|Demokratskog odbora za senatsku kampanju]]
|years= 1987-1989
|after=[[John Breaux]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Louisiana]]&lt;/small&gt;}}
{{Succession box
|before= [[Al Gore]]
|title=[[Popis predsjedničkih kandidatskih listi Demokratske stranke SAD|Demokratska predsjednička nominacija]]
|years= [[Predsjednički izbori u SAD 2004|2004]]
|after=[[Barack Obama]]}}
{{s-prec|usa}}
{{S-bef|before=[[Jeff Bingaman]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Demokratska stranka SAD|D]]–[[Novi Meksiko|New Mexico]]}}
{{s-ttl|title=[[Popis trenutnih senatora SAD po senioritetu|Senatori SAD po senioritetu]]|years=12.}}
{{s-aft|after=[[Tom Harkin]]&lt;br /&gt;[[Demokratska stranka SAD|D]]–[[Iowa]]}}
{{end}}

{{Državni tajnici SAD}}
{{Normativna kontrola}}

{{Lifetime|1943||Kerry, John}}

[[Kategorija:Američki političari]]
[[Kategorija:Američki aktivisti]]</text>
      <sha1>afmsuoo8b4l6gyd6kmeo3cyojsmdw3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jim DeMint</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89032</id>
    <revision>
      <id>42696637</id>
      <parentid>41221274</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2804" sha1="d2mnv9zg1wscyqppk9hvy062x8k879l" xml:space="preserve">{{Infokutija biografija
| ime             = Jim DeMint
| slika           = Jim DeMint headshot.jpg
| širina_slike    = 250px
| opis            = Jim DeMint
| ime_po_rođenju  = 
| datum_rođenja   = &lt;!-- {{Birth date and age|1951|MM|DD|df=y}} --&gt;
| mjesto_rođenja  = 
| datum_smrti     = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} --&gt;
| mjesto_smrti    = 
| prebivalište    = 
| državljanstvo   = 
| zanimanje       = 
| roditelji       = 
}}
'''James Warren &quot;Jim&quot; DeMint''' (2. septembar 1951 -) je [[sjedinjene Američke Države|američki]] [[Republikanska stranka SAD|republikanski]] političar koji od 2005. u [[Senat SAD|Senatu]] zastupa državu [[Južna Karolina]]. Od 1999. do 2005. je u [[Predstavnički dom SAD|Predstavničkom domu Kongresa]] zastupao [[4. kongresni okrug Južne Karoline|4. kongresni okrug]] Južne Karoline. Uživa reputaciju [[konzervativizam|najkonzervativnijeg]] od svih republikanskih senatora.

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Jim DeMint}}
* [http://demint.senate.gov/ United States Senator James W DeMint] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906174056/http://www.demint.senate.gov/ |date=2008-09-06 }} ''official Senate site''
* [https://web.archive.org/web/20100826190116/http://www.jimdemint.com/ Jim DeMint for US Senator] ''official campaign site''
* {{CongLinks | congbio = d000595 | votesmart = 25026 | washpo = Jim_DeMint | govtrack = 400105 | cspan = 57895 | ontheissuespath = Senate/Jim_DeMint.htm | surge = 227504 | legistorm = 32/Sen_James_Warren_DeMint.html | fec = S4SC00083 | opensecrets = N00002472 | followthemoney = | nyt = d/jim_demint | findagrave = }}
* [http://www.sourcewatch.org/index.php?title=Jim_DeMint Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616041857/http://sourcewatch.org/index.php?title=Jim_DeMint |date=2010-06-16 }} at [[SourceWatch]]

{{s-start}}
{{s-par|us-hs}}
{{USRSB
|state=South Carolina
|district=4
|before= [[Bob Inglis]]
|years=1999–2005
|after= [[Bob Inglis]]}}
{{s-par|us-sen}}
{{U.S. Senator box
|state=South Carolina
|class=3
|before=[[Ernest Hollings|Ernest F. &quot;Fritz&quot; Hollings]]
|start= 2005
| alongside=[[Lindsey Graham]]}}
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Bob Inglis]]}}
{{s-ttl|title=[[Republikanska stranka SAD|Republikanska]] nominacija [[Popis senatora SAD iz Južne Karoline|Senator SAD iz Južne Karoline (klasa 3)]]|years=[[Izbori za Senat SAD 2004|2004]], [[Izbori za Senat SAD 2010|2010]]}}
{{s-aft|after=izabran}}
{{s-prec|usa}}
{{s-bef|before=[[Richard Burr]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;R-[[Sjeverna Karolina|North Carolina]]}}
{{s-ttl|title=''[[Popis trenutnih senatora SAD po senioritetu|Senatori SAD po senioritetu]]''|years=66.}}
{{s-aft|after=[[Tom Coburn]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;R-[[Oklahoma]]&lt;/small&gt;}}
{{end}}


{{Lifetime|1951||Demint, Jim}}

[[Kategorija:Američki političari]]</text>
      <sha1>d2mnv9zg1wscyqppk9hvy062x8k879l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Nizozemska-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>94636</id>
    <revision>
      <id>42696409</id>
      <parentid>1762315</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="0ilpemb91w1fd4rc4db9770vrjpf6il" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Netherlands stub.svg|25px]]
| govori o = gradu u Nizozemskoj
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Nizozemskoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Nizozemskoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Nizozemska-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ilpemb91w1fd4rc4db9770vrjpf6il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Nauka-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>96878</id>
    <revision>
      <id>42696634</id>
      <parentid>1759202</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="q6oforxkx5gk38p5apg0wid73l55mrn" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Noun Project science icon 334989 cc.svg|30px]]
| govori o = nauci
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Nauka, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|nauka-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q6oforxkx5gk38p5apg0wid73l55mrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696635</id>
      <parentid>42696634</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="90za498t863l8gq9iqn2xstx7mhfi5o" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Noun Project science icon 334989 cc.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = nauci
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Nauka, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|nauka-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>90za498t863l8gq9iqn2xstx7mhfi5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Izoelektrična tačka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98040</id>
    <revision>
      <id>42696304</id>
      <parentid>42657935</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9804" sha1="nmm2dcbag4xqat3gyx8toyj189hnw8z" xml:space="preserve">'''Izoelektrična tačka (pl)''' predstavlja [[PH vrednost|pH vrijednost]] na kojoj su određeni [[molekula|molekuli]] ili površina [[naelektrisanje|naelektrisani]] neutralno.&lt;ref&gt;Nelson DL, Cox MM (2004). ''Lehninger Principles of Biochemistry''. W. H. Freeman; 4th edition (Hardcover). {{ISBN|0-7167-4339-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kosmulski M. (2009). ''Surface Charging and Points of Zero Charge''. CRC Press; 1st edition (Hardcover). {{ISBN|978-1-4200-5188-9}}&lt;/ref&gt;

[[Amfoternost|Amfoterni]] molekuli koji spadaju u [[cviterjon]]e sadrže i pozitivna i negativna naelektrisanja u zavisnosti od funkcionalnih grupa koje su prisutne u molekulu. Naelektrisanje na molekulu zavisi od pH vrijednosti okoline i može postati pozitivno ili negativno naelektrisan zbog gubitka ili primanja [[proton]]a. Izoelektrična tačka predstavlja pH vrijednost na kojoj molekuli nisu naelektrisani ili je pozitivno i negativno naelektrisanje jednako.

Površina se mijenja kako bi se formirao dvojni sloj. U čestom slučaju kada su naelektrisanja na površini su [[jon]]i H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; /OH&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;, naelektrisanje površine zavisi od pH vrijednosti tečnosti u koju je uronjeno čvrsto tijelo. Pri pH vrijednosti [[otopine|rastvora]] koja odgovara izoelektričnoj tački nema naelektrisanja na površini.

Vrijednost pl može da utiče na [[topljivost|rastvorljivost]] molekula na datoj pH. Takvi molekuli imaju najmanju rastvorljivost u rastvorima koji imaju pH koji odgovara izoelektričnoj tački molekula i u takvim rastvorima oni se često [[talog|talože]] van rastvora. [[Biologija|Biološki]] amfoterni molekuli kao što su [[protein]]i sadrže i [[kiselina|kisele]] i [[baza (hemija)|bazne]] funkcionalne grupe. [[Aminokiselina|Aminokiseline]] koje grade proteine mogu biti pozitivne, negativne, neutralne ili polarne i sve zajedno daju proteinu njegovo ukupno naelektrisanje. Na pH vrijednost koja je ispod njihove pl proteini su pozitivno naelektrisani a iznad pl su negativno naelektrisani. Zbog toga proteini mogu biti razdvojeni na osnovu njihove izoelektrične tačke (tj. ukupnog naelektrisanja) na poliakrilamidnom gelu, koristeći tehniku izoelektričnog fokusiranja koji koristi pH gradijent da se razdvoje proteini.

== Izračunavanje vrijednosti pl ==
Za aminokiselinu koja sadrži jednu amino i jednu karboksilnu grupu pl se može izračunati kao srednja vrijednost [[elektrolitska disocijacija|konstante disocijacije]] pKa tog molekula.

: &lt;math&gt; pI = {{pK_1 + pK_2} \over 2} &lt;/math&gt;

Za aminokiseline sa više od dvije jonizirajuće grupe (kao što je [[lizin]]) koristi se ista formula ali ovog puta dvije pKa koje se koriste su one od dvije grupe koje gube i primaju naelektrisanje iz neutralnog molekula aminokiseline. Lizin ima jednu karboksilnu pKa i dvije vrijednosti za pKa amino grupe (pri čemu je jedna od njih na R-grupi), tako da potpuno protonizovani lizin ima naelektrisanje +2. Da bismo dobili neutralno stanje, moramo deprotonovati lizin dva puta i zbog toga koristiti vrijednosti R-grupe i i vrijednosri amino pKa (koje se nađu u listi standardnih aminokiselina).

: &lt;math&gt; pI = {{9.06 + 10.54} \over 2} = 9.80 &lt;/math&gt;

Tačnija izračunavanja zahtijevaju napredno znanje o kiselinama i bazama i proračunavanja.

pH vrijednost elektroforeznog gela određuje [[pufer]] koji se koristi za taj gel. Ako je pH vrijednost pufera iznad pl vrijednosti proteina onda će protein biti negativan i kretaće se prema pozitivnom polu. Ako je pH vrijednost pufera je niži od pl proteina onda će se protein kretati prema negativnom polu gela. Ako je pH vrijednost pufera jednaka pl onda neće doći do kretanja. Ovo važi i za amonikoseline.

== Keramički materijali ==
Izoelektrična tačka [[metal]]nih [[oksid]]a koji ulaze u sastav keramike se često koristi u nauci o materijalima u raznim koracima procesuiranja u [[voda|vodenoj]] sredini (sinteza, modifikacija itd.). Ove površine koje su prisutne kao [[koloid]]i ili kao veće čestice u vodenom rastvoru su uglavnom pokrivene hidroksilnim vrstama M-OH (gdje je M metal kao što je Al, Si itd.). Na pH vrijednostima koje su iznad pl, dominantne vrste na površini su M-O&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;, dok su na pH vrijednostima ispod pl dominantne M-OH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;. Navedene su neke približne vrijednosti uobičajene [[keramika|keramike]]. Tačne vrijednosti mogu varirati zavisno od faktora materijala kao što je čistoća i faza kao i fizički parametri kao što je [[temperatura]]. Precizno mjerenje izoelektrične tačke je teško i zahtijeva precizne tehnike čak i sa modernim metodama. Zbog toga mnogi izvori navode različite vrijednosti izoelektrične tačke ovih materijala.

=== Primjeri izoelektričnih tačaka ===
Ispod je data lista pH&lt;sub&gt;25&amp;nbsp;°C&lt;/sub&gt; izoelektrične tačke na 25&amp;nbsp;°C za izabrane materijale u vodi:
* [[Volframova kiselina|volfram(VI) oksid]] WO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;: 0.2-0.5
* antimon(V) oksid Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;: &lt;0.4 to 1.9
* vanadijum(V) oksid V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;: 1-2
* [[silicijum dioksid]] SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 1.7-3.5
* [[silicijum karbid]] SiC: 2-3.5
* tantal(V) oksid Ta&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;: 2.7-3.0
* [[Kalaj dioksid|kalaj(IV) oksid]] SnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 4-5.5 (7.3)
* cirkon(IV) oksid ZrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 4-11
* [[Mangan dioksid|mangan(IV) oksid]] MnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 4-5
* delta-MnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; 1.5, beta-MnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; 7.3
* [[Titanijum dioksid|titanijum(IV) oksid]] (rutil ili anatas) TiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 3.9-8.2
* [[silicijum nitrid]] Si&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;: 6-7
* gvožđe (II III) oksid ([[magnetit]]) Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;: 6.5-6.8
* gama gvožđe (III) oksid (magemit) Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;: 3.3-6.7
* [[cerijum(IV) oksid]] CeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;: 6.7-8.6
* [[Hrom(III) oksid|hrom (III) oksid]] Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;: 7 (6.2-8.1)
* gama aluminijum oksid Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;: 7-8 
* [[Talijum(I) oksid|talijum (I) oksid]] Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: 8

Pomiješani oksidi mogu imati izoelektrične tačke koje su između onih koje odgovaraju čistim oksidima. Na primjer izmjeren je pl u iznosu od 4.5 za sintetički pripremljeni [[amorfnost|amorfni]] [[aluminosilikat]] (Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;-SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;). Primijećeno je da je elektrokinetičko ponašanje površine bilo pretežno od strane Si-OH vrsta što objašnjava relativno nisku pl vrijednost. Veće vrijednosti pl vrijednosti (od 6 do 8) ima 3Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;-2SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; kao i barijum titranat BaTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; koji je između pH 5 i 6.

Što je pH vrijednost rastvora aminokiseline veća udaljenija od vrijednosti pl to je ta grupa molekula više naelektrisana.

== Izoelektrična tačka nasuprot nultog naelektrisanja ==
Termin izoelektrična tačka i tačka nultog [[naelektrisanje|naelektrisanja]] se često koriste iako pod nekim uslovima postoje razlike.

U sistemima u kojima su H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;/OH&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; joni koji određuju površinu, tačka nultog naelektrisanja je data u pH. pH vrijednost na kojoj površina postaje neutralna predstavlja tačku nultog naelektrisanja površine. Elektrokinetički fenomeni uglavnom mjere zeta potencijal, i nulti zeta potencijal je definisan kao tačka nultog naelektrisanja na dvojnom sloju. izoelektrična tačka predstavlja pH vrijednost pri kojoj čestica [[koloid]]a ostaje stacionarna u [[električno polje|električnom polju]]. Izoelektrična tačka je različita od tačke nultog naelektrisanja na površini čestice, ali ovo je u praksi često ignorisano za površine koji nemaju specifično [[adsorpcija|adsorbovana]] pozitivna ili negativna naelektrisanja. U ovom kontekstu specifična adsorpcija je shvaćena kao adsorpcija koja se dešava na duplom sloju ili [[hemijska adsorpcija]]. Stoga je tačka nultog naelektrisanja na površini je jednaka izoelektričnoj tački u odsustvu specifične adsoprcije na toj površini.

U odsustvu pozitivnih ili negativnih naelektrisanja površina se najbolje opisuje tačkom nultog naelektrisanja. Ako su pozitivna i negativna naelektrisanja prisutna u jednakim količinama onda je u pitanju izoelektrična tačka. A tačka nultog naelektrisanja se odnosi na odsustvo bilo kojeg naelektrisanja na površini, dok se izoelektrična tačka odnosi na stanje neutralnog ukupnog naelektrisanja površine. Razlika između njih je količina naelektrisanih mjesta na tački ukupnog negativnog naelektrisanja. Konstante ravnoteže površine pK&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; i pK&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; definišu dva uslova prema relativnom broju naelektrisanih mjesta:

:&lt;math&gt; pK^- - pK^+ = \Delta pK = \log {\frac{\left[MOH\right]^2}{\left[MOH{_2^+}\right]\left[MO^-\right]}} &lt;/math&gt;

Za velike ΔpK dominantne vrste su MOH dok ima relativno malo naelektrisanih vrsta, i zato je relevantna tačka nultog naelektrisanja. Za manje vrijednosti ΔpK ima veliki broj naelektrisanim vrsta u približno jednakim brojevima i zbog toga je u pitanju izoelektrična tačka.

== Povezano ==
* [[Elektroforeza]]

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
* [http://isoelectric.org IPC – Isoelectric Point Calculator ] - calculate protein isoelectric point using over 15 methods
* [https://web.archive.org/web/20160304070454/https://www.protpi.ch/Calculator/ProteinTool prot pi - protein isoelectric point] - an online program for calculating pI of proteins (include multiple subunits and posttranslational modifications)
* [http://world-2dpage.expasy.org/swiss-2dpage/ SWISS-2DPAGE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210141012/http://world-2dpage.expasy.org/swiss-2dpage/ |date=2016-12-10 }}  - a database of isoelectric points coming from two-dimensional polyacrylamide gel electrophoresis (~ 2,000 proteins)
* [http://isoelectricpointdb.org ''Proteome-pI'']  - a proteome isoelectric point database (predicted isoelectric point for all proteins)

[[Kategorija:Joni]]
[[Kategorija:Molekularna biologija]]</text>
      <sha1>nmm2dcbag4xqat3gyx8toyj189hnw8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Polit-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>102245</id>
    <revision>
      <id>42696638</id>
      <parentid>1759198</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="72llg5r9iux9xtwqmon2y4gy8158au9" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Political template.svg|40px]]
| govori o = politici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Politika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|polit-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72llg5r9iux9xtwqmon2y4gy8158au9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696639</id>
      <parentid>42696638</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="gfdriru52ytif3hwgdm865i9nfhlj70" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Political template.svg|30px]]
| govori o = politici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Politika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|polit-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfdriru52ytif3hwgdm865i9nfhlj70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Brazil-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>105310</id>
    <revision>
      <id>42696403</id>
      <parentid>41453227</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="occj081zsqn51j5ob08l2rdu172hnb2" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Brazil.svg|30px]]
| govori o = gradu u Brazilu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Brazilu, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Brazilu, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Brazil-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>occj081zsqn51j5ob08l2rdu172hnb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sirt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106854</id>
    <revision>
      <id>42696261</id>
      <parentid>42399643</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reference */</comment>
      <origin>42696261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2429" sha1="fmff7q9yt6gjizsoscmwskggqlkz9c2" xml:space="preserve">{{Naselje
| ime =Sirt
| ime_genitiv =Sirta
| izvorno_ime =سرت

| slika_panorama =ش_عروبه_البريدالقديم.jpg
| opis_slike =Periferija grada

| slika_lokacijska_karta_država =Libija
| slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Sirta u Libiji
| nadimak =

| širina-stupnjevi =31
| širina-minute =12
| širina-oznaka=N
| dužina-stupnjevi =16
| dužina-minute =35
| dužina-oznaka=E

| lokacija_ime   =[[Popis država|Država]]
| lokacija_info  ={{flag|Libija}}
| lokacija1_ime  =[[Libija#Upravna podjela|Regija]]
| lokacija1_info = [[Tripolitanija]]
| lokacija2_ime  =[[Libijski okruzi|Okrug]]
| lokacija2_info =[[Sirt (okrug)|Sirt]]

| utemeljenje_ime    = 
| utemeljenje_datum  =

| dijelovi =
| vrsta_dijelova =
| d1-d50

| vrsta_vlasti   =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe=
| ime_vođe  =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =
| visina =28&lt;ref name=city/&gt;
| visina_izvor      =
| visina_max        =
| visina_min        =

| stanovništvo_godina  =[[1984]].
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =35,278&lt;ref name=city/&gt;
| stanovništvo_gustoća=
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća  =
| stanovništvo_šire =
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime  =
| stanovništvo_prazno1      =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime     =
| stanovništvo_prazno2         =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona  =[[UTC+2]]
| utc_pomak =
| vremenska_zona_DST =
| utc_pomak_DST      =
| poštanski_broj =
| pozivni_broj =
| gradovi_prijatelji =

| web_stranica = 
}}
'''Sirt''' ([[Arapski jezik|arapski]]: سرت) je [[grad]] od 35,278 [[Stanovništvo|stanovnika]]&lt;ref name=city&gt;{{cite web
 | url =http://www.citypopulation.de/Libya.html
 | title =''Libya, State of Libya''
 | accessdate =15.12. 2019
 | language=engleski
 | publisher=City population}}&lt;/ref&gt; na [[sjever]]u [[Libija|Libije]] u [[Tripolitanija|Regiji Tripolitanija]].

On je [[glavni grad|administrativni centar]] [[Sirt (okrug)|Okruga Sirt]].
== Geografija ==

Sirt leži na pola puta između [[Tripoli]]ja i [[Bengazi]]ja u [[Zaliv Sidra|Zaljevu Sidra]]. Kao [[sredozemno more|sredozemna]] [[luka]] i krajnja tačka [[naftovod]]a Sirt je važno privredno središte Libije.

Sirt je rodno mjesto nekadašnjeg libijskog vođe [[Moamer el Gadafi|Moamera el Gadafija]].
== Reference ==
{{reflist}}

{{Commonscat|Sirte}}

{{klica-grad}}

[[Kategorija:Gradovi u Libiji]]</text>
      <sha1>fmff7q9yt6gjizsoscmwskggqlkz9c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Untitled (album, Korn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109505</id>
    <revision>
      <id>42696226</id>
      <parentid>41831557</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1033" sha1="aqbhgfcqgfbkd74jpdxbhc863x31d0o" xml:space="preserve">{{Italic title}}
{{Album (HR)
|ime_albuma     = Untitled
|ime_glazbenika = [[Korn]]
|vrsta          = studijski album
|s_albuma       = 
|slika          = 
|žanr           = [[nu metal]]
|datum          = [[2007]].
|snimanje       = 
|trajanje       = 48:47
|izdavač        = [[Virgin Records]]
|producent      = Atticus Ross
|recenzija      = 
|album_prije    = [[See You on the Other Side (Korn album)|See You on the Other Side]]
|godina0        = [[2005]].
|godina         = [[2007]].
|album_poslije  = [[Korn III: Remember Who You Are]]
|godina2        = [[2010]].
}}
'''''Untitled''''' je posljednji studijski album [[nu metal]] sastava [[Korn]]. Žanr je [[nu metal]] sa elementima [[alternativni metal|alternativnog metala]]. Od [[2007]]. prodano je oko 510.000 primjeraka albuma.

== Postava ==
* [[Jonathan Davis]] - Vokali
* [[James Shaffer]] - Gitara
* [[Reginald Arvizu]] - Bas
* [[Terry Bozzio]] - Bubnjevi

{{Korn}}
{{muzika-začetak}}

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Albumi Korna]]
[[Kategorija:Albumi 2007.]]</text>
      <sha1>aqbhgfcqgfbkd74jpdxbhc863x31d0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Bend-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>109597</id>
    <revision>
      <id>42696585</id>
      <parentid>40755322</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="q1wkt3haeucgxm6i8fcdvw0jo2y8ya8" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:3 fiddlers in silhouette.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = bendu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Bendovi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Bendovi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Bend-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1wkt3haeucgxm6i8fcdvw0jo2y8ya8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Indie rock</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109748</id>
    <revision>
      <id>42696285</id>
      <parentid>42410607</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8631" sha1="piags1gew5xi8p5r9uxapq8p061d83d" xml:space="preserve">'''Indie rock''' ([[engleski|engl.]] od ''independent rock'' – „nezavisan rock“) je [[rok muzika]] koja pripada [[indi (muzika)|indi]] žanru. Termin je ušao u upotrebu krajem 1980-ih godina i ponekad se koristi za indi muziku u celini. Od 1990-ih se koristi i kao sinonim za [[alternativni rok|alternativnu rok]] muziku, a danas čak za manje-više svu muziku koja ne spada u [[mejnstrim]] kategoriju.

== Karakteristike i istorijat ==
Alternativni sastavi su u početku uglavnom bili pod uticajem [[pank]]а, [[post-pank]]а i [[Novi talas|novog talasa]] 70-ih i ranih 80-ih. Indi rok sastavi koriste instrumente tipične za rok muziku – [[gitara|električne gitare]], [[bas gitara|bas gitare]], [[sintesajzer]]e, [[bubanj|bubnjeve]] i vokal, ali i mnoge druge. Sarađuju sa malim, nezavisnim [[Izdavačka kuća|izdavačkim kućama]], koje nisu „[[mejnstrim]]“. Bendovi koji pripadaju indi rok žanru često se poistovećuju sa idealima [[andergraund]] [[potkultura|potkulture]] i teže za tim da zadrže artističku kontrolu nad svojom muzikom, što im omogućavaju manje izdavačke kuće.

Klasični indi rok sastavi se uglavnom ne promovišu standardnim [[marketing]]om, već turnejama i takozvanim [[Virusni marketing|virusnim marketingom]], kao i [[internet]]om. Neki bendovi vremenom potpisuju ugovore sa većim izdavačkim kućama, sa povoljnim uslovima kao rezultat prethodnog, nezavisnog uspeha. Popularizacija indi muzike početkom 1990-ih dovela je komercijalizacije žanra, kada su veće izdavačke kuće potpisivale ugovore sa velikim brojem indi rok grupa, predstavljajući ih kao alternativne bendove.

== Podžanrovi i predstavnici ==
Podžanrovi indi rok muzike i njihovi predstavnici su između ostalih:

=== Podžanrovi nastali 1980-ih i 1990-ih ===
* '''[[Lou-faj]]''' (engl. ''Lo-fi'': [[Daniel Johnston]], [[Beat Happening]], [[Beck]], [[Sebadoh]], [[Pavement]], [[Elliott Smith]], [[The Apples in Stereo]], [[Guided By Voices]], [[Modest Mouse]], [[Yo La Tengo]])
* '''[[Post-rok]]''' (''Post-rock'': [[Slint]], [[Mogwai]], [[Tortoise]], [[Shipping News]], [[Stereolab]], [[Laika (bend)|Laika]], [[Disco Inferno]], [[Explosions in the Sky]], [[Pelican (bend)|Pelican]], [[Sigur Rós]], [[Godspeed You! Black Emperor]], [[Slint]], [[Mono (bend)|Mono]], [[65daysofstatic]], [[Hope of the States]], [[iLiKETRAiNS]], [[God Is an Astronaut]], [[Red Sparowes]])
* '''[[Šugejz]]''' (''Shoegaze'': [[My Bloody Valentine]], [[Ride]], [[Slowdive]], [[Lush]], [[Chapterhouse]])
* '''[[Garaž pank]]''' (''Garage punk'': [[Supercharger]], [[The Cramps]], [[The Gories]], [[Guitar Wolf]], [[The Rip Offs]], [[Thee Milkshakes]], [[The Mummies]], [[The Oblivians]])
* '''[[Nojz rok]]''' (''Noise rock'': [[Sonic Youth]], [[Drive Like Jehu]], [[Unwound]], [[Shellac]], [[dEUS]])
* '''[[Nojz pop]]''' (''Noise pop'': [[Enon (bend)|Enon]], [[Les Savy Fav]], [[Blonde Redhead]], [[The Notwist]])
* '''[[Emo]]''' ([[One Last Wish]], [[Fire Party]], [[Rites of Spring]], [[Embrace]], [[Bright Eyes]], [[The Used]], [[Taking Back Sunday]])
* '''[[Indi pop]]''' (''Indie pop'': [[Aztec Camera]], [[Orange Juice]], [[The Pasteles]], [[The Shop Assistants]], [[Belle &amp; Sebastian]]&lt;ref name=&quot;blender&quot;&gt;http://www.blender.com/guide/articles.aspx?ID=2974&lt;/ref&gt; , [[Death Cab for Cutie]], [[The Helio Sequence]], [[Magnetic Fields]], [[Beulah]], [[Of Montreal]], [[Peter, Bjorn and John]], [[The New Pornographers]], [[The Shins]], [[Camera Obscura]])
* '''[[Post-hardkor]]''' (''Post-hardcore'': [[Minutemen (bend)|Minutemen]], [[Hüsker Dü]], [[The Meat Puppets]], [[Dinosaur Jr.]], [[Gone (bend)|Gone]], [[Embrace]], [[Rites of Spring]], [[Fugazi]], [[Quicksand]], [[Glassjaw]], [[At the Drive-In]]) 
* '''[[Tvi pop]]''' (''Twee pop'': [[The Apples in Stereo]], [[Dressy Bessy]], [[Tullycraft]], [[Tiger Trap]], [[Honeybunch]])
* '''[[Met rok]]''' (''Math rock'': [[Chavez (bend)|Chavez]], [[Don Caballero]], [[June of 44]], [[Hero of a Hundred Fights]])
* '''[[Rajot grrrl]]''' (''Riot Grrrl'': [[Bikini Kill]], [[Bratmobil]]e)
* '''[[Alternativni kantri]]''' (''Alternative country'': [[Will Oldham]]/[[Bonnie &quot;Prince&quot; Billy]], [[Uncle Tupelo]], [[Bottle Rockets]], [[Wovenhand]], [[Slim Cessna's Auto Club]])

=== Podžanrovi nastali 2000-ih ===
* '''[[Post-pank revajvl]]''' (''Post-punk revival'': [[The Libertines]], [[Placebo (bend)|Placebo]], [[The Thermals]], [[Arctic Monkeys]], [[The View]]&lt;ref name=&quot;blender&quot;/&gt;, [[Maxïmo Park]], [[Franz Ferdinand]]&lt;ref name=&quot;blender&quot;/&gt;, [[Editors]], [[The Cribs]], [[The Killers]], [[Kaiser Chiefs]], [[Bloc Party]], [[The Futureheads]], [[Интерпол (музички састав)|Interpol]], [[Boy Kill Boy]], [[Dirty Pretty Things]], [[The Wombats]], [[TV on the Radio]], [[The Fratellis]], [[We Are Scientists]], [[The Kooks]], [[White Lies (bend)|White Lies]])
* '''[[Garaž rok revajvl]]''' (''Garage rock revival'': [[The White Stripes]], [[The Vox Jaguars]], [[The Pigeon Detectives]], [[The Vines]], [[The Strokes]]&lt;ref name=&quot;blender&quot;/&gt;, [[Kings Of Leon]], [[Black Rebel Motorcycle Club]], [[The Subways]], [[The Libertines]], [[The Hives]], [[Ikara Colt]], [[Motel Motel]], [[Mclusky]], [[Yeah Yeah Yeahs]], [[Mooney Suzuki]], [[The Horrors]], [[The Raveonettes]], [[The Von Bondies]], [[The Black Keys]], [[Dirty Little Rabbits]], [[The Raconteurs]], [[Johnossi]], [[Modest Mouse]], [[Little Joy]])
* '''[[Dens pank]]''' (''Dance-punk'': [[DFA Records]], [[Metric]], [[Cut Copy]], [[The Rapture]], [[The Bravery]], [[Klaxons]], [[The Presets]], [[MSTRKRFT]], [[You Say Party! We Say Die!]], [[Shitdisco]], [[LCD Soundsystem]], [[Death From Above 1979]], [[New Young Pony Club]], [[!!!]], [[Q and Not U]], [[Foals]], [[Does It Offend You, Yeah?]], [[VHS or Beta]], [[The Faint]], [[Digitalism]])
* '''[[Indi folk]]''' (''Indie folk'': [[Elliott Smith]], [[The Dodos]], [[Angus &amp; Julia Stone]], [[Iron and Wine]], [[Fleet Foxes]], [[Motel Motel]], [[Mount Eerie]], [[Beirut (bend)|Beirut]], [[Bright Eyes]], [[Vetiver]], [[Feist]], [[Bon Iver]], [[Damien Rice]], [[A Hawk And A Hacksaw]], [[Okkervil River]], [[Devendra Banhart]], [[Kings of Convenience]], [[DeVotchKa]], [[Lightspeed Champion]])
* '''[[Barok pop]]''' (''Baroque pop'': [[Arcade Fire]],&lt;ref name=&quot;blender&quot;/&gt; [[Danielson Famile]], [[Sufjan Stevens]],&lt;ref name=&quot;blender&quot;/&gt; [[The Decemberists]], [[Loney, Dear]], [[John Vanderslice]], [[Broken Social Scene]], [[Stars]], [[Cloud Cult]], [[Vampire Weekend]], [[Menomena]], [[Ra Ra Riot]])
* '''[[Nju prog]]''' (''New prog'': [[Mew]], [[Porcupine Tree]], [[a.P.A.t.T.]], [[Muse]], [[The Mars Volta]], [[Coheed and Cambria]], [[The Secret Machines]], [[Los Hermanos]], [[Battles]], [[People in Planes]], [[Doves]], [[Mesh-29]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.eyeweekly.com/eye/issue/issue_06.13.02/music/doves.php |access-date=2011-04-28 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927001001/http://www.eyeweekly.com/eye/issue/issue_06.13.02/music/doves.php |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;, [[Mystery Jets]]&lt;ref name=Times_PR_Say_Yes&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,22875-2007511,00.html |access-date=2011-04-28 |archive-date=2008-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202175617/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,22875-2007511,00.html }}&lt;/ref&gt;, [[Oceansize]]&lt;ref&gt;http://www.popmatters.com/music/reviews/o/oceansize-effloresce.shtml&lt;/ref&gt;, [[Pure Reason Revolution]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.musicomh.com/singles6/pure-reason-revolution_1005.htm |access-date=2011-04-28 |archive-date=2006-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060907045422/http://www.musicomh.com/singles6/pure-reason-revolution_1005.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;)
* '''[[Inditronika]]''' (''Indietronica'': [[Hot Chip]], [[Junior Boys]], [[Dntel]], [[The Postal Service]], [[Mobius Band]], [[Matthew Dear]], [[First Aid Kit]], [[The Notwist]], [[Shiny Toy Guns]])
* '''[[Nju vird Amerika]]''' (''New Weird America'': [[Joanna Newsom]], [[Animal Collective]], [[The Dodos]], [[Liars]], [[HEALTH]], [[These Are Powers]])

== Povezano  ==
* [[Indie (muzika)|Indie muzika]]
* [[Nova srpska scena]]

== Reference ==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Indie rock}}
* [http://www.allmusic.com/explore/style/indie-rock-d2687 Allmusic - Indie Rock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109191711/http://allmusic.com/explore/style/indie-rock-d2687 |date=2010-11-09 }}
* [https://web.archive.org/web/20110429005810/http://indiebands.ws/ Indi bendovi]

[[Kategorija:Indie rock| ]]
[[Kategorija:Rock]]
[[Kategorija:Muzički žanrovi]]</text>
      <sha1>piags1gew5xi8p5r9uxapq8p061d83d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-SAD-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>111547</id>
    <revision>
      <id>42696412</id>
      <parentid>42617744</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="si0nxm1qrkd98w0v50vjkfj76sojpt2" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:USA Flag Map.svg|35px]]
| govori o = gradu u SAD
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Sjedinjenim Američkim Državama, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Sjedinjenim Američkim Državama, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-SAD-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>si0nxm1qrkd98w0v50vjkfj76sojpt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Meksiko-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>111799</id>
    <revision>
      <id>42696408</id>
      <parentid>1762264</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="312" sha1="906564phcpqodixy139e9r2yn61u3b7" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Mexico Flag Map.svg|35px]]
| govori o = gradu u Meksiku
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Meksiku, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Meksiku, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Meksiko-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>906564phcpqodixy139e9r2yn61u3b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Duma/Doprinosi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>114847</id>
    <revision>
      <id>42696302</id>
      <parentid>42694982</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <comment>/* Razno */</comment>
      <origin>42696302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22013" sha1="k0idg0833uth9ywcf7270n2ajyfuopy" xml:space="preserve">Članci koje sam napisala na hr wiki prebačeni ovdje, novi članci na ovoj wiki:

== Ptice ==
{{div col}}
* [[Medovođe]] 
* [[Bukavac nebogled]] 
* [[Papige]] 
* [[Plavoleđa mišjakinja]] 
* [[Prave kukavice]] 
* [[Ptica sekretar]] 
* [[Loriji]] 
* [[Riječni vodomari]] 
* [[Australski bukavac]] 
* [[Kakapo]] 
* [[Ćubaste čiope]] 
* [[Uljašica]] 
* [[Jakamari]] 
* [[Jastreb]] 
* [[Vodosjeci]] 
* [[Strigopidae]] 
* [[Čigre]] 
* [[Američki bukavac]] 
* [[Crveno-modra ara]] 
* [[Kakadui]] 
* [[Tukani]] 
* [[Svračci]] 
* [[Phaethontidae]] 
* [[Nimfa (ptica)]] 
* [[Kljunorošci]] 
* [[Guarauna]] 
* [[Velika rujnica]] 
* [[Kratkoprsti kobac]] 
* [[Dugorepa sjenica]] 
* [[Šljuke sjemenjarke]] 
* [[Mala njorka]] 
* [[Smeđi kivi]] 
* [[Neomorphinae]] 
* [[Botaurinae]] 
* [[Južnoamerički bukavac]] 
* [[Češljugar]] 
* [[Crkavica]] 
* [[Kostoberina]] 
* [[Lisasta guska]] 
* [[Veliki pomornik]] 
* [[Patka lastarka]] 
* [[Utva]] 
* [[Planinska ševa]] 
* [[Eja strnjarica]] 
* [[Nandu]] 
* [[Gusjenicojedi]] 
* [[Dugorepe sjenice]] 
* [[Bluna]] 
* [[Velika čaplja]] 
* [[Mala prutka]] 
* [[Patka kreketaljka]] 
* [[Kukuvije]] 
* [[Šumski pupavci]] 
* [[Pilari]] 
* [[Čaplja govedarica]] 
* [[Vijoglav]] 
* [[Žako]] 
* [[Pomornici]] 
* [[Dromah]] 
* [[Todiji]] 
* [[Zlatovrane]] 
* [[Kukavičja modrivrana]] 
* [[Dolinske modrivrane]] 
* [[Pčelarice]]
* [[Vodeni vodomari]] 
* [[Vodomari dupljaši]] 
* [[Šarenoglava patka]] 
* [[Žunice]] 
* [[Bradonjice]] 
* [[Čiope]] 
* [[Cvjetne ptice]] 
* [[Ševe]] 
* [[Brljci]] 
* [[Medosasi]] 
* [[Obični ćuk]]
* [[Neornithes]]
* [[Harpija (ptica)]]
{{div col end}}

== Gljive ==
{{div col}}
* [[Vještičino srce]] 
* [[Rujnica]] 
* [[Vukovo meso]] 
* [[Đurđevača]] 
* [[Smrčci]] 
* [[Vrganj]]
* [[Baršunasta panjevčica]] 
* [[Maglenka]] 
* [[Djevojačka krasnica]] 
* [[Zlatna krasnica]] 
* [[Crvena krasnica]] 
* [[Modrikača]] 
* [[Zelenka]] 
* [[Kraljevka]] 
* [[Jablanovača]] 
* [[Žućkasta pupavka]] 
* ''[[Amanita]]''
* [[Klobuk (gljiva)]] 
* [[Mikologija]] 
* [[Himenij]] 
* [[Stručak]] 
* [[Otisak spora]] 
* [[Micetizam]] 
* [[Jestiva gljiva]]
* [[Nematofagna gljiva]]
* [[Hlamidospora]]
* [[Teliospora]]
* [[Heterotalizam]]
* [[Dikarion]]
* [[Monokarion]]
* [[Plazmogamija]]
* [[Eciospora]]
* [[Ecij]]
* [[Peridij]]
* [[Gleba]]
* [[Kapilicij]]
* [[Kukica]]
* [[Homotalizam]]
* [[Urediniospora]]
* [[Pikniospora]]
* [[Heterokarion]]
* [[Kopčasta veza]]
* [[Gasteroidna gljiva]]
* [[Volva]]
* [[Bazidiokarp]]
{{div col end}}

== Biljke ==
{{div col}}
* [[Paludarij]]
* [[Vrt u boci]]
* [[Wardova kutija]]
* [[Orhidelirij]]
* [[Pteridomanija]]
* ''[[The Ferns of Great Britain and Ireland]]''
* [[Otiskivanje prirode]]
* ''[[Peristeria elata]]''
* ''[[Sterculia apetala]]''
* [[Graminoid]]
* [[Širokolisna zeljasta biljka]]
* [[Potporni korijen]]
* [[Miješak]]
* [[Podrast]]
* [[Biljni sok]]
* [[Anoksigena fotosinteza]]
* [[Kriptogam]]
* [[Zoospora]]
* [[Gametangij]]
* [[Zigospora]]
* [[Oogonij]]
* [[Arhegonij]]
* [[Anteridij]]
{{div col end}}

== Životinje ==
{{div col}}
* [[Pirka]] 
* [[Tasmanski vrag]] 
* [[Vitoroga antilopa]] 
* [[Afrički mravojed]] 
* [[Rakun]]
* [[Crveni panda]]
* [[Snježni leopard]]
* [[Vicenteova otrovna žaba]]
* ''[[Stephanolepis hispidus]]''
* ''[[Tachyspiza virgata]]''
* ''[[Odocoileus]]''
* [[Morski puž]]
* [[Patuljasti troprsti ljenjivac]]
* [[Terarij]]
* [[Grabežljiva riba]]
* [[Knidosak]]
* [[Unkenrefleks]]
* [[Mikrofauna]]
* [[Jazbina (životinje)]]
* [[Cerate]]
* [[Zooksantela]]
* [[Insekti u medicini]]
* [[Paučnjaci u medicini]]
* [[Ekomorfi Anolisa]]
* [[Intraspecijsko prepoznavanje]]
* [[Digitigradno kretanje]]
* [[Plantigradno kretanje]]
* [[Oligoleksija]]
* [[Polileksija]]
{{div col end}}

== Ekologija ==
{{div col}}
* [[Fauna Australije]]
* [[Fauna Škotske]]
* [[Megafauna]] 
* [[Šuma kelpa]] 
* [[Neritička zona]] 
* [[Pelagijska zona]] 
* [[Planinski travnjaci i šikare]] 
* [[Širokolisne i mješovite šume umjerenih predjela]] 
* [[Mediteranske šume i šikare]] 
* [[Tropske i subtropske vlažne širokolisne šume]] 
* [[Pustinje i vegetacija sušnih oblasti]] 
* [[Tropski i subtropski travnjaci, savane i šikare]] 
* [[Hladni izvori]] 
* [[Hidrotermalni izvori]] 
* [[Koraljni greben]] 
* [[Dužina od njuške do otvora]]
* [[Osteološki korelat]]
* [[Meristika]]
* [[Generalističke i specijalističke vrste]]
* [[Kozmopolitska rasprostranjenost]]
* [[Areal kretanja]]
* [[Hipoteza o oslobađanju mezopredatora]]
* [[Ekološko oslobađanje]]
* [[Sesilnost]]
* [[Bioerozija]]
* [[Vodni stres]]
* [[Raspon nelimitirajuće dostupnosti vode]]
* [[Raspoloživi vodni kapacitet]]
* [[Tačka trajnog venuća]]
* [[Kontinuum tlo–biljka–atmosfera]]
* [[Arborealno kretanje]]
* [[Fosorijalna životinja]]
* [[Aerobna digestija]]
* [[Hipoteza o oslobađanju od neprijatelja]]
* [[Kurzorijalna životinja]]
* [[Hipoteza gradijenta stresa]]
* [[Brahijacija]]
* [[Ključna vrsta]]
* [[Bioakumulacija]]
* [[Biomagnifikacija]]
* [[Paradoks planktona]]
* [[Alfa raznolikost]]
* [[Bogatstvo vrsta]]
* [[Plastisfera]]
* [[Mezopredator]]
* [[Inkvilinizam]]
* [[Krovna vrsta]]
{{div col end}}

== Evolucija ==
{{div col}}
* [[Dubokomorski gigantizam]] 
* [[Otočna patuljastost]] 
* [[Disgenika]]
* [[Evolutivna zamka]]
* [[Ekološka zamka]]
* [[Perceptivna zamka]]
* [[Evolutivna radijacija]]
* [[Neadaptivna radijacija]]
* [[Neekološka specijacija]]
* [[Biološka tamna materija]]
* [[Mezozojsko-kenozojsko širenje]]
* [[Hipoteza o Crvenom kralju]]
* [[Kontinuum mutualizma i parazitizma]]
* [[Fenotipski disparitet]]
* [[Evolutivna utrka u naoružanju]]
* [[Avalonska eksplozija]]
* [[Evolutivni kompromis]]
* [[Filogenetska inercija]]
* [[Plesiomorfija i simplesiomorfija]]
* [[Hipoteza dvorske lude]]
* [[Potisak prošlosti]]
* [[Autapomorfija]]
{{div col end}}

== Razno ==
{{div col}}
* [[Dinosaur Planet]]
* [[Šetnja s dinosaurima]]
* [[Šetnja s čudovištima]]
* [[Šetnja sa zvijerima]]
* [[Šetnja s pećinskim ljudima]]
* [[Ljuba]]
* [[Život na Marsu]]
* [[Davorin Popović]]
* [[Frutiger Aero]]
* [[Blobjekt]]
* [[Solarpunk]]
* [[Ahilova peta]]
* [[Y2K]]
* [[Biopunk]]
* [[Populuxe]]
* [[Raygun Gothic]]
* [[Visoka tehnologija]]
* [[Ludi naučnik]]
* [[Mikoheterotrofija]]
* [[Anautogenija]]
* [[Vitelogeneza]]
* [[Izolecitalna jajna ćelija]]
* [[Telolecitalna jajna ćelija]]
* [[Centrolecitalna jajna ćelija]]
* [[Pasteurova tačka]]
* [[Pasteurov efekat]]
* [[Bazen L'Atalante]]
* [[Mikroaerofil]]
* [[Aerotolerantni anaerob]]
* [[Canfieldov okean]]
* [[Crveni rub]]
* [[Rana Zemlja]]
* [[Hipoteza o ljubičastoj Zemlji]]
* [[Fotopigment]]
* [[Primarna atmosfera]]
* [[Sjenovita biosfera]]
* [[Aerobni organizam]]
* [[Obligatni aerob]]
* [[Kinetotrof]]
* [[Superokean]]
* [[Suessov efekat]]
* [[Lava planeta]]
* [[Vinogradskijev stupac]]
* [[Koraljni pijesak]]
* [[Zvjezdani vjetar]]
* [[Zvjezdana korona]]
* [[Fotosintetski pigment]]
* [[Mjehur zvjezdanog vjetra]]
* [[Fakultativno anaerobni organizam]]
* [[Epaksijalni i hipaksijalni mišići]]
* [[Sekundarna atmosfera]]
* [[Paradoks slabog mladog Sunca]]
* [[Prebiotička atmosfera]]
* [[Anaerobna respiracija]]
* [[Bakterijske ćelijske morfologije]]
* [[Duboko vrijeme]]
* [[Svijet pare]]
* [[Htonska planeta]]
* [[Hipotetski astronomski objekat]]
* [[Blaneta]]
* [[Planeta bez jezgre]]
* [[Cirkulplanetarni disk]]
* [[Emperipoleza]]
* [[Kriptogram]]
* [[Peripoleza]]
* [[Trbušasti mišić lista]]
* [[Entoza]]
* [[Ispuštanje plinova]]
* [[Lizogenija]]
* [[Lizogen]]
* [[Moron]]
* [[Litički ciklus]]
* [[Arbitrij]]
* [[Profag]]
* [[Mobilom]]
* [[Prirodna kompetentnost]]
* [[Pomoćni virus]]
* [[Heterodont]]
* [[Nehomologna rekombinacija]]
* [[Polarna mutacija]]
* [[Obrnuti tok elektrona]]
* [[Fagoptoza]]
* [[Mikrografija]]
* [[Izbirljivi organizam]]
* [[Obligatni anaerob]]
* [[Zigotska indukcija]]
{{div col end}}

== Znakovi smrti ==
{{div col}}
* [[Postmortalni interval]]
{{div col end}}

== Ekstremofili ==
{{div col}}
* [[Kapnofil]]
* [[Acidofil]]
* [[Hipolit (ekstremofil)]]
* [[Lipofilna bakterija]]
* [[Litofil]]
* [[Metalotolerantni organizam]]
* [[Osmofil]]
* [[Psamofil]]
{{div col end}}

== Biološka pravila ==
{{div col}}
* [[Biološka ograničenja]]
* [[Carrierovo ograničenje]]
{{div col end}}

== Termoregulacija kod životinja ==
{{div col}}
{{div col end}}

== Slušni aparati ==
{{div col}}
* [[Slušni aparat za dugotrajno nošenje]]
* [[Indeks kvalitete govora slušnog aparata]]
{{div col end}}

== Načini ishrane ==
{{div col}}
* [[Arahnofagija]]
* [[Kukcojed]] 
* [[Oofagija]]
* [[Avivor]]
* [[Entomofagija]]
* [[Ksilofagija]]
* [[Mizocitoza]]
* [[Mikrobivornost]]
* [[Bakterivor]]
* [[Saprofagija]]
* [[Tanatofag]]
* [[Mukofagija]]
* [[Vermivor]]
* [[Florivor]]
* [[Hipokarnivor]]
* [[Hiperkarnivor]]
* [[Spongivor]]
* [[Folivor]]
* [[Ksenofagija]]
* [[Graminivor]]
* [[Pedofagija]]
* [[Razlagač]]
* [[Geofagija]]
* [[Vršni predator]]
* [[Ofiofagija]]
* [[Nektarivor]]
* [[Interakcije potrošača i resursa]]
* [[Saprotrofna ishrana]]
* [[Holozojska ishrana]]
* [[Heterotrofna ishrana]]
* [[Lepidofagija]]
* [[Piscivor]]
* [[Hematofagija]]
* [[Mirmekofagija]]
* [[Koraljivor]]
* [[Gljiva mesožderka]]
* [[Oligofagija]]
* [[Fotoautotrof]]
* [[Durofagija]]
* [[Litoautotrof]]
* [[Moluskivori]]
* [[Placentofagija]]
* [[Predacija jaja]]
* [[Ljudožderna životinja]]
* [[Odvikavanje od dojenja]]
* [[Frugivori]]
* [[Predacija sjemena]]
* [[Melivorija]]
* [[Planktivor]]
* [[Nekrofagi]]
* [[Autotrof]]
* [[Hemolitoautotrof]]
* [[Palinivor]]
* [[Osteofagija]]
* [[Plastivor]]
* [[Fungivor]]
* [[Radiosinteza (metabolizam)]]
* [[Litotrof]]
* [[Organotrof]]
* [[Mezokarnivor]]
* [[Kleptoparazitizam]]
* [[Grabežljivi dinoflagelati]]
* [[Krmna hrana]]
* [[Autokanibalizam]]
{{div col end}}

== Videoigre i sl. ==
{{div col}}
* ''[[Skateboard Park Tycoon]]''
* ''[[Plant Tycoon]]''
* ''[[Fish Tycoon]]''
* ''[[Feeding Frenzy 2]]''
* ''[[Feeding Frenzy]]''
* ''[[Big Kahuna Reef]]''
* ''[[Ricochet Lost Worlds]]''
* ''[[Virtual Villagers]]''
* ''[[Dino Island]]''
* ''[[Zoo Tycoon 2]]''
* ''[[Brother Bear (videoigra)]]''
* ''[[Tarzan (videoigra)]]''
* ''[[Atlantis Underwater Tycoon]]''
* ''[[School Tycoon]]''
* ''[[Diner Dash]]''
* ''[[Ratatouille (videoigra)]]''
* ''[[Madagascar (videoigra)]]''
* ''[[Age of Mythology]]''
* ''[[Tribal Trouble]]''
* ''[[ThinkTanks]]''
* ''[[Hugo: Bukkazoom!]]''
* ''[[Mall Tycoon]]''
* ''[[Bliss (fotografija)]]''
* ''[[Moon Tycoon]]''
* ''[[Deep Sea Tycoon]]''
* ''[[So Blonde]]''
* ''[[Ankh (videoigra)]]''
* ''[[Red Moon Desert]]''
* ''[[RimWorld]]''
* ''[[Spy Fox 2: &quot;Some Assembly Required&quot;]]''
* ''[[The Oregon Trail (1985)]]''
* ''[[Alien Hominid]]''
* ''[[Faunasphere]]''
* ''[[Platypus]]''
{{div col end}}

== Kultura i historija ==
{{div col}}
* Sažetak novela Dekamerona (uklopljeno u [[Dekameron]])
* [[Ezopove basne]]
* [[Faust]]
* [[Childe Harold's Pilgrimage]]
* [[Nauka u renesansi]]
* [[Visoki srednji vijek]]
* [[Srednjovjekovno domaćinstvo]]
* [[Demografija srednjeg vijeka]]
* [[Kriza kasnog srednjeg vijeka]]
* [[Renesansa 12. vijeka]]
* [[Kasni srednji vijek]]
* [[Srednjovjekovna književnost]]
* ''[[Livre des Merveilles du Monde]]''
* [[Saski ratovi]]
* [[Velika glad 1315–1317]]
* [[Makedonska renesansa]]
* [[Makedonska umjetnost (bizantska)]]
* [[Pariški psaltir]]
* [[Sedmi križarski rat]]
* [[Peti križarski rat]]
* [[Šesti križarski rat]]
* [[Aleksandrijski križarski rat]]
* [[Pastirski križarski rat (1251)]]
* [[Pastirski križarski rat (1320)]]
* [[Bosanski križarski rat]]
* [[Prvi švedski križarski rat]]
* [[Treći švedski križarski rat]]
* [[Drugi švedski križarski rat]]
* [[Norveški križarski rat]]
* [[Vojni pohod na Baleare 1113–1115]]
* [[Berberski križarski rat]]
* [[Deveti križarski rat]]
* [[Osmanska invazija Otranta]]
* [[Varninski križarski rat]]
* [[Križarski rat 1197]]
* [[Vendski križarski rat]]
* [[Mletački križarski rat]]
* [[Sjeverni križarski ratovi]]
* [[Savojski križarski rat]]
* [[Sijenska škola]]
* [[Bolonjska škola]]
* [[Lukanska škola]]
* [[Ferarska škola]]
* [[Firentinska škola]]
* [[Barunski križarski rat]]
* [[Livonski križarski rat]]
* [[Livonska rimovana hronika]]
* [[Prvi novgorodski ljetopis]]
* [[Hronika Henrika od Livonije]]
* [[Trgovačka ruta od Varjaga do Grka]]
* [[Despenserov križarski rat]]
* [[Šansonijer]]
* [[Pergaminho Sharrer]]
* [[Cancioneiro da Vaticana]]
* [[Cancioneiro da Biblioteca Nacional]]
* ''[[Il Canzoniere]]''
* [[Düsseldorfska slikarska škola]]
* [[Evropski dan sjećanja na žrtve svih totalitarnih i autoritarnih režima]]
* [[Froissartove Hronike]]
* [[Fridrihovski rokoko]]
* [[Zapadno slikarstvo]]
* [[Trgovačka ruta Volga]]
* [[Grčki učenjaci u renesansi]]
* [[Novo učenje]]
* [[Popis renesansnih humanista]]
* [[Renesansni humanizam]]
* [[Dolce Stil Novo]]
* [[Flamansko slikarstvo]]
* [[Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo]]
* [[Renesansni latinski jezik]]
* [[Renesansni humanizam u Sjevernoj Evropi]]
* [[Lublinska renesansa]]
* [[Španska renesansa]]
* [[Engleska renesansa]]
* [[Normanski i srednjovjekovni London]]
* [[London u periodu Tudora]]
* [[London u periodu Stuarta]]
* [[London u 18. vijeku]]
* [[Talijanska renesansa]]
* [[Francuska renesansa]]
* [[De humani corporis fabrica]]
* [[Njemačka renesansa]]
* [[Renesansa u Nizozemskim]]
* [[Portugalska renesansa]]
* [[Poljska renesansa]]
* [[Belle Époque]]
* [[Dekadentni pokret]]
* [[Vesele devedesete]]
* [[Mašinsko doba]]
* [[Edisonada]]
* [[Robinzonada]]
* ''[[Le Temps]]''
* [[Miletska priča]]
* [[Romantizam u nauci]]
{{div col end}}

== Jules Verne ==
{{div col}}
* ''[[Un prêtre en 1839]]''
* ''[[Le Testament d'un excentrique]]''
* ''[[L'École des Robinsons]]''
* ''[[Un hivernage dans les glaces]]''
* ''[[Une ville flottante]]''
* ''[[Put oko svijeta za osamdeset dana]]''
* ''[[Un drame au Mexique]]''
* ''[[Un drame dans les airs]]''
* ''[[Voyages et Aventures du capitaine Hatteras]]''
* ''[[L'Étonnante Aventure de la Mission Barsac]]''
* ''[[Le Phare du bout du monde]]''
* ''[[L'Invasion de la mer]]''
* ''[[Maître Zacharius ou l'horloger qui avait perdu son âme, tradition genevoise]]''
* ''[[Les Confessions]]''
* ''[[Mathias Sandorf]]''
* ''[[De la Terre à la Lune]]''
* ''[[Autour de la Lune]]''
* ''[[Robur-le-Conquérant]]''
* ''[[Voyage à reculons en Angleterre et en Ecosse]]''
* ''[[Seconde patrie]]''
* ''[[Paris au XXe siècle]]''
* ''[[Michel Strogoff]]''
* ''[[L'Île mystérieuse]]''
* ''[[Face au drapeau]]''
* ''[[Le Pays des fourrures]]''
* ''[[Aventures de trois Russes et de trois Anglais dans l'Afrique australe]]''
* ''[[La Jangada - Huit Cents lieues sur l'Amazone]]''
* ''[[Le Rayon vert]]''
* ''[[Kéraban-le-têtu]]''
* ''[[L’Archipel en feu]]''
* ''[[Un Billet de loterie]]''
* ''[[Le Chemin de France]]''
* ''[[César Cascabel]]''
* ''[[Mistress Branican]]''
* ''[[Le Château des Carpathes]]''
* ''[[Claudius Bombarnac]]''
* ''[[Clovis Dardentor]]''
* ''[[Le Superbe Orénoque]]''
* ''[[Le Village aérien]]''
* ''[[Les Histoires de Jean-Marie Cabidoulin]]''
* ''[[Les Frères Kip]]''
* ''[[Bourses de voyage]]''
* ''[[Un drame en Livonie]]''
* ''[[Maître du monde]]''
* ''[[Martin Paz]]''
* ''[[Le Comte de Chanteleine]]''
* ''[[Les forceurs de blocus]]''
* ''[[Une ville idéale]]''
* ''[[Les Révoltés de la Bounty]]''
* ''[[Gil Braltar]]''
* ''[[L'Éternel Adam]]''
* ''[[L’Agence Thompson et Co]]''
* ''[[La Chasse au météore]]''
* ''[[Le Pilote du Danube]]''
* ''[[Les naufragés du &quot;Jonathan&quot;]]''
* ''[[Le Secret de Wilhelm Storitz]]''
* ''[[Le Docteur Ox]]''
* [[Verneova erupcija]]
* [[Michel Verne]]
* ''[[La maison à vapeur]]''
* ''[[Le Volcan d'or]]''
* ''[[Les Tribulations d'un Chinois en Chine]]''
* ''[[Les Indes noires]]''
* ''[[L'Étoile du sud]]''
* ''[[Nord contre Sud]]''
* ''[[Famille-sans-nom]]''
* ''[[Sans dessus dessous]]''
* ''[[Mirifiques Aventures de Maître Antifer]]''
* ''[[Le Sphinx des glaces]]''
* ''[[Frritt-Flacc]]''
* ''[[La Journée d’un journaliste américain en 2889]]''
* ''[[Le Chancellor: Journal du passager J.-R. Kazallon]]''
* ''[[Deux ans de vacances]]''
* ''[[Les Cinq cents millions de la Bégum]]''
* ''[[L'Île à hélice]]''
* ''[[Une fantaisie du docteur Ox]]''
* ''[[Hector Servadac]]''
* ''[[P'tit-Bonhomme]]''
* ''[[Voyage à travers l'impossible]]''
* ''[[Voyages extraordinaires]]''
* [[Kulturološki utjecaj Julesa Vernea]]
{{div col end}}

== Prethistorija ==
{{div col}}
* ''[[Gojirasaurus]]'' 
* ''[[Coelophysis]]'' 
* ''[[Deinocheirus]]'' 
* ''[[Gallimimus]]'' 
* ''[[Ornithomimus]]'' 
* ''[[Staurikosaurus]]'' 
* ''[[Eoraptor]]'' 
* ''[[Dilophosaurus]]'' 
* ''[[Ceratosaurus]]'' 
* ''[[Abelisaurus]]'' 
* ''[[Carnotaurus]]'' 
* ''[[Piatnitzkysaurus]]'' 
* ''[[Oviraptor]]'' 
* [[Saurischia]] 
* [[Teropodi]] 
* ''[[Deinonychus]]'' 
* ''[[Spinosaurus]]'' 
* [[Fiziologija dinosaura]] 
* ''[[Scipionyx]]'' 
* ''[[Microraptor]]'' 
* [[Sauropodomorfi]] 
* ''[[Achillobator]]'' 
* ''[[Mahakala]]'' 
* [[Dromeosauridi]] 
* [[Oviraptoridi]] 
* [[Tireofori]] 
* ''[[Pisanosaurus]]'' 
* [[Dilofosauridi]] 
* [[Ceratosauri]]
* [[Ankilosauri]]
* [[Hadrosauridi]]
* [[Celurosauri]]
* ''[[Edmontosaurus]]''
* ''[[Eustreptospondylus]]''
* ''[[Shuvuuia]]''
* ''[[Dromaeosaurus]]''
* [[Kompsognatidi]]
* [[Ornitopodi]]
* ''[[Ouranosaurus]]''
* [[Celofisoidi]]
* [[Alosauroidi]]
* [[Abelisauridi]]
* [[Terizinosauri]]
* ''[[Dilong]]''
* ''[[Troodon]]''
* ''[[Compsognathus]]''
* ''[[Pelecanimimus]]''
* ''[[Unenlagia]]''
* ''[[Ornitholestes]]''
* ''[[Therizinosaurus]]''
* ''[[Caudipteryx]]''
* ''[[Bambiraptor]]''
* ''[[Alvarezsaurus]]''
* [[Ornitomimosauri]]
* [[Deinonihosauri]]
* ''[[Hesperornis]]''
* ''[[Avimimus]]''
* ''[[Mei]]''
* [[Spinosauridi]]
* ''[[Velociraptor]]''
* [[Alvarezsauridi]]
* [[Maniraptoriformi]]
* [[Hererasauridi]]
* ''[[Sinornithosaurus]]''
* [[Celuridi]]
* [[Dromeosaurini]]
* [[Trudontidi]]
* ''[[Dryosaurus]]''
* ''[[Heterodontosaurus]]''
* [[Iguanodonti]]
* ''[[Camptosaurus]]''
* ''[[Corythosaurus]]''
* ''[[Hypsilophodon]]''
* ''[[Othnielosaurus]]''
* ''[[Tenontosaurus]]''
* ''[[Orodromeus]]''
* [[Pterosauri]]
* [[Pahicefalosauri]]
* ''[[Pachycephalosaurus]]''
* ''[[Dracorex]]''
* ''[[Stegoceras]]''
* ''[[Prenocephale]]''
* ''[[Maiasaura]]''
* ''[[Homalocephale]]''
* ''[[Edmontonia]]''
* ''[[Polacanthus]]''
* ''[[Sauropelta]]''
* [[Nodosauridi]]
* ''[[Nodosaurus]]''
* ''[[Minmi]]''
* [[Ankilosauridi]]
* ''[[Antarctopelta]]''
* ''[[Mymoorapelta]]''
* ''[[Gastonia]]''
* ''[[Minotaurasaurus]]''
* ''[[Ankylosaurus]]''
* ''[[Dyoplosaurus]]''
* ''[[Euoplocephalus]]''
* ''[[Scelidosaurus]]''
* [[Stegosauri]]
* [[Ceratopsi]]
* ''[[Parksosaurus]]''
* ''[[Huayangosaurus]]''
* ''[[Hesperosaurus]]''
* ''[[Wuerhosaurus]]''
* ''[[Tuojiangosaurus]]''
* ''[[Kentrosaurus]]''
* ''[[Tsintaosaurus]]''
* ''[[Olorotitan]]''
* ''[[Shantungosaurus]]''
* ''[[Hypacrosaurus]]''
* ''[[Gryposaurus]]''
* ''[[Prosaurolophus]]''
* ''[[Saurolophus]]''
* ''[[Postosuchus]]''
* ''[[Doedicurus]]''
* ''[[Dinofelis]]''
* ''[[Megaloceros]]''
* ''[[Megatherium]]''
* ''[[Hyaenodon]]''
* ''[[Deinotherium]]''
* ''[[Archaeotherium]]''
* ''[[Chalicotherium]]''
* ''[[Scutellosaurus]]''
* ''[[Othnielia]]''
* ''[[Micropachycephalosaurus]]''
* ''[[Titanoceratops]]''
* [[Anurognatidi]]
* [[Dimorfodontidi]]
* [[Ramforinkidi]]
* [[Aždarkidi]]
* [[Ornitokajridi]]
* [[Pteranodontidi]]
* [[Tapežaridi]]
* ''[[Moeritherium]]''
* ''[[Eudimorphodon]]''
* ''[[Sordes]]''
* ''[[Tapejara]]''
* ''[[Sharovipteryx]]''
* ''[[Propalaeotherium]]''
* ''[[Ambulocetus]]''
* ''[[Pakicetus]]''
* ''[[Anurognathus]]''
* ''[[Dorudon]]''
* ''[[Rodhocetus]]''
* [[Ambulocetidi]]
* [[Remingtonocetidi]]
* [[Bazilosauridi]]
* ''[[Jeholopterus]]''
* ''[[Dimorphodon]]''
* [[Dinocefali]]
* [[Terapsidi]]
* [[Anteosauri]]
* [[Biarmosuki]]
* [[Gorgonopsi]]
* [[Tetanure]]
* ''[[Monolophosaurus]]''
* [[Arheoceti]]
* ''[[Dorygnathus]]''
* ''[[Buitreraptor]]''
* [[Protocetidi]]
* ''[[Kutchicetus]]''
* ''[[Remingtonocetus]]''
* ''[[Hatzegopteryx]]''
* [[Pakicetidi]]
* ''[[Quetzalcoatlus]]''
* ''[[Ornithocheirus]]''
* ''[[Tropeognathus]]''
* ''[[Macrauchenia]]''
* ''[[Pteranodon]]''
* ''[[Maiacetus]]''
* ''[[Protocetus]]''
* ''[[Paraceratherium]]''
* ''[[Anhanguera]]''
* ''[[Tupuxuara]]''
* ''[[Nyctosaurus]]''
* ''[[Homo gautengensis]]''
* ''[[Ardipithecus]]''
* ''[[Paranthropus]]''
* ''[[Homo heidelbergensis]]''
* ''[[Homo floresiensis]]''
* ''[[Australopithecus]]''
* ''[[Australopithecus bahrelghazali]]''
* ''[[Australopithecus garhi]]''
* ''[[Australopithecus anamensis]]''
* ''[[Paranthropus aethiopicus]]''
* ''[[Paranthropus robustus]]''
* ''[[Paranthropus boisei]]''
* [[Rane ljudske migracije]]
* [[Ichthyostegalia]]
* [[Paleoantropologija]]
* ''[[Pterodactylus]]''
* [[Hipoteza o multiregionalnom porijeklu modernog čovjeka]]
* ''[[Cearadactylus]]''
* ''[[Geosternbergia]]''
* [[Pterodaktiloidi]]
* [[Ramforinkoidi]]
* ''[[Pterodaustro]]''
* ''[[Arambourgiania]]''
* ''[[Campylognathoides]]''
* ''[[Pterorhynchus]]''
* ''[[Coloborhynchus]]''
* ''[[Istiodactylus]]''
* ''[[Ludodactylus]]''
* ''[[Preondactylus]]''
* ''[[Peteinosaurus]]''
* ''[[Angustinaripterus]]''
* ''[[Bellubrunnus]]''
* ''[[Sericipterus]]''
* ''[[Scaphognathus]]''
* [[Popis rodova pterosaura]]
* ''[[Aerotitan]]''
* ''[[Amblydectes]]''
* ''[[Aerodactylus]]''
* [[Popis rodova dinosaura]]
* ''[[Bakonydraco]]''
* ''[[Ctenochasma]]''
* ''[[Cycnorhamphus]]''
* ''[[Dsungaripterus]]''
* ''[[Feilongus]]''
* ''[[Germanodactylus]]''
* ''[[Gnathosaurus]]''
* ''[[Zhejiangopterus]]''
* ''[[Tupandactylus]]''
* ''[[Thalassodromeus]]''
* ''[[Rhamphorhynchus]]''
* ''[[Sinopterus]]''
* ''[[Ningchengopterus]]''
* [[Klasifikacija dinosaura]]
* ''[[Nemicolopterus]]''
* ''[[Liaoningopterus]]''
* ''[[Lonchodectes]]''
* ''[[Nurhachius]]''
* ''[[Noripterus]]''
* ''[[Haopterus]]''
* [[Filogenija pterosaura]]
* [[Alosauridi]]
* [[Terizinosauridi]]
* [[Plateosauridi]]
* [[Ceratosauridi]]
* [[Abelisauri]]
* ''[[Homo naledi]]''
* [[Efekat recentnosti]]
* [[Signor-Lippsov efekat]]
* [[Jaz sauropoda]]
{{div col end}}</text>
      <sha1>k0idg0833uth9ywcf7270n2ajyfuopy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dogma o Kristu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117088</id>
    <revision>
      <id>42696312</id>
      <parentid>41824193</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="0mky7sboigk2fpalv4d5ygk2x1mbsa1" xml:space="preserve">'''Dogma o Kristu''' (en. ''The Dogma of Christ'') je knjiga koju je njemačko-američki socijalni psiholog [[Erich Fromm|Erih Fromm]] objavio [[1963]]. godine.

U svome delu &quot;Dogma o Hristu&quot;, From je kritički analizirao uticaj socijalne strukture ranih hrišćana na razvoj [[rano hrišćanstvo|ranokršćanske]] dogme. On zaključuje da je transformacija koju je [[hrišćanstvo|kršćanstvo]], izvorno religija [[siromaštvo|siromašnih]], pretrpjelo u prvih par vekova uzrokovana ponajviše promjenom socijalnog sastava, te novom sociološkom funkcijom koju je zadobilo. Govoreći o golemoj promeni koju je kršćanstvo pretrpjelo od najranijih dana do postajanja državnom religijom, From ocenjuje da se nije »ta« hrišćanska religija proširila na veliku većinu stanovništva Rimskog carstva, već se, zapravo, prvotna religija vremenom pretvorila u nešto drugo.

{{izdvojeni citat|Ta temeljita transformacija kršćanstva od religije ugnjetenih u religiju gospodara i masa kojima su oni manipulirali, od očekivanja neminovnog dolaska sudnjeg dana i novog doba u vjeru već ispunjenog spasenja; od postulata čistog, moralnog života do zadovoljavanja savjesti preko crkvenih svetih tajni; od neprijateljstva prema državi do iskrenog slaganja s njom...&lt;ref&gt;[http://www.scribd.com/doc/57953649/Erich-Fromm-Dogma-o-Kristu-bit-%C4%87ete-kao-Bog Erich Fromm, Dogma o Kristu]&lt;/ref&gt;}}

== Izvori ==
{{Izvori}}

== Vanjske veze ==
* {{sh}} [http://www.scribd.com/doc/57953649/Erich-Fromm-Dogma-o-Kristu-bit-%C4%87ete-kao-Bog Erich Fromm, Dogma o Kristu] (scribd)

{{klica-književnost}}

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Knjige 1963.]]
[[Kategorija:Sociologija]]
[[Kategorija:Filozofska djela]]
[[Kategorija:Biblijska kritika]]</text>
      <sha1>0mky7sboigk2fpalv4d5ygk2x1mbsa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isus to nije rekao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117132</id>
    <revision>
      <id>42696313</id>
      <parentid>42250134</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="3ujniadjuh0ovpdgqb2vn886ce073u3" xml:space="preserve">{{Italic title}}
{{Infokutija knjiga
|naslov_prev = Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why
|autor = [[Bart Ehrman|Bart D. Ehrman]]
|slika= 
|opis = 
|žanr = [[religija]]
|jezik = [[engleski jezik|engleski]]
|izdavač = [[HarperCollins]]
|datum_izd = [[2005]]
|stranica = 256
|isbn = 978-0-06-073817-4 
| dewey= 225.4/86 22
| congress= BS2325 .E45 2005
| oclc= 59011567
|prethodi = Truth and Fiction in The Da Vinci Code: A Historian Reveals What We Really Know about Jesus, Mary Magdalene, and Constantine (2004)
|slijedi= The Lost Gospel of Judas Iscariot: A New Look at Betrayer and Betrayed (2006)
}}

'''Isus to nije rekao: Priča o tome ko je menjao Bibliju i zašto''' ({{jez-en|Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why}}) je knjiga američkog profesora religijskih studija [[Bart Ehrman|Barta Ermana]], objavljena [[2005]].

Knjiga se bavi proučavanjem slučajnih i namernih izmena u [[biblija|biblijskim]] [[rukopis]]ima tokom viševekovnog prepisivanja. Erman pri tom pokazuje znatan [[biblijska kritika|kriticizam]]:

{{izdvojeni citat|Mi ne samo da nemamo originale, nego nemamo ni prve prepise originala. A nemamo čak ni prepise prepisa originala, pa ni prepise prepisa prepisa originala. Mi samo imamo prepise koji su načinjeni mnogo kasnije, u najvećem broju slučajeva mnogo vekova kasnije. A svi ti prepisi se međusobno razlikuju na više hiljada mesta.&lt;ref name=&quot;Ehrman&quot;&gt;[http://www.scribd.com/doc/60185745/Bart-Ehrman-Isus-to-nije-rekao Bart Ehrman - Isus to nije rekao] (scribd)&lt;/ref&gt;}}

== Izvori ==
{{Izvori}}

== Povezano ==
* [[Istorijski Isus]]
* [[Biblijska kritika]]
* [[Biblijski rukopisi]]
* [[Tekstualna kritika]]

== Vanjske veze ==
* {{sh}} [http://www.scribd.com/doc/60185745/Bart-Ehrman-Isus-to-nije-rekao Bart Ehrman - Isus to nije rekao] (scribd)
* {{en}} [http://www.bartdehrman.com/books/misquoting_jesus.htm Misquoting Jesus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150619075348/http://www.bartdehrman.com/books/misquoting_jesus.htm |date=2015-06-19 }} from bartdehrman.com
* {{en}} [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5052156 Misquoting Jesus excerpts] from [[NPR]]

{{klica-književnost}}

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Biblijska kritika]]
[[Kategorija:Knjige 2005.]]</text>
      <sha1>3ujniadjuh0ovpdgqb2vn886ce073u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Клица-фк</title>
    <ns>10</ns>
    <id>118680</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696645</id>
      <parentid>40755365</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Fudbal-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>119928</id>
    <revision>
      <id>42696589</id>
      <parentid>41441791</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="sdtj4niekxlqtc5x7eriy5vkm1jlmv2" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Soccerball.svg|30px]]
| govori o = fudbalskom klubu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Fudbalski klubovi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
* {{tl|Fudbalski klub-začetak}}
* {{tl|Nogometni klub-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sdtj4niekxlqtc5x7eriy5vkm1jlmv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696640</id>
      <parentid>42696589</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="sdtj4niekxlqtc5x7eriy5vkm1jlmv2" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Soccerball.svg|30px]]
| govori o = fudbalskom klubu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Fudbalski klubovi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
* {{tl|Fudbalski klub-začetak}}
* {{tl|Nogometni klub-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sdtj4niekxlqtc5x7eriy5vkm1jlmv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696642</id>
      <parentid>42696640</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="ti1aufcljrjnhtzpfwvl9zfz5998jhw" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Soccerball.svg|30px]]
| govori o = fudbalu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Fudbal, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Fudbal, članci u začetku}}
== Upotreba ==
* {{tl|Fudbal-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ti1aufcljrjnhtzpfwvl9zfz5998jhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Komp-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>119935</id>
    <revision>
      <id>42696610</id>
      <parentid>1759136</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="8iieyxd1digece2r71ks7m078mojlri" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:LampFlowchart.svg|35px]]
| govori o = računarstvu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Računarstvo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Računarstvo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|komp-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8iieyxd1digece2r71ks7m078mojlri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696611</id>
      <parentid>42696610</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="gtr6d03yh5ro7bwhygnbne6xl5gsa0m" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:LampFlowchart.svg|30px]]
| govori o = računarstvu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Računarstvo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Računarstvo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|komp-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gtr6d03yh5ro7bwhygnbne6xl5gsa0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696612</id>
      <parentid>42696611</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="fg58mrfuav78t9w424h2n7o3tzn0aeu" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:LampFlowchart.svg|25px]]
| govori o = računarstvu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Računarstvo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Računarstvo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|komp-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fg58mrfuav78t9w424h2n7o3tzn0aeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696613</id>
      <parentid>42696612</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="el7q3n7ib8sa09d27jmbq0uvbof3xft" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:LampFlowchart.svg|24px]]
| govori o = računarstvu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Računarstvo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Računarstvo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|komp-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>el7q3n7ib8sa09d27jmbq0uvbof3xft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696614</id>
      <parentid>42696613</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="9mgdwv8l04zdb4ofesc3f1196vpt7ud" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:LampFlowchart.svg|20px]]
| govori o = računarstvu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Računarstvo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Računarstvo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|komp-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9mgdwv8l04zdb4ofesc3f1196vpt7ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historija Srpske pravoslavne crkve</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121641</id>
    <revision>
      <id>42696071</id>
      <parentid>42600872</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47700" sha1="izejyw11pw9exp5h4yfec3vrx405foy" xml:space="preserve">'''Historija Srpske pravoslavne crkve''' datira od [[1219]]. godine kada je [[Srpska pravoslavna crkva|srpska crkva]] (odnosno [[žičko-pećka arhiepiskopija|žička arhiepiskopija]]) postala [[autokefalna crkva|autokefalna]]. Dotada je pravoslavna crkva u [[Srbija|Srbiji]] deo [[Vaseljenska patrijaršija|Vaseljenske patrijaršije]] u [[Istanbul|Carigradu]].

Sadašnji naziv, [[Srpska pravoslavna crkva]] nosi tek od [[1920]]. godine, kada su objedinjene sve pokajinske pravoslavne crkve na teritoriji [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]]. Srpska pravoslavna crkva kao svoju preteču, na koju se poziva, navodi i [[Pećka patrijaršija|Pećku patrijaršija]], [[autokefalna crkva|autokefalnu]] pravoslavnu crkvu sa sedištem u [[Peć (grad)|Peći]], koja je postojala u periodu između [[1346]]-[[1463]] i [[1557]]-[[1766]] godine.

Srpska crkva je, pored duhovnog rada, često vodila i [[političko delovanje Srpske pravoslavne crkve|nacionalnu politiku]], naročito za vreme turske vladavine.&lt;ref name=&quot;Memoari II&quot;&gt;[http://www.27mart.com/images/File/Memoari%20patrijarha%20Gavrila%20II%20deo.pdf MEMOARI PATRIJARHA SPRSKOG GAVRILA II]&lt;/ref&gt; Tokom povesti Srpske crkve, među duhovnim vođama postojala je napetost između dve struje - oni koji su bili za saradnju sa [[Istanbul|Carigradom]] (&quot;svaka vlast je od Boga&quot;) i oni koji su zagovarali oružanu pobunu protiv Turskog carstva.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;&gt;[http://www.bosnafolk.com/pdf/spc.pdf MILORAD TOMANIĆ, SRPSKA CRKVA U RATU I RATOVI U NJOJ]&lt;/ref&gt;

== Pokrštavanje Srba ==
{{main|Pokrštavanje Slovena}}
[[Srbi]] su izvorno, kao i svi [[Slaveni]], bili sledbenici [[slavenska mitologija|stare slovenske vere]]. Dolaskom na Balkansko poluostrvo u [[5. vijek]]u, Srbi su, kao i ostali [[Južni Slaveni|Južni Sloveni]], zatekli razvijene crkvene organizacije.&lt;ref name=&quot;Istorijat&quot;&gt;{{Cite web |title=Istorijat SPC |url=http://www.inecco.net/spc-bl/Istorijat.htm |access-date=2011-09-19 |archivedate=2010-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100612213057/http://www.inecco.net/spc-bl/Istorijat.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; U početku je prihvatanje hrišćanstva teklo spontano, i Sloveni prvo prihvataju hrišćanstvo na mestima starih crkvenih zajednica u Makedoniji, Dalmaciji i Bosni.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Entry of Slavs Into Christendom |url=http://www.serbianna.com/features/entry_of_slavs/entry_of_slavs_into_christendom.pdf |access-date=2011-09-19 |archive-date=2004-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041111084219/http://www.serbianna.com/features/entry_of_slavs/entry_of_slavs_into_christendom.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Prvo masovno krštavanje Srba zbilo se u [[7. vijek|7. veku]], u vreme cara [[Iraklije|Iraklija]] ([[610]]-[[641]]).&lt;ref name=&quot;Istorijat&quot;/&gt; 
{{izdvojeni citat|Budući da ono što je sada Srbija i Paganija i takozvana zemlja Zahumlje i Travunija i zemlja Kanalita, bilo pod upravom imperatora Bizantinaca, i budući da su te zemlje bile opustošene od Avara, stoga je imperator naselio Srbe u naznačene zemlje i oni su postali podložnici imperatoru Bizantinaca, a imperator je doveo svećenike iz Rima i njih krstio, i naučio ih da pravilno obavljaju pobožnosti, i poučio ih u kršćanskom nauku.&lt;ref&gt;http://montenegrina.net/pages/pages1/istorija/duklja/de_administrando_imperio.htm&lt;/ref&gt;|[[Konstantin Porfirogenit]], ''[[O upravljanju carstvom]]''}}

[[Rim]] je redovno slao misionare na prostore Balkana, te su mnogi Srbi prihvatili [[западно хришћанство|latinsko hrišćanstvo]] u [[8. vijek|8. veku]].&lt;ref name=&quot;Catholic Encyclopedia&quot;&gt;[http://www.newadvent.org/cathen/13732a.htm Servia, Catholic Encyclopedia]&lt;/ref&gt; Srpska crkva je bila pod nadležnošću [[Splitske nadbiskupije]], a kasnije [[barska nadbiskupija|Barske nadbiskupije]], sve do prelaska pod kontrolu grčke crkve.&lt;ref name=&quot;Catholic Encyclopedia&quot;/&gt;

[[Datoteka:Delegation of Croats and Serbs to Emperor Basil I, Skylitzes.jpg|thumb|right|Izaslanstvo Srba i Hrvata caru [[Vasilije I Makedonac|Vasiliju I]]]]
Sredinom [[9. vijek|9. veka]] je usledio period snažne misionarske delatnosti [[Istanbul|Carigrada]]. Oko [[840]]. knez [[Vlastimir]] je u oblastima oko Tare, Lima i Drine, u vreme kada je još uvek bila živa [[slavenska mitologija|stara slovenska vera]], digao ustanak i proterao Vizantijce i propovednike hrišćanstva iz tih oblasti. No, već za njegovog naslednika, kneza [[Mutimir]]a (851-891), u Srbiji niču prve [[eparhija|eparhije]].&lt;ref name=&quot;Istorijat&quot;/&gt; U to vreme deluju i vizantijski misionari [[Kiril i Metod|Ćirilo i Metodije]], koji prevode [[Biblija|Sveto pismo]] na [[Staroslavenski jezik|slovenski jezik]]. Krajem 9. veka, vizantijski car [[Vasilije I Makedonac|Vasilije]] je osvojio Neretvljansku kneževinu [[Paganija|Paganiju]], koja se poslednja opirala pokrštavanju, i uništio staroslovenska svetilišta. [[Srbi]] i [[Hrvati]], videći šta se zbiva u Dalmaciji, šalju izaslanstvo Vasiliju I i podrvrgavaju se [[византијско царство|romejskoj]] vlasti.&lt;ref&gt;John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811-1057: Translation and Notes, p. 143&lt;/ref&gt;

Od [[10. vijek|10. veka]] među balkanskim Slovenima se razvija poseban oblik hrišćanstva, [[bogumili|bogomilstvo]], koje karakteriše protivljenje rimskoj i bizantskoj vlasti i upotreba slovenskog jezika u bogosluženju.&lt;ref&gt;[http://www.kroraina.com/varia/kaluzh/cdhfins.pdf Christian Dualist Heresies in the Byzantine World C.650-C.1450]&lt;/ref&gt; Moguće je da su niži slojevi prvo dolazili u dodir sa bogomilima nego sa [[ortodoksija|pravoverjem]] rimske i romejske crkve, koje su prvo prihvatali viši slojevi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Balkan Slavs: Bosnia &amp; the Bogomil Heresy |url=http://www.serbianna.com/features/entry_of_slavs/bosnia.shtml |access-date=2011-09-19 |archive-date=2002-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021014073141/http://www.serbianna.com/features/entry_of_slavs/bosnia.shtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Učenje bogumila je u [[Raška|Raškoj]] za kratko vreme steklo veoma mnogo pristalica.&lt;ref name=&quot;Fajfrić&quot;&gt;[http://www.rastko.rs/istorija/loza_nemanjica/index_c.html Željko Fajfrić, Sveta loza Stefana Nemanje]&lt;/ref&gt;

U [[Stari Ras|Rasu]] je, kroz cijeli XII vijek, i u početku XIII vijeka, stolovao grčki episkop.&lt;ref name=&quot;Rotković&quot;/&gt;

== Uspostavljanje pravovjerja ==
{{main|Progoni bogumila u Raškoj}}
Krajem [[12. vijek|12. veka]], veliki župan [[Stefan Nemanja]] definitivno zavodi hrišćansko [[ortodoksija|pravoverje]] u [[Raška|Raškoj državi]]. Iako je [[Hrišćanska crkva]] već podeljena na istočnu i zapadnu, podele još nisu toliko izražene, pa on balansira između istočnog i zapadnog hrišćanstva, sarađujući, po potrebi, sa [[rim]]skim [[papa|Papom]] i sa [[Византијско царство|Vizantijom]].&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Catholic Encyclopedia&quot;/&gt;

Oko [[1170]]. godine u [[Stari Ras|Rasu]] Nemanja saziva [[Sabor protiv bogumila u Raškoj|crkveno-državni sabor]], kojim započinju surovi [[bogumili u Raškoj|verski progoni]] [[bogumili|bogumila]], koji su uključivali telesne kazne, [[spaljivanje na lomači|spaljivanja na lomači]], žigosanja po licu, [[progoni|progone]] iz zemlje, oduzimanje imanja i druge drakonske mere.&lt;ref name=&quot;Žitije Svetog Simeona&quot;&gt;{{Cite web |title=Stefan Prvovenčani, Žitije Svetog Simeona |url=http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/liturgicka/stefan-sabrana/stefan-sabrana_03_c.html |access-date=2011-09-19 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304100019/http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/liturgicka/stefan-sabrana/stefan-sabrana_03_c.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Tada je u Rasu stolovao grčki [[episkopos|episkop]], saradnik Stefana Nemanje u progonjenju bogumila.&lt;ref name=&quot;Rotković&quot;&gt;[http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/nemanjici/zeta_u_drzavi_nemanjica.htm Dr Radoslav Rotković: ZETA U DRŽAVI NEMANJIĆA (1186 -1356)]&lt;/ref&gt; U to vreme bogumili imaju uporište ne samo među običnim [[puk]]om, već i među samim velmožama.&lt;ref name=&quot;Fajfrić&quot;/&gt; Nemanjina vojna akcija se pretvorila u pravi [[građanski rat]] koji je besneo jedno vreme po Raškoj.&lt;ref name=&quot;Fajfrić&quot;/&gt; Nakon što je vojska Stefana Nemanje u Raškoj istrebila bogumile, među Srbima je učvršćeno vizantijsko [[ortodoksija|pravoverje]], vremenom odomaćeno kao [[pravoslavlje]].

== Žičko-pećka arhiepiskopija (1219-1337) ==
{{main|Žičko-pećka arhiepiskopija}}
[[Datoteka:Žiča Monastery, overview. Near Kraljevo, Serbia.jpg|thumb|[[Manastir Žiča]], sedište [[Žičko-pećka arhiepiskopija|arhiepiskopije]].]]
U Savino vreme, raška crkva je bila podređena [[ohridska arhiepiskopija|ohridskoj arhiepiskopiji]], i imala je samo tri eparhije ([[Stari Ras|Ras]], [[Lipljan]] i [[Prizren]]) u kojima su vladike bili [[Grci]]. Nakon što mu je brat [[Stefan Nemanjić]] [[1217]]. od [[papa|pape]] dobio kraljevsku krunu, [[Sveti Sava|Sava Nemanjić]] odlazi u maloazijski grad [[İznik|Nikeju]], gde se nalazila prestonica vizantijskog cara i carigradskoga patrijarha u egzilu (od kako su Latini osvojili Carigrad), te od njih isposlova da raška crkva postane [[arhiepiskopija]] [[1219]]. godine. Sedište [[Žičko-pećka arhiepiskopija|nove arhiepiskopija]] je smešteno u novoizgrađeni [[Manastir Žiča]].

Po povrtaku u Rašku, Sava [[1221]]. saziva državno-crkveni sabor u [[Manastir Žiča|Žiči]] na kom kruniše svog brata za kralja, i organizuje [[bogumili u Raškoj|nove verske progona]]. Tom prilikom, Sabor proklinje ne samo bogumile, već i poglavare [[crkva bosanska|bosanske crkve]], koja je pružala utočište prognanih hrišćanima.&lt;ref name=&quot;Žitije Svetog Save&quot;&gt;{{Cite web |title=Teodosije, Žitije Svetog Save |url=http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/liturgicka/teodosije-zitije_sv_save_c.html |access-date=2011-09-19 |archivedate=2016-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160719093612/http://www.rastko.org.rs/knjizevnost/liturgicka/teodosije-zitije_sv_save_c.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Nakon sabora one koji nisu pristali da se odreknu svoje vere i pređu na pravoslavlje, &quot;''s velikim beščašćem iz cele svoje zemlje izgonjahu''.&quot;&lt;ref name=&quot;Fajfrić&quot;/&gt;

Crkva je naročito ojačala i obogatila za [[milutin Nemanjić|kralja Milutina]], koji je mnogo izdvajao za podizanje novih crkvi i manastira, zbog čega je, uprkos nemoralnom životu, proglašen za sveca.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt; Zajedno sa velikim [[Feud|feudalnim posedima]], kralj Milutin je crkvi poklanjao i ljude ([[Sebri|zemljoradnike i robove]]), koji su postajali „crkveni ljudi”.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Andra Nikolić, EKONOMSKO STANjE SRBIJE U XIV VEKU |url=http://www.rastko.rs/cms/files/books/528382f9cfa46 |access-date=2014-05-06 |archive-date=2014-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140411141054/http://rastko.rs/cms/files/books/528382f9cfa46 }}&lt;/ref&gt;

== Prvi period Pećke patrijaršije (1346-1463) ==
{{main|Pećka patrijaršija}}
[[Datoteka:Patriarcat de Peć église de la Vierge Hogeditria.jpg|thumb|[[Manastir Pećka patrijaršija]].]]

Kada je kralj [[Dušan Nemanjić|Dušan]] iskoristio nemire u Vizantiji, osvojio neke teritorije i proglasio se za [[car]]a [[1346]]. godine, [[arhiepiskopija]] je proglašena [[patrijaršija|patrijaršijom]], mimo volje [[Istanbul|Carigrada]]. Dušan je svojega dvorjanina proglasio patrijarhom, da bi mu on stavio carsku krunu na glavu.&lt;ref name=&quot;Rotković&quot;/&gt; Dušanovim ukazom njegov [[logotet]] [[Joanikije II|Joanikije]] postaje prvi [[pećka patrijaršija|pećki patrijarh]].&lt;ref name=&quot;vesti&quot;&gt;{{Cite web |title=Prvi patrijarh |url=https://www.vesti-online.com/Stampano-izdanje/19-01-2010/Feljton/22317/Prvi-patrijarh- |access-date=2011-09-19 |archivedate=2021-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308012258/https://www.vesti-online.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Crkveni velikodostojnici srpske crkve su pružali podršku proglašenju [[Dušanovo carstvo|Carstva]] od strane [[Dušan Nemanjić|Stefana Uroša IV Dušana Nemanjića]] a jedan od razloga podrške je njihovo očekivanje da im pripadnu prihodi iz onih parohija koje su do tada bile potčinjene carigrdskom patrijarhu.&lt;ref name=&quot;McDaniel&quot;&gt;Proglašenju carstva na čelu sa srpskom dinastijom Nemanjića... naišlo je na podršku svih slojeva društva... među crkvenim velikodostojnicima - kojima bi pripali prihodi iz parohija ranije potčinjenih carigradskom patrijarhu.&lt;/ref&gt; U sastav nove patrijaršije su ušle i mitropolije u osvojenim grčkim oblastima, kao i [[Sveta Gora|Sveta gora]], do tada pod nadležnošću [[vaseljenska patrijaršija|vaseljenske patrijaršije]]. Tada vaseljenski patrijarh [[Kalist I Carigradski|Kalist]] baca anatemu na Dušana, Joanikija i srpsko sveštenstvo.&lt;ref name=&quot;vesti&quot;/&gt; Glas o prokletstvu učinio je u narodu i u nižem sveštenstvu mučan i bolan utisak. Narod je ovo prokletstvo dovodio u vezu s onim nesrećama, koje posle smrti patrijarhove ([[1354]]) i Dušanove ([[1355]]) počeše da snalaze srpski narod.&lt;ref name=&quot;Rotković&quot;/&gt;

Crkva je imala niz povlastica i kao verska institucija i kao najveći feudalac u Srbiji. Država je štitila crkvu u svakom pogledu, a crkva je svojim uticajem na vernike osiguravala poslušnost državnoj vlasti, kojoj je pripisivala božansko poreklo.&lt;ref name=&quot;Marković&quot;&gt;{{Cite web |title=Biljana Marković, O Dušanovom Zakoniku |url=http://guskova.ru/q?a=l&amp;doc=%2F~mladich%2Fzakonik%2Fbm_odz |access-date=2021-08-29 |archivedate=2014-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140923112451/http://guskova.ru/q?a=l&amp;doc=%2F~mladich%2Fzakonik%2Fbm_odz |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Odnosi crkve i države u srednjevekovnoj Srbiji su sledili vizantijski model podređenosti crkve državi, koji se u crkvenim krugovima naziva [[cezaropapizam|simfonija]], a u nauci [[cezaropapizam]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.republika.co.rs/310-311/11.html |title=Mirko Đorđević, Muke sa simfonijom |access-date=2011-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118140706/http://www.republika.co.rs/310-311/11.html |archive-date=2012-01-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Knez [[Lazar Hrebeljanović]] je 1370-ih okončao [[šizma|šizmu]] sa Carigradom (iz vremena cara Dušana) i stekao priznanje sa srpsku crkvu od strane Vizantije.&lt;ref&gt;[http://www.press.umich.edu/pdf/9780472082605-ch7.pdf John V. A. Fine, ''The Late Medieval Balkans'', (str. 389), 2009]&lt;/ref&gt;

Nakon turskog osvajanja [[Smederevo|Smedereva]] i [[Srpska Despotovina|Srpske despotovine]] ([[1459]]), pećka patrijaršija prestaje da postoji, odnosno biva pripojena [[Ohridska arhiepiskopija|Ohridskoj arhiepiskopiji]] ([[1463]]), čiji deo ostaje narednih sto godina.

== Obnova Pećke patrijaršije u Otomanskom carstvu (1557-1766) ==
{{main|Pećka patrijaršija}}
[[Datoteka:Patriarchate of Peć in the 16th and 17th century.png|thumb|Područje nadležnosti obnovljene [[Pećka patrijaršija|Pećke patrijaršije]] u 16-17 veku.]] 
{{izdvojeni citat|Kada Pećka patrijaršija 1557. dobija od Carigrada povlastice ona stiče i svoju teritoriju... pored starih oblasti nekadanje pećke partijaršije pre turske najezde, nova Pećka patrijaršija dobila je nove dijeceze u Bosni i Hercegovini, Dalmaciji, Hrvatskoj i Slavoniji sa Sremom i u Ugarskoj, čak tamo do Budima. Prema tome Pećka patrijaršija je posle 1557. proširila svoju jurisdikciju nad pravoslavnima u svim zemljama, gde se srpski narod naselio u XV i XVI veku. Ovako proširena Pećka patrijaršija daleko je prelazila pod Turcima granice Patrijaršije iz doba Nemanjića.&lt;ref&gt;Vasa Čubilović. &quot;Odabrani istorijski radovi &quot;. Beograd. &quot;Nova knjiga&quot;. 1983. str. 95.&lt;/ref&gt;|[[Vaso Čubrilović|Vasa Čubrilović]]}}
[[1577]]. godine [[Mehmed-paša Sokolović]], [[veliki vezir]] (premijer) Osmanlijskog carstva poreklom iz pravoslavne [[Hercegovina|hercegovačke]] porodice, je ponovo ustanovio Pećku patrijaršiju na znatno proširenom području nadležnosti koje je obuhvatalo oblasti današnjeg [[Kosovo|Kosova]], [[Crna Gora|Crne Gore]], [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], [[Bugarska|Bugarske]], [[Srbija|Srbije]], [[Hrvatska|Hrvatske]], [[Rumunija|Rumunije]] i [[Mađarska|Mađarske]]. Na patrijaršijski presto je postavio svoga brata [[Patrijarh srpski Makarije|Makarija Sokolovićа]]. Posle obnovljenja Pećke Patrijaršije zaživeli su mnogi stari zapusteli manastiri. [[Turci]], koji su hteli da održe [[mir]], dozvoljavali su pećkim patrijarsima da lično sakupljaju materijalna sredstva za izmirenje obaveza prema turskoj blagajni. Zahvaljujući ovim velikim povlasticama, patrijarh Makarije je smatran &quot;[[etnarh]]om srpskog naroda&quot;, a savremenici su ga nazivali &quot;patrijarhom cele srpske zemlje i pomorskih i severnih krajeva i ostalih&quot;.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;

[[1592]]. na patrijaršijski presto je došao [[Jovan Kantul]] koji napušta makarijevsku politiku i postaje učesnik u akciji zapadnih država za oslobođenje balkanskih naroda od Turaka. Po izbijanju [[Dugi rat (1593-1606)|austro-turskog rata (1593-1606)]] vršački episkop [[Teodor Nestorović]] predvodi [[Banatski ustanak]] protiv Turaka ([[1594]]). Srpski ustanici su noslili zastave sa likom [[Sveti Sava|svetog Save]]. Posle prvih uspeha, turska vojska je savladala otpor Srba. Zbog ovog ustanka, Turci oštro kažnjavaju Pećku patrijaršiju. Još iste 1594. godine episkop Teodor je ubijen, a [[relikvija|mošti]] svetog Save su prenete iz Mileševa u Beograd i demonstrativno spaljene na [[Vračar]]u. Pećki patrijarh Jovan je 14. oktobra [[1613]]. godine obešen u [[Istanbul|Carigradu]] i sahranjen kod Jeni-kapije.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;

Posle Jovana Kantula na čelo patrijaršije je došao [[Pajsije Janjevac]] od [[1614]]. do [[1647]]. godine. Za razliku od svog prethodnika, on se odrekao akcija protiv Turaka i vratio makarijevskom duhu. Tokom njegove dugogodišnje uprave učinjeno je mnogo na jačanju Crkve, obnavljanju onoga što je zanemareno i upropašćeno tokom patrijarha Jovana i na poboljšanju poremećenih odnosa sa Turskom. Njegova uprava pećkom patrijaršijom bila je doba sređenih crkvenih prilika, usklađenih odnosa sa turskom vlašću, dok je pozna srpska umetnost u srednjevekovnim tradicijama doživela tada svoj drugi i poslednji procvat.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;

[[Datoteka:Seoba Srba.jpg|thumb|[[Velika seoba Srba]] sa [[Kosovo|Kosova]] pod vodstvom patrijarha [[Arsenije III Crnojević|Arsenija Crnojevića]].]]
Pećki patrijarh [[Arsenije III Crnojević|Arsenije III Čarnojević]] (stolovao od [[1674]]-[[1690]]) je bio izuzetno angažovan u [[veliki turski rat|austro-turskom ratu]] na strani [[Austrijsko Carstvo|Austrije]]. Nije bio sklon [[patrijarh srpski Makarije|makarijevskoj]] politici i saradnji sa [[Istanbul|Carigradom]], čak je pretio [[ekskomunikacija|izopštenjem]] iz Crkve svima koji su u vezi sa Turcima.&lt;ref&gt;[http://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/6_8_l.html Vladimir Ćorović, Istorija Srba, Velika seoba Srba u Austriju]&lt;/ref&gt; Nakon poraza Austrije, plašeći se osvete Turaka, Crnojević predvodi [[Kosovo|kosovske]] Srbe u [[Velika seoba Srba|Veliku seobu]] ka Ugarskoj. Posle velike seobe Srba, 1690. godine, kosovsko-metohijsko stanovništvo je vrlo razređeno.&lt;ref name=&quot;Cvijić&quot;&gt;[http://www.promacedonia.org/serb/cvijc/cvijic_balkansko_poluostrvo_1.pdf Jovan Cvijić, Balkansko poluostrvo i Južnoslovenske zemlje (1. deo)]&lt;/ref&gt;

Par decenija kasnije, njegov naslednik [[Arsenije IV Jovanović]] (patrijarh od [[1725]]-[[1737]]) se povodi za istom politikom pomaganja Austriji u borbi protiv Otomanske države. Godine [[1737]]. izbija novi [[rusko-turski rat 1735.-1739.|austrijsko-turski rat]] ([[1737]]-[[1739]]), tokom kojeg se kosovski Srbi na poziv pećkog patrijarha ponovo dižu na ustanak, u želji da se priključe austrijskoj [[Kraljevina Srbija (1718-39)|pokrajini Srbiji]]. Ali, kao i u slučaju njegovog prethodnika, Austrija ubrzo doživljava poraz te Arsenije IV predvodi drugu [[velika seoba Srba|veliku seobu Srba]] na sever, u [[Ugarska|Ugarsku]]. Usled ovih migracija, srpsko stanovništvo na Kosovu krajem [[18. vijek|18. veka]] postaje manjinsko.&lt;ref name=&quot;Bebler&quot;&gt;[http://www.pescanik.info/content/view/2171/66/ Anton Bebler, Propuštena prilika]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Političko angažovanje pećke patrijaršije u [[Austrijsko-turski rat|Austro-Turskim ratovima]] je ubrzalo odluku [[Visoka Porta|Porte]] da ukine ovu crkveno-političku instituciju.&lt;ref name=&quot;Bogdanović&quot;/&gt; Patrijaršija je ukinuta [[1766]], a sledeće godine je isto učinjeno sa ohridskom arhiepiskopijom [[1767]]. Eparhije i celokupnu imovinu ovih crkava preuzela je [[vaseljenska patrijaršija|carigradska patrijaršija]].&lt;ref name=&quot;Bogdanović&quot;&gt;{{Cite web |title=Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu |url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html |access-date=2011-08-19 |archive-date=2011-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110131025058/http://kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Crkvu su od tada vodili episkopi Grci ([[fanarioti]]).&lt;ref name=&quot;Mikić&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_5 Grigorije Mikić, Srpska Crkva u kraljevini Srbiji i Staroj Srbiji i Makedoniji]&lt;/ref&gt;

Uprkos teškom položaju, mnogi srpski manastiri sačuvali su i umnožili su svoja imanja pod turskom vlašću.&lt;ref&gt;Rajko L. Veselinović &quot;Istorija srpske pravoslavne crkve sa narodnom islorijom&quot;. Udžbenik za V razred srpske pravoslavne bogoslovlje, knj. 2. Begrad 1966. str. 6.&lt;/ref&gt; Mitropolija raško-prizrenska je za vreme turske vladavine ubirala obavezan porez od svih pripadnika srpskog naroda.&lt;ref&gt;Istorija srpskog naroda&quot;. Šesta knjiga, prvi tom. 1878-1918, Beograd. 1983., str. 280.&lt;/ref&gt; Mitropoliti i vladike, kao i patrijarsi imali su pravo nošenja oružja i držanja oružane pratnje koja im pomaže pri sabiranju crkvenih prihoda.&lt;ref&gt;Vasa Čubilović. &quot;Odabrani istorijski radovi&quot;. Beograd 1983. str. 91.&lt;/ref&gt;

== Period postojanja zasebnih pravoslavnih crkava ==
=== Karlovačka mitropolija (1690-1848) te patrijaršija (1848-1920) ===
{{main|Karlovačka mitropolija|Karlovačka patrijaršija}}
[[Datoteka:Patrijarsija sremski karlovci 1890.jpg|thumb|Patrijaršijski dvor u [[Sremski Karlovci|Karlovcima]]]]

[[Karlovačka mitropolija]] je bila pravoslavna crkvena organizacija [[Srbi|Srba]] u [[Habsburška Monarhija|Habsburškoj monarhiji]]. Zahvaljujući carskim privilegijama sve do [[19. vijek|19. veka]], karlovački mitropoliti bili su najznačajniji predstavnici srpskog naroda u [[Habsburška Monarhija|Habzburškoj monarhiji]]. Srpske crkve građene su u stilu tadašnjeg [[barok]]a.

[[1848]]. godine na [[Majska skupština|Majskoj skupštini]] u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]], Srbi na prostoru [[Habsburška Monarhija|Habzburške monarhije]] su proglasili stvaranje autonomne [[Srpska Vojvodina|Srpske Vojvodine]], mitropolit karlovački, [[Josif Rajačić]], proglašen je za [[patrijarh]]a, a [[Karlovačka mitropolija]] je uzdignuta na rang [[Patrijaršija|patrijaršije]]. U sastavu Karlovačke patrijaršije je bilo sedam eparhija. Na prostoru [[Ugarska|Ugarske]] postojala je [[Vršačka eparhija|Vršačka]], [[Temišvarska eparhija|Temišvarska]], [[Eparhija budimska|Budimska]] i [[Eparhija bačka|Bačka eparhija]], a na prostoru [[Srem]]a, [[Slavonija|Slavonije]] i [[Hrvatska|Hrvatske]] bile su Karlovačka, Pakračka i Plašćanska ili [[Gornjokarlovačka eparhija|Gornjokarlovačka]].

Sjedište Karlovačke patrijaršije je bilo u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]]. Karlovačka patrijaršija je postojala sve do [[1920]]. godine kada se ujedinila s [[Beogradska mitropolija|Beogradskom mitropolijom]] u jedinstvenu Srpsku pravoslavnu crkvu.

=== Beogradska mitropolija (1831-1920) ===
{{main|Beogradska mitropolija}}
[[Beogradska mitropolija]] je bila [[mjesna crkva|pomjesna]] autonomna (od [[1831]].) te [[autokefalna crkva]] (od [[1879]]. do [[1920]]. godine). Prije toga je bila [[eparhija]] [[Vaseljenska patrijaršija|Vaseljenske patrijaršije]] u Otomanskom carstvu pod nadležnošću grčkih [[fanarioti|fanariota]].

Nakon što je [[1830]]. godine [[sultan]] priznao Srbiji samostalnu unutrašnju upravu, carigradski patrijarh je pristao da mu knez predlaže episkope, a da ih on potvrđuje. [[1832]]. g. je Srbija sklopila sa carigradskom patrijaršijom sporazum o samoupravi srpske Crkve.&lt;ref name=&quot;Mikić&quot;/&gt; Mitropolija je bila umešana u međudinastičke borbe u Srbiji, pa je prvi [[mitropolit beogradski Petar|mitropolit Petar Jovanović]], kao protiv Obrenovićevac, nakon povratka kneza Miloša na vlast bio prinuđen da podnese ostavku [[1859]]. godine, nakon čega je otišao u [[karlovačka mitropolija|karlovačku mitropoliju]] i postao je episkop gornjokarlovački.&lt;ref name=&quot;Mikić&quot;/&gt;

Godine [[1878]]. priznata je nezavisnost Srbije, a godinu dana, [[1879]]. godine je Beogradska mitropolija dobila [[autokefalna crkva|autokefalnost]]. Početkom [[20. vijek]]a Beogradska mitropolija je imala nadležnost na čitavom području tadašnje Kraljevine Srbije, sa upravnom podjelom na sljedeće eparhije: [[Beogradska eparhija|Beogradska]], [[Šabačka eparhija|Šabačka]], [[Eparhija žička|Žička]], [[Niška eparhija|Niška]] i [[Timočka eparhija|Timočka]]. Beogradski episkop je bio arhiepiskop i mitropolit Srbije.

[[Patrijarh srpski Dimitrije|Dimitrije Pavlović]] je bio posljednji [[beogradska mitropolija|beogradski mitropolit]] ([[1905]]-[[1920]]) i prvi [[patrijarh]] ujedinjene Srpske pravoslavne crkve ([[1920]]-[[1930]]).

=== Pravoslavna crkva u Crnoj Gori ===
{{main|Pravoslavna crkva u Crnoj Gori|Cetinjska mitropolija}}
[[Datoteka:Cetinje monastery.jpg|thumb|desno|[[Cetinjski manastir]]]]
Sa ukidanjem [[Pećka patrijaršija|Pećke patrijaršije]] ([[1766]]), obrazovana u [[Crna Gora|Crnoj Gori]] samostalna ''[[Cetinjska mitropolija|Mitropolija cetinjska]]''. Crnogorski crkveni poglavari ujedno su bili i političke vođe tadašnje crnogorske države iz dinastije [[Dinastija Petrović-Njegoš|Petrovića]]. U Crnoj Gori je postojala neka vrsta pravoslavne [[teokracija|teokratske]] vladavine, sa jakim osloncem na [[Rusija|Rusiju]]. Tek [[Danilo I]] (1851—1860) je odvojio crkvenu vlast od svjetovne.

Opisujući istoriju Crkve u Crnoj Gori, protojerej dr [[Radoslav Grujić]] kaže da je ona često bila uključena u borbe protiv Turaka:

{{izdvojeni citat|Crkava je bilo uvek dosta od tesana kamena, te su često služile kao kule za obranu od Turaka. Ali je u njima bilo vrlo malo ikona i drugih crkvenih stvari, te je često vešano oružje po crkvenim zidovima. Parohijskih sveštenika bilo je uvek dosta, ali je većina jedva znala čitati i pisati. Sveštenici su nosili oružje, brijali bradu i često išli u boj kao vođe; pa su pod oružjem i bogosluženja obavljali u crkvama.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;}}

[[Valtazar Bogišić]] je pisao da je &quot;Crnogorska crkva posve avtokefalna i osobenu jerarhiju ima, a nema nikakvijeh zvaničnih odnošaja s drugijem avtokefalnim crkvama, nego mir i ljubav&quot;. U zvaničnom katalogu pravoslavnijeh crkava, zvanom Sintagma, &quot;Avtokefalna mitropolija crnogorska&quot; je bila navedena pod rednijem brojem 9, a [[Beogradska mitropolija|srpska]] pod 14.&lt;ref&gt;dr [[Nikodim Milaš]], Pravoslavno crkveno pravo, Zadar 1890, str. 132, 237&lt;/ref&gt;

Stvaranjem [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]], Crnogorska mitropolija je [[1920]]. godine postala deo ujedinjene Srpske pravoslavne crkve.

=== Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini ===
{{main|Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini}}
Nakon ukidanja [[Pećka patrijaršija|Pećke patrijaršije]], od kraja [[1760]]-ih do [[1880]], Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini je bila pod direktnom nadležnošću [[Vaseljenska patrijaršija|Carigradske patrijaršije]]. Nju su vodili [[fanarioti]], grčki sveštenici iz [[Istanbul]]a. Godine [[1920]], posle Prvog svetskog rata i stvaranja Kraljevine SHS, Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini dolazi pod verski autoritet novo-uspostavljene [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske patrijaršije]], pod [[patrijarh srpski Dimitrije|patrijarhom Dimitrijem]].

== Srpska pravoslavna crkva (1920-) ==
[[Datoteka:Димитрије (Павловић).jpg|thumb|175px|[[Patrijarh srpski Dimitrije|Dimitrije Pavlović]], posljednji [[beogradska mitropolija|beogradski mitropolit]] i prvi [[patrijarh]] ujedinjene [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]].]]

Ujedinjenje pravoslavnih crkava sa područja novoformirane Kraljevine SHS je dogovarano na četiri preliminarne konferencije, održane od [[1918]]. do [[1920]]. godine. Značajnu ulogu u ujedinjenju srpskih pravoslavnih crkava imao je regent Aleksandar.&lt;ref name=&quot;Ujedinjenje&quot;&gt;{{Cite web |title=Ujedinjenje Srpske Pravoslavne Crkve 1920. godine |url=http://pravoslavlje.spc.rs/broj/1051-1052/tekst/ujedinjenje-srpske-pravoslavne-crkve-1920-godine/print/lat |access-date=2011-09-19 |archivedate=2012-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120175952/http://pravoslavlje.spc.rs/broj/1051-1052/tekst/ujedinjenje-srpske-pravoslavne-crkve-1920-godine/print/lat |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

Prva konferencija pravoslavnih episkopa održana je 18/31. decembra [[1918]]. godine u Sremskim Karlovcima. Tom prilikom zaključeno je da postoji volja za ujedinjenjem i da se očekuje da će i crkva u Crnoj Gori pristati na ujedinjenje, koja nije bila zastupljena na ovom zboru [[episkopos|episkopa]]. Druga konferencija održana je od 11/24. do 15/28. maja [[1919]]. u Beogradu. Tada je proglašeno &quot;duhovno, moralno i administrativno jedinstvo svih srpskih pravoslavnih crkvenih oblasti&quot;, koje će se definisati kada se ceo Arhijerejski sabor &quot;Ujedinjene Srpske Crkve&quot; sastane pod predsedništvom svoga Patrijarha. Formiran je i privremeni odbor od pet članova („Središnji Arhijerejski Sabor Ujedinjene Srpske Crkve”). Na Trećoj konferenciji, održanoj od 20. novembra/3. decembra do 2/15. decembra u Sremskim Karlovcima, usvojen je &quot;Nacrt zakona o proglašenju i vaspostavljanju Srpske Patrijaršije&quot;. Pregovori sa Carigradskom patrijaršijom trajali su više od šest meseci. Okončani su tek kada je plaćeno 1,5 milion franaka naknade. Nakon toga je [[Vaseljenska patrijaršija|Carigradska patrijaršija]] [[19. 3.|19. marta]] [[1920]]. priznala i blagoslovila ujedinjenje.&lt;ref name=&quot;Ujedinjenje&quot;/&gt;

Sjedinjenje pokrajinskih pravoslavnih Crkava u jednu Srpsku Crkvu proglasio je Kralj Aleksandar I. svojim aktom od. [[17. 6.|17. juna]] [[1920]]. Četvrta konferencija, održana 27. avgusta/9. septembra [[1920]]. godine, proglasila se [[Sveti arhijerejski sabor|Svetim arhijerejskim Saborom]] Srpske Pravoslavne Crkve.&lt;ref name=&quot;Ujedinjenje&quot;/&gt; Za patrijarha izabran [[Patrijarh srpski Dimitrije|Dimitrije Pavlović]], dotadanji arhiepiskop Srbije i [[beogradska mitropolija|mitropolit beogradski]].&lt;ref name=&quot;Mikić6&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_6 Grigorije Mikić, Ujedinjenje Srpske Crkve i obnova Patrijaršije]&lt;/ref&gt;

Uspostavljanje Srpske patrijaršije izvršeno je 12. septembra 1920. u Sabornoj crkvi svetog Nikole u Karlovcima, na ceremonijalan način prepun [[kosovski mit|kosovske simbolike]]. Srpski patrijarh je svečano ustoličen u [[Peć (grad)|Peći]] 28. avgusta [[1924]]. godine.&lt;ref name=&quot;Folić&quot;&gt;[http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/cg_izmedju_1_i_2_svj_rata/kosovski_mit_u_projekcijama_srpske_pravoslavne_crkve.htm Mr Zvezdan Folić: KOSOVSKI MIT U PROJEKCIJAMA SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE]&lt;/ref&gt;

=== Kraljevina Jugoslavija ===
{{main|Srpska pravoslavna crkva u Kraljevini Jugoslaviji}}

U razdoblju od [[Nastanak Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca|nastanka Jugoslavije]] [[1918]]. do [[1935]]. SPC je bila &quot;državotvorna&quot; verska organizacija, veličala je postojeći poredak, podržavala [[frankofilija|frankofilski]] državni kurs i [[integralno jugoslovenstvo]] kralja Aleksandra, i ispoljavala &quot;klerikalni legitimizam&quot;. Pravoslavni crkveni poglavari, pogotovo [[patrijarh srpski Varnava|patrijarh Varnava]], bili su na poziciji ideologije jugoslovenskog nacionalizma i [[šestojanuarska diktatura|šestojanuarske diktature]], a SPC je sarađivala sa jugoslovenskim nacionalnim organizacijama kao što su [[Jugoslovenska nacionalna stranka]], [[Savez srpskih sokola|Sokoli]], Skauti, [[Narodna odbrana]], [[Četnici]], itd.&lt;ref name=&quot;Žutić&quot;&gt;{{Cite web |url=http://govori.tripod.com/nikola_zutic.htm |title=Nikola Žutić: Srpsko pravoslavlje i Anglikanska crkva |access-date=2011-09-28 |archive-date=2015-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522034721/http://govori.tripod.com/nikola_zutic.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Na verskom planu, Srpska pravoslavna crkva je blisko sarađivala sa [[Anglikanska zajednica|Anglikanskom crkvom]] i [[starokatolička crkva|starokatoličkim crkvama]], protiveći se [[Katolička crkva|Rimokatoličkoj crkvi]].

U namesničkom razdoblju vladavine [[Pavle Karađorđević|kneza Pavla]], po obrazovanju vlade [[Milan Stojadinović|Milana Stojadinovića]] u julu [[1935]]. godine, dolazi do razlaza državnog vrha i SPC, prvenstveno zbog spoljnopolitičkog i unutrašnje političkog zaokreta. Srpska crkva je podržala [[vojni puč 27. marta 1941.]] godine.

=== Drugi svetski rat ===
{{main|Srpska pravoslavna crkva u Drugom svetskom ratu}}
[[Srpska pravoslavna crkva u Drugom svetskom ratu]] se ponašala ovisno o mjestu i prilikama. U [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] se nalazila u veoma teškoj situaciji zbog [[Genocid u NDH|masovnog progona srpskog življa]] od strane [[ustaše|ustaša]], koji je naročito pogodio prvake [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]]. Mnogi srpski sveštenici u NDH su pobijeni, među njima i nekoliko onih sa najvišim titulama (mitropolita, episkopa i sl.) a većina ih je zatvarana i odvođena u logore. Preostali su se većinom su se pridruživali [[četnici]]ma. Neki od njih postali su važni četnički komandanti, kao što je bio pop [[Momčilo Đujić]] u sjevernoj Dalmaciji, pop [[Savo Božić]] u sjevernoj Bosni ili pop [[Radojica Perišić]] u Hercegovini. U Crnoj Gori pravoslavna je crkva bila lojalna talijanskom [[ratna okupacija|okupatoru]], naročito sam mitropolit crnogorsko-primorski [[Joanikije Lipovac]], koji je do kraja ostao uz četnike, pa se sa njima na kraju rata i povukao iz Crne Gore. U Srbiji je vrh SPC uoči rata bio pro-engleski orjentisan, usled čega su ih Nemci tretirali kao podrivače. Crkva je nastojala da ostane &quot;neutralna&quot; ali je, s druge strane, pokazivala otvoreno neprijateljski stav prema [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkom pokretu]].&lt;ref name=&quot;leksikon&quot;/&gt;

Općenito, stav SPC je bio saradnja sa [[četnici]]ma i neprijateljstvo prema [[narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizanima]]. Postajali su i rijetki izuzeci, kao pop [[Vlado Zečević]], koji je postao vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i visoka politička ličnost.&lt;ref name=&quot;leksikon&quot;&gt;[http://www.leksikon-yu-mitologije.net/read.php?id=2241 Uloga Crkve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812133501/http://www.leksikon-yu-mitologije.net/read.php?id=2241 |date=2007-08-12 }} (leksikon-yu-mitologije)&lt;/ref&gt;

=== SFR Jugoslavija ===
[[Datoteka:Map of Eparchies of Serbian Orthodox Church-sr.svg|thumb|Eparhije SPC na području [[SFRJ]]]] 
{{main|Srpska pravoslavna crkva u SFRJ}}
[[Srpska pravoslavna crkva u SFRJ|Srpska pravoslavna crkva je u periodu SFRJ]] je bila odvojena od države i predstavljala je isključivo versku instituciju, bez političkog autoriteta.&lt;ref name=&quot;Balkan bluz&quot;&gt;{{Cite web |title=Duhovni krov &quot;Velike Srbije&quot; |url=http://www.e-novine.com/feljton/32506-Duhovni-krov-Velike-Srbije.html |access-date=2011-09-28 |archivedate=2017-10-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171017150552/http://www.e-novine.com/feljton/32506-Duhovni-krov-Velike-Srbije.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Odnos crkve i države se u ovom razdoblju zasniva na [[sekularizacija|sekularizaciji]], [[ateizam|ateizaciji]] i izmeštanju religije u sferu privatnog.&lt;ref name=&quot;izvori&quot;&gt;[http://www.scribd.com/doc/3492554/Filozofskoteoloki-izvori-antievropskog-i-antizapadnog-diskursa-u-SPC Filozofsko-teološki izvori antievropskog i antizapadnog diskursa u SPC]&lt;/ref&gt; U ovom razdoblju [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] je najduže vodio [[patrijarh srpski German|patrijarh German]] od [[1958]]. do [[1990]]. godine. [[15. 4.|15. aprila]] [[1967]]. godine počinje da izlazi &quot;[[Pravoslavlje (novine)|Pravoslavlje]]&quot;, novine srpske patrijaršije, s blagoslovom [[Patrijarh srpski German|patrijarha srpskog Germana]].

Iako u periodu SFRJ Srpska pravoslavna crkva nije javno politički delovala, ona je služila kao nosilac i katalizator srpskog [[nacionalizam|nacionalizma]].&lt;ref name=&quot;izvori&quot;/&gt; U godinama nakon Titove smrti grupa nacionalistički orijentisanih ''[[justin Popović|justinovaca]]'' i ''[[Nikolaj Velimirović|nikolajevaca]]'' je preuzela vodeće svešteničke funkcije u SPC.&lt;ref name=&quot;izvori&quot;/&gt; Nakon toga, Srpska pravoslavna crkva je pružila bitnu podršku [[Slobodan Milošević|Miloševićevom]] usponu na vlast i podržavala aktivnosti njegovog rukovodstva na [[Antibirokratska revolucija|ukidanju]] [[autonomija|autonomije]] [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Kosovo|Kosova]].&lt;ref name=&quot;Balkan bluz&quot;/&gt;

=== Jugoslovenski ratovi ===
{{main|Srpska pravoslavna crkva u jugoslovenskim ratovima}}
[[Srpska pravoslavna crkva u jugoslovenskim ratovima|Srpska pravoslavna crkva u jugoslavenskim ratovima]] je imala veoma izraženu ulogu. Tokom ovog razdoblja na čelu [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] je bio [[patrijarh srpski Pavle|patrijarh Pavle]].

Tokom [[ratovi u bivšoj Jugoslaviji|jugoslovenskih ratova]] 1990-ih godina mnogi akteri su se pozivali na Srpsku pravoslavnu crkvu, tražili njenu podršku i često je dobijali.&lt;ref name=&quot;II deo&quot;&gt;{{Cite web |title=Zašto se u crkvi šapuće, II deo |url=http://www.pescanik.info/content/view/4028/171/ |access-date=2011-10-23 |archivedate=2021-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305232330/http://ww38.pescanik.info/content/view/4028/171/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Među njima su bili mnogi srpski političari, vojnici, vojni komandanti, uključujući i komandante paravojnih formacija, novinari, pesnici, pisci, itd.&lt;ref name=&quot;II deo&quot;/&gt; Mnogi predstavnici SPC su javno podržavali srpske vojne i paravojne formacije.&lt;ref name=&quot;Sprega&quot;&gt;[http://www.koreni.net/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=924 Mirko Đorđević, O sprezi pravoslavne crkve sa strukturama političke moći]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Tokom 1990-ih, [[svetosavski nacionalizam]] je postao dominantna struja unutar crkve.&lt;ref name=&quot;Byford&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Petakov&quot;/&gt; Kao glasnogovornike nacionalizma unutar Crkve, kritičari navode četiri [[Justin Popović|Justinova]] učenika: [[Amfilohije Radović|Amfilohija Radovića]], [[Artemije Radosavljević|Artemija Radosavljevića]], [[Atanasije Jevtić|Atanasija Jevtića]] i [[Irinej Bulović|Irineja Bulovića]].&lt;ref name=&quot;Byford&quot;&gt;{{Cite web |title=Jovan Byford, Sećanje na vladiku Nikolaja Velimirovića u savremenoj srpskoj pravoslavnoj kulturi |url=http://www.helsinki.org.yu/serbian/doc/Ogledi06.pdf |access-date=2011-09-28 |archivedate=2008-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081121124233/http://www.helsinki.org.yu/serbian/doc/Ogledi06.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Do 1991. godine, sva četvorica [[justin Popović|justinovaca]] su se našli u vrhu SPC, kao episkopi. Njih četvorica, uz patrijarha Pavla, predstavljali su &quot;idejni sinod&quot; SPC.&lt;ref name=&quot;Tomanić&quot;/&gt;

Srpska pravoslavna crkva je tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji odbacila sve [[mir]]ovne planove, uključujući [[Vensov plan]], [[Vens-Ovenov plan]], [[Plan Kontakt-grupe|Plan Kontakt grupe]] i [[Dejtonski mirovni sporazum]].

=== Savremeni period ===
{{main|Političko delovanje Srpske pravoslavne crkve}}
Nakon [[Demonstracije 5. oktobra 2000.|petooktobarskih promena 2000. godine]], u Srbiji dolazi do jačanja pravoslavnog [[klerikalizam|klerikalizma]]&lt;ref name=&quot;Petakov&quot;/&gt;, a političko delovanje SPC karakteriše desekularizacija, anti-komunizam, i anti-evropejstvo.&lt;ref name=&quot;izvori&quot;/&gt; U novembru 2000. godine SPC zahteva da se [[veronauka]] uvede kao redovni predmet u državne škole, a javljaju se i zahtevi da se „pravoslavlje proglasi državnom religijom“.&lt;ref name=&quot;Petakov&quot;/&gt; Crkva je tada tražila i ukidanje republike i restauraciju monarhije. Početkom [[2001]]. godine Vlada je donela uredbu o uvođenju veronauke u škole, a ubrzo potom se uvodi prisustvo sveštenika u vojnim institucijama.&lt;ref name=&quot;Petakov&quot;&gt;Zoran Petakov, Od desekularizacije ka klerikalizaciji (u zborniku [http://www.kuda.org/files/kuda/Kritika%20klerikalizacije%20Srbije_final.pdf Kritika klerikalizacije Srbije]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})&lt;/ref&gt;

Nakon [[Atentat na Zorana Đinđića|atentata na premijera Zorana Đinđića]] [[2003]]. godine uspostavljen je takozvani ''[[cezaropapizam|simfonijski]]'' odnos Republike Srbije i SPC, koji je bio tipičan za [[Kraljevina Srbija|Kraljevinu Srbiju]].&lt;ref name=&quot;izvori&quot;/&gt; [[19. 5.|19. maja]] [[2003]]. godine [[Sveti arhijerejski sabor|Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve]] [[kanonizacija|kanonizuje]] Nikolaja Velimirovića za [[svetac|sveca]], i pored brojnih kritika na račun njegovih političkih stavova. Maja [[2003]]. na saboru Srpske pravoslavne omladine usvojena je ''Studenička deklaracija'' [[Atanasije Jevtić|Atanasija Jeftića]], kojom se kritikuju evropske integracije i evropska kultura u celini, a oni koji se zalažu za Evropu se nazivaju evroslinavcima.&lt;ref name=&quot;III deo&quot;&gt;{{Cite web |title=Zašto se u crkvi šapuće, III deo |url=http://www.pescanik.info/content/view/4028/171/ |access-date=2011-10-23 |archivedate=2021-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305232330/http://ww38.pescanik.info/content/view/4028/171/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; U crkvenom političkom programu iz 2004. godine, nazvanom „Predlog načertanija za XXI vek“ (vidi: [[Načertanije]]), se kaže sledeće:

{{izdvojeni citat|Naša će se budućnost i buduće srpske države zasnivati na [[svetosavlje|svetosavlju]], [[kosovski mit|kosovskom zavetu]], preispitivanju dosadašnje ukupne srpske kulture, očuvanja srpskog jezika i ćirilice, obnovi srpskog sela, domaćinske porodice, parohijske zajednice, crkveno-narodnih sabora i monarhije, koji će o svemu odlučivati.&lt;ref name=&quot;I deo&quot;&gt;[http://www.pescanik.info/content/view/4028/171/ Zašto se u crkvi šapuće, I deo]&lt;/ref&gt;|Predlog načertanija za XXI vek, [[2004]].}}

U Crnoj Gori, odnosi između mitropolita SPC [[Amfilohije Radović|Amfilohija]] i crnogorskih vlasti zahlađuju zbog njihovog opredeljenja za nezavisnost.&lt;ref&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=535229 Ratnik u mantiji]&lt;/ref&gt; Uoči referenduma o nezavisnosti [[2006]]. godine, Amfilohije je o crnogorskom državnom projektu izjavio: “''Ne pravi se pita od onoga''.”&lt;ref name=&quot;Zvijer&quot;&gt;[http://www.e-novine.com/srbija/srbija-licnosti/32577-Zvijer-bezdana.html Zvijer iz bezdana]&lt;/ref&gt; [[2008]]. godine SPC stiče svoj pun uzlet nakon događaja [[Međunarodna reakcija na proglašenje nezavisnosti Kosova|vezanih za proglašenje nezavisnost Kosova]]. U političkim zbivanjima na [[Kosovo|Kosovu]] SPC ponovo zauzima “tvrdu liniju”, o čemu dobro govori odluka [[Artemije Radosavljević|episkopa Artemija]] upućena svim manastirima na Kosovu i Metohiji:

{{izdvojeni citat|Sa predstavnicima prištinskih vlasti, misije EU u pokrajini, kao i sa predstavnicima zemalja koje su priznale Kosovo, ne treba održavati nikakve kontakte, razgovore o bilo čemu, ne primati ih u posetu, ne odazivati se i ne odlaziti na njihove pozive bilo kojim povodom. Nepoštovanje i ogrešenje o ovu našu odluku, u ma kom vidu, biće strogo sankcionisani.&lt;ref&gt;Večernje Novosti 03.03.2008.&lt;/ref&gt;|Naredba episkopa [[Artemije Radosavljević|Artemija]] manastirima na Kosovu i Metohiji, [[2008]].}}

Srpska pravoslavna crkva se zalaže za rehabilitaciju ne samo četničkog pokreta&lt;ref&gt;[http://www.b92.net/info/komentari.php?nav_id=158541 SPC prenosi tela četnika]&lt;/ref&gt;, već i srpskih kolaboracionista iz Drugog svetskog rata, [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] i [[Milan Nedić|Milana Nedića]].&lt;ref name=&quot;Rajić&quot;&gt;[http://www.pescanik.info/content/view/4078/1084/ Ljubiša Rajić, SPC ne prožima Sveti duh nego svete nekretnine]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[9. 5.|9. maja]] 2009. godine, na [[Dan pobede|Dan pobede nad fašizmom]], u Sabornoj crkvi u Beogradu je održan pomen saradnicima fašista [[Milan Nedić|Milanu Nediću]], Dimitriju Ljotiću i njihovim pristašama.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pomen mrtvim fašistima u Sabornoj crkvi u Beogradu |url=http://www.e-novine.com/index.php?news=25832 |access-date=2011-09-28 |archivedate=2015-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923221422/http://www.e-novine.com/index.php?news=25832 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

Početkom [[2009]]. godine SPC je stopirala [[Zakon o zabrani diskriminacije (Srbija)|Zakon o zabrani diskriminacije]], jer se u njemu zabranjuje [[diskriminacija]] na temelju seksualnog opredeljenja.&lt;ref&gt;[http://www.tportal.hr/vijesti/svijet/12092/Srpska-crkva-stopirala-zakon-protiv-diskriminacije.html Srpska crkva stopirala zakon protiv diskriminacije]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.blic.rs/Vesti/Politika/81951/Crkva-protiv--zakona-o-diskriminaciji Crkva protiv zakona o diskriminaciji]&lt;/ref&gt; Uoči [[belgrade Pride|beogradske povorke ponosa]] 2009. godine, koja je otkazana, mitropolit [[Amfilohije Radović]] je nazvao homoseksualnu ljubav jalovom dodajući da „''drvo koje ploda ne rađa siječe se i u oganj baca''“.&lt;ref&gt;Srpska pravoslavna crkva - [http://www.spc.rs/sr/povorka_srama „Povorka srama“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090922170941/http://spc.rs/sr/povorka_srama |date=2009-09-22 }}, 16.9.2009.&lt;/ref&gt; Ovu izjavu, koja je kasnije prihvaćena kao zvanični stav Crkve, osudilo je više nevladinih organizacija kao [[govor mržnje]]&lt;ref&gt;B92 - [http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2009&amp;mm=09&amp;dd=17&amp;nav_category=12&amp;nav_id=381865 „SPC o Povorci: Ljubav ili Sodoma“], 17.9.2009.&lt;/ref&gt;, a neki pravnici su u njoj pronašli elemente krivičnog dela&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Povorka ponosa podelila vladike |url=http://www.e-novine.com/srbija/vesti/30401-Povorka-ponosa-podelila-vladike.html |access-date=2011-09-28 |archivedate=2010-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100112095039/http://www.e-novine.com/srbija/vesti/30401-Povorka-ponosa-podelila-vladike.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;, zbog čega su organizacije za ljudska prava najavile tužbu.&lt;ref&gt;[http://www.novinar.de/2009/09/24/skandalozno-amfilohiju-sude-zbog-gej-parade.html Skandalozno: Amfilohiju sude zbog gej parade?!]&lt;/ref&gt;

Leta [[2011]]. SPC je promovirala knjigu [[Milan Lukić|Milana Lukića]], Haškog zatvorenika osuđenog na doživotnu robiju zbog paljenja preko 100 Bošnjačkih žena i djece u [[Višegrad]]u.&lt;ref&gt;[http://hlc-rdc.org/index.php?show=Saopstenja&amp;part=details&amp;int_itemID=2067&amp;lid=sr Fond za Humanitarno Pravo, Beograd] U Parohijskom domu Hrama svetog Save veliča se ratni zločin&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Izvori|2}}

== Povezano ==
* [[Srpska pravoslavna crkva]]
* [[Političko delovanje Srpske pravoslavne crkve|Politika Srpske pravoslavne crkve]]

{{Srpska pravoslavna crkva}}

[[Kategorija:Srpska pravoslavna crkva]]
[[Kategorija:Istorija Srpske pravoslavne crkve]]</text>
      <sha1>izejyw11pw9exp5h4yfec3vrx405foy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Indira Radić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122475</id>
    <revision>
      <id>42696290</id>
      <parentid>42676138</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22153" sha1="33he8hu8o61yt3g02rujn7zrliu5jlf" xml:space="preserve">{{Muzičar latinica
|ime                = Indira Radić
|slika              = Indira Radić 2011.jpeg
|širina slike       = 
|pejzažno           = 
|boja pozadine      = solista
|ime po rođenju     = Indira Radić - Subotić
|alijas             = Indira&lt;br /&gt;Nina&lt;br /&gt;''„srpska Šakira“''
|datum rođenja      = [[14. jun]] [[1966.]]
|mesto rođenja      = Dragalovci&lt;br /&gt;[[SR Bosna i Hercegovina]]&lt;br /&gt;{{ZD|SFRJ}} [[SFRJ]]
|smrt               = 
|instrument         = 
|žanr               = [[Pop muzika|pop]], [[Folk muzika|folk]]
|zanimanje          = [[Pevač]]ica
|aktivni period     = [[1992]] – danas
|vezani članci      = 
|vebsajt            = [http://www.indira.rs www.indira.rs]
}}
'''Indira Radić''' je srpska [[pop-folk]] pevačica. Na estradi je prisutna dvadeset godina – od 1992. kada je snimila prvi album. Bila je najpopularnija i najtiražnija pevačica u zemlji 2004. i 2005. godine. Njene najpoznatije pesme su ''„Lopov“'', ''„Zmaj“'', ''„Moj živote da l‘ si živ“'', ''„Bio si mi drag“'' i ''„April“'', dok je njen najpoznatiji album ''„[[Zmaj (album)|Zmaj]]“'' iz 2004. godine.

Indira je 2011. godine krenula na veliku povratničku turneju po Americi. Iako nov album nije izdala tri godine, interesovanje za koncerte je bilo veliko,&lt;ref name=&quot;urlÐ˜Ð½Ð´Ð¸Ñ€Ð° Ð Ð°Ð´Ð¸Ñ› Ð·Ð°Ð¿Ð°Ð»Ð¸Ð»Ð° Ð Ð¼ÐµÑ€Ð¸ÐºÑƒ&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pravda.rs/2011/01/04/indira-radic-zapalila-ameriku/ |title=Ð˜Ð½Ð´Ð¸Ñ€Ð° Ð Ð°Ð´Ð¸Ñ› Ð·Ð°Ð¿Ð°Ð»Ð¸Ð»Ð° Ð Ð¼ÐµÑ€Ð¸ÐºÑƒ |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110109082023/http://www.pravda.rs/2011/01/04/indira-radic-zapalila-ameriku/ |archivedate=2011-01-09 |quote= |accessdate=04. 07. 2011. |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; a broj posetilaca je procenjen na nekoliko hiljada.&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ pevala u ÄŒikagu za reprizu doÄ eka - ZABAVA :: SMEDIA&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.smedia.rs/zabava/detalji.php?id=4087&amp;vest=Indira-Radic-pevala-u-cikagu-za-reprizu-doceka |title=Indira RadiÄ‡ pevala u ÄŒikagu za &quot;reprizu doÄ eka&quot; - ZABAVA :: SMEDIA |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate = 04. 07. 2011.}}&lt;/ref&gt; Za jubilarni, petnaesti album ''Istok, sever, jug i zapad'', koji se očekuje na jesen, Radićeva je snimila nekoliko dueta, sa prijateljima i kolegama sa kojima rado sarađuje.

== Detinjstvo ==
Indira je rođena 14. juna 1966. godine, u selu Dragalovcima, između [[Doboj]]a i [[Banjaluka|Banjaluke]]. Njeni roditelji su vrlo rano uočili njen dar za pevanje, pa je Radićeva od malih nogu učestvovala na brojnim muzičkim takmičenjima.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radic Biografija&quot;&gt;{{cite web | url = http://zokbuducnost.clubme.net/t1337-indira-radic-biografija | title = Indira Radic Biografija | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; U Doboju je završila srednju medicinsku školu, da bi se početkom devedestih preselila u Srbiju.

== Karijera ==
=== Muzički počeci ===
Svoj prvi solistički album, nazvan ''„[[Nagrada i kazna]]“'', snimila je 1992. godine za produkcijsku kuću ''„[[Južni vetar]]“.'' Već sledeće godine pojavio se drugi, a 1994, i treći album - ''„[[Ugasi me]]“'', koji joj je doneo neznatnu popularnost. Pesme koje su se, kao tražene, izdvojile sa tog albuma bile su ''„Tužna vrbo“'' i ''„Moja će te ljubav stići“''.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radic Biografija&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;urlIndira Radic bio&quot;&gt;{{cite web | url = http://strongportal.wen.ru/A/indira.html | title = Indira Radic bio | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archivedate = 2015-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150102152607/http://strongportal.wen.ru/A/indira.html | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;

=== 1996 - 2002: Uspon u karijeri ===
Jedna od presudnih godina u karijeri Indire Radić je bila 1996, kada je izdala album ''„[[Krug (album iz 1996)|Krug]]“''. Tada je počeo njen nagli uspon na jugoslovenskoj estradi. Išla je na svoje prve turneje i održala prve solističke koncerte u karijeri, a pesme ''„Sin“'' i ''„Da kamen zaplače“'' postale su tadašnji turbo-folk hitovi.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radic Biografija&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić Biografija | Poznate ličnosti&quot;&gt;{{cite web | url = http://poznati.info/indira-radic-biografija/ | title = Indira Radić Biografija &amp;#124; Poznate ličnosti | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archivedate = 2011-06-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110614094915/http://poznati.info/indira-radic-biografija/ | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt; Godine 1997, Radićeva je prešla u izdavačku kuću ''„[[ZAM|Zam]]“'', i iste godine izdala svoj šesti album, kao i specijalno video izdanje ''„Indira - uživo“'', na kome su se našle njene najpoznatije pesme.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić :: Indira UŽIVO&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.indira.rs/page/discography/sr/article/56/Indira+UÅ½IVO.html | title = Indira Radić :: Indira UŽIVO | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archivedate = 2015-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150102153733/http://www.indira.rs/page/discography/sr/article/56/Indira+U%C3%85%C2%BDIVO.html | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt; Već sledeće godine promoviše najuspešniji album u dotadašnjoj karijeri, nazvan ''„[[Voliš li me ti]]“''.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić Biografija | Poznate ličnosti&quot;/&gt; Turneja tokom koje je promovisala pesme sa tog albuma, obuhvatala je i bivše jugoslovenske republike, pa je Indira ubrzo postala jedna od najpopularnijih srpskih pevačica u Hrvatskoj, što su dokazali njeni naredni projekti.&lt;ref name=&quot;urlIndira za medije&quot;&gt;{{cite web | url = http://indira.8.forumer.com/a/indira-za-medije_post60.html | title = Indira za medije | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archivedate = 2008-03-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080307162813/http://indira.8.forumer.com/a/indira-za-medije_post60.html | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urlIz novina o koncertu u Domu Sportova&quot;&gt;{{cite web | url = http://indira.8.forumer.com/a/iz-novina-o-koncertu-u-domu-sportova_post81.html | title = Iz novina o koncertu u Domu Sportova | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archive-date = 2006-03-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060322183744/http://indira.8.forumer.com/a/iz-novina-o-koncertu-u-domu-sportova_post81.html | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;

Početkom novog milenijuma, Radićeva po treći put menja izdavača te prelazi u ''„[[Grand produkcija|Grand produkciju]]“''. Tada izdaje albume ''„[[Milenijum (album)|Milenijum]]“'' i ''„[[Gde ćemo večeras]]“'', koji nisu ostvarili veliki komercijalni uspeh, ali su privukli pažnju publike zbog njenog promenjenog stajlinga.

=== 2003 - 2008: Vrhunac karijere ===
Godine 2003, Indira izdaje svoj jubilarni - deseti po redu album, na kome se nalazio duet ''„Lopov“'' sa [[Alen Islamović|Alenom Islamovićem]]. Ta pesma je za veoma kratko vreme postala njen najveći hit. Uzastopno je proglašavana za ''hit meseca'', da bi konačno bila proglašena za ''pop-folk hit 2003. godine''. Prepevana je na tri jezika, a njena melodija namenjena mobilnim telefonima, preuzeta je više od milion puta.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić :: O Indiri&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.indira.rs/page/aboutIndira/sr.html | title = Indira Radić :: O Indiri | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archive-date = 2011-01-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110125101937/http://www.indira.rs/page/aboutIndira/sr.html | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;
Radićeva već sledeće godine izdaje najuspešniji album u svojoj karijeri.&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ - Indirin menadÅ¾er Å¡titio novinare!&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.balkanmedia.com/indira-radic-indirin-menadzer-stitio-novinare-cl4211.html | title = Indira RadiÄ‡ - Indirin menadÅ¾er Å¡titio novinare! | format =  | work =  | accessdate = 22. 04. 2011. | archive-date = 2016-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304190539/http://www.balkanmedia.com/indira-radic-indirin-menadzer-stitio-novinare-cl4211.html }}&lt;/ref&gt; On nosi naziv ''„[[Zmaj (album)|Zmaj]]“'', po prvoj numeri, koja je postala veliki hit. Pored pesme ''„Zmaj“'', mnoge pesme sa ovog albuma bile su popularne, kako u Srbiji tako i na celom Balkanu, pogotovu u [[Bugarska|Bugarskoj]] i [[Grčka|Grčkoj]], gde su prepevane. To su: ''„Moj živote da l‘ si živ“'', ''„Bio si mi drag“'', ''„Nisam sumnjala“'' i ''„Tetovaža“''. Pesma ''„Bio si mi drag“'' je, sudeći po broju prikaza na [[jutjub]]u, Indirin najveći hit od početka karijere.&lt;ref name=&quot;urlYouTube - Indira Radic - Bio si mi sve&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.youtube.com/watch?v=vATj0IxeXUU | title = YouTube - Indira Radic - Bio si mi sve | format = | work = | accessdate = 22. 04. 2011.}}&lt;/ref&gt; 
Indira je tada krenula na balkansku turneju, koju je posetilo više od 200.000 ljudi. Jedan od koncerata održala je i u [[zagreb]]ačkoj ''Hali sportova'', te je tako postala prva srpska pevačica koja je održala koncert u Hrvatskoj nakon [[Raspad SFRJ|Rata iz 1992]].&lt;ref name=&quot;urlIz novina o koncertu u Domu Sportova&quot;/&gt; U Bugarskoj je iste godine proglašena za ''najbolju balkansku pevačicu'',&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ - Indirin menadÅ¾er Å¡titio novinare!&quot;/&gt; a bugarska pevačica Ivana došla je u Beograd da se upozna sa Indirom i traži dozvolu za obradu pesama. Ipak, najveći uspeh bio je njen prvi solistički koncert u [[Beograd]]u. Održala ga je [[27. april]]a u ''Hali sportova'', pred nekoliko hiljada ljudi.&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ - Solo koncert za tinejdÅ¾ere i one malo starije&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.balkanmedia.com/indira-radic-solo-koncert-za-tinejdzere-i-one-malo-starije-cl3417.html |title=Indira RadiÄ‡ - Solo koncert za tinejdÅ¾ere i one malo starije |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110319010128/http://www.balkanmedia.com/indira-radic-solo-koncert-za-tinejdzere-i-one-malo-starije-cl3417.html |archivedate=2011-03-19 |quote= |accessdate=22. 08. 2011. }}&lt;/ref&gt;

Njen sledeći album bio je više u pop stilu, te manje uspešan od prethodnog. Bio je to album ''„[[Ljubav kad prestane]]“'', na kome je najpopularnija pesma bila ''„April“''. Ni sa albumom ''„[[Lepo se provedi]]“'', koji je izašao 2007, nije ponovila uspeh ''Zmaja'', ali je obnovila saradnju sa Islamovićem, snimivši duet ''„Imali smo, nismo znali“''.&lt;ref name=&quot;urlGALA - Where Stars Go Crazy!: Beogradska Popfolk scena 2009&quot;&gt;{{cite web | url = http://gala-stars.blogspot.com/2009/10/beogradska-popfolk-scena-2009.html | title = GALA - Where Stars Go Crazy!: Beogradska Popfolk scena 2009 | format = | work = | accessdate = 23. 04. 2011.}}&lt;/ref&gt; Iste godine dala je intervju za [[london]]ski BBC radio, a koji je bio na temu folk zvuka kao vodećeg muzičkog pravca na ovim prostorima. Tako je postala prva balkanska folk pevačica koja je dala intervju za ovu medijsku kuću.&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ - Intervju za BBC radio!&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.balkanmedia.com/indira-radic-intervju-za-bbc-radio-cl4721.html | title = Indira RadiÄ‡ - Intervju za BBC radio! | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. | archive-date = 2012-02-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120203172029/http://www.balkanmedia.com/indira-radic-intervju-za-bbc-radio-cl4721.html }}&lt;/ref&gt; Tek sa albumom ''„[[Heroji (album)|Heroji]]“'' iz 2008. godine, Radićeva je doživela deo nekadašnje popularnosti. Spot za pesmu ''„Hajde sestro“'', koju je snimila sa [[Ksenija Pajčin|Ksenijom Pajčin]], izazvao je brojne kontraverze,&lt;ref name=&quot;urlZbrka.com - Ksenija PajÄ in i Indira RadiÄ‡ u akciji - Zanimljivosti i Jet Set&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.zbrka.com/zanimljivosti-i-jet-set/vest-ksenija-pajcin-i-indira-radic-u-akciji.html | title = Zbrka.com - Ksenija PajÄ in i Indira RadiÄ‡ u akciji - Zanimljivosti i Jet Set | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. | archive-date = 2011-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110616031225/http://www.zbrka.com/zanimljivosti-i-jet-set/vest-ksenija-pajcin-i-indira-radic-u-akciji.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urlIndira i Ksenija se posvaÄ‘ale zbog deÄ ka | SrbijaNet&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.srbijanet.rs/zvezde/domacica/10484-indira-i-ksenija-se-posvadjale-zbog-decka.html | title = Indira i Ksenija se posvaÄ‘ale zbog deÄ ka &amp;#124; SrbijaNet | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. | archivedate = 2011-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110926205504/http://www.srbijanet.rs/zvezde/domacica/10484-indira-i-ksenija-se-posvadjale-zbog-decka.html | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt; a iste godine proglašena je i za srpsku [[Gej ikona|gej ikonu]].&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić gej ikona Srbije&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.vesti.rs/Zabava/Indira-Radic-gej-ikona-Srbije.html | title = Indira Radić gej ikona Srbije | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. }}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Najveće zasluge za to su doneli spot za pesmu ''„Pije mi se, pije“'', u kome je prvi put u Srbiji prikazan poljubac dva muškarca, pesma ''„Upaljač“'' koja je namenjena gej populaciji i uopšte promovisanje liberalnih pogleda na svet.&lt;ref name=&quot;urlQueeria: Indira Radić gej ikona&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.tracarenje.com/Estrada/Queeria-Indira-Radic-gej-ikona.html | title = Queeria: Indira Radić gej ikona | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. | archive-date = 2012-04-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120421163932/http://www.tracarenje.com/Estrada/Queeria-Indira-Radic-gej-ikona.html | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt; Obradila je pesmu ''„Ako umrem sad“'', koju je pre nje izvodio Slobodan Batjarević i snimila duet ''„Možda baš ti“'' sa [[Ivan Plavšić|Ivanom Plavšićem]]. Pored toga, aktivno se bavila humanitarnim radom, za šta je dobila nagradu ''„Veliko srce“'', koju dodeljuju emisija ''„Put humanizma“'' i Fond princeze [[Katarina Karađorđević|Katarine Karađorđević]].&lt;ref name=&quot;urlAlo | Ljudi | Muzika sa humanom svrhom&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.alo.rs/ljudi/13827/Muzika_sa_humanom_svrhom | title = Alo &amp;#124; Ljudi &amp;#124; Muzika sa humanom svrhom | format =  | work =  | accessdate = 23. 04. 2011. | archivedate = 2009-04-11 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090411100818/http://www.alo.rs/ljudi/13827/Muzika_sa_humanom_svrhom | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;

=== 2009 - 2011: ''„Istok, sever, jug i zapad“'' ===
U februaru 2009. godine, na šestoj ''„Folk paradi“'' u [[Osijek]]u, Radićeva je proglašena za pevačicu, a pesma ''„Heroji“'' za pop-folk hit 2008. godine u Hrvatskoj.&lt;ref name=&quot;urlMile Kitić najbolji pevač, a Indira Radić pevačica po mišljenju Osječana | SVET - internet izdanje&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.svet.rs/clanak/mile-kitiÄ‡-najbolji-pevaÄ -a-indira-radiÄ‡-pevaÄ ica-po-miÅ¡ljenju-osjeÄ ana |title=Mile Kitić najbolji pevač, a Indira Radić pevačica po mišljenju Osječana &amp;#124; SVET - internet izdanje |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=04. 07. 2011. }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; U zimu iste godine promovisala je dve nove pesme: ''„Pusti me“'' i ''„Živim da živim ako preživim“'', koja je bila veoma slušana naredne godine. U decembru 2010, najavila je svoj petnaesti album, na kome će se naći solo pesme ali i nekoliko dueta. Ovaj album je nazvan ''„Istok, sever, jug i zapad“'' i njegov izlazak je bio očekivan pred Novu godinu. Međutim, Indira se tada posvetila svojoj povratničkoj turneji po Americi i izlazak albuma je odložen za jesen 2011. Pre nego što je otputovala u SAD, Radićeva je promovisala duete ''„Sezame“'' sa [[Azis]]om, ''„Ne veruj svojim očima“'' sa [[Romana Panić|Romanom Panić]], ''„Vozim sto na sat“'' sa [[Leksington bend]]om i ''„Ima tuga ime, ulicu i broj“'' sa [[Dženan Lončarević|Dženanom Lončarevićem]]. Za turneju je vladalo veliko interesovanje: koncerte u [[Njujork]]u, [[Atlanta|Atlanti]] i [[Detroit]]u posetilo je nekoliko hiljada ljudi.&lt;ref name=&quot;urlIndira RadiÄ‡ pevala u ÄŒikagu za reprizu doÄ eka - ZABAVA :: SMEDIA&quot;/&gt; Ispred diskoteke u [[Čikago|Čikagu]] gde je imala nastup [[1. januar]]a 2011, bilo je oko pet stotina ljudi koji nisu uspeli da na vreme kupe karte za koncert.&lt;ref name=&quot;urlÐ˜Ð½Ð´Ð¸Ñ€Ð° Ð Ð°Ð´Ð¸Ñ› Ð·Ð°Ð¿Ð°Ð»Ð¸Ð»Ð° Ð Ð¼ÐµÑ€Ð¸ÐºÑƒ&quot;/&gt; Nakon američke turneje, Indira je sa Alenom Islamovićem i [[Mladen Vojičić Tifa|Tifom]] imala zajedničku evropsku turneju.&lt;ref name=&quot;urlsrb.time.mk&quot;&gt;{{cite web |url=http://srb.time.mk/read/865caddc67/2e83fb6f3c/index.html |title=srb.time.mk |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=04. 07. 2011. }}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

U julu 2011, Radićeva je promovisala pesmu ''„Jednom se samo živi“''.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić :: POKLON FANOVIMA!&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.indira.rs/page/news/sr/story/12/Aktuelno/192/POKLON+FANOVIMA!.html |title=Indira Radić :: POKLON FANOVIMA! |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706132515/http://www.indira.rs/page/news/sr/story/12/Aktuelno/192/POKLON+FANOVIMA%21.html |archivedate=2011-07-06 |quote= |accessdate=04. 07. 2011. |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Nekoliko dana posle toga, ta pesma, kao i druge pevačicine popularne pesme, puštene su na nekoliko [[Rat u Libiji (2011)|mitinga širom Libije]].&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić peva za Gadafija?! « Novosti | YuMp3 Magazin&quot;&gt;{{cite web |url=http://portal.yump3.info/novosti/indira-radi-peva-za-gadafija.html |title=Indira Radić peva za Gadafija?! « Novosti &amp;#124; YuMp3 Magazin |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=09. 08. 2011. }}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urlNa mitingu podrške Gadafiju organizatori puštali pesme Indire Radić | SrbijaNet&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.srbijanet.rs/vesti/vesti-iz-sveta/87794-na-mitingu-podrske-gadafiju-organizatori-pustali-pesme-indire-radic-.html |title=Na mitingu podrške Gadafiju organizatori puštali pesme Indire Radić &amp;#124; SrbijaNet |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902033019/http://www.srbijanet.rs/vesti/vesti-iz-sveta/87794-na-mitingu-podrske-gadafiju-organizatori-pustali-pesme-indire-radic-.html |archivedate=2011-09-02 |quote= |accessdate=09. 08. 2011. |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Indira je povodom toga izjavila da joj je drago ako Libijcima njene pesme bar na trenutak skreću misli sa rata, i da muzika postoji radi širenja ljubavi i razumevanja među narodima.&lt;ref name=&quot;urlIndira Radić :: Indira peva na Gadafijevom mitingu!!!&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.indira.rs/page/news/sr/story/12/Aktuelno/195/Indira+peva+na+Gadafijevom+mitingu!!!.html |title=Indira Radić :: Indira peva na Gadafijevom mitingu!!! |author= |authorlink= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150102141941/http://www.indira.rs/page/news/sr/story/12/Aktuelno/195/Indira+peva+na+Gadafijevom+mitingu!!!.html |archivedate=2015-01-02 |quote= |accessdate=09. 08. 2011. |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== Diskografija ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; background: #f9f9f9;
|- align=&quot;center&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | album
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | singl
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | godina
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Nagrada i kazna]]''
| 
|''1992''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Zbog tebe (album iz 1993)|Zbog tebe]]''
| 
|''1993''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Ugasi me]]''
| 
|''1994''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Idi iz života moga]]''
| 
|''1995''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Krug (album iz 1996)|Krug]]''
| 
|''1996''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Izdajnik (album iz 1997)|Izdajnik]]''
| 
|''1997''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Voliš li me ti]]''
| 
|''1998''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Milenijum (album iz 2000)|Milenijum]]''
| 
|''2000''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Gde ćemo večeras]]''
| 
|''2001''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Pocrnela burma]]''
| 
|''2002''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Zmaj (album)|Zmaj]]''
| 
|''2004''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Ljubav kad prestane]]''
| 
|''2005''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Lepo se provedi]]''
| 
|''2007''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Heroji (album Indire Radić)|Heroji]]''
| ''„Pije mi se, pije“''
|''2008''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Istok, sever, jug i zapad]]''
| ''„Pusti me“''&lt;br /&gt;''„Živim da živim ako preživim“''&lt;br /&gt;''„Jednom se samo živi“''
|''2011''
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ''[[Niko nije savršen]]''
| 
|''2015''
|-
|}

'''''Drugi projekti'''''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! godina!! pesma !! napomena
|-
| ''2004'' || ''„Ja još uvek tebe volim“'' || duet sa Stankom Nedeljkovićem - Bađijem
|-
| ''2004'' || ''„Lepa je k‘o vila“'' || Indira Radić i Gordan Krajišnik (feat. Twins)
|-
| ''2008''|| ''„Ako umrem sad“'' || Indira je prepevala pesmu koju je&lt;br /&gt; pre izvodio Slobodan Batjarević - Cobe
|-
| ''2009''|| ''„Možda baš ti“'' || duet sa Ivanom Plavšićem za&lt;br /&gt;kampanju ''„Put humanizma“''
|}

== Reference ==
{{reflist|2}}

{{Lifetime|1966||Radić, Indira}}
{{commonscat|Indira Radić}}

[[Kategorija:Rođeni 1966.]]
[[Kategorija:Biografije, Doboj]]
[[Kategorija:Srpske pevačice]]
[[Kategorija:Pop-folk pjevači]]</text>
      <sha1>33he8hu8o61yt3g02rujn7zrliu5jlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>627.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123627</id>
    <revision>
      <id>42696215</id>
      <parentid>42695857</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alekol</username>
        <id>2231</id>
      </contributor>
      <origin>42696215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="6fl7eg1cjm6zr4krhqrstscwu6jfbzn" xml:space="preserve">{{otheruses-number}}
{{Godina nav|627}}

__NOTOC__
Godina '''627.''' ('''[[rimske brojke|DCXXVII]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 627. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==
&lt;onlyinclude&gt;
* mart/april - [[Bitka na Hendeku]] u kojoj [[Muhamed]] na čelu [[medina|medinskih]] muslimana uspješno razbija opsadu od strane [[meka]]nskih [[Kurejš]]a, Jevreja i beduina.
** Muslimani likvidiraju [[Banu Qurayza]], jevrejsko pleme u Medini koje je bilo u savezu sa mekanskim politeistima.
* [[11. 4.]] &amp;ndash; [[Rimokatolička crkva|Rimski]] [[misionar]] [[Paulinus of York|Paulin]] [[krštenje|krsti]] kralja [[Edwin od Deire|Edwina od Deire]] ([[Nortumbrija|Nortumbrije]]).
** [[Paulin iz Yorka|Paulin]] u Yorku osniva [[St Peter's School (York)|Školu sv. Petra]], jednu od najstarijih koje danas djeluju u Engleskoj.
* proleće? - Dolazi do razlaza između sasanidskog persijskog vladara [[Hozroje II|Hozroja II]] i generala [[Šahrabaraz]]a.
* proleće-leto? - [[Treći perzijsko-turkijski rat]]: pošto je sklopio savez sa Iraklijem, [[Tong Yabghu]], kagan [[Zapadni Gokturci|Zapadnih (Gok) Turaka]] napada [[Kaspijska vrata]] kod [[Derbent]]a.
** Vizantinci i Gokturci zajednički opsedaju 627-28. [[Tbilisi]], koji drži sasanidski saveznik [[Stefan I od Iberije]].
* septembar - [[Iraklije]] je od Tbilisija krenuo na iznenadni pohod u središte Sasanidske države.
* [[12. 12.]] &amp;ndash; [[Bizantsko-perzijski rat 602-628]]: [[Bitka kod Ninive (627)|Bitka kod Ninive]] u kojoj [[bizant]]ski car [[Heraklije]] nanosi odlučujući poraz [[Sasanidsko Carstvo|Perzijancima]], vojsci gen. Rahzada - mesec dana kasnije je opljačkana šahova rezidencija u [[Dastagird]]u, napreduje prema [[Ktesifon]]u.

=== Kroz godinu ===
* Džamija Huaisheng u [[Guangzhou]] je navodno napravljena ove godine od strane [[Sa'd ibn Abi Vakas]]a - ali nema dokaza da je on bio u Kini.
&lt;onlyinclude/&gt;

== Rođenja ==
* [[Cui Zhiwen]], kineski kancelar

== Smrti ==
* početak maja &amp;ndash; [[Bonus (patricij)|Bonus]], bizantski patricij i regent
* [[10. 11.]] &amp;ndash; [[Justus|Just]], [[nadbiskup Canterburyja]]
* [[Feng Deyi]], kineski kancelar [[dinastija Tang|dinastije Tang]] (r. [[568]])
* [[Luo Yi]], kineski vojskovođa u službi dinastije Tang
* [[Pei Ju]], kineski kancelar
* [[Stefan I od Iberije]]

== Reference ==
{{Reflist}}

{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:627}}
[[Kategorija:627.| ]]</text>
      <sha1>6fl7eg1cjm6zr4krhqrstscwu6jfbzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>628.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123676</id>
    <revision>
      <id>42696222</id>
      <parentid>42695069</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alekol</username>
        <id>2231</id>
      </contributor>
      <origin>42696222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="6mz2pvh9iihdn1ttu29b5hjqhp0hbnt" xml:space="preserve">{{otheruses-number}}
{{Godina nav|628}}

__NOTOC__
Godina '''628.''' ('''[[rimske brojke|DCXXVIII]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u petak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 628. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==
&lt;onlyinclude&gt;
* [[6. 1.]] [[Bizantsko-perzijski rat 602-628]]: [[Bizant]]ski car [[Heraklije]] opustošio [[Sasanidsko Carstvo|sasanidsku]] kraljevsku rezidenciju [[Dastagird]], zatim se povlači prema Zagrosu jer je [[Ktesifon]] jak.
* januar - Iraklijev saveznik, [[Zapadni Turkijski Kaganat|zapadnoturski]] kagan [[Tong Yabghu]] zauzima i pustoši današnji [[Tbilisi]]. [[Stefan I od Iberije]] je zarobljen i odran.
* 23/[[24. 2.]] &amp;ndash; Perzijska vojska diže ustanak i svrgava kralja [[Hozroje II od Perzije|Hozroja II]], postavivši na [[Sasanidi|sasanidsko]] prijestolje njegovog sina [[Kavad II od Perzije|Kavada II]].
** Kavad je pogubio svu braću i polubraću, 17 ili 18, uključujući označenog naslednika Mardanšaha. Hozrou je pogubljen 28. 2.. Dolazi do [[Sasanidski građanski rat (628-632)|Sasanidskog građanskog rata]] (do 632).
* mart/april (zul kada 6. po hidžri) - [[Sporazum na Hudejbiji]] između [[Muhamed]]a i [[Kurejš]]a: primirje od 10 godina i dozvola da Muhamedovi sledbenici dođu sledeće godine u mirno hodočašće. 
* 15. 4. - Japanska [[Carica Suiko]] je umrla nakon 35 godina na prijestolju, nasljeđuje [[Car Jomei]] (do 641).
* april? - Vizantijsko-persijski mirovni pregovori. Vizantija dobija natrag teritorije, zarobljenike, odštetu, [[Časni krst]] i druge relikvije odnete iz Jerusalima 614. [[Spahbed]] (general) [[Šahrabaraz]] se odbija povući.
* maj/jun (muharem 7. po hidžri) - [[Bitka kod Hajbara]]: Muhamedovi muslimani su porazili jevrejsko uporište [[Hajbar]], 150 km severno od Medine. Istakao se [[Ali]], koji je ubio viteza Marhaba. Stečen je veliki plen, Jevreji mogu ostati uz plaćanje polovine uroda urmi.
** Jevrejka Zaynab bint Al-Harith je iz osvete poslužila otrovanu jagnjetinu muslimanima, koja je narušila Muhamedovo zdravlje.
* leto/jesen (6. 9.?) - Persijski vladar Kavad II umire u epidemiji kuge, nazvanoj Širojeva kuga, po njegovom rođenom imenu. Stradao je i veliki udeo Persijanaca, naročito u Mesopotamiji. Nasleđuje ga sedmogodišnji sin [[Ardašir III]] (do 630). Wuzurg framadar (veliki vezir) je Mah-Adhur Gushnasp. 
* 14. 9.? - Iraklije se vratio u Carigrad.

=== Kroz godinu ===
* Sasanidski Jemen: nakon pada Hozroja II, plemstvo iranskog porekla sklapa savez sa Muhamedom; guverner Badhan je prešao u islam.
* [[Pipin od Landena]] postaje [[majordom]] [[Austrazija|Austrazije]].
* {{circa}} Indijski matematičar [[Brahmagupta]] piše znameniti matematički priručnik [[Brahmasphutasiddhanta]].
&lt;onlyinclude/&gt;

== Rođenja ==
* [[21.7.]] - [[Car Gaozong od Tanga]]

== Smrti ==
* [[22.1.]] &amp;ndash; Sveti [[Anastazije Perzijanac]]
* februar &amp;ndash; [[Hozroje II od Perzije|Hozroje II]], kralj Perzije
* [[3.6.]] - [[Liang Shidu]], kineski ustanički vođa
* oktobar &amp;ndash; [[Kavad II od Perzije|Kavad II]], kralj Perzije
* [[Babai Veliki]], sirijski monah
* 15. 4. - [[Carica Suiko]] od [[Japan]]a
* [[Teodelinda]], kraljica [[Langobardi|Langobarda]]
* [[Du Yan]], kineski kancelar [[dinastija Tang|dinastije Tang]]
* [[Li Dashi]], kineski službenik i historičar

== Reference ==
{{Reflist}}

{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:628}}
[[Kategorija:628.| ]]</text>
      <sha1>6mz2pvh9iihdn1ttu29b5hjqhp0hbnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Kanada-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>123752</id>
    <revision>
      <id>42696406</id>
      <parentid>42328829</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="9cowp0p7mqags58ilugxrn3fqzfrss7" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Canada.svg|30px]]
| govori o = gradu u Kanadi
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Kanadi, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Kanadi, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Kanada-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9cowp0p7mqags58ilugxrn3fqzfrss7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Klica-fk</title>
    <ns>10</ns>
    <id>126467</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696646</id>
      <parentid>40755366</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Razgovor o Wikipediji:Šabloni za začetke</title>
    <ns>5</ns>
    <id>126921</id>
    <revision>
      <id>42696537</id>
      <parentid>40752506</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Razgovor o Wikipediji:Članci u začetku/Spisak šablona]] na [[Razgovor o Wikipediji:Šabloni za začetke]]: [[WP:KONCIZNO|Konciznije]]</comment>
      <origin>40752506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="12vw6q73uz1h026hrmfh8gkecf2nuwc" xml:space="preserve">Jel ima razlike između ove kategorije i [[:Kategorija:Šabloni za klice]]? --[[Korisnik:Biblbroks|Biblbroks]] 00:14, 24 rujan-септембар 2011 (CEST)

Ovo nije kategorija. --[[Korisnik:BokicaK|BokicaK]] 01:20, 24 rujan-септембар 2011 (CEST)

Indiid. :-) --[[Korisnik:Biblbroks|Biblbroks]] 12:57, 24 rujan-септембар 2011 (CEST)</text>
      <sha1>12vw6q73uz1h026hrmfh8gkecf2nuwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Hrišćanstvo/kršćanstvo, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>129714</id>
    <revision>
      <id>42696350</id>
      <parentid>1759504</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="alllc8ljy4olw7gha6edoqeam52gvor" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Kršćanstvo|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Religija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>alllc8ljy4olw7gha6edoqeam52gvor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ostrva ili otoci, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130285</id>
    <revision>
      <id>42696244</id>
      <parentid>1759973</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="53owhjitrh5t2rm3c1szvkz3zc0ppak" xml:space="preserve">[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>53owhjitrh5t2rm3c1szvkz3zc0ppak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696374</id>
      <parentid>42696244</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="9ia0cw5dwlvj4kfno4bj85nm1lrvibq" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>9ia0cw5dwlvj4kfno4bj85nm1lrvibq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Režiser-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130390</id>
    <revision>
      <id>42696588</id>
      <parentid>40894807</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="532b8cupyv972grhakoof2w5jimvqmy" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:OldCamera icon.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = filmskom režiseru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Filmski režiseri, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Režiser-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>532b8cupyv972grhakoof2w5jimvqmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696627</id>
      <parentid>42696588</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="dz459y2albc63xpfrb95420aop5r686" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:OldCamera icon.svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = filmskom režiseru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Filmski režiseri, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Filmski režiseri, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Režiser-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dz459y2albc63xpfrb95420aop5r686</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:CG-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>136016</id>
    <revision>
      <id>42696602</id>
      <parentid>1762385</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="7kmmkn9js8u3que2ficgoz13x4sv94n" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Montenegro.svg|30px]]
| govori o = Crnoj Gori
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Crna Gora, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Crna Gora, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|CG-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kmmkn9js8u3que2ficgoz13x4sv94n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Klaustrofobija</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144598</id>
    <revision>
      <id>42696726</id>
      <parentid>42590127</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="esfq0t0tgkj8l1mh3fd2kb35rveg64f" xml:space="preserve">'''Klaustrofobija''' je [[anksiozni poremećaj]] koji podrazumijeva strah od zatvorenog ili uskog prostora. Klaustofobi mogu da dožive napade [[panika|panike]] prilikom ulaska u skučene prostore kao što su [[lift]]ovi, [[voz]]ovi ili [[avion]]i.&lt;ref name=&quot;Phobias&quot;&gt;Phobias: A Handbook of Theory, Research, and Treatment. Chichester ;New York: Wiley, 1997.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Öst, Lars-Göran |title=The Claustrophobia Scale: A Psychometric Evaluation. |editor=Harold B. Lee Library |publisher=Stockholm University |year=2007-02-15 |url=http://sfx.lib.byu.edu/sfxlcl3?genre=article;isbn=;issn=00057967;title=Behaviour%20Research%20and%20Therapy;volume=45;issue=5;date=2007-05-01;atitle=The%20Claustrophobia%20Scale%3A%20A%20psychometric%20evaluation.;aulast=%C3%83%C2%96st%2C%20Lars-G%C3%83%C2%B6ran;spage=1053;pages=1053-1064;sid=EBSCO%3APsycINFO;pid |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706135041/http://sfx.lib.byu.edu/sfxlcl3?genre=article;isbn=;issn=00057967;title=Behaviour%20Research%20and%20Therapy;volume=45;issue=5;date=2007-05-01;atitle=The%20Claustrophobia%20Scale%3A%20A%20psychometric%20evaluation.;aulast=%C3%83%C2%96st%2C%20Lars-G%C3%83%C2%B6ran;spage=1053;pages=1053-1064;sid=EBSCO%3APsycINFO;pid |archive-date=2024-07-06 |access-date=2015-05-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
__TOC__
Klaustrofobija se može liječiti na način slične drugim anksioznim poremećajima. Postoji spektar metoda uključujući kognitivnu terapiju ponašanja i upotrebu anti-anksioznih medikamenata.

Klaustrofobija se smatra suprotnošću [[agorafobija|agorafobije]], to jest &quot;straha od otvorenih prostora&quot;. Ovo je preterano pojednostavljivanje jer se klaustrofobi takođe mogu bojati gomile, tako da na primer prometni gradski trg može da uzrokuje i klaustrofobične i agorafobične napade.

== Statistika ==
Istraživanja pokazuju da 5 - 10% ljudi koji su bili podvrgnuti skeniranju [[nuklearna magnetna rezonanca|nuklearnom magnetnom rezonancom]] ima klaustrofobiju. Štaviše, otkriveno je da je 7% pacijenata imalo „neidentifikovanu“ klaustrofobiju, zbog koje je skeniranje moralo da se prevremeno okonča. 30% je izjavilo da je osećalo blaže nelagodnosti usled neophodnosti da leže u zatvorenom prostoru duže vremena.

== Lečenje ==
Postoji nekoliko [[psihoterapija|psihotarapeutskih]] metoda za lečenje klaustrofobije.
* '''Preplavljivanje''' — Kod ovog načina lečenja izlaganjem, pacijent se izlaže zatvorenim prostorima. Saznanje da se suočio sa za njega najstrašnijom situacijom, i da mu se nije dogodilo ništa loše, može biti vrlo moćan način lečenja.
* '''Kontra-uslovljavanje''' — Ovo je metod sistematske desenzitivizacije, gde se pacijent uči da koristi posebne tehnike opuštanja i vizualizacije kada iskusi anksioznost vezanu za fobiju. Elementi koji izazivaju fobiju se polako uvode, korak po korak, dok se osoba koncentriše na fizičko i mentalno opuštanje. Konačno, osoba bi trebalo da može da se suoči sa izvorom svog straha bez osjećaja anksioznosti.
* '''Modelovanje''' — Slično, ovde se pacijentu pokazuju ljudi koji prolaze kroz ''preplavljivanje'', i pacijent se ohrabruje da oponaša njihovu sigurnost.
* '''Kognitivna terapija ponašanja''' — Osoba se ohrabruje da se suoči sa strahom, i izmeni specifične misli i stavove koji vode osjećaju straha.
* '''Medikamenti''' — Lekovi kao što su [[Anksiolitik|anksiolitici]] i [[antidepresivi]]. Lekovi poznati kao [[beta blokatori]] se mogu koristiti za lečenje fizičkih simptoma [[anksioznost]]i, kao što je lupanje [[srce|srca]].

== Literatura ==
{{reflist|2}}

== Dodatna literatura ==
{{refbegin|2}}
* Carlson, Neil R., et al. ''Psychology: the Science of Behavior,'' 7th ed. Allyn &amp; Bacon, Pearson. 2010.
* Cheng, Dominic T., et al. ''Human Amygdala Activity During the Expression of Fear Responses. Behavioral Neuroscience.'' Vol. 120. ''Harold B. Lee Library.'' American Psychological Association. University of Wisconsin. 14 Sept. 2006. Web. 18 Sept. 2010. [http://web.ebscohost.com/ehost/detail?vid=6&amp;hid=12&amp;sid=540e149a-74b4-4973-a731-5917058e46b5%40sessionmgr112&amp;bdata=JnNpdGU9ZWhvc3QtbGl2ZSZzY29wZT1zaXRl#db=pdh&amp;AN=bne-120-6-1187] {{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Fritscher, Lisa. ''Claustrophobia: Fear of Enclosed Spaces. About.com.'' New York Times Company. 21 Sept. 2009. Web. 9 Sept. 2010. [http://phobias.about.com/od/introductiontophobias/a/claustroprof.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075120/http://phobias.about.com/od/introductiontophobias/a/claustroprof.htm |date=2011-07-07 }}
* Gersley, Erin. ''Phobias: Causes and Treatments. AllPsych Journal.'' AllPsych Online. 17 Nov. 2001. Web. 18 Sept. 2010. [http://allpsych.com/journal/phobias.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110308205409/http://allpsych.com/journal/phobias.html |date=2011-03-08 }}
* Hayano, Fumi PhD., et al. ''Smaller Amygdala Is Associated With Anxiety in Patients With Panic Disorder. Psychiatry and Clinical Neurosciences.'' Vol. 63, Issue 3. ''Wiley Online Library.'' Japanese Society of Psychiatry and Neurology 14 May 2009. Web. 18 Sept. 2010. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1819.2009.01960.x/full]
* Rachman, S.J. Claustrophobia. ''Phobias: A Handbook of Theory, Research, and Treatment.'' John Wiley and Sons, Ltd. Baffins Lane, Chichester, West Sussex, England. 1997.
* Rachman, S.J. ''Phobias. Education.com.'' The Gale Group. 2009. Web. 19 Sept. 2010. [http://www.education.com/reference/article/phobias1/]
* Speyrer, John A. ''Claustrophobia and the Fear of Death and Dying. The Primal Psychotherapy Page.'' N.p.&amp;nbsp;3 Oct. 1995. Web. 9 Sept. 2010. [http://primal-page.com/claus.htm]
* Thorpe, Susan, Salkovis, Paul M., &amp; Dittner, Antonia. ''Claustrophobia in MRI: the Role of Cognitions. Magnetic Resonance Imaging.'' Vol. 26, Issue 8. ''Harold B. Lee Library.'' 3 June 2008. Web. 18 Sept. 2010. [http://sfx.lib.byu.edu/sfxlcl3?genre=article;isbn=;issn=0730725X;title=Magnetic%20Resonance%20Imaging;volume=26;issue=8;date=20081001;atitle=Claustrophobia%20in%20MRI%3A%20the%20role%20of%20cognitions.;aulast=Thorpe%20S;spage=1081;pages=1081-8;sid=EBSCO%3AMEDLINE;pid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719161227/http://sfx.lib.byu.edu/sfxlcl3?genre=article;isbn=;issn=0730725X;title=Magnetic%20Resonance%20Imaging;volume=26;issue=8;date=20081001;atitle=Claustrophobia%20in%20MRI:%20the%20role%20of%20cognitions.;aulast=Thorpe%20S;spage=1081;pages=1081-8;sid=EBSCO:MEDLINE;pid |date=2011-07-19 }}
* Walding, Aureau. ''Causes of Claustrophobia. Livestrong.com.'' Livestrong Foundation. 11 June 2010. Web. 18 Sept. 2010. [http://www.livestrong.com/article/145867-causes-of-claustrophobia/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203141401/http://www.livestrong.com/article/145867-causes-of-claustrophobia/ |date=2010-12-03 }}
* ''What Causes Claustrophobia? Neuroscience Blog.'' NorthShore University HealthSystem. 11 June 2009. Web. 9 Sept. 2010. [http://www.neuroscienceblog.org/what-causes-claustrophobia/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727120217/http://www.neuroscienceblog.org/what-causes-claustrophobia/ |date=2011-07-27 }}
{{refend}}
== Vanjske veze ==
* {{en}} [http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcarticles.nsf/pages/Claustrophobia?open Članak o klaustrofobiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060906165320/http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcarticles.nsf/pages/Claustrophobia?open |date=2006-09-06 }}
{{-}}
{{Lista simptoma bolesti}}

[[Kategorija:Fobije]]</text>
      <sha1>esfq0t0tgkj8l1mh3fd2kb35rveg64f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Obrazovanje, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>147290</id>
    <revision>
      <id>42696371</id>
      <parentid>1169795</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="f3fk257awjabg9q0tpb0208gyr6z0iz" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>f3fk257awjabg9q0tpb0208gyr6z0iz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kompan-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>149444</id>
    <revision>
      <id>42696609</id>
      <parentid>6337907</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="k7wud8ygd1zc9m9r8rjbq33ijennuzu" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Factory icon.svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = kompaniji ili korporaciji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Kompanije, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Kompanije, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|kompan-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7wud8ygd1zc9m9r8rjbq33ijennuzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Kompanije, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>149445</id>
    <revision>
      <id>42696402</id>
      <parentid>1759950</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="mxtif6j8exx72too9kxeq05rkyg6g17" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Kompanije|*]]
[[Kategorija:Ekonomija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>mxtif6j8exx72too9kxeq05rkyg6g17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Glumci, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>149449</id>
    <revision>
      <id>42696234</id>
      <parentid>40754946</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="s7xxlrx9x0c4c0xxj9wdno6rzqwy115" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__

[[Kategorija:Glumci|*]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Glumice]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>s7xxlrx9x0c4c0xxj9wdno6rzqwy115</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Model-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>150214</id>
    <revision>
      <id>42696626</id>
      <parentid>40755324</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="9ubrp1mhccc65glzgxrbajyi180f29u" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Crystal 128 camera SVG.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = modelu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Modeli, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Modeli, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Model-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ubrp1mhccc65glzgxrbajyi180f29u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Rijeke, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>150516</id>
    <revision>
      <id>42696248</id>
      <parentid>1759974</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="8ww6v491u0thlk0pod0baw8om5oyc4k" xml:space="preserve">[[Kategorija:Rijeke|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>8ww6v491u0thlk0pod0baw8om5oyc4k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696385</id>
      <parentid>42696248</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="7mei36w6awp5whxlg1yzn64opimgyix" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Rijeke|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>7mei36w6awp5whxlg1yzn64opimgyix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Čile-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>152935</id>
    <revision>
      <id>42696416</id>
      <parentid>1762250</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="6hl2vtnij7la0jw1wmssumgzb0c1ygk" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Chile.svg|10px]]
| govori o = gradu u Čileu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Čileu, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Čileu, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Čile-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hl2vtnij7la0jw1wmssumgzb0c1ygk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Pisac-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154454</id>
    <revision>
      <id>42696586</id>
      <parentid>40929820</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="6swzttwfp9x5gtbznft8msnixefk9z1" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Inkwell icon - Noun Project 2512.svg|30p|class=skin-invertx]]
| govori o = piscu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Pisci, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Pisci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Pisac-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6swzttwfp9x5gtbznft8msnixefk9z1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696587</id>
      <parentid>42696586</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="d9419zv1ohcdutcdppyy27i7zxyhn18" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Inkwell icon - Noun Project 2512.svg|30p|class=skin-invert]]
| govori o = piscu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Pisci, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Pisci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Pisac-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d9419zv1ohcdutcdppyy27i7zxyhn18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jasmina Mihajlović</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154465</id>
    <revision>
      <id>42696532</id>
      <parentid>42683292</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19089" sha1="mpw4y31z9frjsobla26yqhaap97cnnv" xml:space="preserve">{{Infokutija pisac
| ime                 = Jasmina Mihajlović
| datum_rođenja  = [[1960]] 
| mjesto_rođenja = [[Niš]], [[Socijalistička Republika Srbija|NR Srbija]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]]
| zanimanje = književnik, književni kritičar
| žanr = [[književna kritika]], [[fantastika]] 
| alma_mater = [[Filološki fakultet u Beogradu]]
| supružnik = [[Milorad Pavić]]
}}

'''Jasmina Mihajlović''' (Niš, 1960) srpska je književnica, književna kritičarka, bibliograf i priređivač. Autorka je proznih knjiga, putopisa, eseja i književnokritičkih radova, a njena proza i književnokritički i esejistički tekstovi prevođeni su na više jezika.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web |url=https://jasminamihajlovic.com/biografija-i-knjige/ |title=Biografija i knjige |website=Jasmina Mihajlović |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}&lt;/ref&gt;

Od kraja osamdesetih godina bavi se stvaralaštvom Milorada Pavića kao književni kritičar, bibliograf i priređivač njegovih dela. Njihova profesionalna saradnja počela je pre braka. Sačinila je bibliografije Pavićevog dela za njegova sabrana dela u izdanju Prosvete (1990) i Draganića (1996), kao i bio-bibliografiju za Srpsku akademiju nauka i umetnosti (1991). Pavićevoj prozi posvetila je knjigu ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića'' (Prosveta, 1992).

Tokom braka nastavili su profesionalnu i književnu saradnju i zajedno napisali knjige ''Dve kotorske priče'' (1998) i ''Ljubavni roman u dve priče'' (2004).

Posle Pavićeve smrti 2009. Mihajlović je nastavila rad na njegovoj književnoj zaostavštini, novim izdanjima i prevodima, bibliografiji i međunarodnoj recepciji njegovog dela. Testamentarni je naslednik imovinskih autorskih prava na Pavićeva dela i staratelj Legata Milorada Pavića u Beogradu.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/214786/pavic-u-svetu-prevoden-u-srbiji-zaboravljen |title=Pavić u svetu prevođen, u Srbiji zaboravljen |website=Politika |date=10. 4. 2012. |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}&lt;/ref&gt;

== Biografija ==

Jasmina Mihajlović rođena je 1960. godine u Nišu. Diplomirala je 1987. godine na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na Grupi za jugoslovenske književnosti i opštu književnost.

Od 1987. predavala je književnost u beogradskim školama. Od 1989. do 1991. radila je kao istraživač u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu, na projektu „Srpska književna kritika“. Od 1991. do avgusta 1999. bila je direktor Saveta za promovisanje srpske kulture u svetu pri Svetskoj srpskoj zajednici u Ženevi. Od 1999. deluje kao slobodni umetnik. Član je Srpskog književnog društva.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;


Bila je supruga književnika Milorada Pavića.

== Književni rad ==

Mihajlović je književni rad započela književnokritičkim, teorijskim i bibliografskim tekstovima, a potom je objavljivala prozu, putopise i eseje.

Prvu knjigu, ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića'', objavila je 1992. godine. U kasnijim knjigama zastupljeni su putopis, autobiografska proza, esej, dokumentarna građa i fikcija.

Putovanje je jedan od čestih motiva njene proze. ''Putni album'' sastavljen je od pet putopisnih celina, dok je ''Pariski poljubac'' koncipiran kao avanturističko-putopisni roman čija se radnja odvija tokom četiri dana u Parizu.

U knjizi ''Rodoslov prijatelja. Spomenar-album'' (2024) objedinila je sećanja, anegdote i fotografije iz privatne arhive o više od pedeset ličnosti iz književnog, umetničkog i javnog života sa kojima su se ona i Milorad Pavić družili tokom više decenija.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/magazin/kultura/vesti/5632885/rodoslov-prijatelja--spomenar-album-jasmine-mihajlovic-pisca-i-supruge-milorada-pavica.html |title=Rodoslov prijatelja – spomenar-album Jasmine Mihajlović, pisca i supruge Milorada Pavića |website=RTS |date=22. 1. 2025. |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}&lt;/ref&gt;

U intervjuu za ''Avant Art Magazin'' Mihajlović je govorila o odnosu sopstvenog književnog rada i javne uloge supruge i književne naslednice Milorada Pavića, opisujući svoj položaj kao predstavljanje „dva pisca“ — Pavića i sebe.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.avantartmagazin.com/jasmina-mihajlovic-razgovor/ |title=Jasmina Mihajlović: Moja je sudbina da predstavljam dva pisca |website=Avant Art Magazin |language=sr |access-date=5. 9. 2026. |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905085605/https://www.avantartmagazin.com/jasmina-mihajlovic-razgovor/ |archive-date=2026-09-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Trilogija ==

Godine 2026. Mihajlović je pod pseudonimom Claire Delaunay objavila trilogiju romana.&lt;ref name=&quot;trilogija&quot;&gt;{{cite web |url=https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ |title=Trilogija |website=Jasmina Mihajlović |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}&lt;/ref&gt;

* ''Pasaž'' — objavljen 9. jula 2026.
* ''Između'' — objavljen 9. avgusta 2026.
* ''Drugi život'' — 2026.&lt;ref name=&quot;trilogija&quot;/&gt;

== Rad sa Miloradom Pavićem i njegova književna zaostavština ==

Jasmina Mihajlović se od kraja osamdesetih godina profesionalno bavi stvaralaštvom Milorada Pavića kao književni kritičar, bibliograf i priređivač. Njihova profesionalna saradnja započela je pre braka, radom na bibliografiji Pavićevog dela i proučavanjem njegove proze.

Za Pavićeva sabrana dela u izdanju Prosvete sačinila je ''Prilog za bibliografiju Milorada Pavića'', objavljen 1990. u knjizi ''Anahoret u Njujorku'', a potom i kao zasebno izdanje 1991.

Za ''Godišnjak Srpske akademije nauka i umetnosti'' izradila je biografiju i bibliografiju Milorada Pavića, objavljenu 1991, a zatim i kao zasebno izdanje SANU 1992.

Godine 1992. objavila je studiju ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića''.

Godine 1993. učestvovala je u redakciji i izboru propratnih tekstova za pet knjiga edicije ''Sve Pavićeve priče i jedna drama'' i sačinila selektivne bibliografije za pojedinačne knjige.

Za deset knjiga ''Sabranih dela Milorada Pavića'' u izdanju Draganića 1996. radila je kao priređivač, a proširena ''Bio-bibliografija Milorada Pavića'' objavljena je u okviru edicije i kao zasebno izdanje.

Tokom braka Mihajlović i Pavić zajedno su napisali ''Dve kotorske priče. Tri stola'' (1998) i ''Ljubavni roman u dve priče'' (2004).

Posle Pavićeve smrti 30. novembra 2009. nastavila je da se bavi njegovom književnom zaostavštinom, izdavanjem i prevođenjem dela, saradnjom sa domaćim i stranim izdavačima i prevodiocima, bibliografijom i dokumentovanjem književne, naučne, pozorišne, filmske, radijske, audio i digitalne recepcije njegovog dela.

Mihajlović je staratelj Legata Milorada Pavića u Beogradu. Legat obuhvata piščevu biblioteku, rukopise, prepisku, arhivsku građu, fotografije, nagrade, umetnička dela i lične predmete i dostupan je istraživačima i drugim zainteresovanim korisnicima u skladu sa pravilima Legata.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/1581/legat-milorada-pavica-svedok-svetske-slave-i-domaceg-zaborava.html |title=Legat Milorada Pavića – svedok svetske slave i domaćeg zaborava |website=UNS Press centar |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}&lt;/ref&gt;

Na zvaničnom sajtu ''[https://www.khazars.com/ Milorad Pavić — khazars.com]'' sistematizovana je obimna digitalna arhiva koja obuhvata bibliografiju, prevode, posthumna izdanja, književnu kritiku, intervjue i dokumentaciju o pozorišnoj, filmskoj, radijskoj, audio i digitalnoj recepciji Pavićevog dela.

== Mediji i javni nastupi ==

Mihajlović je tokom više decenija učestvovala u književnim, televizijskim i radijskim emisijama i davala intervjue domaćim i stranim medijima. Teme razgovora obuhvataju njeno književno stvaralaštvo, savremenu književnost, delo i međunarodnu recepciju Milorada Pavića i rad na njegovoj književnoj zaostavštini.

Intervjui u štampi, televizijske i radijske emisije, audio-video zapisi, književne promocije i druga javna gostovanja sistematizovani su u ''[https://jasminamihajlovic.com/mediji/ Medijskoj arhivi Jasmine Mihajlović]''.

== Bibliografija ==

=== Knjige ===

* [https://www.rastko.rs/rastko/delo/11318 Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića] — Prosveta, Beograd, 1992, 191 str.
* ''Dve kotorske priče. Tri stola'' — sa Miloradom Pavićem, Dereta, Beograd, 1998, 72 str.; drugo izdanje 2005.
* ''Privatna kolekcija'' — Dereta, Beograd, 2000; 2001, 2004, 2005.
* ''Putni album'' — Dereta, Beograd, 2004; 2005; 2006.
* ''Ljubavni roman u dve priče'' — sa Miloradom Pavićem, Čigoja štampa, Beograd, 2004, 63 str.
* ''Ljubav bez tajni: sa rečnikom nepoznatog'' — Dereta, Beograd, 2005, 138 str.
* ''Ljubav sa rečnikom nepoznatog'' — Ljubitelji knjige, Novi Sad, 2006; dva izdanja 2007.
* ''Pariski poljubac'' — Ljubitelji knjige, Novi Sad, 2007, dva izdanja; Zavod za udžbenike, Beograd, 2010.
* ''Putna kolekcija'' — Alnari, Beograd, 2008, 254 str.
* ''Na obali Hazarskog mora'' — Laguna, Beograd, 2014, 163 str.
* ''Dosadna knjiga. Svaštara'' — Dereta, Beograd, 2019; 2020, 314 str.
* ''Rodoslov prijatelja. Spomenar-album'' — Službeni glasnik, Beograd, 2024, 172 str.
* [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Pasaž] — 2026.
* [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Između] — 2026.
* [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Drugi život] — 2026.

=== Prevodi knjiga ===

Proza i književnokritički i esejistički tekstovi Jasmine Mihajlović prevođeni su na engleski, ruski, slovenački, ukrajinski, grčki, azerbejdžanski, gruzijski i kineski jezik.

* ''Ljubezenski roman v dveh zgodbah'' — sa Miloradom Pavićem, Ma-no, Nova Gorica, 2006, slovenački; prevod Nives Vidić.
* ''Парижский поцелуй'' — Azbuka, Sankt Peterburg, 2007, ruski; prevod Larisa Saveljeva.
* ''The Paris Kiss'' — Amazon Kindle, 2011, engleski; prevod Dragana Rajkov.
* ''On the Shores of the Khazar Sea'' — Amazon Kindle, 2014, engleski; prevod Dragana Rajkov.
* ''Xəzər dənizinin sahillərində'' — Baku, 2015, azerbejdžanski; štampano i digitalno izdanje.
* ''ხაზართა ზღვის ნაპირებზე'' — Intelekti, Tbilisi, 2015, gruzijski, ISBN 978-9941-458-57-6.
* ''На берегах Хазарского моря'' — Centropoligraf, Moskva, 2017, ruski.
* [https://webpac.tongji.edu.cn/opac/item.php?marc_no=536e32415273326f7a37425a6442596b454276754f513d3d 爱情故事的两个版本] — ''Ljubavni roman u dve priče'', sa Miloradom Pavićem, Zhejiang Literature and Art Publishing House, Hangzhou, 2018, kineski; prevod Liu Yuan, 185 str., ISBN 978-7-5339-5326-3.
* ''巴黎之吻'' — ''Pariski poljubac'', Zhejiang Literature and Art Publishing House, 2018, kineski.
* ''太阳船上的孩子'' — ''Dete sunčeve barke'' / tekst iz ''Putnog albuma'', Zhejiang Literature and Art Publishing House, 2018, kineski.
* ''На березі Хозарського моря'' — Folio, Harkov, 2020, ukrajinski; prevod Olena Koncevič, 184 + [1] str., ISBN 978-966-03-8961-8.
* ''Travel Album'' — Amazon Kindle, 2022, engleski.

=== Naučni, književnokritički i bibliografski radovi ===

* ''„Termin ‘video’“'' — ''Naš jezik'', Beograd, 1985, XXVI, 4–5, str. 241–253.
* ''„Slojevi i značenja u ‘Gvozdenoj zavesi’ Milorada Pavića I–II“'' — ''Književnost'', Beograd, 1987.
* ''„Pavle Sofrić – zaboravljena ličnost srpske kulture. Jedan vid kulturno-antropološke kritike“'' — Institut za književnost i umetnost, Beograd, 1989.
* ''„Dvostrukost vida jedne pozorišne predstave“'' — ''Književna reč'', 25. maj 1990, XIX, br. 364, str. 23.
* ''„Slojevitost pripovedačke proze Milorada Pavića“'' — Radio Sarajevo, ''Treći program'', 1990, XVIII, 66–67, str. 51–83.
* ''„Ko je Ishak u Dervišu i smrti Meše Selimovića?“'' — Radio Sarajevo, ''Treći program'', 1990, XVIII, 66–67, str. 84–102.
* [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-dusa_telo.html „Predeo slikan čajem kao ekološki roman“] — ''Književnost'', 1990.
* ''„Beleška o Pavlu Sofriću Niševljaninu“'' — u: Pavle Sofrić, ''Glavnije bilje u narodnom verovanju i pevanju kod nas Srba'', BIGZ, 1990, str. 273–280.
* ''„Bio-bibliografski podaci o Miloradu Paviću“'' — u: Ana Šomlo, ''Hazari, ili obnova vizantijskog romana'', Beograd, 1990, str. 169–178.
* ''„Prilog za bibliografiju Milorada Pavića“'' — u: ''Anahoret u Njujorku'', Prosveta, 1990, str. 231–305; zasebno izdanje 1991.
* ''„Rečnik plemenitih utisaka“'' — ''Vršačka kula'', 23. oktobar 1991, br. 17/268, str. 7.
* ''„Knjiga o knjizi“'' — ''Novine Beogradskog čitališta'', 1991, I, 1–2, str. 14.
* ''„Razgovori sa piscima ili Kreativni lov u knjizi Hazari, ili obnova vizantijskog romana“'' — ''Književnost'', 1991, 11–12, str. 1494–1498.
* ''„Efekat beskrajne priče. Elementi postmoderne poetike Milorada Pavića“'' — ''Sveske'', 1991, br. 10, str. 80–83.
* ''„Milorad Pavić redovni član“'' — biografija i bibliografija, ''Godišnjak SANU za 1991.'', knj. XCVIII, str. 401–449; separat, SANU, 1992.
* [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-dusa_telo.html „Unutrašnja strana vetra ili roman o žudnji za celinom“] — ''Književnost'', 1992, 3–4, str. 523–527.
* ''„Neki istorijski izvori o Hazarima i njihova transpozicija u Hazarski rečnik Milorada Pavića“'' — zbornik Instituta za književnost i umetnost, str. 467–476.
* [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-elements.html „Elements of Milorad Pavić's Postmodern Poetics“] — ''Serbian Studies'', 1993, vol. 7, br. 1, str. 33–38; rad predstavljen na XIX kongresu FILLM, University of Brasilia, 1993.
* ''„Ubij tuđeg junaka“'' — ''Borba'', 9–10. oktobar 1993.
* ''„Čitanje i pol“'' — ''Savremena srpska proza 5'', Trstenik, 1993/94, str. 21–28.
* ''„Hiperknjiževnost“'' — ''Srpski književni magazin'', 1994, III/3, str. 7–10.
* ''„Milorad Pavić i hiperbeletristika“'' — ''Računari'', 1995, br. 106, str. 62–63.
* ''„Proza Milorada Paviča i gipertekst“'' — ''Иностранная литература'', Moskva, 1995, br. 7, str. 145–147.
* ''„Tri stola“'' — ''Književnost'', 1995, 7–9, str. 872–881.
* ''„Kulturna baština čovečanstva“'' — ''Glas – Srbi sveta'', 1995, III/29, str. 36.
* ''„Jedno putovanje u Grčku ili Doručak kod Citurasa“'' — ''Književnost'', 1996, 11–12, str. 1482–1497.
* [https://www.ff.uns.ac.rs/sr-lat/fis/karton_predmeta/15DFK33 „Bio-bibliografija Milorada Pavića“] — u: ''Anahoret u Njujorku'', ''Sabrana dela Milorada Pavića'', Draganić, 1996, str. 165–418; zasebno izdanje 1997.
* ''„Rusija u Winwordu“'' — ''Književnost'', 1998, 1–2, str. 245–282.
* ''„Tri stola“'' — ruski prevod, ''Иностранная литература'', Moskva, 1998, br. 4, str. 117–124.
* ''„Pariz je dezodorans za dušu“'' — ''Književna reč'', jul 1998, br. 502, str. 31–34.
* ''„Landscape Painted with Tea as an Ecological Novel“'' — ''The Review of Contemporary Fiction'', vol. 18, br. 2, 1998, str. 191–203.
* [https://khazars.com/index.php/en/reception/i-2/milorad-pavic-and-hyperfiction.html „Milorad Pavić and Hyperfiction“] — ''The Review of Contemporary Fiction'', vol. 18, br. 2, 1998, str. 214–220.
* [https://www.avantartmagazin.com/milorad-pavic-i-rusi-istorija-jedne-ljubavi/ „Milorad Pavić i Rusi – istorija jedne ljubavi“] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — 2007.
* [https://mail.khazars.com/index.php/sr-yu/biografija/ziveti-za-knjizevnost-do-poslednje-strune-svog-dnk.html „Živeti za književnost do poslednje strune svog DNK“] — u: ''Pavićevi palimpsesti'', Fondacija Račanska baština, Bajina Bašta, 2010.
* [https://www.knjizara.com/pdf/148660.pdf „Ko je Šekspir?“] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — uvodni tekst u: ''Šekspirijens'', priredio Miloš Latinović, Vulkan izdavaštvo, Beograd, 2016, str. 19–24, ISBN 978-86-10-01788-5.
* ''„Elementi za atribuciju autora knjige Putničke beleške iz 2349. god. po Hr. rođ.“'' — ''Gradina'', Niš, 2026, u štampi.

=== Priređivački i bibliografski rad ===

* ''Glavnije bilje u narodnom verovanju i pevanju kod nas Srba'' — Pavle Sofrić Niševljanin, BIGZ, Beograd, 1990; beleška o piscu, bibliografija Sofrićevih radova i literatura o njemu.
* ''Hazari, ili obnova vizantijskog romana. Razgovori sa Miloradom Pavićem'' — Ana Šomlo, Beograd, 1990; bio-bibliografski podaci o Paviću.
* ''Anahoret u Njujorku'' — Sabrana dela Milorada Pavića, Prosveta, 1990; ''Prilog za bibliografiju Milorada Pavića''.
* ''Milorad Pavić redovni član'' — biografija i bibliografija, SANU, 1991/1992.
* ''Sve Pavićeve priče i jedna drama'', knj. 1–5 — Bata / North American / Orbis, 1993; redakcija i izbor propratnih tekstova.
* ''Gvozdena zavesa'' — selektivna bibliografija, 1993.
* ''Konji svetoga Marka'' — selektivna bibliografija, 1993.
* ''Ruski hrt'' — selektivna bibliografija, 1993.
* ''Izvrnuta rukavica'' — selektivna bibliografija, 1993.
* ''Zauvek i dan više. Pozorišni jelovnik'' — selektivna bibliografija, 1993.
* [https://www.khazars.com/ Sabrana dela Milorada Pavića] — deset knjiga, Draganić, Beograd, 1996; priređivanje.
* [https://www.ff.uns.ac.rs/sr-lat/fis/karton_predmeta/15DFK33 Bio-bibliografija Milorada Pavića] — Draganić, 1996; zasebno izdanje 1997.
* [https://www.khazars.com/index.php/sr-yu/dela/posthumna-izdanja.html Posthumna izdanja Milorada Pavića] — kontinuirano bibliografsko evidentiranje posthumnih izdanja i prevoda.
* [https://www.khazars.com/ Digitalni arhiv Milorada Pavića] — bibliografsko i dokumentaciono praćenje izdanja, prevoda i međunarodne recepcije Pavićevog dela.

== Antologije ==

* ''Antologija pripovedaka srpskih književnica'' — izbor i priredio Rajko Lukač, Zepter Book World, Beograd, 2002.
* ''Ugriz strasti: priče erotske fantastike'' — uredio Pavle Zelić, Društvo ljubitelja fantastike „Lazar Komarčić“, Beograd, 2007; priča Jasmine Mihajlović „Uhvaćeni delići snova J. M.“

== Nagrade ==

* Deretina knjiga godine, 2004 — za ''Putni album''.

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==

* [https://jasminamihajlovic.com/ Zvanični sajt Jasmine Mihajlović]
* [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Trilogija]
* [https://jasminamihajlovic.com/mediji/ Mediji — intervjui, štampa, televizijski, radijski i audio-video zapisi]
* [https://www.crticeisitnice.com/ Crtice i sitnice]
* [https://www.khazars.com/ Milorad Pavić — zvanični sajt]
* [https://jasminamihajlovic.com/2026/08/saradnja-koja-traje-milorad-pavic-i-jas/ „Saradnja koja traje: Milorad Pavić i Jasmina Mihajlović“] — 31. avgust 2026.</text>
      <sha1>mpw4y31z9frjsobla26yqhaap97cnnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Slovenija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>175717</id>
    <revision>
      <id>42696421</id>
      <parentid>1762494</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="0tt4e0rhud45df5sdek0i8qvk0urmyv" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Slovenia.svg|35px]]
| govori o = naselju u Sloveniji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Sloveniji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Sloveniji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Slovenija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0tt4e0rhud45df5sdek0i8qvk0urmyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saradnja četnika s Nedićevom vladom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176884</id>
    <revision>
      <id>42696721</id>
      <parentid>42694827</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52047-51</username>
        <id>396422</id>
      </contributor>
      <origin>42696721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575188" sha1="bdbfmexwv249fq79qsr17g5ia3zhk4s" xml:space="preserve">{{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}}
[[Datoteka:DragoljubMihailovic8e09281v.jpg|thumb|175px|Pukovnik [[Dragoljub Mihailović]]]]
'''Kolaboracija četnika s Nedićevom vladom''' predstavlja jedan vid [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu|kolaboracije četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]. Osnovni cilj saradnje [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika sa kvislinškom Nedićevom vladom bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]].

U prvoj godini okupacije, saradnja jedinica pod komandom Draže Mihailovića sa Nedićevom vladom se prvenstveno odvijala kroz [[Legalizovani četnici|legalizaciju četničkih odreda]]. Procesom legalizacije su mnogi četnici (oko dvije trećine pripadnika Mihailovićevih snaga u Srbiji 1941. godine&lt;ref&gt;[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]&lt;/ref&gt;) službeno postali oružana formacija integrisana u okupacioni sistem. 17. januara 1942. godine, prema nemačkim podacima, 72 oficira i 7.963 četnička borca su bili pod komandom srpske žandarmerije. Legalizovani četnici su tada bili većinom Pećančevi, dok su oko 2000-3000 njih bili Mihailovićevi četnici.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}} Već sredinom maja 1942. godine, dva četnička pomoćna korpusa su brojila 13.400 oficira, podoficira i vojnika.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}}

[[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije Jugoslavije:
{{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214.}}}}

== Saradnja sa Aćimovićevom upravom 1941. ==

Predsednik [[Savet komesara|Saveta komesara]], prve kvislinške vlade u okupiranoj Srbiji, [[Milan Aćimović]], tokom okupacije najviše se eksponirao u saradnji sa pokretom pod komandom Draže Mihailovića, još od prvih meseci okupacije. Na osnovu jednog potonjeg dokumenta, odnosno Aćimovićeve izjave, može se naslutiti da je Aćimović doprineo da okupator ne izvrši planirane aktivnosti uperene protiv Mihailovića još u junu 1941:

{{izdvojeni citat|Što se tiče moga stava prema nacionalnim ljudima u šumi, navešću jedan slučaj: odmah u početku okupacije, u toku meseca maja ili početkom juna, Nemci su bili organizovali jednu veću akciju da bi očistili naše šume od ostataka jugoslovenske vojske, kako su nam sami govorili. Tu se u prvom redu mislilo na Dražu i njegove ljude. Ja sam Nemcima isticao nekorisnost i čak štetnost te akcije, govoreći da će za vreme okupacije biti uvek ljudi koji će odlaziti u šumu i bolje je da tamo padnu pod uticaj jednog nacionalno trezvenog čoveka nego pod uticaj komunista. Nemci su te razloge primili i tako do te akcije nije došlo. Ja sam stajao na stanovištu da Dražin cilj mora da bude i naš cilj. Naš rad treba diskretno da koordinira, a nikako da se sukobljava. Između Draže, odnosno njegovih ljudi, i mene bio je stalni kontakt.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/209-210.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/9_4.htm |title=Ratko Martinović - OD RAVNE GORE DO VRHOVNOG ŠTABA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Aćimović tvrdi da je još prije formiranja Nedićeve vlade trebalo da 
dođe do sastanka između njega i Mihailovića u okolini Valjeva, ali da su partizani presjekli put. U izvještaju (bez datuma, moguće s početka 1944. godine&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;) Mihailovićevih predstavnika o razgovoru sa Milanom Aćimovićem još se dodaje:
{{izdvojeni citat|Reći ću vam da sam još u prvim danima okupacije, kada su došli ljudi sa Ravne gore kod mene, njima kazao: Pitajte Dražu da li on smatra ovaj naš posao nenacionalnim i nekorisnim po srpski narod, ako ga tako smatra, mi ćemo se odmah svi povući, jer ne želimo niti hoćemo da cepamo jedinstvo srpskog naroda. Kako su ta lica te moje reči prenela, ja ne znam, ali su mi doneli odgovor da treba ostati na poslu i raditi u korist naroda... Po mom mišljenju, u zemlji je trebalo voditi borbu protiv komunista. Što se tiče Draže, stajao sam na stanovištu da se borba protiv njega ne samo ne sme voditi nego se mora naći načina da se naš rad koordinira sa njegovim.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;}}

=== Uspostavljanje saradnje ===

Prvi kontakt pokreta pod rukovodstvom pukovnika Dragoljuba-Draže Mihailovića uspostavljen je krajem maja 1941. posredstvom rezervnog potporučnika Vladimira Lenca, vođe omladinske organizacije [[ZBOR|Jugoslovenskog narodnog pokreta Zbor]] [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] na [[Sveučilište u Zagrebu|Zagrebačkom sveučilištu]], koji se povlačio iz Bosne sa Mihailovićevom grupom, nakon Aprilskog rata, da bi se potom zajedno sa Mihailovićem stacionirao na [[Ravna Gora|Ravnoj gori]]. Prema tvrdnjama koje je 1949. objavio Ljotićev saradnik [[Boško Kostić]], potporučnik Lenac je dobio zadatak od pukovnika Mihailovića da uspostavi vezu sa Dimitrijem Ljotićem i da zatraži materijalnu pomoć za Mihailovićevu organizaciju. Ljotić je Lencu predložio da novac potraži od desetak imućnijih Beograđana, od kojih je prikupljena znatna suma novca. Lenac se više nije vraćao na Ravnu goru.
Prema Kostićevom svedočenju, oko 10. juna 1941. u Beograd je dolazio i Mihailovićev izaslanik poručnik Slavko Pipan, sa sličnim zadatkom kao i Lenac. Pipan se takođe sastao sa Ljotićem i, prema Kostićevom svedočenju, &quot;i Pipanu je data veća suma novca da ponese Draži&quot;. 
Slavko Pipan je posetio Beograd ponovo u drugoj polovini jula 1941. I ovog puta je usledio sastanak sa Ljotićem, na kom su bili prisutni Lenac, Kostić i Ratko Parežanin (koji je o ovom sastanku svedočio 1971). Ljotić je sugerisao Kostiću i Parežaninu da putuju na Ravnu goru kako bi se uspostavio tešnji kontakt sa Mihailovićem. Međutim, do ovog putovanja nije došlo zbog vesti da su ravnogorski četnici započeli saradnju sa partizanskim pokretom.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_4.htm |title=Nikola Milovanović, Draža Mihailović, Beograd, 1991 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

[[Tanasije Dinić]], rezervni pukovnik [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]] i zamenik Milana Aćimovića, komesara Ministarstva unutrašnjih poslova i predsednika Saveta komesara (Dinić je bio jedan od glavnih stubova kvislinškog aparata; od 1942. do 1943. je na mjestu ministra unutrašnjih poslova, potom ministar socijalne politike i narodnog zdravlja u Nedićevoj vladi), u izjavi koju je dao na saslušanju pred isljednim organima [[OZNA]]-e, 25. februara 1946, pored ostalog je govorio i o kontaktima Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem, te o navodnom protivljenju toj saradnji od strane Milana Nedića: 
{{izdvojeni citat|Saradnja između Aćimovića i Draže Mihailovića bila je Nemcima poznata, te prema tome ja nisam imao potrebe da o toj saradnji obaveštavam [[Gestapo]]. Ja se sećam još iz 1941. g., kada su Nemci sklopili sporazum sa [[Kosta Pećanac|Kostom Pećancem]]. Tom prilikom sam naišao u Upravni štab gde sam zatekao Aćimovića, Krausa, Kisela i, mislim, Helma. Pili su šampanjac i Aćimović je tada rekao kako ćemo proslaviti uskoro sastanak sa Dražom. Još pre ovoga Aćimović je dobio od Nemaca 10 miliona dinara, radi pomaganja organizacije DM. Aćimović je u svakom pogledu favorizovao i podržavao organizaciju D. M.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_5.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118094108/https://znaci.org/00001/154_5.pdf |date=2022-11-18 }}, str. I/375.&lt;/ref&gt;}}

Prema tvrdnjama pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], vršioca dužnosti komandanta kvislinške žandarmerije od 24. juna 1941, s njegove je strane uspostavljen kontakt sa saradnicima Draže Mihailovića još 28. maja 1941. Veze između pukovnika Trišića i Mihailovića nastavljene su i kasnije tokom leta 1941, posredstvom jednog Trišićevog kurira. Ovi podaci publikovani su 1960.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/211, fus. 5.&lt;/ref&gt;

Pukovnik Trišić, s pozicije tadašnjeg zapovjednika žandarmerije, od prvih dana okupacije stupa u kontakt sa pukovnikom Mihailovićem i stavlja mu se u službu, a po sopstvenom svjedočenju u emigraciji:
{{izdvojeni citat|Svi žandarmi su odmah prihvatili sve nacionalne odrede, kako pukovnika Draže Mihailovića, tako isto đenerala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] i vojvode [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]...&lt;ref&gt;Јован П. Тришић, О Милану Недићу, Виндзор, 1960, стр. 90–91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 29–30.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Jovan Trišić]]}}

Prema Trišićevim zapisima po okončanju rata, u ravnogorsku organizaciju ga je uključio major [[Radoslav Đurić]], i to sa zadatkom da pribavlja službene legitimacije i objave za putovanja, kao i da vrši obavještajnu djelatnost u korist četnikâ.&lt;ref&gt;Јован П. Тришић, „Први дани рата у Јужној Србији и прилажење покрету Драже Михаиловића“, у: Гласник српског историског-културног друштва „Његош“, 1962, свеска десет, стр. 86.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 479.&lt;/ref&gt;

O kontaktima koje je uspostavio sa Mihailovićem tokom maja i juna 1941. godine, pukovnik Trišić u svojoj knjizi “O Milanu Nediću” piše:

{{izdvojeni citat|U Beograd sam stigao (iz Skoplja) 24. maja i svi žandarmi su upućeni u Komandu žandarmerije. Već 28. maja ja sam se lično sastao sa jednim Dražinim kurirom. Kurir je bila žena, koja je došla sa Ravne gore, noseći nekoliko pisama od Draže, a pored toga imala je i zadatak da uhvati vezu sa nekim đeneralima koji su bili u Beogradu kao i sa još nekim oficirima i viđenim ličnostima... Ja sam postavljen za v.d. komandanta žandarmerije u okupiranoj Srbiji, 24. juna 1941. ali sam od advokata Čede Arsenijevića ranije o tome bio obavešten, radi čega sam dva puta uputio na Ravnu goru moga kurira Milana Ivezića da o tome obavesti pukovnika Dražu i da mi Draža po tom pitanju daje svoje mišljenje. Draža se je s tim složio.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;}}

Sredinom jula 1941, pukovnik Trišić i njegovi saradnici su se sastali sa poručnikom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], jednim od organizatora ravnogorskog pokreta u valjevskom kraju. Specijalni izaslanik Komesarijata unutrašnjih dela poslao je 17. jula iz Valjeva izvještaj Milanu Aćimoviću u kom se prenose stavovi poručnika Nedića o partizanima, s jedne, kao i o okupatorskim i kvislinškim vlastima, s druge strane:
{{izdvojeni citat|Poručnik Nedić bio je obučen u seljačko odelo, sa šubarom i izjavio je sledeće: &lt;br /&gt; 'Mi koji se nalazimo po šumama nemamo nikakve veze sa ovom terorističkom akcijom komunista. Oni su stupili sa nama u vezu i tražili da se pridruže nama. Mi smo ih odbili i prebacili im što vode ovakvu jednu akciju koja može Srbiji da nanese samo zlo.'

Tom prilikom pukovnik Draža Mihailović rekao je delegatu komunističke grupe doktoru Jovanoviću Miodragu, da ako se desi još jedan akt sabotaže od njihove strane, da će ih oni progoniti i uništiti...

Gospodin Nedić dalje navodi da oficiri i podoficiri i drugi koji se nalaze u šumi ne žele da čine ništa što bi moglo da izazove nemačke vlasti na reakciju. Pozdravljaju novu uredbu о ovogodišnjoj vršidbi žitarica, za koju kažu da je umesno doneta.

Isto tako priznaju rad ministra, gospodina Aćimovića i poznato im je sa kakvim se on teškoćama bori, kao i da njegovom zaslugom nisu novopopisani aktivni oficiri otišli u logore. [...]

Gospodin Nedić obećao je da će oni uticati na ona lica koja nisu komunisti, a koja se nalaze iz neobaveštenosti u njihovim grupama, da se vrate svojim kućama. Što se tiče vođa, ukoliko produže sa sabotažama oni će ih likvidirati. Oni dalje pozdravljaju akciju srpskih vlasti na uništenju ovih grupa, kao i svih onih koji se bave pljačkanjem i napadima na srpski živalj... Isto tako obećao je davanje podataka o mestu boravka komunističkih grupa žandarmima.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 127-128.&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Trišić se u dva navrata i lično sastao sa Dražom Mihailovićem, u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]], u [[Struganik]]u, i to 14. jula i 19. avgusta 1941, preuzimajući instrukcije za dalji rad.&lt;ref&gt;Милисав Секулић, Пуковник Јован П. Тришић. Ратни дневник и биографија, Београд, 2014, стр. 96-102.&lt;/ref&gt; Kako Trišić navodi u svojim sjećanjima poslije rata, on nije sreo pukovnika Dražu Mihailovića prilikom prve posjete [[Ravna gora|Ravnoj gori]], već jednog od njegovih najbližih saradnika majora [[Aleksandar Mišić|Aleksandra Mišića]]. Trišić piše: „Govorilo se, uglavnom, o Komesarskoj upravi. Iz tog razgovora sam zaključio da Milan Aćimović i [[Ilija Paranos]] uživaju poverenje na Ravnoj gori... Dalje se govorilo o teškoj situaciji, čiji se kraj nije mogao da sagleda, o tome kako treba narodu pomoći i o saradnji između žandarmerije i Draže — ko će i kako održavati vezu.“&lt;ref&gt;Jovan Trišić, ''Prvi dani rata u Južnoj Srbiji i prilaženje pokretu pukovnika Draže Mihailovića'', »Glasnik« — Chicago, sveska 10/1962, str. 87–89.&lt;/ref&gt; Na sastanku održanom avgusta 1941. godine, pukovnici Mihailović i Trišić zaključuju usmeni sporazum o saradnji četnika i žandarmerije:
{{izdvojeni citat|S Dražom su bili major A. Mišić i poručnik Voja Popović. Razgovarali smo veći deo noći i sutradan pre podne. Dotakli smo sva pitanja od opšteg interesa po srpski narod, a posebno o tešnjem povezivanju naše akcije... U pogledu budućeg rada, rekao je [Mihailović — prim.] da zbog tadašnje teške situacije ne namerava da preduzima nikakve akcije većeg značaja, pri čemu je istakao da su Nemci vrlo jaki, da nama niko ne može da pruži nikakvu pomoć i da oskudevamo u svemu. Zbog tih razloga, naglasio je, nama je potrebno da se, prvo, dobro organizujemo, da se solidno pripremimo, dobro naoružamo i da čekamo pogodan momenat kako bi naša akcija bila od stvarne koristi saveznicima. Meni je stavio u dužnost da, po mogućstvu, pojačam žandarmerijske stanice, da žandarmeriju što bolje naoružam i da u njene redove ubacim što veći broj njegovog ljudstva. Izjavio je da je zadovoljan držanjem žandarmerije i izrazio nadu da će ona odigrati značajnu ulogu u danom momentu.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 125.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Jovan Trišić]], prvi komandant kvislinške [[Srpske žandarmerije]]}}

О održavanju dobrih odnosa s kvislinškom žandarmerijom i njenim komandantom pukovnikom Jovanom Trišićem, posvjedočio je 1946. godine [[Beogradski proces|na sudskom procesu]] i sâm general Dragoljub Mihailović:
{{izdvojeni citat|Optuženi: [...] Moja je težnja bila da sve one koji su nosili oružje „bušimo“, da ulazimo u njihove redove i da ih na taj način pridobijemo u šumu. Ja sam tako uspeo da pridobijem Jovana Trišića i da sa njim stvorim plan. I taj je bio uhvaćen sa tim planom i odveden u ropstvo.

Pretsednik: Šta je on bio?

Optuženi: Bio je pod Nemcima komandant žandarmerije. Ja sam ga privukao i pridobio da sprovedemo organizaciju i da dobijemo veći broj ljudstva.

Pretsednik: Vi ste se tada povezali sa žandarmerijom koja je bila tada u službi okupatora?

Optuženi: Tačno.&lt;ref&gt;Издајник и ратни злочинац Дража Михаиловић пред судом: Стенографске белешке и документа са суђења Драгољубу-Дражи Михаиловићу, Београд, 1946, стр. 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jovan Marjanović 1941&quot;&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.&lt;/ref&gt;}}

Brojni oficiri Jugoslovenske vojske koji će se kasnije pridružiti [[JVuO]], tj. četnicima, u prvoj godini okupacije su bili na raznim dužnostima u strukturama kvislinške uprave. Tako je major [[Petar Baćović]], prije nego što je avgusta 1942. postao komandant četničke Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, bio šef kabineta Milana Aćimovića, ministra unutrašnjih poslova.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_80.htm Izveštaj komandanta četničke grupe odreda od 6. maja 1942. Draži Mihailoviću o akcijama protiv partizanskih jedinica na širem području Višegrada i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt; Prema sjećanjima Ljotićevog sekretara [[Boška Kostića]], Petar Baćović je bio šef kabineta dr [[Miloša Radosavljevića]], koji je do 29. januara 1942. bio ministar [[Poljoprivreda|poljoprivrede]] u Nedićevoj vladi.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 209.&lt;/ref&gt;

Takođe, [[Jezdimir Dangić]] je sarađivao sa kvislinškom upravom u Srbiji i to od prvih dana formiranja Saveta komesara Milana Aćimovića, s kojim je, sve do hapšenja od strane Njemaca aprila 1942, bio u najboljim odnosima. Od sredine maja do sredine avgusta 1941. godine, Dangić je bio na službi u Srpskoj žandarmeriji, a za vrijeme [[Ustanak u Srbiji|oružanog ustanka u Srbiji]] bio je raspoređen kao žandarmerijski oficir na granici prema [[Drina|Drini]], da bi nešto kasnije bio premješten u [[Bratunac]].&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274.&lt;/ref&gt;

Od oktobra 1941. do kraja februara 1942. na službi u žandarmeriji u Beogradu bio je i kapetan [[Slavoljub Vranješević]], koji će od kraja 1943. biti Mihailovićev komandant zapadne Bosne.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt;

Aćimovićeva uprava nije dugo potrajala, i ukinuta je 29. avgusta 1941. kada je uspostavljena Vlada nacionalnog spasa generala [[Milan Nedić|Milana Nedića]], ali je Aćimović u njoj nastavio obnašati funkciju ministra unutrašnjih poslova do 5. novembra 1942. godine.

Milan Aćimović je ostao u izuzetno bliskim odnosima sa Dražom Mihailovićem sve do maja 1945. godine, tj. do samog kraja okupacije. Na koncu, Aćimović je poginuo tokom [[Bitka na Zelengori|bitke na Zelengori]], dok se nalazio u Mihailovićevom štabu.&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 98.&lt;/ref&gt;

=== Svjedočenja o vezama Aćimovića i Mihailovića ===

[[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik za Jugoistok njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, nakon rata piše o saradnji Aćimovića i Mihailovića:
{{izdvojeni citat|Šta se sve događalo u četničkom taboru, o tome sam bio veoma dobro informisan. Nemački Vermaht je na svim frontovima imao odlične specijaliste za dešifrovanje poruka. Tako su šifrovane poruke Draže Mihailovića stizale i do mog radnog stola. Sem toga, stalno sam bio u vezi sa ministrom Aćimovićem, koji je bio politički izaslanik Draže Mihailovića u Beogradu, zatim sa posrednicima i kuririma, a bio sam i u direktnom kontaktu sa vođom četnika.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.&lt;/ref&gt;}}

[[Aleksandar Cincar-Marković]], ministar spoljnih poslova [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], potvrdio je 1946. godine pred istražnim organima da je Milan Aćimović istupao pred Nijemcima u svojstvu političkog predstavnika Draže Mihailovića. U svojoj izjavi, Cincar-Marković, između ostalog, svjedoči o pokušajima ponovnog uspostavljanja kvislinške vlade u [[Kitzbühel]]u, na teritoriji [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], gdje je bila smještena nakon evakuacije iz Beograda:
{{izdvojeni citat|Po pitanju priznanja Nedićeve vlade, pregovori koje su, sa nemačkom vladom, poveli Nedić i Spalajković prilično su se otegli iako su se oni pozivali na činjenicu da je Nemačka priznala i druge kvislinške vlade, kao bugarsku, rumunsku i mađarsku. Najzad, Nemačka je ponovo priznala Nedićevu vladu. Posle ovog priznanja Nedić i Ljotić su održali nekoliko sastanaka sa Nojbaherom i još nekim nemačkim funkcionerima, na kojima je bio i Milan Aćimović, koji je boravio sa grupom četnika u Semeringu, nedaleko od Beča i koji je zastupao interes četničkog vođe Draže Mihailovića. Na ovim sastancima, osećajući svu svoju političku malodušnost, prilikom upornog zahtevanja da se prizna Nedićeva vlada, Nedić i Ljotić su postavljali Nemcima nov zahtev: da to ne bude više srpska vlada, nego neki komitet sličan Vlasovljevom, da u ovaj komitet treba da uđu i predstavnici drugih organizacija, na prvom mestu Dražina organizacija. Ovo pitanje ostalo je nerešeno.&lt;ref&gt;AVII, Izjava Aleksandra Cincar-Markovića pred istražnim organima 1946.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]&lt;/ref&gt;}}

Iskaz Cincar-Markovića se gotovo u potpunosti poklapa sa tvrdnjama Boška Kostića, sekretara Dimitrija Ljotića, iznesenim u njegovim memoarima, izdatim u emigraciji nekoliko godina nakon rata:
{{izdvojeni citat|Za vreme našeg boravka u Beču Ljotić se prvo sastao sa đeneralom Nedićem i bivšim ministrom Milanom Aćimovićem, jednim od vodećih političkih ljudi Draže Mihajlovića. Na tom se sastanku razgovaralo šta treba činiti. Nedić je zahtevao, da ako on mora opet da obrazuje srpsku vladu, da u nju uđu đeneral Mihajlović i Ljotić i po četiri ministra iz njihovih grupa kao i dva neutralca. Dimitrije Ljotić se protivio tom traženju Nedićevom, smatrajući da Draža Mihajlović ne treba da ulazi ni u kakvu kombinaciju sa Nemcima.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 186.&lt;/ref&gt;}}

Uvjerljivo svjedočenje o mnogostrukim vezama Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem pružio je na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine [[Dragomir Jovanović|Dragomir–Dragi Jovanović]], predsednik Beogradske opštine, upravnik grada Beograda i šef [[Srpske državne bezbednosti]] u rangu ministra Vlade narodnog spasa:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Je li Aćimović održavao veze sa organizacijom DM?

Optuženi: Jeste. Poznato mi je da je održavao.

Pretsednik: Od kada?

Optuženi: Ja znam da Aćimovićeve veze sa organizacijom DM datiraju od konca 1941. godine, da su u 1942. godini došle do kulminacije, i da je Aćimović zbog toga imao u vladi konflikt sa Nedićem i Ljotićem i da je, zbog sumnjičenja o održavanju tih veza, morao dati ostavku.

Pretsednik: A kakva je bila uloga Aćimovića u Beogradu prema organizaciji DM?

Optuženi: Aćimović je smatran kao politički eksponent te organizacije. Bar ja sam ga tako smatrao.

Pretsednik: Može li se to zaključiti iz izvesnih činjenica?

Optuženi: Može.

Pretsednik: Na primer?

Optuženi: Preko Aćimovića su išle sve stvari. Kod Aćimovića su dolazili ljudi koji su dolazili bili u Beograd zbog održavanja veza sa Nedićem, Aćimović je bio neka vrsta političke veze u Beogradu. Takav je slučaj bio i sa Rakovićem kada je došao u Beograd.
 
Pretsednik: A kada je on došao u Beograd?

Optuženi: Avgusta meseca 1944. godine.

Pretsednik: Je li on sedeo kod Aćimovića?

Optuženi: Ja sam ga dva do tri puta video kod Aćimovića, a jedanput kod Ilije Mihailovića.

Pretsednik: Iz čega bi se još moglo zaključiti da je Aćimović bio politički savetodavac, eksponent organizacije DM u Beogradu?

Optuženi: Ja sam vodio više puta razgovore s njime o tome. On je bio prilično zakopčan; ali, prema njegovom držanju i govoru mogao sam zaključiti – a on to nije ni krio – da on pripada pokretu Draže Mihailovića.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|[[Dragomir Jovanović]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]]}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1941. ==
{{main|Ustanak u Srbiji 1941.}}
Nakon izbijanja [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji]], početkom jula 1941, ustanici su počeli oslobađati sve veći broj naseljenih mesta. [[Četnici]] pod komandom pukovnika Mihailovića uzimaju učešća u ustanku tek krajem avgusta 1941.
Međutim, istovremeno sa uzimanjem učešća u borbi protiv okupatora Mihailović je već početkom septembra 1941. uputio delegaciju na sastanak sa generalom Nedićem radi dogovora o zajedničkoj borbi protiv partizana. Delegaciju su činili potpukovnik Dragoslav Pavlović i potpukovnik Živojin Đurić i major [[Aleksandar Mišić]], dok im se u Beogradu pridružio major Radoslav Đurić.
O uspostavljanju veze pukovnika Mihailovića sa generalom Nedićem, šef Upravnog štaba opunomućenog komandanta korpusa u Srbiji general [[Harald Turner]] izvještava 6. novembra 1941:

{{izdvojeni citat|U vezi sa mojim dopisom o pukovniku Mihailoviću od 3. 11. 41. br. 4675/41 izveštavam vas o sledećem: &lt;br /&gt; I centrala Abvera izvestila je 2. 11. 41.:
1.) Srpski predsednik vlade Nedić ponovo pregovara sa pukovnikom Dražom Mihailovićem preko rtanjskog vojvode. Ovaj je poslednji put bio kod Mihailovića 4. 11, kada mu je dao iznos od 500 000 dinara i preneo časno obećanje generala Nedića da će se angažovati kod nemačkih vlasti da Mihailović ne bude zarobljen ili kažnjen.

2.) Dalje pregovore sa Mihailovićem je vodio pukovnik Popović koji mu je 1. 10. predao 500 000 dinara.

3.) Pukovnik Popović je 26. 10. bio poslednji put kod Mihailovića i predao mu još 2,500.000 dinara. Vratio se 30. 10. 41. sa Mihailovićevom izjavom da je ovaj spreman da se sa Nedićevim jedinicama bori protiv komunista pod uslovom da mu Nedić da obećanje da nemačke oružane snage neće preduzimati akciju protiv Mihailovića.&lt;ref name=&quot;znaci1981&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 868.&lt;/ref&gt;}}

Milan Nedić je na saslušanju pred jugoslovenskim organima 9. januara 1946. u vezi pregovora sa Mihailovićevim predstavnicima izjavio sledeće:

{{izdvojeni citat| Odmah po uspostavljanju moje vlade početkom septembra (1941.) kod mene je došla jedna delegacija Draže Mihailovića koju su sačinjavali pešadijski potpukovnik (Živojin) Đurić, major Aleksandar Mišić, i đeneralštabni (major Radoslav) Đurić sa originalnim punomoćjem Draže Mihailovića radi razgovora. Uslovi koje je postavio Draža bili su uglavnom ovi:

* Da se uspostavi red i mir u Srbiji.
* Da se povedu zajedničke borbe protiv partizanskih snaga.
* Da uspostavim vezu i legitimišem Dražu kod Nemaca.
* Da mu se dostavi izvesna svota novca radi isplate prinadležnosti njegovim oficirima i podoficirima.
* Da se po umirenju Srbije izvrši vojna akcija u Bosni radi umirenja.
* Da se pomogne Đukanović Vladi (treba: Blaži) u Crnoj Gori radi umirenja.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 17-18, fus. 13.&lt;/ref&gt;}}

Nedić je u istrazi takođe dodao: „Svi ovi predlozi i uslovi bili su prihvaćeni sa moje strane. Draža je dobio novac a Nemci su ovo odobrili.“&lt;ref&gt;Arhiv VII, k. 269, reg. br. 35/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 126.&lt;/ref&gt;

Prema istom saslušanju, Nedić je uglavnom prihvatio ove predloge:

{{izdvojeni citat|Pismeni ugovor između mene i te delegacije nije pravljen s obzirom da su sva trojica iz te delegacije bili moji oficiri meni dobro poznati, pa sam smatrao da nema potrebe za pismenim ugovorom, a oni to nisu ni tražili.
Između nas je napravljen sporazum o sledećem:

* O saradnji između mene, odnosno moje vlade i Draže Mihailovića za borbu protiv komunista u cilju njihovog uništenja.
* Da im odmah izdam novčanu pomoć da bi mogli izdati plate oficirima i podoficirima, kao i to da bi mogli kupiti životne namirnice za ishranu vojske.
* Da odmah odredimo jednog oficira za vezu koji će stalno biti pri štabu Draže Mihailovića.
* Da preko Nemaca izdejstvujem legalizaciju Draže Mihailovića i njegovih četnika u tome da ih Nemci ne gone i da se mogu slobodno kretati.
* Da posle čišćenja, odnosno uništenja komunista u Srbiji, moja vlada ukaže potrebnu pomoć Draži Mihailoviću radi smirenja građanskog rata u Bosni i Crnoj Gori.
* Da se posle formiranja vladinih odreda, s čime bi se bilo započelo, donese jedan operacijski plan između mene i Draže za čišćenje Srbije od komunista.&lt;ref&gt;Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића, Београд, 1979, стр. 77.&lt;/ref&gt;}}

Nedić je na saslušanju istakao da je nakon sklapanja sporazuma odmah izdao novčanu pomoć, koju je delegacija ponela sa sobom. Nedić je potom odmah otišao kod komandanta Srbije, generala Hajnriha Dankelmana, s molbom da odobri legalizaciju Mihailovićevih četnika, što je Dankelman odmah prihvatio. Nedić je potom odredio generalštabnog majora Marka Olujevića za vezu između njega i Draže Mihailovića. Nedić je uskoro obavešten da je Mihailović u celini prihvatio postignuti sporazum.&lt;ref name=&quot;vojnoistorijski1941&quot;&gt;Žarko Jovanović, &quot;Kolaboracija Draže Mihailovića sa kvislinzima u Srbiji 1941.&quot;, Vojnoistorijski glasnik, 1-2/1998, Beograd, 1998, str. 83.&lt;/ref&gt;

O sastanku s četničkom delegacijom, i uopšte o pregovorima vođenim tokom 1941. sa Mihailovićem, general Nedić je 12. novembra 1941. godine, preko agencije »Rudnik«, obavijestio javnost u Srbiji:
{{izdvojeni citat|Londonski radio dao je juče uveče vesti o prilikama u Srbiji, pa je izneo i potpuno netačno tvrđenje kako su tobož nemačke vlasti pregovarale sa pukovnikom Dražom Mihailovićem. Međutim, suprotno tome tvrđenju istina je da je Draža Mihailović slao svoje posrednike kako meni, tako i nemačkim vlastima radi pregovora... &lt;br /&gt; U vezi sa ovim izjavljujem da sam prilikom obrazovanja moje vlade pokušao da sve srpske nacionalne snage ujedinim radi spasa naroda i otadžbine, pa sam u tom cilju pregovarao sa Kostom Pećancem i Dražom Mihailovićem... Što se tiče Draže Mihailovića, i on je izjavio da želi da sarađuje na uništenju elemenata nereda, pa je u tu svrhu primio i novac od srpske vlade. Međutim, on je istovremeno pregovarao i sa komunistima.&lt;ref&gt;''Novo vreme'', 13. XI 1941.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 165.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/212, fus. 7.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Novinar [[Stanislav Krakov]] piše u emigraciji da je 6. septembra 1941. došlo do formiranja prvih oružanih jedinica Vlade Milana Nedića. Krakov, inače sestrić generala Nedića, citira riječi „jednog elitnog žandarmerijskog oficira” (njegov je identitet zaštitio inicijalima ''I. R. R.'') koji je prisustvovao smotri: „Ovaj 6-ti septembar je u stvari prvi dan građanskog rata u Srbiji”. Pored toga, Krakov navodi i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Baš ovog 6-og septembra 1941, na [[Banjica|Banjici]], u prisustvu generala [[Pante Draškića]], ministra rada u Nedićevoj vladi i pomoćnika ministra unutrašnjih dela [[Ceke Đorđevića]], kao i većeg broja oficira izvršeno je svečano formiranje osam vojničkih jedinica, koje su dobile naziv «srpski oružani odredi». [...] Već od prvog dana osnivanja ovih odreda, koji su odmah sa Banjice upućeni na teren, ocrtao se kakav će biti njihov stav na terenu u pogledu komunističkih partizana, koje su imali da gone i razbijaju, i odreda Draže Mihailovića sa kojima im je naređeno da sarađuju.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 159—160.&lt;/ref&gt;}}

[[Artiljerija|Artiljerijski]] major [[Boško Todorović]] bio je prije okupacije na službi u obaveštajnom odeljenju Generalštaba [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Nakon [[Aprilski rat|aprilskog rata]], radio je ljeta 1941. u organizaciji DM u Beogradu, da bi krajem augusta 1941. prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] kao opunomoćenik Draže Mihailovića,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_37.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SRPSKI NACIONALISTIČKI OTPOR IZVAN SRBIJE]&lt;/ref&gt; s ciljem stvaranja četničke organizacije na tom području. Bio je i prvi četnički komandant koji će, novembra 1941, sa Italijanima sklopiti [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sporazum o zajedničkoj borbi]] protiv NOP-a.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, str. 18.&lt;/ref&gt; Iz izvještaja koji je 2. septembra 1941. poslao Draži Mihailoviću iz istočne Bosne, gdje je smjestio štab, dâ se zaključiti i da je među četničkim oficirima bio jedan od prvih koji je pledirao za saradnju sa kvislinškom Vladom Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|Vrlo je važno za Srpstvo, da se Bosna oslobodi od ustaša vojno-četničkom akcijom pre nego što naša poluslobodna vlada u Beogradu diplomatskom operacijom (koja se verovatno već vodi, što potvrđuju i pojedini neprovereni glasovi) postigne pripojenje Bosne okupiranoj Srbiji.

Mišljenja sam da preokret u držanju [[Pećančevi četnici|»crnih« četnika]] — njihovo stavljanje u službu Nedića i posredno Nemaca — treba iskoristiti za nas na sledeći način:

1.  obavestiti narod: a) da četnički odredi redovne vojske ostaju i dalje potčinjeni isključivo našoj Vrhovnoj komandi — Kralju, ma kako se držali dobrovoljni četnički odredi, »crni«, »crveni« i ostali. b) za našu ofanzivnu akciju u Srbiji još nije vreme, ali da je vreme za borbu u Bosni — cilj: bar poluoslobođenje i prisajedinjenje poluslobodnoj Srbiji; [...]

3.  Stupiti na pogodan način u vezu sa Nedićem i ispitati da li ostaje veran kralju i dobar Srbin — u kom slučaju neće ometati, ako neće potpomagati naš rad — ili je izdajica, u kom slučaju se treba povući van njegovog domašaja — u Bosnu, u južnu Srbiju i u Sandžak, pa odande preduzeti borbu i protiv njega, uz pomoć sviju Srba koji su ostali verni kralju i položenoj zakletvi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Izveštaj komandanta četničkog odreda &quot;Boško Jugović&quot; od 2. septembra 1941. o vojnoj situaciji u istočnoj Bosni i stavu prema srpskoj kvislinškoj vladi]&lt;/ref&gt;}}

Naredbom br. 2 od 7. septembra 1941. general Milan Nedić imenuje majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] na službu u vojnom odeljenju pri Predsedništvu Ministarskog saveta. Major Piletić će kasnije postati jedan od Mihailovićevih komandanata u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]].&lt;ref name=&quot;Jovan Marjanović 1941&quot;&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII—Nda—19—5—4.&lt;/ref&gt;

Potporučnik [[Pavle Mešković]] je bio sa pukovnikom Mihailovićem još od kraja aprila 1941. godine u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Poslije toga, Mešković se nalazio u grupi od nekoliko desetina oficira i vojnika s kojima se Mihailović prebacio u Srbiju te stigao na [[Ravna gora|Ravnu goru]] 12/13. maja 1941. Kada je general Mihailović krenuo iz [[Srbija|Srbije]] za [[Crna Gora|Crnu Goru]] u proljeće 1942, odredio je Pavla Meškovića da bude njegov čovjek za vezu sa potpukovnikom [[Milanom Kalabićem]]. Nakon rata, Mešković je posvjedočio da je do povezivanja između Mihailovića i Nedića došlo već tokom embrionalne faze izgradnje kvislinškog aparata u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Po ulasku Nemaca u Beograd, obrazovani su tamo Komesarijati za razne poslove. Njih je ubrzo potom, krajem avgusta, zamenila Srpska Vlada na čelu sa đeneralom Milanom Nedićem. Nedić saziva zbor oficira i podoficira koji nisu otišli u ropstvo. Mihailović odobrava odlazak onih koji su tražili savet, jer je većina bila sa porodicama, a on nije mogao preuzeti odgovornost za toliki broj porodica, kad bi sve te ljude povukao u šumu. Najveći deo oficira i podoficira u Nedićevim formacijama (Poljska, Granična i Državna straža) ušao je u te odrede sa znanjem i odobrenjem D. Mihailovića i drugih komandanata pokreta. Poljska straža bila nam je odana od prvog dana skoro stoprocentno.&lt;ref&gt;Павле Мешковић, »На Равној гори«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 57. и 173.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_5.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PRVI KONTAKTI SA NOP I POKUŠAJI DA SE OBUSTAVI USTANAK]&lt;/ref&gt;}}

U »Političkom mjesečnom izvještaju« od 3. XII 1941, general Harald Turner iznosi detalje o pokušaju sklapanja sporazuma između Mihailovićevog pokreta i kvislinških strukturâ, uz blagoslov njemačkih vlasti:
{{izdvojeni citat|U toku meseca jula, na osnovu prethodnog odobrenja, komesar-ministar [[Milan Aćimović|Aćimović]] pokušao je da sa Mihailovićem sklopi sličan sporazum kao što je to učinjeno između [[Gestapo|policije državne bezbednosti Nemačke]] i [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]. Međutim, Mihailović je to izbegao. Prvih dana po stupanju na čelo vlade, to isto, takođe sa nemačkim odobrenjem, pokušao je i predsednik Nedić, koji je verovao da će mu kao armijskom generalu poći za rukom da na svoju stranu privuče bar deo oficira koji su se nalazili kod Mihailovića.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 124.&lt;/ref&gt;|General [[Harald Turner]]}}

=== Partizani razotkrivaju Mihailovića ===

Posle završetka razgovora i postizanja sporazuma sa generalom Nedićem, Mihailovićeva delegacija se iz Beograda vratila na Ravnu goru 6. septembra 1941. U međuvremenu na Ravnu goru je pošao i major Marko Olujević s poručnikom Slavkom Pipanom, obaveštajnim oficirom Draže Mihailovića. Njih dvojicu su, na putu za Ravnu goru, uhvatili partizani u Belanovici, 8. septembra 1941. Kod majora Olujevića, koji je ujedno bio i pomoćnik komandanta kvislinške žandarmerije, nađen je plan komande žandarmerije od 7. septembra 1941. za napad žandarma sa četnicima Draže Mihailovića sa linije Zvornik-Krupanj-Valjevo-Mionica. Posle saslušanja major Olujević je streljan 10. septembra, dok je poručnik Pipan uspeo da pobegne.&lt;ref&gt;Јован Марјановић, Устанак и НОП у Србији 1941, Београд, 1983, стр. 317.&lt;/ref&gt; Mihailović o svojoj saradnji sa Nedićem nije obavestio partizane.

Kolubarska četa [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] je prilikom zarobljavanja poručnika Ernesta Pipana zaplenila i jedan dokument Ministarstva unutrašnjih dela, u kome komanda kvislinške žandarmerije 7. septembra 1941. naređuje komandantu 5. žandarmerijskog odreda:

{{izdvojeni citat|Kad sva tri odreda budu stigla na liniju Zvornik — Krupanj — Valjevo — Mionica uhvatiće vezu sa četničkim odredima koji pod komandom generalštabnog pukovnika g. Draže Mihailovića na toj liniji i sačekaće dalje naređenje za produženje dejstva.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, I/1, Beograd, 1949, str. 405-406.&lt;/ref&gt;}}

U knjizi „General Milan Nedić”, Stanislav Krakov navodi da je ovaj dokument potpisao novopostavljeni šef žandarmerije general [[Stevan Radovanović]]. Krakov donosi još izvoda iz ovog „vrlo opširnog naređenja”, za koje tvrdi da je „bilo izdato onda kada je Nedić posle odlaska Dražinih delegata čvrsto verovao u sprovođenje zajedničke akcije protiv komunista”:
{{izdvojeni citat|(13) Saradnja sa četnicima i omladinom pokreta „Zbor” treba da bude najtešnja. Saradnja sa njima sastoji se u sledećem: Svi četnici i omladinci koji dejstvuju na teritoriji odreda potčinjeni su komandantu odreda. Komandant odreda je taj koji će naređivati sve što treba da se radi na terenu, a njegova naređenja ima da izvršuju svi četnici i omladinci. Ishrana četnika i omladinskih odelenja biće zajedno sa odredom...&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 160—161.&lt;/ref&gt;|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Žandarmerije]]}}

Partizani su na osnovu zaplenjenih dokumenata uvideli da Mihailović igra dvostruku igru, učestvujući u partizanskom ustanku i istovremeno radeći na njegovom gušenju. Oni su uskoro otkrili i druge dokaze o Dražinoj kolaboraciji. Komandant [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] [[Dragojlo Dudić]] u svoj dnevnik septembra 1941. godine zapisuje:

{{izdvojeni citat|&quot;12. septembar: U toku dana došao je kurir Kolubarske čete. U izvestaju stajalo je da su zarobili jedan auto Ministarstva unutrašnjih dela sa pomoćnikom komandanta žandarmerije, još jednim čovekom i šoferom žandarmom. Od materijala nađeno je nekoliko lažnih legitimacija i naredba Ministarstva unutrašnjih dela o organizaciji poternih odreda za komunistima. Iz ove naredbe jasno se vidi da je i Draža Mihailović, komandant četnika sa Ravne gore, u vezi sa ovom akcijom na strani vlade. Sad je svakome bila jasna uloga ovog žonglera koji se pravio prijateljem narodne borbe.&quot;&lt;ref&gt;Драгојло Дудић, Дневник 1941, Београд, 1981, стр. 187-189.&lt;/ref&gt;}}

O vezama štaba pukovnika Mihailovića sa kvislinškim formacijama govori i naredba generala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] njegovim odredima, od 12. septembra 1941:

{{izdvojeni citat|Prema sigurnim podacima koje sam ovoga momenta dobio, odredi srpske oružane sile u sporazumu sa odredima pukovnika Draže Mihailovića stupili su javno i otvoreno u akciju i dok jedni odredi imaju podrške i naslona okupatorske vlasti, drugi dotle, da bi maskirali svoj pravi cilj, bore se protiv okupatorskih vlasti i formiraju neku regularnu vojsku, pod pretnjom smrtne kazne ko ne bude prišao njihovim redovima. Jedni i drugi rade sporazumno i sa veštom i prikrivenom namerom protivu četnika (Ljube Novakovića), a preko ovih i protivu celokupnog srpskog naroda.&lt;ref name=&quot;vojnoistorijski1941&quot;/&gt;}}

=== Nemci razotkrivaju Mihailovića ===

{{izdvojeni citat|Podstaknuti delimičnim uspešno vođenim borbama od strane komunista, nacionalni Srbi organizovali su takođe borbene formacije protiv Nemaca.&lt;ref&gt;OBAVEŠTENJE KOMANDNOG ŠTABA KOMANDANTA SRBIJE OD 16. SEPTEMBRA 1941. KOMANDAMA I USTANOVAMA VERMAHTA O RAZVOJU ORUŽANOG USTANKA - T501 roll 244, frames 334-337.&lt;/ref&gt;|Obaveštenje Komandnog štaba Komandanta Srbije od 16. septembra 1941. o razvoju oružanog ustanka}}

Prema svjedočanstvu [[Stanislava Krakova]], njemački okupacioni dužnosnici su od početka gledali s velikim podozrenjem na mogućnost zbližavanja između generalâ Mihailovića i Nedića, vidjevši u ovome prevashodno opasnost po interese [[Treći Reich|Trećeg Reicha]]:
{{izdvojeni citat|Ali Nedićevi prvi kontakti sa Dražom Mihailovićem — o čemu su Nemci bili brzo obavešteni — kao i držanje Nedićevih oružanih odreda na terenu gde su oni vodili isključivo borbu protiv komunista, dok je sa Mihailovićevim četnicima vladalo pravo bratstvo po oružju, povećavali su to urođeno nemačko nepoverenje prema ljudima sa Balkana.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 176.&lt;/ref&gt;}}

Ubrzo, koncem septembra ili početkom oktobra, Nedića je pozvao Dankelman veoma ljut i pokazao mu [[sastanak u Brajićima|sporazum]] sklopljen između Draže i [[Josip Broz Tito|Tita]]. Dankelman je govorio kako ih je pukovnik Mihailović obmanuo da mu daju slobodu kretanja.

Uskoro su podaci o učešću četničkih odreda u borbama protiv Nemaca postali očigledni, što je demotivisalo predstavnike nemačkog okupatora i kvislinške uprave da idu u pravcu saradnje sa Mihailovićem. Nemački okupator više nije imao poverenja u Mihailovića, naročito nakon što je saveznička propaganda počela da predstavlja Mihailovića kao navodnog vođu otpora u Jugoslaviji. O daljem nepoverenju okupatora i rezervisanosti Nedića prema Mihailovićevom pokretu, Harold Turner je rekapitulirao 3. novembra 1941:

{{izdvojeni citat| U međuvremenu je ustanovljeno da se Mihailovićevi odredi pod komandom pukovnika Misite kod Loznice i kapetana Račića kod Bogatića bore zajedno sa partizanima. Zatim da je 28. septembra zaključio sa komunistima pismeni sporazum o zajedničkom isterivanju nemačkih oružanih snaga iz Srbije, odnosno sa Balkana. Pismeni dokazi o saradnji pronađeni su u Kraljevu, Rudniku i Gornjem Milanovcu. (...) General-pukovnik Nedić je zvanično izjavio da izuzev slučaja Mišić više nikada nije posredno ili neposredno pregovarao sa Mihailovićem niti mu slao novac.

U sredu, 29.10.41. pojavio se kod Nedića pukovnik (Branislav) Pantić koji je boravio u Beogradu i po nalogu Mihailovića ponovio predlog o zajedničkoj borbi protiv komunista. Rekao mu je da Mihailović zahteva od Nedića 5.000 pušaka, 500 puškomitraljeza i 100 mitraljeza. Kada je Nedić bez okolišanja odbio taj zahtev kao glup i preteran, Pantić je upozorio Nedića da će se istog dana voditi pregovori preko opunomoćenog komandanta korpusa i da je Mihailoviću za pregovore obećana pratnja do Beograda.&lt;ref name=&quot;znaci1981&quot;/&gt;}}

Naime, deo nemačkih obaveštajnih struktura je smatrao da treba prihvatiti Mihailovićevu ponudu za saradnju sa Nemcima. Tehnički poslovi oko pregovora Draže Mihailovića sa Nemcima povereni su pukovniku Branislavu Pantiću i kapetanu Nenadu Mitroviću. Oni su 28. oktobra 1941. krenuli za Beograd, gde su se susreli sa nemačkim kapetanom [[Josef Matl|Jozefom Matlom]], oficirom vojno-obaveštajne službe Abver ([[Abwehr]]).

O Mihailovićevoj ponudi kapetan Matl je sačinio izvještaj (“''Predmet'': Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom”), koji će nadređenima poslati 30. oktobra 1941. godine:
{{izdvojeni citat|Pukovnik Pantić je izjavio da je od strane pukovnika Draže Mihailovića ovlašćen da stupi u vezu sa predsednikom vlade generalom Nedićem, kao i sa nadležnim instancama u nemačkom Vermahtu, kako bi se četnički odredi jugoslovenske vojske, koji se nalaze pod komandom Draže Mihailovića stavili na raspolaganje u cilju suzbijanja komunizma u Srbiji. Izjava je punovažna. Pukovnik Pantić daje kao garanciju svoju oficirsku čast.
General Nedić je u to upućen na osnovu ličnih razgovora koje je s njim vodio pukovnik Pantić ujutro 28. 10; on odobrava taj korak i želi da se što pre pristupi njegovom sprovođenju i aktiviranju.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_238.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 857.&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Josef Matl]]}}

Milan Nedić je smatrao da mu je pregovorima između Mihailovićevih predstavnika i predstavnika nemačkog okupatora ugrožen politički kredibilitet. Prethodno je Nedić odbio nastavak pregovora i materijalnu i vojnu pomoć Mihailovićevom pokretu, što zbog opreza prema Nemcima, osluškujući kakav je njihov stav o saradnji sa četnicima, što zbog bojazni da Mihailovićeva legalizacija kod okupatora može ugroziti njegovu političku poziciju. O ovome je takođe rekapitulirao Harold Turner, 6. novembra 1941:

{{izdvojeni citat|Nedić je ponovo odbio pregovore sa Mihailovićem, ali me je zamolio da mu objasnim kakvu igru Nemci igraju sa Mihailovićem. Uveravao sam general-pukovnika Nedića da može biti siguran da opunomoćeni komandant korpusa neće preduzimati nikakve akcije koje bi povredile ličnost ili politiku predsednika vlade Nedića. Njegovo mišljenje o Mihailovićevoj situaciji je sledeće: Mihailović se nalazi neposredno pred uništenjem, pitanje je samo vremena. Sam Mihailović oseća da sve više slabi i želi da dobije u vremenu da bi se spasao, naročito preko zime. On je potpuno nepouzdana ličnost i zato Nedić smatra da nema svrhe pregovarati.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 869-870.&lt;/ref&gt;}}

11. novembra Mihailović se [[sastanak u Divcima|sastao sa Nemcima u selu Divci]], ali su oni odbili njegove usluge i zatražili razoružanje četnika. Mihailović je odbio da položi oružje, ali je nastavio borbu protiv partizanskog pokreta, što je bilo od nesumnjive koristi nemačkom okupatoru. Našavši se u još težoj situaciji nakon prelaska Glavnog štaba NOV i POJ i glavnine partizanskih snaga u Bosnu i Sandžak, čemu je znatno doprinela Mihailovićeva spremnost da napada partizane u momentu kad oni pokušavaju da suzbiju nemačku ofanzivu, Mihailoviću se ponovo nametnula nužnost saradnje sa kvislinškim strukturama, naročito u kontekstu nemačke spremnosti da ga gone kao odmetnika.

U dnevnim izvještajima iz sredine novembra 1941, poslatih iz komande Jugoistoka, može se zaključiti da u glavnom štabu Vrhovne komande Wehrmachta nijesu znali ko je pukovnik Mihailović. Nezavisno od ovoga, njegova ponuda o zajedničkoj borbi protiv partizana je odbijena i zatraženo je polaganje oružja:
{{izdvojeni citat|13.11.41: Vrhovna komanda oružanih snaga traži provjeru vijesti da je /izvjesni/ Mihailović poslao delegate Nediću, i preko njih ponudio Nijemcima pregovore. Navodno je prijedlog odbijen, jer Nijemci žele da pregovaraju s njim direktno, a ne preko posrednika. Nakon savjetovanja komande Jugoistoka i njemačkog generala u Srbiji, Vrhovna komanda je telefonski obavještena o sljedećem:
Vođa bandi Mihailović je njemačkom generalu u Srbiji ponudio zajedničku borbu protiv komunista. Ponuda je odbijena sa zahtjevom za bezuslovnu kapitulaciju. Odgovor je izostao. Jučer prvi put zabilježene borbe između Mihailovićevih bandi i komunista. Ovo ne mjenja stav da se traži bezuslovna kapitulacija.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=124&amp;rec=311&amp;roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000119.]&lt;/ref&gt;}}

{{izdvojeni citat|17.11.41: Savjetovanje kod načelnika štaba komande Jugoistoka: Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista! Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja! Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=127&amp;rec=311&amp;roll=175 NARA, T311, Roll 175, frames no. 000121—000122.]&lt;/ref&gt;|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za septembar 1941 (30. septembar 1941.).}}

=== Početak otvorenog sukoba sa partizanima, novembar 1941. ===
{{main|Napad četnika na Užičku Republiku}}

Sukob u ustaničkim redovima bio je katalizator saradnje ravnogorskih odreda sa formacijama srpske kvislinške vlade. „Čete pukovnika Draže Mihailovića“ sarađuju sa Nedićevim odredima u zauzimanju [[Ljig]]a 7. novembra i na prostoru [[Lazarevac]]-[[Belanovica]] 13. novembra. Takođe, pod komandom majora [[Milana Kalabića]] (otac [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]), Požeški i Gornjomilanovački ravnogorski odred vode intenzivne borbe protiv partizana kod [[Rudnik (planina)|Rudnik]]a 19. i 20. novembra, a zabilježena je saradnja i majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] sa žandarmerijskim odredima u borbama sa partizana kod [[Kučevo|Kučeva]] 18. novembra 1941.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2019, str. 46-47.&lt;/ref&gt; O žestini borbi koje su četnici Draže Mihailovića vodili skupa sa nedićevskim odredima napadajući na [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|partizansku slobodnu teritoriju]], naročito svjedoči izvještaj komande Žandarmerije od 18. novembra 1941, u kome se, između ostalog, kaže:
{{izdvojeni citat|Komandant Kolubarske grupe major g. Kalabić depešom, poslatom 17 novembra o. g. iz Aranđelovca, javlja: „Danas mi je javljeno da se koncentrisalo do 480 komunista na prostoru od sela Garaša, Bosuta i Dragolja... Odmah sam uputio tri stotine četnika Ravnogoraca i sto mojih vojnika da ih napadnu. Borba je otpočela u 15 č. i završena око 18 č. u reonu sela Dragolja i Bosuta. Ubijeno je 64 komunista i 1 uhvaćen...“&lt;ref&gt;AVII—Nda—53—3—48.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 351.&lt;/ref&gt;}}

Kako ni tražena efikasnija [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|saveznička]] pomoć, kao ni ona od majora [[Jezdimir Dangić|Jezdimira Dangića]],&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/4_14_1_27.htm Naređenje Draže Mihailovića od 9. novembra 1941. komandantu bosanskih četničkih odreda za prebacivanje četničkih jedinica iz istočne Bosne u rejon Užica i Kosjerića radi napada na partizane&lt;/ref&gt; nijesu mogle uslijediti brzinom koju je Mihailović želio, on i njegovi komandanti se odlučuju da zatraže pomoć direktno od komandanata Nedićevih i Pećančevih odreda koji su otvoreno služili okupatoru. O ovoj pomoći kapetan [[Ćirilo Dimitrijević]] (oficir [[Legalizovani četnici|legalizovanog]] ''Sandžačkog vojno-četničkog odreda'' (SČO) pod komandom majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]]; početkom jula 1942. u svojstvu deputata SČO učestvovao je u pregovorima sa pukovnikom [[Milošem Masalovićem]], [[Cvetanom Đorđevićem]] i generalom Milanom Nedićem, koji mu je savjetovao „apsolutnu saradnju sa Italijanima“;&lt;ref&gt;ASŽ, Ž-28, NOR, kut. 13, f. Sandžački četnici, dok. 5а, str. 2–3.&lt;/ref&gt; potonji komandant Pribojske brigade JVuO&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=741, 778}}&lt;/ref&gt;), piše Mihailoviću 1943. godine, pored ostalog i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Potom sam u svojstvu načelnika štaba Rudničke grupe odreda u najkritičinjim danima Ravne gore, bez odobrenja svoga komandanta slao municiju, opremu i puškomitraljeze na Ravnu goru, gde su trupe đenerala g. Mihailovića bile blokirane od komunista radi uništenja. Iz ovih dana imam telefonsko priznanje đenerala g. Mihailovića Draže, koji mi je tom prilikom zahvalio i naredio da mu se imam javiti kada dođe do izražaja.&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—X 13.&lt;/ref&gt;}}

Sukob partizanskih i vojnočetničkih snaga od prvih dana novembra 1941, uticao je i na poručnika Nikolu Kalabića i njegovu buduću visoku poziciju u hijerarhiji ravnogorskog pokreta.

Naime, Mihailovićevo ustaničko sjedište, Ravna Gora je 10. novembra [[Napad četnika na Užičku Republiku|direktno ugrožena od partizanskih snaga]]. Gotovo svi odredi ostaju bez municije. Pred partizanskim naletom, odredi se povlače. Stanje je dramatično i vode se ogorčene borbe. Mihailović iz [[Brajići (Gornji Milanovac)|Brajića]] rukovodi operacijama, dijelom zakopavajući, dijelom uništavajući najpovjerljiviju arhivu.

U takvoj situaciji, poručnik Nikola Kalabić predlaže da se od njegovog oca Milana, penzionisanog žandarmerijskog majora, u tom trenutku komandanta jednog vladinog odreda u Ljigu, zatraži pomoć.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bojan Dimitrijević: Nikola Kalabić između Čiče i Krcuna?! |url=https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ |access-date=2023-12-28 |archive-date=2023-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228100857/https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ }}&lt;/ref&gt;

Major Milan Kalabić (Kalabić je od kraja 1941. okružni načelnik u [[Kragujevac|Kragujevcu]]; 28. januara 1942. srpska vlada ga unaprjeđuje u čin potpukovnika&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n.d., str. 34. i 60.&lt;/ref&gt;), na zahtjev Draže Mihailovića, stavio je četnicima na raspolaganje osam kamiona municije za borbu protiv partizanskih odreda. Municija je odmah prebačena u [[Ba (Ljig)|selo Ba]] i podijeljena Mihailovićevim odredima. Kako bi Mihailoviću dodatno olakšao situaciju, stariji Kalabić je istovremeno angažovao i sve svoje snage u borbi protiv partizana u oblasti planine Rudnik.

Od tada Nikola Kalabić postaje jedan od najvažnijih četničkih komandanta, a Milan Kalabić jedan od najodanijih saradnika Draže Mihailovića u srpskim kvislinškim redovima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_9.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje NAPAD NA UŽICE I BORBE OKO ČAČKA]&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Manojlo Korać]], komandant Požeškog četničkog odreda (sredinom novembra 1941. legalizovanog pri Nedićevom upravnom aparatu, gdje će Korać postati načelnikom okruga Užičkog), u knjizi ratnih memoara “Između Draže i Nedića“, objavljenoj [[2015]]. u izdanju [[Kragujevac|kragujevačkih]] ''Pogleda'', prisjeća se da je prisustvovao susretu između Milana Kalabića i Draže Mihailovića, do kojeg je došlo u Belanovici krajem novembra 1941. godine. Tom prilikom je i Kalabić mlađi odsjeo kod svog oca nekoliko dana. Prema Koraćevom svjedočenju, na ovom je sastanku dotadašnja saradnja između kvislinških oružanih snaga i ravnogorskog pokreta konačno formalizirana:
{{izdvojeni citat|Posle kraćeg informativnog razgovora, pređosmo na stvar. Kalabić poče izlagati način vođenja dosadašnje borbe protiv komunista, kao i plan daljeg čišćenja Srbije od komunističkih delova i grupa. Posle toga izloži i način snabdevanja oružanih odreda hranom, novcem, municijom, oružjem, odećom, obućom i ostalom vojnom opremom. I najzad upozna ga sa svima naređenjima i instrukcijama đenerala Nedića u pogledu rada na terenu, kao i u svemu ostalom što je smatrao za potrebno da iznese. Đeneral Mihailović sasluša ovo izlaganje, a zatim zapita Kalabića, da li je u mogućnosti da nešto oružja, municije i obuće, koje dobija od srpske vlade, odvoji i pošalje na Ravnu Goru. Zatim se đeneral Mihailović zainteresova za dalji pokret i dislokaciju srpskih oružanih snaga đenerala Nedića, zahtevajući od Kalabića da na svaki način Požeški četnički odred uputi u Požegu, radi dalje borbe u tim krajevima. I najzad, zamoli majora Kalabića da po mogućstvu svoje objave za slobodno kretanje i legitimacije za nošenje oružja, izdaje i ljudstvu Ravne Gore koje mu se za to obrati, pošto su u to vreme, u očima Nemaca, naročito u okrugu Užičkom i Kragujevačkom, objave, putne isprave i oružne legitimacije sa potpisom majora Kalabića, imale puno poverenje, tako da je jedino sa njegovim ispravama kretanje bilo neometano od organa vlasti. Major Kalabić dade potrebna objašnjenja i obeća da za račun Ravne Gore učini sve što može, naročito u pogledu izdavanja objava i oružnih listova.&lt;ref&gt;Манојло Кораћ, Између Драже и Недића, Погледи, Крагујевац, 2015, стр. 222.&lt;/ref&gt;}}

Srpski istoričari Bojan Dimitrijević i Nemanja Dević ocjenjuju da je riječ o veoma važnoj epizodi u istoriji okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu: „U ovim događajima, koji su se pokazali ključnim u odbrani i održanju Ravnogorskog pokreta, pukovnik Mihailović definitivno stiče naklonost prema Kalabićima. U njemu je bila i tajna kasnijeg Nikolinog uspeha i napredovanja u pokretu, koje je proizilazilo iz velike pomoći koju je ravnogorcima pružao njegov otac“.&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;&gt;{{Cite web |url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |title=Немања Девић, Бојан Димитријевић — МИЛАН КАЛАБИЋ: ОД РАТНИКА ЗА СТАРУ СРБИЈУ ДО РАВНОГОРЦА |access-date=2024-10-27 |archive-date=2024-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720221112/http://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Četnici Draže Mihailovića su, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovana Škavovića Škave]], 13. novembra 1941. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|predali Njemcima oko 365 zarobljenih partizana]]. Predaja zarobljenih partizana dogodila se u selu [[Slovac]], smještenom između [[Valjevo|Valjeva]] i [[Lajkovac|Lajkovca]]. Vojvoda [[Kolubara|kolubarski]] Škavović je priznavao komandu Koste Pećanca, ali je aktivno sarađivao i sa četnicima Draže Mihailovića u borbi protiv partizana. U predaji zarobljenika učestvovao je i potporučnik Pavle Mešković, ravnogorski oficir. Ovim je činom Mihailović htio ukazati okupatoru da su četnici i dalje voljni da sarađuju, iako je njegova inicijativa za saradnju bila odbijena 11. novembra 1941. na [[Sastanak u Divcima|pregovorima u Divcima]]. [[Wehrmacht]] je 27. novembra 1941. strijeljao najmanje 261 partizana zarobljenog i ustupljenog od strane četnika.&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 58.&lt;/ref&gt;

Presudom Vrhovnog vojnog suda [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] od [[15. juli|15. jula]] [[1946]]. godine u [[Beograd]]u, general Mihailović je bio proglašen odgovornim za izvršenje i ovog zločina:
{{izdvojeni citat|Optuženi Mihailović je u noći između 13. i 14. novembra 1941. godine, tj. iste noći kada se sastao sa gestapovcem, kapetanom Matlom, naredio svom komandantu Daki Tešmanoviću da oko 365 zarobljenih partizana preda Srpskoj državnoj straži u selu Slovac, iako je znao da će ih Srpska državna straža postreljati ili predati Nemcima. To je učinjeno tako da ih je Tešmanović predao Jovanu Škavi a ovaj Nemcima. Nemci su od ovih predatih partizana streljali oko 270, a ostale oterali u logore.&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima]&lt;/ref&gt;|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}}

Partizansko-četnički sukobi i slabljenje snaga otpora pogodovali su njemačkom okupatoru da neometano pripremi [[Operacija Užice|završnu ofanzivu]] na slobodnu teritoriju [[Užička Republika|Užičke republike]]. U napadu na partizansku slobodnu teritoriju učestvovale su [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]eve, [[Kosta Pećanac|Pećančeve]] i Nedićeve jedinice pod komandom pukovnika [[Koste Mušickog]], kao i neke bivše jedinice Draže Mihailovića koje su ušle u sastav kvislinških snaga. Time su se ove jedinice i formalno legalizovale kod Nijemaca, ali su i dalje bile pod Mihailovićevom komandom.&lt;ref&gt;Радивоје Папић, ''Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу'', Народни музеј Ужице, 2017, стр. 136.&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Tada je nastala i najčudnovatija faktička koalicija u Drugom svetskom ratu, koju su sačinjavali u odnosu na Narodnooslobodilački pokret, kao jedinstvenog protivnika, četnici, Nemci, Britanci, Nedić, ustaše.&lt;ref&gt;Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu, 1939-1945, Beograd, 1992, str. 274.&lt;/ref&gt;|Profesor [[Branko Petranović]]}}

[[Boško Kostić]], sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], svjedoči u svojim memoarima da je slom partizanske Užičke republike nastupio kao posljedica vojne kooperacije „udruženih nacionalnih snaga“ u okupiranoj Srbiji: 
{{izdvojeni citat|Pošto su se sada nacionalisti ujedinili, to svi kreću na takozvanu Titovu „Sovjetsku Užičku republiku“. U ovim borbama učestvuju četnici pukovnika Mihajlovića pod komandom ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića, poručnika Predraga Rakovića, itd. Srpskim dobrovoljcima komanduje njihov komandant pukovnik Kosta Mušicki. U tim borbama učestvuju i podoficiri i žandarmi pod komandom ppukovnika Milana Kalabića i majora Savovića, i četnici Koste Pećanca. Samo blagodareći ovoj akciji udruženih nacionalnih snaga, razbijena je „Sovjetska Užička republika“, a partizani, na čelu sa Titom, oterani iz Srbije.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 66–67.&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik [[Jovan Trišić]], pomoćnik komandanta [[Srpske žandarmerije]], uhapšen je 9. novembra od strane [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]]. Saslušavao ga je lično [[Ilija Paranos]], šef Specijalne policije. U Trišićevoj kancelariji, kao i u stanu, pronađeno je mnogo materijala koji je poslužio za optužbe, te je istog dana odveden u [[Logor Banjica|Banjički logor]]. Naime, pukovnik Jovan Trišić je brojnim ravnogorcima izdavao legitimacije o pripadnosti žandarmeriji kako bi se ovi nesmetano mogli kretati kroz okupirana područja. [[Gestapo]] je zaplijenio jednu takvu objavu i dobio priznanje od čovjeka kod koga je nađena da mu je izdata lično od strane Trišića. O hapšenju pukovnika Trišića, kao i o reakciji generala Nedića, piše u emigraciji Nedićev bliski rođak [[Stanislav Krakov]], predratni direktor [[Radio Beograd]]a i urednik više kvislinških glasila tokom okupacije:
{{izdvojeni citat|Šef Opšte policije Paranos, na naređenje Dragog Jovanovića, uputio je odmah dva svoja inspektora — napominjem da su obojica živi i danas — u Glavni generalštab gde se nalazila komanda žandarmerije. Oni su se javili kod komandanta generala Stevana Radovanovića — koji je takođe živ u emigraciji — pokazali mu akt Gestapoa i naređenje upravnika grada da izvrše pretres kancelarije Trišićeve i da ga uhapse. U prisustvu generala Radovanovića inspektori su ušli kod Trišića, saopštili mu odluku koju su dobili i izvršili pretres. U fijokama pisaćeg stola Trišićevog našli su više praznih žandarmerijskih legitimacija, istih kakva je nađena kod zarobljenog četnika, razna druga dokumenta i najzad mobilizacione spiskove aktivnih i rezervnih oficira pripadnika pokreta Draže Mihailovića sa njihovim adresama i svim podacima. Koliko se sećam mislim da je bilo 1200 imena, jer se o tome više puta u Nedićevom kabinetu govorilo. 
Sa Trišićem i sa nađenim kompromitujućim materijalom dva inspektora su se vratili u Upravu grada i referisali svome šefu Paranosu. Kada je ovaj video šta su njegovi činovnici našli kod Trišića, ne obaveštavajući Dragog Jovanovića, telefonirao je Masaloviću i molio da ga general Nedić odmah primi. Sa svim dokumentima je došao u kancelariju Nedićevu da referiše i da pita šta da radi. 
Nedić mu je naredio:
— ''Uništite odmah sav materijal koji ste našli i obavestite Gestapo da sem službenih hartija niste ništa drugo pronašli. Ne radi se samo o životu Trišića, već se radi o životima 1200 srpskih oficira''.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 265—266.&lt;/ref&gt;}}

Sumirajući rezultate [[Gušenje ustanka u Srbiji|operacije Užice]], Krakov piše i da je krupni operacijski zahvat masivnih okupatorsko-kolaboracionističkih formacija brzo slomio otpor partizanskih snagâ i [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOPOJ]]:
{{izdvojeni citat|Dve nemačke pešadijske divizije 342-ga i 313-ta, oko i ispred kojih su se nalazili kao odbojnik — da spreče stradanje stanovništva — Nedićevi oružani odredi potpukovnika Velje Jovanovića, majora Milana Kalabića i Savovića, srpski dobrovoljci pod komandom pukovnika Koste Mušickog, Pećančevi četnici i svi «legalizovani» četnički odredi Mihailovićevi, koji su se sada vodili kao trupe srpske vlade, preplavili su tu teritoriju dotle držanu nesmetano od komunista i već istog dana su ušli u Čačak, Požegu, Kosjerić, te je Vrhovni štab Titov u najvećoj žurbi i neredu napustio Užice i sklonio se na Zlatibor. Sledeći dan, 29. novembra, nemački tenkovi su prodrli u Užice i odmah nastavili dalje za Zlatibor sa koga je celo komunističko vođstvo otstupalo ka Sandžaku u panici, dok su partizanski odredi bili desetkovani i razbijeni. Sa Titom je tada bio i engleski kapetan Hadson, koji je napustivši Mihailovića pridružio se partizanima. U ponedeljak, 1. decembra 1941. ostatci partizanskih snaga sa Titom na čelu napustili su konačno Srbiju da se u nju ne vrate skoro pune tri godine. Prešli su u Sandžak, koji se smatrao kao teritorija pod italijanskom upravom, te su Nemci tu na samoj granici između Srbije i Sandžaka prestali da gone već skoro smrvljenog protivnika.&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 285—286.&lt;/ref&gt;}}

=== Nastavak saradnje sa kvislinškim strukturama, decembar 1941. ===
[[Datoteka:Četnici, SDS i SDK.png|350px|mini|levo|Četnici, Srpska državna straža i Prvi puk Srpskog dobrovoljačkog korpusa.]]
Uprkos odbacivanju od strane Nemaca, četnici su nastavili saradnju sa Nedićevom vladom. Vredi istaći da Nemci nisu uznemiravali Mihailovićeve četnike nakon njegovog odbijanja da prihvati kapitulaciju na sastanku u Divcima, 11. novembra 1941, dok su četnici izbegavali borbe sa nemačkim okupatorom još pre ovog datuma. Bilo je očigledno da je nemačka ofanziva na Užice zaobišla četničku Vrhovnu komandu i glavninu četničkih snaga na Ravnoj gori. Mihailović je imao informacije iz kvislinških izvora da će nemačke snage nakon okončanja borbi protiv partizana nastojati da eliminišu snage pod njegovom komandom. &quot;Stoga je Draža Mihailović požurio da iskoristi vreme kada ga okupator ne dira i da spasava što se spasti može. Mihailović je napravio plan da veći deo svojih četnika uključi u Nedićeve oružane odrede, da ih legalizuje kod Nemaca, da na taj način očuva svoje ljudstvo i da ga i dalje koristi u borbi protiv partizanskih odreda Srbije. U vezi s tim, Mihailović je na Ravnoj gori, 30. novembra 1941, održao sastanak četničkih komandanata sa teritorije obližnjih okruga (Nemci su već tada bili zauzeli Čačak i Užice, a glavnina partizanskih snaga povukla se u Sandžak).&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/265-267.&lt;/ref&gt;

Zapisnik sa ovog sastanka nije sačuvan, ali o njemu svedoči izveštaj koji je Draži Mihailoviću decembra 1942. poslao poručnik [[Predrag Raković]], komandanta legalizovanog Ljubićkog četničkog odreda, kao i zapisnik sa sudskog saslušanja četničkog majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]], načelnik štaba Požeškog četničkog odreda. On je na suđenju 1946. izjavio:

{{izdvojeni citat|Na Ravnoj gori sa Dražom je održano savetovanje komandanata odreda. Na ovom savetovanju Draža je naredio da se stupa u vezu sa Nedićevim odredima, radi popravljanja situacije. Rekao je da odredi i dalje ostaju pod njegovom komandom i da je ovo samo privremeno rešenje.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/267.&lt;/ref&gt;}}

Britanski oficir za vezu [[Duane Hudson|Bil Hadson]] je stigao je na Ravnu goru noću između 7. i 8. decembra dok su Nemci vršili [[Operacija Mihailović|ofanzivu na Mihailovićevu komandu]]. On kaže da su se četnici izvukli prelaskom u Nedićeve odrede:
{{izdvojeni citat|Dobio sam utisak da bi britansku pomoć najbolje bilo koncentrisati na Mihailovića ako on još postoji nezavisan od Nedića. Rekao sam to Titu i njegovima i uputio sam se natrag u poplavu Nemaca i kvislinga. [...] Nisam našao nikakve ostatke Mihailovićevih ljudi, izuzev njega lično i nekoliko oficira. Svi drugi su se pretvorili u Nedićeve ljude i otišli, na potpuno razočaranje Švaba.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|[[Duane Hudson|Bil Hadson]]}}

Na osnovu odluke četničke Vrhovne komande na Ravnoj gori, četnički odredi pod komandom Draže Mihailovića u čačanskom kraju legalizovali su svoje delovanje u okviru kvislinških formacija početkom decembra 1941. i na taj način su se statusno izjednačili sa vladinim četnicima, odnosno četnicima vojvode Koste Pećanca. Samo dva dana po okončanju operacije Mihailović (10. decembra 1941) novopostavljeni vojnoupravni komandant Srbije general [[Paul Bader]] pisao je svojim pretpostavljenima:
{{izdvojeni citat|Mihailovićeva grupa može sad da se smatra razbijenom... Mnoge Mihailovićeve pristalice, izgleda da su pobegle u šume i planine. Postoje izveštaji prema kojima sve obezglavljene bande pokušavaju da se prebace u četničke jedinice Koste Pećanca. Znaci ukazuju na to da su neki srpski vladini krugovi, sve do pred kraj, hteli doći u vezu sa Mihailovićem, kako bi se poštedela srpska krv. Na istoj su liniji i nastojanja srpskog ministra predsednika Nedića, a koja imaju za cilj da spreče oštar postupak protiv Mihailovićevih pristalica, koji su, navodno, na to bili samo prisiljeni.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom I, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1949, str. 636—637.&lt;/ref&gt;}}

Prethodno, tokom novembra 1941, legalizovan je Jelički četnički odred Miloja Mojsilovića, koji je prethodno priznavao komandu Draže Mihailovića.
O legalizaciji Mihailovićevih četnika u čačanskom kraju nedvosmisleno svedoči izveštaj poručnika [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]], komandanta Ljubićkog četničkog odreda, Draži Mihailoviću iz decembra 1942. Raković navodi da je &quot;posle održane sednice na Ravnoj gori 30. novembra 1941. i prema dobivenim instrukcijama&quot; noću između 30-31. novembra krenuo ka Gornjoj Gorevnici gde se njegov odred od 200 boraca susreo sa 5. dobrovoljačkim odredom, formacijom Srpskog dobrovoljačkog korpusa, pod komandom potpukovnika [[Marisav Petrović|Marisava Petrovića]]. Istog dana je Raković zamoljen, kako se navodi, da sa Ljubićkim četničkim odredom &quot;pođe u pretres terena G. Gorevnice i čišćenje od komunista&quot;, pri čemu su četnici snabdeveni municijom od SDK. Uveče je Raković sa Petrovićem otišao u Čačak gde se susreo sa komandantom SDK, pukovnikom [[Kosta Mušicki|Kostom Mušickim]], koji je bio zapovednik kvislinških snaga u čišćenju zapadne Srbije od preostalih partizanskih snaga.

{{izdvojeni citat|Uglavnom to veče sam sa njima dogovorio da ostanem na terenu sa svojim odredom radi čišćenja terena od komunista, što mi je u stvari i bio zadatak kad sam pošao na svoj teren sa Ravne gore. (...) Uništenje komunista bilo je potrebno i meni i Nemcima i ljotićevcima, te smo se u ovom poslu složili i postali 'saveznici'.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_209.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 766-767.&lt;/ref&gt;}}

Sukladno dogovorima viših instanci, [[Prvi valjevski četnički odred]], čiji je komandant [[Neško Nedić]], izdao je 13. decembra 1941. naređenje za saradnju sa kvislinškim vlastima u borbi protiv partizana:

{{izdvojeni citat|
2) Da komandir opštinskih četa stupa u dodir sa postavljenom opštinskom upravom i ne pokazujući ovaj akt saopšti joj da je određen da formira oružane snage na teritoriji opštine koje će služiti kao potpora vlasti radi održavanja mira i poretka a naročito kao oružana snaga za suzbijanje komunista ako se i kad pojave na teritoriji opštine. Ovaj štab će preduzeti sve potrebne mere da ovakav rad bude prećutno odobren i od strane Nedićevih odnosno nemačkih vlasti. 
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
6) Komandiri će narediti svojim seoskim komandirima da odmah otpočnu sa patroliranjem. Ova mera je neophodna jer se komunisti pošto su razbijeni vuku kroz sva sela u bednom stanju i malim grupama a u interesu je naše stvari da ih odmah razoružavamo.
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
9) Početi odmah sa propagandom protiv komunista i svugde i na svakom mestu objasniti istinu da je do ovoga žalosnog stanja došlo zato što su oni u želji da preotmu vlast počeli borbu prerano. (...) Mi zato ne možemo i nećemo zajedno sa Nemcima, ali nećemo ni u otvorenu borbu, koju sada ne možemo izdržati. (...) Dotle dok ovaj momenat ne dođe mi moramo iskoristiti rasulo kod komunista da ih razoružamo te da nam na proleće ponovo ne ometu naš rad.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_33.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 90-91.&lt;/ref&gt;}}

Neposredno nakon odlaska glavnine četničkih snaga sa Ravne gore, pri čemu se većina četničkih odreda legalizovala kod Nemaca integrišući se u kvislinške snage, usledio je napad nemačkih snaga na četničku Vrhovnu komandu na Ravnoj gori. Kako je u svom izvještaju iz druge polovine 1942. godine naveo njemački kapetan [[Ernest Wiesshaupt]], tada su pukovniku Mihailoviću u pomoć pritekli najviši rukovodioci kvislinške uprave u Srbiji: „Istragom je dokazano da je jedan član Vlade, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović|Aćimović]] u razgovoru pokušao da, preko pukovnika srpske pomoćne žandarmerije [[Kosta Mušicki|Mušickog]], dođe u vezu sa Mihailovićem. Dva srpska žandarmerijiska oficira kojima je poveren ovaj zadatak uhvaćena su od nemačkih jedinica. Protiv Mušickog i drugih okrivljenih žandarmerijskih i četničkih oficira preduzet je vojnosudski postupak“.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4.php?broj=544&amp;bk=2&amp;vol=12 Borbe protiv ustaničkog pokreta na području Jugoistoka od juna 1941. do avgusta 1942. godine], u Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 2: Dokumenti Nemačkog rajha 1941—1945, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1976, dokument br. 209, str. 1039.&lt;/ref&gt; Istoričari [[Kosta Nikolić]] i [[Bojan Dimitrijević]] tvrde: „Taj kontakt doveo je Nedića u veoma težak položaj, ali je on uspeo da ubedi Nemce kako za to nije znao i da je Aćimoviću izričito zabranio da ima bilo šta sa 'Mihailovićevim pitanjem'. Ipak, pukovnik Mušicki je uhapšen i ispitivan, ali je Nedić uspeo tokom 1942. da ga oslobodi“.&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, Генерал Драгољуб Михаиловић 1893-1946. Биографија, Београд, 2011, стр. 174.&lt;/ref&gt; Kosta Mušicki je uhapšen 9. decembra 1941. upravo zbog pomoći ravnogorskim četnicima. Boravio je izvesno vreme u nemačkom zatvoru. Milan Nedić je 3. decembra 1942. ponovo postavio pukovnika Mušickog za komandanta [[Srpski dobrovoljački SS korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].&lt;ref&gt;Mладен Стефановић, Збор Димитрија Љотића 1934-1945, Београд, 1984, стр. 223.&lt;/ref&gt; Kosta Mušicki je u istražnom postupku 1946. naveo da je „uhapšen od strane Nemaca i izveden pred ratni sud zbog pokušaja uspostavljanja veza sa Dražom Mihailovićem“.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/271, fus. 67.&lt;/ref&gt;

[[Operacija Mihailović|Nemački napad na Mihailovićev štab]] i delove njegovih snaga koje nisu legalizovane, u rejonu Ravne gore i u nekim okolnim selima, započeo je 6. decembra 1941. i trajao je dva dana. Mihailović je uspeo da izbegne hvatanje u Struganiku i da se skloni, nakon čega se nekoliko meseci skrivao u različitim delovima zapadne Srbije. Major kvislinške žandarmerije [[Milan Kalabić]], zapovednik dela kvislinških snaga u zapadnoj Srbiji, otac Mihailovićevog bliskog saradnika [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], pomagao je Mihailoviću obaveštavajući ga o nemačkim poterama.&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 180.&lt;/ref&gt;

Osim hvatanja Mihailovićevih saradnika, zarobljavanja dijela boraca te bjekstva u ilegalu samog generala Mihailovića, njemačka ofanziva nije polučila znatniji uspjeh. Jedan od razloga bila je tih dana široko sprovođena [[Legalizovani četnici|legalizacija vojnih četnika]], tj. njihova integracija u oružane snage Vlade generala Nedića. U trenutku kada se biralo između progona ili prikrivanja među raznorodnim Nedićevim formacijama, izbor drugog rješenja pokazao se spasonosnim za Mihailovićevu organizaciju. Ova pragmatična solucija učiniće da veći dio pripadnika ravnogorskog pokreta preživi tešku zimu 1941/42. o trošku generala Nedića, učestvujući u operacijama protiv partizana ili ostajući kod svojih kuća.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 119.&lt;/ref&gt;

== Saradnja sa Nedićevom vladom krajem 1941. i tokom 1942. ==

{{izdvojeni citat|Onima u Upravi grada reći da nemilosrdno raščišćavaju sa komunistima.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Depeša Draže Mihailovića od 17. aprila 1942. godine}}

=== Legalizacija četnika Draže Mihailovića ===
{{main|Legalizovani četnici}}
[[Datoteka:Smotra četnika.jpg|minijatura|Nemački okupator za vreme vršenja smotre legalnih četnika u Srbiji.]]

{{izdvojeni citat|Nedić je po svaku cenu hteo da spase Mihailovićeve odrede u Zapadnoj Srbiji od uništenja prilikom nemačke ofanzive. Već i ranije, on je bio u kontaktu s većinom baš tih četničkih komandanata u Zapadnoj Srbiji, jer ih je snabdevao oružjem i municijom u njihovoj borbi protiv komunista, te je tu vrlo brzo i efikasno bio postignut sporazum između Nedićevih i Mihailovićevih oficira. Svi četnički odredi na ugroženom terenu imali su da se u roku od nekoliko dana pre početka nemačke akcije «legalizuju», tj. da se stave Nediću na raspoloženje, stvarno ili fiktivno, te da se vode kao njegove jedinice; da budu snabdevene njegovim objavama i da, isto kao i ljudstvo oružanih odreda, odnosno dobrovoljci, primaju sve potrebe u municiji, hrani i novcu od predsednika srpske vlade.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 280.&lt;/ref&gt;|[[Stanislav Krakov]] o legalizaciji Mihailovićevih četničkih odreda}}

{{izdvojeni citat|Ne sme se izgubiti iz vida da je dužnost svih Srba, a prvenstveno svih delova srpske državne sile — pa bili to četnici, dobrovoljci ili stražari — da svim silama rade na održavanju mira, obnovi i stvaranju bolje budućnosti Srbije, kao i to da je naš zajednički zadatak jedan te isti, tj. uništenje svih komunističkih bandi.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/296.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Borivoje Jonić]] u naredbi pripadnicima SDS-a od 13. juna 1942.}}

{{izdvojeni citat|Mihailović je prve nedelje 1942. godine proveo u Crnoj Gori i Sandžaku, uspostavljajući neposrednu kontrolu nad lokalnom četničkom organizacijom i stvarajući jednu planinsku bazu, iz koje su ranije partizani bili prisiljeni da povuku svoje glavne snage severno, u istočnu Bosnu. Mihailovićeva organizacija u Srbiji postojala je kao pasivna teritorijalna tvorevina, uglavnom na hartiji, pod zaštitom Nedićeve političke i vojne strukture.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

Prema navodima [[William Deakin|Williama Deakina]], Mihailović se početkom 1942. godine, gonjen od strane Nijemaca, sklonio u [[Sandžak]] (prije nego će preći u [[Crna Gora|Crnu Goru]] maja te godine), u zonu pod italijanskom okupacijom. Do početka 1942. godine &quot;ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori.&quot;&lt;ref name=&quot;Deakin2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin, BOJOVNA PLANINA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

Mihailović se skrivao nekoliko mjeseci, ali je Nedićeva vlada do marta 1942. saznala gdje se nalazi, pa je s njemačkim znanjem i dopuštenjem došlo do sastanka između njega i [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. [[Paul Bader|General Bader]] je 26. marta obaviješten da je Mihailović obnovio ponudu srpskoj vladi »da joj se stavi na raspolaganje za borbu protiv komunista«. Budući da je general Mihailović sada bio ministar vojske, mornarice i vazduhoplovstva u [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|izbjegličkoj vladi]], njegova je nova ponuda imala sasvim drugi značaj, iako je u biti bila jednaka [[Sastanak u Divcima|onoj iz Divaca]] u novembru 1941. Bader je ipak odbio ponudu i naredio da se ta odluka saopći generalu Nediću, s napomenom da je Nedić slobodan to objaviti.&lt;ref&gt;NAW, mikrofilm br. T-501, rola 247, snimak 920; rola 257, snimak 1232.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_45.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje DVOJNA POLITIKA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;

Za to vrijeme, brojni su se ravnogorski komandanti u Srbiji legalizovali kod kvislinške Nedićeve uprave:

* [[Predrag Raković]] (Ljubićki četnički odred)
* [[Vučko Ignjatović]] (Požeški četnički odred)
* [[Miloš Glišić]] (Požeški četnički odred)
* [[Manojlo Korać]] (Užičko-požeški četnički odred)
* [[Momčilo Matić]] (Drinski samostalni četnički odred)
* [[Božidar Ćosović-Javorski]] (Javorski samostalni četnički odred)
* [[Dušan Radović Kondor]] (Zlatiborski četnički odred)
* [[Nikola Mladenović]] (Crnogorski četnički odred)
* [[Radovan Stojanović]] (Takovski četnički odred) 
* [[Vojislav Pantelić]] (Jadarski/Podrinski četnički odred)
* [[Svetolik Protić]] (Grupa valjevskih četničkih odreda)
* [[Dragiša Ninković]] (Kačerski četnički odred)
* [[Radojko Jovandarić]] (Kotlenički četnički odred)
* [[Dobrisav Ordagić]] (Račanski četnički odred)
* [[Živojin Lazović|Živan Lazović]] (u [[beograd]]skom okrugu) 
* [[Borivoje Rajković]] (u [[Kosjerić]]u) 
* [[Miloje Mojsilović]] (Jelički četnički odred)
* [[Dušan Smiljanić]] (Gružanski četnički odred)
* [[Ljubomir Jovanović Patak]] (komandant Srpske državne straže u [[Zaječar]]u)
* [[Ljubomir Mihailović Long]] (zamjenik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]])
* [[Nikola Kalabić]], i dr.&lt;ref name=&quot;Branko Petranović 1945&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu, 1939-1945, Beograd, 1992.], str. 271.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/270.&lt;/ref&gt;

Sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] [[Boško Kostić]] piše nakon rata o legalizaciji Mihailovićevih odreda sljedeće:
{{izdvojeni citat|Mnogi četnički odredi legalizovani su tada kao vladini. Tako, na primer, odred ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića. Drugi ravnogorski odred poručnika Predraga Rakovića u Čačku legalizuje komandant V dobrovoljačkog odreda Marisav Petrović. Rakovićev odred, koji je stacionirao u Čačku, dobija naziv „Samostalni četnički ljubićski odred Tanasko Rajić“. &lt;br /&gt; U to vreme djeneral Milan Nedić šalje za Ljig i Ravnu Goru: novac, spremu, municiju, obuću i hranu kako bi pomogao pukovnika Dražu Mihajlovića i njegove četnike.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 67.&lt;/ref&gt;}}

Potpukovnik Manojlo Korać je bio komandant Mihailovićevog Zlatiborsko-užičkog odreda, a potom i Požeškog četničkog odreda. Požeški odred se legalizovao kod Vlade Milana Nedića novembra 1941. godine, dok je potpukovnik Korać u kvislinškom upravnom aparatu imenovan za načelnika okruga [[Užice|Užičkog]]. U rukopisu koji je 1945. sačinio o periodu okupacije, a koji je objavljen [[2015]]. pod naslovom “Između Draže i Nedića”, Korać se posebno osvrnuo na legalizaciju četnika Draže Mihailovića. O saradnji JVuO sa oružanim snagama Vlade narodnog spasa, potpukovnik Korać zapisuje lapidarnu napomenu: 
{{izdvojeni citat|Odredi đenerala Nedića su svugde i na svakom mestu pomagali ravnogorsku organizaciju.&lt;ref&gt;[https://www.pogledi.rs/pretplata-na-knjigu-potpukovnik-manojlo-korac-izmedju-draze-i%E2%80%88nedica.html Потпуковник Манојло Кораћ – Између Драже и Недића]&lt;/ref&gt;}}

[[Austrija|Austrijski]] istoričar [[Walter Manoschek]] u svojoj knjizi ''Serbien ist Judenfrei. Militärische Besatzungspolitik und Judenvernichtung in Serbien 1941/42'' (objavljenoj na [[Srpski jezik|srpskom jeziku]] [[2007]]. pod naslovom „Holokaust u Srbiji: Vojna okupaciona politika i uništavanje Jevreja 1941-1942“), poziva se na navode iz knjige „Bojovna planina“ F. W. Deakina, kao i na članak&lt;ref&gt;Josef Matl, Jugoslawien im zweiten Weltkrieg, Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.&lt;/ref&gt; kapetana ''[[Abwehr]]a'' [[Josef Matl|Josefa Matla]], potonjeg profesora [[Slavistika|slavistike]] na Univerzitetu u [[Graz]]u, te na sljedeći način ocjenjuje legalizaciju Mihailovićevih odreda krajem 1941. i njihovu saradnju sa kvislinškom Nedićevom vladom:
{{izdvojeni citat|Kao prvu meru Mihailović je odlučio da — sutradan nakon poraza partizana — legalizuje četničke odrede u sporazumu sa Nedićevom vladom i da se oružane Nedićeve formacije stave na raspolaganje radi ubacivanja u borbu protiv partizana. Od tada je četnike Nedićeva vlada i zvanično potpomagala novcem, hranom i odećom.&lt;ref name=&quot;Manošek&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/178_6.pdf Valter Manošek: HOLOKAUST U SRBIJI, poglavlje OTPOR I KOLABORACIJA U SRBIJI 1941. GODINE], Službeni list SRJ/Draslar partner, Beograd, 2007, str. 152—153.&lt;/ref&gt;}}

Izvode iz Matlova članka, objavljenog 1954. godine u [[Savezna Republika Njemačka|SR Njemačkoj]], a koji referiraju na saradnju Draže Mihailovića sa Nedićem i Ljotićem, prenio je u svojoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“ (izdatoj [[1976]]. u emigraciji u [[Melbourne]]u), profesor [[Lazo Kostić]], koji je u početnoj fazi okupacije vršio funkciju komesara saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]:
{{izdvojeni citat|Još u toku 1941. godine, Nedić je pomagao novcem, hranom i odećom četnički pokret u Srbiji, i nacionalne odrede koje je major Dangić predvodio u Bosni. Godine 1942, Nedić i Ljotić predložili su Draži Mihailoviću dalju pomoć u robi, municiji i novcu. Kao protivuslugu tražili su da Mihailović privremeno ne obrazuje vladu, pošto već postojeća dupla vlada, nemačka vojna uprava i vlada Nedićeva, i tako teško opterećuju stanovništvo zemlje. Nedić i Ljotić su se izjasnili spremnim da u buduće rade zajednički sa Mihailovićem pri imenovanju komandanata oružanih jedinica, kao i pri postavljanju okružnih načelnika. Međutim, smatrali su da je bolje da Mihailović u celosti do daljega sprovede izvan Srbije istu zadaću, kao što je oni sprovode u Srbiji, naime: čišćenje oblasti od komunističkih partizana. U danom trenutku — Nedić i Ljotić su spremni da vladu i sve njihove oružane odrede predaju Draži Mihailoviću, odnosno onoj ličnosti koju bi [[Petar II Karađorđević|Kralj]] odredio...&lt;ref&gt;Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 54—55.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Duane Hudson|Bill Hudson]], šef [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanske]] misije pri štabu Draže Mihailovića, u jednom izvještaju rekapitulira događaje s kraja 1941. i s početka 1942. godine. Pominjući ishod [[Sastanak u Divcima|sastanka u Divcima]], on veli da „ipak nije postignut nikakav sporazum“. Hudson piše i o taktičkoj kolaboraciji s okupatorom pri slamanju [[Užička republika|Užičke republike]] koja je prethodila legalizaciji četnika:
{{izdvojeni citat|Proterivanje partizana iz Srbije u zimu 1941–1942. predstavljalo je privremeni uspeh za Mihailovića. On je uspeo da učestvuje u nemačkoj ofanzivi protiv njih, a da nije otvoreno prešao na osovinsku stranu, i tako je zasnovao politiku ‘paralelne akcije’ pre nego ‘kolaboracije’ sa snagama okupatora, što je bilo dalje sprovođeno od strane njegovih potčinjenih komandanata u njihovim lokalnim mestima. S druge strane, izgleda da su Nemci posmatrali stav Mihailovića sa priličnim nepoverenjem, i kao da nisu znali da li da postupaju sa njim kao sa neprijateljem ili kao sa prijateljem... Mada je Mihailović nesumnjivo pružio Nemcima pomoć ulogom koju je odigrao za vreme njihove ofanzive protiv partizana, njegov položaj u odnosu prema okupatorskim vlastima bio je još uvek sumnjiv i opasan. Zbog toga je većina njegovih [Mihailovićevih — prim.] pristalica smatrala za opreznije da pređu u službu Nedićevog kvislinškog režima, mada su oni tajno i dalje mogli da održavaju vezu s njim...&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 134—135.&lt;/ref&gt;}}

Iako je sa četničke strane general Nedić smatran za slugu okupatora (nazivali su ga i „beogradskim vezirom“), ipak su ga iskorišćavali za legalizaciju, dobijanje oružja i sakupljanje informacija. [[Zvonimir Vučković]], jedan od ravnogorskih komandanata koji nije bio legalizovan kod kvislinške vlade, piše u knjizi ratnih memoara da se, zahvaljujući legalizaciji, kontrola SDS našla u četničkim rukama.&lt;ref&gt;Zvonimir Vučković, Od otpora do građanskog rata, Beograd, 1990, str. 190.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Petranović, ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945'', Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 390.&lt;/ref&gt;

Četnički odredi postali su integralni dio njemačke okupacione uprave. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. 5.|15. maja]] 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićeve]] odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 [[Kosta Pećanac|Pećančevi]]. Mihailović je uspostavio veze sa Nedićevim komandantima [[Milan Kalabić|Milanom Kalabićem]], [[Radovan Stojanović|Radovanom Stojanovićem]] i drugima, radi borbe protiv partizana u Srbiji u toku zime 1941/42. i proleća 1942. godine.&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;/&gt;

=== Dejstva legalizovanih odreda ===
[[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Četnički odred Draže Mihailovića koji osigurava [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]].]]

Iako legalizovani kod [[Wehrmacht]]a i kvislinške vlade, ovi odredi su i dalje od Mihailovića primali naređenja, a od Nemaca oružje, hranu i odeću. Oni su, zajedno sa Nemcima, učestvovali u operacijama protiv preostalih partizanskih odreda u Srbiji, te hvatali i ubijali pripadnike [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]].&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;/&gt; Uspostavljeni sistem dvostrukog opštenja omogućavao je, na jednoj strani, nemačku nominalnu komandu, a na drugoj povinovanje Mihailovićevim tajnim instrukcijama. Uključivanjem Mihailovićevih četnika u [[Srpska državna straža|SDS]], narasta i nemačko nepoverenje u pouzdanost jedinica koje su naoružavali.&lt;ref name=&quot;Branko Petranović 1945&quot;/&gt; Profesor [[Branko Petranović]] piše: &quot;Nedić je dobijao nove snage za borbu protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta, a Mihailović je spasavao odrede od uništavanja u jeku zime, progona i nemačkih represalija. Udruženim snagama mogli su zavesti četničku strahovladu i iskorenjivanje zaostalih grupa partizana, pojedinaca i njihovih simpatizera i jataka.&quot;

Sinergija Mihailovićevih legalizovanih odredâ i Nedićevih oružanih formacija bila je veoma bitna za totalni slom [[Ustanak u Srbiji|ustanka]], doprinijevši radikalnom čišćenju teritorije okupirane Srbije od partizanskih snagâ. Ovo je moguće zaključiti i na osnovu navodâ iz pisma kapetana [[Rudolfa Perhineka]], delegata Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], koje je 8. decembra 1941. poslao komandantu Rasinsko-bistričkog bataljona kapetanu Milivoju Obradoviću:
{{izdvojeni citat|Situacija je u Srbiji ovakva: &lt;/br&gt; Cela Srbija, koja je bila od komunista mestimično posednuta očišćena je pomoću Nedićevaca i naših četnika Draže Mihailovića i svi komunisti razbijeni, razoružani i pohvatani. U svim varošima postavljena je vlast četnika Jugoslovenske vojske, to jest Dražinih četnika. Da bi se sprečilo dalje nasilje Turaka, Nedićevci (u njemačkim uniformama) ušli su u Novi Pazar, istakli srpske zastave, pustili iz zatvora pohapšene Srbe i izdali odmah naredbu da niko nesme opaliti pušku ni na koga, ni opljačkati, ni popaliti jer će od vlasti biti streljan na licu mesta. Kako izgleda, ovako će biti [i] sa Sjenicom, jer su Nedićevci usput od N. Pazara do Sjenice vrlo rado primili četnike.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 18, reg. br. 1/5 (VK-X-1).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pismo delegata Draže Mihailovića od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da Pavle Đurišić dođe kod njega i o situaciji u Srbiji |url=http://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm |access-date=2022-09-09 |archive-date=2022-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823085930/https://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm }}&lt;/ref&gt;|Pismo delegata [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da [[Pavle Đurišić]] dođe kod njega i o situaciji u Srbiji}}

Tokom decembra 1941. i početkom 1942. zabilježeni su brojni primjeri zločina i represalija u zapadnoj Srbiji, naročito u čačanskom, požeškom i užičkom kraju koje su združeno sprovodili [[Legalizovani četnici|legalizovani Mihailovićevi četnici]], [[četnici Koste Pećanca]], [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpska dobrovoljačka komanda]] (preimenovana krajem 1942. u Srpski dobrovoljački korpus - SDK) i kvislinška Srpska žandarmerija (od 3.  marta 1942. [[Srpska državna straža]]).
[[Datoteka:Srpski dobrovoljački korpus sa četnicima Draže Mihailovića.png|350px|mini|desno|Srpska dobrovoljačka komanda sa legalizovanim četnicima, decembar 1941. godine]]

Krajem 1941. i početkom 1942. su kulminirali [[Zločini četnika nad partizanima u Srbiji 1941.|četnički zločini nad partizanima]] i njihovim simpatizerima. Okružno načelstvo u Kragujevcu je 14. februara 1942. izvestilo da se u vladinim odredima nalazi &quot;poglavito ono ljudstvo koje je bilo ili naklonjeno pukovniku Mihailoviću, ili je aktivno učestvovalo u njegovim odredima.&quot; Dalje se ističe da Dražini ljudi imaju ličnu mržnju protiv partizana, budući da &quot;stupaju u borbu protiv komunista sa naročitom strašću&quot;.&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 213-214.&lt;/ref&gt;

U izvještaju generalu Nediću s kraja marta 1942, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović]] piše da je među oficirima Srpske državne straže mnogo onih koji „ispoljavaju simpatije prema pokretu generala Mihailovića. I čak ne bi hteli prema njemu ili njegovim akcijama da preduzmu naređene mere...“&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 82–2–4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 306—307.&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Manojlo Korać]], s pozicije načelnika okruga Užičkog, izvještava 2. aprila 1942. godine ministra unutrašnjih poslova Milana Aćimovića o situaciji u okrugu, navodeći da ni tokom prethodnog mjeseca nije izostala „moja lična inicijativa u cilju preduzimanja energičnih mera na čišćenju terena od komunista i drugih elemenata opasnih po red i mir“:
{{izdvojeni citat|Po izvršenim prethodnim pripremama stavio sam u pokret radi zajedničke akcije i potpune saradnje užičko-zlatiborski četnički odred pod komandom Đoke Novakovića sa šest podoficira i pedeset četnika, jedno odelenje Srpske državne straže iz Užica pod komandom poručnika Sapundžića sa sto pet ljudi, od kojih dva oficira, četrdeset tri podoficira i pedeset devet redova — stražara, X. dobrovoljački odred sa jednim odelenjem iz Bajine Bašte pod komandom kapetana Zdravkovića i miliciju u snazi od sto petnaest ljudi pod komandom potporučnika Milašina Tijanića. Svi ovi odredi u borbama protiv komunista pokazali su hrabro držanje i potpuno zalaganje za izvršenje zadatka na uništenju komunističkih bandi, pa je tako u vremenu od 10 do 18 marta t.g., bez velikih gubitaka na našoj strani, polučen i potpuni uspeh.&lt;ref&gt;Зборник НОР-а, I/21, Документи квислиншких јединица и установа (1941-1944), Београд, 1965, стр. 244—245.&lt;/ref&gt;}}

Nakon formiranja Srpske državne straže, kvislinške jedinice su tokom februara 1942. reorganizovane i znatno ojačane, kako brojčano u ljudstvu, tako i u opremi. Prema nekim podacima, one su prvih mjeseci 1942. imale sljedeće brojno stanje: oko 8.000 pripadnika Srpske državne straže; oko 3.500 ljotićevaca, koji su bili uključeni u [[Srpski dobrovoljački korpus]]; oko 8.500 legalnih četnika, koji su bili pod Nedićevom komandom; sveukupno oko 20.000 vojnika i oko 1.000 oficira.&lt;ref&gt;AVII, NAV-N-T-501, S. 825 i 864, r. 247.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/246.&lt;/ref&gt;

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a data je opšta ocjena borbene vrijednosti, brojčane snage, kao i ideološke profilacije kvislinške SDS:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža Milana Nedića nije bila dobro naoružana. Na osnovu ugovora sa Vermahtom, nije smela da pređe brojku od 12.000 ljudi. Taj broj, međutim, ova naoružana formacija nije nikada ni dosegla. Bila je veoma bliska duhu pokreta Draže Mihailovića, a njena borbena vrednost nije bila visoka. U odnosu na četnički pokret, Straža je bila beznačajna, a isto to vredi i kada se uporede sa komunistima. Ono što može da opravda Stražu jeste činjenica, da nikada i nisu bili ušli u akciju sa većim snagama.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Kapetan [[Žarko Milurović]] u izvještaju poslatom 13. februara 1942. majoru [[Boško Todorović|Bošku Todoroviću]] (brat majora [[Žarko Todorović|Žarka Todorovića]]), komandantu operativnih jedinica istočne [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], piše da je, nakon povratka iz njemačkog zarobljeništva oktobra 1941. godine, radio na stvaranju Mihailovićeve organizacije u [[Slavonija|Slavoniji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koja bi poslužila kao oslonac „akciji u Bosni, [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]] i [[Srem]]u“:
{{izdvojeni citat|U tom cilju, uz pripomoć patriotskih elemenata iz tih krajeva u Beogradu (izbeglica), formirao sam »Slavonski četnički odred«, jačine oko 300 ljudi (izbeglica, koji su mučeni i čiji su roditelji poubijani), od prilike po 30 četnika iz Srezova: Osek, Našice, Slatina, Brod, Slav. Požega, Pakrac, N. Gradiška, Daruvar, Novska, Grubišno Polje—Garešnica... &lt;br /&gt; Pitanje opreme i naoružanja, rešeno je samo delomično. Naime gro odreda vrbovan je iz reda Nedićevih dobrovoljaca, žandarma, policajaca i četnika — rođeni u navedenim srezovima, a koji će u određeno vreme doći obučeni i naoružani.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_58.htm Izveštaj kapetana Žarka Milurovića od 13. februara 1942. majoru Bošku Todoroviću o pokušaju organizovanja četničkih jedinica u Slavoniji]&lt;/ref&gt;}}

[[Boško N. Kostić]], Ljotićev sekretar, u memoarskoj knjizi “Za istoriju naših dana” zapisuje da je februara 1942. otputovao za [[Istanbul]], gdje se susreo sa službenicima tamošnjeg veleposlanstva [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]].&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 77–78.&lt;/ref&gt; Kostić navodi da je generalnom konzulu Ljubomiru Hadži-Đorđeviću prenio novosti iz okupirane Jugoslavije, te Nedićeve i Ljotićeve poruke: 
{{izdvojeni citat|Generalnom konzulu Hadži-Đorđeviću izneo sam akciju đenerala Draže Mihajlovića. Pričao sam mu kako sam trebao i lično da idem u štab Dražin, ali da do tog nije došlo usled njegovog sporazuma s partizanima-komunistima. Prikazao sam mu kako je zajedničkim nacionalnim snagama pošlo za rukom da unište Titovu „Užičku republiku“, kako je posle toga došlo do legalizacije nekih četničkih odreda i kako Nedić i Ljotić sve čine od samog početka da dođe do jedinstva u nacionalnom frontu prema komunistima. Nedić i Ljotić smatraju da đeneral Mihajlović treba i dalje da ostane ilegalan, a da pitanja od opšteg narodnog interesa zajednički rešavaju da bi se što više spaslo srpskih glava.}}

U proleće i leto 1942, kada su znatne nemačke snage bile angažovane u Bosni u borbama protiv NOVJ, brojno stanje legalizovanih četnika u Srbiji je kontinuirano raslo. [[30. 4.|30. aprila]] [[1942]]. četnički komandanti [[Neško Nedić]] i Vojislav Popović šalju izveštaj Draži Mihailoviću o uspešnoj legalizaciji i naoružavanju četničkih odreda:

{{izdvojeni citat|Posle legalizacije raspoređeni: kapetan Komarčević, poručnik Radosavljević i ja u Zaječar. Poručnik Obradović u Knjaževac. Poručnik Aleksić u Zlot. Kapetan Marić u Žagubicu. Čika Sveta još nije pušten. Rad u Valjevu poveren odboru na bazi lančanog sistema. Vojničku stranu obrađuju u Valjevu major Vojteh i kapetan Selimir Popović, u Lazarevcu kapetan Voja Marković, na Ubu poručnik Ilija Lukić, u Mionici poručnik Kolarić. O svemu vodimo računa i održavamo veze. Komandant okružne straže u Zaječaru major Ljuba Jovanović radi dobro. Planove o fortifikaciji državne straže u opšte poslaćemo uskoro. Za sad Nemci dodelili graničnoj straži ovog okruga 32 mitraljeza sa po 1000 metaka i osam stotina pušaka sa po 100 metaka — sve englesko oružje. Molimo instrukcije i imena naših ljudi na ovom terenu kao i centar najlakše i najbrže veze sa vama.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_79.htm |title=Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 25. aprila do 3. maja 1942. godine |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Rudolf Perhinek, delegat Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], javlja 21. aprila 1942. Draži Mihailoviću da se susrio sa Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Sticajem okolnosti morao sam kod Nedića. Koristimo i to za C. Goru u našem duhu. Moraćemo na put. Javite gde moramo doći radi referata i ostalog za C. Goru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Vrhovna komanda JVuO poslala je kapetana Perhineka u [[Beograd]] na pregovore sa Milanom Nedićem radi dobijanja pomoći u hrani, oružju i municiji tokom predstojeće [[Treća neprijateljska ofanziva|operacije protiv partizanskih snaga]]. U istom kontekstu je generalu Nediću apel uputio i kapetan [[Pavle Đurišić]], komandant [[Crna Gora|crnogorskih]] četnika. Đurišić je pripremio i delegaciju iz [[Vasojevići|Vasojevića]], koja je upućena za Beograd 18. maja 1942; Perhinek se pridružio ovoj delegaciji. Zadatak delegacije bio je da uvjeri Nedića u neophodnost akcije na lijevoj obali [[Lim (rijeka)|Lim]]a, kao i njemačke okupacione vlasti u „potpunu lojalnost“, kako im ne bi pravile probleme.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 158.&lt;/ref&gt; Tako je otpočela sveobuhvatna četnička akcija protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u srezovima [[Bijelo Polje]], [[Mileševa]] i [[Pljevlja]].&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=589—590}}&lt;/ref&gt;

U jednom sumarnom izvještaju za mjesec februar 1942. godine iz njemačke [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. divizije]] govori se o vezama generala Nedića sa majorom Dangićem, kao i o preovlađujućem uticaju Draže Mihailovića na legalizovane četničke odrede u Srbiji, formiranim nakon [[Gušenje ustanka u Srbiji|razbijanja ustaničkih snaga]]. Divizijski oficiri napominju da je neophodna „pojačana budnost i stalno osmatranje svih naoružanih srpskih jedinica“:
{{izdvojeni citat|Nakon što je glavnina partizanskih snaga uništena, novu opasnost predstavljale su do tada mirne Mihailovićeve pristalice, kao i četnička udruženja lojalna vladi, čija se pouzdanost vremenom sve više dovodila u pitanje. Tokom [[Gušenje ustanka u istočnoj Bosni|velike operacije]], koju je u januaru izvela [[342. pešadijska divizija (Nemačka)|342. pješadijska divizija]] u bosansko-srpskom pograničnom području, zaplijenjeni su dokumenti iz kojih proizilazi da postoje veze između majora Dangića i Nedićeve vlade. Takođe, moglo bi se pretpostaviti da su veze između Dangića i Mihailovića sigurne, pošto je Dangić pojačanja za borbu protiv Hrvata dobivao uglavnom iz četničkih jedinica koje je kontrolirao Mihailović.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=190&amp;rec=315&amp;roll=2258 NARA, T315, Roll 2258, frame no. 000347.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Wachsamkeit und ständige Beobachtung aller bewaffneten serbischen Verbände war jedoch in erhöhtem Masse erforderlich. Nachdem die Hauptkräfte der Partisanen zerschlagen waren, bildeten eine neue Gefahr die bisher rühig gebliebenen Mihajlovic–Anhänger, daneben aber auch die regierungstreuen Cetnik–Verbände, deren Zuverlässigkeit im Laufe der Zeit immer mehr angezweifelt werden musste. Bei einem in Januar durchgeführten Grossunternehmen der 342.I.D. in bosnisch–serbischen Grenzgebiet waren Papiere erbeutet werden, aus denen hervorging, dass Verbindungen zwischen Major Dangic und der Regierung Nedic bestanden. Gleichfalls konnten Beziehungen zwischen Dangic und Mihajlovic als sicher angenommen werden, da Dangic seine Verstärkungen zum Kampf gegen die Kroaten im wesentlichen aus den von Mihajlovic beherrschten Cetnik–Verbänden empfing.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Kakvo je stanje vladalo u redovima nacionalističkih oružanih formacija u Srbiji i [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] krajem 1941. i u prvoj polovini 1942. godine, doznaje se i iz izvještaja britanskog kapetana [[Duane Hudson|Bila Hadsona]], koji u knjizi „Bojovna planina“ prenosi Sir [[William Deakin]]:
{{izdvojeni citat|[[Kosta Pećanac]], šef “zvanične” predratne četničke organizacije, kompromitovao je “prave” četnike, koji su gledali u London kao u svoju zvezdu vodilju. Hiljade njegovih četnika pomagale su Nemce protiv partizana. Policijski oficir [[Jezdimir Dangić|Dangić]] komandovao je četničkim grupama u Bosni pod Mihailovićevim vođstvom. Bilo je nekoliko razbojničkih četničkih bandi bez nekog značaja. Draža Mihailović je rekao da je mnoge oficire prepustio Nediću, i četiri hiljade Nedićevih žandarma očekivalo je njegova naređenja.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

Kapetan Duane Hudson je pisao u oštrom kritičkom tonu i o činjenici da je Draža Mihailović bio „nagrađen najjačom britanskom propagandom“ (u prvom redu preko [[BBC]]-a), i to u trenutku kada je komandant JVuO „u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga“:
{{izdvojeni citat|Izuzev ono nešto organizovanja u Srbiji, on [Mihailović — nap.] je učinio malo šta drugo sem što je, na nastojanje BBC-a, postao šef Nedićeve i [[Ilija Trifunović-Birčanin|Trifunović]]eve organizacije... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima. Mi moramo povući crtu preko podsticanja BBC-a na saradnju sa Osovinom. Diverzantska dejstva i pretnje Osovini ostaće na njihovom sadašnjem minimumu sve dok (četničke vođe u Crnoj Gori, Hercegovini i Dalmaciji) viču &quot;Viva il [[Benito Mussolini|Duce]]&quot; uz Mihailovićev blagoslov i dok se on zadovoljava time da nam govori kako mu je odano devet desetina Nedićevih i Pećančevih ljudi...&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Profesor Deakin sumira sadržinu izvještaja britanskih oficirâ [[William Bailey|Bailey]]ja i Hudsona o aktivnosti generala Draže Mihailovića i njegove četničke organizacije u Srbiji:
{{izdvojeni citat|Bejlijevi i Hadsonovi izveštaji mogli bi se ukratko svesti na sledeće. Vojna struktura četničkog pokreta u zapadnoj, centralnoj i istočnoj Srbiji postojala je u tradicionalnom četničkom teritorijalnom obliku, sa uobičajenom vojnom komandom i nizom područnih komandi na kadrovskoj osnovi. Mihailovićev stav prema nekoj neposrednoj akciji, bilo u smislu sabotaže na komunikacijama i u rudarskim rejonima od bitnog značaja za nemački ratni napor ili napada na nemačke okupatorske snage, bio je ne samo pasivan već i neprijateljski. Mnogi od njegovih oficira bili su, po njegovim uputstvima, prikriveni kao članovi raznih poluvojničkih organizacija vlade generala Nedića u Beogradu, koju su kontrolisali Nemci.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

F. W. Deakin piše i da je Mihailović bio nezadovoljan radom kapetana Hudsona, i nosio se mišlju da na njegovo mjesto dođe kapetan [[Kristi Lorens]] ({{jez-eng|Christie Lawrence}}). Kapetan Lawrence je bio zarobljen od Njemaca na [[Krit]]u, da bi nakon bjekstva iz voza kojim su se transportovali ratni zarobljenici za Njemačku, dospio u Srbiju. Neposredno nakon završetka rata, Lawrence je objavio knjigu pod naslovom ''Irregular Adventure'' (“Neregularna avantura”) u kojoj se prisjeća svojih susreta sa Mihailovićem.&lt;ref&gt;Lawrence, Christie (1946). ''Irregular Adventure''. London: Faber and Faber, pp. 228—233.&lt;/ref&gt; Prenoseći Mihailovićev iskaz, Lawrence navodi da se ovaj odlučio na saradnju sa Nedićevim odredima u trenutku kada su mu Britanci, Hudsonovom krivicom, uskratili pomoć u naoružanju:
{{izdvojeni citat|Kada mi je Hadson rekao da više ništa neće doći, shvatio sam da sam za taj trenutak gotov. Nisam više ništa mogao učiniti. Osetio sam da po svaku cenu moram sačuvati neke od svojih četa (odreda). Eto zašto sam ih poslao da služe Nediću. Ja to nisam želeo. Nedić je uvek bio moj neprijatelj, čak i kad je bio Ministar vojske a ja samo pukovnik u Generalštabu. Ja mrzim da držim ljude tamo, u žandarmeriji. Ali čak i sada ne mogu opstati bez njih. Oni me štite kako od Nemaca tako i od partizana. Nijedan njihov pokret ne može proći bez mojega znanja, a za to zahvalnost dugujem uglavnom mojim nedićevcima.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 230.&lt;/ref&gt;}}

Početkom maja 1942. godine, general Dragoljub Mihailović šalje više telegrama [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantskoj vladi]] u [[London]]u, sastavljenih od nekoliko kraćih izvještaja o [[Kosta Pećanac|Kosti Pećancu]], Milanu Nediću, partizanima, kao i o [[Bošnjaci|Muslimanima]]. U dijelu o generalu Milanu Nediću, između ostalog, general Draža Mihailović navodi:
{{izdvojeni citat|Za London sledeće: poseban izveštaj za Nedića. On svoje vojske nema. Sve je tajno uz nas. Na žalost ima oficira koji mu služe kao i Nemcima. On unapređuje oficire i obasipa ih parama. Imam dosta svojih oficira ubačenih u njegove redove. Nedić verno služi Nemcima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_83.htm Izvod iz knjige primljenih i poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 5. do 14. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Major [[Dobrivoje Marinković]], komandant četničkog Gorskog štaba XII (zajedno sa načelnikom štaba kapetanom Blagojem Đurkovićem), izvještava 19. maja 1942. generala Dražu Mihailovića&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 99, registarski broj 8/1 (S-V-16550/2).&lt;/ref&gt; da je u njihovoj zoni odgovornosti došlo do legalizacije čitavog niza ravnogorskih odreda. O jedinicama SDS sa ovog područja u izvještaju je navedeno: „Nedićevih odreda u ovoj okolini, nema, sem poljske Državne straže u [[Ribarska Banja|Ribarskoj Banji]] i [[Aleksinac|Aleksincu]], koja je pod komandom ovoga štaba.“ Četnicima je pošlo za rukom i da ljudstvo 12. [[Srpski dobrovoljački korpus|dobrovoljačkog]] odreda sa sjedištem u Aleksincu, pod komandom potpukovnika Nikole Vučkovića, inkorporiraju u svoju organizaciju. Major Marinković i kapetan Đurković pišu generalu Mihailoviću i da su se povezali sa velikim brojem četničkih vojvoda iz organizacije Koste Pećanca u srezovima aleksinačkom, [[Kruševac|kruševačkom]], [[Niš|niškom]], [[Ražanj|ražanjskom]], [[Sokobanja|sokobanjskom]] i drugim, nakon čega su se njihovi odredi ''de facto'' stavili pod komandu JVuO: 
{{izdvojeni citat|RAD NA PRIDOBIJANJU ORUŽANIH ODREDA.

1. — Od četničkih odreda pod komandom Koste Pećanca, stavili su se pod komandom ovoga štaba sledeći odredi:

a)  Rasinski četnički odred vojvode Drljevića u Kruševcu;

b)  Jasički četnički odred vojvode Petkovića, koji je sada i komandant sreza Rasinskog sa sedištem u Ribarskoj Banji na naše traženje, kako bi nam rad bio slobodniji, pošto odred Parnaveje nije registrovan.

v) Trnavski četnički odred vojvode Dimitrija Trnavskog sa sedištem u Žitkovcu, a sada privremeno u selu Azbresnici sreza Dobričkog pod čijom se zaštitom ovaj štab i kreće, kao njegovo odelenje.

g) Leskovački četnički odred vojvode Nikodija Leskovačkog, sa sedištem u Aleksincu.

d) Korvinski četnički odred poručnika Bogosava Stojanovića, sa sedištem u selu Belotincu a sada u Leskovcu.

đ) Bovanski četnički odred pod komandom vodnika Nikole Popovića, sa sedištem u selu Bovanu sreza Rasinskog.

2.— Veza je uhvaćena sa sledećim vojvodama, a pregovori za stavljanje pod našu komandu vodiće se ovih dana i to:

a)  Vojvodom Pukovačkim Dragutinom;

b)  Vojvodom Topličkim Vukojem Pećancem; rođak Koste Pećanca;

v) Vojvodom Istočkim;

g) Vojvodom Nikolom Koštrimovićem;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_86.htm Izveštaj delegata Štaba Draže Mihailovića za istočni sektor od 19. maja 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizaciji četničkih jedinica i saradnji sa jedinicama Koste Pećanca]&lt;/ref&gt;}}

Major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »Herman«) obavještava 23. maja 1942. Vrhovnu komandu i Dražu Mihailovića da se povezao sa vojvodom [[Jordanom Kimićem]], komandantom legalizovanog četničkog odreda Koste Pećanca u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]]. Đurić navodi da Kimić ima „odred od 3000 naoružanih ljudi spremljenih za prelaz kad bude vreme“, budući da „prilazi potpuno nama sa svim ljudstvom“. Za Kimića Đurić tvrdi da je „u ovim krajevima vrlo popularan i svi ljudi idu samo s njim“. Radoslav Đurić predlaže Mihailoviću: „Da se Kimiću da ovlašćenje za Južnu Srbiju [naziv za [[Makedonija|Makedoniju]] — prim.]; da ja sa štabom budem sa njim kao Vaš istaknuti štab za granične srezove u Srbiji i Južnu Srbiju i da sa njim radim na organizaciji. Ako smatrate pogodnije, onda ću biti kod Kimića načelnik štaba.“ O situaciji na teritoriji južnosrbijanskih srezovâ, major Đurić piše sljedeće:
{{izdvojeni citat|Na terenu opšte raspoloženje za nas. Svi odredi i žandarmerija pridobijeni i izbušeni a rad po uputu pet u toku u srezu [[Lebane]], [[Leskovac]], [[Vlasotince]], [[Surdulica]] i [[Vladičin Han]].&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_88.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 12. do 27. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

U depešama poslatim Vrhovnoj komandi JVuO od 29. septembra do 1. oktobra 1942. godine,&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 501.&lt;/ref&gt; gotovo dva mjeseca po hapšenju majora Dobrivoja Marinkovića od strane bugarskih okupacionih trupâ (nakon čega je otpremljen u [[Koncentracijski logor Mauthausen|logor Mauthausen]], gdje je skončao decembra iste godine), major Đurić (pseudonim »Herman«) kritizira indolentnost legalizovanih odreda i njihovih komandanata:
{{izdvojeni citat|Za reon Marinkovića, šta sam uradio, podneo sam izveštaj. Srez Kruševački dodelio sam [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], a Dobrički Radojeviću. Za zamenika Marinkoviću odredio sam kapet. I klase Jovana Jovanovića i uputio mu mojeg delegata, jednog od najboljih organizatora rez. p.poruč. Stanimira Radenkovića. Rade isključivo po mojim uputstvima. U mom reonu svi komandanti brigada postavljeni od Marinkovića su legalni. To su: za srez Rasinski kapet. Petković, za srez Ražanjski akt. peš. kapet. Vesić, Moravski kapet. Novaković, a za srez Aleksinački niko nije bio određen. Za srez Sokobanjski kapet. Jovan Jovanović, jedini ilegalan. Postavio sam iste komandante brigada, ali naredio da moraju raditi na terenu, a ne uživati u varošima kao legalni... Legalne oficire narod nerado prima i komunisti koriste za propagandu, jer kažu da rade sa Nedićem. U koliko i dalje ostanu neaktivni vršiću smenu.}}

Krajem maja 1942. Mihailović je obaviješten i o kooperaciji četnika Pavla Đurišića sa legalizovanim Sandžačkim četničkim odredom pod komandom [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]] i [[Vučko Ignjatović|Vučka Ignjatovića]] tokom [[Operacija Trio|operacije Trio]]. Major [[Petar Baćović]] piše o ponudi koju su komandanti iz Srbije uputili kapetanu Đurišiću da se, poput njih dvojice, stavi pod Nedićevu komandu: 
{{izdvojeni citat|Smatram da bi trebalo, Gospodine Ministru, i radi njega i radi uređenja svih drugih pitanja na teritoriji Crne Gore i Sandžaka, da što pre uputite ovamo majora Ostojića da se ispita situacija i dođe u dodir s ljudima. Smatram za dužnost da napomenem, da je major Glišić i Ignjatović tražili od kapetana Đurišića da ovaj dadne pismenu izjavu o stavljanju svojih odreda pod komandu generala Nedića, a da je Đurišić odbio da to učini.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_93.htm Izveštaj majora Petra Baćovića s kraja maja 1942. Draži Mihailoviću o borbama četničkih, italijanskih i Nedićevih jedinica protiv partizanskih snaga u Crnoj Gori i Sandžaku maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Major Glišić je već tokom aprila radio na povezivanju sa kapetanom Đurišićem i njegovim komandantima u Crnoj Gori. Za ovo je dobio ovlašćenja kako od Milana Nedića, tako i od Vrhovne komande JVuO. Prepreku su mu činile [[Italijani|italijanske]] vlasti koje nijesu dopuštale prelazak njegovog ljudstva na lijevu obalu Lima, ali i njemački okupator, budući da Sandžački četnički odred (i to po odluci generala [[Paul Bader|Paula Badera]]&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt;), poput ostalih legalizovanih odreda, od polovine aprila biva direktno potčinjen komandantima lokalnih sektora njemačke oružane sile.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, kutija 29, fascikla 2, dokument br. 22, str. 1.&lt;/ref&gt; O susretu sa Đurišićevim ljudima major Miloš Glišić je obavijestio pukovnika [[Miloša Masalovića]], šefa kabineta generala Milana Nedića, zaključivši da „veza sa [[Crnogorci]]ma postaje svakim danom sve bolja i čvršća“.&lt;ref&gt;ASŽ, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 37.&lt;/ref&gt; Vezu sa Đurišićem je preko Glišića održavao i major [[Zaharije Ostojić]], koji se nalazio u VK JVuO. Pored toga, major Glišić se usredsredio da popravi odnose sa Talijanima, te će u narednom periodu na tome raditi svakodnevno.&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=556}}&lt;/ref&gt;

U junu 1942. broj legalizovanih četnika u Srbiji iznosio je 11.300. Nemci su sa nepoverenjem posmatrali činjenicu da kvislinške formacije neprestano narastaju popunjavanjem iz četničkih redova. Nosili su se mišlju da znatno smanje brojno stanje legalizovanih četnika; međutim, Nemci nisu imali dovoljno sopstvenih snaga u Srbiji kojima bi zamenili četnike, koji su im činili značajnu uslugu u progonu pripadnika, grupa i odreda NOVJ u Srbiji.

Srpska državna straža je bila najbrojnija kvislinška oružana formacija tokom Drugog svjetskog rata u okupiranoj Srbiji. Međutim, Nijemci nijesu imali u nju povjerenja iz dva osnovna razloga: prvo, smatrali su da je riječ o neborbenoj formaciji; drugo, da većina njenih pripadnika inklinira četničkom pokretu Draže Mihailovića. U jednom izvještaju&lt;ref&gt;AVII, NAV, N-T-120, 200/153725—27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/299-300.&lt;/ref&gt; iz 1942. godine upućenom [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], svoj stav o ovom problemu je definirao opunomoćenik njemačkog ministarstva u Beogradu [[Felix Benzler]]:
{{izdvojeni citat|Srpski izvršni organi su nemoćni pred ustaničkim pokretom. Srpska državna straža, koja preko svojih oficira snažno naginje Draži Mihailoviću, zatajuje naročito protiv njegovih pristalica.}}

Krajem maja 1942. godine, do njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji Paula Badera su stigle informacije o tome kako je general Mihailović razvio široku mrežu povjerenika „na srpskom prostoru nekadašnje okupirane jugoslovenske države“. Veza između Mihailovićevih odreda u Srbiji i SDS bila je do to mjere izražena da je general Bader predložio da svi legalni četnički odredi, kao i pojedini odredi SDS, budu razoružani.&lt;ref&gt;AVII, Nemačka arhiva (NMA), 27—1A—26, Izveštaj od 31. maja 1942.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 152.&lt;/ref&gt;

Uz [[Manojla Koraća]], Mihailovićevog legalizovanog oficira i Nedićevog okružnog načelnika u Užicu, među najaktivnijim učesnicima progona partizana i njihovih simpatizera u užičkom kraju, posebno se isticao [[Folksdojčeri|folksdojčer]] i ljotićevac [[Miloš Vojinović]] (Henrih Lautner), komandant Desetog dobrovoljačkog odreda.&lt;ref&gt;Радивоје Папић, Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу, Народни музеј Ужице, 2017, стр. 150.&lt;/ref&gt; Sjedište odreda je bilo u [[Bajina Bašta|Bajinoj Bašti]].

Tokom [[Borbe za Istočnu Bosnu 1942.|borbi za istočnu Bosnu]], major Radoslav Đurić (»Herman«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO da je [[Jezdimir Dangić]] na sastanku sa potpukovnikom Manojlom Koraćem, te da će četnicima u pomoć pristići snage pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]] i Vojinovićev Deseti dobrovoljački odred:
{{izdvojeni citat|Iz Bosne 19-III: Situacija ozbiljna. Partizani drže [[Vlasenica|Vlasenicu]] i [[Milići|Miliće]] a opsaduju [[Rogatica|Rogaticu]] i [[Han Pijesak]]. [[Srebrenica]] i [[Drinjača]] u našim rukama. Prema [[Zvornik]]u samo naši odredi. Bosanci neće da se bore protiv partizana. Gde su partizani sa našim odredima, oficiri su morali napustiti odrede jer partizani ubijaju sve (odreda) oficire koje uhvate. Račićev odred hoće da se bori ali je slab brojno. Partizani jaki 2000 ljudi. Iz Užica krenuo Matić sa 1000 ljudi ka Rogatici. Po odobrenju Nedića, Dangić danas na sastanku sa Koraćem. Dakićev odred prišao partizanima. Dangić uopšte nema svojih snaga za borbu. Doći će i Ljotićevci iz Bajine Bašte u pojačanje.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;|Depeša majora [[Radoslav Đurić|Radoslava Đurića]] Vrhovnoj komandi JVuO od 19. marta 1942. godine}}

U svom izvještaju od 26. marta 1942. godine, major Đurić upoznaje generala Dražu Mihailovića sa pojedinostima saradnje dobrovoljačke komande iz Bajine Bašte sa štabom istočnobosanskih četnika:
{{izdvojeni citat|U vezi sa akcijom u Bosni postoje mnoge ambicije kako lične pojedinaca, tako i pojedinih političkih partija i to: zemljoradnika (kdant pozadine kod Dangića vojvoda Botić, vojvoda Risto Đukanović), JRZ i Ljotićevaca. Ljotićevci rade preko komandanta njihovog odreda u B. Bašti — Lautnera. On je uspeo da postane intiman prijatelj Dangića, vrlo često su zajedno, pa čak i neki Nikić inspektor Ljotićevih odreda dolazi često u Dangićev štab.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt;}}

[[Lazar Trklja]], ispred Operativnog štaba bosanskih četničkih odreda (šifra »505«), piše 11. aprila 1942. u depeši VK JVuO o teškoj situaciji nakon [[Ustaše|ustaške]] ofanzive.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 193.&lt;/ref&gt; Trklja navodi da se formacija SDK pod Vojinovićevom komandom na frontu pridružila četničkim snagama kapetana [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]]:
{{izdvojeni citat|Ustaše zauzele Vlasenicu, Drinjaču i [[Bratunac]]. Partizani su se i sa ova dva sreza povukli. U ova dva sreza ima oko 2000 četnika. Iz Srbije nema nikog još sem Račićevih ljudi i X. dobr. odreda iz Bajine Bašte; oni su na [[Drina|Drini]]. Nalazim se sa Račićem. Sve će biti po traženju.}}

Vazduhoplovni kapetan I klase [[Manojlo Pejić]], pomoćnik načelnika štaba Komande Bosanskih četničkih odreda majora [[Slavoljub Vranješević|Slavoljuba Vranješevića]],&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]&lt;/ref&gt; juna 1943. je sastavio izvještaj, u kojem se dotakao svih bitnijih događaja u razvoju četničke organizacije u istočnoj i [[Srednja Bosna (oblast)|srednjoj Bosni]] od septembra 1941. do juna 1943.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 164, str. 779.&lt;/ref&gt; Kapetan Pejić obavještava svoje nadređene o formacijama srpske kvislinške vlade koje su sarađivale sa bosanskim četničkim odredima:
{{izdvojeni citat|— Grupa Ljotića, izražena preko komandanta odreda Lautnera, koji nas je pomagao i spasavao narod; &lt;br&gt; — Major — tada »potpukovnik« Matić, već od ranije reflektira na neku veću funkciju u Bosni, zbog čega ruši sve 
ostale, održava vezu sa kap. Dakićem i prikuplja oko sebe izbegle bosanske četnike. &lt;br&gt; — Major, tada »potpukovnik« Korać, nema više ambicije za Bosnu, jer je sada okružni načelnik u Užicu, sa velikom vlašću, ali i on nas sve mrzi.}}

O povezanosti Henriha Lautnera sa Dragoslavom Račićem, ali i s drugim četničkim komandantima, svjedoči u svojim ratnim memoarima i Ljotićev sekretar [[Boško Kostić]]. U maju 1943. Kostić se sastao sa Čedom Vujovićem, delegatom Draže Mihailovića iz [[Čačak|čačanskog]] kraja. Nakon što mu se Vujović žalio na obračune između četnika i dobrovoljaca, Kostić je o Vojinoviću–Lautneru iznio sljedeće zapažanje:
{{izdvojeni citat|Što se tiče Vojnovića–Lautnera, meni nisu detalji poznati, pa bih ga molio da mi to iznese konkretno, kako bih o tome referisao Nediću i Ljotiću. Napomenuo sam pri tom da baš sad idem iz Užica gde sam i čuo i video, da Vojnović saradjuje sa pojedinim četničkim komandantima kao, na primer, sa Ajdačićem, Katanićem, Markovićem a znam da je četničkom komandantu Račiću učinio velike usluge i dao dosta municije a jednom prilikom mu je spasao i život. S druge strane znam, da je Vojnović–Lautner sa svojim odredom najviše doprineo da se preko krvave Drine prebaci u Srbiju mnogo hiljada srpske dece i drugih Srba i Srpkinja što su bežali pred ustaškim zlikovcima.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 108–109.&lt;/ref&gt;}}

Sekretar Kostić je zamolio Vujovića i da prenese Mihailoviću čvrsta uvjeravanja Nedića i Ljotića:
{{izdvojeni citat|Nedić i Ljotić spremni su da Dražu pomažu [sa] oružjem, municijom, novčano i u svakom drugom pogledu, sve što budu mogli. Oni mole đenerala Mihajlovića, da sa svoje strane u Srbiji ne uspostavlja za sada, svoju vlast, jer da je narodu teško već i ovo dvovlašće, Nemaca i Nedićeve vlade. Trovlašće bi bilo još daleko teže, jer bi ono izazvalo velike zabune, da ne kažemo anarhiju, pošto bi bile dve srpske vlasti i narod ne bi znao koga da sluša. Nedić i Ljotić dalje poručuju, da srpska vlada u Beogradu neće postavljati više komadante oružanih jedinica niti okružne i sreske načelnike, bez prethodne saglasnosti đenerala Mihajlovića. Oni smatraju, da bi đeneral Mihajlović trebao da ostane izvan teritorije okupirane Srbije i da tamo čisti teren od komunista, a oni će u Srbiji taj isti posao da rade. U danom momentu spremni su da vlast i sve svoje oružane odrede predaju Draži ili licu koje Kralj bude odredio.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 110.&lt;/ref&gt;}}

Lazar Trklja, Mihailovićev politički izaslanik u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni i Hercegovini]], potvrdio je u i svom ratnom dnevniku da je Vojinović–Lautner bio naklonjen »bosanskoj stvari«, tj. tamošnjoj organizaciji četnikâ:
{{izdvojeni citat|U Bajinoj Bašti bio je Ljotićev dobrovoljački odred. Istina, on je prema bosanskoj stvari bio naklonjen, ali nepomirljivi neprijatelj svake akcije koja se vezivala za London i bila antinemačka.&lt;ref&gt;[https://www.vladimirdimitrijevic.com/sr-yu/tekstovi/459-na-golgotskom-putu-ratni-dnevnik-lazara-trklje-1941-1944-otkopana-istina-sluzbeni-glasnik-beograd-2020-priredio-nikola-trklja-2.html Vladimir Dimitrijević: NA GOLGOTSKOM PUTU - RATNI DNEVNIK LAZARA TRKLjE 1941-1944 OTKOPANA ISTINA, SLUŽBENI GLASNIK, BEOGRAD 2020, PRIREDIO NIKOLA TRKLjA]&lt;/ref&gt;}}

Predratni [[Valjevo|valjevski]] [[ZBOR|zboraš]] [[Borivoje Karapandžić]], prosvetar u jedinicama SDK tokom okupacije, piše o saradnji dobrovoljačkih jedinica iz zapadne Srbije sa Mihailovićevim četnicima u istočnoj Bosni. Opisujući Vojinovićevu ključnu ulogu u spašavanju srpskih izbjeglica, u knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'' Karapandžić navodi, između ostalog, sljedeće:
{{izdvojeni citat|Prelazeći preko Drine, dobrovoljci su dolazili u dodir i s pojedinim četničkim odredima iz Istočnog dela Bosne. Pri tim dodirima, a i docnije, dobrovoljci su davali bosanskim četnicima i oružje i municiju, kao i druge potrebe. Sve što je moglo koristiti srpskoj braći u Bosni, dobrovoljci su im, takoreći otkidajući od sebe, s ljubavlju davali, izražavajući tom prilikom divljenje prema njihovoj četničkoj borbi. Razume se, ovu pomoć dobrovoljci su davali onim četničkim komandantima i njihovim odredima, koji su se beskompromisno borili protivu svih srpskih dušmana, a naročito protivu ustaša i komunista. Takvi komandanti su bili: major [[Jezdimir Dangić]], kapetan [[Stevan Damjanović|Stevan Damjanović – Leka]] i Đura Bižić, koji su i svoje živote položili na oltar Otadžbine, boreći se protivu srpskih din dušmana.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 201—202.&lt;/ref&gt;}}

U cilju zaustavljanja ustaškog nadiranja ka Drini, četničkom su vođstvu u istočnoj Bosni iz Vrhovne komande JVuO tada stizale naredbe i da svoje pokrete koordiniraju, između ostalih, zajedno sa potpukovnikom [[Radojkom Jovandarićem]], komandantom legalizovanog Kotleničkog četničkog odreda. Potpukovnik Jovandarić se na službi pri kvislinškoj upravi takođe nalazio u Bajinoj Bašti:
{{izdvojeni citat|21-III. — Neka Dangić stupi u vezu sa p.puk. Jovandarićem u Bajinoj Bašti da mu da prvu pomoć. Pripremamo slanje pomoći radi podizanja morala. Neka Račić prikupi sa svog najboljeg terena u Srbiji ljudstvo i privuče sebi za rad u Bosni. Pošaljite ljude Panteliću u Krupanj za pojačanje. Stupiti u vezu sa p. puk. Jovandar. u B. Bašti. Naredite svima u ime moje.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Narednog mjeseca, major [[Zaharije Ostojić]] (šifra »222«) šalje depešu u kojoj zahtijeva sljedeće:
{{izdvojeni citat|
''Br. 15 za 505, key 3, 15-IV-942 god.''

Javite da li je Dangić odveden. Potrebne snage uzeti od Račića, Mitića, Jovandarića i Matića. Svi su vam bliži i stupite sa njima u vezu. Čim nađete siguran teren, po datim uputstvima Laze [Trklje — prim.] baciće Vam se iz vazduha oružje, municija i ostalo. Učinite sve da se narod sačuva. Pošaljite detaljnije izveštaje o Hercegovini i odgovorite na ranije postavljena pitanja. — 222.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 206—207.&lt;/ref&gt;}}

O pomoći koju su srbijanski četnički odredi pružili četnicima u istočnoj Bosni, sadejstvujući s njima u borbi protiv ustaša na Drini u proljeće 1942. godine, Dražu Mihailovića je 4. maja 1942. obavijestio&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 664, стр. 566—568.&lt;/ref&gt; i kapetan [[Dušan Radović Kondor]], komandant legalizovanog Zlatiborskog četničkog odreda:
{{izdvojeni citat|U toku prošlog meseca sa svojim odredom prebacio sam se preko Drine kod Starog broda, pa sam na položajima oko Perušića vodio borbu sa ustašama. Dana 2. maja t. g. povukao sam se na desnu obalu Drine, pod pritiskom neprijatelja. Dana 3. maja t. g. oko 9 časova na položajima oko Vežanje na Tari planini presreli su me Nemci i razoružali mojih 69 ljudi, iako sam imao odgovarajuće dokumente o legalnom postojanju odreda na teritoriji Srbije. Otpor nisam dao, jer nisam imao instrukcija. Svoje ljude, koji su mahom Bosanci prekaljeni kroz borbe i gerilske poduhvate, sačuvao sam i držim ih na okupu na pogodnom mestu. Oružje ću dobiti. Molim za hitno naređenje kuda da krenem i kom odredu da se priključim. Nalazim se u okolini Užica. S verom u Boga za Kralja i Otadžbinu.}}

Pripadnici četničke organizacije iz istočne Bosne su nastavili održavati kontakte sa Nedićevom kvislinškom upravom i nakon hapšenja majora Jezdimira Dangića od strane njemačkih okupacionih vlasti. 20. maja 1942. prispio je u Beograd memorandum iz štaba istočnobosanskih četnika (upućen „gospodinu Milanu Nediću, predsedniku srpske vlade“), u kome se pružaju podaci o istorijatu četničkog pokreta i traži pomoć u novcu, ishrani i naoružanju. Četničke vođe obavještavaju generala Nedića da je vojvoda [[Stevan Botić]], nakon Dangićeva hapšenja, preuzeo dužnost komandanta. U memorandumu, četnici iz istočne Bosne mole Nedića da njihovu akciju pomaže što više može, tako što će za sreske načelnike i komandante oružanih odreda u brojnim mjestima [[Zapadna Srbija|zapadne Srbije]] postaviti ljude koji bi na četničku akciju u istočnoj Bosni gledali „pravilno, srpski i patriotski“.&lt;ref&gt;AVII, br. 9/2-1, k. 1a.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/285.&lt;/ref&gt;

U depeši poslatoj 27. maja 1942. članu četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] (CNK) Lazaru Trklji, general Mihailović piše: „Ceo dosadašnji rad u Bosni poznat mi je kao i težnja vlade spasa... Naši ljudi moraju prekinuti svaku vezu sa Beogradom. Ako Beograd želi da pomaže ta pomoć neka se ukaže stanovništvu preko posrednika koji treba da budu pošteni bez političkih tendencija.“&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_112.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 10. maja do 27. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt; 30. juna 1942. Trklja odgovara Mihailoviću: „Veza sa zvaničnim Beogradom sve je manja a i on nas se odriče.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_123.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 18. jula 1942. godine]&lt;/ref&gt;

Vojvoda Stevan Botić, komandant Bosanskih četničkih odreda i njegov načelnik štaba kapetan [[Borivoje Mitranović]], u pismu poslatom 17. jula 1942. godine, obavještavaju jednog četničkog oficira zašto ipak ne žele prekinuti veze sa »zvaničnom Srbijom«:
{{izdvojeni citat|Došle su vesti od Čiče koje nismo mogli do kraja proveriti dali su od njega da se od njegove strane više ne računa sa celinom bosanske akcije i da se sve veze sa zvaničnom Srbijom prekinu... &lt;br /&gt; Mi smo se odovuda usprotivili prvo da mi ne možemo javno da prekinemo veze sa Srbijom time što bi se javno deklarisali za tu akciju gde smo svi zato što bi nam bio onemogućen svaki azil u Srbiju i kupovina municije i oružja, a da ne govorimo o nejači koja svakim danom otuda beži.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_122.htm Obaveštenje Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda od 17. jula 1942. kapetanu Milivoju Kovačeviću o razlozima neslaganja sa politikom Draže Mihailovića prema četnicima u istočnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

Četnički kapetan [[Pavle Grubač]] izvještava majora Petra Baćovića 23. jula 1942. o situaciji u istočnoj Bosni, navodeći da sarađuje sa potpukovnikom Momčilom Matićem, legalizovanim ravnogorskim oficirom i komandantom Nedićeve »Drinske grupe srpskih oružanih snaga«. Kapetan Grubač piše da se s potpukovnikom Matićem povezao i vojvoda Stevan Botić, koji je tih dana prešao preko [[Drina|Drine]] u Srbiju:
{{izdvojeni citat|Botić je preko svojih ljudi uspeo da je iz odreda potpukovnika Matića otišlo 36 ljudi sa oružjem i sada neznam da Matić neće imati neugodnosti kod Nemaca pošto su puške registrovane. Botić je sa time prekinuo svaku vezu sa Matićem koji mu je dao 11 sanduka municije i hrane, pre odlaska. [...] &lt;br /&gt; Sa Drinskom grupom stojim odlično. Oni mi izlaze u susret u svemu jer inače bez srestava nebih mogao izlaziti na kraj niti raditi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_127.htm Izveštaj kapetana Pavla Grubača od 23. jula 1942. majoru Petru Baćoviću o radu Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda i situaciji u istočnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

U vjerodostojnost Botićevih navodâ mogao se i sâm Draža Mihailović uvjeriti iz izvještaja koji su mu krajem avgusta te godine dostavili vojvoda Dobroslav Jevđević i major Petar Baćović ispred Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine:
{{izdvojeni citat|U vezi sa dolaskom Trklje i Mitranovića u ove krajeve i njihove želje da se sastanu sa Đokom ja sam opširnije razgovarao sa Trkljom. Esencijalno je iz tog razgovora sledeće: Postoji po njihovom mnenju apsolutna potreba da se od strane Bosanaca održavaju veze sa Nedićevom vladom, jer je zvanična Srbija sigurno zaleđe i azil za bosanske izbeglice i jer se bez nje ne može voditi akcija u Bosni. U vezi toga sam konstatovao da oni drugim očima gledaju na Nedićevu akciju nego mi. U vezi sa tim oni žele da pokret u Bosni javno ne treba da bude identifikovan sa Dražinim pokretom, nego da figurira kao samostalan. To obrazlažu i tim da je Draža član londonske vlade i kao takav ne može pristati na likvidaciju turskog [tj. [[Bošnjaci|bošnjačkog]] — prim.] elementa i hrvatskog... Poznajemo odlično prilike u Bosni znamo da u ovom kraju ti ljudi nemaju baš nikoga, pa to saopštavamo, kao elemenat, koji može da posluži pri oceni šta da se uradi prema njima. Da bi bili tačno obavešteni primećujemo samo, da smo i kod nekih bosanskih izbeglica iz naroda primetili izvesnu sentimentalnost prema Nediću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_162.htm Izveštaj majora Petra Baćovića i Dobrosava Jevđevića s kraja avgusta 1942. Draži Mihailoviću o političkoj situaciji u istočnoj Bosni i Hercegovini]&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]], tada u svojstvu legalizovanog oficira na službi u [[Zaječar]]u, poslao je 22. juna te godine Vrhovnoj komandi JVuO depešu&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_111.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 31. maja do 26. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt; kojom obavještava da je uspostavio veze sa [[Sokolski pokret|sokolskom organizacijom]], kao i sa ljudstvom kvislinške SDS u glavnom gradu okupirane Srbije:
{{izdvojeni citat|Naredite da štab br. 2 preduzme hitno čišćenje izdajica u Beogradu. Ja ću gledati da angažujem pojedine sokolske trojke i žandarme koji su sigurni za taj cilj. Javite da li imate neko naređenje za rad Sokola u Beogradu. Kod mene je načelnik Sokola sa Čukarice. Oni su dobro organizovani. 700 žandarma iz Beograda traže instrukcije od mene.}}

General Mihailović je uvažio prijedloge kapetana Ocokoljića (pseudonim »Iliev«) nakon samo par dana:
{{izdvojeni citat|Preduzmite sve Vi i Stojanović [Miodrag, kapetan — prim.] da preobraćate tajno u naše redove sve pripadnike policijske straže i druge Nedićevce. Oficire pozvati da se izjasne. Neposlušne predložiti za lišenje čina sa obrazloženjem. Pozdravite sokole, neka se što bolje organizuju. Trojke neka postoje i nek malo sačekaju, još ne mogu u Beograd da stupe. Žandarmima iz Beograda daj da se što bolje organizuju za opštu stvar.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 345.&lt;/ref&gt;}}

Nakon što je [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u Vladi narodnog spasa, načelnicima okrugâ u Srbiji navodno izdao naređenje da održavaju dobre odnose sa četnicima, u depeši od 30. juna 1942.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; general Mihailović upućuje svoje komandante na saradnju sa policijskim aparatom kvislinške uprave: 
{{izdvojeni citat|Aćimović naredio izvesnom broju okruž. i sres. načelnika da budu blagonaklonjeni prema nama kako bi po padu Nemačke preko njih imao sve konce vlasti u svojim rukama.

Imati na umu ovo, koristiti policiske njuške a ništa ne otkrivati niti im verovati. Obavestite sve susedne komandante.|[[Dragoljub Mihailović]]}}

U vrijeme dok je obavljao funkciju ministra unutrašnjih poslova u Vladi nacionalnog spasa, Milan Aćimović je predstavljao drugu ličnost po uticaju u kvislinškim strukturama, odmah iza generala Milana Nedića. U tom pogledu, karakteristično je kritički intonirano pismo s kraja ljeta 1942. godine, čiji je autor general [[Harald Turner]], načelnik Upravnog štaba njemačkog vojnog zapovjednika u Srbiji. Naime, nakon što je centrala [[Abwehr]]a u Beogradu poslala izvještaj u kom se Aćimović pokušava diskreditovati, i to na osnovu dostavâ poteklih iz krugova bliskih Dimitriju Ljotiću, dr Turner je ustao u njegovu odbranu, uputivši oštre prijekore centrali Abwehra zbog neosnovanih kleveta na Aćimovićev račun. Turner za Aćimovića tvrdi da od početka „stoji na odlučujućem mestu u javnom životu Srbije“, kao i da je u vrijeme [[Gušenje ustanka u Srbiji|gušenja ustanka u Srbiji]], upravo Aćimović predložio Nedića za predsjednika srpske vlade, čime su otklonjene prepreke za provedbu ove njemačke zamisli u djelo. Iz Turnerova odgovora postaje jasno da Aćimović ni svoje kontakte s generalom Dražom Mihailovićem nije mogao uspostaviti samostalno ili bez dozvole njemačkih obavještajnih strukturâ:
{{izdvojeni citat|Ovome [Nediću] je on [Aćimović] do današnjeg dana lojalno služio, isto tako kao što je lojalno sledio naređenjima nemačke vojne uprave... Nakon što su se smirile prilike u Srbiji, Aćimović je, kao ministar unutrašnjih poslova, a time i kao vrhovni šef državne sigurnosti, posle ministra predsednika imao izvršnu vlast u svojim rukama. Sa svoje strane je vođa pokreta Zbor, [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]], gledao da ostvari svoje političke namere i da u pogodnom trenutku on dođe na vlast. Već skoro tri četvrtine godine on se trudi da ugrozi, preko svojih poverljivih ljudi, poverenje prema Aćimoviću, i to metodom svojstvenom samo [[Balkan]]u, neistinitim klevetanjem... Tvrđenje da je jedan poverljiv čovek ministra Aćimovića pre izvesnog vremena razgovarao u [[Ljig]]u sa Dražom Mihailovićem, netačno je. Način na koji Aćimović, kao ministar unutrašnjih poslova, ima da saobraća sa Dražom Mihailovićem, ugovoren je između zapovednika Sigurnosne policije i [[Sicherheitsdienst|SD]]-a i pod kontrolom je istoga.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv grada Beograda, sudski predmet Dragog Jovanovića, optužni materijal.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 84.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 186—187.&lt;/ref&gt;}}

U avgustu 1942, centrala Abwehra u Beogradu je obavijestila nadređene da postoje izvještaji o tajnoj korespondenciji između Nedića i Aćimovića s jedne i Draže Mihailovića s druge strane. Desetog oktobra je [[Gestapo]] primio izvještaj četnika Nemanje Pavlovića, inače kurira obaveštajne službe Draže Mihailovića, u kojem je Milan Aćimović optužen za održavanje stalne veze sa pokretom DM. Pavlović konkretno navodi: Aćimović se u [[Svrljig|svrljiškom]] srezu sastao sa četničkim oficirima majorom Đurićem i majorom [[Velimir Piletić|Piletićem]] i predao im šifrovani izvještaj; Aćimović je izdao povjerljivo naređenje sreskim načelnicima da pomažu ravnogorce; po svoj prilici Aćimović šalje poštu za Mihailovića preko majora Jove Petrovića iz [[Subjel]]a kod [[Kosjerić]]a; Aćimović je naredio okružnom načelniku Popoviću da čuva Mihailovića i da za njim oprezno šalje potjere s tim da ga uvijek o tome unaprijed informiše. U zaključku izvještaja se navodi: »Aćimović radi punom parom za Dražu.«&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 91.&lt;/ref&gt;

Draža Mihailović je [[18. 8.|18. avgusta]] 1942. naredio pukovniku [[Dragoslav Pavlović|Dragoslavu Pavloviću]], delegatu Vrhovne komande JVuO na terenu Zlatiborskog korpusa, da uništava &quot;komuniste&quot; pomoću legalizovanih odreda:

{{izdvojeni citat|Ne dozvoliti da se komunisti ustale ma u kom srezu. Prenesite naređenje da se sa komunistima raščisti u Rasinskom i Kruševačkom srezu. Pomoću legalizovanih odreda a koji su naši.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Već 21. avgusta 1942, general Mihailović naređuje da svi legalizovani odredi &quot;najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama&quot;:
{{izdvojeni citat|Raspis svima: Saopštite svima legalizovanim odredima sledeće: Mnogi legalizovani odredi zaboravili su da je sada rat i da je njihova legalizacija samo maska za podzemni rad. Novac i ugodan život raznežio je mnoge koji misle da tako sačekaju kraj rata pa da posle samo izvlače koristi. Neka se zna da se o svakom vodi računa. Naređujem da svi legalizovani odredi najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama. Dalje da naše šumske odrede pomažu na svakom koraku novcem, hranom, municijom, oružjem kao i u izvođenju organizacije i propagande.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;|Raspis Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942.}}

Nakon dva dana, Draža Mihailović preko »Feliksa« (tj. [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]]) upozorava potpukovnika [[Dragoslav Pavlović|Dragoslava Pavlovića]] (pseudonim »Rodrigo«):
{{izdvojeni citat|Legalizovanim saopštiti da budu na oprezi jer će Nemci hapsiti sve. Neka zapaze trenutak i na vreme se bace u šumu. Neprijatelj treba da bude prevaren a ne oni.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_155.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 22. do 28. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

U raspisu od 8. septembra 1942. upućenom svojim komandantima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]] (između ostalih: [[Petar Baćović|Baćoviću]], Vučkoviću, [[Radoslav Đurić|Đuriću]], [[Miodrag Palošević|Paloševiću]], [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljiću]], Rakoviću, Smiljaniću i dr.), Mihailović iznova kritikuje pasivnost legalizovanih odreda i naređuje stvaranje &quot;letećih jedinica&quot; koje ne bi bile legalne, ali bi se oslanjale na legalizovane odrede i služile bi za &quot;uništavanje neprijatelja&quot;:
{{izdvojeni citat|U mnogim našim krajevima oseća se zastoj u aktivnom radu. Mnogi legalizovani delovi prešli u mirnodopski život. Mnogi zaboravili da je rat, i da neprijatelja ima mnogo i svuda. Naređujem da svi kom-danti brigada organizuju leteće jedinice iako će to biti za svakog naređeno. Ove jedinice ne mogu biti legalne. Njihovo je mesto šuma i planina. Njihova akcija brza i odlučna, protiv svih i svakoga. Legalni delovi da im posluže kao baza za snabdevanje i prikrivanje, kao grom ove jedinice ima da uništavaju narodne izdajnike i sve unutrašnje neprijatelje, Ljotićevce, komuniste, Pećančeve. O formiranju ovih jedinica kao i o njihovom radu izveštavati. Pred događajima koji nastupaju, ovi leteći delovi poslužiće kao jezgro za mobilizaciju svih snaga brigada. Prednje saopštite svima susedima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_166.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 3. do 9. septembra 1942. godine]&lt;/ref&gt;|[[Dragoljub Mihailović]]}}

General [[Asen Nikolov]], komandant bugarskog okupacionog korpusa, izvještava septembra 1942. njemačkog komandujućeg generala u Srbiji Paula Badera o velikom uplivu pripadnika JVuO u ljudstvu SDS, i navodi da su na jugu Srbije postojale „dobro zakamuflirane organizacije (štabovi) nacionalnog pokreta Draže Mihailovića... Članovi tog pokreta skrivaju se iza službenih položaja i ovlasti. Nalaze se među rukovodstvom vladinih četnika, među oficirima Srpske državne straže, među sveštenicima, učiteljima, državnim službenicima“.&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 307.&lt;/ref&gt;

Početkom oktobra 1942, komandant Kolubarskog korpusa JVuO kapetan Petronije Nikolić (pseudonim »Peter«) informira generala Dražu Mihailovića o situaciji u sopstvenoj zoni odgovornosti:
{{izdvojeni citat|G. pukovniče [Mihailović je general od decembra 1941. godine — prim.], rad na organizaciji je uglavnom završen... Ceo naš rad zasnovan je na Vašim uputstvima i naređenjima. Kako u [[Obrenovac|Obrenovcu]] tako i po selima. Nama pripada sve i to sa najboljim domaćinima na čelu. Četnici, poljska straža, graničari, također su sa nama. Ljotićevaca, komunista i ostalih koji bi nas progonili, nema.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 285.&lt;/ref&gt;}} 

Komandant italijanske 2. armije general [[Mario Roatta]] izvijestio je 23. septembra 1942. Vrhovnu komandu u [[Rim]]u o razgovoru vođenom sa [[Ilija Trifunović-Birčanin|Ilijom Trifunović]]em i [[Dobroslav Jevđević|Dobroslavom Jevđević]]em o nastavku [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|saradnje Italijana i četničkih odreda]] na teritoriji [[NDH]]. U izvještaju se navodi da dvojica vojvodâ prećutno priznaju postojanje sporazuma između Mihailovića i Nedića, tj. svojevrsne zajedničke strategije prema okupatorima u svrhu »spasavanja srpskog naroda«:
{{izdvojeni citat|Izveštavam da u novom razgovoru koji sam imao sa Trifunovićem, a kojemu je prisustvovao i Jevđević, i jedan i drugi su ponovo dozvolili mogućnost da Nedić i Draža Mihailović deluju sporazumno i da održavaju kontakte.

Mada pomenuti sagovornici nisu rekli, ipak treba smatrati da se osnov za sporazum sastoji u sledećem:

1) »spasavanje srpskog naroda« (koji je, navodno, već imao jedan milion žrtava) i očuvanje od daljih masovnih gubitaka;

2) formiranje, održavanje i ojačavanje oružanih formacija (četničkih) određenih da, u momentu kada bude mogućno i celishodno, stupe u akciju sjedinjeni pod komandom Mihailovića;

3) u vezi sa ciljem iznetim u tač. 1), i da bi se omogućilo izneto u 2), u međuvremenu se prilagoditi ambijentalnim prilikama, odnosno: sarađivati u Srbiji (Nedić) sa Nemcima, a u Hrvatskoj (poznate jedinice) sa Italijanima.

Mada je ovo što je dosad izneto očigledno, interesantno je da su pomenuta dva četnička rukovodioca delimično priznali a delimično ostavila da se shvati.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 1: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, strana 886.&lt;/ref&gt;}}

U ljeto 1942. godine, italijanski nadležni organi su pustili iz ratnog zarobljeništva veliki broj odabranih oficira i podoficira [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], sa ciljem uspostavljanja potpune kontrole nad odredima [[Antikomunistička dobrovoljačka milicija|Antikomunističke dobrovoljačke milicije]] (MVAC). Major [[Žarko Todorović]], ilegalni ravnogorski komandant Beograda i Severnih pokrajina, izvijestio je generala Dražu Mihailovića 5. septembra 1942. o puštanju na slobodu potpukovnika [[Ilije Mihića]], potonjeg komandanta Ličkih četničkih odredâ:
{{izdvojeni citat|U Lici Ilija Mihić sa 50 oficira i 200 podoficira puštenih u tu svrhu iz italijanskog ropstva, uspostavlja rad sa srpskim življem po dogovoru sa Italijanima. Sedište [[Gračac]]. Pseudonim »Minziner Vilim«. Stupio je u vezu sa Nedićem preko Kukića. Sa nama nije tražio vezu. Poslaću mu poziv da nam se stavi pod komandu.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–294, reg. br. 5/1.&lt;/ref&gt;}}

Major Žarko Todorović pominje vezu potpukovnika Mihića sa pukovnikom [[Ilijom Kukićem]], koji je tokom 1942. komandovao Srpskim dobrovoljačkim korpusom, nakon što su Nijemci uhapsili pukovnika [[Kostu Mušickog]], upravo zato jer je pomagao Mihailovića i četnike. O izvjesnim vezama Mihića s Kukićem (a preko njega i s Milanom Nedićem), kao i sa italijanskim vlastima, general Mihailović je bio obaviješten krajem septembra 1942. i od strane vojvode Trifunovića-Birčanina, Mihićevog starješine: 
{{izdvojeni citat|Svoje bavljenje na [[Sušak]]u i u [[Rijeka|Fijumi]] iskoristio sam da dođem u lični dodir sa komandantom ličkih četničkih odreda potpukovnikom Ilijom Mihićem i njegovim oficirima, koji su došli sa terena. Tom prilikom konstatovao sam da ova naša četnička grupa radi pod dosta teškim uslovima. Svi pokreti oficira i njihova akcija na terenu pažljivo se kontrolišu ne samo od strane Italijana, već i od Hrvata, koji koriste svaku priliku da denunciraju četnike i otežaju im rad na organizaciji. [...] Kad sam upitao ppukovnika Mihića, da li je i u kakvoj nameri preko pukovnika Kukića uhvatio kontakt sa Nedićem, odlučno je izjavio da u tom pravcu nije preduzimao nikakve korake i da uopšte niti ima, niti želi sa Nedićem da ima ma kakvu vezu. Biće, međutim, potrebno da proverim o kom je Mihiću reč, pošto na mojoj teritoriji postoje još dva viša oficira sa istim prezimenom... O rezultatu ove provere izvestiću naknadno, a na našeg Mihića ću budno motriti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_172.htm Pismo Ilije Trifunovića Birčanina s kraja septembra 1942. Draži Mihailoviću o razgovorima sa komandantom italijanske 2. armije o realizaciji plana uništenja partizanskih snaga u zapadnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

Od 1941. do 1943. godine, [[italija]]nsko poslanstvo u Beogradu izvještavalo je vladu u [[Rim]]u o svim važnijim događajima na teritoriji okupirane [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. Tako je i velika kriza Nedićeve vlade u drugoj polovini 1942. bila jedna od temâ kojom se bavila italijanska ambasada u glavnom gradu Srbije. Službenici italijanskog diplomatskog predstavništva su ukazivali na sukob između Nedića i Ljotića, kao i na njihove suprotstavljene pozicije. Kako je pisao prvi sekretar poslanstva Giorgio Spalazzi, Dimitrije Ljotić je urgirao kod njemačkih vlasti da intervenišu u cilju sređivanja situacije, zaprijetivši izlaskom svojih predstavnika iz vlade ukoliko do toga ne dođe. Ovo se prvenstveno odnosilo na generala Mihailovića, koga je Ljotić okarakterisao kao „gospodara skoro svih oružanih snaga, državnih organizacija i javnog mnjenja“, kojima je Nedić bio samo formalno na čelu. Spalazzi navodi i da se sâm general Nedić slagao sa tvrdnjom da je Draža Mihailović „onaj koji ima moć na terenu“, iz čega on zaključuje da su „[[Srbi]] potpuno protiv [[Sile Osovine|Osovine]]“, ali i da bi Ljotićeve predložene mjere dodatno pogoršale stanje u zemlji.&lt;ref&gt;DDI, Spalazzi a Ciano, serie IX, vol. IX, d. 105, 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941–1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 104.&lt;/ref&gt;

Generalštabni major Žarko Todorović (»Valter«) je Vrhovnoj komandi JVuO 15. decembra 1942. godine sugerirao sklapanje sporazuma sa Ljotićevom SDK:
{{izdvojeni citat|Vođstvo Ljotićevaca postalo mekše. Hoće sporazum. Predlažem da se pokuša sporazum, ali pod uslovima da prestanu sa prokazivanjem naših ljudi. Energičnija borba protiv komunista. Da nam daju višak neregistrovanog oružja, a mi njima da obećamo zakonski postupak sa njima posle rata.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 647.&lt;/ref&gt;}}

Krajem 1942, komandant Rudničkog korpusa JVuO kapetan [[Dragiša Ninković]] (prethodno legalizovan u [[Požarevac|požarevačkom]] okrugu kod kvislinških vlasti;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_187.htm Izveštaj majora Miodraga Paloševića od 5. novembra 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizovanju četničkih jedinica od 21. marta do 4. novembra 1942. godine]&lt;/ref&gt; pseudonim »Leonardo«) uspostavio je saradnju sa ljudstvom kvislinške SDS u njihovim stanicama u [[Belanovica|Belanovici]], [[Ljig]]u i [[Babajić]]u. Njemački okupator je saznao za ovo te stražari bivaju razoružani.&lt;ref&gt;Коста Николић, Историја равногорског покрета, I-III, Београд, 1999, стр. II/21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 309.&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Milan Kalabić]], načelnik požarevačkog okruga, uhapšen je 3. oktobra 1942. godine od strane [[Gestapo]]a, nakon što se otkrilo da je dostavljao informacije i oružje pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini, u kojoj je jedan od komandanata bio i njegov sin [[Nikola Kalabić]]. Nakon mučenja i saslušanja, Milan Kalabić je strijeljan.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=215.}} [[Marinski zbor Sjedinjenih Američkih Država|Mornarički]] pukovnik [[Albert B. Seitz]], pripadnik [[Ured za strateške usluge|OSS]] i član [[Sjedinjene Američke Države|američke]] vojne misije u Mihailovićevom štabu, ostavio je nakon rata zapis o Kalabićevoj smrti i njegovim vezama sa generalom Dražom Mihailovićem u knjizi ''Mihailovic: Hoax or Hero'' („Mihailović: prevarant ili heroj“). Zbog pogubljenja Kalabića starijeg, pukovnik Seitz isključuje samu mogućnost docnije saradnje Nikole Kalabića sa okupatorom, iako će on biti jedan od potpisnika [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma sa Nijemcima]] krajem novembra 1943:
{{izdvojeni citat|Kada su Nemci napali Ravnu goru velikim snagama u decembru [1941. godine — prim.], prošao je on [Kalabić mlađi — prim.] kroz Srbiju u Šumadiju jugoistočno od Beograda. Kada je prolazio kroz srez gde mu je otac bio načelnik, koji se bio odlučio da ostane u službi i da pristane uz Nedića, Kalabić i njegovi ljudi bili su u bednom stanju — bez municije, polumrtvi od gladi, a jedino što ih je održavalo bila je njihova volja da prežive i da se bore. Otac se pobrinuo za to da mu sin i njegove pristalice budu potpuno nanovo opremljene.

U decembru 1942. godine Gestapo je otkrio da je starac potajno pomagao ne samo svoga sina, već i druge Mihailovićeve snage. Bio je uhapšen i osuđen na smrt. Način izvršenja ove smrtne kazne bio je užasan. Povlačili su ga preko razbijenog stakla dok nije umro, ali iz njegovih usta nije se čula ni jedna reč.

Kada sam kasnije preko ruskog radija čuo da Kalabić sarađuje sa Nemcima, mogao sam samo da držim pred očima sliku krvave izmrcvarene lešine ovog starca, voljenog od svoga sina, i u čudu se pitati kakvi to moraju biti ljudi koji mogu Amerikance smatrati toliko lakovernim.&lt;ref&gt;Albert Sajc, »Mihailović — šarlatan ili heroj?« Kolumbija, Ohajo, 1953.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_48.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆEVI KORPUSI POD KOMANDOM OKUPATORA]&lt;/ref&gt;}}

Iz ravnogorske komande Beograda (kapetan [[Aleksandar Saša Mihajlović]]) upozoravali su već 27. septembra 1942. na nesmotrenost potpukovnika Milana Kalabića, kao i na nadolazeće raspuštanje legalizovanih četničkih odreda od strane Nijemaca:
{{izdvojeni citat|Negativnim radom Kalabićevih odreda, došla je kaznena divizija u Požarevački okrug i ceo kraj nalazi se pred katastrofom. Po saznanju, pretstoji razoružanje tih odreda od strane nemačkih vlasti. A ovi su spremni da se povuku u šumu, a to bi bio povod za nemačku akciju. Da bi se sačuvao narod molim da naredite Kalabiću da stupi sa mnom u vezu i da primi moju sugestiju o rešenju tog pitanja. Da bi se izbegla katastrofa bolje je da se jedan mali deo oružja preda i time Nemci umire. Tamo bi ostala straža [SDS — prim.] pod oružjem, '''a to su sve naši ljudi'''.&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 962.&lt;/ref&gt;}}

U depeši od 22. decembra 1942, poručnik Nikola Kalabić prenosi Mihailoviću informacije o smrti svog oca, izražavajući odanost njemu i četničkom pokretu: „Stric [konspirativno ime Milana Kalabića — prim.] je u B[eograd]u sa još 16 oficira streljan. Žalim ga mnogo, ali sam presretan što je poginuo kao Dražin čovek. Istrajaću u ovoj borbi pa ma još ne znam kakav me udar zadesio. Živeo kralj! Živeo naš dragi Čiča! Živeo ravnogorski pokret!“ Istog dana, general Mihailović odgovara Kalabiću: „Hvala bogu da ste se spasli. Neizmerno žalim pale žrtve. Pored ovoga u Stricu sam izgubio najboljeg i svog i našeg prijatelja. Sve ćemo ih dostojno osvetiti.“&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 965.&lt;/ref&gt;

O hapšenju potpukovnika Kalabića, kao i o njegovom pogubljenju, Mihailović je radiogramom 23. decembra 1942. obavijestio i [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantsku vladu u Londonu]]:
{{izdvojeni citat|Nemci su streljali majora Milana Kalabića... Kalabića je Nedić smatrao za svog najboljeg prijatelja... U stvari, Milan Kalabić je bio naš najodaniji saradnik i učinio je velike usluge našoj stvari.&lt;ref&gt;Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv Udbe (drugo izdanje), Sloboda, Beograd, 1975, str. 144.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_13.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje LEGALIZACIJA MIHAILOVIĆEVIH ODREDA]&lt;/ref&gt;}}

Novinar [[Stanislav Krakov]], sestrić generala Milana Nedića te jedan od njegovih najbližih saradnika za vrijeme okupacije, u svojim ratnim memoarima potvrđuje da je potpukovnik Milan Kalabić, uz znanje predsjednika srpske kvislinške vlade, održavao vezu sa komandantom JVuO generalom Mihailovićem:
{{izdvojeni citat|Sve akcije moga ujaka [generala Nedića — prim.] za spasavanje Kalabića bile su bezuspešne, iako je učinio sve što je ljudski bilo moguće da spase svog vernog komandanta, jer je Kalabić sve svoje veze sa Mihailovićem vršio sa znanjem moga ujaka, te služio kao veza za snabdevanje Mihailovićevih odreda.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 454.&lt;/ref&gt;}}

Krakov navodi i da se oko [[Božić]]a 1942, tj. pred sâm kraj godine, dva puta sastao sa generalom Nedićem. On piše da ga je zatekao u turobnom raspoloženju, citirajući riječi koje je Milan Nedić govorio „samo svojim najbližim i najpoverljivijim saradnicima“:
{{izdvojeni citat|«Za [[srpski narod]], za svakog od nas, za mene lično ovo nisu dani [[Vitlejem]]a i mira među ljudima na zemlji. Ovo su dani [[Golgota|Golgote]], dani mučeništva i smrti, ali će dati [[Bog|Svevišnji]] da i za srpski narod dođu dani uskrsnuća. Vidim da je i Draža čuo moj glas i da je razumeo kolika se opasnost nadnela nad Srbijom. Razumeo je i, Bogu hvala, vlada i dalje mir i red. [...] Draža i ja radimo jedan isti posao, ali idemo različitim putevima. Moramo ići razdvojeni jer ne treba neprijatelj da oseti da smo na istom poslu».&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 469—470.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

=== Saradnja četnika sa Dragim Jovanovićem i Upravom grada Beograda ===
Tokom 1942. godine, uspostavljen je kontakt i između Draže Mihailovića i [[Dragomir Jovanović|Dragog Jovanovića]].
 
Dragi Jovanović je od 22. aprila 1941. izvanredni komesar za grad Beograd; u narednim mjesecima preuzeće funkcije upravnika grada Beograda i predsednika beogradske opštine. 25. avgusta 1942. godine, a po zamisli [[SS]]-generala [[Augusta fon Majsnera]], Milan Nedić će ga imenovati za šefa [[Srpska državna bezbednost|Srpske državne bezbednosti]] (SDB). Sa pozicije šefa SDB, budući u rangu i sa ovlašćenjima ministra u Nedićevoj vladi, Jovanović će ''de facto'' komandovati Srpskom državnom stražom do 5. novembra 1943.

Nakon što je četnički komandant u martu i aprilu 1942. naredio svojim podređenima da upotrebe uticaj na [[Specijalnu policiju Uprave grada Beograda]] za nemilosrdan obračun sa članovima ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]]. Tako u jednoj depeši od 21. marta iz Vrhovne komande JVuO, a koju potpisuje major [[Zaharije Ostojić]], stoji sljedeće: “Nemamo para. Proučite način dobijanja istih i javite sa predlogom. Proveriti da li Kalabić [Milan, potpukovnik; otac Nikole Kalabića — prim.] ide u Bosnu. Ovo bi mi dobro primili i pomogli, ali treba što više izvući novaca, municije i obuće od vlade. Šaljite nam što više podataka i javljajte se. Pomagati svim silama hapšenje komunista”.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |access-date=2022-09-02 |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103450/https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm }}&lt;/ref&gt; 15. avgusta iste godine, generalu Mihailoviću je javljeno da je Jovanović kontaktirao izvjesne četničke komandante u Srbiji kako bi &quot;''preko određenog lica javio Čiči važna saopštenja''.&quot;&lt;ref&gt;Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 3. do 18. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_145.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103435/https://znaci.org/00001/4_14_1_145.htm |date=2022-09-02 }}&lt;/ref&gt; Već 17. avgusta, Mihailović odobrava kapetanu [[Siniša Ocokoljić|Siniši Ocokoljiću]] da stupi u kontakt preko inžinjera Bojovića, šuraka Dragog Jovanovića, uz upozorenje: &quot;''Budite oprezni jer Dragi je lopov''.&quot; Pet dana docnije, Draža Mihailović naređuje svojim ljudima u Komandi Beograda JVuO (»Jozef« je bio pseudonim za radio-stanicu četničke organizacije u glavnom gradu, kao i za ličnosti na njezinom čelu, poput kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]], [[Mladen Žujović|Mladena Žujovića]] i [[Vojin Andrić|Vojina Andrića]]) da koriste Specijalnu policiju protiv komunista:

{{izdvojeni citat|Dobili sigurne izveštaje da se komunisti dobro organizuju u Beogradu kao i da imaju i oružje. Tajno organizujte sve u Beogradu protiv komunista a u prvom redu sokole i policiju. Sad ne birajte sredstva za borbu, a u danom momentu postupite bez milosti protiv njih. Beograd ne sme biti u njihovim rukama.&lt;ref&gt;Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103432/https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |date=2022-09-02 }}&lt;/ref&gt;|Depeša Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942. godine}}

Dragomir Dragi Jovanović je i preko svog ličnog sekretara Anđelka Božinovića pokušao uspostaviti kanal komunikacije sa ravnogorcima generala Mihailovića. Naime, na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. prezentovana je depeša od 28. avgusta 1942. koju je potpisao major [[Žarko Todorović]] (pseudonim »Valter«), komandant Beograda JVuO, u kojoj stoji: „Dragi Jovanović se nudi preko Božinovića pod uslovom apsolutne diskrecije i prividno i dalje neprijateljskog stava. Hteo bi vezu samo preko jednog lica. Mišljenja sam da se iskoristi. Molim odgovorite i molim potpunu tajnost. Upotrebite pseudonim »Adolf« za njega. Kao ministar policije imaće dva pomoćnika, jedno vojno lice bar potpukovničkog čina.“&lt;ref&gt;''Документа са суђења Равногорском покрету'', књига 2, Београд, 2001, стр. 1571.&lt;/ref&gt; Mihailović je već sjutradan odgovorio sljedeće: „»Adolf« [tj. Dragi Jovanović — prim.] Ima da pogine, a sada ga koristiti da vidimo šta hoće kao Ministar policije. Napravi se da smo gotovo da se sa njim tajno sarađuje.“ Nakon par dana, Mihailović će »Valteru« iznova potcrtati: „Po pitanju Adolfa poslao sam Vam odavno odgovor iskoristite ga, a zna se šta mu sleduje.“&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 626‒627.&lt;/ref&gt; Potpisujući se još uvijek kao pukovnik,  Mihailović šalje 22. januara 1942. depešu predsedniku Ministarskog saveta Kraljevine Jugoslavije [[Slobodan Jovanović|Slobodanu Jovanoviću]]:
{{izdvojeni citat|Obratite pažnju na Anđelka Božinovića, policiskog komesara po kome je poslat jedan naš izveštaj od majora Žarka Todorovića za [[Istanbul|Carigrad]]. Izgleda da ga je Uprava Grada Beograda poslala sa nekom specijalnom misijom za račun [[Gestapo|Gestapa]]. Pukovnik Mihailović.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_105.htm Izvod iz zbirke telegrama Štaba Draže Mihailovića poslatih izbegličkoj jugoslovenskoj vladi od 4. novembra 1941. do 11. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Na području glavnog grada Srbije, Dragi Jovanović je tokom 1942. održavao vezu i sa kapetanom Sašom Mihajlovićem, koji će majora Todorovića naslijediti na čelu četničke organizacije u Beogradu, i to preko [[Ilije Paranosa]], potpredsednika Beogradske opštine (a ne Paranosa, šefa Specijalne policije UgB) i preko Komande Srpske državne straže, kojom je rukovodio Jovanović u svojstvu šefa SDB. Jovanović se i lično sastao sa Mihajlovićem novembra 1942. na [[Avala|Avali]].&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 233.&lt;/ref&gt;

Dok se Mihailović sa svojim štabom nalazio u Crnoj Gori, njegova glavna politička veza u Srbiji bio je [[Ilija Mihailović]], bivši predsjednik [[Narodne skupštine]] i predsjednik [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS). Preko njega je Dragi Jovanović, juna 1942. godine, ugovorio sastanak sa Nikolom Kalabićem. Jovanović će o ovom susretu pred istražnim organima izjaviti: „Prvi put sam video jednog čoveka za koga sam znao da je iz okoline D. Mihailovića i član organizacije u leto 1942. i to je bio Nikola Kalabić, docnije komandant gorske garde Draže Mihailovića“.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/220.&lt;/ref&gt;

Specijalna policija održavala je kontakte sa komandama i obavještajnim punktovima ravnogorskog pokreta Draže Mihailovića po Srbiji. Saradnja sa četnicima obično se negativno odražavala na pripadnike [[Narodnooslobodilački pokret|Narodnooslobodilačkog pokreta]], koji su bili hvatani, zatim kažnjavani na vremenske kazne i kasnije puštani iz [[Logor Banjica|logora na Banjici]]. О njihovom su puštanju po pravilu obavještavane terenske službe Mihailovićeve organizacije koje bi puštena lica najčešće ubijale.&lt;ref&gt;[https://www.pisi.co.rs/content/logor-banjica-1941-1944-i/ Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, knjiga I], Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, str. 54.&lt;/ref&gt;

Obavještajni organ Vrhovne komande JVuO Nikola Božić (»Artur«), inače pomoćnik [[Božidar Bećarević|Božidara Bećarevića]], šefa Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 25. decembra 1942. informisao je Dražu Mihailovića o sljedećem:
{{izdvojeni citat|Jedini čovek od današnjih Srba faktora u Beogradu bio je Dragi Jovanović (u koga se još možemo mnogo i sigurno pouzdati) koji je stalno i pred Nedićevom vladom i Nemcima dokazivao da je prvenstvena i glavna opasnost u zemlji još uvek od komunista i da u tome pravcu treba preduzimati uporno energične mere. U svojim nadleštvima, u Srpskoj državnoj bezbednosti i u Upravi grada Beograda, on je u ovome smislu i jedini nagoveštavao mere. Pre nekoliko dana, uoči svoga odlaska iz Beograda, on je izričito izjavio našem poverljivom čoveku, da je potpuno uspeo da uveri Nemce da su izgrednici u Srbiji još uglavnom i jedino komunisti i da u tome pravcu treba preduzeti mere odmah posle katoličkih Božićnih praznika.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;}}

Po okončanju rata, o vezi Jovanovića i Mihailovića pred isljednicima [[OZNA]]-e sâm Bećarević je izjavio:
{{izdvojeni citat|Mnogi organi iz UGB bili su na razne načine povezani sa četničkim organizacijama i posle jednog članka u ‛Ravnogorcu’, koji je donet zajedno sa [[Dušan Simović|Simović]]evom izjavom, nastala su masovna bekstva policijskih organa, a naročito stražara u odrede DM...
U vezi sa ovim bekstvima Jovanović je održao 3—4 konferencije sa organima UGB i na njima javno nam saopštio da je on naša veza prema organizaciji DM kao predstavniku legalne jugoslovenske kraljevske vlade u Londonu i da prema tome niko nema potrebe da se lično povezuje. Saopštio je čak i to da je svim četničkim organizacijama izdato naređenje od Vrh. komande DM da ne primaju policijske organe u svoje redove i da ovi moraju ostati na svojim mestima i nastaviti sa borbom protiv KPJ.&lt;ref&gt;IAB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 594–595.&lt;/ref&gt;|[[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda}}

Dragomir Jovanović je 1946. na saslušanju&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, br. 19/7, kut. 1, str. 38.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/214—215.&lt;/ref&gt; pred istražnim organima svjedočio o svom kontaktu sa organizacijom generala Dragoljuba Mihailovića:
{{izdvojeni citat|Nisam bio član organizacije DM, ali sam sa istom imao veza i smatrao se isto toliko obavezan kao da sam član... Ja sam od konca 1941. osećao se lično vezan za organizaciju DM. Smatrao sam da je to pravi nacionalni put i da je to ono što sobom nosi budućnost. Smatrao sam da je potrebna koordinacija sa tom organizacijom u borbi protivu komunista. Odmah od početka u Upravi grada Beograda isključio sam na pogodan način svako intervenisanje, odnosno praćenje rada u cilju sprečavanja organizacije DM.|[[Dragomir-Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}}

=== Zahlađenje odnosa i prekid saradnje ===
Nemački okupator je sredinom 1942. postepeno započeo proces razoružavanja legalizovanih četnika. Istovremeno, i četnički vođa Draža Mihailović uviđa da legalizacija ima i svojih loših strana. 2. septembra 1942. Draža Mihailović poziva svoje legalizovane četnike sa područja Valjeva da se vrate u šume:

{{izdvojeni citat|Legalizacija izgleda da je škodljiva za našu organizaciju, ljudi se uspavaju. U Valjevskom kraju Ljotić, Pećanac i Nemci vršljaju. Neka Neško i Voja preduzmu sve da se što pre bilo legalno ili ilegalno vrate na svoj teren. Novaca imam, nemojte da plate Nedićeve vezuju rad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_163.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Major [[Zaharije Ostojić]] u referatu od 4. septembra naglašava da je zbog legalizacije &quot;borbeni duh opao, disciplina takođe. Plate su donele kocku i pijančenja, starešinama su se osladili Nedićevi činovi&quot;, a nisu bili retki ni &quot;prijateljstva ni lumperaj sa okupatorom.&quot;&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 222.&lt;/ref&gt;

Obzirom da nije više bilo potrebe za gušenjem ustanka, okupator je proces razoružavanja legalizovanih četnika u znatnoj meri okončao do kraja 1942. kada je praktično rasformirana formacija pod komandom Koste Pećanca, a legalizovani ravnogorski četnici su se jednim delom ponovo našli u ilegalnom statusu, tj. u šumi, a manjim delom su inkorporirani u Srpsku državnu stražu. Ovo je doprinelo ponovnom jačanju četničke organizacije.

7. novembra 1942. godine Draža Mihailović je raspisom svima u Srbiji izdao naređenje za [[građanska neposlušnost|građansku neposlušnost]]:
{{izdvojeni citat|Proglašavam građansku neposlušnost prema okupatorskim vlastima i prema svima vlastima koje su u saradnji sa okupatorom. Za seljake: da više ne daju ni trunku namirnica ni stoke. Da više ne priznaju opštinske uprave. Jedina vlast u selima biće četnička. Predsednicima opština i opštinarima narediti da odmah podnesu ostavke a drugi se ne smeju primiti. Naterati ih da pobegnu u šumu. Naterati ih svima sredstvima da izvrše ova naređenja. Najstariji četovođa je kdt sela. Predsednik opštine i odbornici ako se plaše, neka dadu svoje. Neka se sve sakriva i neka građanska neposlušnost plane jednovremeno u svim selima od 12. o.m. Činovnici sviju struka neka sabotiraju rad, i sve natraške rade što je na štetu neprijatelja i Nedićevog upravnog sistema, činovnici da znaju da će veštim sabotiranjem i naopakim radom mnogo doprineti pobedi. Radnicima preporučiti sabotažu u svakom pogledu. Građanskom življu preporučiti prezir okupatora i svih onih koji za njega rade.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 299, reg. br. 14/1: knjiga predatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 7. do 23. novembra 1942.&lt;/ref&gt;|[[Dragoljub Mihailović|Draža Mihailović]]}}

Opisujući konsekvence sprovođenja njemačke odluke o raspuštanju legalizovanih četničkih odredâ, [[Paul Bader]], komandujući general i zapovjednik u Srbiji, na sastanku Štaba Komande Jugoistoka 7. decembra 1942. godine, između ostalog, izjavio je sljedeće:
{{izdvojeni citat|U borbi protiv Mihailovićevog pokreta postigli smo nove uspehe. Oko 10.000 četnika se borilo na našoj strani, a od toga se polovina povukla u šumu. Četvrtina, oko 4.000 ljudi je razoružana. Ostatak, oko 4.000 ljudi, još je uz nas. Cela građanska neposlušnost, koju je proglasio Mihailović, bio je samo udarac po vodi. Najavljene pretnje merama odmazde delovale su. Streljanja već i onih lica koja su osumnjičena za sabotažu pokazala su da su naše metode bile ispravne.&lt;ref&gt;NAW, Mf, T—312, Roll 468, fr. 8057753—56.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 328.&lt;/ref&gt;}}

Krajem 1942. dolazi do formiranja Prvog [[Kosovo|kosovskog]] korpusa JVuO (Gorski štab br. 127) sa četiri brigade: [[Laplje Selo|Lapska]], [[Gračanica (općina)|Gračanička]], [[Gnjilane|Gnjilanska]] i Leteća. Korpusom je komandovao kapetan [[Živojin Marković]]. U naređenju od 12. novembra 1942. godine, kapetan Marković zahtijeva od svih stanovnika, kao i od svih legalnih odredâ na pomenutom području, da se stave pod njegovu (tj. četničku) komandu: „Dosadašnje opštinske uprave i novi poredak uveden od generala Nedića, više se ne priznaje. Oni koji odbiju ovo naređenje, smatraće se izdajnicima.“&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Četnici Draže Mihailovića 1941 – 1945, ČA – 101 – 1 – 76.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ненад Миодраг Антонијевић, Ратни злочини на Косову и Метохији 1941-1945 годинe. Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, Београд, 2015, стр. 462.&lt;/ref&gt;

Vredi napomenuti da Nemci 1942. nisu mnogo toga učinili na pacifikaciji Mihailovićevih četnika koji nisu bili legalizovani. Legalizacija većeg dela Mihailovićevih snaga 1942. omogućila je ovom korpusu da izbegne uništenje koje je bilo vrlo izvesno krajem 1941. i da nastavi borbu protiv partizana koje su četnici Draže Mihailovića smatrali najznačajnijim neprijateljem, nadajući se da se partizanski pokret neće više reorganizovati i oporaviti.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/272-273.&lt;/ref&gt;

=== Saradnja majora Jezdimira Dangića sa Nedićevom vladom i Nijemcima ===
{{main|Borbe za Istočnu Bosnu 1942.}}

Major [[Jezdimir Dangić]] spadao je u red četničkih komandanata koji se nisu u potpunosti podvrgli komandi pukovnika Draže Mihailovića, iako su bili pod njegovim rukovodstvom. Mada je komandno bio podređen Draži Mihailoviću, Dangić je paralelno blisko sarađivao sa Milanom Nedićem. Dangićeva saradnja sa kvislinškom upravom u Srbiji datira još iz vremena Saveta komesara [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. Zapravo, Dangić je još sredinom maja 1941. pristupio kvislinškoj Srpskoj žandarmeriji. Međutim, 16. avgusta 1941. Dangić je prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] gde je na osnovu uputstava Draže Mihailovića uspeo da stavi pod svoju komandu i reorganizuje sve pročetničke grupe. Dolaskom generala Milana Nedića na čelo Vlade narodnog spasa, 29. avgusta 1941. godine, odnosi između Beograda i Dangićevog štaba u istočnoj Bosni još više su se poboljšali, budući da je uspostavljena stalna veza koja je redovno funkcionirala. Nedić je pomagao Dangića svim sredstvima, šaljući mu oružje, municiju, obuću, odjeću, hranu, čak i pojedine oficire.

General Nedić je 25. septembra 1941. izdao naređenje komandantu Srpske žandarmerije generalu [[Stevan Radovanović|Stevanu Radovanoviću]] (Radovanović će na tom položaju naslijediti pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], koji postaje njegovim zamjenikom), da poboljša veze sa Dangićevim štabom i da ga pomaže u svakom pogledu.&lt;ref&gt;AVII, Nća, k. 125, reg. br. 1/17-16.&lt;/ref&gt; U međuvremenu, Dangićevi su četnici počeli trpjeti poraze u sukobima sa partizanima, a nametnuta im je i borba sa [[Ustaše|ustašama]]. Usljed bojazni od uništenja, Dangić intenzivira saradnju sa Nedićem od koga dobiva preporuku za sastanak sa Nijemcima u Beogradu. Draža Mihailović je znao za Dangićevu namjeru da se sastane sa njemačkim oficirima i odobrio je, što će na [[Beogradski proces|svom suđenju]] i potvrditi.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274-276.&lt;/ref&gt;

Prema izvještaju beogradske jedinice [[Abwehr]]a od 29. septembra 1941, zasnovanom na izvještajima jednog pouzdanika koji je bio u dodiru s njim, Dangić je praktički od svog dolaska u [[Bosna (oblast)|Bosnu]] održavao kontakte s Nedićevom administracijom koja ga je podupirala. U izvještaju se navodi da je Dangić imao i »dobre odnose s Nijemcima i da je činio sve kako bi izbjegao sukob između svojih trupa i Nijemaca.«&lt;ref&gt;Mikrofilm br. T-314, rola 1457, snimci 702-704, 711-712.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_46.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLUČAJ MAJORA DANGIĆA]&lt;/ref&gt;

Još od 16. avgusta 1941, kada je stigao u istočnu Bosnu, major Jezdimir Dangić je, preko kvislinških struktura Aćimovića i Nedića, otpočeo kontakt i s Nemcima, a zatim direktne pregovore između dve strane. Već 25. avgusta Dangić, u ime Štaba Bosanskih četničkih odreda, piše pismo Nemcima u [[Zvornik]]u, nudeći im predaju oružja pod uslovom da oni ili Italijani okupiraju područje istočne Bosne. Isto tako čine i njegovi potčinjeni, Aćim Babić i [[Boško Todorović]]. Aćimović i Nedić su vezu sa Dangićem održavali preko majora Momčila Matića, kapetana Bogdana Dakića i poručnika Kamenka Jeftića, dok je Dangić s Centrom [[Abwehr|Abver]]a u Beogradu i njegovim predstavnikom kapetanom dr [[Josef Matl|Jozefom Matlom]] bio u vezi preko kapetana Rista Ćukovića i poručnika Branka Kujačića. Ćuković je u isto vreme bio i nemački poverenik i slobodno se kretao od Zvornika do Beograda. Obostrana želja za postizanjem sporazuma iskazana je bila 
na posljednjim održanim sastancima četničkih predstavnika s pripadnicima Abvera, 20. i 30. decembra 1941. godine.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4_12_2_23.htm Izveštaj opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu]&lt;/ref&gt;

General [[Paul Bader]], vojnoupravni komandant Srbije, razgovarao je u Beogradu sa Milanom Nedićem, 19. januara 1942. Glavna tema razgovora ticala se mogućnosti saradnje sa četnicima Jezdimira Dangića. Bader iznosi da je Nedić na sastanku iskazao vrlo povoljno mišljenje o ovoj mogućnosti:

{{izdvojeni citat|Nedić je još jednom preuzeo izvesno jemstvo za Dangićevu iskrenost i vernost, a za sebe lično je tvrdio da će i on nepokolebljivo stajati uz Nemačku. Nedićeva izlaganja bila su duboko ozbiljna i, kako izgleda, intimno iskrena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1144&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001139—001140.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Er übernahm nochmals eine gewisse Bürgschaft für die Aufrichtigkeit und Treue von Dangić und versicherte für sich persönlich, dass auch er unverbrüchlich zu Deutschland stehen wollte. &lt;/br&gt; Die Ausführungen von Neditsch waren von grossem Ernst und anscheinend von innerer Aufrichtigkeit getragen.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/279.&lt;/ref&gt;}}

General Paul Bader je održao ovaj sastanak sa generalom Milanom Nedićem, kako bi od njega dobio neke bliže podatke o Dangiću i njegovim četnicima, znajući da između Dangićevog štaba i Nedićeve vlade postoje kontakti i bliska saradnja na planu borbe protiv partizanskih odreda. Na pitanje opunomoćenog komandujućeg generala upućeno Nediću, kakav je njegov stav prema Dangiću, Nedić je izjavio da u njega ima najveće poverenje: {{izdvojeni citat|Dangić je iz Bosne i bori se samo da bi zaštitio svoj rodni kraj od ustaških i hrvatskih nečoveštava. On nije ni bandit ni buntovnik. On je izjavio da neće da se bori protiv nemačkih oružanih snaga. On bi se bezuslovno potčinio Nemcima i borio se na njihovoj strani protiv ustanka, ako bi imao jemstvo da će njegovi zemljaci u Bosni biti zaštićeni od hrvatskih posezanja. Između Dangića i Mihailovića nije nikad postojala veza, jer njih dvojica u svom delanju polaze od sasvim različitih shvatanja.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Dangić wäre aus Bosnien und kämpfte nur für den Schutz seines Heimatsgebietes gegen die Unmenschlichkeiten der Ustaschas und der Kroaten. Er wäre weder ein Bandit noch ein Aufständischen. Er hätte erklärt, dass er nicht gegen die deutsche Wehrmacht kämpfen wollte. Er würde sich den Deutschen unbedingt unterstellen und an ihrer Seite gegen einen Aufstand fechten, wenn er die Gewähr hätte, dass seine Landsleute in Bosnien gegen Übergriffe der Kroaten geschützt würden. &lt;/br&gt; Zwischen Dangić und Mihailović hätte nie ein Zusammenhang bestanden, weil beide von einer ganz verschiedenen Auffassung aus handelten.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/277.&lt;/ref&gt;|[[Milan Nedić]]}}

Prema Nedićevom tumačenju, Dangić je privrženik ideologije „[[Velika Srbija|Velike Srbije]]“. „On je ubeđen da se to može postići samo u vezi i pod zaštitom Nemačke. Jugoslaviju, naprotiv, smatra za promašenu konstrukciju, koja ne bi smela da se ponovi.“&lt;ref&gt;AVII, Mikroteka, N-T-501, rol. 256, mf. 1136-1140. Zapisnik sa sastanka između Nedića i Badera od 19. I 1942, kome su prisustvovali i Nedićev savetnik Miloš Banković i šef komandnog štaba vojnoupravnog komandanta Srbije Erih Keviš.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Ideologie, wie Neditch es nannte, wäre bei Dangić ein Grosserbien. Er wäre überzeugt, dass dies nur in einer Verbindung und unter dem Schutz Deutschlands zu erreichen wäre. Er hielte Jugoslavien dagegen für eine verfehlte Konstruktion, die nicht wiederholt werden dürfte.&quot;}})&lt;/ref&gt; Tom prilikom, general Nedić je nastojao ubijediti generala Badera u neupitnu lojalnost majora Dangića njemačkom okupatoru i kvislinškoj vladi u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Njegov bi uticaj u Bosni mogao biti vrlo jak. Mogao je [Dangić], dakle, okupiti oko sebe onoliko ljudi koliko mu je potrebno u bilo kojem trenutku. Kada bi mu njemački Wehrmacht naredio da krene u borbu protiv komunista bilo gdje u Staroj Srbiji, on bi to svakako učinio, sam ili zajedno s njemačkim trupama. U stanju je da prikupi potrebne snage u bilo kojem trenutku. On, Nedić, bio je uvjeren da će Dangić ostati vjeran sadašnjoj srpskoj vladi i raditi za nju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Sein Einfluss in Bosnien wäre sehr stark. Er könnte daher jederzeit soviel Leute um sich sammeln, wie er brauchte. Wenn ihm von der deutschen Wehrmacht befohlen würde, an irgend einer Stelle auch in Alt–Serbien den Kampf mit den Kommunisten aufzunehmen, so würde er das unbedingt tuen, allein oder mit deutschen Truppen zusammen. Er könnte dazu die erforderlichen Kräfte jederzeit aufbringen. Er, Neditch, wäre überzeugt, dass Dangić der jetztigen serbischen Regierung treu bleiben und sich für sie einsetzen werde.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Dangić je stigao u [[Beograd]] 31. januara 1942. sa Perom Đukanovićem, članom četničke Privremene uprave u istočnoj Bosni, na sastanak sa načelnikom Operativnog štaba nemačkog opunomoćenog komandanta u Srbiji pukovnikom Erihom Kevišem (Erich Kewisch).

Dangić je bio spreman priznati nemačku vojnu upravu u istočnoj Bosni, i boriti se protiv partizana. Zauzvrat, tražio je da ustaške i domobranske jedinice napuste taj prostor. Prilikom prvog razgovora Nedić i Dangić su zaključili da se mir u istočnoj Bosni može uspostaviti samo suradnjom četnika sa Nijemcima.

[[Datoteka:Mihailovićevi oficiri sa Nemcima.jpg|minijatura|Dangić i drugi četnički oficiri na pregovorima sa Nemcima u Beogradu.]]

O ovim pregovorima govori izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu:

{{izdvojeni citat|Iz tog razgovora proizašla je principijelna saglasnost u pogledu namere da se u istočnoj Bosni, a samim tim i u Srbiji, uspostavi mir, da se prestane s masovnim ubijanjem, kao i jasno saznanje da bi se to moglo ostvariti samo u saradnji nemačkih oružanih snaga sa Dangićem. Dangić je pri tom izjavio da bi se sa svojim ljudima i pri jednom opštem ustanku na Balkanu i iskrcavanju Engleza nepokolebljivo verno borio na nemačkoj strani. On je pri tom izražavao, čak, svoje uverenje da bi samo nemačka pobeda mogla Srbiji da obezbedi pripadajući položaj na Balkanu, dok bi pobeda boljševizma značila uništenje svakog naroda, pa, dakle, i srpskog. Da Nedić zastupa isto mišljenje poznato je.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001090—001091.]  &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Sie ergab die grundsätzliche Ubereinstimmung der Absicht, in Ost–Bosnien und damit auch in Serbien Ruhe zu schaffen, das Massenmorden zu beenden und die klare Erkenntnis, dass das nur in der Zusammenarbeit der deutschen Wehrmacht mit D. erreicht werden könnte. D. erklärte dabei, dass er mit seinen Leuten auch bei einem allgemeinen Balkanaufstand und einer Landung der Engländer unverbrüchlich treu auf deutscher Seite kämpfen würde. Er entwickelte dabei seine Überzeugung dahingehend, dass nur der deutsche Sieg Serbien zu der ihm gebührenden Stellung auf den Balkan verhelfen könnte, während der Sieg den Bolschewismus die Vernichtung jeden Volkes, also auch des serbischen bedeuten würde. Dass Nedić dieselbe Auffassung vertritt, ist bekannt.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_2.pdf  Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 111.&lt;/ref&gt;}}

Nemački general Bader, opunomoćeni zapovednik Srbije, bio je spreman prepustiti Dangiću osiguranje graničnih kotareva NDH na prostoru koji omeđuju reke [[Sava]], [[Drina]] i [[Bosna]], ali je za bilo kakvu promenu statusa istočne Bosne bila neophodna saglasnost [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]].

Major Dangić je uvjeravao njemačke oficire u neraskidivost svog savezništva sa predsjednikom srpske kvislinške vlade generalom Nedićem:

{{izdvojeni citat|Na kraju razgovora rekao je da bi kao apsolutni pristalica Nedića morao znati da li se Nedić slaže s jednim takvim uređenjem i da li mu za to daje svoju moralnu podršku. Zbog toga je generalštabni pukovnik Keviš predložio Dangiću da odmah s njim, pod njegovom ličnom zaštitom, pođe za Beograd da bi porazgovarao s Nedićem. Dangić je na to pristao.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001090.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Zum Schluss der Besprechung sagte er, dass er als unbedingter Nedić–Anhänger wissen müsse, ob Nedić mit einer solchen Regelung einverstanden sei und seine moralische Unterstützung dazu gäbe. Infolgedessen schlug Oberst i.G. Kewisch vor, D. solle sofort mit ihm und unter seinem persönlichen Schutz nach Belgrad mitkommen, um mit N. zu sprechen. D. war einverstanden.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Izveštaj&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu]&lt;/ref&gt;|Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu}}

[[2. 2.|2. februara]] [[1942]]. nemački general Bader je pozvao predstavnike NDH, ministra [[Vjekoslav Vrančić|Vjekoslava Vrančića]] i [[hrvatsko domobranstvo|domobranskog]] pukovnika [[Fedor Dragojlov|Fedora Dragojlova]] u Beograd, na pregovore sa Dangićevim izaslanicima. Dangić je bio spreman priznati nemačku komandu, a uslovno i suverenost NDH. Predstavnici NDH su odbili bilo kakvu mogućnost prepuštanja vlasti četnicima u istočnoj Bosni i pregovori su okončani bez rezultata. Ovo je rezimirao Paul Bader:

{{izdvojeni citat|Dakle, nije uspelo da se hrvatski zastupnik ubedi u to da bi jedno neznatno odstupanje od hrvatskih suverenih prava, pod mojom komandom, bilo za zemlju i za prestiž hrvatske države bolje nego jedan uspeli ustanak, koji bi mogao ovladati najvećim delom zemlje i koštati stotine hiljada ljudskih života. Zbog toga mi je izgledalo besciljno da nastavim dalje razgovore sa Dangićem.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 143-146.&lt;/ref&gt;}}

O pregovorima Jezdimira Dangića sa predstavnicima nemačkog okupatira i kvislinške vlade bila je obaveštena i četnička Vrhovna komanda, odnosno Draža Mihailović, zahvaljujući izveštaju poručnika Slobodana Vranića, koji je bio obavešten od strane učesnika o sastanku u kvislinškom Ministarstvu unutrašnjih poslova 1. februara 1942, na kojima je predlagano inkorporiranje istočne Bosne kvislinškoj tvorevini u Srbiji. Nakon što se predstavnici NDH nisu složili sa menjanjem granica, Dangić i predstavnici Nedićeve vlade su se složili da će se &quot;ovo pitanje za izvesno vreme, a najdalje za mesec dana ponovo staviti na dnevni red&quot;. U Vranićevom izveštaju se ističe da &quot;okupator pomaže našu borbu&quot;, aludirajući na borbu četnika u istočnoj Bosni protiv snaga NOP-a, i dodaje se da je odlučeno da bosanski četnici &quot;iz Srbije dobiju pomoć u ljudstvu i materijalu&quot;, uz posredstvo Nedićeve vlade.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_1_56.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101180806/https://znaci.org/00001/4_14_1_56.htm |date=2023-01-01 }}, str. 151-154.&lt;/ref&gt;

U izvještaju koji je 18. februara 1942. ministru vanjskih poslova [[Galeazzo Ciano|Galeazzu Cianu]] iz [[italija]]nskog poslanstva u glavnom gradu Srbije uputio [[Francesco Giorgio Mameli]], specijalni izaslanik i opunomoćeni ministar u Beogradu, o odnosima na liniji Mihailović—Nedić—Njemci kaže se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Draža Mihailović: Najpoznatiji vođa pobunjenika. Nijedna akcija nemačka ili srpska nije uspela do sada da ga zarobi. Ne zna se tačno gde je. Neke informacije ukazuju da je čas u Srbiji čas u Bosni. Nedić (i Nemci iza njega) imali su sa Dražom Mihailovićem duge i komplikovane pregovore potvrđene u dramatičnoj polemici sa Radio Londonom. Imenovan nakon toga od strane vlade u Londonu za ministra vojnog, postao je neprijatelj broj jedan. Bilo kako bilo, Nedić preko Dangićeve grupe održava direktne i indirektne kontakte sa njim. U složenoj igri snage Draže Mihailovića vrše ,jugoslovensku‘ akciju izvan Srbije, pokušavajući da podstaknu pobune u Hrvatskoj delujuću na [[Vlatko Maček|Mačekove]] elemente, bez da se suprotstavljaju programu ,Velike Srbije‘ na kojem su se Nedić i druge grupe ograničile.&lt;ref&gt;DDI, Mameli a Ciano, serie IX, vol. VIII, d. 283, 319.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941-1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања - Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 100-101, фус. 46.&lt;/ref&gt;}}

Neposredno pred Dangićevo hapšenje, Draža Mihailović je 9. aprila 1942. obaviješten depešom da pregovori Dangića i Nijemaca odlično napreduju:
{{izdvojeni citat|Dangić tražio novčanu pomoć i dobio 2 miliona. Pomoć u ljudima i oružju radi suzbijanja partizana obećana. Nemci mu stavili do znanja da će sav teren očišćen od partizana imati u potpunoj vlasti. Ovo za naše ravnanje.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00003/800.pdf#page=36 Damjan Pavlica: Draža za početnike - priručnik za borbu protiv revizije prošlosti], str. 40.&lt;/ref&gt;}}

Dangićevi kontakti sa nemačkom obaveštajnom službom nisu prekinuti posle prvih pregovora u Beogradu koji nisu dali rezultate zbog protivljenja NDH, iako četnici pod njegovom komandom i dalje nisu istupali protiv nemačke oružane sile. Dangić je i nakon toga nastavio da održava kontakte i saradnju sa kvislinškim formacijama u Srbiji i okružnim načelnicima u severozapadnoj Srbiji. Dangić je tokom februara i marta nekoliko puta lično dolazio u Beograd i sastajao se sa Milanom Nedićem. Nemci su se počeli pribojavati, zbog njihovog neispunjenja Dangićevih bezbednosnih očekivanja, da će italijanska Vrhovna komanda na Dangićev poziv odlučiti da italijanska vojska zauzme istočnu Bosnu. Kako bi preduhitrili ovakvu mogućnost, Nemci su u noći 11-12. aprila 1942. uhapsili Dangića u Rogatici i prebacili ga u Beograd, a potom sproveli u zarobljeništvo.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/283-284.&lt;/ref&gt;

Major Mladen Mladenović, potonji komandant Čegarskog korpusa JVuO, u depeši Vrhovnoj komandi od 21. aprila 1942. iznosi veoma nepovoljnu ocjenu o Dangićevom ukupnom radu u istočnoj Bosni, kao i o njegovim pregovorima sa okupatorom i [[Kvisling|kvislinzima]]:
{{izdvojeni citat|Dangić je izbegao da primi moje postavljenje i time izvrši naređenje k-ta. Zbog toga je otišao i u opšte se nije obazirao na moje prisustvo. U Bgdu je vodio pregovore sa Ljotićem, Nedićem i Nemcima a i pisao je pismo Hitleru ne dajući nikome obaveštenje o svom radu u Bgdu. Poslednji moj zaključak je da je on (drug) i Ljotića i Nedića te je prihvatio da Ljotić uređuje pozadinu. Prema izvesnim znacima počeo je da izdaje k-tovu organizaciju i ljude pa svakom preti opasnost hapšenja. Sada je cela akcija u Bosni propala i ustaše su posele celu Bosnu do Drine. Prema mom izveštaju Dangić nije povukao konzekvence za svoj rad i dvoličnu ulogu te je zaslužio najtežu kaznu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1943. ==
{{izdvojeni citat|Svi državni činovnici, pa i činovnici uprave grada Beograda, pojedinačno su držali veze sa pojedinim ljudima iz organizacije Draže Mihailovića i svi su bili uvereni da na taj način najbolje odgovaraju svojoj nacionalnoj dužnosti, smatrajući da je to organizacija koju pomaže i podržava legalna jugoslovenska vlada u inostranstvu.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|Iz svjedočenja [[Dragomir Jovanović|Dragomira Jovanovića]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine}}

{{izdvojeni citat|Mihailoviću je pošlo za rukom da iskoristi Nedićevu vlast, pa da stvori u Beogradu i Srbiji neku vrstu paralelne vlade, što nam je otežavalo da hapsimo četnike. Pa ipak, njihova snaga nije bila tolika, da bi mogla da predstavlja ozbiljniju opasnost po nas. Mi smo se, razume se, borili protiv te pojave.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

General Mihailović je [[2. 3.|2. marta]] 1943. godine, u jeku [[Operacija Weiss|četvrte neprijateljske ofanzive]], naredio svim svojim komandantima u Srbiji uništenje komunista uz pomoć [[Srpska državna straža|Nedićeve policije]]:
{{izdvojeni citat|Komunista je u Srbiji ostalo vrlo malo. U Zapadnoj Bosni uništavamo ih svakoga dana. U ljutoj nevolji drug Tito poziva na ustanak i zbog toga su se povampirile pojedine grupice. Zato najenergičnije zahtevam i naređujem da svaki na svojoj teritoriji uništi i poslednje ostatke komunista i izvesti me do 25 marta o izvršenju. Dokažite tim lupežima da u narodu nemaju nikoga i da im je jedino oružje bilo laž i propaganda. Skrećem pažnju da ima prostorija gde su komandanti na svom mestu i da nema nijednog komuniste. Za ovo uništenje iskoristiti Srpsku državnu stražu do maksimuma, jer komunisti rade protiv nas u Gestapou.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_1_6.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Mihailovićeva depeša 921 od 2. marta 1943.}}

General Milan Nedić je generala Mihailovića smatrao velikim rivalom, stoga mu je odgovaralo što se Draža Mihailović skoro godinu dana, od juna 1942. do maja 1943, nalazio van Srbije, u štabu [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] nadomak [[Kolašin]]a. Iako Nediću nije odgovaralo da se organizacija Draže Mihailovića intenzivno širi po Srbiji od kraja 1942, nije ništa činio kako bi se angažovao u hvatanju Mihailovića i njegovog štaba nakon Mihailovićevog povratka u Srbiju.

{{izdvojeni citat|Narod je ogorčen, a naša stvar je u pitanju i tim više što je ovde svima znano da kraj kvislinških vlasti u [[Sopot]]u sedi i komandant sreza [[Kosmaj|kosmajskog]] sa dugom kosom i bradom i deli vunu sa načelnikom sreza, a svoje komandante i četovođe doziva u sresko mesto radi dogovora. Ađutant komandanta 4. brigade GG. [Gorske garde — prim.] Raka Savović takođe sedi u Sopotu, a što je najteže, svi znaju i o tome naveliko pričaju da u Sopotu sedi i radi neki Dobra koji je naš oficir za vezu sa Nemcima. Obična je stvar da komandanta sreza prate žandarmi iz Srpske državne straže. Vrlo je česta pojava da se skoro svaki od starešina, a naročito Obradović i Nikolić, čak i Soluncima i članovima Narodnih ravnogorskih odbora, obraćaju rečima: '''Jebem vam majku partizansku, svi ste vi partizani, sve ću vas pobiti i poklati'''.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta, knjiga I, Beograd, 1999, str. 312–313.&lt;/ref&gt;|Četnički izveštaj iz sredine 1943. godine o stanju Gorske kraljeve garde u okolini Beograda}}

U radiogramu koji je Vrhovnoj komandi JVuO 26. februara 1943. poslao komandant 2. ravnogorskog korpusa poručnik [[Predrag Raković]], Draža Mihailović je obaviješten o tome da su četnicima, navodno bez znanja njemačkih obavještajnih strukturâ, svoje usluge ponudili visoki dužnosnici kvislinške uprave iz glavnog grada okupirane Srbije. Konkretno, riječ je o [[Dragomir Jovanović|Dragom Jovanoviću]] i [[Boško Bećarević|Bošku Bećareviću]]; Raković stoga sugeriše Mihailoviću: „Moje mišljenje iskoristiti ih dok su nam potrebni a posle [rata] im suditi.“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 293, registarski broj 3/1.&lt;/ref&gt;

[[Specijalna policija Uprave grada Beograda]] (SP UgB) sarađivala je sa četnicima i u konkretnim akcijama protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta. Čačanska brigada 2. ravnogorskog korpusa JVuO (pod komandom Predraga Rakovića), 70 agenata Specijalne policije i pripadnici SDS uhvatili su 28. februara 1943. u [[Вапа (Чачак)|selu Vapi]] četiri člana Okružnog komiteta KPJ za [[Čačak]] (kasnije su ih sve streljali) i zaplenili partijske materijale i arhivu komiteta. O tome je komandant Čačanske brigade kapetan [[Milorad Ristović]], 3. marta 1943, obavestio Dražu Mihailovića istakavši da je ta akcija u saradnji sa SDS »najveći uspeh čišćenja u ovom delu Srbije«.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 289, reg. br. 9/1.&lt;/ref&gt; Istog dana je i poručnik Raković, komandant 2. ravnogorskog korpusa, javio Mihailoviću o zarobljavanju ove grupe i predaji zaplijenjene arhive Specijalnoj policiji UgB: „Sada se radi na uništavanju komunističkih simpatizera. U s. Vapi (3 km od Čačka) pre 7 dana pohvatan je okružni komitet komunističke organizacije. Krili su se u jednoj zemunici izgrađenoj potpuno pod zemljom u čisto komunističkom selu Vapi. Uhvaćena su 4 člana koji su sačinjavali ceo Okružni komunistički komitet. Zaplenjeno je: pušaka 4 kom, 1 puškomitraljez, geštetner i 10 kgr. arhive. Arhiva je predata Upravi grada Beograda — Odelenje specijalne policije, radi uspešnog gonjenja svih komunista na celoj teritoriji Srbije koji su imali veze sa ovim komitetom.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovorima sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]&lt;/ref&gt; Na ovo Mihailović odgovara:
{{izdvojeni citat|Zbilja ste postigli veliki uspeh u s. Vapi. Vidi se iz samih funkcija potčinjenih komunista... Ako ima interesantnih stvari u njihovim knjigama i propagandnom materijalu, pošaljite mi hitno.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 297, reg. br. 1/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]&lt;/ref&gt;|Depeša generala [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 4. marta 1943.}}

U periodu kada se na čelu Mihailovićeve organizacije u glavnom gradu Srbije (Komanda Beograd JVuO) nalazio major [[Žarko Todorović]], postojala je težnja da se sa vođstvom [[Ruski zaštitni korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] uspostavi saradnja. Razgovori su vođeni preko Vladimira Andrića, jednog od načelnika u vladi Milana Nedića, osobe bliske ruskoj emigraciji prije rata. Prema podacima njemačke obavještajne službe, sklopljen je dogovor na [[Antikomunizam|antikomunističkoj]] osnovi između generala Mihailovića i generala Gontareva, jednog od komandanata RZK, i važio je od maja 1942. do avgusta 1943. godine. Zbog ovih konekcijâ, [[Gestapo]] je u februaru 1943. godine uhapsio Žarka Todorovića i majora [[Pavla Babca]] sa četničke strane, kao i generala Gontareva i nekolicinu oficira RZK.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, BDS, B-921, dosije Babac Pavle.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 463, 675.&lt;/ref&gt;

U zborniku ratnih sjećanja pripadnikâ Ruskog zaštitnog korpusa, objavljenom u [[New York|New Yorku]] 1963. godine pod naslovom ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' (“Ruski korpus na Balkanu u vrijeme Drugog velikog rata 1941–1945”), data je generalna ocjena međusobnih odnosâ RZK i JVuO u razdoblju okupacije Srbije:
{{izdvojeni citat|Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu izvodile nikakve neprijateljske akcije protiv četnika generala Draže Mihailovića, već su, naprotiv, uvek bile spremne da im ponude svaku pomoć i saradnju, iako sâm general nije, u početku, razumeo naše motive i izbegavao je komunikaciju sa komandantom i jedinicama Ruskog korpusa. No, ubrzo je i on shvatio da su nam zajednički glavni smrtni neprijatelj komunisti na čelu sa Titom. Ovi četnički odredi su se borili ili protiv Nemaca, ili zajedno sa Nemcima, delovima Ruskog korpusa, „ljotićevcima“ a protiv Titovih crvenih partizana, ili bi iznenada napadali „ljotićevce“ ili slabe delove Ruskog korpusa, kojima su se stalno obraćali za pomoć, uglavnom u municiji, i ova im nikada nije bila odbijena. Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu napale četnike, ali su, delujući zajedno, uvek morale biti na oprezu i držati uši otvorene.&lt;ref&gt;Vertepov, Dmitriĭ Petrovich (1963). ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' New York: Nashi vesti, 1963, p. 20. &lt;br /&gt; ({{jez-rus|&quot;Части Русского Корпуса никогда не вели никаких неприятельских действий против четников генерала Дражи Михайловича а, наоборот, всегда были готовы оказать им любую помощь и содействие, хотя сам генерал, в первое время, не понимал наших побуждений и избегал сношений с командиром и частями Русского Корпуса. Но, вскоре, и он понял, что нашим общим главным смертельным врагом являются коммунисты во главе с Тито. Эти четнические отряды воевали то против немцев, то вместе с немцами, частями Русского Корпуса, «льотичевцами», против красных партизан Тито, то, вдруг, нападали на «льотичевцев» или на слабые части Русского Корпуса, к которым они постоянно обращались за помощью, главным образом, огнеприпасами и никогда не получали отказа. Части Русского Корпуса никогда на четников не нападали, но, действуя совместно, всегда должны были быть начеку и держать ухо востро.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posljednja dva [[Legalizovani četnici|legalizovana četnička odreda]] ([[Kosta Pećanac|Pećančev]] odred kojim je komandirao [[Mašan Đurović]] i Mihailovićev odred pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]]) raspuštena su sredinom marta 1943. Većina ljudstva iz ova dva odreda pridružila se Mihailovićevim ilegalnim odredima.&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt; Uopšte uzev, najveći dio oficirskog, tj. komandnog kadra (preko 60 lokalnih vojvodâ, pretežno iz [[Južna Srbija|južne Srbije]]) i boraca četničkih odreda Koste Pećanca prešao je pod komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini. Između ostalih, ravnogorcima se pridružio i mlađi sin Koste Pećanca Milan Milovanović Pećanac, vojvoda [[Kuršumlija|kuršumlijski]].&lt;ref&gt;Момчило Павловић, Божица Младеновић, ''Коста Миловановић Пећанац 1879–1944. Биографија'', Институт за савремену историју, Београд, 2003, стр. 300—302, 305.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.pogledi.rs/spisak-pecancevih-vojvoda-koji-su-presli-kod-draze.html Погледи — Списак Пећанчевих војвода који су прешли код Драже]&lt;/ref&gt; Budući u posjedu informacija da se vojvodi suhoplaninskom sprema hapšenje, VK JVuO je 27. februara tražila da Đurović na ovo bude blagovremeno upozoren, iako se i dalje nalazio pod „[[Crne trojke|slovom Z]]“. Na putu za [[Crna Gora|Crnu Goru]], vojvodu Đurovića hvataju pripadnici JVuO i sprovode u štab generala Mihailovića. Poslije sastanka njih dvojice, ministar vojske i mornarice u jugoslovenskoj kraljevskoj vladi zaključuje da Mašan Đurović sada „sluša“. U okviru jedinice koja je zadržala naziv Ibarski četnički odred, vojvoda Mašan Đurović se krajem marta 1943. pridružio Mihailovićevim snagama u dolini [[Drina|Drine]] tokom [[Bitka na Drini (1943)|završnog segmenta]] [[Operacija Weiss|operacije »Weiss«]], stavljajući se na raspolaganje majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]]. Drugi dio Đurovićevih četnika pristupio je Javorskom korpusu JVuO, pod komandom kapetana [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]], ostavši tako na terenu na kojem su i do tada operisali ([[Manastir Studenica|studenički]] i [[Deževa|deževski]] srez).&lt;ref&gt;Милутин Живковић, Ратни пут војводе сухопланинског Машана Ђуровића 1941—1943, Лесковачки зборник LIX, Народни музеј Лесковац, 2019, стр. 317—320.&lt;/ref&gt;

Legalizovani ravnogorski komandant koji se u Nedićevim strukturama najduže održao bio je potpukovnik Momčilo Matić. Potpukovnik Matić je u kvislinškom sistemu, kao zapovjednik Drinske grupe srpskih oružanih odreda, igrao veoma bitnu ulogu. Legalizovao se krajem novembra 1941,&lt;ref&gt;Мр Драган Крсмановић, Војне формације 1941. године у Ужичком округу, Историјска баштина (број 20), Историјски архив Ужице, 2011, стр. 93.&lt;/ref&gt; da bi na poziciji na kojoj se nalazio ostao neotkriven sve do proljeća 1943. godine. 3. marta 1943, potpukovnik Matić (pseudonim »Kapuco«) poslao je jedan od posljednjih radiograma Vrhovnoj komandi JVuO,&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–293, reg. br. 3/1.&lt;/ref&gt; iz koga postaje očito da je on, iako nominalno pod komandom generala Milana Nedića, zapravo svoju vjernost dugovao generalu Draži Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Nedić mi usmeno saopštio 28. februara da dovedem celu grupu u Beograd do 15. marta radi preformiranja, moje je mišljenje radi likvidacije. Nemci to još nisu aminovali. U slučaju da je Nedićeva odluka izvršna, molim za naređenje gde da krenem sa najmanje 200 ljudi.}}

Međutim, Matić nije uspio da se sa štabom Drinske grupe blagovremeno skloni iz Užica, budući da je već 6. marta od strane Nijemaca uhapšen,&lt;ref&gt;Милутин Живковић, н. д., стр. 318.&lt;/ref&gt; da bi potom bio odveden u logor. Kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant Gorske kraljeve garde JVuO, obavijestio je Mihailovića 20. marta: „Matićeva grupa nije zapravo razoružana, već samo što je jedna četa od 20 ljudi u Bosni... Ostalo ljudstvo [je] upućeno ... po Vašim ranijim instrukcijama delom preko Drine a većim delom preko Uvca i Lima, jedan deo priključio se Zlatiborskoj brigadi i [[Božidar Ćosović-Javorski|Boži Javorcu]]. Za ovo kriv je Matić jer se izrekao da će ići u šumu...“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 293, registarski broj 4/1.&lt;/ref&gt; O sudbini Matićevih ljudi je VK JVuO sjutradan doznala nešto više i od kapetana Milorada Mitića, komandanta Zlatiborskog korpusa: „Matić iznenada razoružan i njegov štab. Odmah Nemci pojurili na teren da razoružaju ljudstvo. Uspeli samo u Bajinoj Bašti. Ostalo izbeglo. Većina van granice. Na reonu prihvaćeni. Pet šestina izbeglo.“&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–293, reg. br. 4/1.&lt;/ref&gt; Na ovaj će način biti ostvarena bojazan njemačkih okupacionih vlasti da će se JVuO priključiti legalizovani odredi, nezavisno od toga da li su Pećančevi ili Mihailovićevi.

Upravo na opasnost od pridruživanja kvislinških snaga četničkim jedinicama upozorio je [[Paul Bader]], njemački komandujući general i zapovjednik u Srbiji, u petnaestodnevnom izvještaju o situaciji u zemlji, koji je 19. marta 1943. poslao Komandi Jugoistoka:
{{izdvojeni citat|Nastojanje DM-a da pridobije legalne srpske jedinice koje nose oružje, bilo putem terora ili putem ponuda, traje i dalje. Pri tome privlačna snaga DM pokreta, koji se sada bori protiv komunista u Hercegovini, nije za potcenjivanje u odnosu na nacionalne elemente Srbije. Tako su morala i oba poslednja još postojeća četnička bataljona potpukovnika Matića i Mašana Đurovića biti rasformirana da bi se sprečilo njihovo sadejstvo sa bataljonima DM u Hercegovini i Crnoj Gori.&lt;ref&gt;AVII, NAV—T-501, r. 249, s. 98—104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova Nemačkog rajha: 1. januar — 31. decembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 40, str. 184.&lt;/ref&gt;}}

Istovjetno obrazloženje za razoružanje preostala dva legalna četnička odreda u Srbiji dato je i u izvještaju za mjesec mart, koji je 1. aprila 1943. godine sastavljen u Komandi Jugoistoka. Oficiri Wehrmachta konstatuju da je do razvoja četničke organizacije došlo naročito u unutrašnjosti zemlje, gdje u „nižim seoskim upravnim vlastima“, kao i „među seoskim stanovništvom“, Draža Mihailović ima svoja uporišta:
{{izdvojeni citat|Mihailovićevi kontinuirani napori da pridobije pripadnike legalnih srpskih odreda pod oružjem pali su na plodno tlo. Posljednje dvije legalne četničke postrojbe morale su stoga biti raspuštene. Razoružanje raštrkanih odreda samo je djelomično uspjelo zbog nedostatka snaga. Može se očekivati da će se od ostataka ovih odreda oformiti nove bande DM. Mihailovićevi organizacioni štabovi, svaki sa po 40-50 ljudi u obezbjeđenju, jedine su potpuno mobilne snage DM u Srbiji. '''One izbjegavaju bilo kakav sudar sa njemačkom vojskom'''. Oni čak javljaju Nijemcima o pokretima komunista kako bi se izbjegle sabotaže i mjere odmazde.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=806&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6290055—56.] ({{jez-njem|&quot;Die Mihailovic–Bewegung gewinnt bei Fortsetzung der Vorbereitung des Volksaufstandes in den unteren ländlichen Verwaltungsbehörden und unter der Landbevölkerung an Boden, weil die Staatswache aus Überwachungegründen zu größeren Einheiten zusammengefaßt werden mußte und so dass Land von Truppen entblößt ist. Die fortgesetzten Bemühungen des Mihailovic, die legalen serbischen Waffenträger für sich an gewinnen, fielen auf fruchtbaren Boden. Die beiden letzten legalen Cetnik–Einheiten mußten daher aufgelöst werden. Die Entwaffnung der verstreut liegenden Abteilungen gelang mangels Kräften nur zum geringen Teil. Es ist damit zu rechnen, daß die Reste neue D.M.–Banden bilden. Die Mihailovic Organisationsstäbe mit ihrer Bedeckung von je etwa 40 – 50 Mann vermeiden als einzige im Augenblick voll mobile Kräfte im serbischen Raum jeden Zusammenstoß mit der deutschen Wehrmacht. Meldungen über Auftreten von Kommunisten werden sogar den Deutschen zugetragen, um Sabotageakte und Sühnemaßnahmen zu vermeiden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}}

22. marta 1943, nakon što je izašao na položaje kod [[Kalinovik]]a, kako bi lično preuzeo vođenje operacije protiv partizana u [[Bitka na Neretvi|bici na Neretvi]], Draža Mihailović (alias »222«) šalje iz Vrhovne komande JVuO depešu u kojoj naređuje da se u [[Crna Gora|Crnu Goru]] odmah upute trojica četničkih komandanata. Jedan od pozvanih u svrhu „definitivnog uništenja komunista“, bio je i [[Božidar Ćosović-Javorski]], bivši Pećančev vojvoda i komandant legalizovanog Javorskog četničkog odreda, rasformiranog&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=375}}&lt;/ref&gt; sredinom jula 1942:
{{izdvojeni citat|Obzirom na sadašnju situaciju naređujem sledeće: Neka Milutin Janković, Božo Javorac i Uroš Katanić svaki sa 500 ljudi naoružanih puškama i puškomitraljezima bez komore dođu i to: Janković u [[Žabljak]], Javorac u [[Šahovići|Šahoviće]], Katanić u [[Kolašin]]. Neka se krenu čas pre, pošto komuniste jurimo sa sviju strana da im nedamo vremena da se ma gde zadrže. Jurimo ih kao lovački psi divlju zver. Ne smemo im dozvoliti da se ma gde zadrže i organizuju narod. Samo tako imaćemo uspeha za definitivno uništenje komunista. Kažite im moju poruku, da će se sada pokazati šta vrede sva trojica. Njihov dolazak biće od istoriskog značaja... Od njihovog brzog dolaska zavisi da li ćemo potpuno uništiti sve komuniste. Inače će se prebaciti u Srbiju.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 548.&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

General Draža Mihailović obavještava 30. marta 1943. iz Kalinovika svoje podređene oficire o dolasku na front četnikâ pod komandom vojvode Đurovića:
{{izdvojeni citat|Mašanov odred stigao ovamo. Sa Mašanom videćemo šta ćemo.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 564.&lt;/ref&gt;}}

Informišući generala Dražu Mihailovića o stanju na frontu te o snabdijevanju četničkih jedinica od strane italijanskih komandi u Crnoj Gori, major Pavle Đurišić, u izvještaju poslatom 1. maja 1943. godine, piše o otkazivanju slanja planirane delegacije generalu Milanu Nediću. Major Đurišić obavještava generala Mihailovića i o trenutnom mjestu boravka četničkog odreda Mašana Đurovića. Pored toga, Đurišić na originalan način interpretira ulogu »Nedićeve vojske«:
{{izdvojeni citat|Deputacija kod Nedića nije otišla. Misao za ovo potekla je kod većine ljudi, koji su uverenja da se crvenima ne može ništa bez pomoći sa strane. Ja sam prihvatio iz razloga što ta '''Nedićeva vojska je Vaša a ne njegova''', a kako su [[Srpski dobrovoljački korpus|Ljotići]] uputili korpus na [[istočni front]], to verovatno ne bi ni došli, jer ih nema. [...] Iz Kolašina Mašanove ljude uputio sam za Šahoviće da se prikupe. Prekjuče dobio sam izveštaj da su [otišli u] Zaton i naredio sam da se vrate, danas tek obavešten sam da nisu tamo i niko ne zna gde su.&lt;ref&gt;AVII, ČA, kut. 132, reg. br. 7/4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 142, str. 651—652.&lt;/ref&gt;|Iz izvještaja majora [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] generalu [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]], 1. V 1943.}}

U ratnim memoarima novinara [[Stanislava Krakova]], bliskog saradnika i rođaka generala Milana Nedića, ova epizoda je pomenuta kao logičan nastavak saradnje Pećančevog odreda pod komandom vojvode Đurovića sa Mihailovićevim četnicima. Prema Krakovljevim navodima, predsjednik kvislinške vlade je odobrio Ðurovićevo pristupanje Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Đurović je imao jedan od najvećih Pećančevih odreda sa kojim se nalazio u dolini Ibra i na Raškoj, te je odatle učinio mnoge akcije na spasavanju Srba uništavanih od strane [[Albanci|Arnauta]] sa [[Kosovo|Kosova]], koji su stizali katkad i do samih, pa i preko pretkumanovskih granica Srbije... General Nedić je imao veliko poverenje u njega, smatrao njegov odred kao jedan od retko disciplinovanih i baš mi je isticao kako je Đurović dostavljao odredima Mihailovićevim tu na jugozapadnoj granici pretkumanovske Srbije oružje i municiju, koju mu je Nedić slao. Kada su krajem 1942. godine Pećančevi odredi bili raspušteni naređenjem SS-generala Majsnera, Mašan Đurović, nije hteo da svoj odred raspusti, niti da stupi u Državnu Stražu, jer bi se tada morao da rastane od najvećeg broja svojih ljudi već se uputio sa svojim odredom u Crnu Goru i u martu 1943. stigao je u štab Draže Mihailovića, koji je tada bio u selu Lipovu nedaleko od Kolašina. Iako je bio stavljen pod slovo «Z», on se nije plašio, znajući da je vršio samo rad na spasavanju Srba i da je u svakoj prilici pomagao odrede Mihailovićeve, da lično dođe kod generala Mihailovića. Ovaj ga je lepo primio i kao iskusnog borca protiv partizana, uputio ga je da sa svojim odredom dejstvuje u oblasti Foče protiv komunista. To je bio jedan od retkih odreda Mihailovićevih iz Srbije, koji je hteo da pristane da se bori u Sandžaku [u]mesto na svom ognjištu. [...] Iako se bio odvojio od njega, general Nedić je potpuno shvatio i odobrio prilaženje Đurovića jedinicama generala Mihailovića i čak bio zadovoljan da Mašan nije dozvolio da se njegov odred raspusti.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 343—344.&lt;/ref&gt;}}

Vlada [[Kraljevstvo Velika Britanija|Velike Britanije]] je u više navrata tokom 1943. godine pokušavala preko jugoslovenske izbjegličke vlade staviti do znanja generalu Mihailoviću da saradnja sa okupatorima i kvislinzima nije u skladu s operativnim planovima savezničkih štabova, kao i da nije u interesu samog četničkog pokreta. U jednoj poruci, tj. »Komunikaciji« od 11. maja, od njega se zahtijeva da prestane sa kolaboracijom sa Nijemcima i Italijanima, odnosno da »primarni objekt pokreta đenerala Mihailovića mora biti otpor Osovini«. Takođe je zahtijevano da se prekine svaka saradnja sa kvislinzima, naročito »kolaboracija sa đeneralom Nedićem«.&lt;ref&gt;AVII, kut. 281, reg. br. 20/1–4.&lt;/ref&gt; Istim saopštenjem vlada Ujedinjenog Kraljevstva stavila je do znanja Mihailoviću da će britanski oficiri biti upućeni u štabove NOVJ, i da će se partizanskim jedinicama ukazati materijalna pomoć. Britanski pukovnik [[William Bailey|Stanley Bailey]] je dostavio »Komunikaciju« Mihailoviću 28. maja 1943.&lt;ref&gt;Branko Latas, Pokušaj Britanaca da četnike D. M. pokrenu u akciju protiv Nemaca na Kosovu (1943—1944), „Kosova — Kosovo“ No. 4 (1975), Zavod za istoriju Kosova, Prishtinë/Priština, str. 209.&lt;/ref&gt;

Budući da je vremenom stekao „iskustvo dobrog pregovarača“, a u dužem periodu je uživao visok ugled kod četničke Vrhovne komande,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; kapetan Predrag Raković je bio osoba kome je komandant JVuO povjeravao delikatne zadatke. Upravo iz ovog razloga, kapetan Raković je bio jedan od ljudi koji su posredovali razgovorima u maju 1943. godine između povjerenika Milana Nedića i [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] s jedne i generala Draže Mihailovića s druge strane.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Прилози зa биографију равногорског команданта мајора Предрага Раковића: официрски досије војске Краљевине Југославије, Зборник радова Народног музеја Чачак, vol. 49, Чачак, 2020, стр. 130.&lt;/ref&gt;

Sredinom maja 1943. godine, iz Beograda su, na zahtjev Dimitrija Ljotića, u štab vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] stigli Miroslav Peran i Krešimir Samodol. Obojica [[Hrvati]], Peran i Samodol su bili pripadnici Ljotićevog [[ZBOR]]-a u [[Šibenik]]u u predratnom periodu. Na taj način, veze između Ljotića i Đujića su bile uspostavljene ili čak obnovljene, pa je komandant Dinarske divizije JVuO od proljeća 1943. godine učvrstio radio i kurirske veze kako s vrhovnom komandom Draže Mihailovića, tako i sa kvislinškom vladom generala Milana Nedića. Peran i Samodol — sada u svojstvu obavještajaca Dinarske divizije, s Đujićevim ovlaštenjima — okupili su u Šibeniku, augusta 1943. godine, više od 60 pripadnika antikomunističke omladine. Naoružani od strane talijanskog okupatora, dobivali su prehranu i plaću od 500 lira. Bataljon je bio pod neposrednom komandom vojvode Đujića, i to kao »elitna« jedinica. Četnička komanda Šibenika (komandant potpukovnik Gumzej i načelnik štaba poručnik Kovač) pisala je 25. VIII [[Mladen Žujović|Mladenu Žujović]]u o šibenskim vođama »Zbora«:
{{izdvojeni citat|Pred tri mjeseca doputovali su u Šibenik iz Beograda položajni poručnici 5. dobrovoljačkog bataljona Peran Miroslav i Samodol Krešimir, aktivni članovi Ljotićeve [[ZBOR|organizacije »Zbor«]]. Imenovani, uz dobrovoljačku, imaju i legitimaciju [[Organizacija Todt|organizacije »TODT«]]. Po njihovom dosadašnjem nastojanju oko proturanja ideja koje nisu u saglasnosti sa radom dirigovanim od strane jugoslovenskog ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva, a prema prikupljenim provjerenim podacima postoji razlog opravdanoj sumnji da su imenovani upućeni ovamo sa povjerenim naročitim zadatkom. Napred imenovani nalaze se u Splitsko-šibenskom četničkom bataljonu u Žitniću, kao obavještajci [[Dinarska četnička divizija|četničke Dinarske divizije]].&lt;ref&gt;AVII, kut. 215, reg. br. 5/1—5.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pop izdaje&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 268—269.&lt;/ref&gt;}}

Miroslav Peran se očitovao kao iskreni saveznik njemačkog Wehrmachta, kao što se može zaključiti na osnovu njegove izjave date oficirima [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]], a koja je prevedena sa [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskog jezika]] i dostavljena štabu [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]]:
{{izdvojeni citat|Mi, pošteni elementi Sjeverne Dalmacije, bilo Hrvati ili pravoslavci, jedinstveni smo u namjeri da lojalno sarađujemo sa njemačkim Wehrmachtom u borbi protiv neprijatelja cijelog svijeta — komunizma. Naši ciljevi su jasni. Naša je čvrsta želja da naš jadni i napaćeni narod povedemo ka miru i redu. Stoga, molimo njemački Wehrmacht da nas podupre u ovoj borbi što je više moguće. Njegovi neprijatelji na ovom području i naši su neprijatelji. Mi se nalazimo u beskompromisnoj borbi protiv komunizma.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=483&amp;broj=979 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000976.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Wir ehrlichen Elemente von Norddalmatien ob Kroaten oder Pravoslaven sind nun fest entschlossen einig und loyal mit der Deutschen Wehrmacht an der Bekämpfung gegen den Weltfeind den Kommunismus mitzuarbeiten. Unsere Ziele sind klar. Es ist unser fester Wille, unser armes und gequältes Volk zum Frieden und zur Ordnung zu führen. Wir bitten deshalb die Deutsche Wehrmacht uns in diesem Kampfe so weit als möglich zu unterstützen. Die Feinde der Deutschen Wehrmacht in dieser Gegend, sind auch unsere Feinde. Wir befinden uns im kompromisslosen Kampf gegen den Kommunismus.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Prijevod izjave četničkog vođe Miroslava Perana iz Šibenika (22. septembar 1943. godine)}}

[[Prvoslav Odović]], predratni beogradski policajac i zamjenik [[Svetozar Vujković|Svetozara Vujkovića]], upravnika [[Logor Banjica|Banjičkog logora]], redovno je slao izvještaje Vrhovnoj komandi JVuO, odnosno Draži Mihailoviću, koji je preko njega nastojao da izvuče iz logora pripadnike svoje organizacije.&lt;ref&gt;Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, knj. 2, str. 14.&lt;/ref&gt; U avgustu 1943. godine, Odović (u tom trenutku šef Predstojništva policije u [[Kruševac|Kruševcu]]; odgovoran za brojna hapšenja i mučenja pripadnika NOP-a) biva uhapšen od strane [[Srpski dobrovoljački korpus|ljotićevaca]] zbog saradnje sa četnicima pod komandom [[Dragutin Keserović|Dragutina Keserovića]], u vrijeme sukoba između ljotićevaca i četnika. Okupator ga je internirao u Njemačku, gdje je ostao i nakon rata.&lt;ref&gt;[https://pescanik.net/viktimizacija-zlocinaca/ Milan Radanović: Viktimizacija zločinaca]&lt;/ref&gt; Prvoslav Odović je kasnije odselio u [[Australija|Australiju]], gdje će sredinom 1951. godine biti među osnivačima [[Srpske narodne odbrane]] (SNO), jedne od najpoznatijih srpskih antikomunističkih i nacionalističkih organizacija u emigraciji.&lt;ref&gt;[https://www.vesti-online.com/sedam-decenija-ponosne-istorije/ Sedam decenija ponosne istorije]&lt;/ref&gt;

Veliki problem za funkcionisanje SDS je predstavljala duboka isprepletenost i povezanost mnogih njenih pripadnika sa Jugoslovenskom vojskom u otadžbini. Ovu infiltriranost su hapšenjima pokušavali da preduprede Nemci. Krajem jula 1943. godine, Gestapo će zbog ove saradnje uhapsiti gotovo ceo štab [[Niš]]ke oblasne komande, na čelu sa komandantom pukovnikom [[Filipom Dimitrijevićem]]. Takođe, masovna bekstva stražara i njihov odlazak u ravnogorske odrede u toku 1943. godine kulminiraju. U poternici iz decembra 1943. koju je izdala Komanda SDS, u kojoj se konstatuje broj „aktivnih begunaca“, nalazi se 808 pripadnika Straže.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 372.&lt;/ref&gt;

Kapetan [[Branivoj L. Petrović]], nakon izvršene inspekcije u Varvarinskom, Resavskom i Ivankovačkom korpusu JVuO, gdje je boravio kao delegat Vrhovne komande, podnio je 1. avgusta 1943. izvještaj generalu Mihailoviću u kome saradnju sa pripadnicima Srpske državne straže konstatuje kao notornu činjenicu, budući da je većina komandanata u tri korpusa bila prethodno legalizirana kod kvislinških vlasti. „S pravom se može reći da u pokretu Ravne Gore postoji i tajna sprega svih Nedićevih oficira, koji se uzajamno drže i pomažu“, žali se kapetan Petrović generalu Mihailoviću. U dijelovima izvještaja koji su posvećeni stanju u Varvarinskom, odnosno Ivankovačkom korpusu JVuO, o relacijama sa SDS-om Petrović zapisuje:
{{izdvojeni citat|Srpska Državna Straža je potpuno uz nas i sarađuje sa našim odredima... Na teritoriji ovoga korpusa S.D.S. sarađuje potpuno sa našim odredima.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, dokument br. 182, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 869—878.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Petrović je rezimirao izvještaj Mihailoviću: „Ljudi koji vode stvari, nepodesni su po svojim moralnim i tehničkim sposobnostima. Narod želi na čelu da vidi svetle i čestite ljude, koji će biti primeri i uzori naših stremljenja. Legalizovani oficiri, bivše vojvode Koste Pećanca i Nedića, zboraši Ljotića i ceo taj elemenat, koji je do juče pod okriljem [[Svastika|hakenkrojca]] činio zulume, ne mogu danas da rade pod simbolom Ravne Gore i Vašeg imena. Narod to ne želi, ne prima, bar na terenima na kojima služe. I u koliko oni budu ostali, stav nepoverenja i rezervisanosti povećaće se.“

Prvorazredno svjedočanstvo o organizacionom jedinstvu četnika Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog kvislinškog aparata predstavlja izvještaj kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]] koji je 28. avgusta 1943. godine poslao generalu [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]].&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 1/12 (S-X-214).&lt;/ref&gt; Dragocjenost ovog dokumenta, pored toga što je u pitanju primarni izvor, ogleda se i u činjenici da su pomenuti oficiri Jugoslovenske vojske u otadžbini bili veoma visoko hijerarhijski pozicionirani. Naime, general Miroslav Trifunović je bio delegat Vrhovne komande JVuO za Srbiju i jedan od nekolicine četničkih komandanata (pored samog Draže Mihailovića) sa činom generala, dok je kapetan Aleksandar Mihajlović (pseudonim »Willy«) bio komandant beogradskih ravnogoraca od proljeća 1943, nakon što je uhapšen njegov prethodnik major Žarko Todorović, pa sve do završetka okupacije.

Kapetan Mihajlović izvještava generala Trifunovića (»Dietrich«): „Pored legalnih jedinica S.D.S. koje su potpuno uključene u našu organizaciju i na koje potpuno računam, organizacija Beogradske brigade (sela) potpuno je sprovedena... Krećemo se slobodno, patroliramo, držimo zasede i uopšte vladamo njima. Ovo mi je taj V Beogradski korpus sa: 1. beogradskom brigadom (sela), 2. brigadom (bataljon S.D.S. i Nedićeva Garda), 3. brigada vatrogasci, 4. brigada (Savso 13) i 5. brigada (razne sportske organizacije). O ovome molim Vas za najveću tajnost, jer vidite da ih nisam ni u svom naređenju Br. 240 izneo ostalim komandantima korpusa mada im verujem kao i sebi.“ Uz 1500 ljudi u ilegali, Mihajlović navodi da su mu „najveće nade“ legalne jedinice SDS i Beogradska brigada JVuO i da „stoga sve ljubomorno čuva[m]“. Mihajlović nastavlja: „Policija U.g.B. [Uprave grada Beograda — prim.] (kvartovski odredi, policiska škola, logor, saobraćajna policija) kompletni su pod mojom komandom. Ovo mi je drugi po sigurnosti adut u rukama.“ S druge strane, kapetan Mihajlović za šefa Specijalne policije UgB [[Iliju Paranosa]] tvrdi da je dvije i po godine bio „glavni inkvizitor naših ljudi“; stoga na preporuke iz Vrhovne komande JVuO za saradnju s njim odgovara da to ne bi bilo uputno, s obzirom da je „cela njegova policija [je] minirana i bez njegove pomoći“, te da osobe poput Paranosa „nikako ne služe na čast niti na ugled našega pokreta“. Kapetan Aleksandar Mihajlović zaključuje da se sa Srpskom državnom stražom ne treba konfrontirati, budući da ona, iz njegove perspektive, predstavlja savezničku vojsku:
{{izdvojeni citat|Pre nego što završim molim Vas još i to, da kod naših komandanata na terenu utičete, da ne razoružavaju i odvode stražare S.D.S. '''Sve su to naši ljudi na koje možemo stoprocentno računati'''. Zašto ih onda dirati kad i ovako pozitivno rade. Na taj način samo se stvaraju njima neprijatnosti što je potpuno nepotrebno a mi sami sebe slabimo. I o ovome smo i usmeno govorili i video sam da ste me razumeli pa Vas sada samo potsećam na to, a s obzirom na učestale ovakve slučajeve u poslednje vreme.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument 194, strane 914—922.&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO}}

[[Kapitulacija Italije|Kapitulacijom Italije]] u septembru 1943. godine i očekivanim savezničkim iskrcavanjem na [[Jadran]]u, široko rasprostranjena pojava među pripadnicima SDS-a postaje napuštanje položaja (do tada ne toliko često) i odlazak u šumu, tj. u redove JVuO. U jednom izvještaju sa proputovanja iz sredine septembra, inspektor SDS piše da su bjekstva uzela maha u Kragujevačkom, Valjevskom i Šabačkom okrugu:
{{izdvojeni citat|Ja sam lično za ovih deset dana putovanja dobio utisak da su pripadnici SDS-a, koji su odbegli, kao i oni koji se za bekstvo spremaju, već odavno bili pripadnici organizacije DM, radeći legalno sve dok nisu dobili naređenje da se pripreme i odu u šumu.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 50A–1–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 310, fus. 823.&lt;/ref&gt;}}

Ova aktivnost je svoju kulminaciju dostigla 21. septembra 1943, kada Draža Mihailović izdaje naređenje koje su komandanti korpusa imali dostaviti sreskim komandama SDS-a kako bi ovi „u roku od 48 časova“ napustili svoju dosadašnju dužnost, te se „sa svojim ljudstvom, oružjem i spremom“ javili lokalnim komandantima JVuO radi ratnog rasporeda.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 310-311, fus. 824.&lt;/ref&gt; U Mihailovićevu naređenju, pored ostalog, stoji:
{{izdvojeni citat|Imam sigurne podatke da će Nemci uskoro početi sa razoružavanjem Srpske državne straže. Komandanti na čijim se terenima nalaze ovakvi odredi, uhvatiće vezu sa istima i narediti im da odmah sa celokupnim oružjem, spremom i materijalom, koji im stoji na raspoloženju izađu u šumu i pristupe u saradnju. Svima onima koji ne budu hteli izvršiti ovo naređenje, objaviti im otvoreno neprijateljstvo, smatrati ih izdajnicima Kralja i Otadžbine, silom ih razoružati i nemilosrdno ih uništavati na terenu.|[[Dragoljub Mihailović]]}}

Tog mjeseca će i poručnik [[Miloš Radosavljević]], komandant Valjevskog korpusa JVuO, narediti komandantima svojih brigada da „pristupe razoružanju legalnih srpskih odreda na svojoj teritoriji“, kao i da „razoružano ljudstvo koje pripada našoj organizaciji odmah uvrste u svoje [četničke — prim.] redove“, dok bi prema „izrodima i izdajnicima“ trebalo postupiti „po zakonu šume“.&lt;ref&gt;Коста Николић, Историја равногорског покрета, I, Београд, 1999, стр. 395.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Сегић|first=Дејан|date=2011|title=Четници и капитулација Италије 1943.|url=http://www.isi.mod.gov.rs/multimedia/dodaci/vig_1_2011_1554880246.pdf|journal=Војноисторијски гласник|publisher=Институт за стрaтегијска истраживања Одељења за војну историју Министарства одбране Републике Србије|volume=1/2011|pages=214}}&lt;/ref&gt;

Njemačka Komanda Jugoistoka je također bila u posjedu informacijâ o izričitom Mihailovićevom nalogu nadleštvima Srpske državne straže u unutrašnjosti zemlje da se priključe četnicima u šumi:
{{izdvojeni citat|Srbija: Opšta situacija nepromijenjena. Aktivnost bandi nastavlja da se intenzivira. Navodno, Mihailović je komandama Srpske državne straže u centralnoj Srbiji izdao naređenje da do 20. septembra odu u šumu. Dalja dezertiranja iz SDS i Srpske granične straže, posebno u sjeverozapadnoj Srbiji. Grupe DM su posljednjih dana spojene u jake jedinice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=158&amp;roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000155.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: Zu allgemein: &lt;br /&gt; Lage unverändert. Bandentätigkeit hält verschärft an. An D. M. hat angeblich den SSW–Kommandos in Mittelserbien den Befehl erteilt, sich bis zum 20.9. in den Wald zu begeben. Weitere Desertierungen von SSW und SGW besonders in Nordwestserbien. D. M.– Gruppen wurden in den letzten Tagen zu starken Einheiten zusammengefasst.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Telegram komande Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, (17. septembar 1943)}}

Kapetan I klase [[Dimitrije Antonović]] (pseudonim »Rudy«), komandant Kosmajskog korpusa JVuO, izvještavajući 5. septembra 1943. Dražu Mihailovića o aktivnostima jedinice pod njegovom komandom tokom ljeta te godine, piše o odnosu pripadnika kvislinške Srpske državne straže prema četnicima:
{{izdvojeni citat|Organi S.D.S. pomažu me ali baš ništa ne rade. Oni u glavnom mirnodobski žive i zadovoljni su, po njihovom mišljenju, što mogu i da sede na miru i čuvaju svoje glave za sutra i ujedno da rade za našu stvar. Njihova korist za nas je vrlo mala i ja sam preduzeo sve mere da ih što pre povučem, dok ih Švabe nisu razoružale. Sa njima, isto baš sa onima koji sarađuju sa nama, primoran sam da se svađam zbog njihove neaktivnosti i zbog toga što pokušavaju da kritikuju naše poslove. Ta kritika je u glavnom zato što se oni boje da ih mi našim radom ne otkrijemo.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 201, str. 936—937.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Antonović navodi i da SDS asistira četnicima u borbama protiv partizana u selima na [[Kosmaj]]u: „18. jula Kosmajski odred imao je noćni sukob sa jednom grupom partizana u blizini sela Manića. U tom sukobu ubijen je »Jarac« [riječ je o Đorđu Jovanoviću, političkom komesaru Kosmajskog NOP odreda — prim.] — komandant Kosmajskog partizanskog odreda i kod njega je nađen štambilj »Kosmajskog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda ,Rade Jovanovića’«. U tom sukobu ubijen je još jedan partizan. »Jarca« su organi S.D.S. odneli u Sopot i zakopali ga ali su ga partizani noću izvadili i sahranili na neko drugo mesto. Ko je tačno »Jarac« do danas nije tačno utvrđeno. Od naših u tom sukobu nije niko nastradao.“&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 935.&lt;/ref&gt;

Prema tvrdnjama [[Boško Kostić|Boška Kostića]], sekretara [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], Ljotić je u drugoj polovini 1943. pokušao da ugovori sastanak sa Mihailovićem, ali je to Mihailović odbio računajući na negativnu reakciju emigrantske vlade.

Boško Kostić je 1943. po drugi put boravio u [[Turska|Turskoj]]. U svojim memoarima on piše da je stigao u [[Istanbul]] na [[Vidovdan]] te godine i ostao sve do decembra. Upućen u misiju povezivanja sa službenicima [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske vlade u emigraciji]], Kostić navodi da se sastao sa Lukom Lukovićem („generalnim konzulom u Carigradu“) te konzulom Vladom Perićem. Ljotićev sekretar citira pisanu poruku koju je general Milan Nedić adresirao na kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II Karađorđevića]]:
{{izdvojeni citat|Vaše Veličanstvo, ja činim sve što je u mojoj moći da spasem što je moguće više srpskih života. Propaganda iz Londona sprečava me u ovom poslu. Ne smeta to što me napada, jer to čini moj teški zadatak sa okupatorskim snagama lakšim. Ali ja molim da me Vi ne tretirate kao [[Vidkun Kvisling|Kvizlinga]] i [[Ante Pavelić|Pavelića]], koji je do danas uništio 600.000 Srba u „Nezavisnoj Državi Hrvatskoj“. Znam da u redovima srpskih oružanih snaga ima oko 80% oficira i ljudi koji pripadaju pokretu đenerala Mihajlovića i koji će se pripojiti njemu kada vreme za to dođe, da pomognu oslobođenju svoje zemlje. Ja sam spreman da predam vlast đeneralu Mihajloviću kada Nemci odu, da bi se održao zakon i red u zemlji dok se legalna vlada i Vaše Veličanstvo ne povrati. Radi toga, molim Vas da delujete na đenerala Mihajlovića da ne prouzrokuje prerane represalije nad nezaštićenim stanovništvom. Svaka nemačka glava se plaća sa sto srpskih. Za mene, međutim, svaka pojedinačna srpska glava je draža nego sto nemačkih. Posle oslobođenja zemlje spreman sam da izađem pred narodni sud. Za moja dela istorija će da sudi najbolje.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 115–116.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Iz primarnih izvora se može zaključiti da je Boško Kostić vjerno rekonstruisao sadržinu Nedićevog pisma. Naime, konzul Vladimir Perić, inače obavještajni oficir [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], poslao je 9. jula 1943. Vladi Kraljevine Jugoslavije telegram, u kom prenosi navode iz razgovora sa Kostićem:
{{izdvojeni citat|Nedić je kralju veran i čini sve da spase što se spasti može, a o čemu će biti reči posle rata. Ne traži ni pomilovanje ni aboliciju, traži samo da se izvede pred sud i da sud da reč o njegovom radu za vreme okupacije. Moli da se ostavi da radi i ako se što želi od njega da mu dostavimo... Svi pokušaji Nedića da dođe u lični kontakt sa generalom Mihailovićem propali su. On moli da general Mihailović izabere mesto boravka gde želi i sa brojem ljudi koliko želi... Njegovo naoružanje i snabdevanje biće Nedićeva briga. Kada Nemci počnu evakuaciju, Nedić smatra da će njegova uloga tada biti završena i tada neka dođe general Mihailović ili lice koje Nj. V. Kralj odredi... Sve trupe koje je uspeo do sada da spremi, koje su već sada 80% za generala Mihailovića, staviće njemu na raspolaganje, njemu ili nekome drugome koji se odredi i kada za to dođe momenat.&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—Y—514, 515, 516.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_43.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBAVEŠTAJNI CENTRI PURIĆEVE VLADE]&lt;/ref&gt;}}

Procjena vojno-političke situacije sačinjena od strane komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maksimilijana fon Vajks]]a od 1. novembra 1943. godine, predstavlja jedan od najmarkantnijih dokumenata koji je neki od njemačkih okupacionih komandanata potpisao u toku rata. Feldmaršal fon Vajks, koji je od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka, kada preuzima komandu i nad [[Armijska grupa F|Armijskom grupom »F«]], poput ostalih njemačkih vojnih i obavještajnih instanci, notira mnogostruke veze četničkog pokreta Draže Mihailovića s Nedićevom kvislinškom vladom:
{{izdvojeni citat|
U ''Srbiji'' Draža Mihailović pokušava da mobilizacijom ubrza izgradnju ''nacionalne srpske armije''.

U tom smislu apeluje na Srbe koji su ostali verni kralju i na iskonsku nacionalnu svest Srba. Sa aktivnim činovništvom vežu ga mnogi stari i novi odnosi. Otuda bi se moglo predvideti da bi u slučaju neprijateljskog napada koji bi imao sigurnog izgleda na uspeh državna moć prešla u njegove ruke.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3: Dokumenti Nemačkog rajha 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 156, str. 622.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_3_156.htm Procena komandanta Jugoistoka feldmaršala Vajksa od 1. novembra 1943. vojno-političke situacije na području Jugoslavije krajem oktobra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a (zima 1943/1944. godine), naglašava se složenost odnosa na liniji [[JVuO]]—[[SDS]]—[[SDK]], ali i jedinstvo akcije ovih formacijâ prema [[NOVJ|jugoslovenskim partizanima]]:
{{izdvojeni citat|Odnosi između četnika, Nedićeve straže i Ljotićevih ljudi bili su veoma komplikovani. Ta tri pokreta nisu imali zajednički stav u odnosu prema okupacionoj sili, a jedino zajedničko bila im je borba protiv komunističkog pokreta.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}}

Počev od novembra 1943. godine, četnički su komandanti (poput [[Vojislav Lukačević|Lukačevića]], [[Jevrem Simić|Simića]], [[Nikola Kalabić|Kalabića]] i drugih) potpisali sa predstavnicima njemačkih okupacionih ustanova [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore o primirju]], kao i o saradnji u zajedničkoj borbi protiv snaga NOVJ. U prva tri članka ugovora potpisanog [[27. 11.|27. novembra]] [[1943]], pukovnik Jevrem Simić i kapetan Nikola Kalabić obavezali su se spram okupatora sljedeće:
{{izdvojeni citat|
1.   Primirje u srezovima Umka, Vračar, Grocka, podunavskom, kosmajskom, mladenovačkom, oplenačkom, aranđelovačkom, lepeničkom, kragujevačkom, gružanskom, kačerskom, kolubarskom. Četnici se obavezuju da ne vrše sudsku vlast samovoljno prema Nemcima i pripadnicima nemačke narodne grupe. U ugovor su uključeni nemački Vermaht i policija, bugarske oružane snage, Srpski dobrovoljački korpus, Srpska državna straža, Ruski zaštitni korpus, srpske vlasti i privredna preduzeća, a na četničkoj strani — četničke jedinice kapetana Kalabića i pukovnika Simića.

2.   Primirje treba da stvori podlogu — pretpostavku za zajedničku borbu protiv komunista.

3.   Potvrda Kalabića i Simića da se u potčinjenim jedinicama ne nalaze pripadnici sila koje su sa Nemačkom u ratu. Obaveza Kalabića i Simića da spreče i prekinu obaveštajne puteve koji bi mogli da daju obaveštenja neprijateljima velikonemačkog Vermahta o nemačkim vojnim pokretima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]&lt;/ref&gt;|Sporazum pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ (27. novembra 1943.)}}

Nakon potpisivanja ugovora između JVuO i Wehrmachta, uslijedila je negativna reakcija stanovništva okupirane Srbije. General [[Svetomir Đukić]] (pseudonim »Zu-Zu«), komandant Severnih pokrajina JVuO ([[Vojvodina]] i [[Slavonija]]), izvijestio je 8. decembra 1943. Dražu Mihailovića da su u Beograd došli bugarski političari i predstavnici bugarskih okupacionih trupa, sa kojima se sastao i vodio pregovore o borbi protiv NOVJ. Đukić naglašava da „po Beogradu kruže glasovi kako se Čiča [Mihailović — prim.] sporazumeo sa Nemcima i Nedićem, što je primljeno vrlo nepovoljno u narodu“, dodajući da je on (general Đukić) to odlučno demantovao.&lt;ref&gt;AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12067; reg. br. 21/1, kut. 275, d. 943.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943—1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344—345.&lt;/ref&gt;

Uviđajući opasnost od širenja vijesti o sklopljenim ugovorima, svojim je potčinjenim general Mihailović sugerisao da na njih reaguju opovrgavanjem. 30. novembra 1943. godine, komandant JVuO je potpukovniku Živojinu Đuriću (pseudonim »Sokrat«; ujedno šef Okružne komande SDS-a u [[Leskovac|Leskovcu]], kao i četničkog obavještajnog centra »Antikvarnica 1«), poručivao sljedeće: „Glasovi o sporazumu četnika sa Bugarima i Nemcima potpuno su izmišljeni. Demantujte sve ovo.“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 275, reg. br. 21/1.&lt;/ref&gt; Nakon toga, major [[Dragutin Keserović]] obavještava Mihailovića da mu je okružni komandant Srpske državne straže iz [[Kraljevo|Kraljeva]] Dragutin Redić ponudio saradnju. General Mihailović je odgovorio dvosmisleno dopisom od 4. XII 1943:
{{izdvojeni citat|Koristite sve što Vam Redić nudi. Ponavljam Redić nudi i dajte mu zadatak neka se bije. Što se tiče Nemaca naš je stav nepromenjen. Mi nismo sklopili nikakav sporazum, ali trenutno tučemo opasnijeg neprijatelja, a komunisti su zlo koje moramo uništiti po svaku cenu.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–278, reg. br. 18/1.&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Obavještajni oficiri iz [[187. rezervna divizija (Nemačka)|187. rezervne divizije]] javljaju 31. oktobra 1943. o saradnji sa Slavonskim četničkim odredom pod komandom majora [[Dušana Janjića]]. Za jedinicu se navodi da sa „nekih 16–20 ljudi vrši izviđačke zadatke na [[Psunj]]u“ te da se u borbama dobro pokazala, dok sam major Janjić „odaje dobar utisak“, budući da „mrzi [[Jevreji|Jevreje]], [[Masonerija|masone]], pa samim tim i komuniste i [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] i [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]“:
{{izdvojeni citat|[[Slavonski Brod|Brodska]] podružnica zagrebačke ispostave [[Abwehr]]a ovih dana šalje 32 pouzdana Ljotićeva čovjeka četničkoj skupini Janjića, očito po nalogu iz Beograda. Ne postoje pisani sporazumi s četničkim vođom Janjićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=389&amp;rec=314&amp;roll=1544 NARA, T314, Roll 1544, frames no. 000383—000384.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nebenstelle Brod der Ast. Agram führt in diesen Tagen Cetnik—gruppe Janič anscheinend auf Weisung aus Belgrad 32 verlässliche Ljotič—Männer zu. Schriftliche Abmachungen mit Cetnikführer Janič nicht vorhanden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj 187. rezervne divizije o saradnji sa četnicima (31. oktobar 1943. godine)}}

U jednom njemačkom izvještaju s početka novembra 1943. godine posebno je posvećena pažnja saradnji sa četničkim snagama pod vođstvom [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] i [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]]. Pored konstatacije da „četničke jedinice dobijaju naredbe direktno od lokalnih njemačkih komandanata“, u izvještaju se za zapovjednika Dinarske divizije JVuO decidirano tvrdi:
{{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Đujić je sljedbenik Ljotićeva pokreta. U njegovom bližem okruženju vjerojatno ima starijih pravoslavaca koji su skloni pokretu Draže Mihailovića, ali trenutačno pod vodstvom Đujića nemaju utjecaja. Đujić već neko vrijeme pokušava za vođe jedinica postaviti mlade pravoslavce koji su bliski Ljotićevom pokretu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=344&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000340.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Cetnik–Vojvode Djujic ist Anhänger der Ljotic–Bewegung. In seiner näherer Umgebung sind wohl älteren Pravoslaven die zur D.M.–Bewegung neigen, jedoch derzeitig unter Führung von D. keinerlei Einfluss besitzen. D. bemüht sich seit einiger Zeit, junge, der Ljotic–Bewegung nahestehende Pravoslaven als Einheitsführer anzusetzen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] komandi [[15. brdski armijski korpus|15. brdskog armijskog korpusa]] o rezultatima saradnje sa četnicima (5. XI 1943. godine)}}

Na drugoj strani, i zvaničnici [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] zemalja notiraju saradnju generalâ Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića. U jednom obavještenju iz [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskog]] [[Kancelarija za inostrane i poslove Commonwealtha|Foreign Officea]] poslatom 7. decembra 1943. veleposlaniku Ujedinjenog Kraljevstva u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], navode se razlozi za prekid odnosâ sa Dražom Mihailovićem:
{{izdvojeni citat|Nedavne informacije iz Srbije kazuju:

(1)  Da Mihailovićeva organizacija još uvek ima kontrolu nad većim delom stanovništva, ne samo zbog njihovog nacionalističkog stava već i zbog njihovog otpora prema komunizmu.

(2)  Da Mihailović ne samo da nije ni od kakve vojne i pomoći za saveznike već je postao izražena prepreka bilo kakvom obliku jugoslovenskog jedinstva.

(3)  Da je Mihailović toliko opsednut opasnošću od komunizma da je otvoreno priznao da više voli da brani Nedića i Nemce nego da se potčini partizanima.

(4)  Mada još uvek nema dokaza da Mihailović lično sarađuje sa Nemcima, velika je verovatnoća da sarađuje sa Nedićem i da su neki njegovi komandanti već potpisali sporazume sa Nemcima.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_249.htm Obaveštenje Ministarstva inostranih poslova Velike Britanije od 7. decembra 1943. svom ambasadoru u Vašingtonu o saradnji četnika sa okupatorima i razlozima za prekid odnosa sa Dražom Mihailovićem]&lt;/ref&gt;}}

18. novembra 1943. britanski potpukovnik Koup (Cope) izveštava pretpostavljene da je od Mihailovićevog [[Radoslav Đurić|majora Đurića]] obavešten o saradnji četnika sa Nedićevom vladom. Potpukovnik Koup izveštava da većina ljudi pod Đurićevom komandom neće tolerisati ovu saradnju, neće se boriti protiv partizana u savezu sa Nedićem, i da je Đurić, uprkos suprotnim Mihailovićevim naređenjima, već kontaktirao lokalne partizane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_48.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

Kapetan Mor (More) takođe obavještava svoje nadređene o saradnji Mihailovićevih i Nedićevih snaga u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]] i na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]]. Dokumente o četničkoj kolaboraciji sa okupatorom i kvislinzima dostavljeni su 3. januara 1944. Foreign Officeu iz kabineta [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], predsjednika britanske vlade. Iz Jugoslavije ih je donio [[Fitzroy MacLean]], šef britanske vojne misije kod [[Josip Broz Tito|Tita]]. Brigadir MacLean je doveo u [[Kairo]] i jednog zarobljenog njemačkog oficira:
{{izdvojeni citat|''2. decembar'' &lt;br /&gt; Kapetan Mor, kod Mihailovićevih snaga u području južnog Kopaonika, izveštava da je nedavno razgovarao sa jednim Nedićevim oficirom koji se hvalio mobilizacijom Nedićevih snaga i saradnjom Nedić — Mihailović u borbi protiv partizana. &lt;br /&gt; Kapetan Mor tvrdi da je pre nedelju dana u štab četničkog vođe Markovića došao jedan Nedićev delegat. Ovaj delegat je obavestio da Nemci garantuju odeću, opremu i platu četnicima kao nagradu za antipartizansku aktivnost. &lt;br /&gt; Kapetan Mor kaže da je Marković odbio ovu ponudu, ali smatra da je isto ponuđeno svim četničkim vođama i da je teško verovati da u ovo nije umešan i Mihailović.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941—1944'' — Dokumenti, Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 84.&lt;/ref&gt;}}

Posljednjeg dana oktobra 1943, general Dragoljub Mihailović naređuje svojim komandantima da („s obzirom na današnju situaciju“) budu u pripravnosti da na „dati znak mobilišu sve do poslednjeg čoveka“ za borbu protiv partizana.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Beograd, Četnička arhiva, 22–2–13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mirjana Zorić, Bitka za Srbiju 1944. godine, Vojno delo, vol. 66, br. 3, Beograd, 2014, str. 292.&lt;/ref&gt; Kako bi opravdao saradnju s kvislinškom upravom, general Mihailović iznova lansira propagandnu parolu o navodnom prisustvu znatnog broja [[Ustaše|ustaša]] u redovima NOVJ:
{{izdvojeni citat|Naročito vodite računa da trupe treba podmladiti najboljim regrutima. Stvarajte što jače leteće brigade. Obratite pažnju da nam Nemci ne pobegnu. Preduzmite sve najhitnije da uspostavite vezu sa Nedićevim elementima. Pridobijajte čak i ljotićevce da pristupaju, jer partizani primaju sve, čak i krvne neprijatelje — ustaše. Moramo se u datom momentu pojačati, jer ko bude jači biće u pravu.|General [[Draža Mihailović]]}}

U depeši od 17. novembra 1943. general Draža Mihailović se obraća majoru Aleksandru Saši Mihajloviću (pseudonim »Vili«), komandantu [[Beograd]]a JVuO:
{{izdvojeni citat|Nacionalnoj službi preporučiti da uvek stupa u vezu sa našim odredima pa im se neće ništa desiti a dokle god ne stupe u vezu sa nama smatraju se neprijateljskim odredima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_42.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 7. novembra do 3. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pripadnici Posavske brigade JVuO i lokalne SDS sukobili su se 7. septembra 1943. sa djelovima [[Kosmajski partizanski odred|Kosmajskog NOP odreda]] u ataru [[Vranić (Barajevo)|Vranić]]a, uz minimalne gubitke s obje strane. Među partizanima nalazilo se i nekoliko mladića iz sela. Nakon četiri dana, Vranić biva blokiran od strane SDS, Specijalne policije iz Beograda i jednog bataljona Posavske brigade pod komandom poručnika Dragana Lazića. Tada su četnici bez razloga ubili Milivoja Kojića, seljaka koji je čuvao stoku. Četnici, žandarmi i Specijalna policija izvršili su pretres u selu, uhapsivši devet seljaka. Četvorica seljaka su osumnjičena kao partizanski simpatizeri i sprovedena u zatvor Specijalne policije gdje su isljeđivani i mučeni, a zatim izolovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logoru na Banjici]]. Nakon što su odbili da isporuče žito na ime rekvizicije, petorica uhapšenih su upućeni na prinudni rad na [[Čukarica|Čukarici]]. U oktobru, četnici Posavske brigade su uhvatili trojicu partizana iz Vranića i predali ih Specijalnoj policiji. Sva trojica su ubijena od strane okupatora.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, Zemaljska komisija, kutija 139, zločini broj 418, 1545, 1546, 1548, 1563, 1744, 1746.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 124—125.&lt;/ref&gt;

U noći između 10. i 11. novembra 1943. godine, oko 50 pripadnika Sokobanjske brigade JVuO na čelu sa komandantom Acom Todorovićem upali su u [[Sokobanja|Sokobanju]] i uz pomoć gradske SDS uhvatili osam partizanskih simpatizera. Uhapšenici su sprovedeni u štab Deligradskog korpusa JVuO gde su isleđivani i mučeni u prisustvu komandanta korpusa Branivoja Petrovića i šefa propagande i islednika korpusa [[Vojina Andrića]]. Nakon isleđivanja streljani su u ataru sela [[Jošanica (Sokobanja)|Jošanica]]. Iste noći pokušano je hapšenje još jednog partizanskog simpatizera u varoši, ali se ovaj napadačima suprotstavio oružjem. Međutim, nakon desetak dana je uhapšen od strane pripadnika SDS, zatim predat četnicima i likvidiran u štabu Deligradskog korpusa.&lt;ref&gt;Јован Златић, Страдалаштво српског народа у Нишком ратном округу 1941-1944, IV, Равногорски покрет и Jугословенска војска у отаџбини, Ниш, 1998, стр. 207—222.&lt;/ref&gt; Četnici Aleksinačke brigade Deligradskog korpusa su 15. novembra nasilno odveli iz [[Aleksinac|Aleksinca]] Dušanku Stanisavljević i njenu 16-ogodišnju kćerku Nadeždu koje su isljeđivali u štabu brigade. Uhapšenice su potom predate kvislinškim organima i izolovane u [[Koncentracijski logor Crveni krst|logoru na Crvenom krstu]] u Nišu. Dušanka je ubijena u logoru a Nadežda je puštena sredinom 1944. godine.&lt;ref&gt;Зборник НОР-а, I/21, Београд, 1965, стр. 542.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 114, 116.&lt;/ref&gt;

1. decembra 1943. u selu [[Босута|Bosuti]] kod [[Aranđelovac|Aranđelovca]], [[Prva južnomoravska brigada]] NOVJ se sukobila sa jedinicama četničkog Korpusa Gorske garde pod komandom kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], kao i Rudničkog korpusa JVuO kojim je komandovao kapetan [[Dragiša Ninković]]. Razvila se oštra borba; partizani odbacuju četnike, produživši pokret ka selu [[Darosava|Darosavi]]. Nakon dva dana, uslijedio je združeni napad na partizane od strane četnika i pripadnika Srpske državne straže (oko 3.000 ljudi). U izvještaju poslatom Mihailoviću 22. decembra 1943. iz štaba Rudničkog korpusa detaljno je opisan tok borbi:
{{izdvojeni citat|Po dolasku na Rudnik kapetan Ninković je primio komandu nad Rudničkim korpusom u duhu napred označenog naređenja Vrhovne komande. Preko telefona sa Rudnika uhvaćena je veza sa Kalabićem, koji se nalazio u Šatornji. Ugovoreno je da se napad na komuniste vrši u zoru 1 decembra... Rezultat u ovoj borbi je sledeći: kod nas poginulo 8, ranjeno 11 četnika. Kod komunista prema docnije tačno proverenim podacima oko 40 mrtvih i 36 ranjenih. Sutradan 2 decembra, Kalabić koji nije učestvovao u borbi u Bosuti produžio je pokret prema Darosavi, gde je uhvatio vezu sa Srpskom državnom stražom. Komunistička grupa krenula takođe u istom pravcu. 3 decembra izjutra Garda sa poljskom stražom napala je komuniste na tromeđi orašačkog, kosmajskog i kolubarskog sreza — Žuti Oglavak. Ova borba je takođe bila oštra, ali mnogo manje od borbe u Bosuti na dan 1. decembra. Ovaj korpus je istoga dana stigao u Darosavu ali borba je već bila svršena. Komunistička grupa se povukla prema s. Venčanima srez kolubarski. Dalje gonjenje komunista preko celog sreza kolubarskog i kačerskog sve do Rajca i to u stopu i neumorno, vršio je ovaj korpus.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_46.htm Izveštaj Štaba Rudničkog korpusa od 22. decembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv NOVJ u predelu planine Rudnik]&lt;/ref&gt;}}

Još jedan slučaj vojne saradnje ravnogorskih jedinica sa formacijama Srpske državne straže zabilježen je krajem novembra 1943. Prema evidenciji kvislinških vlasti, u [[Trstenik|Trsteničkom]] srezu dolazi do vatrenog okršaja prilikom pokušaja [[1. južnomoravska udarna brigada|Prve južnomoravske brigade NOVJ]] da izvede proboj na tom području. Četnici se i ovog puta bore na strani SDS-a: „U vezi izveštaja br. 332 tač. 3 u borbi kod sela Male Drenove, Milutovac i Poljne (18 km odnosno 20 s-z od Kruševca, sek. Kruševac, srez trstenički) gde su oko 250 komunista bili razbijeni od strane poterne grupe SDS s jedne strane i odreda pripadnika DM sa druge strane. Na mestu borbe ostalo je 36 komunističkih leševa dok je 20 komunista ranjeno. U borbi su ranjena 2 stražara a poginulo 8 četnika i 10 je ranjeno.“&lt;ref&gt;VA, NdA, 1–1/1–8, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 26. novembra do 3. decembra 1943.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 214, fus. 594.&lt;/ref&gt;

Najkasnije tokom 1943. godine, četničkom pokretu se pridružio i [[Panta Draškić]], brigadni general [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Naime, po nalogu Draže Mihailovića, general Draškić ulazi novembra 1943. godine u Odbor za koordinaciju rada sa [[Bugari]]ma. Gestapo je otkrio ove aktivnosti, pa je Draškić uhapšen i početkom 1944. poslat u logor [[Osnabrück]].&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 30, fus. 96.&lt;/ref&gt; Draškić je bio učesnik [[Balkanski ratovi|Balkanskih ratova]] i [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. U tom periodu (1913-1917), bio je i [[Ađutant|ordonans]] [[regent]]a [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra Karađorđevića]]. Po obrazovanju Vlade narodnog spasa pod predsjedništvom generala Milana Nedića, general Panta Draškić se nalazio na čelu Ministarstva rada. Funkciju ministra obavljao je od 29. avgusta do 7. oktobra 1941. Zbog prihvatanja pozicije u kvislinškoj vladi, lišen je generalskog čina od strane [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske emigrantske vlade]]; čin mu je vraćen nakon pristupanja Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini.

Krajem 1943. godine, Draža Mihailović formira u Beogradu grupu saradnika koji su dobili zadatak da uspostave vezu i povedu razgovore sa pojedinim bugarskim ličnostima koje su tražile veze sa njim. Pored generala Draškića, u toj grupi su bili i kapetan Aleksandar Mihajlović, četnički komandant Beograda, zatim general Svetomir Đukić, komandant Severnih pokrajina JVuO, kao i drugi političari, činovnici i industrijalci iz predratnog perioda, poput bivšeg [[Kraljevina Jugoslavija|kraljevskog]] ministra [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandra Cincar-Markovića]]. Sa ovom grupom vezu je održavao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]], komandant Timočkog korpusa JVuO. Jovanović izvještava Mihailovića o jednom bugarsko-četničkom sastanku u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Prema mojim uputstvima, moj saradnik iz Beograda održao je sastanak pre 4 dana sa Ivanom Bojadžijevom, zetom [[Aleksandar Stambolijski|Stamboliskog]]. Pošto se sa Bojadžijevom od ranije poznavao, razgovarao je sa njim kao sa starim drugom i prijateljem o političkim prilikama, kao i o mogućnosti na zbližavanju i organizovanju snaga za ujedinjenje sa Bugarskom. [...] &lt;br /&gt; Bugarska buržoazija i deo vojske koji nisu bili u prošlosti za saradnju sa Jugoslavijom, sada pristaju na jednu takvu saradnju iz straha od boljševizacije zemlje. Za tu politiku oni bi štošta žrtvovali, pa i samu [[Dinastija Wettin|Koburšku monarhiju]]. Nužno se nameće što brža i šira akcija. Ovo je Bojadžijev izjavio u prisustvu Pante Draškića, đenerala i Ike Panića, industrijalca, koji su se stavili na raspoloženje našoj organizaciji u svemu, a naročito za saradnju sa Bugarima...&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, D—XLI—12077.&lt;/ref&gt;}}

Na ovaj Jovanovićev telegram, general Draža Mihailović je odgovorio 12. decembra 1943. godine:
{{izdvojeni citat|Ovde ste postigli vrlo dobar uspeh. Đeneral Panta Draškić i industrijalac Ika Panić — ponavljam, a ne Tika — obrazovaće bugarsko-jugoslovenski komitet... Bugarsko-jugoslovenski komitet održavaće vezu sa mnom preko generala Svete Đukića, a đeneralu Panti Draškiću poslaću hitno posebnu šifru...&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond D. M., D—30—538, 541.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_57.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje VEZE SA BUGARSKIM REAKCIONARIMA I OKUPATORIMA]&lt;/ref&gt;}}

Na sednici Nedićeve vlade, 25. novembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića zaključeno je sledeće:
{{izdvojeni citat|U pogledu akcije DM može se kao bitno naglasiti sledeće: lojalan stav prema okupatorskim i srpskim vlastima, njihovim organima i njihovim oružanim odredima. Beskompromisna borba protiv komunista, svuda gde se god susretnu. U nekim okruzima i aktivna saradnja sa nemačkim i našim predstavnicima prilikom borbi protiv komunista.&lt;ref name=&quot;znaci2&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d.], str. II/223-224.&lt;/ref&gt;}}

Na sednici vlade, 3. decembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića ponovljena je povoljna konstatacija:
{{izdvojeni citat|Veoma je karakteristično da su u protekloj nedelji sa odredima DM na uništavanju komunista sarađivale i jedinice SDS, kao i dobrovoljački odredi, među kojima do sad nije bilo nikakvih nepotrebnih incidenata.&lt;ref name=&quot;znaci2&quot;/&gt;}}

U izvještaju poslatom iz njemačke [[2. oklopna armija|2. oklopne armije]] s početka oktobra 1943, konstatuje se da je major [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]] obavijestio generala Mihailovića o uspostavljenim vezama između prvog čovjeka ravnogorske organizacije u Beogradu majora Aleksandra Mihajlovića i njegovog pomoćnika kapetana Ivana Pavlovića sa Ilijom Paranosom{{efn|U ovom slučaju najvjerovatnije nije riječ o Iliji K. Paranosu, šefu Specijalne policije Uprave grada Beograda, već o istoimenoj, ali drugoj osobi koja je obnašala dužnost potpredsednika Beogradske opštine. Obojica Paranosâ su bili najbliži saradnici Dragomira Dragog Jovanovića.&lt;ref&gt;Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 377.&lt;/ref&gt;}}:
{{izdvojeni citat|Kap. Ocokoljić za gen. Mihailovića (27.9.43): Dana 22. septembra, Ilija Paranos, zamjenik gradonačelnika Beograda, major Saša Mihajlović i kapetan Ivan Pavlović, zamjenik majora Saše Mihajlovića, susreli su se s kapetanom Ocokoljićem. Paranos je izvijestio o posjeti generala Nedića Führerovom štabu: Nedić je proveo 14 minuta u razgovoru s [[Adolf Hitler|Hitlerom]], koji mu je rekao da želi pridobiti generala Mihailovića za saradnju. Bez oslona na Nijemce, general Mihailović nije mogao postići nikakav uspjeh protiv komunista. Iako je [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]] bio “veliki duh 20. stoljeća”, sva će njegova djela propasti pod silinom njemačkog oružja. Nedić je pregovarao s [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentroppom]] o formiranju autonomne Srbije i uspostavi 15 dobrovoljačkih bataljona, u koje bi bila uključena i Srpska državna straža. Prema tome, Nedićevoj Srbiji bi se morao priključiti dio Srema, Sandžak i kosovska oblast. Za očekivati ​​je da će Nijemci pokušati stupiti u kontakt s generalom Mihailovićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=196&amp;broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;27.9. Hptm. Ocokoljic an Gen. Mihajlovic: &lt;br /&gt; Am 22.9. hatten Ilija Paranos, stv. Bürgermeister von Belgrad, Mjr. Sasa Mihajlovic und Hauptmann Ivan Pavlovic, Stellvertreter von Mjr. Sasa Mihajlovic, eine Zusammenkunft mit Hptm. Ocokoljic. Paranos berichtete über den Besuch von General Nedic in Führer–Hauptquartier: Nedic sprach 14 Minuten lang mit Hitler, der ihm mitteilte, daß er General Mihajlovic für eine Zusammenarbeit gewinnen wolle. General Mihajlovic könne ohne Anlehnung an die Deutschen zu keinen Erfolg gegen die Kommunisten kommen. Stalin sei zwar der &quot;große Geist des 20. Jahrhunderts&quot;, doch würden alle seine Werke unter der Wucht der deutschen Waffen zusammenbrechen. Mit Ribbentropp verhandelte Nedic über die Bildung eines autonomen Serbien sowie über die Aufstellung von 15 Freiwilligen–Btl., in die auch die Serb. Staatswache eingegliedert werden soll. Darnach müßten Nedic ein Teil von Syrmien, der Sandzak und das Kosovo–Gebiet zugewiesen werden. Es ist zu erwarten, daß die Deutschen versuchen, mit General Mihajlovic Fühlung aufzunehmen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. X 1943.}}

Obavještajni organi 2. oklopne armije javljaju i da je 22. oktobra u blizini [[Valjevo|Valjeva]] došlo do sastanka predstavnika gradskih kvislinških vlasti i jednog oficira SDK sa lokalnim četničkim zapovjednikom: 
{{izdvojeni citat|Policijska oblast IV-[[Šabac]] javlja (22.10.43) o pregovorima održanim u selu [[Lelić]] između okružnog načelnika Valjeva i komandanta 1. bataljona SDK sa vođom bandi Simićem [komandant Valjevske brigade JVuO]; Simić, u ime [potpukovnika] Milovanovića nudi: &lt;br /&gt; 1) prekid neprijateljstava, &lt;br /&gt; 2) podršku u borbi protiv komunista uz isporuku oružja, i &lt;br /&gt; 3) oslobađanje talaca. &lt;br /&gt; Također, od strane DM–bandi je garantirano da će [seoske] opštine podmiriti svoje obaveze. Vođa DM–bande Simić objasnio je na sastanku da oni sebe smatraju redovnim jugoslavenskim trupama, jer kralj Petar II nije potpisao kapitulaciju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=312&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Polizei–Gebietskommandantur IV. Sabac &lt;br /&gt; BdS – 19.10.: Kreisvorsteher, Vizebürgermeister und Kdt. des I.Btl. SFK. aus Valjevo trafen sich im Dorf Lelic mit dem Bandenführer Simic, Kdr. der Valjevoer Brig. Bei der Besprechung wurden von Simic im Auftrage von Milovanovic folgende Punkte zur Verhandlung gebracht: &lt;br /&gt; 1.) Aufgabe der gegenseitigen Bekämpfung &lt;br /&gt; 2.) Unterstützung beim Kampf gegen die Komm. und Lieferung von Waffen &lt;br /&gt; 3.) Freilassung der Geiseln. &lt;br /&gt; Von Seiten der DM.–Banden wurde garantiert, daß die Gemeinden ihren Abgabepflichten nachkommen werden. DM–Bandenführer Simic erklärte bei der Besprechung, daß sie sich als reguläre jugosl. Truppen betrachten, da König Peter II. die Kapitulation nicht unterschrieben habe.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}}

{{izdvojeni citat|U beogradskim DM–krugovima uskoro se očekuje proglas ili apel generala Nedića, u kojem se obećava amnestija za ilegalne DM–elemente u šumi. To je povezano s činjenicom da je Balkan proglašen sovjetsko-ruskom interesnom sferom.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=312&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Besondere Tagesmeldungen BdS.: &lt;br /&gt; In Belgrader DM–Kreisen wird demnächst eine Proklamation bzw. ein Aufruf des Generals Nedic erwartet, worin für die illegalen DM–Elemente im Walde eine Amnestierung in Aussicht gestellt werden soll. Dies wird mit der Tatsache in Zusammenhang gebracht, daß der Balkan zur sowjetrussischen Interessenzone erklärt wurde.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}}

Paralelno sa sklapanjem pisanih ugovorâ s njemačkim komandama u Srbiji, majori Siniša Ocokoljić i Saša Mihajlović predlažu okupatoru usklađivanje antipartizanske akcije JVuO i SDS:
{{izdvojeni citat|27.11. Vojni komandant Jugoistoka: &lt;/br&gt; Četničke vođe Ocokoljić i Mihajlović dostavile su, preko poverljivog lica, ponudu da zajedno sa SDS-om unište komuniste u beogradskom okrugu. Oni traže garancije da će, tokom određenog perioda, biti obustavljena sva protivdejstva nemačkih i drugih trupa na datom području.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=176&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456904.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;27.11. Mil.Befh.SO.: &lt;/br&gt; DM.–Führer Ocokoljic und Mihajlovic durch V–Mann Angebot abgegeben, Komm. im Kreis Belgrad zusammen mit SSW. zu vernichten. Sie bitten um Zusage, daß für eine bestimmte Zeit jede Gegenaktion der Deutschen und sonstigen Truppen in diesem Raum unterbleibt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Obavještajnog odjeljenja [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], 1. XII 1943.}}

Navodi o kontaktima između Ocokoljića i Paranosa nalaze se i u jednom dokumentu četničke provenijencije. Krajem decembra 1943, u vrijeme potpisivanja ugovora o saradnji četnika i Njemaca u Srbiji, Mihailovićev obavještajac u Beogradu advokat Ratomir Pavlović (pseudonim »Vanda«), piše Vrhovnoj komandi Jugoslovenske vojske u otadžbini:
{{izdvojeni citat|Korpus S.D.S. u Beogradu u strogo poverljivoj naredbi saopštava oficirima Nedića i to: da je između Nemaca i Dražinih odreda u okrugu Užičkom, Valjevskom, Kragujevačkom, Šabačkom i Požarevačkom sklopljen sporazum o ne napadanju. Isti važi do 31 - XII - zaključno. Pazarac imao veze sa Paranosom iz opštine jer je isti bio oglašen od Gestapoa da vodi pregovore. Za Kalabića je vodio razgovore neki Kosta Košutić. Tako Gestapo doznaje imena komandanata i njihovu teritoriju.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Ratomir (ili Ratimir) Rajko Pavlović radio je za Vrhovnu komandu JVuO pod pseudonimima »Vanda« i »Marga«. Nakon što mu je pošlo za rukom da operativno prodre u redove Specijalne policije Uprave grada Beograda (SP UgB), Pavlović je uspostavio tajni kontakt sa njenim šefom [[Ilijom K. Paranosom]]. U depešama koje je obavještajac Pavlović slao generalu Draži Mihailoviću, Ilija Paranos je označavan pseudonimom »Milka«. Paranos je predstavljao izvor važnih informacija za VK JVuO.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 314.&lt;/ref&gt;

Jedan od ljudi od najvećeg povjerenja Draže Mihailovića u okupiranom Beogradu bio je ing. Petar Milićević, viši železnički savetnik u penziji. Milićević je najprije djelovao pod pseudonimom »Lorenc«, da bi od početka 1943. godine preuzeo pseudonim »Ante«. U jednom od svojih izvještaja Mihailoviću, Milićević navodi da su za njega pristali da rade dva inspektora Uprave grada Beograda, pomenuvši jednoga od njih — Boška Ilića. Dvojica inspektorâ su bili angažirani na organizaciji četničkih trojki u Upravi grada Beograda i u njenim kvartovima, kao i za dostavljanje podataka o komunističkom pokretu u Beogradu i okolini.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv grada Beograda, fond monografije o Beogradu, inventarski broj 8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 315.&lt;/ref&gt; Inače, Milićević se priključio ravnogorskom pokretu na samom početku rata 1941. Radio je legalno u glavnom gradu Srbije sve do decembra 1943, kada biva otkriven od strane ''[[Sicherheitsdienst]]a'' te prinuđen da pređe u ilegalni rad i uzme lažni identitet.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 492.&lt;/ref&gt;

29. decembra 1943. stiže u Vrhovnu komandu depeša koju je poslao major [[Velimir Piletić]] (pseudonim »Popesku«), komandant Krajinskog korpusa JVuO, u kojoj se, između ostalog, navodi:
{{izdvojeni citat|Srez [[Grocka]] po saznanju nije organizovan i ima partizana. Sada je za načelnika postavljen Sava Ivezić, kapetan i naš čovek. Neka mu se obrati naš organizator i komandant. Ivezić je premešten iz [[Bor]]a, gde je bio načelnik sreza. Popesku.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

[[Neško Nedić]], načelnik štaba Posavsko-kolubarske grupe korpusa JVuO, pisao je Draži Mihailoviću 31. decembra 1943. sa predlogom za opsežnu akciju protiv partizanskih pripadnika i simpatizera u [[Šumadija|Šumadiji]], uz asistenciju kvislinške policije:
{{izdvojeni citat|Rudnički korpus se može očistiti samo na taj način da mi upadnemo na njega sa jačim snagama, da mobilišemo ceo Rudnički korpus i da počnemo sa istrebljenjem simpatizera, odnosno sa otkrivanjem njihovih naoružanih pristalica i likvidiranjem... Inače, sve akcije čisto vojničke prirode, koje bi se povele, prošle bi bez rezultata kao i do sada. Zato se mora poći policijskim putem, dok im se kanali ne iseku, da se nemaju gde sklanjati, a tada ćemo tražiti glavninu da se obračunamo sa njom... Preduzete su opsežne mere. U naš aparat uključena je i policija da se tako dopunjujemo.&lt;ref&gt;Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv UDB-e, I-II, Beograd, 1986, str. I/152-153.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 128.&lt;/ref&gt;}}

Prema jednom njemačkom izvještaju sa kraja 1943. godine „80% Srpske državne straže i veliki broj činovništva potpomaže akciju D. Mihailovića i staće pod zastavu kralja Petra“.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 24А–2–3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 313.&lt;/ref&gt;

Takođe, u arhivi opunomoćenog komandanta [[Sigurnosne policije]] ({{jez-nem|Befehlshaber der Sicherheitspolizei — BdS}}) pronađen je dosije generala [[Borivoja Jonića]], komandanta Srpske državne straže od juna 1942. do oktobra 1944. godine, koji je sastavljen od strane njemačkih obavještajaca. Pored ostalog, u dokumentu se za komandanta SDS tvrdi da je pod velikim uticajem i da „većinom radi prema naredbama Draže Mihailovića i malim delom prema diktatu radio stanice London“.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, fond BDS, Ј–423, Borivoje Jonić.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 333—334.&lt;/ref&gt;

Brojni ravnogorski izvori slažu se sa ovom ocjenom. Tako četnički obavještajac kodnog imena »Janko« u jednom nedatiranom izvještaju navodi da „SDS na čelu sa đeneralom Jonićem, pukovnikom [[Branom Živkovićem]] i majorom [[Dačom Stojanovićem]] predstavlja našu organizaciju“. Ovaj obavještajac je tvrdio da ima pouzdane informacije o tome da će [[Srpska garda (Drugi svjetski rat)|Srpska garda]] i straža Uprave grada Beograda, kao sastavni djelovi SDS, u povoljnom trenutku pristupiti Mihailovićevim četnicima.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Četnička arhiva, kutija 121, fascikla 4, dokument 39.&lt;/ref&gt; Takođe, u jednom od izvještaja iz Komande Beograd JVuO od 14. juna 1943. procijenjivano je da je „raspoloženje ljudstva Srpske državne straže“ bilo oko 65% do 70% za ravnogorski pokret Draže Mihailovića.&lt;ref&gt;VA, ČA, k. 117, f. 2, d. 46.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 550—551.&lt;/ref&gt;

Poručnik [[Vjekoslav Farkaš]] (pseudonim »Tip«), oficir Srpske državne straže u Beogradu, istodobno je bio i pripadnik JVuO. Poručnik Farkaš je rukovodio ''Protivkomunističkim odsekom'', formiranim u sklopu četničke obavještajne organizacije „Rodoljub“. Na čelu ove organizacije nalazio se major Jovan Petrović, još jedan član ravnogorskog pokreta u glavnom gradu Srbije koji se isticao dobrim vezama s ljudima iz Specijalne policije UgB. Major Petrović je generala Mihailovića obavijestio o formiranju odseka u izvještaju od 6. juna 1943.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 315.&lt;/ref&gt; Poručnik Farkaš je bio postavljen i za šefa radio-službe u Beogradu, i to po ličnoj naredbi komandanta Srbije JVuO generala Miroslava Trifunovića.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 506.&lt;/ref&gt;  Pišući u emigraciji o rukovodstvu SDS-a, Vjekoslav Farkaš navodi da je pukovnik Brana Živković bio „Načelnik Prvog odeljenja Srpske državne straže“, a istovremeno i „Komandant dela Jugoslovenske vojske u Otadžbini kamufliranog u vidu Srpske državne straže“, dok je, s druge strane, „Nedićev „đeneral“ Borivoje Jonić bio figura“, budući da „ispred njegovog nosa radilo se sve, a on nije video ni naslućivao ništa“. Znakovita je i Farkaševa generalna ocjena o karakteru SDS. Naime, on smatra da je pripadnicima ravnogorskog pokreta Straža služila kao paravan za legalno djelovanje:
{{izdvojeni citat|Maja meseca 1943, kao i često pre toga, morao sam na put. To nije bio nikakav problem, jer su nam odvratno zelena uniforma Srpske državne straže, razne objave i „naređenja” za „službeni put”, olakšavali kretanje po celoj Srbiji. Okupator nam nije pravio smetnje. Morali smo se čuvati jedino njegovih slugu, Ljotićevaca, koji su znali da će se Srpska državna straža, na jedan mig Dražin, pretvoriti u Jugoslovensku vojsku u Otadžbini, tj. skinuti masku i prikazati se u pravoj boji.&lt;ref&gt;Векослав А. Фаркаш, »Не целивах га у руку«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 304–305.&lt;/ref&gt;}}

Potvrde da je JVuO od prvog dana u Beogradu imala značajno uporište u strukturama vlasti, tj. da je veliki broj činovnika Uprave grada Beograda i pripadnika SDS pomagao ravnogorskom pokretu, nalaze se i u svjedočenjima funkcionera kvislinškog aparata pred jugoslovenskim vlastima po završetku rata. Prema iskazu [[Nikole Gubareva]], koji se nalazio na čelu III odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 90% službenika UgB podržavalo je rad četničkog pokreta.&lt;ref&gt;IAB, BIA, F. XII, P. 1, Gubarev Nikola.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 478.&lt;/ref&gt; Iz ugla beogradske policije, kooperaciju sa ravnogorcima najbolje opisuje [[Božidar Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka SP UgB: 
{{izdvojeni citat|O zvaničnoj vezi i saradnji Specijalne policije kao celine sa organizacijama DM ne može biti ni govora, jer tako nešto nije postojalo, ali mislim da nije bilo ljudi ili ih je bar bilo malo, koji na ovaj ili onaj način nisu bili povezani sa raznim četničkim organizacijama i rukovodiocima. Mi smo Dražu Mihailovića smatrali za legalnog predstavnika jugoslovenske kraljevske vlade, koja je od saveznika bila međunarodno priznata i prirodno smo nastojali da se što čvršće sa njom povežemo. Ovo smo činili naročito mi iz IV odseka pošto smo se smatrali isključivo borcima protivu komunista, a takav naš rad bio je potpuno u skladu sa vladinom politikom koju je Draža u zemlju sprovodio ne samo po direktivama izbegličke vlade nego i angloameričkih vojnih i političkih predstavnika u njegovim štabovima. Mogu da kažem da su moji agenti i činovnici svuda veoma rado primani od četničkih organizacija i ovima svršavali mnoge poslove, kao što su: lažne isprave, putne objave, prenošenje oružja i municije, prenošenje propagandnog materijala, skrivanje četničkih rukovodilaca po stanovima i tome slično.&lt;ref&gt;IAB, OSB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 595.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Радосав Р. Туцовић - Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 187-188.&lt;/ref&gt;}}

Na [[Beogradski proces|suđenju Draži Mihailoviću]], upravnik grada Beograda [[Dragomir Jovanović]] je svjedočio da je 1943. stupio u neposredni kontakt sa majorom Aleksandrom Mihajlovićem, koji se nalazio na čelu Mihailovićeve organizacije u Beogradu. Dragi Jovanović tvrdi da se sa majorom Mihajlovićem „od kraja 1943. do konca sastao četiri do pet puta, i to uvek van Beograda“. Na pitanje predsjednika sudskog vijeća da li je sama SDS bila povezana sa majorom Mihajlovićem, Jovanović daje potvrdan odgovor:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Pa je li Saša Mihailović, odnosno beogradska organizacija kojoj je na čelu Saša Mihailović, stupala u taj lični odnos sa SDS?

Optuženi: Praktično SDS i Uprava grada Beograda je celo vreme vaspitana sa moje strane tako da u danom momentu može da posluži, kako sam ja pretpostavljao, nacionalnoj stvari i zbog toga nisam sprečavao tu vezu i znao sam da je uspostavljena ta veza preko tadašnjeg pukovnika Radulovića.

Pretsednik: A je li sama straža bila povezana sa Sašom Mihailovićem?

Optuženi: Bila je straža i kao organizacija i pojedinačno.

Pretsednik: Da li je to trebalo da bude vojska kojom je određenog momenta trebalo da raspolaže Saša Mihailović?

Optuženi: To je bila policija sa kojom je Saša Mihailović u danom momentu oslobođenja mogao da raspolaže po mojoj zamisli i po njegovoj.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|[[Dragomir Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}}

[[Radomir Milinković—Džek]], pešadijski kapetan, koji je rukovodio obaveštajnom službom komande Beograda Draže Mihailovića, otkriven je i uhapšen 1942. godine od strane Specijalne policije. Po zahtevu rukovodstva ravnogorskog pokreta, Dragomir Jovanović je oslobodio Milinkovića iz zatvora. Kasnije je Milinković, pošto je došlo do otvorene saradnje ravnogorskog pokreta i Nedićevih vladinih institucija, dobio legalnu kancelariju na prvom spratu zgrade Beogradske opštine.&lt;ref&gt;[https://www.pisi.co.rs/content/logor-banjica-1941-1944-ii/ Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, knjiga II], Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, str. 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, fond monografije o Beogradu, inv. br. 8, I, str. 123—125; istražni predmet Dragomira Jovanovića.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 337.&lt;/ref&gt; Nakon okončanja rata, o radu obavještajne službe Komande Beograda na otkrivanju pristalica i saradnika NOP-a, Milinković je pred istražnim organima dao izjavu koja se u velikoj mjeri podudara sa svjedočenjima pripadnika bezbjednosno-policijskih struktura kvislinške uprave:
{{izdvojeni citat|Glavnu službu obaveštenja po liniji komunizma vršila je ustvari Specijalna policija, tj. IV otsek njen, na čelu sa Paranosom, Bećarevićem i Grujičićem. Poslove u Beogradu svršavala je izgleda sama i samo o tome izveštavala bilo Vrhovnu komandu preko specijalnog delegata ili preko beogradske grupe korpusa preko nekoga od svojih ljudi... Za one slučajeve koji su bili izvan domašaja beogradske policije dostavljali su se izveštaji VK (Vrhovnoj komandi JVuO — nap.) preko Dražinog ličnog obaveštajnog organa u Beogradu Rajka Pavlovića... Svi beogradski korpusi imali su u svome sastavu i ponekog agenta Specijalne policije, koji su dostavljali njima sitnije i manje važne izveštaje, a ponekad, kada je bilo, i krupnijih. Specijalnih organa izvan sastava Specijalne policije za rad po liniji komunizma smatram da nije bilo, a po mome mišljenju nije ni trebalo jer je Specijalna policija bila toliko revnosna, da nije za ostale ostajalo ništa da rade... Spiritus rektor borbe protiv komunizma bila je, dakle, Specijalna policija sa svojim stručnim aparatom – IV odseka, a nosilac glavne borbe i dostavljač za račun prvenstveno VK bio je Rajko Pavlović.&lt;ref&gt;Izjava Radomira Milinkovića »Džeka« pred istražnim organima 1945. (M—572).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 314.&lt;/ref&gt;}}

I [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, svjedoči o privrženosti većeg dijela kolaboracionističke uprave pokretu Draže Mihailovića. Po [[Adolf Hitler|Hitlerovom]] naređenju, Hermann Neubacher je oktobra 1943. godine poslan u Beograd sa ciljem objedinjavanja svih antikomunističkih i [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga, odnosno približavanja generalâ Mihailovića i Nedića. U svojim memoarima, pored ostalog, Neubacher zapisuje:
{{izdvojeni citat|U Beogradu, međutim, sve državne institucije su bile pune Dražinih pristalica, pa je tako i vođa četnika veoma dobro znao šta se tamo događa. Tako je Mihailović odmah bio obavešten o mojim nastojanjima da se promeni politika prema Srbiji i o mojoj borbi protiv streljanja talaca. Zbog toga je on, logično, morao da vidi u meni čoveka sa kojim može da vodi koristan razgovor. U njegovom taboru ja sam odmah dobio dobru ocenu.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.&lt;/ref&gt;}}

Veleposlanik Neubacher je predložio i stvaranje ''Velikosrpske federacije'', koju bi činile [[Srbija]], [[Crna Gora]] i [[Sandžak]], na čijem čelu bi bio general Nedić, ali će, nakon sastanka sa [[Adolf Hitler|Hitler]]om i [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentrop]]om u decembru 1943, ovaj prijedlog biti odbačen.&lt;ref&gt;Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN - Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 154-155.&lt;/ref&gt;

Četničko vođstvo u Crnoj Gori bilo je posebno zainteresovano za stvaranje „federacije“. U tome je pružilo podršku [[Narodnoj upravi]] (političko tijelo stvoreno od strane Nijemaca u jesen 1943. u koje su ušle brojne [[Velika Srbija|iredentističke]] pristalice, kao i članovi [[Crnogorska federalistička stranka|CFS]]; jedna vrsta kvislinške vlade u Crnoj Gori) i prihvatilo saradnju sa njom. U [[Podgorica|Podgorici]] je 30. i 31. decembra 1943, zajedno sa predsjednikom Narodne uprave [[Ljubom Vuksanovićem]], major [[Đorđije Lašić]] organizovao konferenciju kontrarevolucionarnih snaga kojoj je prisustvovalo oko 500 četničkih oficira koji su svi već bili pristupili saradnji s njemačkim okupatorom. Na konferenciji je, uz Vuksanovića, učestvovao i jedan broj članova Narodne uprave. Tom prilikom, usvojena je rezolucija kojom se zahtijevalo:
{{izdvojeni citat|Da se svi članovi Narodne uprave odreknu svake partijsko-političke aktivnosti do potpunog uništenja komunizma, do svršetka rata... Da se u cilju efikasne borbe protiv komunizma stvori jedan jedinstveni antikomunistički srpski front s jedinstvenom komandom nad svim srpskim oružanim odredima, te u tom cilju, želimo, da general Nedić kao najstariji i kao najuvaženiji srpski oficir proširi svoju vlast i nad Crnom Gorom, jer je cio narod ovog kraja svestan svoje nemogućnosti da se sam pomaže i od komunizma brani. On očekuje spas od ovog jedinstva i od vojničkog starešine kakav je general Nedić.&lt;ref&gt;AII—T, X 1v—60 (44), Pismo majora Blaža Gojnića potpukovniku Petru Baćoviću iz januara 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941-1945, Istorijski institut SR Crne Gore u Titogradu, Obod, Cetinje, 1977, str. 455-456.&lt;/ref&gt;}}

[[Brigadir]] [[Krsto Zrnov Popović]], vođ [[Crnogorski komiti|Božićnog ustanka]] i komandant kvislinške [[Lovćenska brigada|Lovćenske brigade]], ostavio je, u zabilješkama koje je vodio za period od jula 1943. do marta 1944. godine, zapis o formiranju Narodne uprave na [[Cetinje|Cetinju]]. Popović piše o nemogućnosti da se trojica predstavnika Crnogorske (federalističke) stranke (kojoj je i sâm pripadao tokom [[1930-e|tridesetih]] godina, po povratku iz emigracije), budući u manjini, novembra 1943. nametnu kao vođstvo u Upravi:
{{izdvojeni citat|Naši su u Upravi sve ispustili, predsjedništvo, pa čak i vojsku. Mobilišu se četnici i u policiji i u žandarmeriji, rovare, rade na sve strane. Stvaraju zavjere, špijavaju, zatvaraju federaliste koga god mogu i hoće. Šajkače svuda i znakovi prave Srbije. Stižu agenti iz Srbije, rodom Crnogorci. Govori se da Nedić šalje pare, razumije se vojnim putem, preko povjerenika. Pjevaju se pjesme [[Petar I Karađorđević|Petru I]] i Srbiji. Stanje sve nesnosnije...&lt;ref&gt;Вељко Сјеклоћа, ''Крсто Поповић у историјској грађи и литератури''. Друго допуњено издање (Едиција „Свједочанства“), Издавачко предузеће „Обод“, Цетиње, 2001, стр. 253.&lt;/ref&gt;}} 

U depeši koju je 21. decembra 1943. godine poslao Vrhovnoj komandi JVuO, major Đorđije Lašić (pseudonim »Kocev«) pozvao je generala Dražu Mihailovića na „izmirenje“ sa generalom Nedićem, s obzirom da je „danas najpotrebnije jedinstvo i sloga“:
{{izdvojeni citat|Moja je dužnost da Vam predočim, apelujem da se ovo izgladi u interesu spasavanja ostataka Srpskoga naroda, jer je danas najpotrebnije jedinstvo i sloga. Za neuspeh snosićemo svi odgovornost... Ako ovo ne uradimo uspeha nema. Sve političke struje odbaciti radi jedinstva. Ako ne može mirno upotrebiti silu. Odbaciti sve što nije borbeno. [...] Za Vaše izmirenje sa Nedićem pozdravio bi ceo Srpski narod jednodušno, jer samo u tome vidi jedini spas. Lašić.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Prethodno, iz obavještajnog odjeljenja [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] javljeno je početkom decembra da je general Mihailović zatražio od majora Lašića, koji je uz Pavla Đurišića bio jedan od glavnih četničkih komandanta u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]], da se poveže sa srpskom kvislinškom vladom i generalom Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Čovjek za vezu javlja 1. decembra: Draža Mihailović se trenutno nalazi u Sandžaku i dao je nalog majoru Lašiću da preko političke osobe ponudi Nediću svoju saradnju i time potvrdi svoje odvajanje od Londona. Lašić je želio posjetiti generala Keipera i ovo mu staviti do znanja. Lašić je zatražio od Arsa Petrovića da pripremi akciju i otputuje za Beograd.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=140&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456868.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;7.12. meldet A.T. 174 : V–Mann meldet 1.12. : DM befindet sich z.Zt. in Sandzak und hat Mjr. Lasic den Auftrag gegeben, durch eine politische Person seine Mitarbeit Nedic anzubieten, womit er seine Trennung von London bestätigt. Lasic wollte General Keiper besuchen und ihm das zur Kenntnis bringen. Lasic hat Arso Petrovic ersucht, die Aktion vorzubereiten und nach Belgrad zu reisen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}}

U istom izvještaju je proslijeđena i poruka iz [[V SS brdskog korpusa]] od 8. decembra 1943, kojom obavještavaju svoje nadređene o namjeri slanja delegacije generalu Nediću i specijalnom izaslaniku Neubacheru od strane kapetana [[Milorad M. Popović|Milorada Popovića]], komandanta Nevesinjskog korpusa JVuO:
{{izdvojeni citat|5.SS brd. kor. za PzAOK 2 (8.12.43): Četnički kapetan Popović javlja da je srpsko nacionalno stanovništvo istočne Hercegovine potpuno opljačkano i da mu prijeti glad. Ovi nepodnošljivi uslovi ozbiljno ugrožavaju postojanje ovog sloja. Srbi iz istočne Hercegovine žele da pošalju deputaciju ambasadoru Neubacheru i generalu Nediću u Beograd i pitaju se da li i na koji način to može biti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=139&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456867.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;8.12. V.SS.Geb.A.K. meldet : Cetnik–Hauptmann Popovic meldet, dass serbisch national gesinnte Bevölkerung der Ost–Herzegovina vollkommen ausgeplündert und vom Hunger bedroht ist. Durch diese untragbaren Zustände ist die Existenz dieser Schicht ärgstens bedroht. Die Serben der Ost–Herzegovina wollen Deputation zu Gesandten Neubacher und General Nedic nach Belgrad senden und fragen an, ob und auf welchem Wege dieses geschehen kann.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}}

Kada je riječ o [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]], već u jednom njemačkom izvještaju iz prve polovine oktobra 1943. data je detaljna analiza okolnosti u kojima živi poglavito srpsko stanovništvo u ovoj oblasti. Nakon [[Kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]] i zauzimanja njihove bivše okupacione zone od strane njemačkih trupâ, obavještajni oficiri [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije Prinz Eugen]] zapažaju da je raspoloženje hercegovačkih Srba (čiji se „najveći broj muških predstavnika i danas nalazi u četničkim redovima“) prevashodno uslovljeno zasićenošću ratom, tj. vojnim i političkim problemima. Ipak, kako navode njemački obavještajci, četničkom je vođstvu »borba protiv bandi« i dalje predstavljala osnovnu preokupaciju:
{{izdvojeni citat|Kako ne bi zaostajalo za bandama, vođstvo hercegovačkih četnika je izgleda bilo odlučno paktirati sa svakim od koga se može nadati da će im pružiti olakšanje u borbi protiv komunizma. Ovo olakšanje se prvenstveno očekuje od njemačkog Wehrmachta. Viši četnički rukovoditelji su iznova tražili kontakt s divizijom i molili za podršku u borbi protiv bandi. Sam [[Dobroslav Jevđević|Jevđević]] je želio priznati [[Nezavisna Država Hrvatska|hrvatsku državu]] ako bi time mogao doći do bilo kakvog dogovora s njemačkim Wehrmachtom u pogledu borbe protiv komunizma. Vrijedi napomenuti i da se veliki dio hercegovačkih četnika, uključujući i starješine, zakleo na vjernost generalu Nediću i da je težio pripajanju Srbiji. Putovanje srpskog premijera u [[Adolf Hitler|Führer]]ov glavni štab pratila je ova grupa s velikim zanimanjem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1332&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001326.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die serbische Bevölkerung der Ost–Herzegowina, deren männliche Vertreter auch heute noch zum grössten Teil in den Reihen der Cetniks zu finden sind, ist zum grössten Teil kriegsmüde und nimmt allen politischen und militärischen Ereignissen gegenüber eine abwertende Haltung ein. Die Banden werden z.Zt. noch immer als Feind Nr. 1 angesehen, insbesondere von der Führung, die in der Bekämpfung der Banden in Hinblick auf eine allierte Landung und der Möglichkeit einer Entstehung des früheren Jugoslawiens in erster Linie eine innenpolitische Notwendigkeit sieht. Um gegenüber den Banden nicht ins Hintertreffen zu geraten, scheint die Führung der herzegowinischen Cetniks entschlossen zu sein, mit jedem zu paktieren, von dem sie sich eine Entlastung in Kampf gegen den Kommunismus erhoffen kann. In erster Linie wird diese Entlastung seitens der deutschen Wehrmacht erwartet. Höhere Cetnik–Führer haben wiederholt Verbindung zur Division gesucht und um Unterstützung in Kampf gegen die Banden gebeten. Jevdjević wollte selbst den kroatischen Staat anerkennen, wenn er dadurch zu irgendeiner Abmachung mit der deutschen Wehrmacht bezüglich des Kampfen gegen des Kommunismus kommen könnte. Bemerkenswert ist die Tatsache, dass ein grosser Teil der herzegowinischen Cetniks, darunter sich höhere Führer, sich zu General Nedić bekennt und einen Anschluss an Serbien erstrebt. Die Reise des serbischen Ministerpräsidenten ins Führerhauptquartier wurde seitens dieser Gruppe mit grossen Interesse verfolgt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije štaba 7. SS divizije Prinz Eugen za mjesec septembar 1943. godine}}

O entuzijazmu kod stanovnika istočne Hercegovine naklonjenog četnicima za priključenje Nedićevoj Srbiji piše i major [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) u depeši pristigloj 30. XII 1943. u VK JVuO:
{{izdvojeni citat|Narod neće moći izdržati bez pomoći u hrani. Ovu pomoć primiće od svakog ko mu je pruži jer su u pitanju familije za koje se, uostalom, borba i vodi. Nemci su proneli glas da će istočna Bosna i Hercegovina se priključiti Nediću. Svi govore: »Neka samo dođe i zavede vlast i red, a mi znamo što smo. Nama je potrebno mira i hleba, jer se više ovako ne može voditi borba sa svim neprijateljima, a pomoći nema ni odkuda«.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Iz izvještaja [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], koji obuhvata period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944. godine, može se zaključiti i da vojvoda [[Uroš Drenović]], četnički zapovjednik u [[Bosanska Krajina|Bosanskoj Krajini]], održava vezu sa generalom Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Drenović, vođa četnika jz. od Banje Luke, namjeravao je otići za Srbiju. Kao razlog, naveo je iznova oživljeni ustaški teror, i njegovo toleriranje od strane njemačkih vlasti. Plan je do sada ostao neizvršen. Veze s Nedićem i Mihajlovićem mogu se smatrati sigurnima. Borbena vrijednost četnika pri komunističkom [[Prva banjalučka operacija|napadu na Banju Luku]] se pokazala kao mala. Uz samo jedan izuzetak, postigli su dobre rezultate u izviđanju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1088&amp;rec=314&amp;roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 001079.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Drenovic, der Führer der Cetniks SW Banja Luka, beabsichtigte nach Serbien zu gehen. Als Grund gab er den neu auflebenden Ustaschaterror und seine Duldung durch dtsch. Stellen an. Der Plan blieb bisher unausgeführt. Verbindungen mit Nedic und Mihajlovic dürfen als sicher gelten. Der Kampfwert der Cetniks beim komm. Angriff auf Banja Luka war gering. Sie leisteten mit einer Ausnahme allein gute Dienste bei der Aufklärung.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj Obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa za period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944 (12. I 1944.).}}

Takođe, 26. decembra 1943. vojvoda Drenović se sastao sa poručnikom Kirchnerom iz Wehrmachtove [[Brandenburger|divizije Brandenburg]]. Tom prilikom, pominjala se mogućnost odlaska komandanata bosanskih četnika za Srbiju i stavljanja na raspolaganje Milanu Nediću:
{{izdvojeni citat|Drenović moli za dozvolu da evakuiše familiju u Beograd, pod njemačku zaštitu; [[Vukašin Marčetić|Marčetić]] također moli za propusnicu za put u Srbiju, gdje se želi staviti na raspolaganje Nediću. U razgovoru se pomenula mogućnost stvaranja Srpske legije pod njemačkom komandom; četnici su ovu mogućnost oduševljeno pozdravili. Također su izrazili spremnost da se, poslije uništenja komunizma u Bosni, bore u Rusiji; jedini uslov je da ova jedinica bude sastavljena isključivo od Srba.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=233&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000229.]&lt;/ref&gt;|Izvještaj sa sastanka poručnika Kirchnera i Uroša Drenovića u Karanovcu na dan 26. decembra 1943 (27. decembar 1943.).}}

[[Boško N. Kostić]], lični sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], bilježi u svojoj memoarskoj knjizi ''Za istoriju naših dana'', izdatoj 1949. godine u [[Lille]]u, kako su tokom 1943. i 1944. godine intenzivirani kontakti između zvaničnika kvislinških vlasti u Srbiji i pripadnika četničkog pokreta s teritorije marionetske [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]]. Prema Kostićevim navodima, tada je pri štabu Srpskog dobrovoljačkog korpusa uspostavljen bio i ''Spoljni otsek'', koji je imao za cilj da pomaže četničkim jedinicama van teritorije okupirane Srbije: 
{{izdvojeni citat|U toku 1943. i 1944. naročito su žive veze Beograda i četnika iz Bosne, Hercegovine, Dalmacije, Like i drugih krajeva. Redovno dolaze i kuriri i odmah stupaju u vezu sa đeneralom Nedićem i D. Ljotićem, ostaju izvesno vreme u Beogradu i vraćaju se potom u svoje krajeve, svojim jedinicama... Štab Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa bio je postao prihvatilište četnika i iz drugih naših krajeva, iz Like, Dalmacije, Bosne, Sandžaka... U štabu je bio osnovan takozvani Spoljni otsek kome je bio zadatak da prihvata, zbrinjava i pomaže četnike za vreme njihova boravka u Beogradu i da ih svojim kanalima prebacuje, posle svršena posla, na njihovu teritoriju. Spoljni otsek je dobijao od Srpske vlade novčana sretstva i slao ih u pojedine naše krajeve, nabavljao je, u granicama svojih mogućnosti, i oružje za četnike izvan okupiranog područja Srbije... Cilj je bio, da se ojačava i produbljuje ideja o potrebi jedinstvene nacionalne borbe na celom području srpskog naroda. Četnici, van okupiranog područja Srbije — tamo gde su se nalazili izmedju dva žrvnja, ustaškog i komunističkog, — vapili su za takvom borbom. I svi odreda osudjivali su svaku isključivost i netrpeljivost. Za njih su djeneral Draža Mihajlović, djeneral Milan Nedić i Dimitrije Ljotić vršili isti veliki narodni posao i stoga su smatrali kao nešto sasvim prirodno da posete i Nedića i Ljotića u Beogradu kad su posetili djenerala Dražu Mihajlovića na Ravnoj Gori ili na nekom drugom mestu u srpskim planinama.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 139–142.&lt;/ref&gt;}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1944. ==
{{main|Bitka za Srbiju 1944.|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}}

{{izdvojeni citat|Da ojačamo položaj Nedića, bilo je u planu da Crnu Goru priključimo Srbiji. Crna Gora, koja je na početku i bila četničko leglo, izgledala je kao najpogodnije tlo odakle bi moglo da započne sakupljanje antikomunističkih snaga.

Na zahtev Nojbahera, mi smo oslobodili jednog od četničkih vođa iz Crne Gore i ponudili smo mu da organizuje antikomunističke snage u njegovom kraju. On je za protivuslugu zamolio da Nemci puste iz zatvora 2.000 njegovih četnika. Nemačka komanda za Jugoistok podržala je 6. januara 1944. taj predlog i, uz saglasnost Hermana Nojbahera, odobrila, da se prvo oslobode 500 pristalica Pavla Đurišića. Hitler je, međutim, 10. januara 1944. odbacio taj plan.

Krajem januara 1944, međutim, pokret Draže Mihailovića opet je krenuo drugim smerom. 26. januara 1944. održan je na Ravnoj gori [[Kongres u selu Ba|četnički kongres]], na kome je Mihailović prisutne delegate pozvao na borbu protiv okupatora. Ono što nam je posebno izgledalo opasno, da je sve češće dolazilo do saradnje između legalnih srpskih snaga Nedića i četnika, koji su ponovo ojačali. Time je kod Nemaca ugled Nedića pao.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}}

{{izdvojeni citat|Nasuprot našem nacionalnom frontu postoji samo jedan – drugi front a to je komunistički. '''Sve naše oružane snage sa nacionalnim četnicima moraju se ujediniti'''... Sutra mora doći ne do podvojenih formacija, nego do jedne Srpske vojske koja će biti u jednoj ruci i raditi za spas Srpstva... I do sada među nama nacionalistima postojao je prećutan sporazum, a sada mora doći do formalnog sporazuma, jer smo mi svi sinovi jedne zemlje. Gde još postoje neke oštrice izglađujte ih. Ako ne budemo danas, a naročito sutra, jedna duša i jedno telo znajte, mi ćemo propasti.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 238–239.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]], o potrebi stvaranja „jedinstvenog nacionalnog fronta svih nacionalnih snaga u borbi protiv komunista“, jul–avgust 1944.}}

{{izdvojeni citat|Političku slogu Nedić-Draža Mihajlović treba posmatrati kao činjenicu.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVIĆA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm |access-date=2022-08-09 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015183044/https://znaci.org/00001/4_14_4_229.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=576&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000571.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Politische Einigung Nedic/D.M. ist als Faktum zu betrachten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}}

Prvog dana 1944. godine, Okružno načelstvo u [[Užice|Užicu]] obavijestilo je svoje nadležne u Beogradu da se u tom kraju obje strane, tj. četnici i njemačka okupaciona sila, pridržavaju [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovora potpisanih krajem 1943]]: 
{{izdvojeni citat|Pripadnici D.M. pokreta, koji su organizovani u borbi protiv partizana, održavaju i nadalje kontakt sa nemačkim trupama i vojnim vlastima, neposredno i preko komandanata SDS-a u Užicu.&lt;ref&gt;AVII, Nedićeva arhiva, 25-1-18.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 18.&lt;/ref&gt;}}

O prvim pozitivnim efektima potpisivanja četničko-njemačkih sporazuma po organizaciju JVuO na [[Kosovo|Kosovu]], major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »He-He«) javlja [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]] u depeši od 9. januara 1944:
{{izdvojeni citat|U [[Kosovska Mitrovica|Mitrovici]] je oslobođeno 60 naših političkih krivaca. Građanstvo je klicalo doslovno pred Nemcima. Živeo Draža Mihailović, živeo Nedić. Nemci su uhvatili neke vojnike [[Radomir Cvetić|Cvetića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]] sa oružjem i odmah ih pustili. Nedić izdao naredbu da se naši ljudi slobodno mogu njemu javiti bez ikakve odgovornosti. Iz drugog kosovskog korpusa pobeglo je 5 naših vojnika Nediću.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

O javnom ispoljavanju podrške pučanstva četničkom pokretu u nazočnosti okupatora, Vrhovna komanda Jugoslovenske vojske u otadžbini bila je obaviještena i 26. januara od strane »Saše«, tj. majora [[Aleksandra Mihajlovića]], komandanta Beograda JVuO, koji navodi da se slična manifestacija održala u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]]:
{{izdvojeni citat|U [[Zaječar]]u održan jedan veliki zbor 22 ov. m. u prisustvu Nemaca. Rečeno je da ima tri vlade koje se bore za spas srpskog naroda i to: vlada u [[Kairo|Kairu]], sa [[Petar II Karađorđević|Kraljem Petrom]], đenerala Nedića i Draže Mihailovića. Kad je narod čuo u najvećem oduševljenju pozdraviše Dražu Mihailovića i to u prisustvu Nemaca, koji su izjavili da će skoro napustiti Srbiju. Čika Uroš.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U depešama poslatim 14. i 16. januara 1944. kapetan [[Nikola Kalabić]] (pseudonimi »Ras-Rasa« i »Švarc«) informiše generala Mihailovića o žestokim [[Bitka za Ivanjicu januara 1944.|borbama za Ivanjicu]] koje se vode protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|2. proleterske]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|5. krajiške divizije NOVJ]]. Kalabić piše da se snage JVuO bore rame uz rame sa okupatorima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|(14. I) 2700 Bugara otišlo na položaj prema partizanima. Sada se na položaju nalaze snage četničke i poljske straže. &lt;br /&gt; (14. I) U borbi kod Ivanjice poginula 55 partizana, 40 zarobljeno, a mnoge su sami poneli i sakrili. Poljske straže poginulo 20, Bugara 9, a jedan nemački oficir ranjen na pet mesta. Ivanjica je stradala od artiljerije i građanstvo je prilično stradalo. Komunisti oterali i pobili 5 Nemaca iz feldžandarmerije. Pored toga oterali jednog pomorskog kapetana, apotekara i nešto poljske straže. &lt;br /&gt; (16. I) Na Javoru kod Kušića i Katića još se vodi borba između komunista s jedne i četnika, poljske straže, Nemaca i Bugara s druge strane. Komunista ima oko 3500. Opkoljeni su i sada bi trebalo dotući ih.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Korpusa Gorske garde JVuO]]}}

Inspektor četničkih trupa pukovnik [[Jevrem Simić]] (pseudonimi »Stipe« i »Drška«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO 17. januara te godine da se povezao sa funkcionerima Nedićeve [[Nacionalne službe rada za obnovu Srbije]]. Pukovniku Simiću su se pridružili i delegat JVuO u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] i jedan od Mihailovićevih najbližih saradnika od početka rata potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], kao i major [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO:
{{izdvojeni citat|Inženjer major Simić iz nacionalne službe u Beogradu do danas meni nepoznat, tražeći vezu sa Pavlovićem došao meni i javio: sa Pavlovićem imao sastanak 20. novembra u Sibnici na Homolju i ovaj ga angažovao za pregovore sa Nedićem rekavši: Ovo što Vam govorim, govorim Vam kao da govori Draža. Ukratko zadatak mu je da u tvoje ime pregovara sa Nedićem, da Nedić daje novac za nas. Da može javno da te grdi, da on čuva Beograd, a Draža zemlju i još slično. Simić je imao više sastanaka sa Nedićem, donosi izveštaj i želi da po razgovoru sa Pavlovićem ide k tebi. Ja sam mu rekao da čeka dok preko tebe ne dobijem odgovor Pavlovića. Sumnjam da si ti Pavloviću dao ovaj zadatak, jer da treba sa Nedićem pregovarati, dao bi meni, pošto sam bliži. Pavlović mu je dao naziv šifre i naredio da se preko Saše javlja i traži vezu. Odgovori da znam šta Simiću da kažem. Mnogo priča o neredu kod naših u Beogradu. Veli, ranije je sarađivao sa [vojvodom] Tribrođaninom iz Homolja.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

13. januara 1944, pukovnik Simić javlja generalu Draži Mihailoviću da se jedinice JVuO i SDS zajedno bore protiv NOVJ i u rejonu [[Aranđelovac|Aranđelovca]] i [[Lazarevac|Lazarevca]]: 
{{izdvojeni citat|U [[Velika Ivanča|Velikoj Ivanči]] grupa crvenih oko 300 opkoljena od Rasovih [Kalabićevih — prim.] trupa i straže. Borba se čuje i oko Aranđelovca. Rezultat još ne znam. Telefonom javljeno: Oko [[Arilje|Arilja]] i Ivanjice ogorčene borbe, učestvuju i švapski tenkovi. Ovi i našima dali municiju za borbu. Avijacija greškom pobila dosta Bugara i komandanta u Lisanskoj klisuri, ubili 150 partizana. Tvoj Drška.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Simić implicitno podsjeća na kolaboraciju ravnogoraca sa kvislinškim strukturama kroz [[Legalizacija četnika u Srbiji|legalizaciju četnika u Srbiji]] (koja je nastavljena i nakon razoružavanja legalizovanih odredâ), sugerirajući Vrhovnoj komandi JVuO da u njegovoj zoni odgovornosti dođe do obustave ove prakse: „Upravo danas Paloša [potpukovnik Miodrag Palošević — prim.] teram na posao i pored dva naređenja nije još otišao u avalski korpus... Avalskom korpusu naredio sam da uz pomoć Paloša obrazuje jurišne brigade i ilegalne starešine da budu, a ne Nedićevi oficiri. Objasnio sam da sada nije starešina nad korpusom i da je korpus samostalan u svakom pogledu.“

U trenutku kada još nije bio poznat ishod [[Hermann Neubacher|Nojbaherove]] inicijative o formiranju ''Velikosrpske federacije'', četničko vođstvo računa na ovu mogućnost i pokušava profitirati iz te političke kombinacije. 22. januara 1944, potpukovnik [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) obavještava&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt; generala Mihailovića o povezivanju četnika u [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Sandžak]]u sa sljedbom [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]]:
{{izdvojeni citat|Dolaskom Srbijanske vojske u Crnu Goru, jedinstvo Srpstva dolazi sve više do izražaja. Svuda se manifestuje nerazdvojenost Srbije i Crne Gore. To znatno pojačava duh za borbu protiv komunista. Dolaskom Ljotićevih »Belih Orlova« oseća se živa akcija među Ljotićevcima u Crnoj Gori i ima izgleda, da će naročito po varošima uskoro postati opasnost za nas u toliko više, što okupljaju oko sebe sve one ličnosti, koje su kompromitovane svojim vezama sa okupatorima, Italijanima i Nemcima. Oni otvoreno prete da će okupatoru prestaviti svakoga onog, koji ne bude sa njima. Svi vojni komandanti primili su saradnju sa Nemcima u borbi protivu komunista i potpisali poznatu obavezu... Da li da naši ljudi stupaju u [kvislinšku] žandarmeriju ili ne?}}

Četnički komandant piše 24. januara 1944. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]]: „Izgleda da će Sandžak i Crna Gora biti priključeni Srbiji“. Istog dana, depešom je poslat i njegov odgovor potpukovniku Petru Baćoviću:
{{izdvojeni citat|Da li su već stigli u Crnu Goru neki Nedićevi ili Ljotićevi odredi i kuda. Neće oni prestavljati veliku opasnost za nas. Jedinstvo srpstva treba i sa naše strane što više da se ističe i nerazdvojivost Crne Gore i Srbije. Borbu protiv komunista moramo voditi svim srestvima... Sa Ljotićevcima treba taktizirati, ali mi ne možemo ići njihovim putem... Svi komandanti, sa malim izuzetkom, sigurni su ljudi. Ako se na drugi način ne može doći do oružja izvesni delovi mogu stupiti u žandarmeriju, stim da polože zakletvu i pobegnu u pogodnom momentu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Od delegata VK JVuO za Crnu Goru, [[Boka kotorska|Boku]], Sandžak i [[Albanija|Albaniju]] majora [[Sava Vukadinovića]] (pseudonim »Dra-Dra«), koji će od proljeća 1944. biti načelnik štaba [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], 1. februara stiže potvrda o skorom dolasku srpskih kvislinških jedinica, kao pomoć crnogorskim četnicima u borbi protiv snaga NOVJ:
{{izdvojeni citat|U Crnoj Gori se sa nestrpljenjem očekuje dolazak Nedićevih trupa koji je najavljen. Sprema im se doček. Dolaskom je narod oduševljen ne zbog simpatije naroda prema Nediću, već zbog toga što se dolaskom trupa Crna Gora nalazi ponovo uz bratsku Srbiju i time se manifestuje zajednička borba Srpstva protiv komunista. Dolaskom trupa pojačaće se moral Crnogoraca i rešenost za borbu do uništenja komunista, a u potpunosti [[Lovćenska brigada|zelenaše]] jednom za svagda likvidirati.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Jevrem Simić javlja 28. januara generalu Draži Mihailoviću da je major [[Dušan Janjić]], komandant Sremsko-slavonskog četničkog odreda i komandant Psunjskog korpusa,&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 210.&lt;/ref&gt; posjetio generala Nedića. Pukovnik Simić (»Stipe«) u depeši navodi:
{{izdvojeni citat|Major Dušan Janjić, komandant našeg odreda u Banja Luci ponovo je bio [u] Beogradu i Božić proveo kod kuće. Nemci za ovo znali. Odlazio u kabinet Nedića. Tražio sam od Saše objašnjenje pošto mu je u kuću dolazio. Ovo me začuđuje. Znaš li ti šta treba ovo da znači.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Uz asistenciju lokalne SDS i prećutnu saglasnost njemačkih okupacionih vlasti, četnici Ivankovačkog korpusa JVuO su u noći između 1. i 2. februara 1944. godine izvršili [[Masakr u Pomoravlju|pokolj u tri grada u Pomoravlju]].&lt;ref&gt;Boško Živanović — Damnjan Popović — Miodrag Jovanović: ''Pomoravlje u narodnooslobodilačkoj borbi 1941—1945'', Svetozarevo 1961, str. 340—342.&lt;/ref&gt; Potpukovnik [[Ljubomir Mihailović]] (pseudonim »Long«; nakon [[Legalizovani četnici|legalizacije]], bio je do polovine 1942. pomoćnik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]]&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_10.htm Pismo komandanta Timočkog korpusa od 14. januara 1943. Branivoju Petroviću o potrebi zajedničke akcije protiv pripadnika Narodnooslobodilačke vojske na relaciji Zaječar—Niš]&lt;/ref&gt;), komandant Velikomoravske grupe korpusa (VMGK), izvještava 17. februara generala Mihailovića i Vrhovnu komandu o rezultatima četničke akcije:
{{izdvojeni citat|Noću između 1/2 - II preduzeo sam čišćenje komunista po varošima. Rezultat je ovaj: u Jagodini 17 muškaraca i 7 ženskih, u Ćupriji 9 muškaraca i 1 ženska, u Paraćinu 11 muškaraca i 1 ženska, svega 37 muškaraca i 9 žena. Sa ovim likvidirane su glavne vođe i organizatori. Neki komunisti su izmakli, ali su preduzete mere da se pohvataju. Narod je ovim zadovoljan. Načinom izvršenja pokazali smo prijateljima i neprijateljima našu snagu jedinstvo i organizatorsku sposobnost.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Nakon što je više četničkih komandanata  u Srbiji potpisalo [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore sa Wehrmachtom]], postala je saradnja stražara i „ilegalnih četnika DM“ pravilo, a ne izuzetak, tako da se pred Njemcima više nije ni pokušavala sakriti. O ovome vrlo ubjedljivo svjedoči i zvanični izvještaj Odeljenja za državnu zaštitu „o događajima u Srbiji od 11. do 17. februara 1944“:
{{izdvojeni citat|Bilo je sukoba SDS kao i u okrugu zaječarskom u kojima su odredi Srpske vlade gotovo redovno pomagani od ilegalnih četnika DM, poražavali komuniste na svakom koraku. Ova jedinstvena akcija udruženih nacionalnih snaga dala je za poslednja dva meseca veoma zadovoljavajuće rezultate, tako da je u tome vremenu palo više komunističkih vođa poznatih još iz prvih dana njihove aktivnosti u Srbiji...&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 1–1/2–9, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 11. do 17. februara 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 221.&lt;/ref&gt;}}

Već 1. februara 1944. godine, u izvještaju koji je okružni načelnik u [[Užice|Užicu]] uputio lično generalu Milanu Nediću, između ostalog, stajalo je sljedeće:
{{izdvojeni citat|Pošto su poslednje partizanske horde potisnute iz okruga, zahvaljujući oružanoj akciji nemačkih i bugarskih trupa, naših odreda Srpske državne poljske i granične straže, pripadnici DM, u saradnji sa našim odredima SDS, učestvuju u svim borbama protiv partizana.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, Fond MUP, br. 2093, neregistrovano.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/295.&lt;/ref&gt;}}

10. februara 1944. godine, u Vrhovnu komandu JVuO stiže više depešâ koje je poslao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]] (pseudonim »Mihovil«), iz kojih se vidi da je ovaj četnički komandant iz [[Istočna Srbija|istočne Srbije]], prema uputima i uz znanje Draže Mihailovića, bio povezan s brojnim kvislinškim dužnosnicima. Konkretno, riječ je o generalu [[Panti Draškiću]], ministru u prvom sazivu Vlade nacionalnog spasa, uhićenom od strane Nijemaca baš zbog veza s JVuO; zatim jednom od čelnih ljudi SDS-a pukovniku [[Branimiru Živkoviću]]; te majoru [[Trifunu Mikiću]], bivšem načelniku štaba [[Četnici Koste Pećanca|Srpske Četničke Komande]] Koste Pećanca:
{{izdvojeni citat|Pukovnik Branimir Živković načelnik štaba komande žandarmerije, na moj poziv pismom odgovorio je da želi da se ilegalizuje, o čemu je i Vas izvestio. Mislim da bi njegov dolazak kod nas dovukao veliki broj oficira, jer on uživa n[eograničeno?] poverenje, izrazio je želju da bude na ovom sektoru, trebalo bi mu poveriti veću komandu. Major Živojin Ristić, načelnik štaba pukovnika Pavlovića, obavestio me je da ste naredili da uhvatim vezu sa majorom Trifunom Mikićem, radi sastanka sa njim. Mikić je u redovima dobrovoljaca, verni saradnik Nemaca i naš otvoreni neprijatelj. Molim za izveštaj. [...] &lt;br /&gt; Đeneral Draškić, njegov tast moli za intervenciju, odnosno kome treba da se obrati u Beogradu radi njegovog oslobođenja.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Istog dana, u štab Draže Mihailovića stiže i telegram poslat od strane pukovnika Jevrema Simića. Pukovnik Simić (»Drška«) obavještava komandanta JVuO da je od kapetana [[Milana Medića]], zamjenika komandanta Gorske kraljeve garde (tj. Nikole Kalabića), saznao da komandant Beograda JVuO major Aleksandar Mihajlović i dalje održava vezu sa Ilijom Paranosom, potpredsednikom Beogradske opštine i bliskim saradnikom [[Dragomir Dragi Jovanović|Dragog Jovanovića]]:
{{izdvojeni citat|Medić mi javlja:
Saša bio sa njim u mojoj blizini. Došao autom iz Beograda sa Paranosom, pomoćnikom u opštini Dragog Jovanovića, koga pretstavlja kao našeg najjačeg saradnika. Otkuda sad ovo kad ja znam ko je i šta Paranos i kakvi su odnosi između njega i Dragog.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U vreme nešto intenzivnijih sukoba između četnika Draže Mihailovića i snaga nemačkog okupatora u pojedinim delovima Šumadije, naročito u kragujevačkom i mladenovačkom okrugu, od sredine februara do kraja maja 1944, dolazi do jednog naizgled paradoksalnog sastanka. Naime, u prvoj polovini marta 1944. u selu Vranići pokraj Čačka došlo je do sastanka između generala [[Miroslav Trifunović|Miroslava Trifunovića]], istaknutog člana Vrhovne komande JVuO, i predstavnika nemačkog okupatora Šterkera, na kome se razgovaralo o mogućnosti sporazuma između okupatora i četnika Draže Mihailovića u pogledu borbene saradnje protiv NOVJ, što bi podrazumevalo i naoružavanje četnika. Sastanku je prisustvovao i [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u kvislinškoj vladi Milana Nedića.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/325.&lt;/ref&gt;

U izvještaju koji je 10. februara 1944. godine poručnik [[Jovan Pupavac]] (»Hugo«) poslao majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne, kao jedan od razloga za napuštanje [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]], Pupavac pominje i saradnju vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] sa [[Dimitrije Ljotić|Dimitrijem Ljotićem]]. Pupavac, koji je i u depeši od 23. decembra 1943. VK JVuO ukazivao na prisustvo Ljotićevih izaslanika u štabu vojvode Đujića, ali i na činjenicu da je ljudstvo divizije u potpunosti u službi Njemaca,&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt; tvrdi da su ljotićevci veoma aktivni u Dinarskoj diviziji, te da se nalaze pod njemačkom zaštitom, kao i da Đujić ima puno povjerenje u njih:
{{izdvojeni citat|U sastavu Dinarske oblasti, posle dolaska Nemaca, Ljotićevci su postali najaktivniji. Predstavnik njihov je Samodol Krešimir, Ljotićev sekretar za Dalmaciju. U Šibeniku imadu svoju komandu. Njihov je rad isti kao i u Srbiji i dolazi vrlo često do tuče između naših boraca i njih. Pop Đujić sve to tolerira i ako su oni pod komandom njegovom. Popovi kao Ljotićevci postali su vrlo aktivni od dolaska Nemaca, a na žalost ima ih dosta pošto su ih zaštitili Talijani za vreme uprave u Dalmaciji. Pop Đujić ih smatra najvećim saradnicima i oni zajednički rešavaju sve stvari.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]&lt;/ref&gt;}}

&lt;div style=&quot;text-align:center;font-size:85%;&quot;&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt; Ljotic i djujic.png|Dimitrije Ljotić i Momčilo Đujić sa saradnicima u Sloveniji, zima 1944/1945. 
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

Pet dana nakon Pupavčeva izvještaja, sâm Momčilo Đujić (pseudonim »Dal-Dal«) javlja Draži Mihailoviću da je uspostavio kontakt sa Rokom Kalebom, pristalicom Ljotićevog [[ZBOR]]-a iz [[Dalmacije]]. Vojvoda Đujić traži od Mihailovića instrukcije za postupanje u vezi ponude za saradnju koju mu je upućena:
{{izdvojeni citat|Poručio mi je, da želi sa mnom razgovarati po pitanjima koja se tiču sudbine srpskog naroda u ovim krajevima i uspostave veze između đenerala Mihailovića i Nedića i Ljotića. Naglasio je, da je radi toga ovamo poslat od Ljotića i da mora sačekati moj odgovor. Ukoliko smatrate za vajdu pošaljite mi potrebne instrukcije i ovlastite me za ovaj razgovor.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića septembar 1943. — jul 1944, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 84, str. 419.&lt;/ref&gt;}}

Ni sudski kapetan u Dinarskoj diviziji Ilija Jevtić nije bio ništa manje eksplicitniji kada je svojim nadređenim slao informacije o kolaboraciji pripadnika JVuO s okupatorom na teritoriji NDH a koja je nekad pripadala italijanskoj okupacionoj zoni. Kapetan Jevtić piše 20. februara 1944. majoru Slavoljubu Vranješeviću o četničkim odredima u [[Šibenik]]u, kao i u ostalim mjestima u [[Dalmacija|Dalmaciji]]:
{{izdvojeni citat|Četnika ima u Šibeniku. To je posebna grupa četnika, koji imaju vođstvo Ljotićevaca, sem njihovog političkog prestavnika bivšeg narodnog poslanika Slavka Grubišića, lekara, iz Šibenika, koji me je uveravao da je on kao veliki [[Jugosloveni|Jugosloven]] i [[Hrvati|Hrvat]] i dušom i srcem za Dražu Mihailovića. Ova grupa četnika drži Dalmatinsko primorje naravno sa Nemcima, čije su snage minimalne i koji nadoknađuju svoju snagu četnicima. U Splitu u ovo vreme nije bilo četnika odn. četničke komande, mada su četnici i njihove starešine odlazile u taj grad. U Drnišu, Kninu, Gračacu, Zadru, Obrovcu i drugim manjim mestima ima četnika i njihove komande. Četnici stanuju u kasarnama zajedno ili u blizini nemačkih vojnika. Sve se akcije izvode zajednički, ali po naređenju Nemaca i njihovih oficira. Četnici su vodiči i prethodnice. Sem nekoliko sela u svim drugim mestima gde se nalaze Nemci tu se nalaze i četnici. A kada Nemci izvrše zauzimanje kakvog mesta starešine četničke prave sebi reklamu da su to četnici učinili odn. tako se to javlja Vrhovnoj komandi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]&lt;/ref&gt;}}

Na jednom skupu četničke emigracije, decenijama nakon Drugog svjetskog rata (vjerovatno početkom [[1990-e|90-ih]] godina), vojvoda Momčilo Đujić je o generalu Milanu Nediću izjavio sljedeće: „Milan Nedić je spasio više od pola miliona Srba i 80 hiljada djece srpske, koja su uspjela da pobjegnu sa [[Ustaše|ustaškog]] noža. Milan Nedić je imao tešku ulogu, braćo i sestre... Da je mene neko pitao u početku rata: 'Hoćeš sa Milanom Nedićem ili sa Dražom u šumu?' — ja ne bih išao uz Nedića. Ja bih otišao u šumu kod Draže, jer u šumi je bilo lako. Mi smo bili svoji gospodari — puška ti, puška mi! A u Beogradu je trebalo klanjati pred Nijemcima i spašavati Srbiju da je ne raskopaju Bugari, Mađari, Arnauti i ostali neprijatelji... Braćo i sestre, nemojte se varati, to Vam kaže vojvoda Đujić...“ O saradnji Mihailovićevih četnika sa Nedićevom vladom, vojvoda Momčilo Đujić kaže: „Draža je govorio: 'Pošalji svoje kurire u Beograd, u tu ulicu, i u tu kuću...' I u toj kući bio je ministar finansija [[Bogoljub Kujundžić]]{{efn|U prvom sazivu Nedićeve Vlade nacionalnog spasa (od 29. avgusta 1941. do 7. novembra 1942. godine), Bogoljub Kujundžić se nalazio na čelu Ministarstva poljoprivrede i ishrane, da bi od 10. novembra 1942. do kraja okupacije obnašao funkciju ministra pravosuđa.}}, i taj je ministar finansija iz Nedićeve vlade, iz Nedićeve kase slao, i na Ravnu goru i meni na Dinaru, pune vreće novaca: [[Ante Pavelić|Pavelićevih]] kuna, talijanskih lira, bivših [jugoslovenskih — prim.] dinara... Dakle, oni [Mihailović i Nedić — prim.] su radili zajedno, umrli su zajedno, i tako, braćo...“&lt;ref&gt;[https://m.youtube.com/watch?v=hmznK0Z_XX8 YouTube: Vojvoda Momcilo Djujic]&lt;/ref&gt;

Kakvo je raspoloženje vladalo u srpskim kvislinškim redovima vis-à-vis saradnje sa ravnogorcima, Draža Mihailović je informisan u depeši od 13. februara 1944.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt; od strane majora [[Vladimira Komarčevića]] (»Dum-Dum«), komandanta Kolubarskog korpusa:
{{izdvojeni citat|Nedić u Beogradu sazvao sve komandante okružnih straža. Rekao im, sa Dražom pregovori privode se kraju i to će biti u redu. Komandanti se bunili zašto se Ljotićevcima daje sve, a straži ništa. Na ovo Nedić je zaplakao i uspeo da im objasni, zašto to mora tako da bude. Na jednoj večeri u Valjevu, Ljotić se u poverenju žalio svojim prijateljima da Dragi Jovanović pomoću Majsnera i drugih Švaba hoće da uzme vlast od Nedića. Dragi Jovanović uverava Švabe da im organizacija Dražina nije opasna, nego im je Nedić opasniji. On će ih u datom momentu udariti u leđa. Nedića štiti Nojbaher i neće Dragi Jovanović uspeti. Ljotić u Valjevu po završenim predavanjima skupio dobrovoljačke oficire i u poverenju rekao im: »Gospodo, vlast u ruke što čvršće. Dosta smo bili na dnu mora, sad moramo na površinu. Sa ovima se moramo obračunati.« Ovo se odnosi na nas. Dalje je kazao: »Sporazumevaju se sa Nemcima, a sa nama neće. Oni su prema tome osovina, a nas zovu peta kolona. U Beogradu možete nositi firmu Dražinu na grudima, Nemci neće da ih hapse«.}}

Kroz dvije će nedjelje major Komarčević obavijestiti generala Mihailovića i Vrhovnu komandu JVuO i o svojevrsnoj Ljotićevoj ponudi upućenoj četnicima:
{{izdvojeni citat|Po jednom čoveku Ljotić nam poručuje da sa nama neće primirje nego stalan mir i to znači da mi njemu priznamo rad sa okupatorom kao ispravan. Njihova uloga sa Nemcima da bude ravna našoj ulozi sa saveznicima i onda smo ravni. Po ovome trebao bi ovlašćen delegat od Čiče da govori. Podneću detaljan izveštaj. Major Komarčević.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

[[Živorad Vukosavljević]] (pseudonim »Knap«), načelnik štaba Severnih pokrajina JVuO, tj. Komande [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]], na čijem se čelu nalazio general [[Svetomir Đukić]], piše 17. februara 1944. četničkoj Vrhovnoj komandi da se sastao sa Milanom Nedićem (u depeši od prethodnog dana, Vukosavljević za generala Nedića koristi pseudonim »Otac«), kao i sa komandantom SDS generalom Jonićem te tvrdi da su mu oni ponudili svakovrsnu pomoć i saradnju:
{{izdvojeni citat|Izvestio sam opširno o sastanku sa Nedićem i sa komandantom straže Jonjićem. Nedić traži stalnu vezu radi ujedinjenja srpskog fronta i daje sugestije za spasavanje Srba. Davaće obaveštenja i materijalnu pomoć. Veza da bude tajna, Jonjić se potpuno Vama stavlja na raspoloženje bez obzira na Nedića i on traži stalnu vezu a učiniće dosta u materijalnom smislu. Neke stvari mogu samo lično da Vam saopštim. Ostalo je za sada da Vam prenesem njihove želje i dobijem instrukcije. Šteta bi bilo ne iskoristiti ovo što nude.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

General Mihailović (alias »Laz-Laz«) odobrava Vukosavljeviću da se iskoristi veza sa Nedićem i Jonićem, budući da nakon šest dana naređuje:
{{izdvojeni citat|Pitajte Dragoslava Pavlovića, da li je zaista slao jednog čoveka kod oca Srbije. Preko Vukosavljevića treba pumpati oca Srbije a da to ne zna Sveta Đukić. Neka Vukosavljević iskoristi i komandanta straže [Jonića — prim.] i oca Srbije [Nedića].&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 428.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Miloš Vignjević]] (pseudonim »Azed«), načelnik Štaba Zlatiborskog korpusa JVuO, u depeši od 23. februara 1944. obavještava Vrhovnu komandu:
{{izdvojeni citat|Nedić dodelio Pavlu Đurišiću i Lukačeviću 5 miliona dinara i 5 vagona žita, koje će se prebaciti vozom do Priboja. Opštine dobile naređenja iz Beograda da se prekinu odnosi sa četnicima D.M., tako glasi depeša. Nemački oficir za vezu u Užicama, Sigfrid izjavio jednom našem čoveku da se ovo odnosi samo na jednu jedinicu kod Beograda, a da ovde ostaje po starom. Ovaj korpus nije imao do sada nikakve veze sa okupatorom. Kapetan Vignjević.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Krajem februara 1944. godine, dvije čete iz sastava 1. bataljona [[Četvrta vojvođanska udarna brigada|4. vojvođanske NOU brigade]] pokušale su,  prelazom u [[Mačva|Mačvu]] preko [[Sava|Save]], izvršiti napad na lokalne četničke jedinice i pripadnike kvislinške [[Srpske granične straže]] (SGS). Međutim, usljed jakog otpora četnika i graničara u utvrđenim ogradama i bunkerima, napad je odbijen, dok je gotovo 40 boraca 4. vojvođanske brigade poginulo. Kapetan [[Vojislav Tufegdžić]], komandant Cerskog korpusa JVuO, pretpostavljene je 2. marta izvijestio o ishodu borbe:
{{izdvojeni citat|27 februara o.g. komunisti su ponovo izvršili prelaz u Mačvu kod sela Ravnja. Prelaz je trebao biti izvršen sa jačim snagama, ali je od naših delova i graničara primećen na vreme, te je uspeo samo izvestan deo da se prebaci, jer je još dok su bili na vodi, na njih otvorena jaka vatra iz automatskih oružja, te su im nanešeni veliki gubitci. Sa prebačenom grupom vođena je duža borba, u kojoj je poginulo - izbrojano 42 komunista i 29 zarobljeno, od kojih i dve žene. Ostatak je razbijen i nateran ponovo na reku te su se mnogi još i podavili. Zarobljeni komunisti su odmah na licu mesta pobijeni. Naši delovi nisu imali gubitaka u opšte, dok je poginulo 2—3 graničara i njihov komandant poručnik Bogić, inače odličan oficir iz naše organizacije. Nemci i dobrovoljci iz Šapca u opšte nisu krenuli u ovu borbu. Tako su komunisti i ovog puta dobili dobru lekciju i baš na terenu gde su mislili da imaju svojih pristalica.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_85.htm Izveštaj komandanta Cerskog korpusa od 2. marta 1944. o borbama protiv delova 4. vojvođanske brigade kod s. Ravnje]&lt;/ref&gt;}}

Nekoliko sedmicâ ranije, i major [[Dragoslav Račić]] (pseudonim »Jo-Jo«), komandant Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, izvještava o prebacivanju mačvanskih partizana iz [[Semberija|Semberije]] u [[Zapadna Srbija|zapadnu Srbiju]]: 
{{izdvojeni citat|Noću između 8/9 -II- prebacile su se jače komunističke snage iz Semberije u Mačvu kod sela Badovinaca. Sa letećim brigadama krećem za Mačvu. Žandarmerija [tj. SDS — prim.] se već bori. Naredite Komarčeviću da prikupi sve snage i bude spreman za pokret. Svakoga dana javljaću situaciju.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}
 
O spremnosti kvislinških struktura na saradnju sa Mihailovićevim četnicima svjedoči i tekst Božidara Nedića, brata generala Milana Nedića, objavljen 24. marta 1944. godine u listu ''Novo vreme'', u kom se ističe jasan i nedvosmislen zaključak:
{{izdvojeni citat|Kažite svakom ko vam kaže da ima još nedićevaca, dražinovaca, ljotićevaca da je to laž, jer od danas ima samo Srba, s jedne, i komunista, s druge strane.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/326.&lt;/ref&gt;}}

U sličnom je tonu i general Milan Nedić poručivao srpskoj javnosti da napravi izbor između dvije strane. U tekstu pod naslovom “Glas Srbije”, objavljenom u listu „Srpski narod“ 8. aprila 1944. godine, on piše: 
{{izdvojeni citat|Grokću puške, štepuju mitraljezi, trešte bombe, gruvaju topovi. To je odgovor Srbije [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]]u, [[Winston Churchill|Čerčil]]u, [[Dušan Simović|Dušanu Simoviću]] i svima i starim i novopečenim crvenjacima. […] Na oružje, Srbi, svi složno protivu crvenih dušmana. […] Neka svima budu primer udružene srpske oružane snage, koje se bratski, rame uz rame bore u [[Ibarska dolina|Ibarskoj dolini]]. Gorko se srpski demon [[Josip Broz Tito|Tito]] prevario u računu. Padaju njegovi partizansko-oslobodilački redovi. Kose srpski mitraljezi njegove partizane i partizanke kao snoplje. […] Kao brat do brata bore se tu divovski jedan pored drugog srpski dobrovoljci, srpski stražari i srpski četnici.&lt;ref&gt;Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 387.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Kapetan [[Predrag Raković]], komandant Drugog ravnogorskog korpusa JVuO, sastao se 21. marta 1944. sa [[Obersturmführer|obersturmführerom]] [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom, kapetan Raković je okupacionom oficiru pružio „sigurne (pisane) garantije da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak“ ili sabotaže protiv Nijemaca, kao i da, što se jedinicâ JVuO tiče, na [[Područje Vojnog zapovednika Srbije|području Vojnog zapovednika Srbije]] i dalje važi primirje između četnika i okupatora. Pored toga, Raković je izrazio i „spremnost za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, uključujući tu i borbu „na drugim evropskim frontovima“. Sa svoje strane, obersturmführer Biermann je Rakovića, glede snabdijevanja četničkih trupa na frontu prema partizanima, uputio na lokalne postaje kvislinške policije (tj. Srpske državne straže):
{{izdvojeni citat|Hiljadu četnika, koji se pominju u poslednjem dopisu (od 21. III), krenuće ovih dana. R.[aković] moli da stalno dobija vagone za prevoz već pripremljenih namirnica za četnike u borbi, i to od Čačka do odredišne stanice. Gospodin major Nisen (FK 610) naknadno će mu saopštiti da se u vezi s tim obrati potpukovniku Milovanoviću iz Okružnog pol.[icijskog] načelstva u Užicu, koji raspolaže tovarnim prostorom za četničke jedinice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;An präzisen macht Rakovic neuerlich im Auftrag von DM folgende: &lt;/br&gt; 1.) Sichere (schriftliche) Garantie, dass die geringsten Absichten bestehen, einen allgemeinen Aufstand zu planen oder Sabotagemassnahmen durchzuführen. &lt;/br&gt; 2.) Waffenstillstand im Territorium Serbien. &lt;/br&gt; 3.) Bereitschaft zur Bekämpfung der Kommunisten gegen Überlassung von Munition, auch ausserhalb Serbiens. &lt;/br&gt; 4.) Wunsch für eine Konferenz zwischen einem deutschen Bevollmächtigten und General Trifunovic. &lt;/br&gt; Dazu habe er in den letzten Tagen wiederholt auf funkentelegrafischem Wege den Auftrag von DM erhalten. Die im letzten Schreiben (21.3.) erwählten 1000 Cetniks würden in diesen Tagen abmarschieren. R. bat, laufend Waggons für bereitgehaltene Nahrungsmittel für die kämpfenden Cetniks ab Cacak bis zum Zielbahnhof zu erhalten. Nach Rücksprache mit Herrn Major Niessen (FK 610) wird ihm mitgeteilt, dass er sich dieserhalb an Oberstltn. Milovanovic von der Pol.Kreisstelle Uzice wenden müsse, der über den Frachtraum für Cetnikeinheiten verfüge. Rakovic teilt ferner mit, dass im DM–Hauptquartier über die Fortschritte der Russen an der Ostfront Besorgnis bestünde. Die Cetniks stünden auch für den Kampf gegen den Kommunismus an anderen europäischen Fronten bereit.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]&lt;/ref&gt;|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa Sicherheitdiensta u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom Predragom Rakovićem, komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}}

Tokom 1944, pripadnici 2. gvozdenog puka SDS pod komandom pukovnika [[Radovana Kusovca]] i pripadnici okružnog odreda SDS iz [[Leskovac|Leskovca]] pod komandom majora [[Aleksandra Stikića]] bili su nosioci terora nad stanovništvom [[Južna Srbija|južne Srbije]] koje je bilo naklonjeno partizanima. 2. gvozdeni puk je brojao oko 300 ljudi i imao je zadatak da vrši obezbeđivanje željezničke pruge [[Beograd]]—[[Solun]] u cilju sprečavanja partizana da vrše diverzije. Pod neposrednom komandom majora Stikića i kapetana [[Mihajla Zotovića]], puk je vršio upade u veći broj sela između Leskovca i [[Doljevac|Doljevca]]. Prilikom tih akcija počinjeni su razni zločini nad nenaoružanim meštanima za koje se sumnjalo da pomažu [[NOP]]. Kapetan Zotović je prednjačio u ovim zločinima, uzevši neposrednog učešća u ubijanju. U istrazi 1945. godine, podatke o nastanku ove formacije pružio je [[Dragutin Keserović]] (koji se tim povodom sastao sa pukovnikom Kusovcem), jedan od najistaknutijih komandanata JVuO u Srbiji:
 
{{izdvojeni citat|Marta 1944. dobio sam naređenje od Draže u kome mi naređuje da pomognem pukovnika Kusovca u formiranju 2. gvozdenog puka na terenu Prokuplja, tj. da mu stavim [na raspolaganje] potreban broj obveznika sa teritorije Toplice. Marta meseca došao je Kusovac kod mene u civilnom odelu u blizini Kuršumlijske banje kuda sam prolazio idući ka Rači. Pokazao mi je punomoćje D. M. datirano februara ili marta meseca, u kome ga Draža ovlašćuje da formira II gvozdeni Nedićev puk na teritoriji Prokuplja. U punomoćju je naznačeno da treba da se obrati meni da mu dozvolim da vrbuje potreban broj ljudi na teritoriji Toplice. U razgovoru sam mu saopštio da nemam ništa protiv toga da on formira, odnosno popuni, Gvozdeni puk na mojoj teritoriji i da mu neću praviti u tom pogledu nikakve smetnje. Gvozdeni puk formiran je kao Nedićeva jedinica, ali je bio u stvari pod komandom Dražinom. Ljudstvo je dao Draža, a oružje i opremu Nedić.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2014, стр. 418.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 317-318.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Dragutin Keserović]]}}

11. aprila 1944. godine Nojbaher je razgovarao sa generalom Hansom Felberom, a potom i sa Nedićem, o odnosu prema prema četnicima Draže Mihailovića. Nakon razgovora Felber je 12. aprila izvestio Komandu Vermahta:

{{izdvojeni citat|U jučerašnjem razgovoru ministar-predsednik Nedić je saopštio gospodinu poslaniku Nojbaheru o dosadašnjem toku njegovih 'pregovora' sa Dražom Mihailovićem sledeće:

# Nedić je poručio D. M. da je nacionalno jedinstvo pred komunističkom opasnošću životna potreba svih Srba. 
# Pretpostavka za saradnju je da odredi D. M. potpuno obustave sve akcije ne samo protiv Nemaca već i protiv Nedićevih vlasti. 
# Najbolje bi bilo kad bi D. M. napustio zemlju, ali Nedić je saglasan da i dalje trpi njegov (Dražin) boravak u šumi, kao i brojno ograničenu gardu, za čije bi se izdržavanje sam Nedić brinuo. 
# Tajne pregovore, bez znanja nemačkih službenih mesta, on (Nedić) odbija. Svi njegovi predlozi bili bi dati pod uslovom da Nemci na njih pristanu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_62.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=464&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000460—000461.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;I. In der gestrigen Besprechung teilte Ministerpräsident Nedić Herrn Gesandten Neubacher über den bisherigen Verlauf seiner &quot;Verhandlungen&quot; mit DM folgendes mit: &lt;br /&gt; 1) Nedić hat DM sagen lassen, die nationale Einigkeit sei angesichts der kommunistischen Gefahr ein auch von Nedić anerkanntes Erfordernis. &lt;br /&gt; 2) Voraussetzung für ein Zusammengehen sei die vollkommene Einstellung jeder Opposition nicht nur gegen die deutsche Wehrmacht, sondern vor allem auch gegen die serbischen Behörden, sowie die Unterlassung jeglicher selbständigen Aktionen gegenüber der Bevölkerung. &lt;br /&gt; 3) Am besten wäre es, wenn DM das Land verlassen würde. Nedić sei aber bereit, einen weiteren Aufenthalt im Walde zu dulden, desgleichen eine beschränkte Garde, für deren Unterhalt er auch aufkommen würde. Das Gros hätte er zu entlassen und auf die Felder zu schicken. &lt;br /&gt; 4) Geheime Verhandlungen ohne Wissen der deutschen Dienststellen lehne er ab. Alle seine Vorschläge trügen den Vorbehalt der deutschen Zustimmung.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U proljeće 1944. godine, Nijemci, Nedić i Ljotić su pomogli [[Pavle Đurišić|Pavlu Đurišiću]] pri stvaranju [[Crnogorski dobrovoljački korpus|Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa]], čije su jedinice prvi put upotrijebljene u [[Sandžak]]u, a kasnije po cijeloj [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. Tada je iz [[Kruševac|Kruševca]] u Sandžak poslan II bataljon Petog puka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]] pod komandom kapetana I klase Vojislava Najdanovića sa 893 dobrovoljca kako bi pomogao Đurišiću,&lt;ref&gt;Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 280.&lt;/ref&gt; a [[Mihailo Olćan]], bivši ministar narodne privrede u Nedićevoj vladi i Ljotićev bliski drug, došao je s ovim bataljonom u Sandžak kao oficir za vezu između Đurišića i Nedića. Neko vrijeme je kao oficir za vezu služio i novinar [[Ratko Parežanin]]. Aprila 1944. godine je i Peti puk SDK (oko 600 ljudi), zajedno sa Đurišićevim četnicima, učestvovao u [[Operacija Frühlingserwachen (1944)|operaciji »Frühlingserwachen«]].&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&amp;rec=314&amp;roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Fernschreiben An 181.Inf.Div. &lt;/br&gt; Betr.: Unternehmen &quot;Frühlingserwachen&quot;. &lt;/br&gt; 1.) Nachstehende Plannung des Major Djurisic für Durchführung des Unternehmens &quot;Frühlingserwachen&quot; zur Kenntnis: &lt;/br&gt; Erste Kampfgruppe 700 Mann aus NO Richtung über Raum 5 km S Bijelopolje nach Mojkovac (16 km NNO Kolasin). &lt;/br&gt; Zweite Kampfgruppe 1200 Mann unter Führung Stab Djurisic von Brodarevo über Sahovici nach Mojkovac – Kolasin. &lt;/br&gt; Dritte Kampfgruppe 1000 Mann von Mitte Strasse Pljevlja – Prijepolje Richtung Mojkovac. &lt;/br&gt; Vierte Kampfgruppe 1500 Mann von Pljevlja Richtung Mojkovac. Mojkovac soll in 2 Tagen erreicht werden. Anschliessend Abdrehen der Masse in den Raum W Tara NW Kolasin – Mojkovac. &lt;/br&gt; Deutsche Kräfte: 1 verst.mot.Kp. stösst von Brodarevo bis Bijelopolje. &lt;/br&gt; 1 verst.mot.Kp. von Pljevlja bis Taraübergang 22SW Pljevlja SFK–Btl. 600 Mann folgt deutschen Kräften nach Bijelopolje, dann Abdrehen nach Mojkovac. &lt;/br&gt; Miliz Brodarevo 700 Mann säubert eigenen Raum und stösst von Brodarevo nach SSW. &lt;/br&gt; Angriffsbeginn: 10.4.44. &lt;/br&gt; 2.) 181.Inf.Div stellt entsprechende Unterrichtung der Cetnikgruppe Süd (Major Lasic und Bukatonovic in Podgorica) sowie der Gruppe Niksic sicher. &lt;/br&gt; Absichten für Beteiligung an den Unternehmen sind Gen.Kdo.XII.Geb.A.K. zu melden.&quot;}})&lt;/ref&gt; Crnogorski dobrovoljački korpus (CDK) dijelom su sačinjavale bivše Đurišićeve trupe koje su Nijemci [[Razoružanje četnika|pustili iz zarobljeništva]], ali većinom je bila riječ o četnicima, koji su pod imenom »nacionalnih snaga« ostali u Crnoj Gori. Što se tiče organizacije, formalne lojalnosti, komandnih kanala i opskrbe, Đurišićeve snage su bile dio kvislinških trupâ koje su organizirali i izdržavali Nijemci, ali tijesno povezane sa Ljotićevim Srpskim dobrovoljačkim korpusom (SDK). Usprkos svemu tome, Đurišić, pa tako i njegove trupe, nastavile su sa svojom prvotnom odanošću Draži Mihailoviću i njegovoj organizaciji.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]&lt;/ref&gt; CDK je imao oko 5.000 pripadnika. General Nedić je Đurišića tada unaprijedio u čin potpukovnika. Prethodno, u isti čin ga je unaprijedio i [[Petar II Karađorđević|kralj Petar II]], i to na Mihailovićev prijedlog.&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472.&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Nemci su naoružali 5. 649 crnogorskih dobrovoljaca, ali je [[Adolf Hitler|Firer]] zabranio, da se oni stave pod zajedničku komandu Srpskog dobrovoljačkog korpusa.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}}

[[Ratko Parežanin]], kao jedan od ljudi koji je 1935. skupa sa Dimitrijem Ljotićem utemeljio JNP Zbor, bio je za vrijeme okupacije na poziciji šefa Vaspitnog odseka SDK. Nakon rata, Parežanin je posvjedočio koliko je savez Đurišić—Nedić—Ljotić bio čvrst, kao i kakva je bila njegova uloga u održavanju veze između četnika Pavla Đurišića i kvislinške vlade u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Od dolaska 2. bataljona 5. puka Srpskog dobrovoljačkog korpusa u Sandžak kod vojvode Pavla Đurišića — februara 1944. godine — dobrovoljci su bili u stalnim vezama sa četničkim odredima Crne Gore i Sandžaka. Iz dana u dan te veze su se pojačavale. Posle kraćeg vremena došlo je i do formalnog ujedinjavanja naših jedinica... U to vreme od strane Nedića naimenovan je Đurišić za pomoćnika Koste Mušickog, komandanta SDK i unapređen u čin potpukovnika... Od starijih najpre je bio Mihailo Olćan veza sa Pavlom i njegovim četnicima. Docnije sam ja pridodat Olćanu sa nekoliko mlađih drugova. Kad je Olćan napustio ovo mesto, Ljotić je preporučio Nediću da me postavi za vezu između Nedićeve Srbije i četnika Crne Gore i Sandžaka. Nedić je prihvatio ovaj predlog i odredio me pismenim aktom za neku vrstu „zamenika” kod vojvode Đurišića.&lt;ref&gt;[https://www.antenam.net/istorija/362442-jesen-cetnika-u-crnoj-gori-1944 Vladimir Jovanović: Jesen četnika – u Crnoj Gori 1944. (Antena M)]&lt;/ref&gt;}}

Parežanin dopisuje: „U poslednje vreme Pavle Đurišić je imao svoju stalnu delegaciju u štabu SDK. Njen je zadatak bio održavanje veze sa dobrovoljcima i snabdevanje četničkih jedinica u Sandžaku od strane Nedićeve vlade (oružje, odeća, obuća, pa i novac).”

U kvislinškim [[mediji]]ma u Srbiji tog vremena, kao pozitivan primjer upravo se izdvajala saradnja jedinicâ vlade Milana Nedića i snagâ pod komandom Pavla Đurišića. U prvoj polovini maja 1944. Đurišić je otputovao za Beograd, gdje se sastao sa Nedićem, [[Hermann Neubacher|Hermannom Neubacherom]] i [[Maximilian von Weichs|Maximilianom von Weichsom]], komandantom Jugoistoka, a postavljen je i za pomoćnika komandanta SDK generala [[Koste Mušickog]].&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_161.htm Izveštaj komandanta Vučedolske brigade od 22. maja 1944. Komandi operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine i Komandi Trebinjskog korpusa o teškoj situaciji kod četničkih jedinica u Crnoj Gori]&lt;/ref&gt; Pavle Đurišić se tada srio i sa Mihailom Olćanom, u tom periodu političkim komesarom SDK.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|title=Mihailo Olćan|last=|first=|date=|website=|publisher=Zanimljiva istorija|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923112219/https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|archive-date=23. 09. 2021|dead-url=|access-date=}}&lt;/ref&gt; U „Novom vremenu“, u broju od 21. i 22. maja 1944 (u tekstu naslovljenom “Crna Gora zahteva slogu svih Srba”), objavljena je fotografija Olćana i Đurišića. Major Pavle Đurišić je tom prilikom obećao: „Jedno mogu da garantujem a to je da ću očistiti od komunista krajeve Sandžaka i Crne Gore.”&lt;ref&gt;[https://www.antenam.net/drustvo/religija/296066-novi-cetnicki-parastos-micovic-i-ostojic-krivotvore-istoriju-sada-na-krnovu Vladimir Jovanović — Novi četnički parastos: Mićović i Ostojić krivotvore istoriju, sada na Krnovu]&lt;/ref&gt; 13. jula 1944. godine, [[Radio Beograd]] je pohvalio Đurišića za službu [[Sile Osovine|silama Osovine]].{{sfn|Maclean|1957|p=210.}} Prethodno, list „Novo vreme“ u broju od 12. juna 1944. prenosi riječi generala Milana Nedića: 
{{izdvojeni citat|Moje staro vojničko srce zadrhtalo je kada sam čuo za podvige junačkih četa sokola Pavla Đurišića, kada su počele da stižu vesti da uz moje oružane odrede bratski pristupaju u borbu protiv srpskih dušmana i ostali srpski nacionalni borci.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/329.&lt;/ref&gt;}}
[[File:Vojvoda Pavle Đurišić u Beogradu, s nemačkim oficirom u nemačkom automobilu ispred zgrade Narodne skupštine.jpg|thumb|Prilikom posjete [[Beograd]]u maja 1944. godine, komandant crnogorskih četnika [[Pavle Đurišić]] (na zadnjem sjedištu, u sredini) otvoreno se stavlja u službu okupacionih i kvislinških vlasti u Srbiji. Fotografija je načinjena ispred zdanja [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]].]]

O kontaktima potpukovnika Đurišića s Nedićem, Nijemcima i ljotićevcima u Beogradu, obaviješten je bio i general Dragoljub Mihailović, i to od strane majora [[Aleksandra Mihajlovića Vilija]], komandanta beogradskih ravnogoraca. Naime, 20. maja 1944. godine, major Mihajlović piše: „Iz redova SDK predviđa se formiranje jedne crnogorske jedinice. Naziv, jačina i sastav za sada nepoznati”.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 277, reg. br. 6/1.&lt;/ref&gt; U drugom radiogramu poslatom tog dana, major Mihajlović prenosi VK JVuO dodatne informacije:
{{izdvojeni citat|Kako saznajemo major Pavle Đurišić nalazi se u Beogradu, gde je primljen od strane Nedića. Saznaje se da mu je odobreno formiranje odreda od 7.000 ljudi. Dobio je 10.000 metara platna i dva kamiona. Formiranje i opremu odobrili Nemci.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K—277, reg. br. 6/1.&lt;/ref&gt;}}

Svjestan da bi ovakvo Đurišićevo javno istupanje moglo prouzročiti veliku političku štetu JVuO, kako u zemlji tako i u inostranstvu, general Mihailović je 24. maja poslao depešu majoru [[Vojislav Lukačević|Vojislavu Lukačeviću]] (pseudonim »Ram-Ram«), kojom ga upozorava:
{{izdvojeni citat|U »Novom Vremenu« od 21. i 22. maja, izašla je Pavlova slika sa ministrom Olćanom, kao i Pavlova izjava Vremenu. Hitno smo ovo demantovali preko demokratske Jugoslavije. Pavlu preporučujem da nam ne pravi ovakve nezgode jer posle toga dolaze otvoreni napadi preko Londona, koje nam škodi u narodu.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Po povratku iz Beograda, potpukovnik Đurišić preduzima užurbane pripreme za formiranje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa. Procijenivši da CDK može mobilisati 5.649 ljudi, Đurišić u pismu od 12. juna moli generala Nedića da razliku preko 5.000 uvaži.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Beograd, Četnička arhiva, CG—X—444, Pismo Pavla Đurišića Milanu Nediću od 12. juna 1944.&lt;/ref&gt; Na temelju razgovora u Beogradu, Đurišić je za CDK sačinio prijedlog budžeta, koji je početkom juna dostavio Nediću. U njemu se za period od 1. juna do 31. decembra 1944. godine, na ime redovnih i ličnih, materijalnih i vanrednih izdataka, traži 289,976.800 [[dinar]]a. Prijedlogom budžeta nijesu predviđena sredstva za nabavku oružja, odjeće i posteljine, budući da su to obećale obezbijediti njemačke okupacione snage.&lt;ref&gt;AVII, ČA, CG—X—444, Predlog budžeta za CDK.&lt;/ref&gt; Iz Đurišićeva pisma Nediću se doznaje da je već oko 20. maja za Beograd poslana tročlana delegacija u sastavu: Dušan Arsović, načelnik Đurišićevog štaba, Veljko Tomović, Đurišićev ađutant, kao i potporučnik Hojs, njemački oficir za vezu&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=174&amp;rec=313&amp;roll=488 NARA, T313, Roll 488, frame no. 000171.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Lt.Heuß, Verbindungsoffizier zu major Lukacevic, wird bis auf weiteres zu Cetnik–Führer Djurisic abgestellt. Rgt.Pfeiffer stellt geiegneten Vertreter für Heuß für begrenzte Zeit.&quot;}})&lt;/ref&gt; pri Đurišićevom štabu. Delegacija se vratila početkom juna sa pozitivnim vijestima za komandanta četnika u Crnoj Gori i Sandžaku. Naime, Milan Nedić je po Arsoviću obavijestio Pavla Đurišića da mu je, u cilju opremanja CDK, uputio deset vagona [[Žito|žita]] (od čega pet za potrebe vojske), zatim tri vagona ratne opreme (oko 3.000 pušaka, 150 automata, oko 80 teških mitraljeza, 38 minobacača, šest topova, 2.000 pari cipela, 300 litara nafte, odjeća), kao i 20 kamiona koji će svu opremu iz [[Raška|Raške]] prebaciti do Đurišićevog štaba u [[Prijepolje|Prijepolju]]. General Nedić je takođe odobrio i kredit od pet miliona dinara, namijenjen za područje [[Stara Crna Gora|stare Crne Gore]].&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472—474.&lt;/ref&gt;

Pored Đurišića, general Milan Nedić je pokušavao od okupatora obezbijediti izvor snabdijevanja i za potpukovnika [[Đorđije Lašić|Đorđija Lašića]], jednog od četničkih komandanata u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]]. U izvještaju Komande Jugoistoka od 6. maja 1944. godine (samo dan nakon pogibije Đorđija Lašića u [[Savezničko bombardovanje Podgorice|savezničkom bombardovanju Podgorice]]), navodi se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Predsjednik srpske vlade Nedić nekoliko puta dolazio radi snabdijevanja majora Lašića [Đorđe] sa 20-30 mitraljeza i 1000 kompleta italijanske opreme; rečeno mu je da se Lašić obrati direktno Feldkomandanturi 1040; Feldkomandantura će ispitati da li je Lašić pouzdan i voljan za borbu na strani Wehrmachta; ukoliko jeste, Feldkomandantura će ga snabdijeti u okviru svojih mogućnosti, a naročito mitraljezima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=695&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000691.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der serb. Ministerpräsident Nedic wurde schon des öfteren hier wegen Unterstützung des Major Lasic Djordje aus Podgorica im Kampfe gegen die Kommunisten vorstellig. Insbesondere bittet er um Zuteilung von 20 – 30 MG und insgesamt 1000 komplette Ausrüstungen aus italienischen Beutebeständen. Der Ministerpräsident wurde gebeten, den Major Lasic Djordje an die F.K.1040 zu verweisen. Es ist zu prüfen, ob die Leute des Major Lasic Djordje zuverlässig und einsatzbereit an Seite der deutschen Wehrmacht kämpfen. Bei positivem Ergebnis ist der Major Lasic Djordje im Rahmen der bisherigen Unterstützung nationaler Verbände nach fen vorhandenen Mitteln, insbesonders mit MG, zu unterstützen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Opunomoćeni komandant Jugoistoka za Feldkomandanturu 1040, Crna Gora (6. maj 1944.)}}

Krajem aprila 1944. u selu Trbušanima pokraj Čačka ponovo je došlo do sastanka četnika Draže Mihailovića sa Milanom Aćimovićem i nemačkim predstavnikom Šterkerom. Izaslanici Draže Mihailovića na ovom sastanku su, sem generala Trifunovića, bili dr [[Živko Topalović]] i kapetan [[Predrag Raković]]. Na sastanku su četnički predstavnici podneli zahteve o potrebi u oružju i municiji.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/327.&lt;/ref&gt;

Tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]], ravnogorske snage su se borile zajedno sa njemačkim, bugarskim i kvislinškim snagama ([[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Ruski zaštitni korpus|RZK]]) protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ. U publikaciji ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', izdatoj u emigraciji, pristalica Ljotićeva [[ZBOR]]-a [[Borivoje Karapandžić]] navodi poimence ljotićevske, nedićevske i četničke komandante koji su se nalazili na čelu odredâ raspoređenih u jugozapadnoj Srbiji, kako bi pokušali zaustaviti ofanzivu snagâ NOVJ:
{{izdvojeni citat|Komunističke divizije izvršile su snažan pokušaj forsiranja reke Ibra. Njima su se suprotstavile sledeće nacionalne snage: IV puk Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa (Komandant major Voja Dimitrijević), II puk SDK (Komandant major Marisav Petrović), Drugi bataljon I puka SDK (Komandant kapetan Mijat Bardak), Prvi bataljon III puka SDK (Komandant kapetan Mladen Štaljanić), Javorski Korpus (Komandant major Radomir Cvetić), Prvi Ravnogorski korpus (Komandant poručnik Zvonko Vučković), Drugi Ravnogorski korpus (Komandant kapetan Predrag Raković), Kosovski korpus (Komandant kapetan Žika Marković) i jedinice Srpske državne straže pod komandom potpukovnika Dragutina Redića, Komandanta SDS Oblasti kraljevačke. Borbom je rukovodio zajednički Operativni štab, na čijem je čelu stajao Načelnik štaba Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa potpukovnik Radoslav Tatalović.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 261—262.&lt;/ref&gt;}}

U knjizi “Moja misija u Crnoj Gori”, Ratko Parežanin potvrđuje Karapandžićeve navode o zajedničkoj borbi Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca u vrijeme izvođenja »Titove ofanzive prema Ibru«:
{{izdvojeni citat|U Srbiji se, naročito u poslednje vreme, radilo mnogo na objedinjavanju četnika i dobrovoljaca, ali sve je išlo nekako mučno i sporo. Bilo je s vremena na vreme saradnje i međusobnog pomaganja na terenu, pojedinačno, ali je na drugim mestima opet dolazilo do razmirica pa i do sukoba. Nade za jedinstvo bile su naročito oživele prilikom Titove ofanzive prema Ibru. Tada smo se zajednički borili sa četnicima na raznim sektorima. Lično sam gledao veće četničke jedinice gde se zajednički bore sa dobrovoljcima — oko [[Kraljevo|Kraljeva]] i [[Čačak|Čačka]] — sreo sam se jednom prilikom i sa Zvonkom Vučkovićem. Tada su se Marisav Petrović, Vlado Lenac i Zvonko zajedno i slikali. Naši su u ovo vreme sve činili da se četnicima pomaže i direktno u borbama i u pozadini... '''Verovali smo da će ovo bratstvo u oružju i zajednički prolivenoj krvi mnogo štošta iz nesrećne bliske prošlosti prekriti velom zaborava i da će nam omogućiti bratsku saradnju i borbu u odbrani od najvećeg protivnika, komunizma'''... Ljotić je u tom pogledu bio neumoran. Slao je kurire i posrednike do Draže Mihajlovića i zalagao se stalno za izmirenje i jedinstveni front. Nastojao je na razne načine da dođe u neposredan kontakt sa Dražom. Između Ljotića i Nedića postojala je puna saglasnost.&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Моја мисија у Црној Гори, Нова Искра, Минхен, 1974, стр. 8—9.&lt;/ref&gt;}}

[[Radosav Grujičić]] (pseudonim »Radovan«), inspektor [[Specijalne policije]] [[Uprave grada Beograda]], javlja 27. marta 1944. Draži Mihailoviću (»Br. 88«) da je dva dana ranije u [[Užice|Užicu]] primio znatnu količinu oružja od okupatora, i to preko 144 hiljade metaka, 400 mina za minobacače i 400 granata za topove kalibra 45&amp;nbsp;mm.&lt;ref&gt;AVII, ČA, kut. 18, reg. br. 10/7—2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji 1943—1944, Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 356.&lt;/ref&gt;  Grujičić obavještava Mihailovića i o položajima koje prema snagama NOVJ zauzimaju četnici, kvislinzi i okupatori u jugozapadnoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Za sada u okolini Ivanjice nalaze se sledeće snage: Cvetić i Marković na liniji Mučanj — Kušiće, jedan bataljon bugara Katići, jedan bataljon bugara Prilike plus 4 tenka, puk dobrovoljaca dve čete rusa i 4 tenka, Ivanjica tri bataljona bugara i dve čete nemaca koji su ovog momenta stigli.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_100.htm Izveštaj obaveštajca Radovana od 27. marta 1944. Draži Mihailoviću o dobijenoj municiji od okupatora u Užicu]&lt;/ref&gt;}}

General Dragoljub Mihailović (alias »88«) istog dana naređuje kapetanu Miloradu Mitiću (»Ratibor«), komandantu iz zapadne Srbije, koordinaciju borbenih manevara sa Nijemcima, Bugarima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|Vrlo dobro je što su prešli u napad SDS. B.[ugari] N.[emci] Naše jedinice stalno vrše napade. Ovo je zgodna prilika da se uništi ova komunistička grupa, samo jedinice N. SDS. LJ.[otićevci] B. treba da napadaju, a ne da se brane. Mi ćemo još prikupiti snaga, koje će takođe preduzeti napade. [...] Inače svima ostalim našim jedinicama, koje su sada u dodiru sa komunistima, naređeno je da najenergičnije napadaju, i da komunistima nedaju mira. Za municiju se i dalje starajte... Morate voditi računa da nedolazi do intimnijeg dodira naših snaga i onih drugih, jer bi to bilo nezgodno. Naši će biti aktivni i bez toga.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_101.htm Pismo Draže Mihailovića od 27. marta 1944. kapetanu Miloradu Mitiću o saradnji četnika i okupatora u borbama protiv NOVJ u jugozapadnoj Srbiji]&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju od 8. aprila 1944. koji je kapetan [[Živojin Marković]], komandant 2. kosovskog korpusa JVuO, poslao Mihailoviću u kome ga obavještava o stanju četničkih organizacija na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]], pored ostalog, piše: 
{{izdvojeni citat|Pojedini korpusi učestvuju u zajednici sa okupatorom i sa satelitima u borbi protiv partizana. Po onome gde je pretežnija opasnost od partizana kao što je bio slučaj u Ibru, gde su se našli, na jednoj liniji jednovremeno Ljotićevci, Nedićevci, Arnautska Šuc policija, Bugari, Nemci i Javorski korpus (major Cvetić). To ima psiholoških reperkusija na narod. Treba, po mom mišljenju, raditi da se Nemci, Ljotićevci, Arnauti i drugi nađu u prvim linijama, a ne naši redovi... Cvetićevi vojnici slobodno šetaju po Raškoj i Ibarskom dolinom, a okupator to gleda.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 101, reg. br. 10/3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_256.htm Obaveštenje brigadira Armstronga od 8. aprila 1944. Draži Mihailoviću o poruci generala Padžeta da četnički komandanti sarađuju sa Nemcima i opasnosti da članovi britanske misije kod četnika padnu u ruke Nemaca]&lt;/ref&gt;}}
[[File:Faksimil izveštaja pukovnika Jevrema Simića Drške od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću.jpg|thumb|Faksimil izveštaja pukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića Drške]] od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću.]]

Pukovnik Jevrem Simić dostavio je pismom od 18. aprila 1944. generalu Draži Mihailoviću informacije o borbenom rasporedu snagâ JVuO, SDK, SDS i njemačkog Wehrmachta u jugozapadnoj Srbiji, naspram jedinicâ [[NOV i POJ]] koje ih napadaju:
{{izdvojeni citat|Raspored Nemačko-satelističkih snaga je:

Krdžaliski [dobrovoljački — prim.] drugi puk pod komandom Marisava [Petrovića] u Čajetini, a jedan bataljon je 17 ovog meseca otišao iz Bele reke verovatno ka Katićima.

Nemci: 4.000 sa nešto lakih topova, na prostoru Čajetina — Palisad — Kraljeve vode — Kokin Brod.

Bugari: Na utvrđenoj Borovoj glavi ovu ojačavaju i ima ih 1.500.

S.D.S.: Njih 230 u utvrđenjima sela Rožanstvo.

Marković: 360 ljudi zatvara Visoku. Odredi su istureni na Okruglici.

Kondor: sa 1340 ljudi na liniji Klekovo — Ljubiš — Sirogojne. Grupno zatvara sve pravce sa rezervom spremnom za udar.

Kalait: jedan bataljon sa 80 Nemaca u Štitkovu, a dve čete na Pavlovića Brodu. Sam Kalait sa ostalim odredima je sa Pavlom.

Cvetić: sa njim veze nemam.

Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.

U toku 17 ovog meseca Marković je do 11 časova vodio borbu sa crvenima napadnut od tri njegove kolone. Posle borbe od tri sata gde je dolazilo i do borbe prsa u prsa, povukao je se. Crveni su zauzeli Katiće, Maću, Vodice, Šarenik i tu se zadržali.

Rezultat: Marković ima 6 mrtvih i 4 ranjena. Nađeno je 21 mrtvih kod crvenih.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]&lt;/ref&gt;}}

Potpukovnik [[Radoslav Tatalović]], načelnik štaba Srpskog dobrovoljačkog korpusa, 18. aprila 1944. podnosi izvještaj generalu [[Hans Felber|Hansu Felberu]] (od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka; okupirana Srbija spadala je u njegovu zonu odgovornosti) u kome izražava zadovoljstvo saradnjom sa Javorskim korpusom JVuO pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]:
{{izdvojeni citat|Saradnja sa četničkom grupom Cvetić je veoma dobra.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=255&amp;broj=811 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000807.] ({{jez-njem|&quot;Die Zusammenarbeit mit der Cetnikgruppe Cvetic ist sehr gut.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;|Zapisi o obilasku Vojnog zapovjednika Jugoistoka [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|operacije Kammerjäger]] (18-20. april 1944. godine)}}

U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa Felbera od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Wehrmachta, još jednom se notira potpora koju trupe potpukovnika Tatalovića pružaju četnicima Draže Mihailovića, u ovom slučaju na teritoriji NDH:
{{izdvojeni citat|
D) Grupa “Tatalović”

Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod [[Ljubovija|Ljubovije]] u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=736 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice - Višegrad]&lt;/ref&gt;}}

Referišući o situaciji u Srbiji, general Felber je u svom izvještaju od 22. aprila 1944. o suradnji četnika sa Nijemcima i kvislinzima zabilježio sljedeće:
{{izdvojeni citat|
Srbija:

Pod pritiskom crvenih snaga koje su prodrle u južnu Srbiju, ponovo je porasla spremnost svih nacionalno orijentisanih krugova pod vođstvom okupacione vlasti da poduzmu borbu protiv komunizma. Javljeno je da je sâm Draža Mihailović u jednom govoru tražio lojalnu suradnju s okupacionim snagama kako bi otklonio komunističku opasnost u Srbiji. Vidljiv znak ovog novog razvoja je činjenica da se u južnoj Srbiji Nijemci, Srpski dobrovoljački korpus i DM–četnici bore rame uz rame.&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000549.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: Unter dem Druck der in S–Serbien eingedrungenen roten Kräfte ist die Bereitschaft aller nationalgesinnten Kreise unter Führung der Besatzungsmacht, den Kampf gegen den Kommunismus aufzunehmen, wieder gewachsen. DM selbst soll in einer Rede zu loyaler Zusammenarbeit mit Okkupator aufgefordert haben, um die kommunistische Gefahr in Serbien zu beseitigen. &lt;br /&gt; Einen sichtbaren Ausdruck hat diese Entwicklung darin gefunden, dass in S–Serbien Deutsche, SFK und DM–Cetniks Seite an Seite kämpfen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju koji su aprila 1944. sačinili službenici [[Ured za strateške usluge|Ureda za strateške usluge]] (''Office of Strategic Services (OSS)''; preteča savremene [[CIA|Centralne obavještajne agencije]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), sugeriše se da bi „generala [Mihailovića] trebalo promatrati u istom svjetlu kao i Nedića, Ljotića i bugarske okupacione snage“.&lt;ref&gt;Sabrina P. Ramet, ''The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918-2005'', Indiana University Press, 2006, pp. 134.&lt;/ref&gt;

U noći 28/29. aprila 1944, pripadnici Resavske brigade JVuO pod komandom Vukašina Petkovića i lokalna SDS uhvatili su devet stanovnika [[Svilajnac|Svilajnca]]. Jedan uhapšenik je uspeo da pobegne, a ostali su sprovedeni u selo [[Дивостин|Divostin]] gde su zaklani. Sačuvano je potresno svedočenje Radosava Vidulovića, četnika pod Petkovićevom komandom, koji je 1944. ostavio pisanu belešku o pokolju u Divostinu: 
{{izdvojeni citat|Jedne noći, kad smo bivakovali kod sela Crkvenca, Vukašin [Petković] je došao u našu sobu i pitao: ’Ko hoće da ide sa mnom, imamo večeras da koljemo?’ Svi smo digli ruke uvis, jer, kako sam čuo, ko ne digne ruku, rđavo prolazi. Vukašin je odvojio pet trojki i otišao sa njima u nepoznatom pravcu. Posle pola sata vratili su se sa krvavim rukama i jedan sa prebijenom puškom. Svi koji su došli rekli su nam: ’'''Ala smo ih klali'''.’ Jedan je pričao kako mu se puška prebila kad je jednog udario po glavi. Jer oni prvo udare čoveka puškom u potiljak pa, kada padne, onda ga jedan prekolje. Svi su se smejali kako su ih poklali. Po izvršenom delu, vojnici su se prali od krvi, a takođe i kame koje su bile krvave.&lt;ref&gt;Коста Николић, „О неким проблемима у раду организације Југословенске војске у отаџбини на југу Србије 1942-1944.“, Лесковачки зборник, LI, Лесковац, 2011, стр. 263.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 151.&lt;/ref&gt;}}

U jednom izvještaju od 5. maja 1944, neimenovani pripadnik ravnogorskog pokreta se žali na stanje u Resavskom korpusu, kao i na poručnika Vukašina Petkovića, navodeći da je stanovništvo okupirane Srbije ogorčeno zbog četničkih zločina te njihove neskrivene saradnje sa kvislinzima i okupatorom: 
{{izdvojeni citat|Najgori je poručnik Vukašin Petković. U aprilu je ubio: Iliju Bućina, sveštenika, poznatog nacionalnog radnika; Mihaila Jovanovića, nacionalnog borca iz Južne Srbije i ličnog prijatelja [[Aleksandar I Karađorđević|kralja Aleksandra]]; Čedomira Protića, Ivana Dimitrijevića i još dva obućara, pod optužbom da su komunisti! Poručnik Petković u narodu dobio ime “Car grkljan”. Nečuveni teror nad narodom. '''Narod nas smatra izvršiocem Nedićevih želja, nemačkim slugama'''. Stradalo je mnogo žena koje nisu htele da budu ljubavnice pojedinim starešinama. Ko može ovakvim zulumima i zverstvima stati na put?&lt;ref&gt;Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 87–2–12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Коста Николић, н. ч., стр. 272.&lt;/ref&gt;}}

Na zajedničkoj konferenciji svih kolaboracionističkih oružanih formacija, koja je održana 2. maja 1944. godine, [[Marisav Petrović]], jedan od komandanata SDK, optužio je generala [[Borivoje Jonić|Borivoja Jonića]] da su njegove jedinice (tj. SDS) „saradnici DM“ i dodao da „DM na ovaj način ima 95% pristalica u Srbiji“.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 545.&lt;/ref&gt;

I sâm Borivoje Jonić će u svojim poslijeratnim zapisima istaći do koje mjere je bila izražena saradnja SDS sa Dragoljubom Mihailovićem i JVuO: 
{{izdvojeni citat|S.D.S. ne samo da je od svoga osnivanja sarađivala sa četničkom organizacijom, no je iste za svo vreme snabdevala oružjem, municijom, obućom, odećom i drugim potrebama. Zbog ove saradnje koju su Nemci progonili i kažnjavali smrću, brojno stanje straže smanjivalo se i bezbroj puta popunjavalo. '''Straža je bila glavni depo za popunu četničke organizacije u Srbiji'''. Preko straže išla je glavna obaveštajna služba četničke organizacije – u sve pravce i izvan Srbije... Može se slobodno reći i tvrditi da je 50% starešina i 25% ljudstva S. D. S. eliminisano iz njenih redova zbog saradnje i povezanosti sa ravnogorskim pokretom.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 312-313.&lt;/ref&gt;}}

General Jonić precizira na koje je sve još načine Straža ukazivala pomoć Mihailovićevim četnicima: 
{{izdvojeni citat|Dotur novca, obuće, odeće i životnih potreba; štampanje novina i propagandnog materijala i rasturanje istog; snabdevanjem sa oružjem i municijom do najviših mogućih granica; fingirana otmica novca i drugih potreba za D. M. iz vozova i kamiona gde je S. D. S. u pripremama i izvršavanju učestvovala; ranjenici i bolesnici D. M. lečili su se u vojnim i građanskim bolnicama kao pripadnici S. D. S; snabdevanje lekovima i sanitetskim materijalom četnika, što je uzimato za S. D. S; ukazivanje specijalnih usluga savezničkim misijama kod D. M. od strane S. D. S. a posebno engleskom pukovniku Beliju u Šapcu, američkom pukovniku Mak Daulu sa misijom u Mačvi i u selu Vrčinu kod Beograda; preuzimanje u više slučajeva savezničkih padobranaca i predaja istih četnicima radi transportovanja u njihove baze, i. t. d.&lt;ref&gt;Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 362-364.&lt;/ref&gt;|General [[Borivoje Jonić]], komandant Srpske državne straže od 1942. do 1944. godine}}

Takođe, u ratnim memoarima kapetana [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], komandanta 1. ravnogorskog korpusa, nailazi se na potvrdu ocjene o naklonjenosti velike većine pripadnika SDS-a Mihailovićevom pokretu:
{{izdvojeni citat|Viši oficiri u štabu vrhovne komande, pomagani od nekih političara koji se nisu mirili sa odlukama [[Svetosavski kongres|Baškog kongresa]], vršili su pritisak na Dražu da bez odlaganja prihvati saradnju generala Nedića. Oni su morali znati da nama ta saradnja nije bila potrebna, jer je skoro cela SDS bila na našoj strani, ali saradnja sa Nedićem značila je u stvari saradnju sa onima koji iza njega stoje, a oni su verovali da mi sa te strane možemo izvući neku značajnu korist...&lt;ref&gt;Звонимир Вучковић, Сећања из рата. Од отпора до грађанског рата, Ваљево, 2005, стр. 384.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n.d, str. 313.&lt;/ref&gt;}}

Major [[Aleksandar M. Mihajlović]], komandant Beograda JVuO, u izvještaju koji je Draži Mihailoviću poslao 22. aprila 1944. godine, svjedoči iz prve ruke o potpuno haotičnom stanju u redovima okupatora i kvislinga nakon [[Savezničko bombardovanje Jugoslavije|savezničkog bombardovanja glavnog grada Jugoslavije]] za [[Uskrs]] 1944: „Što se tiče vlasti, naših i nemačkih, ona je potpuno dezorijentisana i razbijena. Tri dana u Beogradu nije bilo takoreći nikakve vlasti. Svi su oni bili pogubili glave. Vlada je izbegla na Avalu, Uprava grada sklonila se na periferiju, komanda SDS takođe je izbegla na periferiju, Nemci se evakuišu preko Save i Dunava... Jedino su se kvartovski odredi SDS držali prilično dobro i požrtvovano su se zalagali za spasavanje stanovništva.“ Major Mihajlović piše i da je vanredna situacija rezultirala novim približavanjem srpskih nacionalističkih i kolaboracionističkih snagâ:
{{izdvojeni citat|Opšti zaključak: bombardovanje saveznika je uspelo, ali sa srazmernim ogromnim žrtvama našeg življa. &lt;br /&gt; II. — Čim je nestalo dosadašnje vlasti u Beogradu svi su požurili da mi se stave na raspoloženje. Jedan od prvih bio je đeneral Jonić. Ja sam se sastao sa njim sada prvi put. Rekao mi je da je od Vas dobio naređenje da naš odred snabdeva oružjem i municijom i izjavio mi je gotovost da ovo izvrši. Međutim, ogradio se da on ne raspolaže ni oružjem ni municijom, već mi treba da na terenu sa njihovim odredima uhvatimo vezu i da od njih ovo dobijemo, jer su oni u mogućnosti da to pred Nemcima rashoduju. Kako se bio proneo glas da je invazija Balkana otpočela, stavio mi se potpuno na raspoloženje u slučaju da naša akcija sad otpočne. Pored Jonića došao mi je i Dragi Jovanović. I sa njim sam se sastao. S njegove strane tražio je da se kod saveznika interveniše da se Beograd više ne bombarduje, jer mnogo strada naše nedužno stanovništvo. Molio je da ova intervencija potekne sa Vaše strane. Zatim, razgovarali smo u vezi njegovog postavljenja za komesara na teritoriji koja se poklapa sa Avalskim korpusom. Glavna tema je bila prihvat izbeglica i njihovo zbrinjavanje, pošto se to na terenu bez asistencije naših NRO [Narodnih ravnogorskih odbora] ne može sprovesti. Sa svoje strane tražio sam od njega da za sada nastane da se održi red u Beogradu, jer dok su Nemci u njemu ja nemam nameru da intervenišem u slučaju nekih nemira, tražio sam hranu za izdržavanje beogradskih izbeglica i pomoć od njega u oružju i municiji.&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 711, стр. 625—628.&lt;/ref&gt;}}

U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 16. maj 1944.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=908&amp;rec=78&amp;roll=331 National Archive Washington, T78, Roll 331, frame no. 6288808.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;LAGE SW– SERBIEN: &lt;/br&gt; RESTE 2. UND 5. DIV. IM ZLATAR– GEB. (S NOVA VAROS) VEREINIGT. &lt;/br&gt; DAMIT HAT DIE DIV.– GRUPPE MORACA, IN ZWEIMONATIGEN KAEMPFEN DEZIMIERT, DEN TITO– AUFTRAG, IN SO– SERBIEN EINE KOMM. BASIS ZU SCHAFFEN, ZUNAECHST AUFGEBEN MUESSEN.– &lt;/br&gt; BEI GERINGEN DEUTSCHEN, Z. T. ERHEBL. CETNIK– UND SFK– VERLUSTEN VERLOR DER FEIND IM VERLAUF DIESER KAEMPFE 2736 TOTE, 108 GEF. UND 64 UEBERLAEUFER.&quot;}})&lt;/ref&gt; upućenom Vrhovnoj komandi oružanih snaga [[Treći Rajh|Velikonjemačkog Rajha]], govori se o žestokim borbama okupatora i kolaboracionista protiv snagâ NOVJ prilikom partizanske ofanzive ka Srbiji:
{{izdvojeni citat|Srbija: ostaci 2. i 5. divizije su se sjedinili na planini Zlatar (južno od Nove Varoši). Time je nakon dva mjeseca skončao pokušaj div. grupe Morača, koja je izgubila tri četvrtine svoje snage, da izvrši Titovu naredbu o stvaranju komunističke baze u jugoistočnoj Srbiji. Nasuprot malim njemačkim i na nekim mjestima priličnim četničkim i dobrovoljačkim gubicima, neprijatelj je izgubio 2736 mrtvih, 108 zarobljenih i 64 prebjega.}}

General-major [[Kurt von Geitner]], načelnik štaba njemačkog komandanta Srbije Hansa Felbera, u drugoj polovini maja 1944. izvještava da četničke jedinice, zajedno sa SDK i stražarima, obezbjeđuju granicu okupirane Srbije od partizanskog upada:
{{izdvojeni citat|Četničke jedinice pod majorom Weyelom, SDK i policija osiguravaju jugozapadnu granicu; Usljed pritiska crvenih, te pomanjkanja municije, čak i oni četnički komandanti koji su dosad bili suzdržani, sada žele da pregovaraju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=771&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetnikverbände unter Major Weyel mit I./Pol.5 und I./SFK 1 sichern an SW–Grenze und sperren Strasse Nova Varos – Bistrica. &lt;/br&gt; Unter rotem Druck und wegen Mun. Mangel zunehmende Verhandlungsbereitschaft bisher zurückhaltender Cetnik–Verbände.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 19. maj 1944.}}

General von Geitner zapaža još jedan primjer lokalne saradnje ravnogoraca i jedinicâ srpske kvislinške vlade: „U rejonu Aranđelovca, tokom borbi između manjih komunističkih bandi i snagâ DM [skupa] sa SDS-om, navodno ubijen 21 komunist, osmero zarobljenih, koji su od strane četnika strijeljani.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=771&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Raum Arandjelovac bei Kämpfen zwischen kleinerem ko. Banden und DM mit SSW angeblich 21 Komm. tot, 8 Gefangene, die von Cetniks erschossen wurden.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Istovremeno, u ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Vermaht]]a se odaje priznanje četnicima i dobrovoljcima za odbacivanje snaga NOVJ iz Srbije:
{{izdvojeni citat|Srpski dobrovoljački korpus i četnici pokazali su se kao dobri i pouzdani borci u borbama sa komunistima marta, aprila i maja, kada je Tito pokušao, bezuspešno, da prodre u Srbiju.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}}

Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga uočava da je i u tom periodu glavni povod za zbližavanje Nedića i Mihailovića bio »porast komunističke opasnosti«, kao i da se ova saradnja pokušala sakriti od nadležnih njemačkih komandi u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Koncem maja 1944. došlo je do drugog pokušaja Tita da upadne u Srbiju, ali je njegov pokušaj ponovo propao, pa nije ni prešao reku Ibar. Zasluge za to imaju dobrovoljci Dimitrija Ljotića, koji su zaustavili komuniste. Sa porastom komunističke opasnosti, od godine 1944, došlo je do neslužbenog približavanja između Nedića i Mihailovića, ali nemačka strana nije mogla da dozna sve pojedinosti tog razvoja.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Autori dnevnika ocjenjuju da je u posljednjoj godini okupacije došlo i do otopljavanja odnosa na liniji Ljotić—Mihailović: „Napetost i neslaganje sa pokretom Draže Mihailovića tek je popustila godine 1944. Do tada su četnici čak vršili represalije nad porodicama Dobrovoljačkog korpusa.“&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;

U zabilješci iz ratnog dnevnika ađutanta generala Hansa Felbera od 7. maja 1944. godine, pominje se Felberov obilazak jedinicâ na frontu u zapadnoj Srbiji, gdje se nalaze »u borbi protiv bandi«, tj. partizana:
{{izdvojeni citat|(7.5.44) Putovanje glavnokomandujućeg generala pješadije Felbera u pratnji rittmeistera Geschera, kapetana Gölsa i sonderführera Horaka u oblast Valjevo—Kosjerić—Užice—Kremna—Višegrad—Dobrun—Bajina Bašta. Posvuda sastanci s čelnicima jedinicâ koje su tamo raspoređene u borbi protiv bandi: [[Brandenburger|puka Brandenburg]], 696. odreda poljske žandarmerije, Bugara i SDK, kao i sa četničkim vođama Rakovićem i Kalabićem. Povratak putem Kragujevac—Topola 11. maja, dolazak u Beograd u 19 sati.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000803—000804.] ({{jez-njem|&quot;7.5.44 Fahrt des O.B. Gen.d.Inf. Felber in Begleitung von Rittm. Gescher, Hptm. Göls und Sdf. Horak in das Gebiet von Valjevo—Kosjerici—Uzice—Kremna—Visegrad—Dobrun—Bajina Basta. Überall Besprechungen mit den Führern der dort im Kampf gegen die Banden eingesetzten Verbände des Rgt. Brandenburg, der Feldgend.Abt. 696, der Bulgaren und des SFK, sowie mit den Cetniks—Führern Rakovic und Kalabic. Rückfahrt über Kragujevac—Topola am 11.5., Eintreffen in Belgrad 19.00 Uhr.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju poslatom 17. maja te godine od strane Vojnog zapovjednika Jugoistoka je primijećeno: „U posljednje vrijeme povećan broj dezerterstava iz Srpske državne straže kod Draže Mihailovića.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=757 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000753.] ({{jez-njem| &lt;br /&gt; &quot;In letzter Zeit erhöhte Desertierungen der SSW zu DM.&quot;}})&lt;/ref&gt; Četiri dana ranije, u izvještaju poslatom Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber u kratkim crtama ocjenjuje ulogu SDS:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža ostaje nepouzdana. Prisan odnos sa četnicima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000723.] ({{jez-njem|&quot;SSW nach wie vor unzuverlässig. Innige Beziehung zu den Cetniks.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]], 13. maj 1944. godine}}

Početkom maja 1944. [[Dimitrije Ljotić]], šef JNP [[Zbor]], pokrenuo je inicijativu za saradnju sa Mihailovićevim snagama. Ljotić i njegov sekretar [[Boško Kostić]] susreli su se 17. maja 1944. u selu Brđani kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]] sa generalom [[Miroslav Trifunović|Miroslavom Trifunovićem]]. Razgovori su trajali tri dana.&lt;ref&gt;Koстa Николић, Бојан Б. Димитријевић, н. д., стр. 380.&lt;/ref&gt;

Prema sećanju Boška Kostića, objavljenom 1949, na sastanku između Ljotića i Mihailovićevih predstavnika dogovoreno je sledeće:
{{izdvojeni citat|Rezultat tih razgovora bio je sledeći: zajednička borba protiv komunizma; organizacija DM ostaje potpuna; sporazumno sa DM postavljanje okružnih i sreskih načelnika; četnici DM neće napadati nedićevce; u svim bitnim stvarima Nedić ima da se sporazume sa DM. Inače, u ostalim stvarima Nedićeve odluke imaju se izvršavati; DM prima u načelu izdržavanje u novcu i namirnicama od Nedićeve vlade u kom cilju (DM) saopštava vladi svoj normalni sastav; DM ima svog delegata kod Nedića; regrutovanju za Nedićeve oružane jedinice neće se činiti nikakve prepreke od strane DM; zajednički antikomunistički front u srpstvu izvan Srbije, Nedić će odmah potpomoći stvaranje četničkih odreda radi čišćenja Srema od komunizma, u kom cilju će pomoći u oružjem, municijom i ostalom spremom do 4.000 ljudi.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/327-328.&lt;/ref&gt;}}

[[Josef Matl]], [[Austrijanci|austrijski]] [[Slavistika|slavista]] i kapetan njemačke vojne obavještajne službe (''[[Abwehr]]''), bio je autoritativni poznavalac četničkog pitanja i osoba koja je tokom rata održavala kontakte sa brojnim Mihailovićevim povjerenicima. O sastanku Ljotića sa Trifunovićem, kao i o povezivanju kvislinških struktura sa Pavlom Đurišićem, Matl nakon rata piše:
{{izdvojeni citat|U toku nove nemačke politike koja je započela u jesen 1943. naimenovanjem Hermana Nojbahera za specijalnog opunomoćenika za Jugoistok, koji je dobio zadatak da na celom području Jugoistoka prikupi sve antikomunističke snage, došlo je do sporazuma između Nedića, Ljotića i Pavla Đurišića, komandanta četničkih odreda u Crnoj Gori i Sandžaku. Ovim sporazumom trebalo je koordinirati borbu srpskih dobrovoljačkih jedinica i četničkih odreda Pavla Đurišića, no usled stalnih intriga u štabu Mihailovića protiv saradnje sa Nedićem i Ljotićem, tek na osnovu pregovora između Ljotića i generala Miroslava Trifunovića, Mihailovićevog opunomoćenika, između 17. i 19. maja 1944. došlo je do stvarnog ujedinjavanja svih nacionalnih snaga [...] i do odgovarajućeg koordiniranja političkih zadataka u duhu zajedničkog antikomunističkog fronta.&lt;ref&gt;Josef Matl, ''Jugoslawien im zweiten Weltkrieg'', Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Venceslav Glišić, Teror i zločini nacističke Nemačke u Srbiji 1941-1945, Institut za istoriju radničkog pokreta Srbije, Rad, Beograd, 1970, str. 225, fus. 44.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стp. 344.&lt;/ref&gt;}}

Borivoje Karapandžić navodi da je „dobar deo sporazuma“ sproveden, ali ne „u celosti“, zbog četničkih napada na pojedine dobrovoljačke komandante (poput Marisava Petrovića), ili predstavnike Nedićevih vlasti. Ipak, on piše:
{{izdvojeni citat|Đeneral Mihailović poslao je odmah u Beograd kao svoga punomoćnika kod đenerala Milana Nedića kapetana Predraga Rakovića, Komandanta Drugog Ravnogorskog korpusa, čija je kancelarija bila u samom Predsedništvu Vlade, a kome je po izričnoj Dražinoj želji bio politički savetnik [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandar Cincar — Marković]], Ministar Spoljnih poslova u Vladi Cvetković — Maček, koja je zaključila [[Vojni puč 27. marta 1941.|Pakt s Nemcima]] 25. marta 1941. Zatim je data celokupna sprema sa oružjem i municijom, tako da je u samom Sremu formiran Sremski četnički odred na čelu s majorom Srdićem, dok je Komandant Sremskog korpusa sa sedištem u Srbiji bio divizijski đeneral Sveta Đukić. Pa, onda, đeneral Milan Nedić izdao je naređenje Narodnoj Banci, koja je dostavila đeneralu Mihailoviću veću sumu novca za potrebe “Jugoslovenske Vojske u Otadžbini”, itd.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 282.&lt;/ref&gt;}}

5. maja 1944. u [[Манастир Радовашница|manastiru Radovašnici]] održan je sastanak pripadnika kvislinških struktura iz [[Šabac|šabačkog]] okruga sa majorom [[Dragoslav Račić|Dragoslavom Račićem]], komandantom Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, na kom se raspravljalo o modalitetima saradnje dviju stranâ. U zapisniku sa sastanka prenesen je govor okružnog načelnika Stevanovića:
{{izdvojeni citat|U svom govoru od 26 marta t.g. general Nedić pozvao je nacionaliste da prestanu sa međusobnim raspravama i borbama i da se ujedine u borbu protiv najvećeg neprijatelja Srpstva — komunizma. Taj apel naišao je na puno razumevanje kod četničkih organizacija D.M. u mnogim okruzima i tako je postignuta puna saradnja. Od strane nemačke sile dato je odobrenje i pomoć da ova saradnja dođe do punog izražaja. U želji da se takva saradnja postigne i u Okrugu Šabačkom Okružni načelnik sa svojim komandantima čini apel na majora Račića, kao najvišeg funkcionera organizacije D.M. u Okrugu, da i on u tom pogledu izvrši svoju srpsku dužnost. Ovo je naročito nužno učiniti zbog toga, jer su komunističke bande već otpočele svoj pakleni posao i u ovom okrugu.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 127, reg. br. 2/17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_139.htm Naređenje komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa od 6. maja 1944. komandantu azbukovačkog sreza da se razgovori sa Nemcima vode po odobrenju Štaba Grupe korpusa]&lt;/ref&gt;}}

Već sjutradan je Račić donio naredbu kojom se zabranjuje vođenje pregovorâ s okupatorom bez njegova znanja i dopuštenja, dok je za kvislinške jedinice, koje je trebalo da posluže za posrednu nabavku naoružanja za JVuO, preporučio sljedeće:
{{izdvojeni citat|Pošto je u izgledu da će Nemci dati još oružja za odrede srpske državne straže, granične straže i dobrovoljačkih jedinica, a imamo sigurnih podataka da će to oružje biti u najkraćem roku pod našom komandom to, — naređujem;

1. — Da komandanti srezova odobre da ode u Srpsku državnu stražu, graničnu stražu i dobrovoljačke odrede onoliko ljudi koliko bude traženo. Samo voditi računa da ljudstvo bude obrađeno u našem duhu i u nacionalnom pogledu ispravno. Ljudstvo obraditi u duhu naređenja koje je izdato u ovom pogledu.

Do daljeg naređenja ne činiti pritisak na familije onih koji su u Nedićevim odredima i ne zahtevati da iz istih beže. A ako neko od njih pobegne posavetovati ga da se za sada vrati na svoje mesto i staviti mu na znanje da neće iskusiti nikakvu kaznu što se za izvesno vreme udaljio iz ovih jedinica. Za ovo imamo sigurnih podataka.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 3, str. 548—550.&lt;/ref&gt;}}

Depešama od 5. maja 1944. general Draža Mihailović (pseudonim »Hans«) upoznaje potčinjene komandante JVuO o obavještajnim podacima pristiglim sa terena, tj. sa fronta u zapadnoj Srbiji. Mihailović piše kako su tamo koncentrisane jake snage četnikâ, SDS-a, dobrovoljaca i okupatora, kao i da s uspjehom odolijevaju stalnim atacima NOVJ:
{{izdvojeni citat|Komunisti se nalaze na Divčibarama. Zauzeli selo Mionicu i planinu Subjel. U pravcu Bukova odbijeni komunistički napadi. Na Bukovima vodili borbu Kalabić i Ajdačić. Vođene borbe na frontu od Bukova — Povlena i od Bukova do Ražane. Isto tako na Subjelu i Previji. Raspored snaga: Poljska straža u Mravincima. Kalabić na Bukovima. Od Bukova do Ražane Ajdačić. Ražana, jedan bataljon Nemaca i Kalabićevi. U Kosjeriću naše snage i 1 bataljon dobrovoljaca. U Sečoj Reci, jedna brigada Rakovića i Nemci. Na Vardi jedan bataljon Rusa i jedan bataljon dobrovoljaca. Dub, jedan bataljon Nemaca i jedan bataljon dobrovoljaca. Na prostoru: Ražana — Subjel — Kosjerić zarobljeno nekoliko ranjenih komunista. Ajdačićevi gubici jedan ranjen, jedan poginuo i 10 zarobljeno. Kod Rakovića i Jankovića po jedan poginuo i jedan ranjen. Ja nisam ništa naređivao po ovome pošto Vi rukovodite da ne bi bilo zabune. Već sam javio da sam na novom mestu. Nije se javljao ni Neško ni Kalabić. Tražio sam od Komarčevića podatke o situaciji i urgirao pokret Topalovića i Smiljanića. Pošto se crveni nalaze na jednom delu račanskog i crnogorskog sreza mislim da bi dobro bilo da se ubace u njihovu pozadinu druga račanska brigada i jedan deo Ajdačićevih. Dakle meštani koji dobro poznaju teren. Takovske brigade juče su bile na svojim položajima t.j. Ravna Gora i između Družetića i Pranjana. N[j]egovan [Arsenijević, komandant Oplenačke brigade JVuO — prim.] sa svojom brigadom po naređenju Kalabića noću 2/3 sa Ravne Gore produžio ka Bukovima.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

O neuspjehu partizanske ofanzive u Srbiji u proljeće 1944, kao i o intenzitetu i žestini borbi koje su se vodile, svjedoči i izvještaj od 8. maja 1944. poslat Draži Mihailoviću od strane komandanta Zlatiborskog korpusa JVuO kapetana [[Dušana Radovića Kondora]] (pseudonim »Debol«) u kom je navedeno sljedeće:
{{izdvojeni citat|Celog dana 7-og maja, Nemci, Bugari, Dobrovoljci i moje zlatiborske i račanske snage vodile su jaku borbu sa kolonama crvenih na prostoru Solotuša, Bioska, Kadinjača, Zaglavak, Dub. Bugarska artiljerija dejstvuje vrlo uspešno. Odred nemačkih padobranaca na Kadinjači naneo mnogo gubitaka crvenima. Po prikupljenim podacima na brzu ruku na prostoru Ponikava ima oko 500 komunističkih leševa. U toku noći crveni otstupaju u neredu preko Tare u pravcu Zaovina i Mokre Gore, a izvesni delovi u pravcu Šljivovice. Okupator ih goni. Sa brigadama produžujem gonjenje. Juče smo ubili ili zarobili najmanje 80 komunista.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 101.&lt;/ref&gt;}}

Jedinice JVuO, koje tada sudjeluju na strani okupatorsko-kvislinških formacijâ u okviru ''Borbene grupe Weyel'', ubrojane su u »Sopstvene snage« u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera za 10. maj 1944.:
{{izdvojeni citat|II. ''Situacija kod naših snaga''.

A) Grupa »Holman« je, posle odbijanja jačih neprijateljevih napada na isturenu četu III. bat. kod Bioska (6 km sz. od Kremne) i ponovnih pokušaja noćnog proboja kod Mokre Gore, danas izjutra otpočela pokret sa III/ »Brdbg.«, 297. izv. bat., 698. bat. Feldžand. i II/»Brdbg.« u cilju napada na neprijatelja na planini Tari. I. bat. sa novodovedenim četnicima i SDS goni neprijatelja u rejonu Jablanica — Semegnjevo.

B) Borbena grupa »Vajel« je sa Severnom četničkom kolonom u nastupanju preko puta Užice — Bioska u pravcu Šljivovica i sa Južnom četničkom grupom vrši zaprečavanje puta Užice — Ljubiš i južno odatle.

C) 24. bug. div. učestvuje u napadu protiv neprijatelja na Tari sa 2 čete 11/64. i tenkovima preko manastira Rače (6 km jjz. od Bajine Bašte), a sa I/64. u pokretu iz Dervente prema jugoistoku u pravcu Bjeluša.

III/64, nalazi se kod Kremne, sa zadatkom osiguravanja puta. Z.[apadno] odatle nalazi se i 200 četnika sa istim zadatkom. Ojačani I/63. dostigao je Čajetinu. Na dodeljenu 13. btr/1. izvršen je napad kod Mačkata. Bliži izveštaj još nije dostavljen.

D) Grupa »Tatalović«. Angažovanjem minobacača od strane 1/2. SDK rasteran je neprijatelj, koji je s. od Fakovića, na obali Drine, sa hrvatske strane, izgradio položaje.

I/l. SDK stigao je kod II/l. SDK u rejonu Zaglavak.

III. ''Namere''.

Gonjenje neprijatelja na Tari i u planini Zlatiboru uz dovlačenje novih raspoloživih bug. i četničkih snaga i snaga SDK.

''Ostali deo Srbije''.

Prema izveštajima stanovnika, snage DM u rejonu j. od Kruševca vode žestoke odbrambene borbe protiv nadmoćnih kom. bandi.

20 km sz. od Prokuplja otpočeo je poduhvat lovačkih četa 27. bug. div. sa 4 nem. jurišna topa i 1 četom SDS. Na strani neprijatelja 15 mrtvih. Zaplenjena su tri skladišta životnih namirnica.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_53.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 10. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o dejstvima protiv 2. i 5. NOU divizije na komunikaciji Užice — Višegrad], Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd — dokument 53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=713&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000709—000710.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien. II. Eigene Lage. &lt;/br&gt; A) Gruppe Hollmann trat nach Abwehr stärkerer Feindangriffe gegen vorgeschobene Kp. des III.Btl. bei Visoka (6 NW Kremna) und erneuter nächtlicher Durchbruchsversuche bei Mokra Gora heute morgen mit III./Brdbg., A.A.297, Fg.Abt.696 und II./Brdbg. zum Angriff gegen Feind in der Tara planina an. &lt;/br&gt; I.Btl. jagt mit neu herangeführten Cetniks und SSW Feind im Raum Jablanica–Semegnevo. &lt;/br&gt; B) Gruppe Weyel ist mit nördlicher Cetnikkolonne über Strasse Uzice – Bioska in Richtung Slivovica im Vorgehen und sperrt mit südlicher Cetnikgruppe Strasse Uzice – Ljubis und südlich davon. &lt;/br&gt; C) 24.bulg.Div. beteiligt sich an Angriff gegen Feind in der Tara mit 2 Kp. II./64 und Panzern über Kloster Raca (6 SSW Bajina Basta), I./64 von Derventa antretend nach Südosten in Richtung Bijelusa. &lt;/br&gt; III./64 zur Strassensicherung bei Kremna. W davon 200 Cetniks mit dem gleichen Auftrag. &lt;/br&gt; Verstärktes I./63 hat Cajetina erreicht. Zugeteilte Battr. 13/1 wurde bei Mackat angegriffen. Nähere Meldung steht noch aus. &lt;/br&gt; D) Gruppe Tatalovic. Feind, der N Fakovic auf kroat.Drina–Ufer Stellungen ausbaute, durch Gr.We.Einsatz von I./SFK 2 vertrieben. &lt;/br&gt; I./SFK l bei II./SFK l im Raum Zaglavak eingetroffen. &lt;/br&gt; III. Absichten. &lt;/br&gt; Jagen des Feindes in der Tara und im Zlatibor–Gebirge unter Herausziehen weiterer verfügbarer bulg., SFK– und Cetnik–Kräfte. &lt;/br&gt; Übriges Serbien. &lt;/br&gt; Nach Einwohnermeldungen sollen DM–Kräfte im Raum S Krusevac in heftigen Abwehrkämpfen gegen überlegene komm. Banden stehen. &lt;/br&gt; 20 NW Prokuplje Unternehmen Jagdkpn.27.b.Div. mit 4 dt. Sturmgeschützen und 1 Kp. SSW angelaufen. 15 Feindtote, 3 Lebensmittellager erbeutet.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

11. maja 1944. godine, general Dragoljub Mihailović šalje naređenje četničkim komandantima u Srbiji, između ostalih i potpukovniku Dragutinu Keseroviću (pseudonim »Orel«), urgirajući da se iskoristi akcija okupatora i kvislinga protiv partizanskih snaga:
{{izdvojeni citat|Dali ima nekih priprema od strane Nemaca i Nedićevaca za akciju protiv komunista na Jastrebcu i u Moravskom srezu. Javite koju prostoriju sada drže komunisti. Iskoristite svaku akciju okupatora i nedićevaca protiv crvenih samo na pogodan način.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Sinhronizovano djelovanje [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]] i obavještajne službe Komande Beograda JVuO u borbi protiv pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]] i ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] nastavljeno je tokom 1944. godine. Major Aleksandar Saša Mihajlović (pseudonim »Vili«) izvještava Dražu Mihailovića 13. maja da su saradnici NOP-a iz Beograda nastavili sa svojim propagandnim radom u bližoj okolini grada, gdje su se sklonili nakon bombardovanja. Kako bi spriječio njihovu aktivnost, major Mihajlović piše da je poduzeo navedene mjere:
{{izdvojeni citat|Po svim selima odmah su sačinjeni spiskovi svih izbeglica i ovi su dostavljeni Specijalnoj policiji u svrhu provere da se među njima ne nalaze i komunisti. Nezavisno od ovih proveravanja Specijalne policije naša obaveštajna služba, putem sopstvenih organa, uspela je da prikupi mnogo podataka o komunistima koji se sada sređuju i koji će biti kroz neki dan dostavljeni Specijalnoj policiji sa nalogom da se odmah pristupi hapšenju.&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1200.&lt;/ref&gt;}}

U noći između 29. i 30. maja 1944, vojnici Posavske brigade JVuO opljačkali su magacin oružja SDS u [[Obrenovac|Obrenovcu]], ali je komandant Posavsko-kolubarske grupe korpusa major Vladimir Komarčević naredio da se oružje vrati. Svoj postupak prema pripadnicima SDS major Komarčević obrazlaže na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|'''Niko više ne postoji u našoj organizaciji kome nije jasno da je celokupan SDS u najtešnjoj saradnji sa nama'''. Ovde vidim samo samovolju i neozbiljne postupke ljudi nedoraslih položaju na kome se nalaze.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 71, reg. br. 4/5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 322.&lt;/ref&gt;}}

General Hans Felber, vojnoupravni komandant Jugoistoka, poslao je posljednjeg dana maja 1944. godine Komandi Jugoistoka (“na ruke” general-majora Arthura Wintera, načelnika štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]) prijedlog koji je sadržavao sljedeće:
{{izdvojeni citat|Prema koncepciji vojnog zapovjednika Jugoistoka, tješnje povezivanje Crne Gore i Sandžaka sa Srbijom jest poželjno i sa vojnog stanovišta. To će prije svega ojačati poziciju premijera Nedića, a samim tim će pokret Draže Mihailovića, koji je veoma jak u zemlji, približiti premijeru Nediću. Isto tako, i otpor DM–pokreta prema njemačkoj okupacijskoj vlasti biće ublažen. Tada bi bilo lakše iskoristiti snage okupljene u pokretu DM za borbu protiv komunista; s druge strane bi se povećala brojnost ove jedinice, što je trenutno otežano zbog snažnog protivljenja Srpskog dobrovoljačkog korpusa. Unutar Srbije smanjili bi se unutarstranački sukobi i nemiri, a sve bi se snage mogle upotrijebiti za odbranu od komunističkih prijetnji. Na istoj je liniji i željeno usklađivanje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa sa [u borbi] dokazanim SDK-om.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=871&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000867.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nach Auffassung Militärbefehlshaber Südost ist auch vom militärischen Standpunkt aus die Herbeiführung einer engeren Bindung von Montenegro und des Sandschak an Serbien erwünscht. Dadurch wird vor allem die Position des Minister–präsidenten Nedic gestärkt und damit die in Lande sehr starke DM–Bewegung an den Min.Präs. Nedic herangeführt. Ebenso wird auch die Gegnerschaft der DM–Bewegung gegen die deutsche Besatzungsmacht gemildert werden. Es wäre dann leichter, für den Kampf gegen die Kommunisten die in der DM–Bewegung steckenden Kräfte auszunutzen und andererseits die z.Zt. durch die erhebliche Gegnerschaft zum SFK erschwerte Aufstockung dieses Verbandes durchzuführen. Innerhalb Serbiens würden die Parteikämpfe und die Unruhen abnehmen und alle Kräfte gegen die Abwehr kommunistischer Bedrohungen eingesetzt werden können. Auch die erwünschte Gleichschaltung des Montenegrinischen Freiwilligen Korps mit den bewährten S.F.K. liegt auf der gleichen Linie.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Dragomir Gaga Topalović]], komandant Rudničkog korpusa JVuO, u pismu od 3. juna 1944. upućenom komandantu Kačerske brigade potporučniku Milovanu Nedeljkoviću, naređuje usklađivanje dejstava četničkih jedinicâ u okolini Beograda sa onima kvislinške vlade te njemačkog i bugarskog okupatora, a protiv [[Kosmajski NOP odred|Kosmajskog odreda]]:
{{izdvojeni citat|Prema podacima s kojima raspolažem komunci nalaze se na vrh [[Bukulja|Bukulje]].                                                       

S njima je, priča se, i sam [[Radivoje Jovanović|Bradonja]]. Njihova jačina iznosi oko 120—150.

Pošto su zauzeli dobar položaj, ja sam predložio kapetanu Mihajloviću da izvršimo blokadu cele Bukulje, pa da ih napadnemo i uništimo po sledećem planu:

1.  — Bugari ima da napadnu iz [[Aranđelovac|Aranđelovca]] samu Bukulju.

2.  — Nemci ima da posednu Garaše prema Darosavi, do škole.

3.  — Poljska straža iz [[Belanovica|Belanovice]] da uhvati vezu sa Nemcima iz Aranđelovca do Jelovika.

4.  — Kačerska brigada [JVuO — prim.] ima da hvata vezu sa S.D.S. iz Belanovice i dalje put ka Jeloviku i Vukosavcima.

5.  — S.D.S. iz Aranđelovca da nastavi putem između Bukulje i Jelovika — Vukosavca u produženju sve do Kamenara.

6.  — 2 brigada K.G.G. [Korpus Gorske garde JVuO — prim.] od Kamenara do Brezovca. I dalje na [[Venčac]].

Čekam odgovor od kapetana Mihajlovića i ako on uspe da natera njih onda treba da krenemo zajedno u akciju. Čas polaska javiću. Vi ostanite na mestu gde ste sad, a ja ću da krenem bliže Kamenaru, kako bi bio bliže mestu odakle treba da počne akcija.

Vi stupite u vezu sa poljskom stražom iz Belanovice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_173.htm Pismo komandanta Rudničkog korpusa od 3. juna 1944. komandantu Kačerske brigade o potrebi sadejstva četnika sa okupatorskim trupama i nedićevcima za napad na delove Kosmajskog NOP odreda na Bukulji]&lt;/ref&gt;}}

Komandant Borbene grupe »Željezna vrata« koja je bila stacionirana u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]], u izvještaju od 7. juna 1944. piše o sastanku oficira [[Srpske granične straže]] kapetana Ivaniševića i poručnika Bogdana Price, komandanta Ramske brigade JVUO, u selu [[Carevac]] kod [[Veliko Gradište|Velikog Gradišta]]. Poručnik Prica je tom prilikom navodno obećao kapetanu SGS da četnici „za sada neće preduzimati nikakva neprijateljstva protiv njemačkih okupacionih trupâ“.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=1236&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001232.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gelegentlich einer Reise im Grenzbezirk ist der Kommandeur der SGW–Kreisgrenzabteilung Pozarevac, Hptm. Ivanisevic im Dorfe C a r e v a c (10 südl. Gradiste) mit dem Cetnikführer und Kommandeur der Ramski brigade, Oblt. Bogdan P r i c a zusammengetroffen und mit demselben in ein Gespräch gekommen. &lt;/br&gt; 3. Der Cetnikführer hat sich auch dahingehend ausgeschprochen, daß sie z.Zt. keine Feindseligkeiten gegen die deutsche Besatzungstruppe unternehmen werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;

U kvislinškom listu „Novo vreme“ od 13. juna ovako se opisuje situacija ljeta 1944. u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Nacionalni četnici su se u velikom broju stavili pod nemačku komandu za borbu protiv boljševičkih Titovih partizana, koji su tokom poslednja dva meseca uzaludno pokušavali da iz istočne Bosne prodru u srpsku oblast. Četnici se bore rame uz rame sa odredima SDK i SDS. Usled boljševičke opasnosti okupile su se na taj način sve nacionalne snage srpskog naroda za zajedničku borbu protiv glavnog neprijatelja boljševizma.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 323.&lt;/ref&gt;}}

Povezanost Draže Mihailovića i Milana Nedića nije predstavljala nepoznanicu ni za [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]], njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]]. General Horstenau je u drugoj polovini juna 1944. boravio u Beogradu, gdje je deset dana vršio dužnost komandanta Jugoistoka umjesto generala Hansa Felbera. U svom ratnom dnevniku, Edmund Glaise von Horstenau zapisuje:
{{izdvojeni citat|U nedelju uveče, 25. juna 1944, avionom sam otišao iz Beograda. Moje slavno vreme kao vojnog zapovednika za Jugoistok bilo je time okončano. Kada sam napustio Srbiju, imao sam osećaj da je nemačka pozicija i ovde obična kula od karata. Najuticajniji čovek u Srbiji i dalje je Draža Mihailović. Nije mu naškodio ni poraz koji je doživeo od Tita na području NDH. Pripadnici Draže Mihailovića nalaze se i u kabinetu Milana Nedića. Sa Nedićem sam se sreo dva puta. On je čovek koga treba uzeti ozbiljno. Danas bi on sigurno dobro razmislio da li da prihvati ponuđeno mesto predsednika srpske vlade.&lt;ref&gt;Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.&lt;/ref&gt;}}

Prilježni autori ratnog dnevnika Vrhovne komande Wehrmachta koriste identičnu formulaciju za uzak krug ljudi oko predsjednika srpske kvislinške vlade:
{{izdvojeni citat|Ponovo se potvrdilo staro iskustvo, da radikalni pokreti imaju najveći broj pristalica, pa su se tako pristalice Mihailovića mogle naći i u najbližem okruženju Milana Nedića i njegove Straže.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

U svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]] navodi da je u proljeće 1944. došlo do uspostavljanja „službenih veza“ između Mihailovića i Nedića:
{{izdvojeni citat|Nedić je moje dosadašnje kontakte sa Glavnim štabom Draže Mihailovića pratio sa ljubomorom i nepoverenjem. On se bojao da se Nemačka sprema da zaigra na četničku kartu, a oni su bili njegovi protivnici. Kada je Nedić uvideo da nema ništa od toga da se ojača njegov položaj time što bi zabeležio uspehe na unutrašnjem i spoljnopolitičkom planu, kako sam ja predlagao, onda je i sam počeo da traži kontakte sa četnicima. U vladu je uveo jednog Dražinog pristalicu [riječ je o generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]] — prim.], koji je došao na mesto ubijenog [u atentatu od strane četnika — prim.] državnog sekretara [Cvetana] Đorđevića. Na ovaj način su uspostavljene službene veze sa Glavnim štabom Draže Mihailovića. O tim stvarima sam bio obavešten. Najzad, ja sam i sâm nameravao da dođe do toga i to tako što bih ojačao položaj Nedića, koji bi bio ovenčan uspehom.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 158.&lt;/ref&gt;}}

Još u martu te godine, najviši okupacioni dužnosnici zapazili su ovu tendenciju kod najbližih Nedićevih saradnika. Dnevni red sastanka između generala Felbera i poslanika [[Hermann Neubacher|Neubachera]], održanom kod vojnog komandanta Jugoistoka 4. marta 1944, uključivao je pitanje: »Gdje se sada skriva [[Vojislav Lukačević|Lukačević]]?«, nakon što su Nijemci uhapsili njegovog načelnika štaba majora [[Rudolfa Perhineka]].&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt; Takođe, jedna od na sastanku pretresenih tačaka bila je i posjeta [[Đorđa Perića]], šefa Srpske državne propagande pri Predsedništvu kvislinške vlade: 
{{izdvojeni citat|Posjeta šefa srpske državne propagande Perića Ic (Ob. odjeljenje). &lt;br /&gt; Predmet razgovora: Nedić, bez političke inicijative, vojnik koji izvršava naređenja. Njegovo okruženje je više za Dražu Mihailovića, pokušavajući izmijeniti Nedićev negativan stav. Cijela stvar je pokušaj da nam se pruži podrška za pregovore s Dražom Mihailovićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=222&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000218.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Besuch Peritsch, Chef der Serb.Staatspropaganda bei Ic. &lt;/br&gt; Gegenstand: Nedic, ohne politische Initiative, Soldat, der Befehl ausführt. Seine Umgebung ist mehr für DM, versucht, Nedic ablehnende Einstellung zu ändern. Das Ganze ein Versuch, ist bei uns Rückendeckung für Unterhandlungen mit DM zu schaffen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Samo tri dana potom, major Aleksandar Mihajlović, komandant Beograda JVuO, izvještava generala Mihailovića o uspostavljenim kontaktima sa Perićem:
{{izdvojeni citat|U svrhu da se obaveštajna služba, kako ona čisto vojne prirode, tako i politička, postavi na što solidniju osnovu i postignu što je moguće bolji rezultati, ovaj štab je preduzeo mere da se stavi u vezu sa ljudima koji po prirodi svoga položaja mogu da budu dobro informisani. Tako je, ovih dana, između ostalih, uspostavljena veza i sa šefom Nedićeve propagande Đorđem Perićem, koji je izjavio gotovost da sa nama sarađuje.&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1189.&lt;/ref&gt;}}

O stepenu infiltriranosti pripadnika Mihailovićeve organizacije u institucijama Nedićeve kvislinške uprave svjedoči i general-major [[August Winter]], načelnik štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], u izvještaju koji će 5. jula 1944. godine, ispred Komande Jugoistoka, poslati Vrhovnoj komandi [[Wehrmacht]]a u [[Berlin]]u. General Winter informiše nadređene o „gubitku autoriteta Nedićevih upravnih organa u zemlji“, kao i o tome da oni „svoje zadatke mogu da izvršavaju samo utoliko ukoliko nalogoprimci Draže Mihailovića ili mesni četnički rukovodioci to dopuste“, te zaključuje:
{{izdvojeni citat|Nedićev upravni aparat je, zahvaljujući datim unutrašnjim političkim odnosima, duboko prožet pristalicama D. M. sve do vrha.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_87.htm Izveštaj komandanta Jugoistoka od 5. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o vojno-političkoj situaciji u Srbiji i mogućnostima saradnje sa četnicima]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000770—000773.] ({{jez-njem|&quot;Hiermit im Zusammenhang steht der Autoritätsverlust der Nedić–Verwaltungsorgane im Lande, die ihre Aufgaben nur soweit durchführen können, als die D.M.–Beauftragten oder örtlichen Cetnik–Führer solchen zuzulassen belieben. Ein entsprechender und ausreichender Nachdruck durch deutsche Polizeiorgane ist bei der geringen Zahl der in der Masse nicht reichdeutschen Kräfte praktisch ausgeschlossen. Die Nedić–Verwaltungsapparat ist in Auswirkung der gegebenen innerpolitischen Verhältnisse weitgehend mit D.M.–Anhängern bis in die Spitzen durchsetzt.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posredstvom komandanta IV puka SDK majora Vojislava Dimitrijevića i Moačanina, člana najvišeg rukovodstva četničke omladinske organizacije Srbije, u julu 1944. došlo je do sastanka između Dimitrija Ljotića i majora [[Ljubiše Terzića]], jednog od četničkih komandanta, u selu [[Lipe (Smederevo)|Lipe]] kod [[Smederevo|Smedereva]]. (U vrijeme sastanka sa Ljotićem, major Terzić je načelnik štaba Velikomoravske grupe korpusa JVuO; od septembra 1943. do januara 1944. bio je načelnik ađutanture Vrhovne komande JVuO.) Sastanak je trajao jedan dan, a glavna tema razgovora i ovom prilikom bila je kako ujediniti sve „nacionalne snage za borbu protiv komunizma“.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. II/330.&lt;/ref&gt; O ovom sastanku je Boško Kostić,  sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio   sljedeći zapis:
{{izdvojeni citat|Terzić je jednako gledao na situaciju kao i Ljotić. Njemu je bilo jasno da će Saveznici otsad pomagati samo Tita, pa utoliko pre nacionalisti treba da se drže zajednički. O pojedinim ličnostima iz okoline djenerala Draže Mihajlovića izražavao se vrlo nepovoljno. Major Terzić rekao je Ljotiću da pojedini ljudi iz okoline djenerala Mihajlovića ometaju definitivni sporazum nacionalista, jer se plaše da ne izgube svoje položaje. Oni znaju da svi četnički odredi u Srbiji saradjuju sa dobrovoljcima i stražarima, ali, eto, opet ometaju sporazum...&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 158.&lt;/ref&gt;}}

Povodom sastanka sa generalom Miroslavom Trifunovićem, Dimitrije Ljotić je 14. jula 1944. poslao pismo&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 18, registarski broj 7/22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 334.&lt;/ref&gt; Draži Mihailoviću u kome se navodi:
{{izdvojeni citat|Gospodine generale, 18. maja imao sam sreću da se sastanem, kao delegat generala Nedića, sa generalom Trifunovićem. Iako je taj sastanak doveo do jednog sporazuma, od njega praktično još ništa nije bilo, mada bi zaista trebalo, s obzirom na vrlo teška vremena. Mnogo puta sam tražio sastanak sa Vama, za ove tri godine, ali do njega nikada nije došlo, jer Vi to niste hteli. Gotov sam opet da Vam to ponudim, ako Vi smatrate da to možete prihvatiti. Nalazim da bi to bilo od koristi za naš narod. Ko god je bio kod Vas, govori o Vama sa velikim pohvalama, kao o čoveku krotkom, skromnom, širokogrudom i ljudi koji su sa Vama govorili ne mogu verovati da biste Vi ovako odgovorili na ovako širokogrudu ponudu generala Nedića.}}

Tokom [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]] u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], od početka jula do početka avgusta 1944. godine, nastavilo se taktičko potčinjavanje četničkih jedinicâ njemačkoj ''Borbenoj grupi Weyel''. U izvještaju Komande Jugoistoka od 14. jula 1944. pominje se i sadejstvo ravnogorskih četnika i formacijâ kvislinške vlade:
{{izdvojeni citat|U planinama jugoistočno od [[Niš]]a, četnici i Srpska granična straža u borbi sa tamošnjim crvenim neprijateljskim snagama (22. crvena banditska divizija). Drum [[Leskovac]] — [[Lebane]] ponovo miniran. Srpska državna straža i četnici u borbi s komunistima jugoist. od [[Lazarevac|Lazarevca]]; navodno 23 neprijatelja ubijena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=756&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000927—000932.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Gebirge SO Nisch Cetniks und SGW im Kampf mit dort. roten Feindkräften (22. rote Banden–Div.) &lt;/br&gt; Strasse Leskovac – Lebane erneut vermint. SSW und Cetniks bei Kampf mit Komm. SO Lazarevac angebl. 23 Fd.– Tote.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izveštaj komandanta Jugoistoka od 14. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta}}

Želja okupatora da se sa svim kvislinškim i kolaboracionističkim snagama, pod svaku cijenu i uz što manje sopstvenih gubitaka, spriječi prodor snagâ NOVJ iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine u Srbiju, izražena je i u izvještaju Operativnog odeljenja Beograd — Dedinje Armijske grupe »F« od 19. jula: 
{{izdvojeni citat|Srbija: Pokreti crvenih divizija u južnom delu Srbije su od sve većeg značaja. [[Topličko-jablanička operacija|Operacija »Keraus«]]: glavnina 27. bugarske divizije krenula je 19. 7. iz doline Toplice u pravcu juga. Borbena grupa »Dizener« (5 bataljona Srpskog dobrovoljačkog korpusa i 1 tenkovska četa) kreće 20. 7. sa linije [[Leskovac]] — [[Lebane]] u pravcu severozapada. Četnička grupa »Vajel« sa zadatkom zaprečavanja linije Matorovska — Tulari nalazi se u naizmeničnim borbama sa crvenim snagama koje su prodrle preko Toplice u pravcu zapada sve do prostora [[Brus]]a. Južno od toga isturene jedinice komunista doprle su u pravcu [[Ibar|Ibra]] do prostora severno od [[Podujevo|Podujeva]].

Za ojačanje Ibarske doline upućen je dodatni ruski bataljon (I bataljon 5. puka [[Ruski zaštitni korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]]). 

Na zapadnim granicama Srbije produžava se Titov marš, 9 — 12 crvеnih divizija prikupljeno je u prostoru [[Berane]] — [[Zvornik]] sa zadatkom upada u Srbiju. 

Borbe za [[Prokuplje]] — Brus se još ne mogu sagledati.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000839—000840.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: &lt;/br&gt; Bewegungen roter Divisionen in Südserbien von wachsender Bedeutung. &lt;/br&gt; &quot;Kehraus&quot;: Masse 27.bulg.Div. aus Toplica–Tal 19.7. nach S angetreten. Kgr. Diesener (5 SFK–Btlne. und 1 Pz.Kp.) antritt 20.7. aus Linie Leskovac – Lebane nach NW. &lt;/br&gt; Cetnik–Gruppe Weyel mit Sperrauftrag in Linie Matorovska – Tulari mit Tn. in wechselvollen Kämpfen gegen–über Toplica nach W bis in Raum Brus vorgedrungene rote Kräfte. S davon vorderste Tle.Komm. N Podujevo Richtung Ibar. &lt;/br&gt; Zur Verstärkung Ibartal ein weiteres Russen–Btl. (I./RZK 5) dorthin abgedreht. &lt;/br&gt; An der W–Grenze Serbiens geht der Aufmarsch der Tito–Kräfte weiter, 9 – 12 rote Divisionen versammeln sich im Raum Berane – Zvornik mit dem Auftrag, nach Serbien einzufallen. &lt;/br&gt; Die Kämpfe um Prokuplje – Brus sind noch nicht zu übersehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvod iz ratnog dnevnika Grupe armija »F« za period od 1. jula do 31. decembra 1944. godine}}

Narednog će mjeseca njemački nadležni organi javljati i o zajedničkim defanzivnim akcijama kvislinške SDS i JVuO. Tako je 15. VIII 1944. štab Armijske grupe »F« izviješten od strane Komande Jugoistoka: „Četničke jedinice iz pravca [[Trstenik]]a i [[Kruševac|Kruševca]], koje napreduju ka jugu, zauzele su [[Aleksandrovac]] uz slab otpor neprijatelja. Napadi crvenih na [[Vlasotince]] i [[Grdelica|Grdelicu]] odbijeni od strane Srpske granične straže i četnikâ.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=410&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289663.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;CETNIK – VERBAENDE AUS TRSTENIK– KRUSEVAC NACH S ANGETRETEN GEGEN SCHWACHEN FD.–WIDERSTAND ALEKSANDROVAC GENOMMEN.– &lt;/br&gt; ROTE ANGRIFFE AUF VLASETINCE [sic] UND GRDELICA DURCH SGW UND CETNIKS ABGEWEHRT.–&quot;}})&lt;/ref&gt; 28. avgusta, iz istog je izvora u Armijsku grupu »F« stigla i sljedeća informacija: „Nakon teških borbi sa SDS-om i četnicima, kom[unističke] snage spalile [[Boljevac]] a zatim se premjestile u pravcu sjeverozapada.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=318&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289571.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;KOMM KRAEFTE NACH SCHWEREN KAEMPFEN MIT SSW UND CETNIKS BOLJEVAC IN BRAND GESTECKT UND DANN IN NW– RICHTUNG ABGESETZT.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Nakon što je napustio Srbiju posljednjeg dana maja 1944, predsjednik četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] [[Živko Topalović]] je početkom avgusta te godine sastavio memorandum, u kom se bavi situacijom u zemlji i raspoloženjem stanovništva okupirane Jugoslavije, a koji je uputio vladama [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih zemalja]]. Topalović donosi podatke o [[Lista njemačkih operacija protiv četnika u Drugom svjetskom ratu|antičetničkoj]] »[[Operacija Hajka|operaciji Treibjagd]]« i navodi da je pitanje učešća srpskih jedinica u njemačkoj operaciji izazvalo podjelu u kvislinškom taboru, kao i još jednu od brojnih kriza kabineta generala Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|U Nedićevoj vladi i među njegovim saradnicima izbio je rascep oko toga: treba li ili ne, da i Nedićeve i Ljotićeve oružane snage zajedno sa Nemcima napadnu na vojne odrede Mihailovićeve. Veliki broj političkih saradnika Nedićevih i Ljotićevih, a gotovo svi komandanti S.D.S. i izvestan broj komandanata dobrovoljačkog korpusa (Ljotićevci) izjasnili su se protivu takve oružane akcije sa motivacijom: da je sav narod u Srbiji uz Dražu Mihailovića, da bi se u toku borbe njihove snage priključile Mihailoviću i da bi takva borba imala za jedini rezultat opustošenje mnogih srpskih sela. U ovoj dubokoj režimskoj krizi, Nedić je dao ostavku, koju mu Nemci nisu uvažili, ali on dugo vremena nije dolazio u kancelariju, niti je napuštao svoju kuću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_5.htm Memorandum Živka Topalovića, predsednika četničkog Centralnog nacionalnog komiteta, od 4. avgusta 1944. o stanju u Jugoslaviji krajem maja 1944. upućen savezničkim vladama]&lt;/ref&gt;}}

=== Sporazum Nedića i Mihailovića ===
{{main|Durmitorska operacija|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}}
{{izdvojeni citat|Nemačka komanda javlja, da je Nedić ponudio, nakon upada komunista u Srbiju, u ime veoma ozbiljno ugoženog Srpstva, vojnu saradnju svih srpskih snaga. Nedić je naglasio, da on takođe službeno govori i u ime Mihailovića, koga je nedavno posetio. Od nemačkih vojnih vlasti zatražio je dozvolu, da odmah formira srpsku vojsku u snazi od 50.000 boraca, koja bi se regrutovala iz četničkih jedinica. Komanda Vermahta za Jugoistok, posle razgovora sa Hermanom Nojbaherom, rešila je da se izađe u susret Nedićevoj molbi.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |publisher=Scribd.com |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 17. avgusta 1944.}}

Od 30. jula do 1. avgusta 1944. godine, u sjedištu Vlade nacionalnog spasa u [[Beograd]]u, održana je trodnevna konferencija kojoj su prisustvovali svi okružni načelnici i komandanti okrugâ u [[Nedićeva Srbija|okupiranoj Srbiji]]. Na tom sastanku, general Nedić je izrazio želju za ujedinjenjem svih [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga u zemlji:  
{{izdvojeni citat|Otadžbina je u opasnosti! Došli smo do pravog srpskog puta koji predstavlja ujedinjeno srpstvo. Sloga i bratstvo svih Srba mora se sprovesti do kraja. Odbijen je moj predlog o učešću dva ministra, naklonjena organizaciji D.M., u moju vladu. Predlog je odbijen od Draže Mihajlovića, ali i to je pravilno gledište s obzirom na današnje prilike. Događaji lete strahovito brzo. Rešavajući momenti su blizu. Istrebljenje Srpstva moramo sprečiti. '''Sve naše oružane snage moraju se ujediniti sa nacionalnim četnicima. To je vrhovni zakon Otadžbine, jer to hoće ceo srpski narod.''' Jedna nacionalna snaga u jedinstvenom duhu mora da se ispolji na jednom putu i u jednom pravcu. Krv naše krvi mora da progovori.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, 121–4–21&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230415161748/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2023-04-15 }}, str. 26.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

U ljeto 1944. godine, konačno je sazrela ideja o sastanku generalâ Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića. O sastanku sa Mihailovićem Nedić je pred jugoslovenskim istražnim organima, 9. januara 1946. godine, pored ostalog, izjavio sljedeće:
{{izdvojeni citat|U 1944. godini Draža Mihailović je tražio da odredim izvesne delegate radi pregovora. Sa svoje strane sam odredio Iliju Mihailovića i Dimitrija Ljotića. Ilija Mihailović [bivši narodni poslanik i član najužeg vođstva bivše [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS) — nap.] je u više navrata odlazio kod Draže i bio je uvek primljen, dok je Ljotić bio dva puta, ali samo u štabu, dok od strane Draže Mihailovića nije bio lično primljen. Jula meseca, posredstvom Dragog Jovanovića, došlo je do prvog sastanka [sastanak je održan u avgustu, a ne u julu — nap.] između mene i D. M. Na ovom sastanku radilo se o tome da se stvori aparat koji će u datom momentu posle nemačkog sloma da preuzme vlast u zemlji. Tom prilikom postavljeni su mi od Draže uslovi za liferovanje oružja. Njegovi zahtevi u ovom pogledu bili su suviše veliki, ali su delimično od moje strane prihvaćeni i ispunjeni.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, Izjava Milana Nedića pred istražnim organima 1946. godine.&lt;/ref&gt;}}

Draža Mihailović i Milan Nedić sastali su se 12. i 13. avgusta 1944. u selu [[Ražana]] pokraj Kosjerića. Na sastanku su prisustvovali četnički komandanti: pukovnik [[Luka Baletić]], potpukovnik [[Mirko Lalatović]], major [[Dragoslav Račić]], major [[Nikola Kalabić]], a od Nedićevih saradnika: [[Dragomir Jovanović|Dragi Jovanović]], šef kvislinške policije i upravnik grada Beograda, kao i general [[Miodrag Damjanović]], šef Nedićevog kabineta.

Sastanak je ugovorio, kako je priznao pred istražnim organima 1946, Dragi Jovanović. On se prethodno u Aranđelovcu sastao sa četničkim komandantima Račićem, Kalabićem i [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]]. Na sastanku je dogovoreno da se radi na susretu Nedića i Mihailovića u cilju objedinjavanja antikomunističkih snaga. Jovanović se potom vratio u Beograd gde je dobio Nedićevu saglasnost za organizovanje sastanka sa Mihailovićem.&lt;ref&gt;Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића 1941-1945, Београд, 1979, стр. 311-312.&lt;/ref&gt;

Milan Nedić se u istrazi 1946. prisjetio još nekih detalja s ovog sastanka:

{{izdvojeni citat|Susret, kako između mene i Draže, tako i ostalih oficira, bio je srdačan i prijateljski. Sećam se da sam se sa Kalabićem poljubio, a on mi je rekao: 'Zaštitniče moga jadnog oca!', stavljajući mi glavu na grudi. Draža je tražio od mene da mu izložim opštu situaciju i razvoj budućih događaja. Ja sam mu kazao da Nemci propadaju i da će morati uskoro da se povuku iz zemlje. Predočio sam mu opasnost od komunista koji nadiru sa sviju strana, pa je stoga potrebno da se obrazuje jedan srpski front od mojih odreda i četničkih, pa da ujedinjeni brzo i efikasno spasimo Srpstvo i Srbiju od komunističkih upada. Draža me je saslušao i prihvatio moj predlog.  Sporazumeli smo se da oružje i municiju izdejstvujemo preko Nemaca, pošto će na tome raditi Raković. U pogledu novca, bilo je odlučeno da moja vlada mesečno daje po 100 miliona dinara. '''Dalje smo se sporazumeli da se sve oružane formacije vlade stave pod komandu Draže Mihailovića radi koordinacije u borbi protiv komunista.'''&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 389, фус. 79.&lt;/ref&gt;}}

{{izdvojeni citat|
* Vlada stavlja odmah na raspoloženje generalu Draži Mihailoviću za plate oficirima, podoficirima i ostalima 10 miliona dinara, s tim da prestane pljačkanje državnih pošta i ostalog.
* General Nedić, odnosno vlada, preuzimaju na sebe obavezu da kod Nemaca izdejstvuje odmah 30.000 pušaka, 3 miliona puščanih i mitraljeskih metaka, 500 puško-mitraljeza i 500 bacača granata.
* General Mihailović garantuje Nediću, a ovaj preuzima obavezu pred Nemcima, da se ovo oružje neće ni u kom slučaju upotrebiti protiv Nemaca.
* Nedić i vlada, voljni su, ukoliko okupator dozvoljava, da se i sve oružane formacije vlade radi koordiniranja akcije protiv komunista, stave pod komandu Draže Mihailovića.
* Vlada je voljna, ukoliko dobavi, da mu odmah stavi na raspoloženje i neodređeni broj uniformi i obuće!&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;|Tačke sporazuma Nedića i Mihailovića od avgusta 1944.}}

Na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine, na pitanja predsednika sudskog veća o neposrednim rezultatima sastanka sa generalom Milanom Nedićem general Draža Mihailović se ovako odredio:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Da li ste vi posle razgovora preko Nedića primili od Nemaca izvesnu količinu oružja?

Optuženi: Sve što sam iz Beograda primao preko [[Predrag Raković|Raković]]a, koji je radio stvarno po mom nalogu sa [[Miodrag Damjanović|Damjanovićem]], primio sam.

Pretsednik: Da li je bilo iz nemačkih magazina?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Koliko ste pušaka primili?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Veće količine? Otprilike?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Je li dve, 20, 30?

Optuženi: Ne, to ne znam tačno.

Pretsednik: Primali ste.

Optuženi: To je primljeno.

Pretsednik: Pa vidite, vi ste primili 10.000 pušaka.

Optuženi: Može da bude, ja broj ne znam.

Pretsednik: Dozvoljavate li tu mogućnost?

Optuženi: Ne, ne znam cifru.

Pretsednik: Možda sedam, jedanaest ili petnaest hiljada.

Optuženi: Može da bude 10.000.

Pretsednik: Kako ste pokušali tih 10.000 pušaka da izvučete iz Beograda?

Optuženi: Mogle su se izvlačiti kamionima za naoružanje Srpske državne straže, trebalo je da se popune obveznici.

Pretsednik: Koliko je broj trupa imala Srpska državna straža?

Optuženi: Mislim ukupno oko 20.000.&lt;ref&gt;Издајник и ратни злочинац Дража Михаиловић пред судом: Стенографске белешке и документа са суђења Драгољубу-Дражи Михаиловићу, Београд, 1946, стр. 236–237.&lt;/ref&gt;}}

Na temelju postignutog sporazuma, general Milan Nedić je, sada s mnogo više samopouzdanja nego ranije, mogao istupiti pred dužnosnike njemačke okupacione sile u pogledu zahtjeva za naoružanjem:
{{izdvojeni citat|Srpski ministar predsjednik Nedić, prilikom prijema kod komandanta Jugoistoka 17. 8, po nalogu srpske vlade a jednovremeno po nalogu i Draže Mihailovića, ukazujući na akutnu opasnost za Srbiju od komunizma, kao i na razvoj situacije u Bugarskoj, zatim na dosadašnju skoro besplodnu lojalnost prema njemačkoj okupacionoj sili, postavio je zahtjev za odobrenje jačih srpskih trupnih kontingenata uključujući tu i zahtjev za teškim oružjem. O detaljima pregovora sa ministrom predsjednikom Nedićem biće poslat poseban izvještaj Vrhovnoj komandi Wehrmachta.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1099&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000957.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der serbische Ministerpräsident Nedic hat am 17.8. beim Empfang durch dem Mil.Befh.Südost im Auftrag der serbischen Regierung und zugleich des DM unter Hinweis auf die akute Gefährdung Serbiens durch den Kommunismus und auf die Entwicklung der bulgarischen Lage sowie bisher fast fruchtloser Loyalität serbischer Regierung der deutschen Besatzungsmacht gegenüber den Antrag auf Genehmigung starker serbischer Truppenkontingente einschliesslich schwerer Waffen gestellt. Über die Einzelheiten der Verhandlungen mit Ministerpräsident Nedic wird an OKW eine besondere Meldung noch ergehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U [[teleks]]u poslatom 19. avgusta 1944. iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] Vrhovnoj komandi Wehrmachta urgira se za prihvatanje ponude Nedića i Mihailovića, ali i upozorava na dalekosežne posljedice kako za njemačku vojsku, tako i za privredu Trećeg Reicha, ukoliko bi rukovodstvo u [[Berlin]]u odbilo ovu ponudu:
{{izdvojeni citat|Nedić je postavio zahtev za hitnu isporuku 3 miliona metaka pešadijske municije, odobrenje za formiranje srpske vojske koja bi brojala 50.000 ljudi, čije regrutovanje bi trebalo da usledi od četničkih jedinica Draže Mihailovića, te isporuku oružja uključujući pritom i teško naoružanje.

U iscrpnom razgovoru između komandanta Jugoistoka, specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova za Jugoistok i vojnoupravnog komandanta Jugoistoka utvrđeno je sledeće:

a) da razvoj komunističke opasnosti u i oko Srbije zahteva korišćenje svih antikomunističkih snaga,

b) da bi principijelno odbijanje ponude Nedića i Draže Mihailovića silom prilika dovelo do:

postavljanja svih Srba protiv nemačke okupacione sile, do prelaza pojedinih četničkih jedinica u komunistički zaraženu Narodnooslobodilačku vojsku, u slučaju generalnog otkaza pomoći, dalje bi dovelo do većih uspeha dobro naoružanih Titovih bandi protiv slabih jedinica Draže Mihailovića na srpskom prostoru, dovelo bi i do konačnog prekida svih komunikacija, naročito prema Grčkoj, konačno bi dovelo do prekida mogućnosti korišćenja izvora ratne privrede neophodne za Vermaht i otadžbinu (žitarice, drvo, antimon, bakar, ruda hroma).&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=648&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000643—000644.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Unter eindringlichem Hinweis auf ein notwendigesvolles deutsches Vertrauen, das allein den Erfolg einer gemeinsamen Kampfführung herbeiführen könne, hat Nedic den Antrag gestellt auf : &lt;/br&gt; a) Sofortlieferung von 3 Mill. Schuss Inf.Munition, deren Verteilung er sich vorbehälten werde, &lt;/br&gt; b) Genehmigung der Sofortaufstellung eines 50 000 Mann zählenden serbischen Heereskörpers, dessen Rekrutierung aus den im Kampf erprobten Cetnik–Verbänden des Draja Mihailovic erfolgen soll, &lt;/br&gt; c) Waffenlieferung hierzu einschl. schwerer Waffen. &lt;/br&gt; 3.) In eingehender Aussprache zwischen O.B.Südost, Mil.Bef.Südost und den Sonderbevollmächtigten des Auswärtigen Amtes für den Südosten wurde festgestellt und wird hiermit gemeldet : &lt;/br&gt; a) Die Entwicklung der kommunistischen Gefahr in und um Serbien verlangt die Nutzbarmachung aller antikommunistischen Kräfte, &lt;/br&gt; b) eine grundsätzliche Ablehnung des Nedic–DM–Angebotes führt zwingend : &lt;/br&gt; b1) zu einer Einstellung aller Serben insbesondere der kampfwilligen Verbände gegen die Besatzungsmacht, &lt;/br&gt; b2) für den Fall einer generellen Absage zu einem Abgleiten einzelner Cetnikteile zum kommunistisch verseuchten V.B.–Heer, &lt;/br&gt; b3) zu weiteren Grosserfolgen der gut ausgerüsteten Tito–Banden gegen die schwachen DM–Verbände im serbischen Raum, &lt;/br&gt; b4) zu einer endgültigen Unterbindung aller Verkehrswege insbesondere nach Griechenland. &lt;/br&gt; b5) zu einem Ausfall der für Wehrmacht und Heimat notwendigen kriegswirtschaftlichen Ausnutzung des Landes (Getreide, Holz, Antimon, Kupfer, Chromerz).&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posle sastanka u Ražani, postojala je stalna veza između štaba DM i Nedićeve vlade. Glavni posrednik u svemu ovome bio je [[Milan Aćimović]]. Za delegata za vezu sa Nedićem, Draža Mihailović je odredio kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]], a Nedić Iliju Mihailovića. Došavši u Beograd, Predrag Raković se nastanio kod Milana Aćimovića i svakodnevno odlazio generalu Nediću. Raković je koordinirao rad oružanih odreda Nedićeve vlade i Mihailovićevih jedinica u borbi protiv NOP-a u Srbiji. Preko Rakovića, Milan Nedić je upućivao oružje i municiju za Mihailovićeve jedinice. Ubrzo po njegovom dolasku u Beograd, Nedić je Rakovića doveo u vezu sa komandantom Jugoistoka generalom Felberom i njegovim načelnikom štaba Gajtnerom. Od tada je kapetan Raković održavao vezu i između generalâ Felbera i Mihailovića, koristeći se tom vezom za dobijanje oružja i municije, ali i za efikasnije koordiniranje borbenih dejstava nemačkih i četničkih jedinica u Srbiji u borbama protiv NOVJ.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;

U narednom periodu, Dragomir Jovanović je nastavio održavati kontakte sa ravnogorskom organizacijom. Prema ličnom priznanju pred isljednicima [[OZNA]]-e, vrlo brzo je ugovorio i svoj sastanak sa generalom Mihailovićem. Jovanović svjedoči da se taj sastanak odigrao 28. avgusta, u [[Pranjani]]ma kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]]. Tom prilikom, navodno je Mihailovića informisao o pripremama Njemaca za povlačenje i prenio mu informacije o oskudnim vojnim jedinicama kojima je u tom trenutku okupator raspolagao.&lt;ref&gt;Радосав Р. Туцовић, Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 292.&lt;/ref&gt;

=== Nemačka ocena Mihailovića ===
[[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan Wrede i četnički komandanti [[Nikola Kalabić]], Dragoslav Račić i [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;]]

Neposredno uoči sastanka između Nedića i Mihailovića, u [[Topola|Topoli]] se 11. avgusta 1944. odigrao sastanak između predstavnika nemačke komande Jugoistoka i predstavnika Draže Mihailovića, na kome je major [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] [[Dragoslav Račić]] uverio nemačke predstavnike u spremnost na saradnju Mihailovićevog pokreta sa nemačkim okupatorom:
{{izdvojeni citat|Političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno se izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju. Oni predlažu stvaranje jednog nacionalnog fronta koji bi obuhvatio Srpsku državnu stražu, Srpski dobrovoljački korpus, formacije Draže Mihailovića i sve nacionalne snage orijentisane protiv komunista. Pokret Draže Mihailovića je spreman da ide u celosti u ovaj front. Osnovni zadatak je opšta mobilizacija i stvaranje jedne srpske nacionalne armije, za uništenje komunizma u Srbiji. Kada komunizam u Srbiji bude pobeđen, DM—pokret je spreman da se uključi prema naređenju nemačkog rukovodstva na Balkanu i ma gde drugo.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=535&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000501.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1069.&lt;/ref&gt;}}

Na istom sastanku, kapetan knez Vrede (Rittmeister Fürst Wrede) sumirao je prijedloge predstavnika Draže Mihailovića na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|1) DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[adolf Hitler|firera]] za jugoistočni prostor.

2) On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga.

3) Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom.

4) DM moli da sam ostane u ilegali.

5) Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama.

6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230818195525/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm |date=2023-08-18 }}, str. 1070.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. &lt;/br&gt; 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. &lt;/br&gt; 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. &lt;/br&gt; 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können &lt;/br&gt; 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. &lt;/br&gt; 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

[[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|thumb|175px|Vođa [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Adolf Hitler]] smatrao je Dražu Mihailovića nepouzdanim i dopuštao je samo taktičku saradnju sa četnicima u borbi protiv partizanskog pokreta.]]
Sledeće sedmice, 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Mihailovićevi predlozi:
{{izdvojeni citat|
a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca.&lt;br/&gt; b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. &lt;br/&gt; c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. &lt;br/&gt; d) Draža Mihajlović moli, da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. &lt;br/&gt; e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća.&lt;br/&gt; f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. &lt;br/&gt; g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. &lt;br /&gt; h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=570&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000565—000566.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: &lt;/br&gt; a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. &lt;/br&gt; b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. &lt;/br&gt; c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. &lt;/br&gt; d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. &lt;/br&gt; e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. &lt;/br&gt; f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. &lt;/br&gt; g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. &lt;/br&gt; h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072.&lt;/ref&gt;}}

Na sastanku je specijalni nemački izaslanik za Balkan [[Hermann Neubacher]] ocenio da obećanja Draže Mihailovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on „da je toliki antikomunista, da je usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora pred slogom s crvenom stranom“. Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. U izvještaju sa sastanka naglašava se da „treba pozdraviti predlog za formiranje srpskog jedinstvenog fronta“,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072-1080.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=584&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000579.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Vorschlag zur Bildung einer serbischen Einheitsfront ist zu begrüssen.&quot;}})&lt;/ref&gt; te zaključuje sljedeće:
{{izdvojeni citat|Svaki dogovor s D. Mihailovićem mora da dovede do odluka koje će imati naročiti profil. Namera D. Mihailovića, da sam ostane u pozadini a Nedića da upotrebi kao reklamnu tablu, politički nam nije nepoželjna.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=578&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000573.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Jede Besprechung mit D.M. muss zu profilierten Entscheidungen führen. Die Absicht D–M.'s, selbst im Hintergrund zu bleiben und Nedic als Aushängeschild zu benutzen, ist uns politisch nicht unerwünscht.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U dnevnom izvještaju Operativnog odeljenja [[Beograd]] — [[Dedinje]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 17. avgusta 1944, konstatuje se da „vojno-politička situacija na Jugoistoku trenutno se karakteriše sa dva teška vojnopolitička problema“, te da je drugi „problem“ — četnička ponuda kvislinškim i okupacionim vlastima:
{{izdvojeni citat|Ponuda Draže Mihailovića da se četničke jedinice potčine nemačkom komandovanju za zajedničku borbu protiv komunista i njegov zahtev za oružjem. Draža Mihailović se pri tom oficijelno priključio ministru predsedniku Nediću, koji je bio zamolio za razgovor sa komandantom Jugoistoka. Prijem srpskog ministra-predsednika Nedića kod komandanta Jugoistoka utvrđen je za 17. 8. uveče. Pre toga održan je razgovor, pod rukovodstvom general-feldmaršala barona fon Vajksa, o ponudi za pregovore Draže Mihailovića. Učesnici ovog sastanka su bili:

Gospodin general-feldmaršal baron fon Vajks, naročiti opunomoćenik Ministarstva inostranih poslova ministar Nojbaher, vojnoupravni komandant Jugoistoka general pešadije Felber, general-major Gajtner, načelnik Operativnog odeljenja generalštabni pukovnik Zelmajer, koji zastupa načelnika štaba komandanta Jugoistoka, načelnik Obaveštajnog odeljenja generalštabni potpukovnik Harling, ađutant komandanta Jugoistoka potporučnik Riter.

Gospodin komandant i ministar Nojbaher izjasnili su se za prihvatanje ponude o pregovorima sa Dražom Mihailovićem.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311,  Roll 190, frames no. 000952—000953.]&lt;/ref&gt;}}

General [[Hermann Behrends]], viši vođa [[Schutzstaffel|SS]] i policije u okupiranoj Srbiji, u izvještaju poslatom Vrhovnoj komandi Wehrmachta za period od 1. do 31. avgusta 1944. godine, svojim pretpostavljenim dostavlja podatke o sastanku Nedića sa Mihailovićem, kao i o Nedićevom zahtjevu za formiranjem „srpske nacionalne vojske“ upućenom Komandi Jugoistoka:
{{izdvojeni citat|Crvena opasnost, koja počinje sve više da preti, a prema kojoj se srpski narod i danas još u svojoj pretežnoj većini drži negativno, ubrzala je, pre svega, u nacionalnim krugovima razvoj, koji pod zanemarivanjem svih dosada postojećih suprotnosti, hoće da stvori mogućnost efikasne odbrane stvaranjem jednog nacionalnog bloka. Kako kod pokreta DM, tako i kod rukovodstva Srpskog dobrovoljačkog korpusa, ispoljile su se u izveštajnom periodu težnje istoga pravca i u velikoj meri dovele do zbližavanja između ovih dosada neprijateljskih nacionalnih grupa. Takođe i Nedićeva vlada je u toku ovog razvoja otkrila svoje dosada manje ili više ilegalne veze sa pokretom DM-a i sada uspostavila zvaničan dodir sa pokretom DM-a. Ovaj osnovni unutrašnjo-politički preokret došao je do vidljivog izraza sastankom između ministra pretsednika Nedića i Draže Mihajlovića, koji je održan 12 i 13.8. u Donjoj Šatornji. Prilikom ovog razgovora očigledno je došlo do sporazuma, koji je imao za posledicu da se srpska vlada sada u velikoj meri i javno identifikuje sa željama pokreta DM-a. Nekoliko dana docnije, usledila je poseta cele vlade Vojnom zapovedniku za Jugoistok, prilikom koje je ministar pretsednik Nedić ultimativno tražio formiranje, opremanje i naoružavanje jedne srpske nacionalne vojske od približno 50.000 ljudi, čiji bi temelj, izgleda, obrazovao Srpski dobrovoljački korpus, a u koju bi se uključili borbeni odredi pokreta DM.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.&lt;/ref&gt;}}

General Behrends je zabilježio i da se u [[Šumadija|Šumadiji]], nadomak [[Beograd]]a, provodi „velika akcija“ protiv jedinicâ NOVJ, u kojoj učestvuju združene snage [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, kvislinških trupâ i okupatora:
{{izdvojeni citat|''Situacija kod neprijatelja u Srbiji'':

''Okrug Beograd'': &lt;br /&gt; ''Komunisti'': Znatno pojačana dejstva Šumadijske, Kosmajske i Podunavske brigade u prostoru Sopot — Lazarevac — Aranđelovac — Azanja — Drugovac. Prepadi na opštine, uništenje znatnog broja vršalica, ubistva činovnika i pojedinih seljaka. U dva maha infiltriranje komunističkih bandi iz Srema u jačini od 150—200 ljudi preko Save na prostoru zapadno od Umke. Obrazovanje baza komunističke delatnosti na planini Kosmaj kao i u prostoru Azanje.
 
''DM'': Neprekidne borbe protiv gore navedenih komunističkih bandi. Velika akcija komandanta DM-a, majora Kalabića, sa oko 4.000 ljudi, potpomognuta Srpskim dobrovoljačkim korpusom — Srpskom državnom stražom i nemačkim jedinicama, još je u toku.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.&lt;/ref&gt;}}

I Hermann Neubacher se u svojim memoarima osvrnuo na uspostavljanje »antikomunističkog fronta«, kao i na sastanak Nedića i Mihailovića: 
{{izdvojeni citat|Crvena armija napredovala je i približavala se granicama Srbije, Tito je postajao sve moćniji na čitavom jugoslovenskom prostoru, pa je u toj situaciji Nedić hteo da sebi osigura pozicije time što će da se poveže sa svojim jačim, nacionalističkim konkurentom, sa Dražom. S druge strane, Mihailoviću je, takođe, bio potreban Nedić, premda ga nije ozbiljno uzimao kao budući faktor moći, ali se nadao da će uz njegovu pomoć da se dokopa nemačkog oružja, pre nego što započne povlačenje Vermahta iz Srbije. U avgustu 1944. došlo je do susreta Nedića i Draže Mihailovića. Oni su se sreli u prostoriji koja je bila potpuno zamračena. Na taj način, niko od njih dvojice nije mogao da dokaže da su se stvarno sreli. I ovo je tipično za balkanske metode zavere. Komunisti su pretili da će da zavladaju celom zemljom, i zato je Mihailović zahtevao od Nedića da mu pruži finansijsku pomoć, te da pokuša sve da bi od Nemaca dobio toliko oružja da može da naoruža pedeset hiljada svojih pristalica. Na taj bi se način Nedić iskupio kod četnika i boraca pokreta otpora, jer je prethodno godinama sarađivao sa Nemcima. Tako bi se stvorio zajednički antikomunistički front.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, strane 158—159.&lt;/ref&gt;}}

Zabrinutost najviših njemačkih instanci uslovljena prodorom snaga [[NOVJ]] s juga, tj. iz pravca [[Crna Gora|Crne Gore]], bila je očigledna. U procjeni situacije u Srbiji od 9. avgusta 1944. godine, feldmaršal [[Maximilian von Weichs]], komandant Jugoistoka, zapisuje sljedeće:
{{izdvojeni citat|U Srbiji upad više Titovih operativnih jedinica. U prostoru između Ibra i Morave jake crvene snage iz Crne Gore nalaze se u napredovanju protiv četničkih jedinica, policije, Srpskog dobrovoljačkog korpusa i bugarskih bataljona koji su im bačeni u susret. Radi se, što više ne predstavlja neki znak pitanja, o II korpusu sa oko 3 crvene divizije. Crvena 37. divizija nalaza se trenutno u napredovanju iz prostora severno od Prijepolja za Ivanjicu. Treba računati da će ona ubrzo dostići odsek Ibra severno od Ušća. Divizijama XII korpusa je pošlo za rukom, kako im je bilo i naređeno, da krenu maršem u pravcu severnog dela Crne Gore. Uprkos preduzetog gonjenja od strane 7. SS-divizije, mora se računati sa njihovim prispećem u predeo Pljevalja u toku par dana. Ukratko, dobila se slika o jednom velikom i skoro planskom toku Titove ofanzive, koja je već dugo očekivana u cilju zauzimanja južnog dela Srbije, čak i ako su pojedinačne jedinice koje učestvuju potučene i mada se XII korpus bori sa velikim poteškoćama oko snabdevanja. Na osnovu podataka iz pouzdanih izvora, može se zaključiti da crvene snage koje su prispele u Srbiju, posle njihovog sjedinjenja sa jedinicama Glavnog štaba Srbije, žele da se učvrste sa obe strane železničke pruge Stalać — Niš — Đevđelija i da glavne saobraćajne arterije Jugoistoka potpuno prekinu, te da južni deo Srbije isključe od svih uticaja četnika DM, kako bi ga učinili oblašću komunističkog gospodarenja.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1065&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311,  Roll 190, frames no. 000923—000924.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;In Serbien Einbruch mehrer Tito–Verbände. Im Raum zwischen Ibar und Morava starke rote Kräfte aus Montenegro im Vorgehen gegen die ihnen entgegengeworfenen Cetnik–Verbänden, Polizei, SFK und Bulgaren–Btlne. Es handelt sich fraglos um das II. Korps mit etwa 3 roten Divisionen. &lt;/br&gt; Die rote 37. Div. befindet sich z.Zt. im Vorgehen aus Raum nördlich Prije Polje auf Ivanjica. In Kürze ist mit ihrem Auftreten am Ibarabschnitt nördlich Usce zu rechnen. &lt;/br&gt; Den Divisionen des XII. Korps ist es gelungen, sich wie befohlen in Richtung N–Montenegro in Marsch zu setzen. Trotz sofort eingeleiterer Verfolgung durch Teile 7.SS–Div. muss mit Eintreffen in Gegend Pljevlja in wenigen Tagen gerechnet werden. &lt;/br&gt; Zusammenfassend ergibt sich das Bild eines in grossem fast planmässigen Verlaufs der seit langem erwarteten Tito–Offensive zur Inbesitznahme S–Serbiens, wenn auch einzelne der beteiligten Verbände angeschlagen sind und das XII. Korps mit grossen Versorgungsschwerigkeiten zu kämpfen hat. Aus sicheren Quellen kann geschlossen werden, dass die in Serbien eingetroffenen roten Kräfte nach ihrer Vereinigung mit den Verbände des Hauptstabes Serbien sich beiderseits der Eisenbahn Stalac – Nisch – Grdelica festsetzen wollen, um die Hauptverkehrsader des Südostens nachhaltig zu unterbrechen und Süd–Serbien unter Ausschaltung aller DM–Einflüsse zum kommunistischen Herrschaftsgebiet zu machen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nemačke snage u Srbiji sve do kraja leta 1944. nisu bile dovoljno velike kako bi same uspešno mogle zaustaviti nekoliko partizanskih ofanziva. Zbog toga je nemački okupator bio prinuđen da angažuje snage [[Bugari|bugarskog]] okupatora, zatim snage [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]], [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Srpska državna straža|SDS]]. O značaju koje su snage JVuO, SDK i SDS odigrale u ovim borbama kao pomoćne nemačke snage, svedoči jedan sumarni nemački izveštaj iz druge polovine avgusta 1944. u kome se navode gubici SDK, SDS i „lojalnih četnika” (jedinice JVuO koje su sarađivale sa okupatorom u vojnim akcijama) od 15. marta do 15. avgusta 1944. U izveštaju se navodi da su snage „lojalnih četnika” u tom razdoblju imale gubitke od 1.749 poginulih, 2.089 ranjenih i 120 nestalih, snage SDS (skupa sa [[Srpskom graničnom stražom]]) imale su gubitke od 160 poginulih, 120 ranjenih i 28 nestalih, dok su dobrovoljci izgubili 140 vojnika, uz 312 ranjenih i 89 nestalih.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000968.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 116.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 200.&lt;/ref&gt;

U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka upućenom 15. avgusta 1944. komandi Jugoistoka, navodi se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Sada je u toku formiranje nacionalnog srpskog jedinstvenog fronta protiv komunizma sa ciljem potpunog razumevanja između Nedićeve vlade i pokreta D. M. da se zajedničkom borbom spreči boljševizacija Srbije. Za vođenje ove borbe, uz formiranje nacionalne srpske armije, zahteva se od nemačkog Vermahta pomoć u opremi i naoružanju. Dok će onda vojni delovi srpskog nacionalnog pokreta biti spremni da se bezuslovno stave pod nemačku komandu, dotle je držanje političkog sektora još nejasno.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]&lt;/ref&gt;}}

Hermann Neubacher je, kao pristalica elastičnije politike prema Mihailoviću, sugerisao preko komande Jugoistoka da se od zaplijenjenog oružja, koje se nalazilo u [[Mađarska|Mađarskoj]], izvjesna količina dodijeli Mihailoviću. U izvještaju upućenom 16. avgusta 1944. [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru inostranih poslova Reicha, Neubacher posebno naglašava:
{{izdvojeni citat|Treba pretpostaviti da se Draža Mihailović poslednjih nedelja preko posrednika u velikoj meri složio i s Nedićem o opasnosti situacije i o potrebi za zajedničkim nastupanjem nacionalnih trupa. U svakom slučaju, i Nedić sa svojim sledbenicima ne vidi, već na osnovu slabljenja sopstvenog političkog položaja u zemlji, sada nikakav drugi put za spasavanje nacionalnog srpstva do pakta sa Dražom Mihailovićem.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, Mikroteka, N—T—312, rolna 780, snimak 371754.&lt;/ref&gt;}}

Milan Nedić se 18. avgusta 1944. na zajedničkoj sednici kvislinške vlade sa nemačkim glavnim komandantom za Jugoistok, garantovao je da će se pokret pod komandom generala Mihailovića suzdržati od &quot;neprijateljskih dejstava protiv Nemaca&quot;. Nedić je garantovao nemačkom okupatoru:
{{izdvojeni citat|Ljudstvo Draže Mihailovića u buduće će osiguravati bezbednost cesta, železnice, transporta žita, rudnika i ostale pogone koji su od značaja za Nemce. Srpske nacionalne jedinice su pod Nedićevom komandom, koga priznaje pokret Draže Mihailovića, spremne za odlučnu borbu protiv komunizma. Nedić je istovremeno izjavio da je samo u tom slučaju sposoban da preuzme odgovornost vlade, u koliko bude bezodvlačno potpomognut nemačkim oružjem...&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_230.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1081.&lt;/ref&gt;}}

U ratnom dnevniku&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt; komande Grupe armija »F« se navodi da se vrše posljednje pripreme za sastanak na vrhu u Berlinu (Hitler — Neubacher — von Weichs):
{{izdvojeni citat|
20. 8. 1944

Operativno odeljenje Beograd — Dedinje

18.15 časova:

Generalštabni major Brudermiler saopštava generalštabnom pukovniku Zelmajeru telefonski da je Vrhovna komanda Vermahta saglasna sa svim predlozima i da će tu svoju saglasnost potvrditi i telegramom.

Na pitanje generalštabnog majora Brudermilera po predmetu ponude Nedić—Draža Mihailović, generalštabni pukovnik Zelmajer mu je odgovorio da je komandant Jugoistoka dopisom Obaveštajno odeljenje/oficir Abvera str. pov. 6630/44 od 19. 8. 44 (uporedi operacijski dnevnik, prilog 143/VIII) izvestio Vrhovnu komandu Vermahta sledeće:

1.) šta je Draža Mihailović zahtevao preko Nedića,

2.) stav po ovom komandanta Jugoistoka,

3.) da general-feldmaršal baron fon Vajks i ministar Nojbaher žele da zajedno podnesu referat Fireru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1110&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000968.]&lt;/ref&gt;}}

U zabilješkama koje je osoblje komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichs]]a pripremilo za njegov sastanak s Hitlerom 22. augusta 1944. godine, razmotrena je vojno-politička situacija u Srbiji i Jugoslaviji. U dokumentu se daje ocjena dosadašnjih odnosa generalâ Nedića i Mihailovića i tvrdi da, iako je imao stanovite zadrške prema generalu Mihailoviću, general Nedić sada postao jedan od Mihailovićevih zagovornika pred Nijemcima, tako da se konačno može reći da postoji ujedinjeni srpski antikomunistički front u kojem Mihailović ima podršku više od „90% svih Srba“.&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=971&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000961.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Es muss als erwissen gelten, dass heute über 90% aller Serben hinter DM stellen. Wenn sich jetzt der Ministerpräsident Nedic, der sich bisher eine gewisse Zurückhaltung dem DM gegenüber auferlegte, vor diesen stellt und für ihn spricht, dann erscheint damit endgultig und offiziell die Versammlung aller Serben zum Kampf gegen den Kommunismus vollzogen.&quot;}})&lt;/ref&gt;

U vrijeme kad je von Weichs morao napustiti Beograd da podnese izvještaj Hitleru, došlo je do sastanka između Nedića i Mihailovića. Prema obavijesti&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=973&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000963.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;DM will sich aus Rücksicht auf die eigene Bevölkerung und im Hinblick auf die Zukunft wie bisher zurückhalten. Er will den Kampf gegen den Kommunismus führen, die politischen Bindungen zur Besatzungsmacht sollen Reservat des Ministerpräsidenten sein und bleiben.&quot;}})&lt;/ref&gt; koju je primio von Weichs, položaj dvojice generala u ovoj novoj kombinaciji bio je politički uvjetovan:
{{izdvojeni citat|Iz obzira prema srpskom narodu i s obzirom na budućnost, Draža Mihailović će kao i do sada ostati u pozadini. Borbu protiv komunizma vodit će ipak on, dok će političke veze sa okupacionom silom i dalje ostati u domeni predsjednika vlade Nedića.}}

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a za 22. avgust 1944. godine, preneseni su zaključci sa sastanka održanog u [[Berlin]]u između Adolfa Hitlera, Hermanna Neubachera i Maximiliana von Weichsa. Hitler je odbacio ideju Neubachera i von Weichsa  o naoružavanju armije od pedeset hiljada ljudi, zato što je po interese [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] smatrao opasnim potpuno zbližavanje Nedića i Mihailovića, dozvolivši ipak da se „delimično ispune srpske želje“:
{{izdvojeni citat|Nojbaher i general fon Vajks predočili su Fireru stanje u Srbiji: očekivani upad Tita u Srbiju i skoro povlačenje bugarskog okupacione vojske iz Srbije biće veoma nepovoljno po Vermaht, jer naše snage u Srbiji danas nisu dovoljne da se efikasno suoče sa novonastalom situacijom. Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela. Da je došlo do jedinstva između Nedića i Mihailovića znači da je došlo do ujedinjenja svih Srba i obojici to obezbeđuje podršku 90% naroda.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (“Susret Tita sa Čerčilom u Rimu“)}}

Dakle, uprkos zalaganju nemačke komande Balkana, nemački vrhovni vođa [[Adolf Hitler]] je 22. avgusta 1944. odbacio Mihailovićevu inicijativu, ocenjujući da će to oružje &quot;jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca.&quot; On je odobrio samo taktičku saradnju sa četnicima.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%A5%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BE_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%9A%D0%B5_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_22.8.1944 Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944.]{{dead link}}&lt;/ref&gt;

28. avgusta 1944, Operativno odjeljenje Beograd — Dedinje Armijske grupe »F« obavještava nadležne u Berlinu da Nedić, i pored Hitlerove suzdržanosti, insistira na ustupanju neophodnog oružja četnicima:
{{izdvojeni citat|Kod srbijanskih četnika nervoza je u porastu zbog razvoja situacije u Rumuniji i Bugarskoj. Predsednik vlade Nedić je ipak juče izjavio da će i dalje ostati lojalan prema nama (generalštabni potpukovnik fon Harling: Nedić vrši najoštriji pritisak da se izda obećano oružje odredima Draže Mihailovića).&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=24&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000018.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bei dem serbischen Cetniks zunehmende Nervosität infolge der Entwicklung der Lage in Rumänien und Bulgarien. Ministerpräsident Nedic hat jedoch gestern erklärt, dass er weiter zu uns lojal stehen werde. (Oberstlt.i.G.v.Harling: Nedic drängt schärfstens nach zugesagter Waffenlieferung an die DM—Verbände.)&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nasuprot Hitlerovom mišljenju, Nojbaher je [[30. 8.|30. avgusta]] i dalje tvrdio da Draža Mihailović, poput Milana Nedića, verno služi nemačkim interesima, i da se &quot;do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru&quot;. To isto smatra i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm |title=Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

=== Posljedice sporazuma ===

[[26. 8.|26. avgusta]] 1944. godine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska izbeglička vlada]] priznala je [[Josip Broz Tito|Tita]] za svog legitimnog predstavnika i vođu, a [[Ivan Šubašić]] je zadržao mesto predsednika Jugoslovenske izbegličke vlade. Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga zapazila je tom prilikom:
{{izdvojeni citat|Sporazum Tita sa londonskom vladom u izbjeglištvu značio je težak, ako ne i smrtonosni udarac za Nedićevu vladu i četnike.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt; &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Einigung Titos mit der Londoner Exilregierung bedeutete einen schweren, wenn nicht tödlichen Schlag für die Regierung Nedic und die Cetniks.&quot;}})}}

Na osnovu avgustovskog sporazuma sa Nedićem, Mihailovićevim četnicima je isporučena veća količinu oružja, municije i opreme, iz nemačkih magacina.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;

Odluka o objedinjavanju svih domaćih antipartizanskih snaga i njihovom ulasku u sastav JVuO donijeta je na sastancima između predstavnika kvislinške vlade i kvislinških vojnih formacija sa predstavnicima JVuO, održanim početkom septembra, najprije u [[Beograd]]u, potom u [[Pranjani]]ma.

Na inicijativu Nedićevog ministra prosvete [[Velibor Jonić|Velibora Jonića]], 2. septembra održan je u Beogradu sastanak na kome su se okupili komandant SDK general [[Kosta Mušicki]], komandant SDS general [[Borivoje Jonić]], bivši komandant SDS general [[Stevan Radovanović]], povjerenik JVuO za Beograd Ivan Pavlović, [[Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, kao i upravnik grada Beograda [[Dragomir Dragi Jovanović]]. Prema Jonićevu svjedočenju pred istražnim organima po završetku rata, glavna tema sastanka je bilo vojničko objedinjavanje i izrada zajedničkog plana za „odbranu Beograda i sprečavanje nereda na taj način što će se onemogućiti pobuna komunista i simpatizera NOP-a u Beogradu, što će se oduzeti od Nemaca vojni i značajni objekti da ne bi bili bačeni u vazduh, jednom rečju da se Beograd vojnički osvoji i na taj način spreči ulazak NOV-a i Crvene Armije... Računalo se posle toga da se pozove i kralj, obrazuje vlada i cela Jugoslavija stavi pod njegovom upravom...“&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2020, str. 240-241.&lt;/ref&gt;

Istog dana, neposredno nakon ovog sastanka, komandant SDS Borivoje Jonić (rođeni brat ministra Velibora Jonića) izdao je „Instrukciju za rad SDS“. General Borivoje Jonić navodi da se „jednodušno i spontano, ceo Srpski narod opredelio za Kralja, monarhiju i slobodnu i nezavisnu državu, zasnovanu na demokratskim principima“. U „Instrukciji“ piše:
{{izdvojeni citat|U vezi s tim i sve današnje oružane Srpske snage ujedinjene su i bore se na braniku Srpskog nacionalizma. Svaka Srpska nacionalna oružana snaga ima za sobom svoj rad, život i borbu. Svaka od njih imala je i opravdanih razloga za svoje ustrojstvo i današnje postojanje. Sve postojeće male razlike u zadatku i dodeljenoj ulozi u završnici ovog rata nestale su, '''TAKO DA DANAS IMAMO JEDNU JEDINSTVENU I NEDELJIVU SRPSKU VOJSKU''', sa kojom hteli — ne hteli, moraju računati svi naši prijatelji i neprijatelji... U ostvarenju postavljenog jednog cilja, vođeni jednom idejom vodiljom, jednodušni i ujedinjeni, svi Srpski oružani odredi — '''NACIONALNI ČETNICI, STRAŽARI, GRANIČARI, DOBROVOLJCI I GARDISTI''', dobili su i u završnici rata svaki svoju ulogu i svoj zadatak... Na Srpsku državnu stražu se računa da ona u interesu Kralja, Otadžbine i naroda mora svoj zadatak u potpunosti da izvrši.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 140–4–3, Instrukcija za rad SDS, 2. septembar 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 241.&lt;/ref&gt;}}

Već narednog dana, 3. septembra, general Jonić je izdao naredbu u kojoj najprije konstatuje da „u poslednje vreme dešava se, da pojedini oficiri i ostali pripadnici SDS, dobijaju neposredno naređenje od pojedinih četničkih komanada na terenu da pređu na službu u četničke jedinice“. Stoga, general Jonić podcrtava svojim potčinjenim da je „Načelnik štaba Vrhovne komande, armiski đeneral Gospodin Draža Mihailović saopštio Pretsedniku Srpske vlade: da oficiri i svi ostali pripadnici SDS imaju ostati na službi u SDS, da nije potrebno da pomenuta lica prelaze u sastav četničkih jedinica bez njegovog zahteva upućenog Pretsedniku Srpske vlade i po dobivenoj saglasnosti Pretsednika Srpske vlade“.&lt;ref&gt;VA, NdA, 140–4–4, Komanda SDS svim štabovima i jedinicama SDS, 3. septembra 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 242.&lt;/ref&gt;

Nakon sastanka od 2. septembra, 6. septembra je uslijedio novi sastanak. Na poziv ravnogorske komande Beograda, u selo Pranjani (nedaleko od [[Ravna gora|Ravne gore]], blizu [[Čačak|Čačka]]) su došli predstavnici svih kolaboracionističkih vojnih formacija na sastanak sa Dražom Mihailovićem. Predstavnik SDK je bio kapetan Radoslav Protić, ispred SDS je bio prisutan major Ljubiša Mikić, dok je [[Srpsku graničnu stražu]] predstavljao major Dragiša Jevtić. Pored Mihailovića, ispred Vrhovne komande JVuO, sastanku su prisustvovali potpukovnici [[Mirko Lalatović]] i [[Luka Baletić]]. Kako navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićev]] sekretar [[Boško Kostić]], Mihailović je tada donio odluku o objedinjavanju svih „nacionalnih snaga“ i njihovom ulaženju u sastav Jugoslovenske vojske u otadžbini. Sve tri kolaboracionističke formacije trebalo je privremeno da zadrže svoju strukturu i starješinski kadar.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 242—243.&lt;/ref&gt;

Kostić bilježi i riječi Draže Mihailovića sa sastanka:
{{izdvojeni citat|Ovom prilikom đeneral Draža Mihajlović je rekao delegatima: &lt;br /&gt; „Vi legalni odredi treba da činite jezgro naše buduće vojske...“&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 165.&lt;/ref&gt;}}

[[6. 9.|6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] je stavljena pod komandu generala [[Dragoljub Mihailović|Dragoljuba Mihailovića]].&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221024030236/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm |date=2022-10-24 }}, str. 211-212.&lt;/ref&gt; Sjutradan je general [[Miroslav Trifunović|Miroslav Trifunović Dronja]], četnički komandant Srbije, radiogramom obavijestio Dražu Mihailovića:

{{izdvojeni citat|Na dan 6. septembra 1944. javio mi se komandant Srpske državne straže đeneral Borivoje Jonić, koji mi je stavio pod komandu Srpsku državnu stražu. To isto je učinio i đeneral Kosta Mušicki sa svojim dobrovoljcima.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]&lt;/ref&gt;}}

Samo dan ranije, general Draža Mihailović primio je u Koceljevi kod [[Šabac|Šapca]] generala Kostu Mušickog i razgovarao s njim o koordiniranju dejstava snagâ JVuO i SDK u borbi protiv NOVJ.&lt;ref name=&quot;Milan Borković 1944&quot;&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 166.&lt;/ref&gt;

General Miroslav Trifunović je 7. septembra 1944. obavijestio potčinjene da je Srpska državna straža u potpunosti integrisana u Mihailovićevu JVuO, i da će nadalje biti pod njegovom neposrednom komandom:
{{izdvojeni citat|Pošto je SDS ušla u sastav naše vojske i dobila specijalan zadatak, to zabranjujem pozivanje i uzimanje oficira, podoficira i vojnika iz njenog sastava bez moga odobrenja.

Isto tako zabranjujem uzimanje prevoznih sredstava i oružja SDS.

Ako se gde desio koji slučaj pozivanja i uzimanja ljudstva, ono se ima odmah vratiti u svoju jedinicu. Naročito odmah vratiti oduzeto oružje i prevozna sredstva jer se na njih računa pri izvršenju datog im zadatka.

Straža stoji u pogledu zadataka pod mojom komandom i ako se ima potrebe za njeno korišćenje tražiti ga od mene.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 38/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Obaveštenje štaba Komande Srbije od 7. septembra 1944. potčinjenim jedinicama o ulasku jedinica Srpske državne straže u sastav četničkih jedinica pod komandom štaba Komande Srbije], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 61.&lt;/ref&gt;|General [[Miroslav Trifunović]], komandant Srbije JVuO}}

Poslije sastanka u Pranjanima, 8. septembra 1944. godine, komandant Srbije JVuO general Miroslav Trifunović iznova je naredio da se „ništa ne uzima od Srpske državne straže“ jer „ovi delovi oružane sile imaju se smatrati kao naše jedinice. Svako vrbovanje, odvođenje i primanje pripadnika Državne i Granične straže ima se potpuno obustaviti.“&lt;ref&gt;Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 77–4–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 312, fus. 831.&lt;/ref&gt;

I njemački je okupator registrovao stavljanje srpskih kvislinških formacijâ pod komandu generala Mihailovića. Tako će se na kraju jednog izvještaja o situaciji u okupiranoj Jugoslaviji od 8. novembra 1944, sačinjenog za potrebe [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] u vrijeme povlačenja s [[Balkan]]a, naći i sljedeći podatak: „Potvrđeno: General Jonić prenio 12. IX naređenje generala Mihailovića Srpskoj državnoj straži.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=707&amp;rec=311&amp;roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001193.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bestätigt: General Jonic, übermittelte 12.9. Befehle des General Mihajlovic an die SSW.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Nakon što su jedinice [[Prvi proleterski korpus NOVJ|Prvog proleterskog korpusa NOVJ]] zauzele [[Požega|Požegu]], major [[Dragoslav Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]], elitne četničke formacije tokom [[Bitka za Srbiju|bitke za Srbiju]], izdao je potčinjenim komandantima sljedeće naređenje:
{{izdvojeni citat|Prva, šesta i 37. komunistička divizija sa glavninom svojih snaga nalazi se južno od Užica u oblasti Čajetine. Sa prednjim delovima komunisti su blokirali Užice i zauzeli Požegu držeći i položaje između Požege i Užica.

U Užicu nalaze se jedan bataljon Nemaca, jedan Bataljon Dobrovoljaca i bataljon SDS. Na Jelovoj Gori Zlatiborski korpus. U oblasti Karana naš četvrti jurišni korpus, a između Karana i Požege Zapadno Moravska grupa kapetana Miloševića. U Jančićima novoformirani prvi korpus.

Iz Čačka danas su krenuli dva bataljona Nemaca. U Čačku kao rezerva ostaju dva bataljona dobrovoljaca.

Četvrta grupa jurišnih korpusa izvršiće koncentrični napad na Požegu, gde će se koncentrisati naše snage i produžiti u pravcu Užica.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_58.htm Zapovest Štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 4. septembra 1944. komandantima 1, 3. i 5. jurišnog korpusa i Šumadijske brigade za napad na jedinice 1. proleterskog korpusa NOVJ u rejonu Užičke Požege], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 58, strane 201—205.&lt;/ref&gt;|Major [[Dragoslav Račić|Dragoslav S. Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]]}}

Kako bi naglasio strateški značaj ponovnog zauzimanja Požege za održanje ravnogorskih četnikâ u Srbiji, njihovom ključnom uporištu, major Račić je istog dana (4. IX), kada je formirana operativna grupa od 1500 ljudi iz sastava 1. ravnogorskog korpusa JVuO, u direktivi&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 77, registarski broj 48/3.&lt;/ref&gt; tim povodom zapisao: „Po padu Požege udruženim snagama očistiće se prostor do Užica odakle će se preduzeti opšta akcija svih antikomunističkih snaga prema Zlatiboru i prema Višegradu za tučenje komunističkih snaga i izbacivanje iz Srbije. Naša ideja manevra je tući komuniste u oblasti Požege i Užica, a potom prikupiti sve snage za dalje uništenje crvenih na prostoru Srbije... '''Prema tome borba u koju stupamo je odlučujuća za Srbiju, odlučujuća za Jugoslaviju i za ceo Balkan, jer od naše pobede ili poraza i od brzine rada zavisi da li će na naše tlo Amerikanci ili Sovjeti'''.“

U ovom periodu, ravnogorski odredi su pomagali i mobilizaciju snaga Vlade nacionalnog spasa. Prema naredbi od 25. avgusta 1944. ponovo je formiran 1. bataljon SDS u Beogradu. 3. septembra 1944, popunu u ljudstvu za 1. bataljon obezbijedio je kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Gorske garde]] JVuO. Ovaj je bataljon 5. septembra upućen u [[Sopot]], da bi već sljedećeg dana ušao u sastav JVuO. Na licu mjesta su od ovog bataljona stvorena dva i upućena ka [[Aranđelovac|Aranđelovcu]], ali su kasnije uništena od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]].&lt;ref&gt;Kоста Николић, Историја Равногорског покрета 1941-1945, књига друга, Београд, 1999, стр. 243-244, 268.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Борис Томанић, Горска гарда Њ. в. краља Петра Другог у орашачком срезу. Формација, борбе, злочини. Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 129.&lt;/ref&gt;

I u Šabačkom okrugu, shodno sporazumu sa komandantom III puka SDK, ravnogorske okružne vlasti su po naređenju majora Dragoslava Račića, komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, odobrile mobilizaciju 520 ljudi za popunu III dobrovoljačkog puka u [[Šabac|Šapcu]].&lt;ref&gt;AVII, Ča, kut. 77, reg. br. 42/3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2011, стр. 346.&lt;/ref&gt;

Kolaboracija jedinica Srpskog dobrovoljačkog korpusa sa snagama JVuO pod komandom Draže Mihailovića dostigla je vrhunac tokom ključne bitke za oslobođenje Srbije. Riječ je o [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], u kojoj su četnici bili poraženi te praktično izbačeni iz Srbije. Naime, u blizini [[Valjevo|Valjeva]], 11. septembra 1944. partizani su napali kolonu u kojoj se nalazio Dragoljub Mihailović, četnička Vrhovna komanda, [[Centralni nacionalni komitet]] i američka vojna misija sa pukovnikom [[Robert Harbold McDowell|McDowellom]] na čelu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_72.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLOM NJEMAČKO-ČETNIČKE OBRANE U ZAPADNOJ SRBIJI]&lt;/ref&gt; Jedinice NOVJ su nastavile da gone ovu četničku grupu i 13. septembra opkolili su Mihailovića na sektoru [[Divci]]—[[Mionica]]. Našavši se u gotovo bezizlaznoj situaciji, Mihailović se radio-vezom obratio za pomoć [[Kosta Mušicki|Kosti Mušickom]], komandantu SDK. General Mušicki je telefonom naredio III bataljonu Prvog puka SDK iz Valjeva da krene Mihailoviću u pomoć. Ljotićevci su stigli u posljednji čas i znatno pomogli četnicima s Mihailovićem na čelu da se izvuku iz partizanskog obruča i upute prema [[Koceljeva|Koceljevi]].&lt;ref&gt;Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 287.&lt;/ref&gt; Ovom prilikom, partizani su zaplijenili arhive četničke Vrhovne komande i Centralnog nacionalnog komiteta.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/77.htm Đorđe Orlović: Šesta lička proleterska divizija „Nikola Tesla“, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd, 1990, str. 424.]&lt;/ref&gt;
[[Datoteka:Dimitrije Ljotić i supružnici Dragojla i Milovan Popović izlaze iz Zavoda za prinudno vaspitanje omladine.png|200px|mini|desno|Supružnici Dragojla i Milovan Popović u društvu Dimitrija Ljotića prilikom njegove posjete Zavodu za prinudno vaspitanje omladine u Smederevskoj Palanci.]]

[[Milovan Popović]], upravnik [[Zavod za prinudno vaspitanje omladine|Zavoda za prinudno vaspitanje omladine]] u [[Smederevska Palanka|Smederevskoj Palanci]] i simpatizer Ljotićevog [[ZBOR]]-a, napustio je Zavod 10. septembra 1944. i pridružio se Mihailovićevim četnicima, dok je Zavod formalno prestao da postoji 3. oktobra 1944.&lt;ref&gt;Александар Стојановић, Завод за принудно васпитање омладине у Смедеревској Паланци: старе контроверзе и нова тумачења. Институт за новију историју Србије, 2016, стр. 61.&lt;/ref&gt; 4. septembra 1944, upravnik Milovan Popović depešom obavještava Velibora Jonića, ministra prosvete i vera u vladi Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|Čast mi je izvestiti Vas da sam u vezi Vašeg strogo poverljivog akta br. 16 od 30 avgusta 1944 godine poslao danas u srpske oružane odrede po dobrovoljnoj prijavi i slobodnom izboru 104 pitomca i to: u Srpski dobrovoljački korpus 53, u Srpsku državnu stražu 26 i u odrede Draže Mihailovića 25.&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, док. бр. 653, стр. 548.&lt;/ref&gt;}}

Prije rata, Milovan Popović se nalazio na čelu [[Antikomunističke lige]],&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 498, фус. 187.&lt;/ref&gt; a bio je i asistent na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu]] u Beogradu. Popović je bio jedan od organizatora [[Antimasonska izložba|Antimasonske izložbe]] oktobra 1941. Zavod za prinudno vaspitanje omladine bio je specijalni logor za izolaciju i ideološku indoktrinaciju prokomunističke omladine, formiran od strane kvislinških vlasti u Smederevskoj Palanci, 22. septembra 1942. Osnivanje logora bilo je omogućeno Uredbom o prinudnom vaspitanju omladine (15. jul 1942), koju je potpisao predsednik kvislinške vlade Milan Nedić. Tokom dve godine postojanja logora, kroz to mesto za izolaciju prošlo je 1.270 omladinaca i omladinki, od kojih je skoro polovina bila iz Beograda (mahom aktivisti i aktivni simpatizeri srednjoškolske organizacije [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a). Zatvorena omladina je bila podvrgnuta sistematskom ideološkom prevaspitanju, koje su vršili logorski „vaspitači“ – pripadnici organizacije NP Zbor. Zamenica upravnika logora i upravnica ženskog dela logora bila je Popovićeva supruga, Dragojla Ostojić Popović.&lt;ref&gt;Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44. Priručnik za čitanje grada. Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2016, str. 71-72.&lt;/ref&gt; Upravnik Popović je tretman zatočenika Zavoda okarakterisao kao „blag režim, ali uvek pod znakom mača“.&lt;ref&gt;Александар Стојановић, н. ч., стр. 52.&lt;/ref&gt; U depeši poslatoj 21. marta 1945. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]], general Mihailović o Popoviću zapisuje kratku opasku: „Potpukovnik Milovan Popović, zabušant, neupotrebljiv.”&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]&lt;/ref&gt; Popović je ostao u JVuO sve do kraja rata i poginuo je 1945. godine u [[Bosna (regija)|Bosni]] kao četnički odmetnik.&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 298.&lt;/ref&gt; Isljednik IV (antikomunističkog) odseka beogradske Specijalne policije [[Sergije Golubjev]] posvjedočio je poslije rata o Popovićevoj pogibiji u redovima JVuO:

{{izdvojeni citat|Znam da je logor u Smederevskoj Palanci bio raspušten 1944. godine... Upravnik istog Popović (Milovan) sa odredom straže koja je čuvala logor i sa nekoliko vaspitača pobegao [je] iz logora i priključio se štabu DM. Prilikom nekog napada on je poginuo, dok je njegova žena dr Dragojla uspela da pobegne u Nemačku, gde sam je lično video u Beču.&lt;ref&gt;Историјски архив Београда, 4224/МГ — 626.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 367, фус. 791.&lt;/ref&gt;}}

Boško N. Kostić, lični sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio je u emigraciji zapis o Popovićevom prisustvu u Mihailovićevom štabu.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 215.&lt;/ref&gt; On navodi da je Mihailovića zamolio da Popović, zajedno s njim (Kostićem) pođe za [[Slovenija|Sloveniju]], gdje su se okupile sve nacionalne snage pod komandom generala [[Miodrag Damjanović|Miodraga Damjanovića]]:
{{izdvojeni citat|Zamolih đenerala Mihajlovića da pošalje s nama i Milovana Popovića, koji je bio šef antikomunističkog odeljenja u štabu Draže Mihajlovića. Popovića traži [[Matija Parac|đeneral Parac]] za propagandu, a mi bi ga, eventualno, poslali u [[Švajcarska|Švajcarsku]] radi naše nacionalne propagande, jer njega svi smatramo jednim od najboljih poznavalaca komunizma. Đeneral Mihajlović je odgovorio da nema ništa protiv, smatra čak da je ideja dobra i naredio je da se odmah pozove Milovan Popović. Kako se M. Popović nalazio u dvorištu, ubrzo uđe unutra našto mu đeneral Mihajlović reče: „Vas traži đeneral Parac. Spremite se da s g. Kostićem putujete u Sloveniju.“}}

Kostićevo svjedočenje se u potpunosti poklapa sa navodima još jednog ljotićevskog emigranta. Riječ je o [[Borivoju Karapandžiću]], predratnom članu JNP ZBOR, koji je za vrijeme okupacije bio referent Odeljenja državne propagande za Okrug valjevski&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 249, fus. 653.&lt;/ref&gt; i prosvetar u jedinicama SDK. U knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', objavljenoj [[1958]]. godine u [[Cleveland, Ohio|Clevelandu]] ([[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), Karapandžić piše sljedeće:
{{izdvojeni citat|Za Upravnika Zavoda u Smederevskoj Palanci đeneral Nedić postavio je Generalnog sekretara predratnog Jugoslovenskog Antimarksističkog Komiteta Milovana Popovića (bio posle Ratka Živadinovića), jednog od najspremnijih antimarksističkih teoretičara i najbeskompromisnijih antikomunističkih boraca, koga je 1944. godine Draža Mihailović postavio za Šefa propagande Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u Otadžbini.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 149.&lt;/ref&gt;}}

[[Ratko Parežanin]], koji je u svojstvu specijalnog izaslanika Dimitrija Ljotića kod potpukovnika [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] pokušavao izdejstvovati da se crnogorski četnici povuku u [[Slovenija|Sloveniju]] zajedno sa srpskim dobrovoljcima, svjedoči kako je izgledala evakuacija snagâ JVuO i ljotićevaca iz glavnog grada Srbije:
{{izdvojeni citat|
[[Zvečan|ZVEČAN]] — [[Prizren|PRIZREN]] — [[Skadar|SKADAR]] — [[Zetska ravnica|ZETA]]
Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u [[Topčider]]u. Pravac je bio [[Kraljevo]]—[[Raška]], onda dalje [[Mitrovica]], odnosno Zvečan... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom [[Kostom Mušickim]]. Oproštaj je bio vrlo kratak. O svemu smo ranijih dana opširnije razgovarali. Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i [[Neško Nedić|Neška Nedića]]. Prvi put sam ih tada video. Došli su da se dogovaraju sa dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva gde se vrši koncentracija četnika za borbu, odnosno odlazak na Jug da sačekaju [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|saveznike]]...&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Моја мисија у Црној Гори, Нова Искра, Минхен, 1974, стр. 17—18.&lt;/ref&gt;}}

U neposrednoj okolini Beograda, izvršeno je okupljanje jedinicâ Srpske državne straže, Srpske granične straže, kao i raznih četničkih grupâ. 5. oktobra 1944, sve ove jedinice su napustile Beograd i uputile se ka [[Jagodina|Jagodini]]. Nakon dolaska u Jagodinu 6. oktobra, a u dogovoru sa Mihailovićevim komandantom Srbije generalom Miroslavom Trifunovićem, od tih je od jedinica formiran [[Srpska državna straža|Srpski udarni korpus]] (SUK) sa tri divizije. Za komandanta korpusa imenovan je divizijski general [[Stevan Radovanović]], za njegovog pomoćnika brigadni general Borivoje Jonić (komandant SDS), za načelnika štaba major [[Danilo Dača Stojanović]], dok su za komandante divizijâ imenovani: [[Branimir Brana Živković]] (do tada načelnik Operativnog odeljenja SDS), Dragutin Redić (do tada komandant SDS Kraljevačke oblasti) i [[Ljudevit Pogačar]] (do tada komandant SGS), svi pukovnici. SUK je tada brojao oko 6.800 ljudi.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1985, str. 211, fus. 2.&lt;/ref&gt; Kao dio Mihailovićeve vojske, SUK se konstantno borio sa jedinicama [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]. Zajedno sa nemačkom vojskom i četnicima iz Srbije tokom novembra [[1944]], SUK učestvuje u [[proboj četnika i Nemaca iz Srbije|proboju Armijske grupe E kroz Sandžak]] i [[Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|istočnu Bosnu]].
Ipak, jedinice SDK nisu se povukle iz Srbije u pravcu Bosne, kako su to učinile objedinjene jedinice JVuO i SDS, već u pravcu [[Slovenija|Slovenije]], preko teritorije [[Srem]]a i [[Slavonija|Slavonije]] odnosno preko teritorije [[NDH]]. Jedinice JVuO i SDS napustile su teritoriju Srbije 15-20. oktobra 1944. Nemci su izvršili evakuaciju jedinica SDK kako bi ih spasili od uništenja u sukobu sa [[Crvena armija|Crvenom armijom]] i NOVJ. Dimitrije Ljotić je 4. oktobra 1944. uputio delegaciju od 33 pripadnika SDK i fašističkog pokreta Zbor u Crnu Goru, kako bi ubedili [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], komandanta crnogorskih četnika da se evakuišu u pravcu Slovenije, gde je planirano da se povuku i Ljotićeve jedinice.

Njemačke vojne vlasti su 1. oktobra izvijestile generala Nedića da je njegova vlada razriješena dužnosti, 
te da Beograd od 3. oktobra postaje operativna vojna zona. Nakon rata, general Borivoje Jonić će posvjedočiti da je u Nedićevom kabinetu 2. oktobra održan sastanak kojem su, pored Nedića i Jonića, prisustvovali general [[Miodrag Damjanović]], šef kabineta Milana Nedića, zatim komandant SDK general Kosta Mušicki i pukovnik Ljudevit Pogačar, komandant Srpske granične straže. Na sastanku je Nedić prisutne obavijestio da će se sa članovima vlade evakuisati u [[Austrija|Austriju]] i da su svi oslobođeni položene zakletve. Generalu Joniću je poručio da bi pripadnici SDS i SGS trebalo da se priključe odredima JVuO.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 263.&lt;/ref&gt; Kao razlog(e) za pridruživanje kvislinških snaga Mihailoviću, general Milan Nedić je naveo:
{{izdvojeni citat|Situacija je po našu nacionalnu stvar propala. Sovjetska armija ulazi u Srbiju, a za njima i komunisti koji će uzeti vlast. Mi se moramo ukloniti. Ja sa članovima vlade odlazim u Austriju. Dobrovoljački korpus doneo je odluku da ide u Sloveniju. Vas, Joniću, Srpsku državnu stražu i ceo srpski narod ostavljam Draži Mihailoviću, jer ste vi od početka pripadali njemu!&lt;ref&gt;Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 371.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 274.&lt;/ref&gt;}}

Trećeg oktobra, Milan Nedić je održao posljednju sjednicu Vlade u Beogradu i tom prilikom saopštio ministrima da njihova evakuacija može početi svakog trenutka. Jedan primarni izvor najbolje oslikava kakva je panika zavladala među pripadnicima kvislinškog aparata i članovima Mihailovićeve organizacije neposredno prije povlačenja iz glavnog grada. Riječ je o pismu&lt;ref&gt;AVII, Nedićeva arhiva, reg. br. 2/2, fas. 2, kut. 164.&lt;/ref&gt; koje je (u ponoć istog dana) sastavio Nedićev ministar privrede dr [[Milorad Nedeljković]], a koje je namijenio Odeljenju državne propagande pri Predsedništvu Ministarskog saveta. U pismu dr Nedeljkovića, između ostalog, navedeno je i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Danas na sednici Vlade donesene su važne, sudbonosne odluke... Gospodin predsednik nam je saopštio da je nemački komandant za Jugoistok večeras proglasio Beograd i Srbiju operativnim područjem u najstrožem smislu. Od ovog trenutka (ponoć) važi opsadno stanje u Beogradu. Funkciju srpske vlade preuzimaju nemačke vlasti. Srpska vlada premešta se u Nemačku da preuzme tamo svoju političku i nacionalnu dužnost, okupljajući oko sebe sve Srbe koji se tamo nalaze (preko 300.000), kao i one koji će se ovih dana evakuisati, i to je sva naša inteligencija, činovništvo i srpski oružani odredi (S.D. straža, S.D. korpus, Granična straža i Srpska garda). Danas su dobili pasoš u Nemačkom poslanstvu i svi članovi Ravnogorskog pokreta i mnogi političari iz demokratskih frakcija. Saopštavam Vama i svima činovnicima, ko god želi da se evakuiše, neka se javi u Predsedništvu Vlade. Voz za vozom ići će neprekidno, sve će formalno svršavati Kabinet Predsedništva. U šumu je nemoguće ići, jer je usled odlaska Draže Mihailovića preko Drine za Hercegovinu (Italiju) izazvano rasulo u njegovim odredima i četnici se razilaze i neće više da se biju. Ovo je njihovo usmeno zvanično izjavljivanje u Predsedništvu danas ceo dan.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., Београд, 2014, стр. 369.&lt;/ref&gt;}}

General [[Hans-Gustav Felber]], vojnoupravni komandant Jugoistoka, izdao je 6. oktobra 1944. naređenje da komanda nad odredima Srpske državne straže i Granične straže ima preći u ruke generala Miodraga Damjanovića, šefa kabineta generala Nedića:
{{izdvojeni citat|Gospodine premijeru [Nediću]! &lt;br /&gt; Slažem se da se general-majoru Damjanoviću povjeri zapovjedništvo nad srpskim oružanim snagama, s izuzetkom [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]. Po mom mišljenju, ovaj korpus mora ostati u provjerenim rukama generala Mušickog.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! &lt;br /&gt; Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic!] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Naredba generala Hansa Felbera od 6. X 1944. godine}}

Kao glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, general Damjanović se sa komandantima Straže odmah stavio pod komandu JVuO. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus, pridružile su se tako ostalim četničkim trupama u povlačenju prema Sandžaku. Ovo je savezništvo, pak, bilo kratkog daha i ubrzo će se raspasti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]&lt;/ref&gt;

Pripadnici SDS su iz Jagodine, preko Kruševca, 14. oktobra 1944. pristigli u Kraljevo gde su se sastali sa četnicima i stavili se pod Mihailovićevu komandu. Pravac povlačenja SDS i glavnine JVuO išao je od Kraljeva preko Raške, Novog Pazara, Sjenice, Prijepolja i Pljevalja ka istočnoj Bosni, uz učestale sukobe sa NOVJ i evidentne gubitke.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_5.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/355-359.&lt;/ref&gt;

[[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], prije nego što je početkom oktobra 1944. pobjegao iz Srbije u [[Beč]], bio je šef IV (antikomunističkog) odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda. U Beču je, po nalogu [[Gestapo]]a, radio na organizovanju i pripremanju [[Lovačke grupe Jugoistok|grupa za izvršenje diverzantsko-terorističkih zadataka]] u Srbiji. Draža Mihailović je 1. decembra 1944. uputio pismo pukovniku [[Gojko Borota|Gojku Boroti]], komandantu Romanijskog korpusa JVuO u kome ga obavještava o ubacivanju diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju i ulozi Vrhovne komande JVuO u tome. Pukovnika Borotu, koji je bio četnički oficir za vezu sa njemačkim snagama u [[Sarajevo|Sarajevu]], general Mihailović obavještava da bi Bećarević trebalo da bude jedan od organizatora ovih skupina u službi Gestapoa:
{{izdvojeni citat|Beć.[arević] sa njegovim ljudstvom može biti primljen i prebačen u Srbiju. Veoma je važno da niko ne zna za njihovo ubacivanje u Srbiju, pa čak ni dolazak kod nas. Naš svet suviše mnogo priča i ja dobro krijem još odavde sve one koje ubacujem. Zato ćemo prihvat Beć. sa njegovim ljudima organizovati tako da niko ovde ne zna za njih. Pitanje je samo da li je bolje da ih prebacimo iz oblasti Semberije ili u oblasti Višegrada. To kao i sve detalje dogovorićemo se kad dođete kod mene.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 515, fus. 1385.&lt;/ref&gt;}}

Kako je u praksi izgledalo rukovođenje Srpskim udarnim korpusom (SUK) od strane generala Draže Mihailovića, može se vidjeti i iz njegova naređenja od 26. decembra 1944. godine za napad na [[Tuzla|Tuzlu]]:
{{izdvojeni citat|NAREĐUJEM:

1.  — Diviziski đeneral [[Steva Radovanović]] zadržaće pod svojom neposrednom komandom I i II diviziju SUK-a i Vlaseničku brigadu kapetana Tuševljakovića.

Komandu nad II divizijom na mesto poč. puk. Redića privremeno da primi đeneral straže Borivoje Jonić.

General Radovanović sa I i II divizijom i Vlaseničkom brigadom izvršiće širi bočni obuhvat prema komunističkom levom boku i zato sve svoje snage da krene pravcem: s. Zukići — s. Naseoci — s. Svojat — s. Lukavica — s. Bašigovci i dalje na severni deo s. Đurđevika. General Radovanović neka odmah sastavi radio stanicu I divizije iz svoga korpusa i neka veštiji radio telegrafista uspostavi vezu samnom sa ispravnom stanicom, a neispravnu stanicu poslati odmah u Vrhovnu komandu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_127.htm Zapovest štaba Vrhovne komande JVUO od 26. decembra 1944. potčinjenim jedinicama za napad na Tuzlu]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Mjesec dana ranije, general Borivoje Jonić je od štaba Draže Mihailovića zatražio da se ljudstvo SUK-a preda [[Saveznici u Drugom svetskom ratu|savezničkim]] snagama. General Jonić moli 26. novembra 1944. da se „izveštaj dostavi Vrhovnoj Komandi kojoj sam ja kao i svi pripadnici SUK-a svom dušom odan i za koju sam radio i žrtvovao se do maksimuma od 1941. godine pa do danas“. Istog dana, general Stevan Radovanović (Jonićev pretpostavljeni), u dopisu komandantu Srbije JVuO generalu Miroslavu Trifunoviću, sumira ratni angažman generala Jonića na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|Prednji raport pomoćnika mog dostavljam Komandantu s molbom da se dostavi Vrhovnoj Komandi. G. đeneral Jonić bio je komandant Srpske državne straže i kao takav stavio je Srpsku državnu stražu na raspoloženje Vrhovnoj Komandi, ma da je mogao svu SDS da raspusti, kako je i dobio naređenje od đenerala Nedića. On, kao nacionalista koji je za 2 1/2 godine svoje službe to i pokazao pomažući pokret đenerala Draže Mihailovića u svima pravcima nije hteo da SDS raspusti već ju je stavio na raspoloženje Vrhovnoj Komandi i đeneralu Draži Mihailoviću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_107.htm Raport pomoćnika komandanta Srpskog udarnog korpusa od 26. novembra 1944. komandantu korpusa da se korpus preda anglo-američkim trupama]&lt;/ref&gt;|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa Jugoslovenske vojske u Otadžbini]]}}

== Suđenje Mihailoviću i kolaboracionistima 1946. ==
{{main|Beogradski proces}}
[[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|thumb|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]]

Na posleratnom [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] 1946. godine Draži Mihailoviću je, između ostalog, stavljena na teret saradnja sa [[vojna uprava u Srbiji|kvislinškom upravom u Srbiji]]. Mihailović se branio kako je saradnja sa kvislinškom vladom išla slučajno, mimo njegove želje:

:Optuženi Mihailović: Sa Nedićem je bio sastanak... je taj sastanak za mene došao neočekivano, nisam ga želeo ni u kom slučaju. To se desilo jedno posle podne kada sam se odlučio da dođem na taj sastanak, da jedanput vidim šta hoće. Bio sam tada u selu Skakavicama. Uveče je došlo do toga sastanka, za koji, ponavljam, nisam nikakve želje imao. Šta me je upravo navelo na to, sam ne znam.
:Pretsednik: Ko je bio prisutan na tome sastanku?
:Optuženi: [[Luka Baletić]], [[Mirko Lalatović]], a ovde se još pominju i [[Nikola Kalabić]], [[Dragoslav Račić]], Damjanović i Nedić.
:Pretsednik: Kakav je bio tok tih pregovora i šta se imalo na tome sastanku da postigne između vas i Nedića?
:Optuženi: Ništa. Da kažem svašta i ništa...
:Pretsednik: Pa kakvi su onda zaključci?
:Optuženi: Nikakvi. Nešto su trabunjali oni koji su doveli do toga sastanka.

Na insistiranje predsednika suda čemu taj sastanak sa Nedićem, Mihailović je na kraju izjavio da je na sastanak otišao &quot;iz dosade&quot;:
:Pretsednik: Kad na tom sastanku uopšte ništa nije postignuto, tako da je to bio jalov razgovor, zašto vam je bio potreban taj sastanak?
:Optuženi: Uopšte je bio nepotreban. Verujem da je to bilo iz dosade, što me je moralo pritiskivati neko traženje, inače nikakvog razloga nije bilo.

U nastavku odbrane, optuženi Mihailović je nastojao da prikaže kako je čak i liferovanje oružja od strane Nemaca išlo gotovo mimo njegove volje:
:Pretsednik: Da nastavimo s ovim vašim sastankom sa Milanom Nedićem avgusta 1944 god. Da li vam je Nedić obećao ili se obavezao da će preko Nemaca uspeti da vam se liferuje veća količina oružja?
:Optuženi: Ja nisam tražio da se meni liferuje od Nemaca.
:Pretsednik: A da li vam je on obećao?
:Optuženi: Nisam tražio.
:Pretsednik: A da li vam je obećao, Sud to pita, da li vam je Nedić obećao ili se obavezao?
:Optuženi: Ja sam kazao da neću od njih.
:Pretsednik: Jeste li hteli da primite od [[Srpska državna straža|SDS]].
:Optuženi: Uvek. Zato sam kroz sve vreme i uzimao.
:Pretsednik: Ko je snabdevao obućom, hranom i odećom SDS?
:Optuženi: Sve su to snabdevali Nemci.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;

Praveći analogiju sa partizanskom taktikom vršenja [[Napadi na garnizone NDH|napada na garnizone NDH]] u cilju dolaženja do veće količine oružja i municije, u završnoj je riječi general Mihailović pravdao četničku saradnju sa oružanim formacijama vlade generala Nedića na sljedeći način:

{{izdvojeni citat|Sa nekoliko reči da se osvrnem na SDS i njeno iskorišćavanje. Nemam oružja i do njega nisam mogao da dođem na drugi način. Partizani nisu ništa drukčije radili sa domobranima. Ja verujem i znam da su neki domobrani po tri puta hvatani i opet puštani. SDS rad nije bio dobar. Kad smo počeli rad odozdo on nije uspevao, a kad smo počeli odozgo uspevali smo. Upisivali smo vojnike. Pod zakletvom smo slali vojnike i naredili da ne pođu pojedinačno nego po nekoliko njih i više zajedno u jedinice SDS. Tako smo dosta uradili.&lt;ref name=&quot;Završna reč&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_21.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Završna reč optuženog Dragoljuba Mihailovića}}

Uprkos ovakvoj odbrani, sudsko veće je u članu 3. presude utvrdilo da je Mihailović kriv:

{{izdvojeni citat|Što je od samog početka svoje izdajničke delatnosti stupio u vezu sa Nedićem i drugim kvislinzima, otvorenim slugama okupatora, u cilju da održi okupaciju i objedini sve izdajničke snage protiv oslobodilačke borbe naroda Jugoslavije;&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}}

== Tumačenja ==

Brojni domaći i strani autori ukazivali su na saradnju četničkog pokreta Draže Mihailovića sa kvislinškom vladom Milana Nedića, kao na pojavu specifičnu za [[Nedićeva Srbija|teritoriju okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu]].

[[Stanislav Krakov]], predratni pripadnik [[Dimitrije Ljotić|Ljotićevog]] [[ZBOR]]-a, sestrić generala Milana Nedića i jedan od najbližih saradnika predsjednika srpske kvislinške vlade, piše o savezništvu Nedića i Mihailovića:
{{izdvojeni citat|U istoriji okupirane Srbije i Jugoslavije može se zabeležiti sa nepobitnom tačnošću, da nijedan jedini put, ni u kakvoj prilici i na ma kome mestu nije došlo ni do jednog sukoba između četnika Draže Mihailovića i Oružanih odreda Nedićevih koji su potom dobili ime Srpske državne straže. Na protiv, od samog početka osnivanja tih Nedićevih oružanih odreda, pa do zavođenja komunističke vladavine u Jugoslaviji, vladala je bratska saradnja između odreda Nedićevih i Mihailovićevih, te su ovi drugi, kada god im je pretilo uništenje od nemačkih trupa, nalazili utočište u Nedićevim trupama, ulazeći tu kao „[[Legalizovani četnici|legalizovani odredi]]”. Iako je general Nedić bio stavljen kroz londonski radio pod [[Crne trojke|slovo „Z”]] kao „narodni izdajnik”, on je i pre i posle ovog nedostojnog, recimo iz taktičkih potreba proisteklog sramoćenja, bio najbolji snabdevač jedinica Draže Mihailovića i izliferovao im je bar deset puta više oružja, municije, svake spreme i novca, nego što su to mogli da učine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska vlada u egzilu]] i hteli da učine oni engleski naredbodavci pred kojima se drhtalo, a koji su tretirali ceo junački nacionalni pokret otpora Mihailovićev kao jednu kolonijalnu trupu koja mora da izvršava svako njihovo naređenje, pa makar ono vodilo uništenju srpskog naroda ili izdaji Kraljevine Jugoslavije u to vreme sovjetskim satelitima — komunističkim partizanima.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 346.&lt;/ref&gt;}}

Novinar i književnik [[Ratko Parežanin]], urednik časopisa „Iskra”, ljotićevskog glasila štampanog u [[Minhen]]u, za vrijeme okupacije se nalazio na mjestu šefa Vaspitnog odseka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].&lt;ref&gt;Petranović, Branko (1992). ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945''. Beograd: Vojnoizdavački i novinski centar, str. 416.&lt;/ref&gt; Decenijama po okončanju rata, Parežanin reinterpretira politiku generala Nedića i njegov rezon da se upusti u kolaboraciju, kao i odnos koji su Nedić i Ljotić imali prema Draži Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Suština Nedićeve politike u okupiranoj Srbiji bila je u ovome: &lt;br /&gt; Rat će trajati dugo. Jedini način da se srpski narod, pod okolnostima u kojima se našao, održi jeste da se uspostavi red i mir u okupiranoj Srbiji. Okupator će jednog dana morati da ode. Srbi ga danas ne mogu oterati niti doprineti njegovom odlasku... Od prvog dana Nedićeve vlade težilo se sporazumu sa četnicima Draže Mihailovića. Nedić ih je, u sporazumu sa Ljotićem, pomagao novcem, oružjem, intervencijama kod Nemaca kadgod je to bilo moguće. Molio je četnike da ne ruše vlast i red u zemlji koje on drži i stvara. Poručivao je Draži Mihailoviću da nema potrebe da ruši njegovu vlast u zemlji, jer je on spreman svakoga trenutka ustupiti svoje mesto njemu ili onom licu koje on odredi. Nedić je bez prestanka bio svom dušom odan srpskom narodu i [[Petar II Karađorđević|Kralju Petru II]], po svojim osećanjima bio je na strani zapadnih saveznika, ali je smatrao kao svoju svetu dužnost, kao nešto najpreče i najvažnije, očuvati srpski narod od biološkog istrebljenja, naročito posle već podnetih žrtava koje su do tada iznosile više stotina hiljada mrtvih.&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Други светски рат и Димитрије В. Љотић, Минхен, 1971, стр. 339—340.&lt;/ref&gt;}}

[[Srbi|Srpski]] crkveni istoričar dr [[Đoko Slijepčević]], saradnik Ratka Parežanina u Vaspitnom odseku SDK, u knjizi “Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata“ uočava kvalitativnu razliku u relacijama koje su sa Milanom Nedićem gajili četnici van okupirane Srbije na jednoj, te pripadnici JVuO u Srbiji na drugoj strani:
{{izdvojeni citat|General Milan Nedić je bio prijatelj četnika i pomagao ih gde je, kako je i kada je mogao. Odnos četnika prema njemu nije, međutim, bio isti: dok su svi četnici i svi nacionalni borci izvan okupiranog područja Srbije osećali i poštovanje i divljenje prema generalu Milanu Nediću, jer im je on pomagao u granicama svojih mogućnosti, četnici sa okupiranog područja Srbije nisu uvek imali korektan i pošten stav prema generalu Milanu Nediću.&lt;ref&gt;Dr Đoko Slijepčević, Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata, Minhen, 1978, str. 361.&lt;/ref&gt;}}

I [[Borivoje Karapandžić]], takođe ljotićevski emigrant, ukazuje u svojoj knjizi “Građanski rat u Srbiji 1941—1945“ na „neminovnost saradnje” JVuO sa SDK i SDS, i tvrdi da je ova saradnja gotovo isključivo proishodila iz obostranog straha od »komunističke opasnosti«:
{{izdvojeni citat|Ma koliko da su se nacionalni borci između sebe gložili, pa čak i s oružjem jedni druge napadali, činjenica je — da su nacionalni odredi u Srbiji često između sebe sarađivali i borili se rame uz rame protivu zajedničkog neprijatelja. Kadgod se na pomolu ukazala ma i najmanja komunistička opasnost, a naročito kada su komunisti pokazivali nameru da iz Pavelićeve „Nezavisne Države Hrvatske” prodru u Nedićevu Srbiju, uvek se, tada, stvarao zajednički nacionalni front protivu komunizma. Međusobno su sarađivali i zajednički išli u borbu protivu istih dušmana i četničke jedinice đenerala Mihailovića i Srpski dobrovoljci i pripadnici Srpske Državne Straže. [...] Što je dolazilo do ove neminovne saradnje, najpre se ima zahvaliti samim srpskim nacionalnim borcima, koji su se u časovima opšte opasnosti od komunizma instinktivno oslanjali jedni na druge. A zatim, velika zasluga za ovo pripada đeneralu Milanu Nediću i Dimitriju Ljotiću, koji su, neprestano, sve od sebe činili da se sporazumu sa đeneralom Dražom Mihailovićem u pogledu zajedničke saradnje i ostvarenja jedinstvenog nacionalnog fronta. U tome smislu, obojica su preduzimali čitav niz mera, da bi se sastali i sa đeneralom Mihailovićem i sa njegovim odgovornim komandantima da bi ih pridobili za zajedničku antikomunističku saradnju.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 259.&lt;/ref&gt;}}

[[Lazo M. Kostić]], predratni profesor [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskog univerziteta]], u prvim mjesecima okupacije se nalazio na poziciji komesara (ministra) saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. U apologetskoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“, izdatoj u [[Melbourne]]u [[1976]]. godine, profesor Kostić piše:
{{izdvojeni citat|Kad su Sovjetske trupe, u jesen 1944, došle pred Beograd, Nedić je raspustio svoje vojne snage, koje su tada sa njegovim šefom kabineta, đeneralom [[Miodrag Damjanović|Miodragom Damjanovićem]], definitivno prišle đeneralu Draži Mihailoviću i od tada su bile deo njegovih trupa. I do tada su Nedićeve trupe samo po formi bile legalne, dok su ustvari to bili najbolji Dražini vojnici. To je sam Draža rekao pri smotri Srpske državne straže, u selu [[Vrapci (Sokolac)|Vrapci]], u Istočnoj Bosni, u početku 1945. Tada je Draža u govoru, održanom pred postrojenom Stražom, rekao da je Straža pretstavljala pluća njegove organizacije i da se nada da će ona to biti i dalje, u toliko više, što “Srbi nemaju saveznika ni prijatelja nigde u svetu, te ima da se borba nastavi do pobede ili do smrti“.&lt;ref&gt;Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 8.&lt;/ref&gt;}}

[[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, u svojoj posthumno objavljenoj knjizi ''War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration'' (“Rat i revolucija u Jugoslaviji, 1941-1945. Okupacija i kolaboracija“) iz 2001. godine, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije:
{{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214. &lt;br /&gt; ({{jez-eng|&quot;The collaboration of sorts between the Nedić administration and the Mihailović forces that began in the fall of 1941 lasted to the end of the German occupation. It went through phases of varying intensity with first Nedić, then Mihailović, playing the principal role. It should also be noted that during the first two years or so of occupation, when Nedić and many people in Serbia thought that Germany would win the war, relations were different from what they became during the latter half of the occupation, when Germany's defeat became more certain. But the main objectives of the two parties never changed. The common goal was to fight the Partisans and keep them from emerging as the dominant armed group at the end of the war. Both also wanted to keep Serbian losses to a minimum, which could only be done by preventing acts of sabotage and armed resistance against the German and Bulgarian occupation forces, since such acts invariably brought bloody reprisals. For the Chetniks, a further motive in collaborating with the Nedić government was to gain a solid base in the military, administrative, and police apparatus of the regime, so that when the Germans and Bulgarians finally left, the Chetniks could seize the government organization and armed forces before the Partisans did.&quot;}})}}}}

Sir [[William Deakin]], profesor [[Istorija|istorije]] na [[Univerzitet u Oxfordu|Univerzitetu u Oxfordu]] i saradnik britanskog premijera [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]] nakon rata, u svojoj knjizi ''The Embattled Mountain'' (objavljena 1973. u prevodu na [[srpskohrvatski jezik]] pod naslovom “Bojovna planina“), slaže se sa tezom da je važan čimbenik približavanja Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića predstavljala politika odmazde njemačkog okupatora:
{{izdvojeni citat|Divljačke mere odmazde Nemaca prilikom ugušivanja ustanka u Srbiji u jesen i zimu 1941, sećanja na slične austrijske i bugarske kaznene ekspedicije u Srbiji i Makedoniji za vreme prvog svetskog rata, kao i oskudne britanske avionske pošiljke upućivane Mihailoviću od novembra 1941, bili su mu argumenti za njegov tadašnji stav potpune pasivnosti i sračunate saradnje s Nedićevim vlastima. Svaki neposredni otpor naneo bi zlo srpskom stanovništvu, naročito u ravnicama i dolinama, izazvao bi obnovljene masovne neprijateljske represalije, koje bi stanovništvo desetkovale i učinile nemogućim neki uspešan budući ustanak u saradnji sa britanskim ili američkim iskrcavanjem.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin — EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik [[William Bailey|Stanley William Bailey]], koji je od 25. decembra 1942. do 29. januara 1944. bio oficir za vezu u štabu generala Mihailovića, gdje je predvodio misiju [[Britanska imperija|britanske]] [[Uprava za specijalne operacije|Uprave za specijalne operacije]] u okupiranoj Jugoslaviji, u svom osvrtu na događaje iz Drugog svjetskog rata zaključuje da je Mihailović četničku kolaboraciju sa kvislinškim strukturama u Srbiji smatrao ratnim lukavstvom, ali da ga je „na kraju upropastila“ upravo taktika koju je sâm odabrao:
{{izdvojeni citat|Jedan od načina kojima su se Mihailovićeve pristaše i sljedbenici služili da prikriju svoju pravu prirodu sastojao se u tome da su stupali ili u jedinice srpskog kvislinga generala Nedića, predsjednika marionetske vlade u Beogradu, ili u odrede Dimitrija Ljotića, zloglasnog srpskog fašista. Mihailović je tvrdio da to lukavstvo predstavlja dopustiv postupak jer će te njegove pristaše ionako prijeći na njegovu stranu čim im on naredi, a tada će, u najmanju ruku, donijeti sa sobom i svoje oružje i opremu, možda i dovesti svoje drugove. Međutim, u očima drugih promatrača ta je praksa bila manje opravdana. Kako bilo da bilo, jedno je sigurno. Mihailović se tim potezom prvi put izložio optužbi da surađuje s neprijateljem, da se upustio u kolaboraciju, koja ga je na kraju upropastila.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/171_7.pdf |title=Elisabeth Barker — BRITANSKA POLITIKA PREMA JUGOISTOČNOJ EVROPI U DRUGOM SVJETSKOM RATU |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2024-07-17}}, str. 326.&lt;/ref&gt;}}

Profesor istorije Jugoslavije na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu u Beogradu]] [[Branko Petranović]] posmatra saradnju sa kvislinškim strukturama u Srbiji i Jugoslaviji kao specijalni slučaj šireg fenomena kolaboracije JVuO s okupatorom. Petranović uočava da je glavni ideološki motiv četničke kolaboracije bio [[antikomunizam]]: 
{{izdvojeni citat|Kao vrhovni komandant Jugoslovenske vojske u otadžbini, Mihailović je dozvoljavao saradnju svojih jedinica sa silama Osovine i kvislinzima, posredno (legalizacija) ili direktno. Saradnja se ostvarivala lečenjem četnika u italijanskim, nemačkim i kvislinškim bolnicama, dobijanjem naoružanja i municije, hrane, zajedničkim dejstvima na sektorima fronta ugroženim od partizana. Saradnja je proizilazila i iz činjenice da je četnička strategija polazila od uništenja komunista posredstvom okupatora u okviru Drugog svetskog rata.&lt;ref&gt;Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945, Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 391.&lt;/ref&gt;}}

Dr [[Milovan Pisarri]], istoričar i naučni saradnik [[Institut za filozofiju i društvenu teoriju|Instituta za filozofiju i društvenu teoriju]], oslanja se upravo na tezu profesora Petranovića o antikomunizmu kao ključnom okidaču za kolaboraciju četnika s okupatorima i kvislinzima. U monografiji “Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta“,&lt;ref&gt;[https://www.frs.org.rs/stradanje-roma-u-srbiji-za-vreme-holokausta/ Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta (Forum Roma Srbije)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; dr Pisarri eksplicira ovu epizodu iz istorije Drugog svjetskog rata i okupacije Jugoslavije na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|Između snaga četnika i kvislinga, pre svega je postojao zajednički stav da su komunisti najveći neprijatelji: ako su oni za kvislinge predstavljali zlo koje je trebalo uništiti, jer je bila reč o najvećem neprijatelju nacionalsocijalističkog poretka, za četnike su oni bili ozbiljna i realna pretnja za ponovno uspostavljanje centralističke monarhije, sa Srbijom i Srbima na čelu. Ratne okolnosti su dozvolile da se u ime tog zajedničkog interesa oružje uperi upravo protiv komunista, i to u više navrata, sve do kraja rata. Upravo u ime antikomunizma, posle [[Sastanak u Divcima|pregovora s Nemcima]] u novembru 1941. godine, započela je posebna vrsta saradnje između vlade Milana Nedića i Jugoslovenske vojske u otadžbini, koju je Mihailović dozvoljavao preko legalizacije određenog broja njegovih odreda, preko dobijanja oružja, finansijske pomoći, hrane ili preko zajedničkog dejstva u oblastima ugroženim od partizana.&lt;ref&gt;Milovan Pisarri, Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta, Forum za primenjenu istoriju, Beograd, 2014, str. 54.&lt;/ref&gt;}}

U doktorskoj tezi ''The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas'' (“Transformacija Mihailovićevog četničkog pokreta: Od rojalističkih jugoslovenskih snaga do srpske nacionalističke gerile“), odbranjenoj 2011. godine na [[Simon Fraser University]] u [[Britanska Kolumbija|Britanskoj Kolumbiji]] ([[Kanada]]), srpski istoričar [[Aleksandar Petrović (istoričar)|Aleksandar Petrović]], na osnovu jedne naredbe&lt;ref&gt;AVII, ČA, K—299, reg. br. 3/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; Draže Mihailovića od 29. juna 1942. godine, izvlači sveobuhvatan zaključak o prirodi kolaboracije četnika s okupatorima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|Iako je ovo očito bila Mihailovićeva direktiva jednom od njegovih zapovjednika u Srbiji, ta izjava je uhvatila samu suštinu četničke strateške linije razmišljanja u čitavoj okupiranoj Jugoslaviji. Budući da su bile dopuštene ‘sve prevare’, četnici su stupili u saradnju s njemačkim i italijanskim okupacijskim trupama, kao i sa njihovim domaćim kvislinzima u Srbiji, Crnoj Gori i NDH; četničke trupe pod ‘dvostrukim zapovjedništvom’ (nominalno zapovjedništvo [[Sile Osovine|Osovine]] i skriveno zapovjedništvo Mihailovića) krile su se pod raznim etiketama: [[Dobrovoljačka antikomunistička milicija|MVAC]] u italijanskim krajevima, [[Srpska državna straža|SDS]] pa čak i [[Četnici Koste Pećanca|Pećančeve trupe]] u Srbiji. Kao rezultat, Mihailović je, u teoriji, imao na raspolaganju značajne snage koje su nominalno pripadale taboru Osovine, ali spremne da se pridruže jezgru njegovih ‘ilegalnih’ trupa u trenutku kada se proglasi opšti ustanak.&lt;ref&gt;Aleksandar Petrovic, The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas (PhD Thesis), Simon Fraser University, Fall 2011, p. 100. &lt;br /&gt; ({{jez-eng|&quot;Although this was clearly Mihailović’s directive to one of his commanders in Serbia, the statement captured the quintessential Chetnik strategic line of thinking throughout occupied Yugoslavia. Given that ‘all trickeries’ were allowed, the Chetniks entered into collaboration with German and Italian occupation troops as well as their domestic quislings in Serbia, Montenegro and the ISC; Chetnik troops under a ‘double command’ (Axis nominal command and Mihailović’s hidden command) were hiding under a variety of labels: MVAC in the Italian areas, the SSG and even Pećanac’s troops in Serbia. As a result, Mihailović, in theory, had a significant force at his disposal nominally belonging to the Axis camp, but ready to join his core ‘illegal’ troops the moment a general uprising was proclaimed.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

[[Bojan Dimitrijević]], saradnik [[Institut za savremenu istoriju|Instituta za savremenu istoriju]] u [[Beograd]]u, u analizi odnosa kvislinških vlasti u Srbiji prema četničkom pokretu u jesen 1942, kada Nijemci razoružavaju legalizovane Mihailovićeve i Pećančeve odrede, izvodi sljedeći zaključak:
{{izdvojeni citat|Odnos JVuO s aparatom Vlade generala Nedića, pre svega sa snagama SDS i SGS, bio je kompleksan u ovom periodu i delikatan za razumevanje. Mnogi od Nedićevih pripadnika ovih delova bili su patrioti koji su pružali značajnu pomoć Mihailovićevoj organizaciji. Ove pristalice ravnogorske borbe činile su sve što je u njihovoj moći da pomognu JVuO.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 405.&lt;/ref&gt;}}

U doktorskoj disertaciji “Partizanski pokret u Srbiji 1941—1944“, srpskog istoričara mlađe generacije [[Nemanje Ž. Devića]], tvrdi se da [[Legalizacija četnika u Srbiji|legalizacija četnikâ]] kod Vlade nacionalnog spasa nije došla kao plod Mihailovićeve naredbe „već stihijski i u skladu sa shvatanjima stanja na terenu od strane pojedinih komandanata“, te da je „većina Mihailovićevih bližih saradnika i komandanata iz 1941. ostala (je) u ilegali“.&lt;ref&gt;Немања Девић, Партизански покрет у Србији: 1941–1944. Докторска дисертација, Универзитет у Београду, Филозофски факултет, 2019, стр. 280–281.&lt;/ref&gt; Ipak, Dević ne poriče da je postojala sustavna kolaboracija pripadnika Mihailovićeve organizacije sa Nedićevim strukturama, često i na osnovi staleške solidarnosti među oficirima vojske, žandarmerije ili tajne službe prve Jugoslavije, a koji će po okupaciji otići u JVuO ili kvislinški tabor:

{{izdvojeni citat|Tako dolazi i do procesa tzv. legalizacije, odnosno ulaska dela Mihailovićevih snaga u sastav oružanih snaga vlade generala Nedića... Za kontakt sa prvim Nedićevim snagama i ovog puta je poslužio [[Milan Kalabić]]; potom su se spone uspostavljale često i na ličnoj osnovi i kroz predratna poznanstva kolega i klasnih drugova... Oni koji su prišli Nediću, ušli su u već postojeće Pećančeve odrede, ili [su] raspoređeni u novu kategoriju ''nezavisnih četničkih odreda''. Nediću je ovaj proces dobro došao iz više razloga, ali najviše zbog priliva ljudstva koje je uključio u svoje planove i, prvenstveno, u borbu protiv partizana. Mihailović je, opet, korist ostvario time što je dobio svoje ljude duboko infiltrirane u okupacioni sistem, sa alibijem pred Nemcima, a koji će mu u narednom periodu biti od nemerljive vrednosti za dostavljanje oružja, municije, podataka... Međutim, kad se pojedini Mihailovićevi oficiri, pogotovo u zapadnoj Srbiji, budu uneli u ulogu Pećančevih i Nedićevih komandanata, ogreznuvši u kolaboraciju ili u vršenje zločina nad partizanima, čak ih i, zarobljene, predajući Nemcima – pa se 1943. vratiti u strukturu JVuO – to će stvoriti ogromne poteškoće ravnogorskoj organizaciji, jer se imidž kompromitovanih nije dao lako ispraviti. Jednom viđeni u društvu Nemaca, takvi oficiri bili su u narodu, čak i među ravnogorcima koji su 1941–1943. ostali u šumi, zauvek obeleženi kao sumnjivi i nepoželjni.}}

U završnom poglavlju monografije o ratnom putu komandanta Prvog ravnogorskog korpusa [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], srpski istoričar dr Miloš Timotijević promatra odnos Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića kroz prizmu četničke kolaboracije sa okupatorima, za koju tvrdi da je isprva bila taktička, ali da je vremenom poprimila strateški karakter:
{{izdvojeni citat|Slabost pokreta generala Mihailovića uslovila je taktičku saradnju sa svim protivnicima partizana, a u Srbiji i sa Nemcima. Prećutna legalizacija ravnogoraca kod vlade Milana Nedića omogućila je njihov biološki opstanak i uništavanje partizana 1942, a kontakti pojedinih komandanata sa okupatorom nisu bili samo vojne, već i obaveštajne prirode. Ti odnosi bili su duboki, razgranati, dugotrajni. Takva saradnja sa okupatorom nije bila incident i prolazna pojava, već opredeljenje da se uz pomoć Nemaca suzbije ili potpuno uništi suparnički partizanski pokret i spremno dočeka iskrcavanje zapadnih saveznika. Taktička saradnja na mnogim područjima prerasla je u strateško delovanje na samom terenu s ciljem progona komunista, što se najčešće pretvaralo u kažnjavanje njihovih simpatizera i porodica. Posledice takvog delovanja JVuO bile su katastrofalne po samu organizaciju generala Mihailovića, a na isti način narod je osuđivao preventivna ubistva partizana. I dalje ostaje otvoreno pitanje da li je to dovoljno da se ravnogorcima odrekne antifašistički karakter. [...] Milan Nedić i Dimitrije Ljotić optuživani su za otvorenu saradnju sa okupatorom i nacionalnu izdaju. Tek pod pritiskom partizana došlo je do saradnje u okviru „nacionalnog fronta“, pred sam kraj nemačke okupacije Srbije, nevoljno, nedosledno, i uz insistiranje na potpunoj kontroli ravnogoraca u sklopu zalaganja za vezivanje sa zapadnim saveznicima.&lt;ref&gt;Милош Тимотијевић, Звонко Вучковић — Ратна биографија (1941-1944): Расправа о проблемима прошлости и садашњости, ЈП Службени гласник, Београд, 2015, стр. 449, 451.&lt;/ref&gt;}}

U disertaciji “Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941—1944)“ odbranjenoj 2019. godine na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu]], dr [[Rade Ristanović]], naučni saradnik Instituta za savremenu istoriju u Beogradu, piše da se saradnja četnika Draže Mihailovića sa Srpskom državnom stražom odvijala tokom čitavog perioda okupacije:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža predstavljala je svojevrsnu čekaonicu, magacin i obaveštajni kanal za Ravnogorski pokret otpora tokom celokupnog perioda okupacije.&lt;ref name=&quot;Rade Ristanović 1944&quot;&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 549.&lt;/ref&gt;}}

Dr [[Nebojša Stambolija]] tvrdi u svojoj disertaciji “Srpska državna straža 1942—1944.“ da je dinamiku odnosa ravnogorskih četnika i Nedićevih struktura diktirala „suprotnost javnog i tajnog delovanja“:
{{izdvojeni citat|Odnos monarhističkog pokreta otpora pod vođstvom Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog aparata vlasti je tokom okupacije odlikovala suprotnost javnog i tajnog delovanja. Javno, organi kolaboracionističke vlade gotovo u jednaku ravan stavljaju „komuniste“ i „dražinovce“, čak ponekad ističući kao veću opasnost pokret Draže Mihailovića. Sa druge strane, tajno, veliki broj visokih predstavnika kolaboracionističkog aparata pomažu ravnogorski pokret na razne načine (obaveštajno, finansijski, materijalno, naoružanjem). Logistika za izvođenje ove „tajne“ saradnje bili su ljudi na terenu, pripadnici vladinih oružanih odreda, legalizovani četnici, žandarmerija, a nakon marta 1942. tu ulogu preuzimaju pripadnici Srpske državne straže. [...] Reorganizacija sistema bezbednosti stvaranjem Srpske državne straže bila je signal za Mihailovićeve ljude da kontaktom sa kolegama oficirima koji su ušli u sastav straže pokušaju da se infiltriraju kako bi došli do naoružanja i informacija ili, kasnije kada prilike budu povoljnije, stave te odrede pod svoju kontrolu. [...] Jedan od presudnih razloga velikog uticaja [Mihailovićevih četnikâ na SDS — prim.] bilo je i veliko prisustvo bivših ravnogoraca u oružanim odredima „srpske vlade“, a potom i u SDS, kao posledica njihove legalizacije nakon nemačke ofanzive krajem 1941. i uništenja ustaničke teritorije u zapadnoj Srbiji.&lt;ref name=&quot;Nebojša Stambolija 1944&quot;&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 306–307.&lt;/ref&gt;}}

== Literatura ==
* {{cite book
  | last = Tomasevich
  | first = Jozo
  | authorlink = Jozo Tomasevich
  | year = 1975
  | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks
  | publisher = Stanford University Press
  | location = Stanford
  | isbn = 978-0-8047-0857-9
  | url = http://books.google.com/books?id=yoCaAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover
  | ref = harv
  }}
* {{cite book
  | last = Tomasevich
  | first = Jozo
  | year = 2001
  | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration
  | publisher = Stanford University Press
  | location = Stanford
  | isbn = 978-0-8047-3615-2
  | url = http://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC&amp;printsec=frontcover
  | ref = harv
  }}
* {{cite book|ref=harv|last=Живковић|first=Милутин Д.|title=Санџак 1941–1943|url=|year=2017|publisher=Филозофски Факултет, Универзитет у Београду|isbn=}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Povezano ==
* [[Nedićeva Srbija]]
* [[Ustanak u Srbiji 1941.]]
* [[Propaganda Nedićeve vlade]]
* [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]  
* [[Legalizacija četnika u Srbiji]]

== References ==
&lt;references /&gt;
{{Kolaboracija u Jugoslaviji}}

[[Kategorija:Četnici]]
[[Kategorija:Ustanak u Srbiji (1941.)]]
[[Kategorija:Dragoljub Mihailović]]
[[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]
[[Kategorija:Odnosi između učesnika u Drugom svetskom ratu u Jugoslaviji]]</text>
      <sha1>bdbfmexwv249fq79qsr17g5ia3zhk4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696722</id>
      <parentid>42696721</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52047-51</username>
        <id>396422</id>
      </contributor>
      <origin>42696722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575188" sha1="ctslhe2vfkup14322o4m5d8g8qiturs" xml:space="preserve">{{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}}
[[Datoteka:DragoljubMihailovic8e09281v.jpg|thumb|175px|Pukovnik [[Dragoljub Mihailović]]]]
'''Kolaboracija četnika s Nedićevom vladom''' predstavlja jedan vid [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu|kolaboracije četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]. Osnovni cilj saradnje [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika sa kvislinškom Nedićevom vladom bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]].

U prvoj godini okupacije, saradnja jedinica pod komandom Draže Mihailovića sa Nedićevom vladom se prvenstveno odvijala kroz [[Legalizovani četnici|legalizaciju četničkih odreda]]. Procesom legalizacije su mnogi četnici (oko dvije trećine pripadnika Mihailovićevih snaga u Srbiji 1941. godine&lt;ref&gt;[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]&lt;/ref&gt;) službeno postali oružana formacija integrisana u okupacioni sistem. 17. januara 1942. godine, prema nemačkim podacima, 72 oficira i 7.963 četnička borca su bili pod komandom srpske žandarmerije. Legalizovani četnici su tada bili većinom Pećančevi, dok su oko 2000-3000 njih bili Mihailovićevi četnici.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}} Već sredinom maja 1942. godine, dva četnička pomoćna korpusa su brojila 13.400 oficira, podoficira i vojnika.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}}

[[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije Jugoslavije:
{{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214.}}}}

== Saradnja sa Aćimovićevom upravom 1941. ==

Predsednik [[Savet komesara|Saveta komesara]], prve kvislinške vlade u okupiranoj Srbiji, [[Milan Aćimović]], tokom okupacije najviše se eksponirao u saradnji sa pokretom pod komandom Draže Mihailovića, još od prvih meseci okupacije. Na osnovu jednog potonjeg dokumenta, odnosno Aćimovićeve izjave, može se naslutiti da je Aćimović doprineo da okupator ne izvrši planirane aktivnosti uperene protiv Mihailovića još u junu 1941:

{{izdvojeni citat|Što se tiče moga stava prema nacionalnim ljudima u šumi, navešću jedan slučaj: odmah u početku okupacije, u toku meseca maja ili početkom juna, Nemci su bili organizovali jednu veću akciju da bi očistili naše šume od ostataka jugoslovenske vojske, kako su nam sami govorili. Tu se u prvom redu mislilo na Dražu i njegove ljude. Ja sam Nemcima isticao nekorisnost i čak štetnost te akcije, govoreći da će za vreme okupacije biti uvek ljudi koji će odlaziti u šumu i bolje je da tamo padnu pod uticaj jednog nacionalno trezvenog čoveka nego pod uticaj komunista. Nemci su te razloge primili i tako do te akcije nije došlo. Ja sam stajao na stanovištu da Dražin cilj mora da bude i naš cilj. Naš rad treba diskretno da koordinira, a nikako da se sukobljava. Između Draže, odnosno njegovih ljudi, i mene bio je stalni kontakt.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/209-210.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/9_4.htm |title=Ratko Martinović - OD RAVNE GORE DO VRHOVNOG ŠTABA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Aćimović tvrdi da je još prije formiranja Nedićeve vlade trebalo da 
dođe do sastanka između njega i Mihailovića u okolini Valjeva, ali da su partizani presjekli put. U izvještaju (bez datuma, moguće s početka 1944. godine&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;) Mihailovićevih predstavnika o razgovoru sa Milanom Aćimovićem još se dodaje:
{{izdvojeni citat|Reći ću vam da sam još u prvim danima okupacije, kada su došli ljudi sa Ravne gore kod mene, njima kazao: Pitajte Dražu da li on smatra ovaj naš posao nenacionalnim i nekorisnim po srpski narod, ako ga tako smatra, mi ćemo se odmah svi povući, jer ne želimo niti hoćemo da cepamo jedinstvo srpskog naroda. Kako su ta lica te moje reči prenela, ja ne znam, ali su mi doneli odgovor da treba ostati na poslu i raditi u korist naroda... Po mom mišljenju, u zemlji je trebalo voditi borbu protiv komunista. Što se tiče Draže, stajao sam na stanovištu da se borba protiv njega ne samo ne sme voditi nego se mora naći načina da se naš rad koordinira sa njegovim.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;}}

=== Uspostavljanje saradnje ===

Prvi kontakt pokreta pod rukovodstvom pukovnika Dragoljuba-Draže Mihailovića uspostavljen je krajem maja 1941. posredstvom rezervnog potporučnika Vladimira Lenca, vođe omladinske organizacije [[ZBOR|Jugoslovenskog narodnog pokreta Zbor]] [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] na [[Sveučilište u Zagrebu|Zagrebačkom sveučilištu]], koji se povlačio iz Bosne sa Mihailovićevom grupom, nakon Aprilskog rata, da bi se potom zajedno sa Mihailovićem stacionirao na [[Ravna Gora|Ravnoj gori]]. Prema tvrdnjama koje je 1949. objavio Ljotićev saradnik [[Boško Kostić]], potporučnik Lenac je dobio zadatak od pukovnika Mihailovića da uspostavi vezu sa Dimitrijem Ljotićem i da zatraži materijalnu pomoć za Mihailovićevu organizaciju. Ljotić je Lencu predložio da novac potraži od desetak imućnijih Beograđana, od kojih je prikupljena znatna suma novca. Lenac se više nije vraćao na Ravnu goru.
Prema Kostićevom svedočenju, oko 10. juna 1941. u Beograd je dolazio i Mihailovićev izaslanik poručnik Slavko Pipan, sa sličnim zadatkom kao i Lenac. Pipan se takođe sastao sa Ljotićem i, prema Kostićevom svedočenju, &quot;i Pipanu je data veća suma novca da ponese Draži&quot;. 
Slavko Pipan je posetio Beograd ponovo u drugoj polovini jula 1941. I ovog puta je usledio sastanak sa Ljotićem, na kom su bili prisutni Lenac, Kostić i Ratko Parežanin (koji je o ovom sastanku svedočio 1971). Ljotić je sugerisao Kostiću i Parežaninu da putuju na Ravnu goru kako bi se uspostavio tešnji kontakt sa Mihailovićem. Međutim, do ovog putovanja nije došlo zbog vesti da su ravnogorski četnici započeli saradnju sa partizanskim pokretom.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_4.htm |title=Nikola Milovanović, Draža Mihailović, Beograd, 1991 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

[[Tanasije Dinić]], rezervni pukovnik [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]] i zamenik Milana Aćimovića, komesara Ministarstva unutrašnjih poslova i predsednika Saveta komesara (Dinić je bio jedan od glavnih stubova kvislinškog aparata; od 1942. do 1943. je na mjestu ministra unutrašnjih poslova, potom ministar socijalne politike i narodnog zdravlja u Nedićevoj vladi), u izjavi koju je dao na saslušanju pred isljednim organima [[OZNA]]-e, 25. februara 1946, pored ostalog je govorio i o kontaktima Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem, te o navodnom protivljenju toj saradnji od strane Milana Nedića: 
{{izdvojeni citat|Saradnja između Aćimovića i Draže Mihailovića bila je Nemcima poznata, te prema tome ja nisam imao potrebe da o toj saradnji obaveštavam [[Gestapo]]. Ja se sećam još iz 1941. g., kada su Nemci sklopili sporazum sa [[Kosta Pećanac|Kostom Pećancem]]. Tom prilikom sam naišao u Upravni štab gde sam zatekao Aćimovića, Krausa, Kisela i, mislim, Helma. Pili su šampanjac i Aćimović je tada rekao kako ćemo proslaviti uskoro sastanak sa Dražom. Još pre ovoga Aćimović je dobio od Nemaca 10 miliona dinara, radi pomaganja organizacije DM. Aćimović je u svakom pogledu favorizovao i podržavao organizaciju D. M.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_5.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118094108/https://znaci.org/00001/154_5.pdf |date=2022-11-18 }}, str. I/375.&lt;/ref&gt;}}

Prema tvrdnjama pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], vršioca dužnosti komandanta kvislinške žandarmerije od 24. juna 1941, s njegove je strane uspostavljen kontakt sa saradnicima Draže Mihailovića još 28. maja 1941. Veze između pukovnika Trišića i Mihailovića nastavljene su i kasnije tokom leta 1941, posredstvom jednog Trišićevog kurira. Ovi podaci publikovani su 1960.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/211, fus. 5.&lt;/ref&gt;

Pukovnik Trišić, s pozicije tadašnjeg zapovjednika žandarmerije, od prvih dana okupacije stupa u kontakt sa pukovnikom Mihailovićem i stavlja mu se u službu, a po sopstvenom svjedočenju u emigraciji:
{{izdvojeni citat|Svi žandarmi su odmah prihvatili sve nacionalne odrede, kako pukovnika Draže Mihailovića, tako isto đenerala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] i vojvode [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]...&lt;ref&gt;Јован П. Тришић, О Милану Недићу, Виндзор, 1960, стр. 90–91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 29–30.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Jovan Trišić]]}}

Prema Trišićevim zapisima po okončanju rata, u ravnogorsku organizaciju ga je uključio major [[Radoslav Đurić]], i to sa zadatkom da pribavlja službene legitimacije i objave za putovanja, kao i da vrši obavještajnu djelatnost u korist četnikâ.&lt;ref&gt;Јован П. Тришић, „Први дани рата у Јужној Србији и прилажење покрету Драже Михаиловића“, у: Гласник српског историског-културног друштва „Његош“, 1962, свеска десет, стр. 86.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 479.&lt;/ref&gt;

O kontaktima koje je uspostavio sa Mihailovićem tokom maja i juna 1941. godine, pukovnik Trišić u svojoj knjizi “O Milanu Nediću” piše:

{{izdvojeni citat|U Beograd sam stigao (iz Skoplja) 24. maja i svi žandarmi su upućeni u Komandu žandarmerije. Već 28. maja ja sam se lično sastao sa jednim Dražinim kurirom. Kurir je bila žena, koja je došla sa Ravne gore, noseći nekoliko pisama od Draže, a pored toga imala je i zadatak da uhvati vezu sa nekim đeneralima koji su bili u Beogradu kao i sa još nekim oficirima i viđenim ličnostima... Ja sam postavljen za v.d. komandanta žandarmerije u okupiranoj Srbiji, 24. juna 1941. ali sam od advokata Čede Arsenijevića ranije o tome bio obavešten, radi čega sam dva puta uputio na Ravnu goru moga kurira Milana Ivezića da o tome obavesti pukovnika Dražu i da mi Draža po tom pitanju daje svoje mišljenje. Draža se je s tim složio.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;}}

Sredinom jula 1941, pukovnik Trišić i njegovi saradnici su se sastali sa poručnikom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], jednim od organizatora ravnogorskog pokreta u valjevskom kraju. Specijalni izaslanik Komesarijata unutrašnjih dela poslao je 17. jula iz Valjeva izvještaj Milanu Aćimoviću u kom se prenose stavovi poručnika Nedića o partizanima, s jedne, kao i o okupatorskim i kvislinškim vlastima, s druge strane:
{{izdvojeni citat|Poručnik Nedić bio je obučen u seljačko odelo, sa šubarom i izjavio je sledeće: &lt;br /&gt; 'Mi koji se nalazimo po šumama nemamo nikakve veze sa ovom terorističkom akcijom komunista. Oni su stupili sa nama u vezu i tražili da se pridruže nama. Mi smo ih odbili i prebacili im što vode ovakvu jednu akciju koja može Srbiji da nanese samo zlo.'

Tom prilikom pukovnik Draža Mihailović rekao je delegatu komunističke grupe doktoru Jovanoviću Miodragu, da ako se desi još jedan akt sabotaže od njihove strane, da će ih oni progoniti i uništiti...

Gospodin Nedić dalje navodi da oficiri i podoficiri i drugi koji se nalaze u šumi ne žele da čine ništa što bi moglo da izazove nemačke vlasti na reakciju. Pozdravljaju novu uredbu о ovogodišnjoj vršidbi žitarica, za koju kažu da je umesno doneta.

Isto tako priznaju rad ministra, gospodina Aćimovića i poznato im je sa kakvim se on teškoćama bori, kao i da njegovom zaslugom nisu novopopisani aktivni oficiri otišli u logore. [...]

Gospodin Nedić obećao je da će oni uticati na ona lica koja nisu komunisti, a koja se nalaze iz neobaveštenosti u njihovim grupama, da se vrate svojim kućama. Što se tiče vođa, ukoliko produže sa sabotažama oni će ih likvidirati. Oni dalje pozdravljaju akciju srpskih vlasti na uništenju ovih grupa, kao i svih onih koji se bave pljačkanjem i napadima na srpski živalj... Isto tako obećao je davanje podataka o mestu boravka komunističkih grupa žandarmima.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 127-128.&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Trišić se u dva navrata i lično sastao sa Dražom Mihailovićem, u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]], u [[Struganik]]u, i to 14. jula i 19. avgusta 1941, preuzimajući instrukcije za dalji rad.&lt;ref&gt;Милисав Секулић, Пуковник Јован П. Тришић. Ратни дневник и биографија, Београд, 2014, стр. 96-102.&lt;/ref&gt; Kako Trišić navodi u svojim sjećanjima poslije rata, on nije sreo pukovnika Dražu Mihailovića prilikom prve posjete [[Ravna gora|Ravnoj gori]], već jednog od njegovih najbližih saradnika majora [[Aleksandar Mišić|Aleksandra Mišića]]. Trišić piše: „Govorilo se, uglavnom, o Komesarskoj upravi. Iz tog razgovora sam zaključio da Milan Aćimović i [[Ilija Paranos]] uživaju poverenje na Ravnoj gori... Dalje se govorilo o teškoj situaciji, čiji se kraj nije mogao da sagleda, o tome kako treba narodu pomoći i o saradnji između žandarmerije i Draže — ko će i kako održavati vezu.“&lt;ref&gt;Jovan Trišić, ''Prvi dani rata u Južnoj Srbiji i prilaženje pokretu pukovnika Draže Mihailovića'', »Glasnik« — Chicago, sveska 10/1962, str. 87–89.&lt;/ref&gt; Na sastanku održanom avgusta 1941. godine, pukovnici Mihailović i Trišić zaključuju usmeni sporazum o saradnji četnika i žandarmerije:
{{izdvojeni citat|S Dražom su bili major A. Mišić i poručnik Voja Popović. Razgovarali smo veći deo noći i sutradan pre podne. Dotakli smo sva pitanja od opšteg interesa po srpski narod, a posebno o tešnjem povezivanju naše akcije... U pogledu budućeg rada, rekao je [Mihailović — prim.] da zbog tadašnje teške situacije ne namerava da preduzima nikakve akcije većeg značaja, pri čemu je istakao da su Nemci vrlo jaki, da nama niko ne može da pruži nikakvu pomoć i da oskudevamo u svemu. Zbog tih razloga, naglasio je, nama je potrebno da se, prvo, dobro organizujemo, da se solidno pripremimo, dobro naoružamo i da čekamo pogodan momenat kako bi naša akcija bila od stvarne koristi saveznicima. Meni je stavio u dužnost da, po mogućstvu, pojačam žandarmerijske stanice, da žandarmeriju što bolje naoružam i da u njene redove ubacim što veći broj njegovog ljudstva. Izjavio je da je zadovoljan držanjem žandarmerije i izrazio nadu da će ona odigrati značajnu ulogu u danom momentu.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 125.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Jovan Trišić]], prvi komandant kvislinške [[Srpske žandarmerije]]}}

О održavanju dobrih odnosa s kvislinškom žandarmerijom i njenim komandantom pukovnikom Jovanom Trišićem, posvjedočio je 1946. godine [[Beogradski proces|na sudskom procesu]] i sâm general Dragoljub Mihailović:
{{izdvojeni citat|Optuženi: [...] Moja je težnja bila da sve one koji su nosili oružje „bušimo“, da ulazimo u njihove redove i da ih na taj način pridobijemo u šumu. Ja sam tako uspeo da pridobijem Jovana Trišića i da sa njim stvorim plan. I taj je bio uhvaćen sa tim planom i odveden u ropstvo.

Pretsednik: Šta je on bio?

Optuženi: Bio je pod Nemcima komandant žandarmerije. Ja sam ga privukao i pridobio da sprovedemo organizaciju i da dobijemo veći broj ljudstva.

Pretsednik: Vi ste se tada povezali sa žandarmerijom koja je bila tada u službi okupatora?

Optuženi: Tačno.&lt;ref&gt;Издајник и ратни злочинац Дража Михаиловић пред судом: Стенографске белешке и документа са суђења Драгољубу-Дражи Михаиловићу, Београд, 1946, стр. 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jovan Marjanović 1941&quot;&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.&lt;/ref&gt;}}

Brojni oficiri Jugoslovenske vojske koji će se kasnije pridružiti [[JVuO]], tj. četnicima, u prvoj godini okupacije su bili na raznim dužnostima u strukturama kvislinške uprave. Tako je major [[Petar Baćović]], prije nego što je avgusta 1942. postao komandant četničke Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, bio šef kabineta Milana Aćimovića, ministra unutrašnjih poslova.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_80.htm Izveštaj komandanta četničke grupe odreda od 6. maja 1942. Draži Mihailoviću o akcijama protiv partizanskih jedinica na širem području Višegrada i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt; Prema sjećanjima Ljotićevog sekretara [[Boška Kostića]], Petar Baćović je bio šef kabineta dr [[Miloša Radosavljevića]], koji je do 29. januara 1942. bio ministar [[Poljoprivreda|poljoprivrede]] u Nedićevoj vladi.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 209.&lt;/ref&gt;

Takođe, [[Jezdimir Dangić]] je sarađivao sa kvislinškom upravom u Srbiji i to od prvih dana formiranja Saveta komesara Milana Aćimovića, s kojim je, sve do hapšenja od strane Njemaca aprila 1942, bio u najboljim odnosima. Od sredine maja do sredine avgusta 1941. godine, Dangić je bio na službi u Srpskoj žandarmeriji, a za vrijeme [[Ustanak u Srbiji|oružanog ustanka u Srbiji]] bio je raspoređen kao žandarmerijski oficir na granici prema [[Drina|Drini]], da bi nešto kasnije bio premješten u [[Bratunac]].&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274.&lt;/ref&gt;

Od oktobra 1941. do kraja februara 1942. na službi u žandarmeriji u Beogradu bio je i kapetan [[Slavoljub Vranješević]], koji će od kraja 1943. biti Mihailovićev komandant zapadne Bosne.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt;

Aćimovićeva uprava nije dugo potrajala, i ukinuta je 29. avgusta 1941. kada je uspostavljena Vlada nacionalnog spasa generala [[Milan Nedić|Milana Nedića]], ali je Aćimović u njoj nastavio obnašati funkciju ministra unutrašnjih poslova do 5. novembra 1942. godine.

Milan Aćimović je ostao u izuzetno bliskim odnosima sa Dražom Mihailovićem sve do maja 1945. godine, tj. do samog kraja okupacije. Na koncu, Aćimović je poginuo tokom [[Bitka na Zelengori|bitke na Zelengori]], dok se nalazio u Mihailovićevom štabu.&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 98.&lt;/ref&gt;

=== Svjedočenja o vezama Aćimovića i Mihailovića ===

[[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik za Jugoistok njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, nakon rata piše o saradnji Aćimovića i Mihailovića:
{{izdvojeni citat|Šta se sve događalo u četničkom taboru, o tome sam bio veoma dobro informisan. Nemački Vermaht je na svim frontovima imao odlične specijaliste za dešifrovanje poruka. Tako su šifrovane poruke Draže Mihailovića stizale i do mog radnog stola. Sem toga, stalno sam bio u vezi sa ministrom Aćimovićem, koji je bio politički izaslanik Draže Mihailovića u Beogradu, zatim sa posrednicima i kuririma, a bio sam i u direktnom kontaktu sa vođom četnika.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.&lt;/ref&gt;}}

[[Aleksandar Cincar-Marković]], ministar spoljnih poslova [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], potvrdio je 1946. godine pred istražnim organima da je Milan Aćimović istupao pred Nijemcima u svojstvu političkog predstavnika Draže Mihailovića. U svojoj izjavi, Cincar-Marković, između ostalog, svjedoči o pokušajima ponovnog uspostavljanja kvislinške vlade u [[Kitzbühel]]u, na teritoriji [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], gdje je bila smještena nakon evakuacije iz Beograda:
{{izdvojeni citat|Po pitanju priznanja Nedićeve vlade, pregovori koje su, sa nemačkom vladom, poveli Nedić i Spalajković prilično su se otegli iako su se oni pozivali na činjenicu da je Nemačka priznala i druge kvislinške vlade, kao bugarsku, rumunsku i mađarsku. Najzad, Nemačka je ponovo priznala Nedićevu vladu. Posle ovog priznanja Nedić i Ljotić su održali nekoliko sastanaka sa Nojbaherom i još nekim nemačkim funkcionerima, na kojima je bio i Milan Aćimović, koji je boravio sa grupom četnika u Semeringu, nedaleko od Beča i koji je zastupao interes četničkog vođe Draže Mihailovića. Na ovim sastancima, osećajući svu svoju političku malodušnost, prilikom upornog zahtevanja da se prizna Nedićeva vlada, Nedić i Ljotić su postavljali Nemcima nov zahtev: da to ne bude više srpska vlada, nego neki komitet sličan Vlasovljevom, da u ovaj komitet treba da uđu i predstavnici drugih organizacija, na prvom mestu Dražina organizacija. Ovo pitanje ostalo je nerešeno.&lt;ref&gt;AVII, Izjava Aleksandra Cincar-Markovića pred istražnim organima 1946.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]&lt;/ref&gt;}}

Iskaz Cincar-Markovića se gotovo u potpunosti poklapa sa tvrdnjama Boška Kostića, sekretara Dimitrija Ljotića, iznesenim u njegovim memoarima, izdatim u emigraciji nekoliko godina nakon rata:
{{izdvojeni citat|Za vreme našeg boravka u Beču Ljotić se prvo sastao sa đeneralom Nedićem i bivšim ministrom Milanom Aćimovićem, jednim od vodećih političkih ljudi Draže Mihajlovića. Na tom se sastanku razgovaralo šta treba činiti. Nedić je zahtevao, da ako on mora opet da obrazuje srpsku vladu, da u nju uđu đeneral Mihajlović i Ljotić i po četiri ministra iz njihovih grupa kao i dva neutralca. Dimitrije Ljotić se protivio tom traženju Nedićevom, smatrajući da Draža Mihajlović ne treba da ulazi ni u kakvu kombinaciju sa Nemcima.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 186.&lt;/ref&gt;}}

Uvjerljivo svjedočenje o mnogostrukim vezama Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem pružio je na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine [[Dragomir Jovanović|Dragomir–Dragi Jovanović]], predsednik Beogradske opštine, upravnik grada Beograda i šef [[Srpske državne bezbednosti]] u rangu ministra Vlade narodnog spasa:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Je li Aćimović održavao veze sa organizacijom DM?

Optuženi: Jeste. Poznato mi je da je održavao.

Pretsednik: Od kada?

Optuženi: Ja znam da Aćimovićeve veze sa organizacijom DM datiraju od konca 1941. godine, da su u 1942. godini došle do kulminacije, i da je Aćimović zbog toga imao u vladi konflikt sa Nedićem i Ljotićem i da je, zbog sumnjičenja o održavanju tih veza, morao dati ostavku.

Pretsednik: A kakva je bila uloga Aćimovića u Beogradu prema organizaciji DM?

Optuženi: Aćimović je smatran kao politički eksponent te organizacije. Bar ja sam ga tako smatrao.

Pretsednik: Može li se to zaključiti iz izvesnih činjenica?

Optuženi: Može.

Pretsednik: Na primer?

Optuženi: Preko Aćimovića su išle sve stvari. Kod Aćimovića su dolazili ljudi koji su dolazili bili u Beograd zbog održavanja veza sa Nedićem, Aćimović je bio neka vrsta političke veze u Beogradu. Takav je slučaj bio i sa Rakovićem kada je došao u Beograd.
 
Pretsednik: A kada je on došao u Beograd?

Optuženi: Avgusta meseca 1944. godine.

Pretsednik: Je li on sedeo kod Aćimovića?

Optuženi: Ja sam ga dva do tri puta video kod Aćimovića, a jedanput kod Ilije Mihailovića.

Pretsednik: Iz čega bi se još moglo zaključiti da je Aćimović bio politički savetodavac, eksponent organizacije DM u Beogradu?

Optuženi: Ja sam vodio više puta razgovore s njime o tome. On je bio prilično zakopčan; ali, prema njegovom držanju i govoru mogao sam zaključiti – a on to nije ni krio – da on pripada pokretu Draže Mihailovića.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|[[Dragomir Jovanović]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]]}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1941. ==
{{main|Ustanak u Srbiji 1941.}}
Nakon izbijanja [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji]], početkom jula 1941, ustanici su počeli oslobađati sve veći broj naseljenih mesta. [[Četnici]] pod komandom pukovnika Mihailovića uzimaju učešća u ustanku tek krajem avgusta 1941.
Međutim, istovremeno sa uzimanjem učešća u borbi protiv okupatora Mihailović je već početkom septembra 1941. uputio delegaciju na sastanak sa generalom Nedićem radi dogovora o zajedničkoj borbi protiv partizana. Delegaciju su činili potpukovnik Dragoslav Pavlović i potpukovnik Živojin Đurić i major [[Aleksandar Mišić]], dok im se u Beogradu pridružio major Radoslav Đurić.
O uspostavljanju veze pukovnika Mihailovića sa generalom Nedićem, šef Upravnog štaba opunomućenog komandanta korpusa u Srbiji general [[Harald Turner]] izvještava 6. novembra 1941:

{{izdvojeni citat|U vezi sa mojim dopisom o pukovniku Mihailoviću od 3. 11. 41. br. 4675/41 izveštavam vas o sledećem: &lt;br /&gt; I centrala Abvera izvestila je 2. 11. 41.:
1.) Srpski predsednik vlade Nedić ponovo pregovara sa pukovnikom Dražom Mihailovićem preko rtanjskog vojvode. Ovaj je poslednji put bio kod Mihailovića 4. 11, kada mu je dao iznos od 500 000 dinara i preneo časno obećanje generala Nedića da će se angažovati kod nemačkih vlasti da Mihailović ne bude zarobljen ili kažnjen.

2.) Dalje pregovore sa Mihailovićem je vodio pukovnik Popović koji mu je 1. 10. predao 500 000 dinara.

3.) Pukovnik Popović je 26. 10. bio poslednji put kod Mihailovića i predao mu još 2,500.000 dinara. Vratio se 30. 10. 41. sa Mihailovićevom izjavom da je ovaj spreman da se sa Nedićevim jedinicama bori protiv komunista pod uslovom da mu Nedić da obećanje da nemačke oružane snage neće preduzimati akciju protiv Mihailovića.&lt;ref name=&quot;znaci1981&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 868.&lt;/ref&gt;}}

Milan Nedić je na saslušanju pred jugoslovenskim organima 9. januara 1946. u vezi pregovora sa Mihailovićevim predstavnicima izjavio sledeće:

{{izdvojeni citat| Odmah po uspostavljanju moje vlade početkom septembra (1941.) kod mene je došla jedna delegacija Draže Mihailovića koju su sačinjavali pešadijski potpukovnik (Živojin) Đurić, major Aleksandar Mišić, i đeneralštabni (major Radoslav) Đurić sa originalnim punomoćjem Draže Mihailovića radi razgovora. Uslovi koje je postavio Draža bili su uglavnom ovi:

* Da se uspostavi red i mir u Srbiji.
* Da se povedu zajedničke borbe protiv partizanskih snaga.
* Da uspostavim vezu i legitimišem Dražu kod Nemaca.
* Da mu se dostavi izvesna svota novca radi isplate prinadležnosti njegovim oficirima i podoficirima.
* Da se po umirenju Srbije izvrši vojna akcija u Bosni radi umirenja.
* Da se pomogne Đukanović Vladi (treba: Blaži) u Crnoj Gori radi umirenja.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 17-18, fus. 13.&lt;/ref&gt;}}

Nedić je u istrazi takođe dodao: „Svi ovi predlozi i uslovi bili su prihvaćeni sa moje strane. Draža je dobio novac a Nemci su ovo odobrili.“&lt;ref&gt;Arhiv VII, k. 269, reg. br. 35/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 126.&lt;/ref&gt;

Prema istom saslušanju, Nedić je uglavnom prihvatio ove predloge:

{{izdvojeni citat|Pismeni ugovor između mene i te delegacije nije pravljen s obzirom da su sva trojica iz te delegacije bili moji oficiri meni dobro poznati, pa sam smatrao da nema potrebe za pismenim ugovorom, a oni to nisu ni tražili.
Između nas je napravljen sporazum o sledećem:

* O saradnji između mene, odnosno moje vlade i Draže Mihailovića za borbu protiv komunista u cilju njihovog uništenja.
* Da im odmah izdam novčanu pomoć da bi mogli izdati plate oficirima i podoficirima, kao i to da bi mogli kupiti životne namirnice za ishranu vojske.
* Da odmah odredimo jednog oficira za vezu koji će stalno biti pri štabu Draže Mihailovića.
* Da preko Nemaca izdejstvujem legalizaciju Draže Mihailovića i njegovih četnika u tome da ih Nemci ne gone i da se mogu slobodno kretati.
* Da posle čišćenja, odnosno uništenja komunista u Srbiji, moja vlada ukaže potrebnu pomoć Draži Mihailoviću radi smirenja građanskog rata u Bosni i Crnoj Gori.
* Da se posle formiranja vladinih odreda, s čime bi se bilo započelo, donese jedan operacijski plan između mene i Draže za čišćenje Srbije od komunista.&lt;ref&gt;Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића, Београд, 1979, стр. 77.&lt;/ref&gt;}}

Nedić je na saslušanju istakao da je nakon sklapanja sporazuma odmah izdao novčanu pomoć, koju je delegacija ponela sa sobom. Nedić je potom odmah otišao kod komandanta Srbije, generala Hajnriha Dankelmana, s molbom da odobri legalizaciju Mihailovićevih četnika, što je Dankelman odmah prihvatio. Nedić je potom odredio generalštabnog majora Marka Olujevića za vezu između njega i Draže Mihailovića. Nedić je uskoro obavešten da je Mihailović u celini prihvatio postignuti sporazum.&lt;ref name=&quot;vojnoistorijski1941&quot;&gt;Žarko Jovanović, &quot;Kolaboracija Draže Mihailovića sa kvislinzima u Srbiji 1941.&quot;, Vojnoistorijski glasnik, 1-2/1998, Beograd, 1998, str. 83.&lt;/ref&gt;

O sastanku s četničkom delegacijom, i uopšte o pregovorima vođenim tokom 1941. sa Mihailovićem, general Nedić je 12. novembra 1941. godine, preko agencije »Rudnik«, obavijestio javnost u Srbiji:
{{izdvojeni citat|Londonski radio dao je juče uveče vesti o prilikama u Srbiji, pa je izneo i potpuno netačno tvrđenje kako su tobož nemačke vlasti pregovarale sa pukovnikom Dražom Mihailovićem. Međutim, suprotno tome tvrđenju istina je da je Draža Mihailović slao svoje posrednike kako meni, tako i nemačkim vlastima radi pregovora... &lt;br /&gt; U vezi sa ovim izjavljujem da sam prilikom obrazovanja moje vlade pokušao da sve srpske nacionalne snage ujedinim radi spasa naroda i otadžbine, pa sam u tom cilju pregovarao sa Kostom Pećancem i Dražom Mihailovićem... Što se tiče Draže Mihailovića, i on je izjavio da želi da sarađuje na uništenju elemenata nereda, pa je u tu svrhu primio i novac od srpske vlade. Međutim, on je istovremeno pregovarao i sa komunistima.&lt;ref&gt;''Novo vreme'', 13. XI 1941.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 165.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/212, fus. 7.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Novinar [[Stanislav Krakov]] piše u emigraciji da je 6. septembra 1941. došlo do formiranja prvih oružanih jedinica Vlade Milana Nedića. Krakov, inače sestrić generala Nedića, citira riječi „jednog elitnog žandarmerijskog oficira” (njegov je identitet zaštitio inicijalima ''I. R. R.'') koji je prisustvovao smotri: „Ovaj 6-ti septembar je u stvari prvi dan građanskog rata u Srbiji”. Pored toga, Krakov navodi i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Baš ovog 6-og septembra 1941, na [[Banjica|Banjici]], u prisustvu generala [[Pante Draškića]], ministra rada u Nedićevoj vladi i pomoćnika ministra unutrašnjih dela [[Ceke Đorđevića]], kao i većeg broja oficira izvršeno je svečano formiranje osam vojničkih jedinica, koje su dobile naziv «srpski oružani odredi». [...] Već od prvog dana osnivanja ovih odreda, koji su odmah sa Banjice upućeni na teren, ocrtao se kakav će biti njihov stav na terenu u pogledu komunističkih partizana, koje su imali da gone i razbijaju, i odreda Draže Mihailovića sa kojima im je naređeno da sarađuju.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 159—160.&lt;/ref&gt;}}

[[Artiljerija|Artiljerijski]] major [[Boško Todorović]] bio je prije okupacije na službi u obaveštajnom odeljenju Generalštaba [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Nakon [[Aprilski rat|aprilskog rata]], radio je ljeta 1941. u organizaciji DM u Beogradu, da bi krajem augusta 1941. prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] kao opunomoćenik Draže Mihailovića,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_37.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SRPSKI NACIONALISTIČKI OTPOR IZVAN SRBIJE]&lt;/ref&gt; s ciljem stvaranja četničke organizacije na tom području. Bio je i prvi četnički komandant koji će, novembra 1941, sa Italijanima sklopiti [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sporazum o zajedničkoj borbi]] protiv NOP-a.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, str. 18.&lt;/ref&gt; Iz izvještaja koji je 2. septembra 1941. poslao Draži Mihailoviću iz istočne Bosne, gdje je smjestio štab, dâ se zaključiti i da je među četničkim oficirima bio jedan od prvih koji je pledirao za saradnju sa kvislinškom Vladom Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|Vrlo je važno za Srpstvo, da se Bosna oslobodi od ustaša vojno-četničkom akcijom pre nego što naša poluslobodna vlada u Beogradu diplomatskom operacijom (koja se verovatno već vodi, što potvrđuju i pojedini neprovereni glasovi) postigne pripojenje Bosne okupiranoj Srbiji.

Mišljenja sam da preokret u držanju [[Pećančevi četnici|»crnih« četnika]] — njihovo stavljanje u službu Nedića i posredno Nemaca — treba iskoristiti za nas na sledeći način:

1.  obavestiti narod: a) da četnički odredi redovne vojske ostaju i dalje potčinjeni isključivo našoj Vrhovnoj komandi — Kralju, ma kako se držali dobrovoljni četnički odredi, »crni«, »crveni« i ostali. b) za našu ofanzivnu akciju u Srbiji još nije vreme, ali da je vreme za borbu u Bosni — cilj: bar poluoslobođenje i prisajedinjenje poluslobodnoj Srbiji; [...]

3.  Stupiti na pogodan način u vezu sa Nedićem i ispitati da li ostaje veran kralju i dobar Srbin — u kom slučaju neće ometati, ako neće potpomagati naš rad — ili je izdajica, u kom slučaju se treba povući van njegovog domašaja — u Bosnu, u južnu Srbiju i u Sandžak, pa odande preduzeti borbu i protiv njega, uz pomoć sviju Srba koji su ostali verni kralju i položenoj zakletvi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Izveštaj komandanta četničkog odreda &quot;Boško Jugović&quot; od 2. septembra 1941. o vojnoj situaciji u istočnoj Bosni i stavu prema srpskoj kvislinškoj vladi]&lt;/ref&gt;}}

Naredbom br. 2 od 7. septembra 1941. general Milan Nedić imenuje majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] na službu u vojnom odeljenju pri Predsedništvu Ministarskog saveta. Major Piletić će kasnije postati jedan od Mihailovićevih komandanata u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]].&lt;ref name=&quot;Jovan Marjanović 1941&quot;&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII—Nda—19—5—4.&lt;/ref&gt;

Potporučnik [[Pavle Mešković]] je bio sa pukovnikom Mihailovićem još od kraja aprila 1941. godine u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Poslije toga, Mešković se nalazio u grupi od nekoliko desetina oficira i vojnika s kojima se Mihailović prebacio u Srbiju te stigao na [[Ravna gora|Ravnu goru]] 12/13. maja 1941. Kada je general Mihailović krenuo iz [[Srbija|Srbije]] za [[Crna Gora|Crnu Goru]] u proljeće 1942, odredio je Pavla Meškovića da bude njegov čovjek za vezu sa potpukovnikom [[Milanom Kalabićem]]. Nakon rata, Mešković je posvjedočio da je do povezivanja između Mihailovića i Nedića došlo već tokom embrionalne faze izgradnje kvislinškog aparata u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Po ulasku Nemaca u Beograd, obrazovani su tamo Komesarijati za razne poslove. Njih je ubrzo potom, krajem avgusta, zamenila Srpska Vlada na čelu sa đeneralom Milanom Nedićem. Nedić saziva zbor oficira i podoficira koji nisu otišli u ropstvo. Mihailović odobrava odlazak onih koji su tražili savet, jer je većina bila sa porodicama, a on nije mogao preuzeti odgovornost za toliki broj porodica, kad bi sve te ljude povukao u šumu. Najveći deo oficira i podoficira u Nedićevim formacijama (Poljska, Granična i Državna straža) ušao je u te odrede sa znanjem i odobrenjem D. Mihailovića i drugih komandanata pokreta. Poljska straža bila nam je odana od prvog dana skoro stoprocentno.&lt;ref&gt;Павле Мешковић, »На Равној гори«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 57. и 173.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_5.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PRVI KONTAKTI SA NOP I POKUŠAJI DA SE OBUSTAVI USTANAK]&lt;/ref&gt;}}

U »Političkom mjesečnom izvještaju« od 3. XII 1941, general Harald Turner iznosi detalje o pokušaju sklapanja sporazuma između Mihailovićevog pokreta i kvislinških strukturâ, uz blagoslov njemačkih vlasti:
{{izdvojeni citat|U toku meseca jula, na osnovu prethodnog odobrenja, komesar-ministar [[Milan Aćimović|Aćimović]] pokušao je da sa Mihailovićem sklopi sličan sporazum kao što je to učinjeno između [[Gestapo|policije državne bezbednosti Nemačke]] i [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]. Međutim, Mihailović je to izbegao. Prvih dana po stupanju na čelo vlade, to isto, takođe sa nemačkim odobrenjem, pokušao je i predsednik Nedić, koji je verovao da će mu kao armijskom generalu poći za rukom da na svoju stranu privuče bar deo oficira koji su se nalazili kod Mihailovića.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 124.&lt;/ref&gt;|General [[Harald Turner]]}}

=== Partizani razotkrivaju Mihailovića ===

Posle završetka razgovora i postizanja sporazuma sa generalom Nedićem, Mihailovićeva delegacija se iz Beograda vratila na Ravnu goru 6. septembra 1941. U međuvremenu na Ravnu goru je pošao i major Marko Olujević s poručnikom Slavkom Pipanom, obaveštajnim oficirom Draže Mihailovića. Njih dvojicu su, na putu za Ravnu goru, uhvatili partizani u Belanovici, 8. septembra 1941. Kod majora Olujevića, koji je ujedno bio i pomoćnik komandanta kvislinške žandarmerije, nađen je plan komande žandarmerije od 7. septembra 1941. za napad žandarma sa četnicima Draže Mihailovića sa linije Zvornik-Krupanj-Valjevo-Mionica. Posle saslušanja major Olujević je streljan 10. septembra, dok je poručnik Pipan uspeo da pobegne.&lt;ref&gt;Јован Марјановић, Устанак и НОП у Србији 1941, Београд, 1983, стр. 317.&lt;/ref&gt; Mihailović o svojoj saradnji sa Nedićem nije obavestio partizane.

Kolubarska četa [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] je prilikom zarobljavanja poručnika Ernesta Pipana zaplenila i jedan dokument Ministarstva unutrašnjih dela, u kome komanda kvislinške žandarmerije 7. septembra 1941. naređuje komandantu 5. žandarmerijskog odreda:

{{izdvojeni citat|Kad sva tri odreda budu stigla na liniju Zvornik — Krupanj — Valjevo — Mionica uhvatiće vezu sa četničkim odredima koji pod komandom generalštabnog pukovnika g. Draže Mihailovića na toj liniji i sačekaće dalje naređenje za produženje dejstva.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, I/1, Beograd, 1949, str. 405-406.&lt;/ref&gt;}}

U knjizi „General Milan Nedić”, Stanislav Krakov navodi da je ovaj dokument potpisao novopostavljeni šef žandarmerije general [[Stevan Radovanović]]. Krakov donosi još izvoda iz ovog „vrlo opširnog naređenja”, za koje tvrdi da je „bilo izdato onda kada je Nedić posle odlaska Dražinih delegata čvrsto verovao u sprovođenje zajedničke akcije protiv komunista”:
{{izdvojeni citat|(13) Saradnja sa četnicima i omladinom pokreta „Zbor” treba da bude najtešnja. Saradnja sa njima sastoji se u sledećem: Svi četnici i omladinci koji dejstvuju na teritoriji odreda potčinjeni su komandantu odreda. Komandant odreda je taj koji će naređivati sve što treba da se radi na terenu, a njegova naređenja ima da izvršuju svi četnici i omladinci. Ishrana četnika i omladinskih odelenja biće zajedno sa odredom...&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 160—161.&lt;/ref&gt;|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Žandarmerije]]}}

Partizani su na osnovu zaplenjenih dokumenata uvideli da Mihailović igra dvostruku igru, učestvujući u partizanskom ustanku i istovremeno radeći na njegovom gušenju. Oni su uskoro otkrili i druge dokaze o Dražinoj kolaboraciji. Komandant [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] [[Dragojlo Dudić]] u svoj dnevnik septembra 1941. godine zapisuje:

{{izdvojeni citat|&quot;12. septembar: U toku dana došao je kurir Kolubarske čete. U izvestaju stajalo je da su zarobili jedan auto Ministarstva unutrašnjih dela sa pomoćnikom komandanta žandarmerije, još jednim čovekom i šoferom žandarmom. Od materijala nađeno je nekoliko lažnih legitimacija i naredba Ministarstva unutrašnjih dela o organizaciji poternih odreda za komunistima. Iz ove naredbe jasno se vidi da je i Draža Mihailović, komandant četnika sa Ravne gore, u vezi sa ovom akcijom na strani vlade. Sad je svakome bila jasna uloga ovog žonglera koji se pravio prijateljem narodne borbe.&quot;&lt;ref&gt;Драгојло Дудић, Дневник 1941, Београд, 1981, стр. 187-189.&lt;/ref&gt;}}

O vezama štaba pukovnika Mihailovića sa kvislinškim formacijama govori i naredba generala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] njegovim odredima, od 12. septembra 1941:

{{izdvojeni citat|Prema sigurnim podacima koje sam ovoga momenta dobio, odredi srpske oružane sile u sporazumu sa odredima pukovnika Draže Mihailovića stupili su javno i otvoreno u akciju i dok jedni odredi imaju podrške i naslona okupatorske vlasti, drugi dotle, da bi maskirali svoj pravi cilj, bore se protiv okupatorskih vlasti i formiraju neku regularnu vojsku, pod pretnjom smrtne kazne ko ne bude prišao njihovim redovima. Jedni i drugi rade sporazumno i sa veštom i prikrivenom namerom protivu četnika (Ljube Novakovića), a preko ovih i protivu celokupnog srpskog naroda.&lt;ref name=&quot;vojnoistorijski1941&quot;/&gt;}}

=== Nemci razotkrivaju Mihailovića ===

{{izdvojeni citat|Podstaknuti delimičnim uspešno vođenim borbama od strane komunista, nacionalni Srbi organizovali su takođe borbene formacije protiv Nemaca.&lt;ref&gt;OBAVEŠTENJE KOMANDNOG ŠTABA KOMANDANTA SRBIJE OD 16. SEPTEMBRA 1941. KOMANDAMA I USTANOVAMA VERMAHTA O RAZVOJU ORUŽANOG USTANKA - T501 roll 244, frames 334-337.&lt;/ref&gt;|Obaveštenje Komandnog štaba Komandanta Srbije od 16. septembra 1941. o razvoju oružanog ustanka}}

Prema svjedočanstvu [[Stanislava Krakova]], njemački okupacioni dužnosnici su od početka gledali s velikim podozrenjem na mogućnost zbližavanja između generalâ Mihailovića i Nedića, vidjevši u ovome prevashodno opasnost po interese [[Treći Reich|Trećeg Reicha]]:
{{izdvojeni citat|Ali Nedićevi prvi kontakti sa Dražom Mihailovićem — o čemu su Nemci bili brzo obavešteni — kao i držanje Nedićevih oružanih odreda na terenu gde su oni vodili isključivo borbu protiv komunista, dok je sa Mihailovićevim četnicima vladalo pravo bratstvo po oružju, povećavali su to urođeno nemačko nepoverenje prema ljudima sa Balkana.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 176.&lt;/ref&gt;}}

Ubrzo, koncem septembra ili početkom oktobra, Nedića je pozvao Dankelman veoma ljut i pokazao mu [[sastanak u Brajićima|sporazum]] sklopljen između Draže i [[Josip Broz Tito|Tita]]. Dankelman je govorio kako ih je pukovnik Mihailović obmanuo da mu daju slobodu kretanja.

Uskoro su podaci o učešću četničkih odreda u borbama protiv Nemaca postali očigledni, što je demotivisalo predstavnike nemačkog okupatora i kvislinške uprave da idu u pravcu saradnje sa Mihailovićem. Nemački okupator više nije imao poverenja u Mihailovića, naročito nakon što je saveznička propaganda počela da predstavlja Mihailovića kao navodnog vođu otpora u Jugoslaviji. O daljem nepoverenju okupatora i rezervisanosti Nedića prema Mihailovićevom pokretu, Harold Turner je rekapitulirao 3. novembra 1941:

{{izdvojeni citat| U međuvremenu je ustanovljeno da se Mihailovićevi odredi pod komandom pukovnika Misite kod Loznice i kapetana Račića kod Bogatića bore zajedno sa partizanima. Zatim da je 28. septembra zaključio sa komunistima pismeni sporazum o zajedničkom isterivanju nemačkih oružanih snaga iz Srbije, odnosno sa Balkana. Pismeni dokazi o saradnji pronađeni su u Kraljevu, Rudniku i Gornjem Milanovcu. (...) General-pukovnik Nedić je zvanično izjavio da izuzev slučaja Mišić više nikada nije posredno ili neposredno pregovarao sa Mihailovićem niti mu slao novac.

U sredu, 29.10.41. pojavio se kod Nedića pukovnik (Branislav) Pantić koji je boravio u Beogradu i po nalogu Mihailovića ponovio predlog o zajedničkoj borbi protiv komunista. Rekao mu je da Mihailović zahteva od Nedića 5.000 pušaka, 500 puškomitraljeza i 100 mitraljeza. Kada je Nedić bez okolišanja odbio taj zahtev kao glup i preteran, Pantić je upozorio Nedića da će se istog dana voditi pregovori preko opunomoćenog komandanta korpusa i da je Mihailoviću za pregovore obećana pratnja do Beograda.&lt;ref name=&quot;znaci1981&quot;/&gt;}}

Naime, deo nemačkih obaveštajnih struktura je smatrao da treba prihvatiti Mihailovićevu ponudu za saradnju sa Nemcima. Tehnički poslovi oko pregovora Draže Mihailovića sa Nemcima povereni su pukovniku Branislavu Pantiću i kapetanu Nenadu Mitroviću. Oni su 28. oktobra 1941. krenuli za Beograd, gde su se susreli sa nemačkim kapetanom [[Josef Matl|Jozefom Matlom]], oficirom vojno-obaveštajne službe Abver ([[Abwehr]]).

O Mihailovićevoj ponudi kapetan Matl je sačinio izvještaj (“''Predmet'': Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom”), koji će nadređenima poslati 30. oktobra 1941. godine:
{{izdvojeni citat|Pukovnik Pantić je izjavio da je od strane pukovnika Draže Mihailovića ovlašćen da stupi u vezu sa predsednikom vlade generalom Nedićem, kao i sa nadležnim instancama u nemačkom Vermahtu, kako bi se četnički odredi jugoslovenske vojske, koji se nalaze pod komandom Draže Mihailovića stavili na raspolaganje u cilju suzbijanja komunizma u Srbiji. Izjava je punovažna. Pukovnik Pantić daje kao garanciju svoju oficirsku čast.
General Nedić je u to upućen na osnovu ličnih razgovora koje je s njim vodio pukovnik Pantić ujutro 28. 10; on odobrava taj korak i želi da se što pre pristupi njegovom sprovođenju i aktiviranju.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_238.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 857.&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Josef Matl]]}}

Milan Nedić je smatrao da mu je pregovorima između Mihailovićevih predstavnika i predstavnika nemačkog okupatora ugrožen politički kredibilitet. Prethodno je Nedić odbio nastavak pregovora i materijalnu i vojnu pomoć Mihailovićevom pokretu, što zbog opreza prema Nemcima, osluškujući kakav je njihov stav o saradnji sa četnicima, što zbog bojazni da Mihailovićeva legalizacija kod okupatora može ugroziti njegovu političku poziciju. O ovome je takođe rekapitulirao Harold Turner, 6. novembra 1941:

{{izdvojeni citat|Nedić je ponovo odbio pregovore sa Mihailovićem, ali me je zamolio da mu objasnim kakvu igru Nemci igraju sa Mihailovićem. Uveravao sam general-pukovnika Nedića da može biti siguran da opunomoćeni komandant korpusa neće preduzimati nikakve akcije koje bi povredile ličnost ili politiku predsednika vlade Nedića. Njegovo mišljenje o Mihailovićevoj situaciji je sledeće: Mihailović se nalazi neposredno pred uništenjem, pitanje je samo vremena. Sam Mihailović oseća da sve više slabi i želi da dobije u vremenu da bi se spasao, naročito preko zime. On je potpuno nepouzdana ličnost i zato Nedić smatra da nema svrhe pregovarati.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 869-870.&lt;/ref&gt;}}

11. novembra Mihailović se [[sastanak u Divcima|sastao sa Nemcima u selu Divci]], ali su oni odbili njegove usluge i zatražili razoružanje četnika. Mihailović je odbio da položi oružje, ali je nastavio borbu protiv partizanskog pokreta, što je bilo od nesumnjive koristi nemačkom okupatoru. Našavši se u još težoj situaciji nakon prelaska Glavnog štaba NOV i POJ i glavnine partizanskih snaga u Bosnu i Sandžak, čemu je znatno doprinela Mihailovićeva spremnost da napada partizane u momentu kad oni pokušavaju da suzbiju nemačku ofanzivu, Mihailoviću se ponovo nametnula nužnost saradnje sa kvislinškim strukturama, naročito u kontekstu nemačke spremnosti da ga gone kao odmetnika.

U dnevnim izvještajima iz sredine novembra 1941, poslatih iz komande Jugoistoka, može se zaključiti da u glavnom štabu Vrhovne komande Wehrmachta nijesu znali ko je pukovnik Mihailović. Nezavisno od ovoga, njegova ponuda o zajedničkoj borbi protiv partizana je odbijena i zatraženo je polaganje oružja:
{{izdvojeni citat|13.11.41: Vrhovna komanda oružanih snaga traži provjeru vijesti da je /izvjesni/ Mihailović poslao delegate Nediću, i preko njih ponudio Nijemcima pregovore. Navodno je prijedlog odbijen, jer Nijemci žele da pregovaraju s njim direktno, a ne preko posrednika. Nakon savjetovanja komande Jugoistoka i njemačkog generala u Srbiji, Vrhovna komanda je telefonski obavještena o sljedećem:
Vođa bandi Mihailović je njemačkom generalu u Srbiji ponudio zajedničku borbu protiv komunista. Ponuda je odbijena sa zahtjevom za bezuslovnu kapitulaciju. Odgovor je izostao. Jučer prvi put zabilježene borbe između Mihailovićevih bandi i komunista. Ovo ne mjenja stav da se traži bezuslovna kapitulacija.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=124&amp;rec=311&amp;roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000119.]&lt;/ref&gt;}}

{{izdvojeni citat|17.11.41: Savjetovanje kod načelnika štaba komande Jugoistoka: Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista! Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja! Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=127&amp;rec=311&amp;roll=175 NARA, T311, Roll 175, frames no. 000121—000122.]&lt;/ref&gt;|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za septembar 1941 (30. septembar 1941.).}}

=== Početak otvorenog sukoba sa partizanima, novembar 1941. ===
{{main|Napad četnika na Užičku Republiku}}

Sukob u ustaničkim redovima bio je katalizator saradnje ravnogorskih odreda sa formacijama srpske kvislinške vlade. „Čete pukovnika Draže Mihailovića“ sarađuju sa Nedićevim odredima u zauzimanju [[Ljig]]a 7. novembra i na prostoru [[Lazarevac]]-[[Belanovica]] 13. novembra. Takođe, pod komandom majora [[Milana Kalabića]] (otac [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]), Požeški i Gornjomilanovački ravnogorski odred vode intenzivne borbe protiv partizana kod [[Rudnik (planina)|Rudnik]]a 19. i 20. novembra, a zabilježena je saradnja i majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] sa žandarmerijskim odredima u borbama sa partizana kod [[Kučevo|Kučeva]] 18. novembra 1941.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2019, str. 46-47.&lt;/ref&gt; O žestini borbi koje su četnici Draže Mihailovića vodili skupa sa nedićevskim odredima napadajući na [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|partizansku slobodnu teritoriju]], naročito svjedoči izvještaj komande Žandarmerije od 18. novembra 1941, u kome se, između ostalog, kaže:
{{izdvojeni citat|Komandant Kolubarske grupe major g. Kalabić depešom, poslatom 17 novembra o. g. iz Aranđelovca, javlja: „Danas mi je javljeno da se koncentrisalo do 480 komunista na prostoru od sela Garaša, Bosuta i Dragolja... Odmah sam uputio tri stotine četnika Ravnogoraca i sto mojih vojnika da ih napadnu. Borba je otpočela u 15 č. i završena око 18 č. u reonu sela Dragolja i Bosuta. Ubijeno je 64 komunista i 1 uhvaćen...“&lt;ref&gt;AVII—Nda—53—3—48.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 351.&lt;/ref&gt;}}

Kako ni tražena efikasnija [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|saveznička]] pomoć, kao ni ona od majora [[Jezdimir Dangić|Jezdimira Dangića]],&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/4_14_1_27.htm Naređenje Draže Mihailovića od 9. novembra 1941. komandantu bosanskih četničkih odreda za prebacivanje četničkih jedinica iz istočne Bosne u rejon Užica i Kosjerića radi napada na partizane&lt;/ref&gt; nijesu mogle uslijediti brzinom koju je Mihailović želio, on i njegovi komandanti se odlučuju da zatraže pomoć direktno od komandanata Nedićevih i Pećančevih odreda koji su otvoreno služili okupatoru. O ovoj pomoći kapetan [[Ćirilo Dimitrijević]] (oficir [[Legalizovani četnici|legalizovanog]] ''Sandžačkog vojno-četničkog odreda'' (SČO) pod komandom majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]]; početkom jula 1942. u svojstvu deputata SČO učestvovao je u pregovorima sa pukovnikom [[Milošem Masalovićem]], [[Cvetanom Đorđevićem]] i generalom Milanom Nedićem, koji mu je savjetovao „apsolutnu saradnju sa Italijanima“;&lt;ref&gt;ASŽ, Ž-28, NOR, kut. 13, f. Sandžački četnici, dok. 5а, str. 2–3.&lt;/ref&gt; potonji komandant Pribojske brigade JVuO&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=741, 778}}&lt;/ref&gt;), piše Mihailoviću 1943. godine, pored ostalog i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Potom sam u svojstvu načelnika štaba Rudničke grupe odreda u najkritičinjim danima Ravne gore, bez odobrenja svoga komandanta slao municiju, opremu i puškomitraljeze na Ravnu goru, gde su trupe đenerala g. Mihailovića bile blokirane od komunista radi uništenja. Iz ovih dana imam telefonsko priznanje đenerala g. Mihailovića Draže, koji mi je tom prilikom zahvalio i naredio da mu se imam javiti kada dođe do izražaja.&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—X 13.&lt;/ref&gt;}}

Sukob partizanskih i vojnočetničkih snaga od prvih dana novembra 1941, uticao je i na poručnika Nikolu Kalabića i njegovu buduću visoku poziciju u hijerarhiji ravnogorskog pokreta.

Naime, Mihailovićevo ustaničko sjedište, Ravna Gora je 10. novembra [[Napad četnika na Užičku Republiku|direktno ugrožena od partizanskih snaga]]. Gotovo svi odredi ostaju bez municije. Pred partizanskim naletom, odredi se povlače. Stanje je dramatično i vode se ogorčene borbe. Mihailović iz [[Brajići (Gornji Milanovac)|Brajića]] rukovodi operacijama, dijelom zakopavajući, dijelom uništavajući najpovjerljiviju arhivu.

U takvoj situaciji, poručnik Nikola Kalabić predlaže da se od njegovog oca Milana, penzionisanog žandarmerijskog majora, u tom trenutku komandanta jednog vladinog odreda u Ljigu, zatraži pomoć.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bojan Dimitrijević: Nikola Kalabić između Čiče i Krcuna?! |url=https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ |access-date=2023-12-28 |archive-date=2023-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228100857/https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ }}&lt;/ref&gt;

Major Milan Kalabić (Kalabić je od kraja 1941. okružni načelnik u [[Kragujevac|Kragujevcu]]; 28. januara 1942. srpska vlada ga unaprjeđuje u čin potpukovnika&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n.d., str. 34. i 60.&lt;/ref&gt;), na zahtjev Draže Mihailovića, stavio je četnicima na raspolaganje osam kamiona municije za borbu protiv partizanskih odreda. Municija je odmah prebačena u [[Ba (Ljig)|selo Ba]] i podijeljena Mihailovićevim odredima. Kako bi Mihailoviću dodatno olakšao situaciju, stariji Kalabić je istovremeno angažovao i sve svoje snage u borbi protiv partizana u oblasti planine Rudnik.

Od tada Nikola Kalabić postaje jedan od najvažnijih četničkih komandanta, a Milan Kalabić jedan od najodanijih saradnika Draže Mihailovića u srpskim kvislinškim redovima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_9.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje NAPAD NA UŽICE I BORBE OKO ČAČKA]&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Manojlo Korać]], komandant Požeškog četničkog odreda (sredinom novembra 1941. legalizovanog pri Nedićevom upravnom aparatu, gdje će Korać postati načelnikom okruga Užičkog), u knjizi ratnih memoara “Između Draže i Nedića“, objavljenoj [[2015]]. u izdanju [[Kragujevac|kragujevačkih]] ''Pogleda'', prisjeća se da je prisustvovao susretu između Milana Kalabića i Draže Mihailovića, do kojeg je došlo u Belanovici krajem novembra 1941. godine. Tom prilikom je i Kalabić mlađi odsjeo kod svog oca nekoliko dana. Prema Koraćevom svjedočenju, na ovom je sastanku dotadašnja saradnja između kvislinških oružanih snaga i ravnogorskog pokreta konačno formalizirana:
{{izdvojeni citat|Posle kraćeg informativnog razgovora, pređosmo na stvar. Kalabić poče izlagati način vođenja dosadašnje borbe protiv komunista, kao i plan daljeg čišćenja Srbije od komunističkih delova i grupa. Posle toga izloži i način snabdevanja oružanih odreda hranom, novcem, municijom, oružjem, odećom, obućom i ostalom vojnom opremom. I najzad upozna ga sa svima naređenjima i instrukcijama đenerala Nedića u pogledu rada na terenu, kao i u svemu ostalom što je smatrao za potrebno da iznese. Đeneral Mihailović sasluša ovo izlaganje, a zatim zapita Kalabića, da li je u mogućnosti da nešto oružja, municije i obuće, koje dobija od srpske vlade, odvoji i pošalje na Ravnu Goru. Zatim se đeneral Mihailović zainteresova za dalji pokret i dislokaciju srpskih oružanih snaga đenerala Nedića, zahtevajući od Kalabića da na svaki način Požeški četnički odred uputi u Požegu, radi dalje borbe u tim krajevima. I najzad, zamoli majora Kalabića da po mogućstvu svoje objave za slobodno kretanje i legitimacije za nošenje oružja, izdaje i ljudstvu Ravne Gore koje mu se za to obrati, pošto su u to vreme, u očima Nemaca, naročito u okrugu Užičkom i Kragujevačkom, objave, putne isprave i oružne legitimacije sa potpisom majora Kalabića, imale puno poverenje, tako da je jedino sa njegovim ispravama kretanje bilo neometano od organa vlasti. Major Kalabić dade potrebna objašnjenja i obeća da za račun Ravne Gore učini sve što može, naročito u pogledu izdavanja objava i oružnih listova.&lt;ref&gt;Манојло Кораћ, Између Драже и Недића, Погледи, Крагујевац, 2015, стр. 222.&lt;/ref&gt;}}

Srpski istoričari Bojan Dimitrijević i Nemanja Dević ocjenjuju da je riječ o veoma važnoj epizodi u istoriji okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu: „U ovim događajima, koji su se pokazali ključnim u odbrani i održanju Ravnogorskog pokreta, pukovnik Mihailović definitivno stiče naklonost prema Kalabićima. U njemu je bila i tajna kasnijeg Nikolinog uspeha i napredovanja u pokretu, koje je proizilazilo iz velike pomoći koju je ravnogorcima pružao njegov otac“.&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;&gt;{{Cite web |url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |title=Немања Девић, Бојан Димитријевић — МИЛАН КАЛАБИЋ: ОД РАТНИКА ЗА СТАРУ СРБИЈУ ДО РАВНОГОРЦА |access-date=2024-10-27 |archive-date=2024-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720221112/http://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Četnici Draže Mihailovića su, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovana Škavovića Škave]], 13. novembra 1941. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|predali Njemcima oko 365 zarobljenih partizana]]. Predaja zarobljenih partizana dogodila se u selu [[Slovac]], smještenom između [[Valjevo|Valjeva]] i [[Lajkovac|Lajkovca]]. Vojvoda [[Kolubara|kolubarski]] Škavović je priznavao komandu Koste Pećanca, ali je aktivno sarađivao i sa četnicima Draže Mihailovića u borbi protiv partizana. U predaji zarobljenika učestvovao je i potporučnik Pavle Mešković, ravnogorski oficir. Ovim je činom Mihailović htio ukazati okupatoru da su četnici i dalje voljni da sarađuju, iako je njegova inicijativa za saradnju bila odbijena 11. novembra 1941. na [[Sastanak u Divcima|pregovorima u Divcima]]. [[Wehrmacht]] je 27. novembra 1941. strijeljao najmanje 261 partizana zarobljenog i ustupljenog od strane četnika.&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 58.&lt;/ref&gt;

Presudom Vrhovnog vojnog suda [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] od [[15. juli|15. jula]] [[1946]]. godine u [[Beograd]]u, general Mihailović je bio proglašen odgovornim za izvršenje i ovog zločina:
{{izdvojeni citat|Optuženi Mihailović je u noći između 13. i 14. novembra 1941. godine, tj. iste noći kada se sastao sa gestapovcem, kapetanom Matlom, naredio svom komandantu Daki Tešmanoviću da oko 365 zarobljenih partizana preda Srpskoj državnoj straži u selu Slovac, iako je znao da će ih Srpska državna straža postreljati ili predati Nemcima. To je učinjeno tako da ih je Tešmanović predao Jovanu Škavi a ovaj Nemcima. Nemci su od ovih predatih partizana streljali oko 270, a ostale oterali u logore.&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima]&lt;/ref&gt;|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}}

Partizansko-četnički sukobi i slabljenje snaga otpora pogodovali su njemačkom okupatoru da neometano pripremi [[Operacija Užice|završnu ofanzivu]] na slobodnu teritoriju [[Užička Republika|Užičke republike]]. U napadu na partizansku slobodnu teritoriju učestvovale su [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]eve, [[Kosta Pećanac|Pećančeve]] i Nedićeve jedinice pod komandom pukovnika [[Koste Mušickog]], kao i neke bivše jedinice Draže Mihailovića koje su ušle u sastav kvislinških snaga. Time su se ove jedinice i formalno legalizovale kod Nijemaca, ali su i dalje bile pod Mihailovićevom komandom.&lt;ref&gt;Радивоје Папић, ''Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу'', Народни музеј Ужице, 2017, стр. 136.&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Tada je nastala i najčudnovatija faktička koalicija u Drugom svetskom ratu, koju su sačinjavali u odnosu na Narodnooslobodilački pokret, kao jedinstvenog protivnika, četnici, Nemci, Britanci, Nedić, ustaše.&lt;ref&gt;Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu, 1939-1945, Beograd, 1992, str. 274.&lt;/ref&gt;|Profesor [[Branko Petranović]]}}

[[Boško Kostić]], sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], svjedoči u svojim memoarima da je slom partizanske Užičke republike nastupio kao posljedica vojne kooperacije „udruženih nacionalnih snaga“ u okupiranoj Srbiji: 
{{izdvojeni citat|Pošto su se sada nacionalisti ujedinili, to svi kreću na takozvanu Titovu „Sovjetsku Užičku republiku“. U ovim borbama učestvuju četnici pukovnika Mihajlovića pod komandom ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića, poručnika Predraga Rakovića, itd. Srpskim dobrovoljcima komanduje njihov komandant pukovnik Kosta Mušicki. U tim borbama učestvuju i podoficiri i žandarmi pod komandom ppukovnika Milana Kalabića i majora Savovića, i četnici Koste Pećanca. Samo blagodareći ovoj akciji udruženih nacionalnih snaga, razbijena je „Sovjetska Užička republika“, a partizani, na čelu sa Titom, oterani iz Srbije.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 66–67.&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik [[Jovan Trišić]], pomoćnik komandanta [[Srpske žandarmerije]], uhapšen je 9. novembra od strane [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]]. Saslušavao ga je lično [[Ilija Paranos]], šef Specijalne policije. U Trišićevoj kancelariji, kao i u stanu, pronađeno je mnogo materijala koji je poslužio za optužbe, te je istog dana odveden u [[Logor Banjica|Banjički logor]]. Naime, pukovnik Jovan Trišić je brojnim ravnogorcima izdavao legitimacije o pripadnosti žandarmeriji kako bi se ovi nesmetano mogli kretati kroz okupirana područja. [[Gestapo]] je zaplijenio jednu takvu objavu i dobio priznanje od čovjeka kod koga je nađena da mu je izdata lično od strane Trišića. O hapšenju pukovnika Trišića, kao i o reakciji generala Nedića, piše u emigraciji Nedićev bliski rođak [[Stanislav Krakov]], predratni direktor [[Radio Beograd]]a i urednik više kvislinških glasila tokom okupacije:
{{izdvojeni citat|Šef Opšte policije Paranos, na naređenje Dragog Jovanovića, uputio je odmah dva svoja inspektora — napominjem da su obojica živi i danas — u Glavni generalštab gde se nalazila komanda žandarmerije. Oni su se javili kod komandanta generala Stevana Radovanovića — koji je takođe živ u emigraciji — pokazali mu akt Gestapoa i naređenje upravnika grada da izvrše pretres kancelarije Trišićeve i da ga uhapse. U prisustvu generala Radovanovića inspektori su ušli kod Trišića, saopštili mu odluku koju su dobili i izvršili pretres. U fijokama pisaćeg stola Trišićevog našli su više praznih žandarmerijskih legitimacija, istih kakva je nađena kod zarobljenog četnika, razna druga dokumenta i najzad mobilizacione spiskove aktivnih i rezervnih oficira pripadnika pokreta Draže Mihailovića sa njihovim adresama i svim podacima. Koliko se sećam mislim da je bilo 1200 imena, jer se o tome više puta u Nedićevom kabinetu govorilo. 
Sa Trišićem i sa nađenim kompromitujućim materijalom dva inspektora su se vratili u Upravu grada i referisali svome šefu Paranosu. Kada je ovaj video šta su njegovi činovnici našli kod Trišića, ne obaveštavajući Dragog Jovanovića, telefonirao je Masaloviću i molio da ga general Nedić odmah primi. Sa svim dokumentima je došao u kancelariju Nedićevu da referiše i da pita šta da radi. 
Nedić mu je naredio:
— ''Uništite odmah sav materijal koji ste našli i obavestite Gestapo da sem službenih hartija niste ništa drugo pronašli. Ne radi se samo o životu Trišića, već se radi o životima 1200 srpskih oficira''.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 265—266.&lt;/ref&gt;}}

Sumirajući rezultate [[Gušenje ustanka u Srbiji|operacije Užice]], Krakov piše i da je krupni operacijski zahvat masivnih okupatorsko-kolaboracionističkih formacija brzo slomio otpor partizanskih snagâ i [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOPOJ]]:
{{izdvojeni citat|Dve nemačke pešadijske divizije 342-ga i 313-ta, oko i ispred kojih su se nalazili kao odbojnik — da spreče stradanje stanovništva — Nedićevi oružani odredi potpukovnika Velje Jovanovića, majora Milana Kalabića i Savovića, srpski dobrovoljci pod komandom pukovnika Koste Mušickog, Pećančevi četnici i svi «legalizovani» četnički odredi Mihailovićevi, koji su se sada vodili kao trupe srpske vlade, preplavili su tu teritoriju dotle držanu nesmetano od komunista i već istog dana su ušli u Čačak, Požegu, Kosjerić, te je Vrhovni štab Titov u najvećoj žurbi i neredu napustio Užice i sklonio se na Zlatibor. Sledeći dan, 29. novembra, nemački tenkovi su prodrli u Užice i odmah nastavili dalje za Zlatibor sa koga je celo komunističko vođstvo otstupalo ka Sandžaku u panici, dok su partizanski odredi bili desetkovani i razbijeni. Sa Titom je tada bio i engleski kapetan Hadson, koji je napustivši Mihailovića pridružio se partizanima. U ponedeljak, 1. decembra 1941. ostatci partizanskih snaga sa Titom na čelu napustili su konačno Srbiju da se u nju ne vrate skoro pune tri godine. Prešli su u Sandžak, koji se smatrao kao teritorija pod italijanskom upravom, te su Nemci tu na samoj granici između Srbije i Sandžaka prestali da gone već skoro smrvljenog protivnika.&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 285—286.&lt;/ref&gt;}}

=== Nastavak saradnje sa kvislinškim strukturama, decembar 1941. ===
[[Datoteka:Četnici, SDS i SDK.png|350px|mini|levo|Četnici, Srpska državna straža i Prvi puk Srpskog dobrovoljačkog korpusa.]]
Uprkos odbacivanju od strane Nemaca, četnici su nastavili saradnju sa Nedićevom vladom. Vredi istaći da Nemci nisu uznemiravali Mihailovićeve četnike nakon njegovog odbijanja da prihvati kapitulaciju na sastanku u Divcima, 11. novembra 1941, dok su četnici izbegavali borbe sa nemačkim okupatorom još pre ovog datuma. Bilo je očigledno da je nemačka ofanziva na Užice zaobišla četničku Vrhovnu komandu i glavninu četničkih snaga na Ravnoj gori. Mihailović je imao informacije iz kvislinških izvora da će nemačke snage nakon okončanja borbi protiv partizana nastojati da eliminišu snage pod njegovom komandom. &quot;Stoga je Draža Mihailović požurio da iskoristi vreme kada ga okupator ne dira i da spasava što se spasti može. Mihailović je napravio plan da veći deo svojih četnika uključi u Nedićeve oružane odrede, da ih legalizuje kod Nemaca, da na taj način očuva svoje ljudstvo i da ga i dalje koristi u borbi protiv partizanskih odreda Srbije. U vezi s tim, Mihailović je na Ravnoj gori, 30. novembra 1941, održao sastanak četničkih komandanata sa teritorije obližnjih okruga (Nemci su već tada bili zauzeli Čačak i Užice, a glavnina partizanskih snaga povukla se u Sandžak).&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/265-267.&lt;/ref&gt;

Zapisnik sa ovog sastanka nije sačuvan, ali o njemu svedoči izveštaj koji je Draži Mihailoviću decembra 1942. poslao poručnik [[Predrag Raković]], komandanta legalizovanog Ljubićkog četničkog odreda, kao i zapisnik sa sudskog saslušanja četničkog majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]], načelnik štaba Požeškog četničkog odreda. On je na suđenju 1946. izjavio:

{{izdvojeni citat|Na Ravnoj gori sa Dražom je održano savetovanje komandanata odreda. Na ovom savetovanju Draža je naredio da se stupa u vezu sa Nedićevim odredima, radi popravljanja situacije. Rekao je da odredi i dalje ostaju pod njegovom komandom i da je ovo samo privremeno rešenje.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/267.&lt;/ref&gt;}}

Britanski oficir za vezu [[Duane Hudson|Bil Hadson]] je stigao je na Ravnu goru noću između 7. i 8. decembra dok su Nemci vršili [[Operacija Mihailović|ofanzivu na Mihailovićevu komandu]]. On kaže da su se četnici izvukli prelaskom u Nedićeve odrede:
{{izdvojeni citat|Dobio sam utisak da bi britansku pomoć najbolje bilo koncentrisati na Mihailovića ako on još postoji nezavisan od Nedića. Rekao sam to Titu i njegovima i uputio sam se natrag u poplavu Nemaca i kvislinga. [...] Nisam našao nikakve ostatke Mihailovićevih ljudi, izuzev njega lično i nekoliko oficira. Svi drugi su se pretvorili u Nedićeve ljude i otišli, na potpuno razočaranje Švaba.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|[[Duane Hudson|Bil Hadson]]}}

Na osnovu odluke četničke Vrhovne komande na Ravnoj gori, četnički odredi pod komandom Draže Mihailovića u čačanskom kraju legalizovali su svoje delovanje u okviru kvislinških formacija početkom decembra 1941. i na taj način su se statusno izjednačili sa vladinim četnicima, odnosno četnicima vojvode Koste Pećanca. Samo dva dana po okončanju operacije Mihailović (10. decembra 1941) novopostavljeni vojnoupravni komandant Srbije general [[Paul Bader]] pisao je svojim pretpostavljenima:
{{izdvojeni citat|Mihailovićeva grupa može sad da se smatra razbijenom... Mnoge Mihailovićeve pristalice, izgleda da su pobegle u šume i planine. Postoje izveštaji prema kojima sve obezglavljene bande pokušavaju da se prebace u četničke jedinice Koste Pećanca. Znaci ukazuju na to da su neki srpski vladini krugovi, sve do pred kraj, hteli doći u vezu sa Mihailovićem, kako bi se poštedela srpska krv. Na istoj su liniji i nastojanja srpskog ministra predsednika Nedića, a koja imaju za cilj da spreče oštar postupak protiv Mihailovićevih pristalica, koji su, navodno, na to bili samo prisiljeni.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom I, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1949, str. 636—637.&lt;/ref&gt;}}

Prethodno, tokom novembra 1941, legalizovan je Jelički četnički odred Miloja Mojsilovića, koji je prethodno priznavao komandu Draže Mihailovića.
O legalizaciji Mihailovićevih četnika u čačanskom kraju nedvosmisleno svedoči izveštaj poručnika [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]], komandanta Ljubićkog četničkog odreda, Draži Mihailoviću iz decembra 1942. Raković navodi da je &quot;posle održane sednice na Ravnoj gori 30. novembra 1941. i prema dobivenim instrukcijama&quot; noću između 30-31. novembra krenuo ka Gornjoj Gorevnici gde se njegov odred od 200 boraca susreo sa 5. dobrovoljačkim odredom, formacijom Srpskog dobrovoljačkog korpusa, pod komandom potpukovnika [[Marisav Petrović|Marisava Petrovića]]. Istog dana je Raković zamoljen, kako se navodi, da sa Ljubićkim četničkim odredom &quot;pođe u pretres terena G. Gorevnice i čišćenje od komunista&quot;, pri čemu su četnici snabdeveni municijom od SDK. Uveče je Raković sa Petrovićem otišao u Čačak gde se susreo sa komandantom SDK, pukovnikom [[Kosta Mušicki|Kostom Mušickim]], koji je bio zapovednik kvislinških snaga u čišćenju zapadne Srbije od preostalih partizanskih snaga.

{{izdvojeni citat|Uglavnom to veče sam sa njima dogovorio da ostanem na terenu sa svojim odredom radi čišćenja terena od komunista, što mi je u stvari i bio zadatak kad sam pošao na svoj teren sa Ravne gore. (...) Uništenje komunista bilo je potrebno i meni i Nemcima i ljotićevcima, te smo se u ovom poslu složili i postali 'saveznici'.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_209.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 766-767.&lt;/ref&gt;}}

Sukladno dogovorima viših instanci, [[Prvi valjevski četnički odred]], čiji je komandant [[Neško Nedić]], izdao je 13. decembra 1941. naređenje za saradnju sa kvislinškim vlastima u borbi protiv partizana:

{{izdvojeni citat|
2) Da komandir opštinskih četa stupa u dodir sa postavljenom opštinskom upravom i ne pokazujući ovaj akt saopšti joj da je određen da formira oružane snage na teritoriji opštine koje će služiti kao potpora vlasti radi održavanja mira i poretka a naročito kao oružana snaga za suzbijanje komunista ako se i kad pojave na teritoriji opštine. Ovaj štab će preduzeti sve potrebne mere da ovakav rad bude prećutno odobren i od strane Nedićevih odnosno nemačkih vlasti. 
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
6) Komandiri će narediti svojim seoskim komandirima da odmah otpočnu sa patroliranjem. Ova mera je neophodna jer se komunisti pošto su razbijeni vuku kroz sva sela u bednom stanju i malim grupama a u interesu je naše stvari da ih odmah razoružavamo.
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
9) Početi odmah sa propagandom protiv komunista i svugde i na svakom mestu objasniti istinu da je do ovoga žalosnog stanja došlo zato što su oni u želji da preotmu vlast počeli borbu prerano. (...) Mi zato ne možemo i nećemo zajedno sa Nemcima, ali nećemo ni u otvorenu borbu, koju sada ne možemo izdržati. (...) Dotle dok ovaj momenat ne dođe mi moramo iskoristiti rasulo kod komunista da ih razoružamo te da nam na proleće ponovo ne ometu naš rad.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_33.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 90-91.&lt;/ref&gt;}}

Neposredno nakon odlaska glavnine četničkih snaga sa Ravne gore, pri čemu se većina četničkih odreda legalizovala kod Nemaca integrišući se u kvislinške snage, usledio je napad nemačkih snaga na četničku Vrhovnu komandu na Ravnoj gori. Kako je u svom izvještaju iz druge polovine 1942. godine naveo njemački kapetan [[Ernest Wiesshaupt]], tada su pukovniku Mihailoviću u pomoć pritekli najviši rukovodioci kvislinške uprave u Srbiji: „Istragom je dokazano da je jedan član Vlade, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović|Aćimović]] u razgovoru pokušao da, preko pukovnika srpske pomoćne žandarmerije [[Kosta Mušicki|Mušickog]], dođe u vezu sa Mihailovićem. Dva srpska žandarmerijiska oficira kojima je poveren ovaj zadatak uhvaćena su od nemačkih jedinica. Protiv Mušickog i drugih okrivljenih žandarmerijskih i četničkih oficira preduzet je vojnosudski postupak“.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4.php?broj=544&amp;bk=2&amp;vol=12 Borbe protiv ustaničkog pokreta na području Jugoistoka od juna 1941. do avgusta 1942. godine], u Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 2: Dokumenti Nemačkog rajha 1941—1945, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1976, dokument br. 209, str. 1039.&lt;/ref&gt; Istoričari [[Kosta Nikolić]] i [[Bojan Dimitrijević]] tvrde: „Taj kontakt doveo je Nedića u veoma težak položaj, ali je on uspeo da ubedi Nemce kako za to nije znao i da je Aćimoviću izričito zabranio da ima bilo šta sa 'Mihailovićevim pitanjem'. Ipak, pukovnik Mušicki je uhapšen i ispitivan, ali je Nedić uspeo tokom 1942. da ga oslobodi“.&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, Генерал Драгољуб Михаиловић 1893-1946. Биографија, Београд, 2011, стр. 174.&lt;/ref&gt; Kosta Mušicki je uhapšen 9. decembra 1941. upravo zbog pomoći ravnogorskim četnicima. Boravio je izvesno vreme u nemačkom zatvoru. Milan Nedić je 3. decembra 1942. ponovo postavio pukovnika Mušickog za komandanta [[Srpski dobrovoljački SS korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].&lt;ref&gt;Mладен Стефановић, Збор Димитрија Љотића 1934-1945, Београд, 1984, стр. 223.&lt;/ref&gt; Kosta Mušicki je u istražnom postupku 1946. naveo da je „uhapšen od strane Nemaca i izveden pred ratni sud zbog pokušaja uspostavljanja veza sa Dražom Mihailovićem“.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/271, fus. 67.&lt;/ref&gt;

[[Operacija Mihailović|Nemački napad na Mihailovićev štab]] i delove njegovih snaga koje nisu legalizovane, u rejonu Ravne gore i u nekim okolnim selima, započeo je 6. decembra 1941. i trajao je dva dana. Mihailović je uspeo da izbegne hvatanje u Struganiku i da se skloni, nakon čega se nekoliko meseci skrivao u različitim delovima zapadne Srbije. Major kvislinške žandarmerije [[Milan Kalabić]], zapovednik dela kvislinških snaga u zapadnoj Srbiji, otac Mihailovićevog bliskog saradnika [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], pomagao je Mihailoviću obaveštavajući ga o nemačkim poterama.&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 180.&lt;/ref&gt;

Osim hvatanja Mihailovićevih saradnika, zarobljavanja dijela boraca te bjekstva u ilegalu samog generala Mihailovića, njemačka ofanziva nije polučila znatniji uspjeh. Jedan od razloga bila je tih dana široko sprovođena [[Legalizovani četnici|legalizacija vojnih četnika]], tj. njihova integracija u oružane snage Vlade generala Nedića. U trenutku kada se biralo između progona ili prikrivanja među raznorodnim Nedićevim formacijama, izbor drugog rješenja pokazao se spasonosnim za Mihailovićevu organizaciju. Ova pragmatična solucija učiniće da veći dio pripadnika ravnogorskog pokreta preživi tešku zimu 1941/42. o trošku generala Nedića, učestvujući u operacijama protiv partizana ili ostajući kod svojih kuća.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 119.&lt;/ref&gt;

== Saradnja sa Nedićevom vladom krajem 1941. i tokom 1942. ==

{{izdvojeni citat|Onima u Upravi grada reći da nemilosrdno raščišćavaju sa komunistima.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Depeša Draže Mihailovića od 17. aprila 1942. godine}}

=== Legalizacija četnika Draže Mihailovića ===
{{main|Legalizovani četnici}}
[[Datoteka:Smotra četnika.jpg|minijatura|Nemački okupator za vreme vršenja smotre legalnih četnika u Srbiji.]]

{{izdvojeni citat|Nedić je po svaku cenu hteo da spase Mihailovićeve odrede u Zapadnoj Srbiji od uništenja prilikom nemačke ofanzive. Već i ranije, on je bio u kontaktu s većinom baš tih četničkih komandanata u Zapadnoj Srbiji, jer ih je snabdevao oružjem i municijom u njihovoj borbi protiv komunista, te je tu vrlo brzo i efikasno bio postignut sporazum između Nedićevih i Mihailovićevih oficira. Svi četnički odredi na ugroženom terenu imali su da se u roku od nekoliko dana pre početka nemačke akcije «legalizuju», tj. da se stave Nediću na raspoloženje, stvarno ili fiktivno, te da se vode kao njegove jedinice; da budu snabdevene njegovim objavama i da, isto kao i ljudstvo oružanih odreda, odnosno dobrovoljci, primaju sve potrebe u municiji, hrani i novcu od predsednika srpske vlade.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 280.&lt;/ref&gt;|[[Stanislav Krakov]] o legalizaciji Mihailovićevih četničkih odreda}}

{{izdvojeni citat|Ne sme se izgubiti iz vida da je dužnost svih Srba, a prvenstveno svih delova srpske državne sile — pa bili to četnici, dobrovoljci ili stražari — da svim silama rade na održavanju mira, obnovi i stvaranju bolje budućnosti Srbije, kao i to da je naš zajednički zadatak jedan te isti, tj. uništenje svih komunističkih bandi.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/296.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Borivoje Jonić]] u naredbi pripadnicima SDS-a od 13. juna 1942.}}

{{izdvojeni citat|Mihailović je prve nedelje 1942. godine proveo u Crnoj Gori i Sandžaku, uspostavljajući neposrednu kontrolu nad lokalnom četničkom organizacijom i stvarajući jednu planinsku bazu, iz koje su ranije partizani bili prisiljeni da povuku svoje glavne snage severno, u istočnu Bosnu. Mihailovićeva organizacija u Srbiji postojala je kao pasivna teritorijalna tvorevina, uglavnom na hartiji, pod zaštitom Nedićeve političke i vojne strukture.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

Prema navodima [[William Deakin|Williama Deakina]], Mihailović se početkom 1942. godine, gonjen od strane Nijemaca, sklonio u [[Sandžak]] (prije nego će preći u [[Crna Gora|Crnu Goru]] maja te godine), u zonu pod italijanskom okupacijom. Do početka 1942. godine &quot;ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori.&quot;&lt;ref name=&quot;Deakin2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin, BOJOVNA PLANINA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

Mihailović se skrivao nekoliko mjeseci, ali je Nedićeva vlada do marta 1942. saznala gdje se nalazi, pa je s njemačkim znanjem i dopuštenjem došlo do sastanka između njega i [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. [[Paul Bader|General Bader]] je 26. marta obaviješten da je Mihailović obnovio ponudu srpskoj vladi »da joj se stavi na raspolaganje za borbu protiv komunista«. Budući da je general Mihailović sada bio ministar vojske, mornarice i vazduhoplovstva u [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|izbjegličkoj vladi]], njegova je nova ponuda imala sasvim drugi značaj, iako je u biti bila jednaka [[Sastanak u Divcima|onoj iz Divaca]] u novembru 1941. Bader je ipak odbio ponudu i naredio da se ta odluka saopći generalu Nediću, s napomenom da je Nedić slobodan to objaviti.&lt;ref&gt;NAW, mikrofilm br. T-501, rola 247, snimak 920; rola 257, snimak 1232.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_45.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje DVOJNA POLITIKA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;

Za to vrijeme, brojni su se ravnogorski komandanti u Srbiji legalizovali kod kvislinške Nedićeve uprave:

* [[Predrag Raković]] (Ljubićki četnički odred)
* [[Vučko Ignjatović]] (Požeški četnički odred)
* [[Miloš Glišić]] (Požeški četnički odred)
* [[Manojlo Korać]] (Užičko-požeški četnički odred)
* [[Momčilo Matić]] (Drinski samostalni četnički odred)
* [[Božidar Ćosović-Javorski]] (Javorski samostalni četnički odred)
* [[Dušan Radović Kondor]] (Zlatiborski četnički odred)
* [[Nikola Mladenović]] (Crnogorski četnički odred)
* [[Radovan Stojanović]] (Takovski četnički odred) 
* [[Vojislav Pantelić]] (Jadarski/Podrinski četnički odred)
* [[Svetolik Protić]] (Grupa valjevskih četničkih odreda)
* [[Dragiša Ninković]] (Kačerski četnički odred)
* [[Radojko Jovandarić]] (Kotlenički četnički odred)
* [[Dobrisav Ordagić]] (Račanski četnički odred)
* [[Živojin Lazović|Živan Lazović]] (u [[beograd]]skom okrugu) 
* [[Borivoje Rajković]] (u [[Kosjerić]]u) 
* [[Miloje Mojsilović]] (Jelički četnički odred)
* [[Dušan Smiljanić]] (Gružanski četnički odred)
* [[Ljubomir Jovanović Patak]] (komandant Srpske državne straže u [[Zaječar]]u)
* [[Ljubomir Mihailović Long]] (zamjenik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]])
* [[Nikola Kalabić]], i dr.&lt;ref name=&quot;Branko Petranović 1945&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu, 1939-1945, Beograd, 1992.], str. 271.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/270.&lt;/ref&gt;

Sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] [[Boško Kostić]] piše nakon rata o legalizaciji Mihailovićevih odreda sljedeće:
{{izdvojeni citat|Mnogi četnički odredi legalizovani su tada kao vladini. Tako, na primer, odred ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića. Drugi ravnogorski odred poručnika Predraga Rakovića u Čačku legalizuje komandant V dobrovoljačkog odreda Marisav Petrović. Rakovićev odred, koji je stacionirao u Čačku, dobija naziv „Samostalni četnički ljubićski odred Tanasko Rajić“. &lt;br /&gt; U to vreme djeneral Milan Nedić šalje za Ljig i Ravnu Goru: novac, spremu, municiju, obuću i hranu kako bi pomogao pukovnika Dražu Mihajlovića i njegove četnike.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 67.&lt;/ref&gt;}}

Potpukovnik Manojlo Korać je bio komandant Mihailovićevog Zlatiborsko-užičkog odreda, a potom i Požeškog četničkog odreda. Požeški odred se legalizovao kod Vlade Milana Nedića novembra 1941. godine, dok je potpukovnik Korać u kvislinškom upravnom aparatu imenovan za načelnika okruga [[Užice|Užičkog]]. U rukopisu koji je 1945. sačinio o periodu okupacije, a koji je objavljen [[2015]]. pod naslovom “Između Draže i Nedića”, Korać se posebno osvrnuo na legalizaciju četnika Draže Mihailovića. O saradnji JVuO sa oružanim snagama Vlade narodnog spasa, potpukovnik Korać zapisuje lapidarnu napomenu: 
{{izdvojeni citat|Odredi đenerala Nedića su svugde i na svakom mestu pomagali ravnogorsku organizaciju.&lt;ref&gt;[https://www.pogledi.rs/pretplata-na-knjigu-potpukovnik-manojlo-korac-izmedju-draze-i%E2%80%88nedica.html Потпуковник Манојло Кораћ – Између Драже и Недића]&lt;/ref&gt;}}

[[Austrija|Austrijski]] istoričar [[Walter Manoschek]] u svojoj knjizi ''Serbien ist Judenfrei. Militärische Besatzungspolitik und Judenvernichtung in Serbien 1941/42'' (objavljenoj na [[Srpski jezik|srpskom jeziku]] [[2007]]. pod naslovom „Holokaust u Srbiji: Vojna okupaciona politika i uništavanje Jevreja 1941-1942“), poziva se na navode iz knjige „Bojovna planina“ F. W. Deakina, kao i na članak&lt;ref&gt;Josef Matl, Jugoslawien im zweiten Weltkrieg, Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.&lt;/ref&gt; kapetana ''[[Abwehr]]a'' [[Josef Matl|Josefa Matla]], potonjeg profesora [[Slavistika|slavistike]] na Univerzitetu u [[Graz]]u, te na sljedeći način ocjenjuje legalizaciju Mihailovićevih odreda krajem 1941. i njihovu saradnju sa kvislinškom Nedićevom vladom:
{{izdvojeni citat|Kao prvu meru Mihailović je odlučio da — sutradan nakon poraza partizana — legalizuje četničke odrede u sporazumu sa Nedićevom vladom i da se oružane Nedićeve formacije stave na raspolaganje radi ubacivanja u borbu protiv partizana. Od tada je četnike Nedićeva vlada i zvanično potpomagala novcem, hranom i odećom.&lt;ref name=&quot;Manošek&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/178_6.pdf Valter Manošek: HOLOKAUST U SRBIJI, poglavlje OTPOR I KOLABORACIJA U SRBIJI 1941. GODINE], Službeni list SRJ/Draslar partner, Beograd, 2007, str. 152—153.&lt;/ref&gt;}}

Izvode iz Matlova članka, objavljenog 1954. godine u [[Savezna Republika Njemačka|SR Njemačkoj]], a koji referiraju na saradnju Draže Mihailovića sa Nedićem i Ljotićem, prenio je u svojoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“ (izdatoj [[1976]]. u emigraciji u [[Melbourne]]u), profesor [[Lazo Kostić]], koji je u početnoj fazi okupacije vršio funkciju komesara saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]:
{{izdvojeni citat|Još u toku 1941. godine, Nedić je pomagao novcem, hranom i odećom četnički pokret u Srbiji, i nacionalne odrede koje je major Dangić predvodio u Bosni. Godine 1942, Nedić i Ljotić predložili su Draži Mihailoviću dalju pomoć u robi, municiji i novcu. Kao protivuslugu tražili su da Mihailović privremeno ne obrazuje vladu, pošto već postojeća dupla vlada, nemačka vojna uprava i vlada Nedićeva, i tako teško opterećuju stanovništvo zemlje. Nedić i Ljotić su se izjasnili spremnim da u buduće rade zajednički sa Mihailovićem pri imenovanju komandanata oružanih jedinica, kao i pri postavljanju okružnih načelnika. Međutim, smatrali su da je bolje da Mihailović u celosti do daljega sprovede izvan Srbije istu zadaću, kao što je oni sprovode u Srbiji, naime: čišćenje oblasti od komunističkih partizana. U danom trenutku — Nedić i Ljotić su spremni da vladu i sve njihove oružane odrede predaju Draži Mihailoviću, odnosno onoj ličnosti koju bi [[Petar II Karađorđević|Kralj]] odredio...&lt;ref&gt;Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 54—55.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Duane Hudson|Bill Hudson]], šef [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanske]] misije pri štabu Draže Mihailovića, u jednom izvještaju rekapitulira događaje s kraja 1941. i s početka 1942. godine. Pominjući ishod [[Sastanak u Divcima|sastanka u Divcima]], on veli da „ipak nije postignut nikakav sporazum“. Hudson piše i o taktičkoj kolaboraciji s okupatorom pri slamanju [[Užička republika|Užičke republike]] koja je prethodila legalizaciji četnika:
{{izdvojeni citat|Proterivanje partizana iz Srbije u zimu 1941–1942. predstavljalo je privremeni uspeh za Mihailovića. On je uspeo da učestvuje u nemačkoj ofanzivi protiv njih, a da nije otvoreno prešao na osovinsku stranu, i tako je zasnovao politiku ‘paralelne akcije’ pre nego ‘kolaboracije’ sa snagama okupatora, što je bilo dalje sprovođeno od strane njegovih potčinjenih komandanata u njihovim lokalnim mestima. S druge strane, izgleda da su Nemci posmatrali stav Mihailovića sa priličnim nepoverenjem, i kao da nisu znali da li da postupaju sa njim kao sa neprijateljem ili kao sa prijateljem... Mada je Mihailović nesumnjivo pružio Nemcima pomoć ulogom koju je odigrao za vreme njihove ofanzive protiv partizana, njegov položaj u odnosu prema okupatorskim vlastima bio je još uvek sumnjiv i opasan. Zbog toga je većina njegovih [Mihailovićevih — prim.] pristalica smatrala za opreznije da pređu u službu Nedićevog kvislinškog režima, mada su oni tajno i dalje mogli da održavaju vezu s njim...&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 134—135.&lt;/ref&gt;}}

Iako je sa četničke strane general Nedić smatran za slugu okupatora (nazivali su ga i „beogradskim vezirom“), ipak su ga iskorišćavali za legalizaciju, dobijanje oružja i sakupljanje informacija. [[Zvonimir Vučković]], jedan od ravnogorskih komandanata koji nije bio legalizovan kod kvislinške vlade, piše u knjizi ratnih memoara da se, zahvaljujući legalizaciji, kontrola SDS našla u četničkim rukama.&lt;ref&gt;Zvonimir Vučković, Od otpora do građanskog rata, Beograd, 1990, str. 190.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Petranović, ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945'', Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 390.&lt;/ref&gt;

Četnički odredi postali su integralni dio njemačke okupacione uprave. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. 5.|15. maja]] 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićeve]] odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 [[Kosta Pećanac|Pećančevi]]. Mihailović je uspostavio veze sa Nedićevim komandantima [[Milan Kalabić|Milanom Kalabićem]], [[Radovan Stojanović|Radovanom Stojanovićem]] i drugima, radi borbe protiv partizana u Srbiji u toku zime 1941/42. i proleća 1942. godine.&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;/&gt;

=== Dejstva legalizovanih odreda ===
[[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Četnički odred Draže Mihailovića koji osigurava [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]].]]

Iako legalizovani kod [[Wehrmacht]]a i kvislinške vlade, ovi odredi su i dalje od Mihailovića primali naređenja, a od Nemaca oružje, hranu i odeću. Oni su, zajedno sa Nemcima, učestvovali u operacijama protiv preostalih partizanskih odreda u Srbiji, te hvatali i ubijali pripadnike [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]].&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;/&gt; Uspostavljeni sistem dvostrukog opštenja omogućavao je, na jednoj strani, nemačku nominalnu komandu, a na drugoj povinovanje Mihailovićevim tajnim instrukcijama. Uključivanjem Mihailovićevih četnika u [[Srpska državna straža|SDS]], narasta i nemačko nepoverenje u pouzdanost jedinica koje su naoružavali.&lt;ref name=&quot;Branko Petranović 1945&quot;/&gt; Profesor [[Branko Petranović]] piše: &quot;Nedić je dobijao nove snage za borbu protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta, a Mihailović je spasavao odrede od uništavanja u jeku zime, progona i nemačkih represalija. Udruženim snagama mogli su zavesti četničku strahovladu i iskorenjivanje zaostalih grupa partizana, pojedinaca i njihovih simpatizera i jataka.&quot;

Sinergija Mihailovićevih legalizovanih odredâ i Nedićevih oružanih formacija bila je veoma bitna za totalni slom [[Ustanak u Srbiji|ustanka]], doprinijevši radikalnom čišćenju teritorije okupirane Srbije od partizanskih snagâ. Ovo je moguće zaključiti i na osnovu navodâ iz pisma kapetana [[Rudolfa Perhineka]], delegata Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], koje je 8. decembra 1941. poslao komandantu Rasinsko-bistričkog bataljona kapetanu Milivoju Obradoviću:
{{izdvojeni citat|Situacija je u Srbiji ovakva: &lt;/br&gt; Cela Srbija, koja je bila od komunista mestimično posednuta očišćena je pomoću Nedićevaca i naših četnika Draže Mihailovića i svi komunisti razbijeni, razoružani i pohvatani. U svim varošima postavljena je vlast četnika Jugoslovenske vojske, to jest Dražinih četnika. Da bi se sprečilo dalje nasilje Turaka, Nedićevci (u njemačkim uniformama) ušli su u Novi Pazar, istakli srpske zastave, pustili iz zatvora pohapšene Srbe i izdali odmah naredbu da niko nesme opaliti pušku ni na koga, ni opljačkati, ni popaliti jer će od vlasti biti streljan na licu mesta. Kako izgleda, ovako će biti [i] sa Sjenicom, jer su Nedićevci usput od N. Pazara do Sjenice vrlo rado primili četnike.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 18, reg. br. 1/5 (VK-X-1).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pismo delegata Draže Mihailovića od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da Pavle Đurišić dođe kod njega i o situaciji u Srbiji |url=http://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm |access-date=2022-09-09 |archive-date=2022-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823085930/https://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm }}&lt;/ref&gt;|Pismo delegata [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da [[Pavle Đurišić]] dođe kod njega i o situaciji u Srbiji}}

Tokom decembra 1941. i početkom 1942. zabilježeni su brojni primjeri zločina i represalija u zapadnoj Srbiji, naročito u čačanskom, požeškom i užičkom kraju koje su združeno sprovodili [[Legalizovani četnici|legalizovani Mihailovićevi četnici]], [[četnici Koste Pećanca]], [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpska dobrovoljačka komanda]] (preimenovana krajem 1942. u Srpski dobrovoljački korpus - SDK) i kvislinška Srpska žandarmerija (od 3.  marta 1942. [[Srpska državna straža]]).
[[Datoteka:Srpski dobrovoljački korpus sa četnicima Draže Mihailovića.png|350px|mini|desno|Srpska dobrovoljačka komanda sa legalizovanim četnicima, decembar 1941. godine]]

Krajem 1941. i početkom 1942. su kulminirali [[Zločini četnika nad partizanima u Srbiji 1941.|četnički zločini nad partizanima]] i njihovim simpatizerima. Okružno načelstvo u Kragujevcu je 14. februara 1942. izvestilo da se u vladinim odredima nalazi &quot;poglavito ono ljudstvo koje je bilo ili naklonjeno pukovniku Mihailoviću, ili je aktivno učestvovalo u njegovim odredima.&quot; Dalje se ističe da Dražini ljudi imaju ličnu mržnju protiv partizana, budući da &quot;stupaju u borbu protiv komunista sa naročitom strašću&quot;.&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 213-214.&lt;/ref&gt;

U izvještaju generalu Nediću s kraja marta 1942, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović]] piše da je među oficirima Srpske državne straže mnogo onih koji „ispoljavaju simpatije prema pokretu generala Mihailovića. I čak ne bi hteli prema njemu ili njegovim akcijama da preduzmu naređene mere...“&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 82–2–4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 306—307.&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Manojlo Korać]], s pozicije načelnika okruga Užičkog, izvještava 2. aprila 1942. godine ministra unutrašnjih poslova Milana Aćimovića o situaciji u okrugu, navodeći da ni tokom prethodnog mjeseca nije izostala „moja lična inicijativa u cilju preduzimanja energičnih mera na čišćenju terena od komunista i drugih elemenata opasnih po red i mir“:
{{izdvojeni citat|Po izvršenim prethodnim pripremama stavio sam u pokret radi zajedničke akcije i potpune saradnje užičko-zlatiborski četnički odred pod komandom Đoke Novakovića sa šest podoficira i pedeset četnika, jedno odelenje Srpske državne straže iz Užica pod komandom poručnika Sapundžića sa sto pet ljudi, od kojih dva oficira, četrdeset tri podoficira i pedeset devet redova — stražara, X. dobrovoljački odred sa jednim odelenjem iz Bajine Bašte pod komandom kapetana Zdravkovića i miliciju u snazi od sto petnaest ljudi pod komandom potporučnika Milašina Tijanića. Svi ovi odredi u borbama protiv komunista pokazali su hrabro držanje i potpuno zalaganje za izvršenje zadatka na uništenju komunističkih bandi, pa je tako u vremenu od 10 do 18 marta t.g., bez velikih gubitaka na našoj strani, polučen i potpuni uspeh.&lt;ref&gt;Зборник НОР-а, I/21, Документи квислиншких јединица и установа (1941-1944), Београд, 1965, стр. 244—245.&lt;/ref&gt;}}

Nakon formiranja Srpske državne straže, kvislinške jedinice su tokom februara 1942. reorganizovane i znatno ojačane, kako brojčano u ljudstvu, tako i u opremi. Prema nekim podacima, one su prvih mjeseci 1942. imale sljedeće brojno stanje: oko 8.000 pripadnika Srpske državne straže; oko 3.500 ljotićevaca, koji su bili uključeni u [[Srpski dobrovoljački korpus]]; oko 8.500 legalnih četnika, koji su bili pod Nedićevom komandom; sveukupno oko 20.000 vojnika i oko 1.000 oficira.&lt;ref&gt;AVII, NAV-N-T-501, S. 825 i 864, r. 247.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/246.&lt;/ref&gt;

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a data je opšta ocjena borbene vrijednosti, brojčane snage, kao i ideološke profilacije kvislinške SDS:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža Milana Nedića nije bila dobro naoružana. Na osnovu ugovora sa Vermahtom, nije smela da pređe brojku od 12.000 ljudi. Taj broj, međutim, ova naoružana formacija nije nikada ni dosegla. Bila je veoma bliska duhu pokreta Draže Mihailovića, a njena borbena vrednost nije bila visoka. U odnosu na četnički pokret, Straža je bila beznačajna, a isto to vredi i kada se uporede sa komunistima. Ono što može da opravda Stražu jeste činjenica, da nikada i nisu bili ušli u akciju sa većim snagama.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Kapetan [[Žarko Milurović]] u izvještaju poslatom 13. februara 1942. majoru [[Boško Todorović|Bošku Todoroviću]] (brat majora [[Žarko Todorović|Žarka Todorovića]]), komandantu operativnih jedinica istočne [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], piše da je, nakon povratka iz njemačkog zarobljeništva oktobra 1941. godine, radio na stvaranju Mihailovićeve organizacije u [[Slavonija|Slavoniji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koja bi poslužila kao oslonac „akciji u Bosni, [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]] i [[Srem]]u“:
{{izdvojeni citat|U tom cilju, uz pripomoć patriotskih elemenata iz tih krajeva u Beogradu (izbeglica), formirao sam »Slavonski četnički odred«, jačine oko 300 ljudi (izbeglica, koji su mučeni i čiji su roditelji poubijani), od prilike po 30 četnika iz Srezova: Osek, Našice, Slatina, Brod, Slav. Požega, Pakrac, N. Gradiška, Daruvar, Novska, Grubišno Polje—Garešnica... &lt;br /&gt; Pitanje opreme i naoružanja, rešeno je samo delomično. Naime gro odreda vrbovan je iz reda Nedićevih dobrovoljaca, žandarma, policajaca i četnika — rođeni u navedenim srezovima, a koji će u određeno vreme doći obučeni i naoružani.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_58.htm Izveštaj kapetana Žarka Milurovića od 13. februara 1942. majoru Bošku Todoroviću o pokušaju organizovanja četničkih jedinica u Slavoniji]&lt;/ref&gt;}}

[[Boško N. Kostić]], Ljotićev sekretar, u memoarskoj knjizi “Za istoriju naših dana” zapisuje da je februara 1942. otputovao za [[Istanbul]], gdje se susreo sa službenicima tamošnjeg veleposlanstva [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]].&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 77–78.&lt;/ref&gt; Kostić navodi da je generalnom konzulu Ljubomiru Hadži-Đorđeviću prenio novosti iz okupirane Jugoslavije, te Nedićeve i Ljotićeve poruke: 
{{izdvojeni citat|Generalnom konzulu Hadži-Đorđeviću izneo sam akciju đenerala Draže Mihajlovića. Pričao sam mu kako sam trebao i lično da idem u štab Dražin, ali da do tog nije došlo usled njegovog sporazuma s partizanima-komunistima. Prikazao sam mu kako je zajedničkim nacionalnim snagama pošlo za rukom da unište Titovu „Užičku republiku“, kako je posle toga došlo do legalizacije nekih četničkih odreda i kako Nedić i Ljotić sve čine od samog početka da dođe do jedinstva u nacionalnom frontu prema komunistima. Nedić i Ljotić smatraju da đeneral Mihajlović treba i dalje da ostane ilegalan, a da pitanja od opšteg narodnog interesa zajednički rešavaju da bi se što više spaslo srpskih glava.}}

U proleće i leto 1942, kada su znatne nemačke snage bile angažovane u Bosni u borbama protiv NOVJ, brojno stanje legalizovanih četnika u Srbiji je kontinuirano raslo. [[30. 4.|30. aprila]] [[1942]]. četnički komandanti [[Neško Nedić]] i Vojislav Popović šalju izveštaj Draži Mihailoviću o uspešnoj legalizaciji i naoružavanju četničkih odreda:

{{izdvojeni citat|Posle legalizacije raspoređeni: kapetan Komarčević, poručnik Radosavljević i ja u Zaječar. Poručnik Obradović u Knjaževac. Poručnik Aleksić u Zlot. Kapetan Marić u Žagubicu. Čika Sveta još nije pušten. Rad u Valjevu poveren odboru na bazi lančanog sistema. Vojničku stranu obrađuju u Valjevu major Vojteh i kapetan Selimir Popović, u Lazarevcu kapetan Voja Marković, na Ubu poručnik Ilija Lukić, u Mionici poručnik Kolarić. O svemu vodimo računa i održavamo veze. Komandant okružne straže u Zaječaru major Ljuba Jovanović radi dobro. Planove o fortifikaciji državne straže u opšte poslaćemo uskoro. Za sad Nemci dodelili graničnoj straži ovog okruga 32 mitraljeza sa po 1000 metaka i osam stotina pušaka sa po 100 metaka — sve englesko oružje. Molimo instrukcije i imena naših ljudi na ovom terenu kao i centar najlakše i najbrže veze sa vama.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_79.htm |title=Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 25. aprila do 3. maja 1942. godine |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Rudolf Perhinek, delegat Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], javlja 21. aprila 1942. Draži Mihailoviću da se susrio sa Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Sticajem okolnosti morao sam kod Nedića. Koristimo i to za C. Goru u našem duhu. Moraćemo na put. Javite gde moramo doći radi referata i ostalog za C. Goru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Vrhovna komanda JVuO poslala je kapetana Perhineka u [[Beograd]] na pregovore sa Milanom Nedićem radi dobijanja pomoći u hrani, oružju i municiji tokom predstojeće [[Treća neprijateljska ofanziva|operacije protiv partizanskih snaga]]. U istom kontekstu je generalu Nediću apel uputio i kapetan [[Pavle Đurišić]], komandant [[Crna Gora|crnogorskih]] četnika. Đurišić je pripremio i delegaciju iz [[Vasojevići|Vasojevića]], koja je upućena za Beograd 18. maja 1942; Perhinek se pridružio ovoj delegaciji. Zadatak delegacije bio je da uvjeri Nedića u neophodnost akcije na lijevoj obali [[Lim (rijeka)|Lim]]a, kao i njemačke okupacione vlasti u „potpunu lojalnost“, kako im ne bi pravile probleme.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 158.&lt;/ref&gt; Tako je otpočela sveobuhvatna četnička akcija protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u srezovima [[Bijelo Polje]], [[Mileševa]] i [[Pljevlja]].&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=589—590}}&lt;/ref&gt;

U jednom sumarnom izvještaju za mjesec februar 1942. godine iz njemačke [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. divizije]] govori se o vezama generala Nedića sa majorom Dangićem, kao i o preovlađujućem uticaju Draže Mihailovića na legalizovane četničke odrede u Srbiji, formiranim nakon [[Gušenje ustanka u Srbiji|razbijanja ustaničkih snaga]]. Divizijski oficiri napominju da je neophodna „pojačana budnost i stalno osmatranje svih naoružanih srpskih jedinica“:
{{izdvojeni citat|Nakon što je glavnina partizanskih snaga uništena, novu opasnost predstavljale su do tada mirne Mihailovićeve pristalice, kao i četnička udruženja lojalna vladi, čija se pouzdanost vremenom sve više dovodila u pitanje. Tokom [[Gušenje ustanka u istočnoj Bosni|velike operacije]], koju je u januaru izvela [[342. pešadijska divizija (Nemačka)|342. pješadijska divizija]] u bosansko-srpskom pograničnom području, zaplijenjeni su dokumenti iz kojih proizilazi da postoje veze između majora Dangića i Nedićeve vlade. Takođe, moglo bi se pretpostaviti da su veze između Dangića i Mihailovića sigurne, pošto je Dangić pojačanja za borbu protiv Hrvata dobivao uglavnom iz četničkih jedinica koje je kontrolirao Mihailović.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=190&amp;rec=315&amp;roll=2258 NARA, T315, Roll 2258, frame no. 000347.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Wachsamkeit und ständige Beobachtung aller bewaffneten serbischen Verbände war jedoch in erhöhtem Masse erforderlich. Nachdem die Hauptkräfte der Partisanen zerschlagen waren, bildeten eine neue Gefahr die bisher rühig gebliebenen Mihajlovic–Anhänger, daneben aber auch die regierungstreuen Cetnik–Verbände, deren Zuverlässigkeit im Laufe der Zeit immer mehr angezweifelt werden musste. Bei einem in Januar durchgeführten Grossunternehmen der 342.I.D. in bosnisch–serbischen Grenzgebiet waren Papiere erbeutet werden, aus denen hervorging, dass Verbindungen zwischen Major Dangic und der Regierung Nedic bestanden. Gleichfalls konnten Beziehungen zwischen Dangic und Mihajlovic als sicher angenommen werden, da Dangic seine Verstärkungen zum Kampf gegen die Kroaten im wesentlichen aus den von Mihajlovic beherrschten Cetnik–Verbänden empfing.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Kakvo je stanje vladalo u redovima nacionalističkih oružanih formacija u Srbiji i [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] krajem 1941. i u prvoj polovini 1942. godine, doznaje se i iz izvještaja britanskog kapetana [[Duane Hudson|Bila Hadsona]], koji u knjizi „Bojovna planina“ prenosi Sir [[William Deakin]]:
{{izdvojeni citat|[[Kosta Pećanac]], šef “zvanične” predratne četničke organizacije, kompromitovao je “prave” četnike, koji su gledali u London kao u svoju zvezdu vodilju. Hiljade njegovih četnika pomagale su Nemce protiv partizana. Policijski oficir [[Jezdimir Dangić|Dangić]] komandovao je četničkim grupama u Bosni pod Mihailovićevim vođstvom. Bilo je nekoliko razbojničkih četničkih bandi bez nekog značaja. Draža Mihailović je rekao da je mnoge oficire prepustio Nediću, i četiri hiljade Nedićevih žandarma očekivalo je njegova naređenja.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

Kapetan Duane Hudson je pisao u oštrom kritičkom tonu i o činjenici da je Draža Mihailović bio „nagrađen najjačom britanskom propagandom“ (u prvom redu preko [[BBC]]-a), i to u trenutku kada je komandant JVuO „u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga“:
{{izdvojeni citat|Izuzev ono nešto organizovanja u Srbiji, on [Mihailović — nap.] je učinio malo šta drugo sem što je, na nastojanje BBC-a, postao šef Nedićeve i [[Ilija Trifunović-Birčanin|Trifunović]]eve organizacije... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima. Mi moramo povući crtu preko podsticanja BBC-a na saradnju sa Osovinom. Diverzantska dejstva i pretnje Osovini ostaće na njihovom sadašnjem minimumu sve dok (četničke vođe u Crnoj Gori, Hercegovini i Dalmaciji) viču &quot;Viva il [[Benito Mussolini|Duce]]&quot; uz Mihailovićev blagoslov i dok se on zadovoljava time da nam govori kako mu je odano devet desetina Nedićevih i Pećančevih ljudi...&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Profesor Deakin sumira sadržinu izvještaja britanskih oficirâ [[William Bailey|Bailey]]ja i Hudsona o aktivnosti generala Draže Mihailovića i njegove četničke organizacije u Srbiji:
{{izdvojeni citat|Bejlijevi i Hadsonovi izveštaji mogli bi se ukratko svesti na sledeće. Vojna struktura četničkog pokreta u zapadnoj, centralnoj i istočnoj Srbiji postojala je u tradicionalnom četničkom teritorijalnom obliku, sa uobičajenom vojnom komandom i nizom područnih komandi na kadrovskoj osnovi. Mihailovićev stav prema nekoj neposrednoj akciji, bilo u smislu sabotaže na komunikacijama i u rudarskim rejonima od bitnog značaja za nemački ratni napor ili napada na nemačke okupatorske snage, bio je ne samo pasivan već i neprijateljski. Mnogi od njegovih oficira bili su, po njegovim uputstvima, prikriveni kao članovi raznih poluvojničkih organizacija vlade generala Nedića u Beogradu, koju su kontrolisali Nemci.&lt;ref name=&quot;Znaci.net&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}}

F. W. Deakin piše i da je Mihailović bio nezadovoljan radom kapetana Hudsona, i nosio se mišlju da na njegovo mjesto dođe kapetan [[Kristi Lorens]] ({{jez-eng|Christie Lawrence}}). Kapetan Lawrence je bio zarobljen od Njemaca na [[Krit]]u, da bi nakon bjekstva iz voza kojim su se transportovali ratni zarobljenici za Njemačku, dospio u Srbiju. Neposredno nakon završetka rata, Lawrence je objavio knjigu pod naslovom ''Irregular Adventure'' (“Neregularna avantura”) u kojoj se prisjeća svojih susreta sa Mihailovićem.&lt;ref&gt;Lawrence, Christie (1946). ''Irregular Adventure''. London: Faber and Faber, pp. 228—233.&lt;/ref&gt; Prenoseći Mihailovićev iskaz, Lawrence navodi da se ovaj odlučio na saradnju sa Nedićevim odredima u trenutku kada su mu Britanci, Hudsonovom krivicom, uskratili pomoć u naoružanju:
{{izdvojeni citat|Kada mi je Hadson rekao da više ništa neće doći, shvatio sam da sam za taj trenutak gotov. Nisam više ništa mogao učiniti. Osetio sam da po svaku cenu moram sačuvati neke od svojih četa (odreda). Eto zašto sam ih poslao da služe Nediću. Ja to nisam želeo. Nedić je uvek bio moj neprijatelj, čak i kad je bio Ministar vojske a ja samo pukovnik u Generalštabu. Ja mrzim da držim ljude tamo, u žandarmeriji. Ali čak i sada ne mogu opstati bez njih. Oni me štite kako od Nemaca tako i od partizana. Nijedan njihov pokret ne može proći bez mojega znanja, a za to zahvalnost dugujem uglavnom mojim nedićevcima.&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 230.&lt;/ref&gt;}}

Početkom maja 1942. godine, general Dragoljub Mihailović šalje više telegrama [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantskoj vladi]] u [[London]]u, sastavljenih od nekoliko kraćih izvještaja o [[Kosta Pećanac|Kosti Pećancu]], Milanu Nediću, partizanima, kao i o [[Bošnjaci|Muslimanima]]. U dijelu o generalu Milanu Nediću, između ostalog, general Draža Mihailović navodi:
{{izdvojeni citat|Za London sledeće: poseban izveštaj za Nedića. On svoje vojske nema. Sve je tajno uz nas. Na žalost ima oficira koji mu služe kao i Nemcima. On unapređuje oficire i obasipa ih parama. Imam dosta svojih oficira ubačenih u njegove redove. Nedić verno služi Nemcima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_83.htm Izvod iz knjige primljenih i poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 5. do 14. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Major [[Dobrivoje Marinković]], komandant četničkog Gorskog štaba XII (zajedno sa načelnikom štaba kapetanom Blagojem Đurkovićem), izvještava 19. maja 1942. generala Dražu Mihailovića&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 99, registarski broj 8/1 (S-V-16550/2).&lt;/ref&gt; da je u njihovoj zoni odgovornosti došlo do legalizacije čitavog niza ravnogorskih odreda. O jedinicama SDS sa ovog područja u izvještaju je navedeno: „Nedićevih odreda u ovoj okolini, nema, sem poljske Državne straže u [[Ribarska Banja|Ribarskoj Banji]] i [[Aleksinac|Aleksincu]], koja je pod komandom ovoga štaba.“ Četnicima je pošlo za rukom i da ljudstvo 12. [[Srpski dobrovoljački korpus|dobrovoljačkog]] odreda sa sjedištem u Aleksincu, pod komandom potpukovnika Nikole Vučkovića, inkorporiraju u svoju organizaciju. Major Marinković i kapetan Đurković pišu generalu Mihailoviću i da su se povezali sa velikim brojem četničkih vojvoda iz organizacije Koste Pećanca u srezovima aleksinačkom, [[Kruševac|kruševačkom]], [[Niš|niškom]], [[Ražanj|ražanjskom]], [[Sokobanja|sokobanjskom]] i drugim, nakon čega su se njihovi odredi ''de facto'' stavili pod komandu JVuO: 
{{izdvojeni citat|RAD NA PRIDOBIJANJU ORUŽANIH ODREDA.

1. — Od četničkih odreda pod komandom Koste Pećanca, stavili su se pod komandom ovoga štaba sledeći odredi:

a)  Rasinski četnički odred vojvode Drljevića u Kruševcu;

b)  Jasički četnički odred vojvode Petkovića, koji je sada i komandant sreza Rasinskog sa sedištem u Ribarskoj Banji na naše traženje, kako bi nam rad bio slobodniji, pošto odred Parnaveje nije registrovan.

v) Trnavski četnički odred vojvode Dimitrija Trnavskog sa sedištem u Žitkovcu, a sada privremeno u selu Azbresnici sreza Dobričkog pod čijom se zaštitom ovaj štab i kreće, kao njegovo odelenje.

g) Leskovački četnički odred vojvode Nikodija Leskovačkog, sa sedištem u Aleksincu.

d) Korvinski četnički odred poručnika Bogosava Stojanovića, sa sedištem u selu Belotincu a sada u Leskovcu.

đ) Bovanski četnički odred pod komandom vodnika Nikole Popovića, sa sedištem u selu Bovanu sreza Rasinskog.

2.— Veza je uhvaćena sa sledećim vojvodama, a pregovori za stavljanje pod našu komandu vodiće se ovih dana i to:

a)  Vojvodom Pukovačkim Dragutinom;

b)  Vojvodom Topličkim Vukojem Pećancem; rođak Koste Pećanca;

v) Vojvodom Istočkim;

g) Vojvodom Nikolom Koštrimovićem;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_86.htm Izveštaj delegata Štaba Draže Mihailovića za istočni sektor od 19. maja 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizaciji četničkih jedinica i saradnji sa jedinicama Koste Pećanca]&lt;/ref&gt;}}

Major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »Herman«) obavještava 23. maja 1942. Vrhovnu komandu i Dražu Mihailovića da se povezao sa vojvodom [[Jordanom Kimićem]], komandantom legalizovanog četničkog odreda Koste Pećanca u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]]. Đurić navodi da Kimić ima „odred od 3000 naoružanih ljudi spremljenih za prelaz kad bude vreme“, budući da „prilazi potpuno nama sa svim ljudstvom“. Za Kimića Đurić tvrdi da je „u ovim krajevima vrlo popularan i svi ljudi idu samo s njim“. Radoslav Đurić predlaže Mihailoviću: „Da se Kimiću da ovlašćenje za Južnu Srbiju [naziv za [[Makedonija|Makedoniju]] — prim.]; da ja sa štabom budem sa njim kao Vaš istaknuti štab za granične srezove u Srbiji i Južnu Srbiju i da sa njim radim na organizaciji. Ako smatrate pogodnije, onda ću biti kod Kimića načelnik štaba.“ O situaciji na teritoriji južnosrbijanskih srezovâ, major Đurić piše sljedeće:
{{izdvojeni citat|Na terenu opšte raspoloženje za nas. Svi odredi i žandarmerija pridobijeni i izbušeni a rad po uputu pet u toku u srezu [[Lebane]], [[Leskovac]], [[Vlasotince]], [[Surdulica]] i [[Vladičin Han]].&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_88.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 12. do 27. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

U depešama poslatim Vrhovnoj komandi JVuO od 29. septembra do 1. oktobra 1942. godine,&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 501.&lt;/ref&gt; gotovo dva mjeseca po hapšenju majora Dobrivoja Marinkovića od strane bugarskih okupacionih trupâ (nakon čega je otpremljen u [[Koncentracijski logor Mauthausen|logor Mauthausen]], gdje je skončao decembra iste godine), major Đurić (pseudonim »Herman«) kritizira indolentnost legalizovanih odreda i njihovih komandanata:
{{izdvojeni citat|Za reon Marinkovića, šta sam uradio, podneo sam izveštaj. Srez Kruševački dodelio sam [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], a Dobrički Radojeviću. Za zamenika Marinkoviću odredio sam kapet. I klase Jovana Jovanovića i uputio mu mojeg delegata, jednog od najboljih organizatora rez. p.poruč. Stanimira Radenkovića. Rade isključivo po mojim uputstvima. U mom reonu svi komandanti brigada postavljeni od Marinkovića su legalni. To su: za srez Rasinski kapet. Petković, za srez Ražanjski akt. peš. kapet. Vesić, Moravski kapet. Novaković, a za srez Aleksinački niko nije bio određen. Za srez Sokobanjski kapet. Jovan Jovanović, jedini ilegalan. Postavio sam iste komandante brigada, ali naredio da moraju raditi na terenu, a ne uživati u varošima kao legalni... Legalne oficire narod nerado prima i komunisti koriste za propagandu, jer kažu da rade sa Nedićem. U koliko i dalje ostanu neaktivni vršiću smenu.}}

Krajem maja 1942. Mihailović je obaviješten i o kooperaciji četnika Pavla Đurišića sa legalizovanim Sandžačkim četničkim odredom pod komandom [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]] i [[Vučko Ignjatović|Vučka Ignjatovića]] tokom [[Operacija Trio|operacije Trio]]. Major [[Petar Baćović]] piše o ponudi koju su komandanti iz Srbije uputili kapetanu Đurišiću da se, poput njih dvojice, stavi pod Nedićevu komandu: 
{{izdvojeni citat|Smatram da bi trebalo, Gospodine Ministru, i radi njega i radi uređenja svih drugih pitanja na teritoriji Crne Gore i Sandžaka, da što pre uputite ovamo majora Ostojića da se ispita situacija i dođe u dodir s ljudima. Smatram za dužnost da napomenem, da je major Glišić i Ignjatović tražili od kapetana Đurišića da ovaj dadne pismenu izjavu o stavljanju svojih odreda pod komandu generala Nedića, a da je Đurišić odbio da to učini.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_93.htm Izveštaj majora Petra Baćovića s kraja maja 1942. Draži Mihailoviću o borbama četničkih, italijanskih i Nedićevih jedinica protiv partizanskih snaga u Crnoj Gori i Sandžaku maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Major Glišić je već tokom aprila radio na povezivanju sa kapetanom Đurišićem i njegovim komandantima u Crnoj Gori. Za ovo je dobio ovlašćenja kako od Milana Nedića, tako i od Vrhovne komande JVuO. Prepreku su mu činile [[Italijani|italijanske]] vlasti koje nijesu dopuštale prelazak njegovog ljudstva na lijevu obalu Lima, ali i njemački okupator, budući da Sandžački četnički odred (i to po odluci generala [[Paul Bader|Paula Badera]]&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt;), poput ostalih legalizovanih odreda, od polovine aprila biva direktno potčinjen komandantima lokalnih sektora njemačke oružane sile.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, kutija 29, fascikla 2, dokument br. 22, str. 1.&lt;/ref&gt; O susretu sa Đurišićevim ljudima major Miloš Glišić je obavijestio pukovnika [[Miloša Masalovića]], šefa kabineta generala Milana Nedića, zaključivši da „veza sa [[Crnogorci]]ma postaje svakim danom sve bolja i čvršća“.&lt;ref&gt;ASŽ, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 37.&lt;/ref&gt; Vezu sa Đurišićem je preko Glišića održavao i major [[Zaharije Ostojić]], koji se nalazio u VK JVuO. Pored toga, major Glišić se usredsredio da popravi odnose sa Talijanima, te će u narednom periodu na tome raditi svakodnevno.&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=556}}&lt;/ref&gt;

U junu 1942. broj legalizovanih četnika u Srbiji iznosio je 11.300. Nemci su sa nepoverenjem posmatrali činjenicu da kvislinške formacije neprestano narastaju popunjavanjem iz četničkih redova. Nosili su se mišlju da znatno smanje brojno stanje legalizovanih četnika; međutim, Nemci nisu imali dovoljno sopstvenih snaga u Srbiji kojima bi zamenili četnike, koji su im činili značajnu uslugu u progonu pripadnika, grupa i odreda NOVJ u Srbiji.

Srpska državna straža je bila najbrojnija kvislinška oružana formacija tokom Drugog svjetskog rata u okupiranoj Srbiji. Međutim, Nijemci nijesu imali u nju povjerenja iz dva osnovna razloga: prvo, smatrali su da je riječ o neborbenoj formaciji; drugo, da većina njenih pripadnika inklinira četničkom pokretu Draže Mihailovića. U jednom izvještaju&lt;ref&gt;AVII, NAV, N-T-120, 200/153725—27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/299-300.&lt;/ref&gt; iz 1942. godine upućenom [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], svoj stav o ovom problemu je definirao opunomoćenik njemačkog ministarstva u Beogradu [[Felix Benzler]]:
{{izdvojeni citat|Srpski izvršni organi su nemoćni pred ustaničkim pokretom. Srpska državna straža, koja preko svojih oficira snažno naginje Draži Mihailoviću, zatajuje naročito protiv njegovih pristalica.}}

Krajem maja 1942. godine, do njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji Paula Badera su stigle informacije o tome kako je general Mihailović razvio široku mrežu povjerenika „na srpskom prostoru nekadašnje okupirane jugoslovenske države“. Veza između Mihailovićevih odreda u Srbiji i SDS bila je do to mjere izražena da je general Bader predložio da svi legalni četnički odredi, kao i pojedini odredi SDS, budu razoružani.&lt;ref&gt;AVII, Nemačka arhiva (NMA), 27—1A—26, Izveštaj od 31. maja 1942.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 152.&lt;/ref&gt;

Uz [[Manojla Koraća]], Mihailovićevog legalizovanog oficira i Nedićevog okružnog načelnika u Užicu, među najaktivnijim učesnicima progona partizana i njihovih simpatizera u užičkom kraju, posebno se isticao [[Folksdojčeri|folksdojčer]] i ljotićevac [[Miloš Vojinović]] (Henrih Lautner), komandant Desetog dobrovoljačkog odreda.&lt;ref&gt;Радивоје Папић, Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу, Народни музеј Ужице, 2017, стр. 150.&lt;/ref&gt; Sjedište odreda je bilo u [[Bajina Bašta|Bajinoj Bašti]].

Tokom [[Borbe za Istočnu Bosnu 1942.|borbi za istočnu Bosnu]], major Radoslav Đurić (»Herman«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO da je [[Jezdimir Dangić]] na sastanku sa potpukovnikom Manojlom Koraćem, te da će četnicima u pomoć pristići snage pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]] i Vojinovićev Deseti dobrovoljački odred:
{{izdvojeni citat|Iz Bosne 19-III: Situacija ozbiljna. Partizani drže [[Vlasenica|Vlasenicu]] i [[Milići|Miliće]] a opsaduju [[Rogatica|Rogaticu]] i [[Han Pijesak]]. [[Srebrenica]] i [[Drinjača]] u našim rukama. Prema [[Zvornik]]u samo naši odredi. Bosanci neće da se bore protiv partizana. Gde su partizani sa našim odredima, oficiri su morali napustiti odrede jer partizani ubijaju sve (odreda) oficire koje uhvate. Račićev odred hoće da se bori ali je slab brojno. Partizani jaki 2000 ljudi. Iz Užica krenuo Matić sa 1000 ljudi ka Rogatici. Po odobrenju Nedića, Dangić danas na sastanku sa Koraćem. Dakićev odred prišao partizanima. Dangić uopšte nema svojih snaga za borbu. Doći će i Ljotićevci iz Bajine Bašte u pojačanje.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;|Depeša majora [[Radoslav Đurić|Radoslava Đurića]] Vrhovnoj komandi JVuO od 19. marta 1942. godine}}

U svom izvještaju od 26. marta 1942. godine, major Đurić upoznaje generala Dražu Mihailovića sa pojedinostima saradnje dobrovoljačke komande iz Bajine Bašte sa štabom istočnobosanskih četnika:
{{izdvojeni citat|U vezi sa akcijom u Bosni postoje mnoge ambicije kako lične pojedinaca, tako i pojedinih političkih partija i to: zemljoradnika (kdant pozadine kod Dangića vojvoda Botić, vojvoda Risto Đukanović), JRZ i Ljotićevaca. Ljotićevci rade preko komandanta njihovog odreda u B. Bašti — Lautnera. On je uspeo da postane intiman prijatelj Dangića, vrlo često su zajedno, pa čak i neki Nikić inspektor Ljotićevih odreda dolazi često u Dangićev štab.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]&lt;/ref&gt;}}

[[Lazar Trklja]], ispred Operativnog štaba bosanskih četničkih odreda (šifra »505«), piše 11. aprila 1942. u depeši VK JVuO o teškoj situaciji nakon [[Ustaše|ustaške]] ofanzive.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 193.&lt;/ref&gt; Trklja navodi da se formacija SDK pod Vojinovićevom komandom na frontu pridružila četničkim snagama kapetana [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]]:
{{izdvojeni citat|Ustaše zauzele Vlasenicu, Drinjaču i [[Bratunac]]. Partizani su se i sa ova dva sreza povukli. U ova dva sreza ima oko 2000 četnika. Iz Srbije nema nikog još sem Račićevih ljudi i X. dobr. odreda iz Bajine Bašte; oni su na [[Drina|Drini]]. Nalazim se sa Račićem. Sve će biti po traženju.}}

Vazduhoplovni kapetan I klase [[Manojlo Pejić]], pomoćnik načelnika štaba Komande Bosanskih četničkih odreda majora [[Slavoljub Vranješević|Slavoljuba Vranješevića]],&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]&lt;/ref&gt; juna 1943. je sastavio izvještaj, u kojem se dotakao svih bitnijih događaja u razvoju četničke organizacije u istočnoj i [[Srednja Bosna (oblast)|srednjoj Bosni]] od septembra 1941. do juna 1943.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 164, str. 779.&lt;/ref&gt; Kapetan Pejić obavještava svoje nadređene o formacijama srpske kvislinške vlade koje su sarađivale sa bosanskim četničkim odredima:
{{izdvojeni citat|— Grupa Ljotića, izražena preko komandanta odreda Lautnera, koji nas je pomagao i spasavao narod; &lt;br&gt; — Major — tada »potpukovnik« Matić, već od ranije reflektira na neku veću funkciju u Bosni, zbog čega ruši sve 
ostale, održava vezu sa kap. Dakićem i prikuplja oko sebe izbegle bosanske četnike. &lt;br&gt; — Major, tada »potpukovnik« Korać, nema više ambicije za Bosnu, jer je sada okružni načelnik u Užicu, sa velikom vlašću, ali i on nas sve mrzi.}}

O povezanosti Henriha Lautnera sa Dragoslavom Račićem, ali i s drugim četničkim komandantima, svjedoči u svojim ratnim memoarima i Ljotićev sekretar [[Boško Kostić]]. U maju 1943. Kostić se sastao sa Čedom Vujovićem, delegatom Draže Mihailovića iz [[Čačak|čačanskog]] kraja. Nakon što mu se Vujović žalio na obračune između četnika i dobrovoljaca, Kostić je o Vojinoviću–Lautneru iznio sljedeće zapažanje:
{{izdvojeni citat|Što se tiče Vojnovića–Lautnera, meni nisu detalji poznati, pa bih ga molio da mi to iznese konkretno, kako bih o tome referisao Nediću i Ljotiću. Napomenuo sam pri tom da baš sad idem iz Užica gde sam i čuo i video, da Vojnović saradjuje sa pojedinim četničkim komandantima kao, na primer, sa Ajdačićem, Katanićem, Markovićem a znam da je četničkom komandantu Račiću učinio velike usluge i dao dosta municije a jednom prilikom mu je spasao i život. S druge strane znam, da je Vojnović–Lautner sa svojim odredom najviše doprineo da se preko krvave Drine prebaci u Srbiju mnogo hiljada srpske dece i drugih Srba i Srpkinja što su bežali pred ustaškim zlikovcima.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 108–109.&lt;/ref&gt;}}

Sekretar Kostić je zamolio Vujovića i da prenese Mihailoviću čvrsta uvjeravanja Nedića i Ljotića:
{{izdvojeni citat|Nedić i Ljotić spremni su da Dražu pomažu [sa] oružjem, municijom, novčano i u svakom drugom pogledu, sve što budu mogli. Oni mole đenerala Mihajlovića, da sa svoje strane u Srbiji ne uspostavlja za sada, svoju vlast, jer da je narodu teško već i ovo dvovlašće, Nemaca i Nedićeve vlade. Trovlašće bi bilo još daleko teže, jer bi ono izazvalo velike zabune, da ne kažemo anarhiju, pošto bi bile dve srpske vlasti i narod ne bi znao koga da sluša. Nedić i Ljotić dalje poručuju, da srpska vlada u Beogradu neće postavljati više komadante oružanih jedinica niti okružne i sreske načelnike, bez prethodne saglasnosti đenerala Mihajlovića. Oni smatraju, da bi đeneral Mihajlović trebao da ostane izvan teritorije okupirane Srbije i da tamo čisti teren od komunista, a oni će u Srbiji taj isti posao da rade. U danom momentu spremni su da vlast i sve svoje oružane odrede predaju Draži ili licu koje Kralj bude odredio.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 110.&lt;/ref&gt;}}

Lazar Trklja, Mihailovićev politički izaslanik u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni i Hercegovini]], potvrdio je u i svom ratnom dnevniku da je Vojinović–Lautner bio naklonjen »bosanskoj stvari«, tj. tamošnjoj organizaciji četnikâ:
{{izdvojeni citat|U Bajinoj Bašti bio je Ljotićev dobrovoljački odred. Istina, on je prema bosanskoj stvari bio naklonjen, ali nepomirljivi neprijatelj svake akcije koja se vezivala za London i bila antinemačka.&lt;ref&gt;[https://www.vladimirdimitrijevic.com/sr-yu/tekstovi/459-na-golgotskom-putu-ratni-dnevnik-lazara-trklje-1941-1944-otkopana-istina-sluzbeni-glasnik-beograd-2020-priredio-nikola-trklja-2.html Vladimir Dimitrijević: NA GOLGOTSKOM PUTU - RATNI DNEVNIK LAZARA TRKLjE 1941-1944 OTKOPANA ISTINA, SLUŽBENI GLASNIK, BEOGRAD 2020, PRIREDIO NIKOLA TRKLjA]&lt;/ref&gt;}}

Predratni [[Valjevo|valjevski]] [[ZBOR|zboraš]] [[Borivoje Karapandžić]], prosvetar u jedinicama SDK tokom okupacije, piše o saradnji dobrovoljačkih jedinica iz zapadne Srbije sa Mihailovićevim četnicima u istočnoj Bosni. Opisujući Vojinovićevu ključnu ulogu u spašavanju srpskih izbjeglica, u knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'' Karapandžić navodi, između ostalog, sljedeće:
{{izdvojeni citat|Prelazeći preko Drine, dobrovoljci su dolazili u dodir i s pojedinim četničkim odredima iz Istočnog dela Bosne. Pri tim dodirima, a i docnije, dobrovoljci su davali bosanskim četnicima i oružje i municiju, kao i druge potrebe. Sve što je moglo koristiti srpskoj braći u Bosni, dobrovoljci su im, takoreći otkidajući od sebe, s ljubavlju davali, izražavajući tom prilikom divljenje prema njihovoj četničkoj borbi. Razume se, ovu pomoć dobrovoljci su davali onim četničkim komandantima i njihovim odredima, koji su se beskompromisno borili protivu svih srpskih dušmana, a naročito protivu ustaša i komunista. Takvi komandanti su bili: major [[Jezdimir Dangić]], kapetan [[Stevan Damjanović|Stevan Damjanović – Leka]] i Đura Bižić, koji su i svoje živote položili na oltar Otadžbine, boreći se protivu srpskih din dušmana.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 201—202.&lt;/ref&gt;}}

U cilju zaustavljanja ustaškog nadiranja ka Drini, četničkom su vođstvu u istočnoj Bosni iz Vrhovne komande JVuO tada stizale naredbe i da svoje pokrete koordiniraju, između ostalih, zajedno sa potpukovnikom [[Radojkom Jovandarićem]], komandantom legalizovanog Kotleničkog četničkog odreda. Potpukovnik Jovandarić se na službi pri kvislinškoj upravi takođe nalazio u Bajinoj Bašti:
{{izdvojeni citat|21-III. — Neka Dangić stupi u vezu sa p.puk. Jovandarićem u Bajinoj Bašti da mu da prvu pomoć. Pripremamo slanje pomoći radi podizanja morala. Neka Račić prikupi sa svog najboljeg terena u Srbiji ljudstvo i privuče sebi za rad u Bosni. Pošaljite ljude Panteliću u Krupanj za pojačanje. Stupiti u vezu sa p. puk. Jovandar. u B. Bašti. Naredite svima u ime moje.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Narednog mjeseca, major [[Zaharije Ostojić]] (šifra »222«) šalje depešu u kojoj zahtijeva sljedeće:
{{izdvojeni citat|
''Br. 15 za 505, key 3, 15-IV-942 god.''

Javite da li je Dangić odveden. Potrebne snage uzeti od Račića, Mitića, Jovandarića i Matića. Svi su vam bliži i stupite sa njima u vezu. Čim nađete siguran teren, po datim uputstvima Laze [Trklje — prim.] baciće Vam se iz vazduha oružje, municija i ostalo. Učinite sve da se narod sačuva. Pošaljite detaljnije izveštaje o Hercegovini i odgovorite na ranije postavljena pitanja. — 222.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 206—207.&lt;/ref&gt;}}

O pomoći koju su srbijanski četnički odredi pružili četnicima u istočnoj Bosni, sadejstvujući s njima u borbi protiv ustaša na Drini u proljeće 1942. godine, Dražu Mihailovića je 4. maja 1942. obavijestio&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 664, стр. 566—568.&lt;/ref&gt; i kapetan [[Dušan Radović Kondor]], komandant legalizovanog Zlatiborskog četničkog odreda:
{{izdvojeni citat|U toku prošlog meseca sa svojim odredom prebacio sam se preko Drine kod Starog broda, pa sam na položajima oko Perušića vodio borbu sa ustašama. Dana 2. maja t. g. povukao sam se na desnu obalu Drine, pod pritiskom neprijatelja. Dana 3. maja t. g. oko 9 časova na položajima oko Vežanje na Tari planini presreli su me Nemci i razoružali mojih 69 ljudi, iako sam imao odgovarajuće dokumente o legalnom postojanju odreda na teritoriji Srbije. Otpor nisam dao, jer nisam imao instrukcija. Svoje ljude, koji su mahom Bosanci prekaljeni kroz borbe i gerilske poduhvate, sačuvao sam i držim ih na okupu na pogodnom mestu. Oružje ću dobiti. Molim za hitno naređenje kuda da krenem i kom odredu da se priključim. Nalazim se u okolini Užica. S verom u Boga za Kralja i Otadžbinu.}}

Pripadnici četničke organizacije iz istočne Bosne su nastavili održavati kontakte sa Nedićevom kvislinškom upravom i nakon hapšenja majora Jezdimira Dangića od strane njemačkih okupacionih vlasti. 20. maja 1942. prispio je u Beograd memorandum iz štaba istočnobosanskih četnika (upućen „gospodinu Milanu Nediću, predsedniku srpske vlade“), u kome se pružaju podaci o istorijatu četničkog pokreta i traži pomoć u novcu, ishrani i naoružanju. Četničke vođe obavještavaju generala Nedića da je vojvoda [[Stevan Botić]], nakon Dangićeva hapšenja, preuzeo dužnost komandanta. U memorandumu, četnici iz istočne Bosne mole Nedića da njihovu akciju pomaže što više može, tako što će za sreske načelnike i komandante oružanih odreda u brojnim mjestima [[Zapadna Srbija|zapadne Srbije]] postaviti ljude koji bi na četničku akciju u istočnoj Bosni gledali „pravilno, srpski i patriotski“.&lt;ref&gt;AVII, br. 9/2-1, k. 1a.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/285.&lt;/ref&gt;

U depeši poslatoj 27. maja 1942. članu četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] (CNK) Lazaru Trklji, general Mihailović piše: „Ceo dosadašnji rad u Bosni poznat mi je kao i težnja vlade spasa... Naši ljudi moraju prekinuti svaku vezu sa Beogradom. Ako Beograd želi da pomaže ta pomoć neka se ukaže stanovništvu preko posrednika koji treba da budu pošteni bez političkih tendencija.“&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_112.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 10. maja do 27. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt; 30. juna 1942. Trklja odgovara Mihailoviću: „Veza sa zvaničnim Beogradom sve je manja a i on nas se odriče.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_123.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 18. jula 1942. godine]&lt;/ref&gt;

Vojvoda Stevan Botić, komandant Bosanskih četničkih odreda i njegov načelnik štaba kapetan [[Borivoje Mitranović]], u pismu poslatom 17. jula 1942. godine, obavještavaju jednog četničkog oficira zašto ipak ne žele prekinuti veze sa »zvaničnom Srbijom«:
{{izdvojeni citat|Došle su vesti od Čiče koje nismo mogli do kraja proveriti dali su od njega da se od njegove strane više ne računa sa celinom bosanske akcije i da se sve veze sa zvaničnom Srbijom prekinu... &lt;br /&gt; Mi smo se odovuda usprotivili prvo da mi ne možemo javno da prekinemo veze sa Srbijom time što bi se javno deklarisali za tu akciju gde smo svi zato što bi nam bio onemogućen svaki azil u Srbiju i kupovina municije i oružja, a da ne govorimo o nejači koja svakim danom otuda beži.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_122.htm Obaveštenje Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda od 17. jula 1942. kapetanu Milivoju Kovačeviću o razlozima neslaganja sa politikom Draže Mihailovića prema četnicima u istočnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

Četnički kapetan [[Pavle Grubač]] izvještava majora Petra Baćovića 23. jula 1942. o situaciji u istočnoj Bosni, navodeći da sarađuje sa potpukovnikom Momčilom Matićem, legalizovanim ravnogorskim oficirom i komandantom Nedićeve »Drinske grupe srpskih oružanih snaga«. Kapetan Grubač piše da se s potpukovnikom Matićem povezao i vojvoda Stevan Botić, koji je tih dana prešao preko [[Drina|Drine]] u Srbiju:
{{izdvojeni citat|Botić je preko svojih ljudi uspeo da je iz odreda potpukovnika Matića otišlo 36 ljudi sa oružjem i sada neznam da Matić neće imati neugodnosti kod Nemaca pošto su puške registrovane. Botić je sa time prekinuo svaku vezu sa Matićem koji mu je dao 11 sanduka municije i hrane, pre odlaska. [...] &lt;br /&gt; Sa Drinskom grupom stojim odlično. Oni mi izlaze u susret u svemu jer inače bez srestava nebih mogao izlaziti na kraj niti raditi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_127.htm Izveštaj kapetana Pavla Grubača od 23. jula 1942. majoru Petru Baćoviću o radu Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda i situaciji u istočnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

U vjerodostojnost Botićevih navodâ mogao se i sâm Draža Mihailović uvjeriti iz izvještaja koji su mu krajem avgusta te godine dostavili vojvoda Dobroslav Jevđević i major Petar Baćović ispred Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine:
{{izdvojeni citat|U vezi sa dolaskom Trklje i Mitranovića u ove krajeve i njihove želje da se sastanu sa Đokom ja sam opširnije razgovarao sa Trkljom. Esencijalno je iz tog razgovora sledeće: Postoji po njihovom mnenju apsolutna potreba da se od strane Bosanaca održavaju veze sa Nedićevom vladom, jer je zvanična Srbija sigurno zaleđe i azil za bosanske izbeglice i jer se bez nje ne može voditi akcija u Bosni. U vezi toga sam konstatovao da oni drugim očima gledaju na Nedićevu akciju nego mi. U vezi sa tim oni žele da pokret u Bosni javno ne treba da bude identifikovan sa Dražinim pokretom, nego da figurira kao samostalan. To obrazlažu i tim da je Draža član londonske vlade i kao takav ne može pristati na likvidaciju turskog [tj. [[Bošnjaci|bošnjačkog]] — prim.] elementa i hrvatskog... Poznajemo odlično prilike u Bosni znamo da u ovom kraju ti ljudi nemaju baš nikoga, pa to saopštavamo, kao elemenat, koji može da posluži pri oceni šta da se uradi prema njima. Da bi bili tačno obavešteni primećujemo samo, da smo i kod nekih bosanskih izbeglica iz naroda primetili izvesnu sentimentalnost prema Nediću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_162.htm Izveštaj majora Petra Baćovića i Dobrosava Jevđevića s kraja avgusta 1942. Draži Mihailoviću o političkoj situaciji u istočnoj Bosni i Hercegovini]&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]], tada u svojstvu legalizovanog oficira na službi u [[Zaječar]]u, poslao je 22. juna te godine Vrhovnoj komandi JVuO depešu&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_111.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 31. maja do 26. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt; kojom obavještava da je uspostavio veze sa [[Sokolski pokret|sokolskom organizacijom]], kao i sa ljudstvom kvislinške SDS u glavnom gradu okupirane Srbije:
{{izdvojeni citat|Naredite da štab br. 2 preduzme hitno čišćenje izdajica u Beogradu. Ja ću gledati da angažujem pojedine sokolske trojke i žandarme koji su sigurni za taj cilj. Javite da li imate neko naređenje za rad Sokola u Beogradu. Kod mene je načelnik Sokola sa Čukarice. Oni su dobro organizovani. 700 žandarma iz Beograda traže instrukcije od mene.}}

General Mihailović je uvažio prijedloge kapetana Ocokoljića (pseudonim »Iliev«) nakon samo par dana:
{{izdvojeni citat|Preduzmite sve Vi i Stojanović [Miodrag, kapetan — prim.] da preobraćate tajno u naše redove sve pripadnike policijske straže i druge Nedićevce. Oficire pozvati da se izjasne. Neposlušne predložiti za lišenje čina sa obrazloženjem. Pozdravite sokole, neka se što bolje organizuju. Trojke neka postoje i nek malo sačekaju, još ne mogu u Beograd da stupe. Žandarmima iz Beograda daj da se što bolje organizuju za opštu stvar.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 345.&lt;/ref&gt;}}

Nakon što je [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u Vladi narodnog spasa, načelnicima okrugâ u Srbiji navodno izdao naređenje da održavaju dobre odnose sa četnicima, u depeši od 30. juna 1942.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; general Mihailović upućuje svoje komandante na saradnju sa policijskim aparatom kvislinške uprave: 
{{izdvojeni citat|Aćimović naredio izvesnom broju okruž. i sres. načelnika da budu blagonaklonjeni prema nama kako bi po padu Nemačke preko njih imao sve konce vlasti u svojim rukama.

Imati na umu ovo, koristiti policiske njuške a ništa ne otkrivati niti im verovati. Obavestite sve susedne komandante.|[[Dragoljub Mihailović]]}}

U vrijeme dok je obavljao funkciju ministra unutrašnjih poslova u Vladi nacionalnog spasa, Milan Aćimović je predstavljao drugu ličnost po uticaju u kvislinškim strukturama, odmah iza generala Milana Nedića. U tom pogledu, karakteristično je kritički intonirano pismo s kraja ljeta 1942. godine, čiji je autor general [[Harald Turner]], načelnik Upravnog štaba njemačkog vojnog zapovjednika u Srbiji. Naime, nakon što je centrala [[Abwehr]]a u Beogradu poslala izvještaj u kom se Aćimović pokušava diskreditovati, i to na osnovu dostavâ poteklih iz krugova bliskih Dimitriju Ljotiću, dr Turner je ustao u njegovu odbranu, uputivši oštre prijekore centrali Abwehra zbog neosnovanih kleveta na Aćimovićev račun. Turner za Aćimovića tvrdi da od početka „stoji na odlučujućem mestu u javnom životu Srbije“, kao i da je u vrijeme [[Gušenje ustanka u Srbiji|gušenja ustanka u Srbiji]], upravo Aćimović predložio Nedića za predsjednika srpske vlade, čime su otklonjene prepreke za provedbu ove njemačke zamisli u djelo. Iz Turnerova odgovora postaje jasno da Aćimović ni svoje kontakte s generalom Dražom Mihailovićem nije mogao uspostaviti samostalno ili bez dozvole njemačkih obavještajnih strukturâ:
{{izdvojeni citat|Ovome [Nediću] je on [Aćimović] do današnjeg dana lojalno služio, isto tako kao što je lojalno sledio naređenjima nemačke vojne uprave... Nakon što su se smirile prilike u Srbiji, Aćimović je, kao ministar unutrašnjih poslova, a time i kao vrhovni šef državne sigurnosti, posle ministra predsednika imao izvršnu vlast u svojim rukama. Sa svoje strane je vođa pokreta Zbor, [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]], gledao da ostvari svoje političke namere i da u pogodnom trenutku on dođe na vlast. Već skoro tri četvrtine godine on se trudi da ugrozi, preko svojih poverljivih ljudi, poverenje prema Aćimoviću, i to metodom svojstvenom samo [[Balkan]]u, neistinitim klevetanjem... Tvrđenje da je jedan poverljiv čovek ministra Aćimovića pre izvesnog vremena razgovarao u [[Ljig]]u sa Dražom Mihailovićem, netačno je. Način na koji Aćimović, kao ministar unutrašnjih poslova, ima da saobraća sa Dražom Mihailovićem, ugovoren je između zapovednika Sigurnosne policije i [[Sicherheitsdienst|SD]]-a i pod kontrolom je istoga.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv grada Beograda, sudski predmet Dragog Jovanovića, optužni materijal.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 84.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 186—187.&lt;/ref&gt;}}

U avgustu 1942, centrala Abwehra u Beogradu je obavijestila nadređene da postoje izvještaji o tajnoj korespondenciji između Nedića i Aćimovića s jedne i Draže Mihailovića s druge strane. Desetog oktobra je [[Gestapo]] primio izvještaj četnika Nemanje Pavlovića, inače kurira obaveštajne službe Draže Mihailovića, u kojem je Milan Aćimović optužen za održavanje stalne veze sa pokretom DM. Pavlović konkretno navodi: Aćimović se u [[Svrljig|svrljiškom]] srezu sastao sa četničkim oficirima majorom Đurićem i majorom [[Velimir Piletić|Piletićem]] i predao im šifrovani izvještaj; Aćimović je izdao povjerljivo naređenje sreskim načelnicima da pomažu ravnogorce; po svoj prilici Aćimović šalje poštu za Mihailovića preko majora Jove Petrovića iz [[Subjel]]a kod [[Kosjerić]]a; Aćimović je naredio okružnom načelniku Popoviću da čuva Mihailovića i da za njim oprezno šalje potjere s tim da ga uvijek o tome unaprijed informiše. U zaključku izvještaja se navodi: »Aćimović radi punom parom za Dražu.«&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 91.&lt;/ref&gt;

Draža Mihailović je [[18. 8.|18. avgusta]] 1942. naredio pukovniku [[Dragoslav Pavlović|Dragoslavu Pavloviću]], delegatu Vrhovne komande JVuO na terenu Zlatiborskog korpusa, da uništava &quot;komuniste&quot; pomoću legalizovanih odreda:

{{izdvojeni citat|Ne dozvoliti da se komunisti ustale ma u kom srezu. Prenesite naređenje da se sa komunistima raščisti u Rasinskom i Kruševačkom srezu. Pomoću legalizovanih odreda a koji su naši.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Već 21. avgusta 1942, general Mihailović naređuje da svi legalizovani odredi &quot;najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama&quot;:
{{izdvojeni citat|Raspis svima: Saopštite svima legalizovanim odredima sledeće: Mnogi legalizovani odredi zaboravili su da je sada rat i da je njihova legalizacija samo maska za podzemni rad. Novac i ugodan život raznežio je mnoge koji misle da tako sačekaju kraj rata pa da posle samo izvlače koristi. Neka se zna da se o svakom vodi računa. Naređujem da svi legalizovani odredi najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama. Dalje da naše šumske odrede pomažu na svakom koraku novcem, hranom, municijom, oružjem kao i u izvođenju organizacije i propagande.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;|Raspis Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942.}}

Nakon dva dana, Draža Mihailović preko »Feliksa« (tj. [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]]) upozorava potpukovnika [[Dragoslav Pavlović|Dragoslava Pavlovića]] (pseudonim »Rodrigo«):
{{izdvojeni citat|Legalizovanim saopštiti da budu na oprezi jer će Nemci hapsiti sve. Neka zapaze trenutak i na vreme se bace u šumu. Neprijatelj treba da bude prevaren a ne oni.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_155.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 22. do 28. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

U raspisu od 8. septembra 1942. upućenom svojim komandantima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]] (između ostalih: [[Petar Baćović|Baćoviću]], Vučkoviću, [[Radoslav Đurić|Đuriću]], [[Miodrag Palošević|Paloševiću]], [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljiću]], Rakoviću, Smiljaniću i dr.), Mihailović iznova kritikuje pasivnost legalizovanih odreda i naređuje stvaranje &quot;letećih jedinica&quot; koje ne bi bile legalne, ali bi se oslanjale na legalizovane odrede i služile bi za &quot;uništavanje neprijatelja&quot;:
{{izdvojeni citat|U mnogim našim krajevima oseća se zastoj u aktivnom radu. Mnogi legalizovani delovi prešli u mirnodopski život. Mnogi zaboravili da je rat, i da neprijatelja ima mnogo i svuda. Naređujem da svi kom-danti brigada organizuju leteće jedinice iako će to biti za svakog naređeno. Ove jedinice ne mogu biti legalne. Njihovo je mesto šuma i planina. Njihova akcija brza i odlučna, protiv svih i svakoga. Legalni delovi da im posluže kao baza za snabdevanje i prikrivanje, kao grom ove jedinice ima da uništavaju narodne izdajnike i sve unutrašnje neprijatelje, Ljotićevce, komuniste, Pećančeve. O formiranju ovih jedinica kao i o njihovom radu izveštavati. Pred događajima koji nastupaju, ovi leteći delovi poslužiće kao jezgro za mobilizaciju svih snaga brigada. Prednje saopštite svima susedima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_166.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 3. do 9. septembra 1942. godine]&lt;/ref&gt;|[[Dragoljub Mihailović]]}}

General [[Asen Nikolov]], komandant bugarskog okupacionog korpusa, izvještava septembra 1942. njemačkog komandujućeg generala u Srbiji Paula Badera o velikom uplivu pripadnika JVuO u ljudstvu SDS, i navodi da su na jugu Srbije postojale „dobro zakamuflirane organizacije (štabovi) nacionalnog pokreta Draže Mihailovića... Članovi tog pokreta skrivaju se iza službenih položaja i ovlasti. Nalaze se među rukovodstvom vladinih četnika, među oficirima Srpske državne straže, među sveštenicima, učiteljima, državnim službenicima“.&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 307.&lt;/ref&gt;

Početkom oktobra 1942, komandant Kolubarskog korpusa JVuO kapetan Petronije Nikolić (pseudonim »Peter«) informira generala Dražu Mihailovića o situaciji u sopstvenoj zoni odgovornosti:
{{izdvojeni citat|G. pukovniče [Mihailović je general od decembra 1941. godine — prim.], rad na organizaciji je uglavnom završen... Ceo naš rad zasnovan je na Vašim uputstvima i naređenjima. Kako u [[Obrenovac|Obrenovcu]] tako i po selima. Nama pripada sve i to sa najboljim domaćinima na čelu. Četnici, poljska straža, graničari, također su sa nama. Ljotićevaca, komunista i ostalih koji bi nas progonili, nema.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 285.&lt;/ref&gt;}} 

Komandant italijanske 2. armije general [[Mario Roatta]] izvijestio je 23. septembra 1942. Vrhovnu komandu u [[Rim]]u o razgovoru vođenom sa [[Ilija Trifunović-Birčanin|Ilijom Trifunović]]em i [[Dobroslav Jevđević|Dobroslavom Jevđević]]em o nastavku [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|saradnje Italijana i četničkih odreda]] na teritoriji [[NDH]]. U izvještaju se navodi da dvojica vojvodâ prećutno priznaju postojanje sporazuma između Mihailovića i Nedića, tj. svojevrsne zajedničke strategije prema okupatorima u svrhu »spasavanja srpskog naroda«:
{{izdvojeni citat|Izveštavam da u novom razgovoru koji sam imao sa Trifunovićem, a kojemu je prisustvovao i Jevđević, i jedan i drugi su ponovo dozvolili mogućnost da Nedić i Draža Mihailović deluju sporazumno i da održavaju kontakte.

Mada pomenuti sagovornici nisu rekli, ipak treba smatrati da se osnov za sporazum sastoji u sledećem:

1) »spasavanje srpskog naroda« (koji je, navodno, već imao jedan milion žrtava) i očuvanje od daljih masovnih gubitaka;

2) formiranje, održavanje i ojačavanje oružanih formacija (četničkih) određenih da, u momentu kada bude mogućno i celishodno, stupe u akciju sjedinjeni pod komandom Mihailovića;

3) u vezi sa ciljem iznetim u tač. 1), i da bi se omogućilo izneto u 2), u međuvremenu se prilagoditi ambijentalnim prilikama, odnosno: sarađivati u Srbiji (Nedić) sa Nemcima, a u Hrvatskoj (poznate jedinice) sa Italijanima.

Mada je ovo što je dosad izneto očigledno, interesantno je da su pomenuta dva četnička rukovodioca delimično priznali a delimično ostavila da se shvati.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 1: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, strana 886.&lt;/ref&gt;}}

U ljeto 1942. godine, italijanski nadležni organi su pustili iz ratnog zarobljeništva veliki broj odabranih oficira i podoficira [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], sa ciljem uspostavljanja potpune kontrole nad odredima [[Antikomunistička dobrovoljačka milicija|Antikomunističke dobrovoljačke milicije]] (MVAC). Major [[Žarko Todorović]], ilegalni ravnogorski komandant Beograda i Severnih pokrajina, izvijestio je generala Dražu Mihailovića 5. septembra 1942. o puštanju na slobodu potpukovnika [[Ilije Mihića]], potonjeg komandanta Ličkih četničkih odredâ:
{{izdvojeni citat|U Lici Ilija Mihić sa 50 oficira i 200 podoficira puštenih u tu svrhu iz italijanskog ropstva, uspostavlja rad sa srpskim življem po dogovoru sa Italijanima. Sedište [[Gračac]]. Pseudonim »Minziner Vilim«. Stupio je u vezu sa Nedićem preko Kukića. Sa nama nije tražio vezu. Poslaću mu poziv da nam se stavi pod komandu.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–294, reg. br. 5/1.&lt;/ref&gt;}}

Major Žarko Todorović pominje vezu potpukovnika Mihića sa pukovnikom [[Ilijom Kukićem]], koji je tokom 1942. komandovao Srpskim dobrovoljačkim korpusom, nakon što su Nijemci uhapsili pukovnika [[Kostu Mušickog]], upravo zato jer je pomagao Mihailovića i četnike. O izvjesnim vezama Mihića s Kukićem (a preko njega i s Milanom Nedićem), kao i sa italijanskim vlastima, general Mihailović je bio obaviješten krajem septembra 1942. i od strane vojvode Trifunovića-Birčanina, Mihićevog starješine: 
{{izdvojeni citat|Svoje bavljenje na [[Sušak]]u i u [[Rijeka|Fijumi]] iskoristio sam da dođem u lični dodir sa komandantom ličkih četničkih odreda potpukovnikom Ilijom Mihićem i njegovim oficirima, koji su došli sa terena. Tom prilikom konstatovao sam da ova naša četnička grupa radi pod dosta teškim uslovima. Svi pokreti oficira i njihova akcija na terenu pažljivo se kontrolišu ne samo od strane Italijana, već i od Hrvata, koji koriste svaku priliku da denunciraju četnike i otežaju im rad na organizaciji. [...] Kad sam upitao ppukovnika Mihića, da li je i u kakvoj nameri preko pukovnika Kukića uhvatio kontakt sa Nedićem, odlučno je izjavio da u tom pravcu nije preduzimao nikakve korake i da uopšte niti ima, niti želi sa Nedićem da ima ma kakvu vezu. Biće, međutim, potrebno da proverim o kom je Mihiću reč, pošto na mojoj teritoriji postoje još dva viša oficira sa istim prezimenom... O rezultatu ove provere izvestiću naknadno, a na našeg Mihića ću budno motriti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_172.htm Pismo Ilije Trifunovića Birčanina s kraja septembra 1942. Draži Mihailoviću o razgovorima sa komandantom italijanske 2. armije o realizaciji plana uništenja partizanskih snaga u zapadnoj Bosni]&lt;/ref&gt;}}

Od 1941. do 1943. godine, [[italija]]nsko poslanstvo u Beogradu izvještavalo je vladu u [[Rim]]u o svim važnijim događajima na teritoriji okupirane [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. Tako je i velika kriza Nedićeve vlade u drugoj polovini 1942. bila jedna od temâ kojom se bavila italijanska ambasada u glavnom gradu Srbije. Službenici italijanskog diplomatskog predstavništva su ukazivali na sukob između Nedića i Ljotića, kao i na njihove suprotstavljene pozicije. Kako je pisao prvi sekretar poslanstva Giorgio Spalazzi, Dimitrije Ljotić je urgirao kod njemačkih vlasti da intervenišu u cilju sređivanja situacije, zaprijetivši izlaskom svojih predstavnika iz vlade ukoliko do toga ne dođe. Ovo se prvenstveno odnosilo na generala Mihailovića, koga je Ljotić okarakterisao kao „gospodara skoro svih oružanih snaga, državnih organizacija i javnog mnjenja“, kojima je Nedić bio samo formalno na čelu. Spalazzi navodi i da se sâm general Nedić slagao sa tvrdnjom da je Draža Mihailović „onaj koji ima moć na terenu“, iz čega on zaključuje da su „[[Srbi]] potpuno protiv [[Sile Osovine|Osovine]]“, ali i da bi Ljotićeve predložene mjere dodatno pogoršale stanje u zemlji.&lt;ref&gt;DDI, Spalazzi a Ciano, serie IX, vol. IX, d. 105, 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941–1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 104.&lt;/ref&gt;

Generalštabni major Žarko Todorović (»Valter«) je Vrhovnoj komandi JVuO 15. decembra 1942. godine sugerirao sklapanje sporazuma sa Ljotićevom SDK:
{{izdvojeni citat|Vođstvo Ljotićevaca postalo mekše. Hoće sporazum. Predlažem da se pokuša sporazum, ali pod uslovima da prestanu sa prokazivanjem naših ljudi. Energičnija borba protiv komunista. Da nam daju višak neregistrovanog oružja, a mi njima da obećamo zakonski postupak sa njima posle rata.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 647.&lt;/ref&gt;}}

Krajem 1942, komandant Rudničkog korpusa JVuO kapetan [[Dragiša Ninković]] (prethodno legalizovan u [[Požarevac|požarevačkom]] okrugu kod kvislinških vlasti;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_187.htm Izveštaj majora Miodraga Paloševića od 5. novembra 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizovanju četničkih jedinica od 21. marta do 4. novembra 1942. godine]&lt;/ref&gt; pseudonim »Leonardo«) uspostavio je saradnju sa ljudstvom kvislinške SDS u njihovim stanicama u [[Belanovica|Belanovici]], [[Ljig]]u i [[Babajić]]u. Njemački okupator je saznao za ovo te stražari bivaju razoružani.&lt;ref&gt;Коста Николић, Историја равногорског покрета, I-III, Београд, 1999, стр. II/21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 309.&lt;/ref&gt;

Potpukovnik [[Milan Kalabić]], načelnik požarevačkog okruga, uhapšen je 3. oktobra 1942. godine od strane [[Gestapo]]a, nakon što se otkrilo da je dostavljao informacije i oružje pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini, u kojoj je jedan od komandanata bio i njegov sin [[Nikola Kalabić]]. Nakon mučenja i saslušanja, Milan Kalabić je strijeljan.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=215.}} [[Marinski zbor Sjedinjenih Američkih Država|Mornarički]] pukovnik [[Albert B. Seitz]], pripadnik [[Ured za strateške usluge|OSS]] i član [[Sjedinjene Američke Države|američke]] vojne misije u Mihailovićevom štabu, ostavio je nakon rata zapis o Kalabićevoj smrti i njegovim vezama sa generalom Dražom Mihailovićem u knjizi ''Mihailovic: Hoax or Hero'' („Mihailović: prevarant ili heroj“). Zbog pogubljenja Kalabića starijeg, pukovnik Seitz isključuje samu mogućnost docnije saradnje Nikole Kalabića sa okupatorom, iako će on biti jedan od potpisnika [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma sa Nijemcima]] krajem novembra 1943:
{{izdvojeni citat|Kada su Nemci napali Ravnu goru velikim snagama u decembru [1941. godine — prim.], prošao je on [Kalabić mlađi — prim.] kroz Srbiju u Šumadiju jugoistočno od Beograda. Kada je prolazio kroz srez gde mu je otac bio načelnik, koji se bio odlučio da ostane u službi i da pristane uz Nedića, Kalabić i njegovi ljudi bili su u bednom stanju — bez municije, polumrtvi od gladi, a jedino što ih je održavalo bila je njihova volja da prežive i da se bore. Otac se pobrinuo za to da mu sin i njegove pristalice budu potpuno nanovo opremljene.

U decembru 1942. godine Gestapo je otkrio da je starac potajno pomagao ne samo svoga sina, već i druge Mihailovićeve snage. Bio je uhapšen i osuđen na smrt. Način izvršenja ove smrtne kazne bio je užasan. Povlačili su ga preko razbijenog stakla dok nije umro, ali iz njegovih usta nije se čula ni jedna reč.

Kada sam kasnije preko ruskog radija čuo da Kalabić sarađuje sa Nemcima, mogao sam samo da držim pred očima sliku krvave izmrcvarene lešine ovog starca, voljenog od svoga sina, i u čudu se pitati kakvi to moraju biti ljudi koji mogu Amerikance smatrati toliko lakovernim.&lt;ref&gt;Albert Sajc, »Mihailović — šarlatan ili heroj?« Kolumbija, Ohajo, 1953.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_48.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆEVI KORPUSI POD KOMANDOM OKUPATORA]&lt;/ref&gt;}}

Iz ravnogorske komande Beograda (kapetan [[Aleksandar Saša Mihajlović]]) upozoravali su već 27. septembra 1942. na nesmotrenost potpukovnika Milana Kalabića, kao i na nadolazeće raspuštanje legalizovanih četničkih odreda od strane Nijemaca:
{{izdvojeni citat|Negativnim radom Kalabićevih odreda, došla je kaznena divizija u Požarevački okrug i ceo kraj nalazi se pred katastrofom. Po saznanju, pretstoji razoružanje tih odreda od strane nemačkih vlasti. A ovi su spremni da se povuku u šumu, a to bi bio povod za nemačku akciju. Da bi se sačuvao narod molim da naredite Kalabiću da stupi sa mnom u vezu i da primi moju sugestiju o rešenju tog pitanja. Da bi se izbegla katastrofa bolje je da se jedan mali deo oružja preda i time Nemci umire. Tamo bi ostala straža [SDS — prim.] pod oružjem, '''a to su sve naši ljudi'''.&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 962.&lt;/ref&gt;}}

U depeši od 22. decembra 1942, poručnik Nikola Kalabić prenosi Mihailoviću informacije o smrti svog oca, izražavajući odanost njemu i četničkom pokretu: „Stric [konspirativno ime Milana Kalabića — prim.] je u B[eograd]u sa još 16 oficira streljan. Žalim ga mnogo, ali sam presretan što je poginuo kao Dražin čovek. Istrajaću u ovoj borbi pa ma još ne znam kakav me udar zadesio. Živeo kralj! Živeo naš dragi Čiča! Živeo ravnogorski pokret!“ Istog dana, general Mihailović odgovara Kalabiću: „Hvala bogu da ste se spasli. Neizmerno žalim pale žrtve. Pored ovoga u Stricu sam izgubio najboljeg i svog i našeg prijatelja. Sve ćemo ih dostojno osvetiti.“&lt;ref name=&quot;leskovackizbornik.rs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 965.&lt;/ref&gt;

O hapšenju potpukovnika Kalabića, kao i o njegovom pogubljenju, Mihailović je radiogramom 23. decembra 1942. obavijestio i [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantsku vladu u Londonu]]:
{{izdvojeni citat|Nemci su streljali majora Milana Kalabića... Kalabića je Nedić smatrao za svog najboljeg prijatelja... U stvari, Milan Kalabić je bio naš najodaniji saradnik i učinio je velike usluge našoj stvari.&lt;ref&gt;Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv Udbe (drugo izdanje), Sloboda, Beograd, 1975, str. 144.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_13.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje LEGALIZACIJA MIHAILOVIĆEVIH ODREDA]&lt;/ref&gt;}}

Novinar [[Stanislav Krakov]], sestrić generala Milana Nedića te jedan od njegovih najbližih saradnika za vrijeme okupacije, u svojim ratnim memoarima potvrđuje da je potpukovnik Milan Kalabić, uz znanje predsjednika srpske kvislinške vlade, održavao vezu sa komandantom JVuO generalom Mihailovićem:
{{izdvojeni citat|Sve akcije moga ujaka [generala Nedića — prim.] za spasavanje Kalabića bile su bezuspešne, iako je učinio sve što je ljudski bilo moguće da spase svog vernog komandanta, jer je Kalabić sve svoje veze sa Mihailovićem vršio sa znanjem moga ujaka, te služio kao veza za snabdevanje Mihailovićevih odreda.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 454.&lt;/ref&gt;}}

Krakov navodi i da se oko [[Božić]]a 1942, tj. pred sâm kraj godine, dva puta sastao sa generalom Nedićem. On piše da ga je zatekao u turobnom raspoloženju, citirajući riječi koje je Milan Nedić govorio „samo svojim najbližim i najpoverljivijim saradnicima“:
{{izdvojeni citat|«Za [[srpski narod]], za svakog od nas, za mene lično ovo nisu dani [[Vitlejem]]a i mira među ljudima na zemlji. Ovo su dani [[Golgota|Golgote]], dani mučeništva i smrti, ali će dati [[Bog|Svevišnji]] da i za srpski narod dođu dani uskrsnuća. Vidim da je i Draža čuo moj glas i da je razumeo kolika se opasnost nadnela nad Srbijom. Razumeo je i, Bogu hvala, vlada i dalje mir i red. [...] Draža i ja radimo jedan isti posao, ali idemo različitim putevima. Moramo ići razdvojeni jer ne treba neprijatelj da oseti da smo na istom poslu».&lt;ref&gt;Станислав Краков, н. д., стр. 469—470.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

=== Saradnja četnika sa Dragim Jovanovićem i Upravom grada Beograda ===
Tokom 1942. godine, uspostavljen je kontakt i između Draže Mihailovića i [[Dragomir Jovanović|Dragog Jovanovića]].
 
Dragi Jovanović je od 22. aprila 1941. izvanredni komesar za grad Beograd; u narednim mjesecima preuzeće funkcije upravnika grada Beograda i predsednika beogradske opštine. 25. avgusta 1942. godine, a po zamisli [[SS]]-generala [[Augusta fon Majsnera]], Milan Nedić će ga imenovati za šefa [[Srpska državna bezbednost|Srpske državne bezbednosti]] (SDB). Sa pozicije šefa SDB, budući u rangu i sa ovlašćenjima ministra u Nedićevoj vladi, Jovanović će ''de facto'' komandovati Srpskom državnom stražom do 5. novembra 1943.

Nakon što je četnički komandant u martu i aprilu 1942. naredio svojim podređenima da upotrebe uticaj na [[Specijalnu policiju Uprave grada Beograda]] za nemilosrdan obračun sa članovima ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]]. Tako u jednoj depeši od 21. marta iz Vrhovne komande JVuO, a koju potpisuje major [[Zaharije Ostojić]], stoji sljedeće: “Nemamo para. Proučite način dobijanja istih i javite sa predlogom. Proveriti da li Kalabić [Milan, potpukovnik; otac Nikole Kalabića — prim.] ide u Bosnu. Ovo bi mi dobro primili i pomogli, ali treba što više izvući novaca, municije i obuće od vlade. Šaljite nam što više podataka i javljajte se. Pomagati svim silama hapšenje komunista”.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |access-date=2022-09-02 |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103450/https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm }}&lt;/ref&gt; 15. avgusta iste godine, generalu Mihailoviću je javljeno da je Jovanović kontaktirao izvjesne četničke komandante u Srbiji kako bi &quot;''preko određenog lica javio Čiči važna saopštenja''.&quot;&lt;ref&gt;Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 3. do 18. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_145.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103435/https://znaci.org/00001/4_14_1_145.htm |date=2022-09-02 }}&lt;/ref&gt; Već 17. avgusta, Mihailović odobrava kapetanu [[Siniša Ocokoljić|Siniši Ocokoljiću]] da stupi u kontakt preko inžinjera Bojovića, šuraka Dragog Jovanovića, uz upozorenje: &quot;''Budite oprezni jer Dragi je lopov''.&quot; Pet dana docnije, Draža Mihailović naređuje svojim ljudima u Komandi Beograda JVuO (»Jozef« je bio pseudonim za radio-stanicu četničke organizacije u glavnom gradu, kao i za ličnosti na njezinom čelu, poput kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]], [[Mladen Žujović|Mladena Žujovića]] i [[Vojin Andrić|Vojina Andrića]]) da koriste Specijalnu policiju protiv komunista:

{{izdvojeni citat|Dobili sigurne izveštaje da se komunisti dobro organizuju u Beogradu kao i da imaju i oružje. Tajno organizujte sve u Beogradu protiv komunista a u prvom redu sokole i policiju. Sad ne birajte sredstva za borbu, a u danom momentu postupite bez milosti protiv njih. Beograd ne sme biti u njihovim rukama.&lt;ref&gt;Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103432/https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |date=2022-09-02 }}&lt;/ref&gt;|Depeša Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942. godine}}

Dragomir Dragi Jovanović je i preko svog ličnog sekretara Anđelka Božinovića pokušao uspostaviti kanal komunikacije sa ravnogorcima generala Mihailovića. Naime, na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. prezentovana je depeša od 28. avgusta 1942. koju je potpisao major [[Žarko Todorović]] (pseudonim »Valter«), komandant Beograda JVuO, u kojoj stoji: „Dragi Jovanović se nudi preko Božinovića pod uslovom apsolutne diskrecije i prividno i dalje neprijateljskog stava. Hteo bi vezu samo preko jednog lica. Mišljenja sam da se iskoristi. Molim odgovorite i molim potpunu tajnost. Upotrebite pseudonim »Adolf« za njega. Kao ministar policije imaće dva pomoćnika, jedno vojno lice bar potpukovničkog čina.“&lt;ref&gt;''Документа са суђења Равногорском покрету'', књига 2, Београд, 2001, стр. 1571.&lt;/ref&gt; Mihailović je već sjutradan odgovorio sljedeće: „»Adolf« [tj. Dragi Jovanović — prim.] Ima da pogine, a sada ga koristiti da vidimo šta hoće kao Ministar policije. Napravi se da smo gotovo da se sa njim tajno sarađuje.“ Nakon par dana, Mihailović će »Valteru« iznova potcrtati: „Po pitanju Adolfa poslao sam Vam odavno odgovor iskoristite ga, a zna se šta mu sleduje.“&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 626‒627.&lt;/ref&gt; Potpisujući se još uvijek kao pukovnik,  Mihailović šalje 22. januara 1942. depešu predsedniku Ministarskog saveta Kraljevine Jugoslavije [[Slobodan Jovanović|Slobodanu Jovanoviću]]:
{{izdvojeni citat|Obratite pažnju na Anđelka Božinovića, policiskog komesara po kome je poslat jedan naš izveštaj od majora Žarka Todorovića za [[Istanbul|Carigrad]]. Izgleda da ga je Uprava Grada Beograda poslala sa nekom specijalnom misijom za račun [[Gestapo|Gestapa]]. Pukovnik Mihailović.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_105.htm Izvod iz zbirke telegrama Štaba Draže Mihailovića poslatih izbegličkoj jugoslovenskoj vladi od 4. novembra 1941. do 11. juna 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

Na području glavnog grada Srbije, Dragi Jovanović je tokom 1942. održavao vezu i sa kapetanom Sašom Mihajlovićem, koji će majora Todorovića naslijediti na čelu četničke organizacije u Beogradu, i to preko [[Ilije Paranosa]], potpredsednika Beogradske opštine (a ne Paranosa, šefa Specijalne policije UgB) i preko Komande Srpske državne straže, kojom je rukovodio Jovanović u svojstvu šefa SDB. Jovanović se i lično sastao sa Mihajlovićem novembra 1942. na [[Avala|Avali]].&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 233.&lt;/ref&gt;

Dok se Mihailović sa svojim štabom nalazio u Crnoj Gori, njegova glavna politička veza u Srbiji bio je [[Ilija Mihailović]], bivši predsjednik [[Narodne skupštine]] i predsjednik [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS). Preko njega je Dragi Jovanović, juna 1942. godine, ugovorio sastanak sa Nikolom Kalabićem. Jovanović će o ovom susretu pred istražnim organima izjaviti: „Prvi put sam video jednog čoveka za koga sam znao da je iz okoline D. Mihailovića i član organizacije u leto 1942. i to je bio Nikola Kalabić, docnije komandant gorske garde Draže Mihailovića“.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/220.&lt;/ref&gt;

Specijalna policija održavala je kontakte sa komandama i obavještajnim punktovima ravnogorskog pokreta Draže Mihailovića po Srbiji. Saradnja sa četnicima obično se negativno odražavala na pripadnike [[Narodnooslobodilački pokret|Narodnooslobodilačkog pokreta]], koji su bili hvatani, zatim kažnjavani na vremenske kazne i kasnije puštani iz [[Logor Banjica|logora na Banjici]]. О njihovom su puštanju po pravilu obavještavane terenske službe Mihailovićeve organizacije koje bi puštena lica najčešće ubijale.&lt;ref&gt;[https://www.pisi.co.rs/content/logor-banjica-1941-1944-i/ Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, knjiga I], Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, str. 54.&lt;/ref&gt;

Obavještajni organ Vrhovne komande JVuO Nikola Božić (»Artur«), inače pomoćnik [[Božidar Bećarević|Božidara Bećarevića]], šefa Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 25. decembra 1942. informisao je Dražu Mihailovića o sljedećem:
{{izdvojeni citat|Jedini čovek od današnjih Srba faktora u Beogradu bio je Dragi Jovanović (u koga se još možemo mnogo i sigurno pouzdati) koji je stalno i pred Nedićevom vladom i Nemcima dokazivao da je prvenstvena i glavna opasnost u zemlji još uvek od komunista i da u tome pravcu treba preduzimati uporno energične mere. U svojim nadleštvima, u Srpskoj državnoj bezbednosti i u Upravi grada Beograda, on je u ovome smislu i jedini nagoveštavao mere. Pre nekoliko dana, uoči svoga odlaska iz Beograda, on je izričito izjavio našem poverljivom čoveku, da je potpuno uspeo da uveri Nemce da su izgrednici u Srbiji još uglavnom i jedino komunisti i da u tome pravcu treba preduzeti mere odmah posle katoličkih Božićnih praznika.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;}}

Po okončanju rata, o vezi Jovanovića i Mihailovića pred isljednicima [[OZNA]]-e sâm Bećarević je izjavio:
{{izdvojeni citat|Mnogi organi iz UGB bili su na razne načine povezani sa četničkim organizacijama i posle jednog članka u ‛Ravnogorcu’, koji je donet zajedno sa [[Dušan Simović|Simović]]evom izjavom, nastala su masovna bekstva policijskih organa, a naročito stražara u odrede DM...
U vezi sa ovim bekstvima Jovanović je održao 3—4 konferencije sa organima UGB i na njima javno nam saopštio da je on naša veza prema organizaciji DM kao predstavniku legalne jugoslovenske kraljevske vlade u Londonu i da prema tome niko nema potrebe da se lično povezuje. Saopštio je čak i to da je svim četničkim organizacijama izdato naređenje od Vrh. komande DM da ne primaju policijske organe u svoje redove i da ovi moraju ostati na svojim mestima i nastaviti sa borbom protiv KPJ.&lt;ref&gt;IAB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 594–595.&lt;/ref&gt;|[[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda}}

Dragomir Jovanović je 1946. na saslušanju&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, br. 19/7, kut. 1, str. 38.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/214—215.&lt;/ref&gt; pred istražnim organima svjedočio o svom kontaktu sa organizacijom generala Dragoljuba Mihailovića:
{{izdvojeni citat|Nisam bio član organizacije DM, ali sam sa istom imao veza i smatrao se isto toliko obavezan kao da sam član... Ja sam od konca 1941. osećao se lično vezan za organizaciju DM. Smatrao sam da je to pravi nacionalni put i da je to ono što sobom nosi budućnost. Smatrao sam da je potrebna koordinacija sa tom organizacijom u borbi protivu komunista. Odmah od početka u Upravi grada Beograda isključio sam na pogodan način svako intervenisanje, odnosno praćenje rada u cilju sprečavanja organizacije DM.|[[Dragomir-Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}}

=== Zahlađenje odnosa i prekid saradnje ===
Nemački okupator je sredinom 1942. postepeno započeo proces razoružavanja legalizovanih četnika. Istovremeno, i četnički vođa Draža Mihailović uviđa da legalizacija ima i svojih loših strana. 2. septembra 1942. Draža Mihailović poziva svoje legalizovane četnike sa područja Valjeva da se vrate u šume:

{{izdvojeni citat|Legalizacija izgleda da je škodljiva za našu organizaciju, ljudi se uspavaju. U Valjevskom kraju Ljotić, Pećanac i Nemci vršljaju. Neka Neško i Voja preduzmu sve da se što pre bilo legalno ili ilegalno vrate na svoj teren. Novaca imam, nemojte da plate Nedićeve vezuju rad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_163.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Major [[Zaharije Ostojić]] u referatu od 4. septembra naglašava da je zbog legalizacije &quot;borbeni duh opao, disciplina takođe. Plate su donele kocku i pijančenja, starešinama su se osladili Nedićevi činovi&quot;, a nisu bili retki ni &quot;prijateljstva ni lumperaj sa okupatorom.&quot;&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 222.&lt;/ref&gt;

Obzirom da nije više bilo potrebe za gušenjem ustanka, okupator je proces razoružavanja legalizovanih četnika u znatnoj meri okončao do kraja 1942. kada je praktično rasformirana formacija pod komandom Koste Pećanca, a legalizovani ravnogorski četnici su se jednim delom ponovo našli u ilegalnom statusu, tj. u šumi, a manjim delom su inkorporirani u Srpsku državnu stražu. Ovo je doprinelo ponovnom jačanju četničke organizacije.

7. novembra 1942. godine Draža Mihailović je raspisom svima u Srbiji izdao naređenje za [[građanska neposlušnost|građansku neposlušnost]]:
{{izdvojeni citat|Proglašavam građansku neposlušnost prema okupatorskim vlastima i prema svima vlastima koje su u saradnji sa okupatorom. Za seljake: da više ne daju ni trunku namirnica ni stoke. Da više ne priznaju opštinske uprave. Jedina vlast u selima biće četnička. Predsednicima opština i opštinarima narediti da odmah podnesu ostavke a drugi se ne smeju primiti. Naterati ih da pobegnu u šumu. Naterati ih svima sredstvima da izvrše ova naređenja. Najstariji četovođa je kdt sela. Predsednik opštine i odbornici ako se plaše, neka dadu svoje. Neka se sve sakriva i neka građanska neposlušnost plane jednovremeno u svim selima od 12. o.m. Činovnici sviju struka neka sabotiraju rad, i sve natraške rade što je na štetu neprijatelja i Nedićevog upravnog sistema, činovnici da znaju da će veštim sabotiranjem i naopakim radom mnogo doprineti pobedi. Radnicima preporučiti sabotažu u svakom pogledu. Građanskom življu preporučiti prezir okupatora i svih onih koji za njega rade.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 299, reg. br. 14/1: knjiga predatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 7. do 23. novembra 1942.&lt;/ref&gt;|[[Dragoljub Mihailović|Draža Mihailović]]}}

Opisujući konsekvence sprovođenja njemačke odluke o raspuštanju legalizovanih četničkih odredâ, [[Paul Bader]], komandujući general i zapovjednik u Srbiji, na sastanku Štaba Komande Jugoistoka 7. decembra 1942. godine, između ostalog, izjavio je sljedeće:
{{izdvojeni citat|U borbi protiv Mihailovićevog pokreta postigli smo nove uspehe. Oko 10.000 četnika se borilo na našoj strani, a od toga se polovina povukla u šumu. Četvrtina, oko 4.000 ljudi je razoružana. Ostatak, oko 4.000 ljudi, još je uz nas. Cela građanska neposlušnost, koju je proglasio Mihailović, bio je samo udarac po vodi. Najavljene pretnje merama odmazde delovale su. Streljanja već i onih lica koja su osumnjičena za sabotažu pokazala su da su naše metode bile ispravne.&lt;ref&gt;NAW, Mf, T—312, Roll 468, fr. 8057753—56.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 328.&lt;/ref&gt;}}

Krajem 1942. dolazi do formiranja Prvog [[Kosovo|kosovskog]] korpusa JVuO (Gorski štab br. 127) sa četiri brigade: [[Laplje Selo|Lapska]], [[Gračanica (općina)|Gračanička]], [[Gnjilane|Gnjilanska]] i Leteća. Korpusom je komandovao kapetan [[Živojin Marković]]. U naređenju od 12. novembra 1942. godine, kapetan Marković zahtijeva od svih stanovnika, kao i od svih legalnih odredâ na pomenutom području, da se stave pod njegovu (tj. četničku) komandu: „Dosadašnje opštinske uprave i novi poredak uveden od generala Nedića, više se ne priznaje. Oni koji odbiju ovo naređenje, smatraće se izdajnicima.“&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Četnici Draže Mihailovića 1941 – 1945, ČA – 101 – 1 – 76.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ненад Миодраг Антонијевић, Ратни злочини на Косову и Метохији 1941-1945 годинe. Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, Београд, 2015, стр. 462.&lt;/ref&gt;

Vredi napomenuti da Nemci 1942. nisu mnogo toga učinili na pacifikaciji Mihailovićevih četnika koji nisu bili legalizovani. Legalizacija većeg dela Mihailovićevih snaga 1942. omogućila je ovom korpusu da izbegne uništenje koje je bilo vrlo izvesno krajem 1941. i da nastavi borbu protiv partizana koje su četnici Draže Mihailovića smatrali najznačajnijim neprijateljem, nadajući se da se partizanski pokret neće više reorganizovati i oporaviti.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/272-273.&lt;/ref&gt;

=== Saradnja majora Jezdimira Dangića sa Nedićevom vladom i Nijemcima ===
{{main|Borbe za Istočnu Bosnu 1942.}}

Major [[Jezdimir Dangić]] spadao je u red četničkih komandanata koji se nisu u potpunosti podvrgli komandi pukovnika Draže Mihailovića, iako su bili pod njegovim rukovodstvom. Mada je komandno bio podređen Draži Mihailoviću, Dangić je paralelno blisko sarađivao sa Milanom Nedićem. Dangićeva saradnja sa kvislinškom upravom u Srbiji datira još iz vremena Saveta komesara [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. Zapravo, Dangić je još sredinom maja 1941. pristupio kvislinškoj Srpskoj žandarmeriji. Međutim, 16. avgusta 1941. Dangić je prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] gde je na osnovu uputstava Draže Mihailovića uspeo da stavi pod svoju komandu i reorganizuje sve pročetničke grupe. Dolaskom generala Milana Nedića na čelo Vlade narodnog spasa, 29. avgusta 1941. godine, odnosi između Beograda i Dangićevog štaba u istočnoj Bosni još više su se poboljšali, budući da je uspostavljena stalna veza koja je redovno funkcionirala. Nedić je pomagao Dangića svim sredstvima, šaljući mu oružje, municiju, obuću, odjeću, hranu, čak i pojedine oficire.

General Nedić je 25. septembra 1941. izdao naređenje komandantu Srpske žandarmerije generalu [[Stevan Radovanović|Stevanu Radovanoviću]] (Radovanović će na tom položaju naslijediti pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], koji postaje njegovim zamjenikom), da poboljša veze sa Dangićevim štabom i da ga pomaže u svakom pogledu.&lt;ref&gt;AVII, Nća, k. 125, reg. br. 1/17-16.&lt;/ref&gt; U međuvremenu, Dangićevi su četnici počeli trpjeti poraze u sukobima sa partizanima, a nametnuta im je i borba sa [[Ustaše|ustašama]]. Usljed bojazni od uništenja, Dangić intenzivira saradnju sa Nedićem od koga dobiva preporuku za sastanak sa Nijemcima u Beogradu. Draža Mihailović je znao za Dangićevu namjeru da se sastane sa njemačkim oficirima i odobrio je, što će na [[Beogradski proces|svom suđenju]] i potvrditi.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274-276.&lt;/ref&gt;

Prema izvještaju beogradske jedinice [[Abwehr]]a od 29. septembra 1941, zasnovanom na izvještajima jednog pouzdanika koji je bio u dodiru s njim, Dangić je praktički od svog dolaska u [[Bosna (oblast)|Bosnu]] održavao kontakte s Nedićevom administracijom koja ga je podupirala. U izvještaju se navodi da je Dangić imao i »dobre odnose s Nijemcima i da je činio sve kako bi izbjegao sukob između svojih trupa i Nijemaca.«&lt;ref&gt;Mikrofilm br. T-314, rola 1457, snimci 702-704, 711-712.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_46.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLUČAJ MAJORA DANGIĆA]&lt;/ref&gt;

Još od 16. avgusta 1941, kada je stigao u istočnu Bosnu, major Jezdimir Dangić je, preko kvislinških struktura Aćimovića i Nedića, otpočeo kontakt i s Nemcima, a zatim direktne pregovore između dve strane. Već 25. avgusta Dangić, u ime Štaba Bosanskih četničkih odreda, piše pismo Nemcima u [[Zvornik]]u, nudeći im predaju oružja pod uslovom da oni ili Italijani okupiraju područje istočne Bosne. Isto tako čine i njegovi potčinjeni, Aćim Babić i [[Boško Todorović]]. Aćimović i Nedić su vezu sa Dangićem održavali preko majora Momčila Matića, kapetana Bogdana Dakića i poručnika Kamenka Jeftića, dok je Dangić s Centrom [[Abwehr|Abver]]a u Beogradu i njegovim predstavnikom kapetanom dr [[Josef Matl|Jozefom Matlom]] bio u vezi preko kapetana Rista Ćukovića i poručnika Branka Kujačića. Ćuković je u isto vreme bio i nemački poverenik i slobodno se kretao od Zvornika do Beograda. Obostrana želja za postizanjem sporazuma iskazana je bila 
na posljednjim održanim sastancima četničkih predstavnika s pripadnicima Abvera, 20. i 30. decembra 1941. godine.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4_12_2_23.htm Izveštaj opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu]&lt;/ref&gt;

General [[Paul Bader]], vojnoupravni komandant Srbije, razgovarao je u Beogradu sa Milanom Nedićem, 19. januara 1942. Glavna tema razgovora ticala se mogućnosti saradnje sa četnicima Jezdimira Dangića. Bader iznosi da je Nedić na sastanku iskazao vrlo povoljno mišljenje o ovoj mogućnosti:

{{izdvojeni citat|Nedić je još jednom preuzeo izvesno jemstvo za Dangićevu iskrenost i vernost, a za sebe lično je tvrdio da će i on nepokolebljivo stajati uz Nemačku. Nedićeva izlaganja bila su duboko ozbiljna i, kako izgleda, intimno iskrena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1144&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001139—001140.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Er übernahm nochmals eine gewisse Bürgschaft für die Aufrichtigkeit und Treue von Dangić und versicherte für sich persönlich, dass auch er unverbrüchlich zu Deutschland stehen wollte. &lt;/br&gt; Die Ausführungen von Neditsch waren von grossem Ernst und anscheinend von innerer Aufrichtigkeit getragen.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/279.&lt;/ref&gt;}}

General Paul Bader je održao ovaj sastanak sa generalom Milanom Nedićem, kako bi od njega dobio neke bliže podatke o Dangiću i njegovim četnicima, znajući da između Dangićevog štaba i Nedićeve vlade postoje kontakti i bliska saradnja na planu borbe protiv partizanskih odreda. Na pitanje opunomoćenog komandujućeg generala upućeno Nediću, kakav je njegov stav prema Dangiću, Nedić je izjavio da u njega ima najveće poverenje: {{izdvojeni citat|Dangić je iz Bosne i bori se samo da bi zaštitio svoj rodni kraj od ustaških i hrvatskih nečoveštava. On nije ni bandit ni buntovnik. On je izjavio da neće da se bori protiv nemačkih oružanih snaga. On bi se bezuslovno potčinio Nemcima i borio se na njihovoj strani protiv ustanka, ako bi imao jemstvo da će njegovi zemljaci u Bosni biti zaštićeni od hrvatskih posezanja. Između Dangića i Mihailovića nije nikad postojala veza, jer njih dvojica u svom delanju polaze od sasvim različitih shvatanja.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Dangić wäre aus Bosnien und kämpfte nur für den Schutz seines Heimatsgebietes gegen die Unmenschlichkeiten der Ustaschas und der Kroaten. Er wäre weder ein Bandit noch ein Aufständischen. Er hätte erklärt, dass er nicht gegen die deutsche Wehrmacht kämpfen wollte. Er würde sich den Deutschen unbedingt unterstellen und an ihrer Seite gegen einen Aufstand fechten, wenn er die Gewähr hätte, dass seine Landsleute in Bosnien gegen Übergriffe der Kroaten geschützt würden. &lt;/br&gt; Zwischen Dangić und Mihailović hätte nie ein Zusammenhang bestanden, weil beide von einer ganz verschiedenen Auffassung aus handelten.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/277.&lt;/ref&gt;|[[Milan Nedić]]}}

Prema Nedićevom tumačenju, Dangić je privrženik ideologije „[[Velika Srbija|Velike Srbije]]“. „On je ubeđen da se to može postići samo u vezi i pod zaštitom Nemačke. Jugoslaviju, naprotiv, smatra za promašenu konstrukciju, koja ne bi smela da se ponovi.“&lt;ref&gt;AVII, Mikroteka, N-T-501, rol. 256, mf. 1136-1140. Zapisnik sa sastanka između Nedića i Badera od 19. I 1942, kome su prisustvovali i Nedićev savetnik Miloš Banković i šef komandnog štaba vojnoupravnog komandanta Srbije Erih Keviš.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Ideologie, wie Neditch es nannte, wäre bei Dangić ein Grosserbien. Er wäre überzeugt, dass dies nur in einer Verbindung und unter dem Schutz Deutschlands zu erreichen wäre. Er hielte Jugoslavien dagegen für eine verfehlte Konstruktion, die nicht wiederholt werden dürfte.&quot;}})&lt;/ref&gt; Tom prilikom, general Nedić je nastojao ubijediti generala Badera u neupitnu lojalnost majora Dangića njemačkom okupatoru i kvislinškoj vladi u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Njegov bi uticaj u Bosni mogao biti vrlo jak. Mogao je [Dangić], dakle, okupiti oko sebe onoliko ljudi koliko mu je potrebno u bilo kojem trenutku. Kada bi mu njemački Wehrmacht naredio da krene u borbu protiv komunista bilo gdje u Staroj Srbiji, on bi to svakako učinio, sam ili zajedno s njemačkim trupama. U stanju je da prikupi potrebne snage u bilo kojem trenutku. On, Nedić, bio je uvjeren da će Dangić ostati vjeran sadašnjoj srpskoj vladi i raditi za nju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Sein Einfluss in Bosnien wäre sehr stark. Er könnte daher jederzeit soviel Leute um sich sammeln, wie er brauchte. Wenn ihm von der deutschen Wehrmacht befohlen würde, an irgend einer Stelle auch in Alt–Serbien den Kampf mit den Kommunisten aufzunehmen, so würde er das unbedingt tuen, allein oder mit deutschen Truppen zusammen. Er könnte dazu die erforderlichen Kräfte jederzeit aufbringen. Er, Neditch, wäre überzeugt, dass Dangić der jetztigen serbischen Regierung treu bleiben und sich für sie einsetzen werde.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Dangić je stigao u [[Beograd]] 31. januara 1942. sa Perom Đukanovićem, članom četničke Privremene uprave u istočnoj Bosni, na sastanak sa načelnikom Operativnog štaba nemačkog opunomoćenog komandanta u Srbiji pukovnikom Erihom Kevišem (Erich Kewisch).

Dangić je bio spreman priznati nemačku vojnu upravu u istočnoj Bosni, i boriti se protiv partizana. Zauzvrat, tražio je da ustaške i domobranske jedinice napuste taj prostor. Prilikom prvog razgovora Nedić i Dangić su zaključili da se mir u istočnoj Bosni može uspostaviti samo suradnjom četnika sa Nijemcima.

[[Datoteka:Mihailovićevi oficiri sa Nemcima.jpg|minijatura|Dangić i drugi četnički oficiri na pregovorima sa Nemcima u Beogradu.]]

O ovim pregovorima govori izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu:

{{izdvojeni citat|Iz tog razgovora proizašla je principijelna saglasnost u pogledu namere da se u istočnoj Bosni, a samim tim i u Srbiji, uspostavi mir, da se prestane s masovnim ubijanjem, kao i jasno saznanje da bi se to moglo ostvariti samo u saradnji nemačkih oružanih snaga sa Dangićem. Dangić je pri tom izjavio da bi se sa svojim ljudima i pri jednom opštem ustanku na Balkanu i iskrcavanju Engleza nepokolebljivo verno borio na nemačkoj strani. On je pri tom izražavao, čak, svoje uverenje da bi samo nemačka pobeda mogla Srbiji da obezbedi pripadajući položaj na Balkanu, dok bi pobeda boljševizma značila uništenje svakog naroda, pa, dakle, i srpskog. Da Nedić zastupa isto mišljenje poznato je.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001090—001091.]  &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Sie ergab die grundsätzliche Ubereinstimmung der Absicht, in Ost–Bosnien und damit auch in Serbien Ruhe zu schaffen, das Massenmorden zu beenden und die klare Erkenntnis, dass das nur in der Zusammenarbeit der deutschen Wehrmacht mit D. erreicht werden könnte. D. erklärte dabei, dass er mit seinen Leuten auch bei einem allgemeinen Balkanaufstand und einer Landung der Engländer unverbrüchlich treu auf deutscher Seite kämpfen würde. Er entwickelte dabei seine Überzeugung dahingehend, dass nur der deutsche Sieg Serbien zu der ihm gebührenden Stellung auf den Balkan verhelfen könnte, während der Sieg den Bolschewismus die Vernichtung jeden Volkes, also auch des serbischen bedeuten würde. Dass Nedić dieselbe Auffassung vertritt, ist bekannt.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_2.pdf  Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 111.&lt;/ref&gt;}}

Nemački general Bader, opunomoćeni zapovednik Srbije, bio je spreman prepustiti Dangiću osiguranje graničnih kotareva NDH na prostoru koji omeđuju reke [[Sava]], [[Drina]] i [[Bosna]], ali je za bilo kakvu promenu statusa istočne Bosne bila neophodna saglasnost [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]].

Major Dangić je uvjeravao njemačke oficire u neraskidivost svog savezništva sa predsjednikom srpske kvislinške vlade generalom Nedićem:

{{izdvojeni citat|Na kraju razgovora rekao je da bi kao apsolutni pristalica Nedića morao znati da li se Nedić slaže s jednim takvim uređenjem i da li mu za to daje svoju moralnu podršku. Zbog toga je generalštabni pukovnik Keviš predložio Dangiću da odmah s njim, pod njegovom ličnom zaštitom, pođe za Beograd da bi porazgovarao s Nedićem. Dangić je na to pristao.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001090.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Zum Schluss der Besprechung sagte er, dass er als unbedingter Nedić–Anhänger wissen müsse, ob Nedić mit einer solchen Regelung einverstanden sei und seine moralische Unterstützung dazu gäbe. Infolgedessen schlug Oberst i.G. Kewisch vor, D. solle sofort mit ihm und unter seinem persönlichen Schutz nach Belgrad mitkommen, um mit N. zu sprechen. D. war einverstanden.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Izveštaj&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu]&lt;/ref&gt;|Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu}}

[[2. 2.|2. februara]] [[1942]]. nemački general Bader je pozvao predstavnike NDH, ministra [[Vjekoslav Vrančić|Vjekoslava Vrančića]] i [[hrvatsko domobranstvo|domobranskog]] pukovnika [[Fedor Dragojlov|Fedora Dragojlova]] u Beograd, na pregovore sa Dangićevim izaslanicima. Dangić je bio spreman priznati nemačku komandu, a uslovno i suverenost NDH. Predstavnici NDH su odbili bilo kakvu mogućnost prepuštanja vlasti četnicima u istočnoj Bosni i pregovori su okončani bez rezultata. Ovo je rezimirao Paul Bader:

{{izdvojeni citat|Dakle, nije uspelo da se hrvatski zastupnik ubedi u to da bi jedno neznatno odstupanje od hrvatskih suverenih prava, pod mojom komandom, bilo za zemlju i za prestiž hrvatske države bolje nego jedan uspeli ustanak, koji bi mogao ovladati najvećim delom zemlje i koštati stotine hiljada ljudskih života. Zbog toga mi je izgledalo besciljno da nastavim dalje razgovore sa Dangićem.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 143-146.&lt;/ref&gt;}}

O pregovorima Jezdimira Dangića sa predstavnicima nemačkog okupatira i kvislinške vlade bila je obaveštena i četnička Vrhovna komanda, odnosno Draža Mihailović, zahvaljujući izveštaju poručnika Slobodana Vranića, koji je bio obavešten od strane učesnika o sastanku u kvislinškom Ministarstvu unutrašnjih poslova 1. februara 1942, na kojima je predlagano inkorporiranje istočne Bosne kvislinškoj tvorevini u Srbiji. Nakon što se predstavnici NDH nisu složili sa menjanjem granica, Dangić i predstavnici Nedićeve vlade su se složili da će se &quot;ovo pitanje za izvesno vreme, a najdalje za mesec dana ponovo staviti na dnevni red&quot;. U Vranićevom izveštaju se ističe da &quot;okupator pomaže našu borbu&quot;, aludirajući na borbu četnika u istočnoj Bosni protiv snaga NOP-a, i dodaje se da je odlučeno da bosanski četnici &quot;iz Srbije dobiju pomoć u ljudstvu i materijalu&quot;, uz posredstvo Nedićeve vlade.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_1_56.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101180806/https://znaci.org/00001/4_14_1_56.htm |date=2023-01-01 }}, str. 151-154.&lt;/ref&gt;

U izvještaju koji je 18. februara 1942. ministru vanjskih poslova [[Galeazzo Ciano|Galeazzu Cianu]] iz [[italija]]nskog poslanstva u glavnom gradu Srbije uputio [[Francesco Giorgio Mameli]], specijalni izaslanik i opunomoćeni ministar u Beogradu, o odnosima na liniji Mihailović—Nedić—Njemci kaže se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Draža Mihailović: Najpoznatiji vođa pobunjenika. Nijedna akcija nemačka ili srpska nije uspela do sada da ga zarobi. Ne zna se tačno gde je. Neke informacije ukazuju da je čas u Srbiji čas u Bosni. Nedić (i Nemci iza njega) imali su sa Dražom Mihailovićem duge i komplikovane pregovore potvrđene u dramatičnoj polemici sa Radio Londonom. Imenovan nakon toga od strane vlade u Londonu za ministra vojnog, postao je neprijatelj broj jedan. Bilo kako bilo, Nedić preko Dangićeve grupe održava direktne i indirektne kontakte sa njim. U složenoj igri snage Draže Mihailovića vrše ,jugoslovensku‘ akciju izvan Srbije, pokušavajući da podstaknu pobune u Hrvatskoj delujuću na [[Vlatko Maček|Mačekove]] elemente, bez da se suprotstavljaju programu ,Velike Srbije‘ na kojem su se Nedić i druge grupe ograničile.&lt;ref&gt;DDI, Mameli a Ciano, serie IX, vol. VIII, d. 283, 319.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941-1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања - Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 100-101, фус. 46.&lt;/ref&gt;}}

Neposredno pred Dangićevo hapšenje, Draža Mihailović je 9. aprila 1942. obaviješten depešom da pregovori Dangića i Nijemaca odlično napreduju:
{{izdvojeni citat|Dangić tražio novčanu pomoć i dobio 2 miliona. Pomoć u ljudima i oružju radi suzbijanja partizana obećana. Nemci mu stavili do znanja da će sav teren očišćen od partizana imati u potpunoj vlasti. Ovo za naše ravnanje.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00003/800.pdf#page=36 Damjan Pavlica: Draža za početnike - priručnik za borbu protiv revizije prošlosti], str. 40.&lt;/ref&gt;}}

Dangićevi kontakti sa nemačkom obaveštajnom službom nisu prekinuti posle prvih pregovora u Beogradu koji nisu dali rezultate zbog protivljenja NDH, iako četnici pod njegovom komandom i dalje nisu istupali protiv nemačke oružane sile. Dangić je i nakon toga nastavio da održava kontakte i saradnju sa kvislinškim formacijama u Srbiji i okružnim načelnicima u severozapadnoj Srbiji. Dangić je tokom februara i marta nekoliko puta lično dolazio u Beograd i sastajao se sa Milanom Nedićem. Nemci su se počeli pribojavati, zbog njihovog neispunjenja Dangićevih bezbednosnih očekivanja, da će italijanska Vrhovna komanda na Dangićev poziv odlučiti da italijanska vojska zauzme istočnu Bosnu. Kako bi preduhitrili ovakvu mogućnost, Nemci su u noći 11-12. aprila 1942. uhapsili Dangića u Rogatici i prebacili ga u Beograd, a potom sproveli u zarobljeništvo.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/283-284.&lt;/ref&gt;

Major Mladen Mladenović, potonji komandant Čegarskog korpusa JVuO, u depeši Vrhovnoj komandi od 21. aprila 1942. iznosi veoma nepovoljnu ocjenu o Dangićevom ukupnom radu u istočnoj Bosni, kao i o njegovim pregovorima sa okupatorom i [[Kvisling|kvislinzima]]:
{{izdvojeni citat|Dangić je izbegao da primi moje postavljenje i time izvrši naređenje k-ta. Zbog toga je otišao i u opšte se nije obazirao na moje prisustvo. U Bgdu je vodio pregovore sa Ljotićem, Nedićem i Nemcima a i pisao je pismo Hitleru ne dajući nikome obaveštenje o svom radu u Bgdu. Poslednji moj zaključak je da je on (drug) i Ljotića i Nedića te je prihvatio da Ljotić uređuje pozadinu. Prema izvesnim znacima počeo je da izdaje k-tovu organizaciju i ljude pa svakom preti opasnost hapšenja. Sada je cela akcija u Bosni propala i ustaše su posele celu Bosnu do Drine. Prema mom izveštaju Dangić nije povukao konzekvence za svoj rad i dvoličnu ulogu te je zaslužio najtežu kaznu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]&lt;/ref&gt;}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1943. ==
{{izdvojeni citat|Svi državni činovnici, pa i činovnici uprave grada Beograda, pojedinačno su držali veze sa pojedinim ljudima iz organizacije Draže Mihailovića i svi su bili uvereni da na taj način najbolje odgovaraju svojoj nacionalnoj dužnosti, smatrajući da je to organizacija koju pomaže i podržava legalna jugoslovenska vlada u inostranstvu.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|Iz svjedočenja [[Dragomir Jovanović|Dragomira Jovanovića]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine}}

{{izdvojeni citat|Mihailoviću je pošlo za rukom da iskoristi Nedićevu vlast, pa da stvori u Beogradu i Srbiji neku vrstu paralelne vlade, što nam je otežavalo da hapsimo četnike. Pa ipak, njihova snaga nije bila tolika, da bi mogla da predstavlja ozbiljniju opasnost po nas. Mi smo se, razume se, borili protiv te pojave.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

General Mihailović je [[2. 3.|2. marta]] 1943. godine, u jeku [[Operacija Weiss|četvrte neprijateljske ofanzive]], naredio svim svojim komandantima u Srbiji uništenje komunista uz pomoć [[Srpska državna straža|Nedićeve policije]]:
{{izdvojeni citat|Komunista je u Srbiji ostalo vrlo malo. U Zapadnoj Bosni uništavamo ih svakoga dana. U ljutoj nevolji drug Tito poziva na ustanak i zbog toga su se povampirile pojedine grupice. Zato najenergičnije zahtevam i naređujem da svaki na svojoj teritoriji uništi i poslednje ostatke komunista i izvesti me do 25 marta o izvršenju. Dokažite tim lupežima da u narodu nemaju nikoga i da im je jedino oružje bilo laž i propaganda. Skrećem pažnju da ima prostorija gde su komandanti na svom mestu i da nema nijednog komuniste. Za ovo uništenje iskoristiti Srpsku državnu stražu do maksimuma, jer komunisti rade protiv nas u Gestapou.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_1_6.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Mihailovićeva depeša 921 od 2. marta 1943.}}

General Milan Nedić je generala Mihailovića smatrao velikim rivalom, stoga mu je odgovaralo što se Draža Mihailović skoro godinu dana, od juna 1942. do maja 1943, nalazio van Srbije, u štabu [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] nadomak [[Kolašin]]a. Iako Nediću nije odgovaralo da se organizacija Draže Mihailovića intenzivno širi po Srbiji od kraja 1942, nije ništa činio kako bi se angažovao u hvatanju Mihailovića i njegovog štaba nakon Mihailovićevog povratka u Srbiju.

{{izdvojeni citat|Narod je ogorčen, a naša stvar je u pitanju i tim više što je ovde svima znano da kraj kvislinških vlasti u [[Sopot]]u sedi i komandant sreza [[Kosmaj|kosmajskog]] sa dugom kosom i bradom i deli vunu sa načelnikom sreza, a svoje komandante i četovođe doziva u sresko mesto radi dogovora. Ađutant komandanta 4. brigade GG. [Gorske garde — prim.] Raka Savović takođe sedi u Sopotu, a što je najteže, svi znaju i o tome naveliko pričaju da u Sopotu sedi i radi neki Dobra koji je naš oficir za vezu sa Nemcima. Obična je stvar da komandanta sreza prate žandarmi iz Srpske državne straže. Vrlo je česta pojava da se skoro svaki od starešina, a naročito Obradović i Nikolić, čak i Soluncima i članovima Narodnih ravnogorskih odbora, obraćaju rečima: '''Jebem vam majku partizansku, svi ste vi partizani, sve ću vas pobiti i poklati'''.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta, knjiga I, Beograd, 1999, str. 312–313.&lt;/ref&gt;|Četnički izveštaj iz sredine 1943. godine o stanju Gorske kraljeve garde u okolini Beograda}}

U radiogramu koji je Vrhovnoj komandi JVuO 26. februara 1943. poslao komandant 2. ravnogorskog korpusa poručnik [[Predrag Raković]], Draža Mihailović je obaviješten o tome da su četnicima, navodno bez znanja njemačkih obavještajnih strukturâ, svoje usluge ponudili visoki dužnosnici kvislinške uprave iz glavnog grada okupirane Srbije. Konkretno, riječ je o [[Dragomir Jovanović|Dragom Jovanoviću]] i [[Boško Bećarević|Bošku Bećareviću]]; Raković stoga sugeriše Mihailoviću: „Moje mišljenje iskoristiti ih dok su nam potrebni a posle [rata] im suditi.“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 293, registarski broj 3/1.&lt;/ref&gt;

[[Specijalna policija Uprave grada Beograda]] (SP UgB) sarađivala je sa četnicima i u konkretnim akcijama protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta. Čačanska brigada 2. ravnogorskog korpusa JVuO (pod komandom Predraga Rakovića), 70 agenata Specijalne policije i pripadnici SDS uhvatili su 28. februara 1943. u [[Вапа (Чачак)|selu Vapi]] četiri člana Okružnog komiteta KPJ za [[Čačak]] (kasnije su ih sve streljali) i zaplenili partijske materijale i arhivu komiteta. O tome je komandant Čačanske brigade kapetan [[Milorad Ristović]], 3. marta 1943, obavestio Dražu Mihailovića istakavši da je ta akcija u saradnji sa SDS »najveći uspeh čišćenja u ovom delu Srbije«.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 289, reg. br. 9/1.&lt;/ref&gt; Istog dana je i poručnik Raković, komandant 2. ravnogorskog korpusa, javio Mihailoviću o zarobljavanju ove grupe i predaji zaplijenjene arhive Specijalnoj policiji UgB: „Sada se radi na uništavanju komunističkih simpatizera. U s. Vapi (3 km od Čačka) pre 7 dana pohvatan je okružni komitet komunističke organizacije. Krili su se u jednoj zemunici izgrađenoj potpuno pod zemljom u čisto komunističkom selu Vapi. Uhvaćena su 4 člana koji su sačinjavali ceo Okružni komunistički komitet. Zaplenjeno je: pušaka 4 kom, 1 puškomitraljez, geštetner i 10 kgr. arhive. Arhiva je predata Upravi grada Beograda — Odelenje specijalne policije, radi uspešnog gonjenja svih komunista na celoj teritoriji Srbije koji su imali veze sa ovim komitetom.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovorima sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]&lt;/ref&gt; Na ovo Mihailović odgovara:
{{izdvojeni citat|Zbilja ste postigli veliki uspeh u s. Vapi. Vidi se iz samih funkcija potčinjenih komunista... Ako ima interesantnih stvari u njihovim knjigama i propagandnom materijalu, pošaljite mi hitno.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 297, reg. br. 1/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]&lt;/ref&gt;|Depeša generala [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 4. marta 1943.}}

U periodu kada se na čelu Mihailovićeve organizacije u glavnom gradu Srbije (Komanda Beograd JVuO) nalazio major [[Žarko Todorović]], postojala je težnja da se sa vođstvom [[Ruski zaštitni korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] uspostavi saradnja. Razgovori su vođeni preko Vladimira Andrića, jednog od načelnika u vladi Milana Nedića, osobe bliske ruskoj emigraciji prije rata. Prema podacima njemačke obavještajne službe, sklopljen je dogovor na [[Antikomunizam|antikomunističkoj]] osnovi između generala Mihailovića i generala Gontareva, jednog od komandanata RZK, i važio je od maja 1942. do avgusta 1943. godine. Zbog ovih konekcijâ, [[Gestapo]] je u februaru 1943. godine uhapsio Žarka Todorovića i majora [[Pavla Babca]] sa četničke strane, kao i generala Gontareva i nekolicinu oficira RZK.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, BDS, B-921, dosije Babac Pavle.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 463, 675.&lt;/ref&gt;

U zborniku ratnih sjećanja pripadnikâ Ruskog zaštitnog korpusa, objavljenom u [[New York|New Yorku]] 1963. godine pod naslovom ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' (“Ruski korpus na Balkanu u vrijeme Drugog velikog rata 1941–1945”), data je generalna ocjena međusobnih odnosâ RZK i JVuO u razdoblju okupacije Srbije:
{{izdvojeni citat|Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu izvodile nikakve neprijateljske akcije protiv četnika generala Draže Mihailovića, već su, naprotiv, uvek bile spremne da im ponude svaku pomoć i saradnju, iako sâm general nije, u početku, razumeo naše motive i izbegavao je komunikaciju sa komandantom i jedinicama Ruskog korpusa. No, ubrzo je i on shvatio da su nam zajednički glavni smrtni neprijatelj komunisti na čelu sa Titom. Ovi četnički odredi su se borili ili protiv Nemaca, ili zajedno sa Nemcima, delovima Ruskog korpusa, „ljotićevcima“ a protiv Titovih crvenih partizana, ili bi iznenada napadali „ljotićevce“ ili slabe delove Ruskog korpusa, kojima su se stalno obraćali za pomoć, uglavnom u municiji, i ova im nikada nije bila odbijena. Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu napale četnike, ali su, delujući zajedno, uvek morale biti na oprezu i držati uši otvorene.&lt;ref&gt;Vertepov, Dmitriĭ Petrovich (1963). ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' New York: Nashi vesti, 1963, p. 20. &lt;br /&gt; ({{jez-rus|&quot;Части Русского Корпуса никогда не вели никаких неприятельских действий против четников генерала Дражи Михайловича а, наоборот, всегда были готовы оказать им любую помощь и содействие, хотя сам генерал, в первое время, не понимал наших побуждений и избегал сношений с командиром и частями Русского Корпуса. Но, вскоре, и он понял, что нашим общим главным смертельным врагом являются коммунисты во главе с Тито. Эти четнические отряды воевали то против немцев, то вместе с немцами, частями Русского Корпуса, «льотичевцами», против красных партизан Тито, то, вдруг, нападали на «льотичевцев» или на слабые части Русского Корпуса, к которым они постоянно обращались за помощью, главным образом, огнеприпасами и никогда не получали отказа. Части Русского Корпуса никогда на четников не нападали, но, действуя совместно, всегда должны были быть начеку и держать ухо востро.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posljednja dva [[Legalizovani četnici|legalizovana četnička odreda]] ([[Kosta Pećanac|Pećančev]] odred kojim je komandirao [[Mašan Đurović]] i Mihailovićev odred pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]]) raspuštena su sredinom marta 1943. Većina ljudstva iz ova dva odreda pridružila se Mihailovićevim ilegalnim odredima.&lt;ref name=&quot;Jozo Tomasevich 1945&quot;/&gt; Uopšte uzev, najveći dio oficirskog, tj. komandnog kadra (preko 60 lokalnih vojvodâ, pretežno iz [[Južna Srbija|južne Srbije]]) i boraca četničkih odreda Koste Pećanca prešao je pod komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini. Između ostalih, ravnogorcima se pridružio i mlađi sin Koste Pećanca Milan Milovanović Pećanac, vojvoda [[Kuršumlija|kuršumlijski]].&lt;ref&gt;Момчило Павловић, Божица Младеновић, ''Коста Миловановић Пећанац 1879–1944. Биографија'', Институт за савремену историју, Београд, 2003, стр. 300—302, 305.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.pogledi.rs/spisak-pecancevih-vojvoda-koji-su-presli-kod-draze.html Погледи — Списак Пећанчевих војвода који су прешли код Драже]&lt;/ref&gt; Budući u posjedu informacija da se vojvodi suhoplaninskom sprema hapšenje, VK JVuO je 27. februara tražila da Đurović na ovo bude blagovremeno upozoren, iako se i dalje nalazio pod „[[Crne trojke|slovom Z]]“. Na putu za [[Crna Gora|Crnu Goru]], vojvodu Đurovića hvataju pripadnici JVuO i sprovode u štab generala Mihailovića. Poslije sastanka njih dvojice, ministar vojske i mornarice u jugoslovenskoj kraljevskoj vladi zaključuje da Mašan Đurović sada „sluša“. U okviru jedinice koja je zadržala naziv Ibarski četnički odred, vojvoda Mašan Đurović se krajem marta 1943. pridružio Mihailovićevim snagama u dolini [[Drina|Drine]] tokom [[Bitka na Drini (1943)|završnog segmenta]] [[Operacija Weiss|operacije »Weiss«]], stavljajući se na raspolaganje majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]]. Drugi dio Đurovićevih četnika pristupio je Javorskom korpusu JVuO, pod komandom kapetana [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]], ostavši tako na terenu na kojem su i do tada operisali ([[Manastir Studenica|studenički]] i [[Deževa|deževski]] srez).&lt;ref&gt;Милутин Живковић, Ратни пут војводе сухопланинског Машана Ђуровића 1941—1943, Лесковачки зборник LIX, Народни музеј Лесковац, 2019, стр. 317—320.&lt;/ref&gt;

Legalizovani ravnogorski komandant koji se u Nedićevim strukturama najduže održao bio je potpukovnik Momčilo Matić. Potpukovnik Matić je u kvislinškom sistemu, kao zapovjednik Drinske grupe srpskih oružanih odreda, igrao veoma bitnu ulogu. Legalizovao se krajem novembra 1941,&lt;ref&gt;Мр Драган Крсмановић, Војне формације 1941. године у Ужичком округу, Историјска баштина (број 20), Историјски архив Ужице, 2011, стр. 93.&lt;/ref&gt; da bi na poziciji na kojoj se nalazio ostao neotkriven sve do proljeća 1943. godine. 3. marta 1943, potpukovnik Matić (pseudonim »Kapuco«) poslao je jedan od posljednjih radiograma Vrhovnoj komandi JVuO,&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–293, reg. br. 3/1.&lt;/ref&gt; iz koga postaje očito da je on, iako nominalno pod komandom generala Milana Nedića, svoju vjernost zapravo dugovao generalu Draži Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Nedić mi usmeno saopštio 28. februara da dovedem celu grupu u Beograd do 15. marta radi preformiranja, moje je mišljenje radi likvidacije. Nemci to još nisu aminovali. U slučaju da je Nedićeva odluka izvršna, molim za naređenje gde da krenem sa najmanje 200 ljudi.}}

Međutim, Matić nije uspio da se sa štabom Drinske grupe blagovremeno skloni iz Užica, budući da je već 6. marta od strane Nijemaca uhapšen,&lt;ref&gt;Милутин Живковић, н. д., стр. 318.&lt;/ref&gt; da bi potom bio odveden u logor. Kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant Gorske kraljeve garde JVuO, obavijestio je Mihailovića 20. marta: „Matićeva grupa nije zapravo razoružana, već samo što je jedna četa od 20 ljudi u Bosni... Ostalo ljudstvo [je] upućeno ... po Vašim ranijim instrukcijama delom preko Drine a većim delom preko Uvca i Lima, jedan deo priključio se Zlatiborskoj brigadi i [[Božidar Ćosović-Javorski|Boži Javorcu]]. Za ovo kriv je Matić jer se izrekao da će ići u šumu...“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 293, registarski broj 4/1.&lt;/ref&gt; O sudbini Matićevih ljudi je VK JVuO sjutradan doznala nešto više i od kapetana Milorada Mitića, komandanta Zlatiborskog korpusa: „Matić iznenada razoružan i njegov štab. Odmah Nemci pojurili na teren da razoružaju ljudstvo. Uspeli samo u Bajinoj Bašti. Ostalo izbeglo. Većina van granice. Na reonu prihvaćeni. Pet šestina izbeglo.“&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–293, reg. br. 4/1.&lt;/ref&gt; Na ovaj će način biti ostvarena bojazan njemačkih okupacionih vlasti da će se JVuO priključiti legalizovani odredi, nezavisno od toga da li su Pećančevi ili Mihailovićevi.

Upravo na opasnost od pridruživanja kvislinških snaga četničkim jedinicama upozorio je [[Paul Bader]], njemački komandujući general i zapovjednik u Srbiji, u petnaestodnevnom izvještaju o situaciji u zemlji, koji je 19. marta 1943. poslao Komandi Jugoistoka:
{{izdvojeni citat|Nastojanje DM-a da pridobije legalne srpske jedinice koje nose oružje, bilo putem terora ili putem ponuda, traje i dalje. Pri tome privlačna snaga DM pokreta, koji se sada bori protiv komunista u Hercegovini, nije za potcenjivanje u odnosu na nacionalne elemente Srbije. Tako su morala i oba poslednja još postojeća četnička bataljona potpukovnika Matića i Mašana Đurovića biti rasformirana da bi se sprečilo njihovo sadejstvo sa bataljonima DM u Hercegovini i Crnoj Gori.&lt;ref&gt;AVII, NAV—T-501, r. 249, s. 98—104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova Nemačkog rajha: 1. januar — 31. decembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 40, str. 184.&lt;/ref&gt;}}

Istovjetno obrazloženje za razoružanje preostala dva legalna četnička odreda u Srbiji dato je i u izvještaju za mjesec mart, koji je 1. aprila 1943. godine sastavljen u Komandi Jugoistoka. Oficiri Wehrmachta konstatuju da je do razvoja četničke organizacije došlo naročito u unutrašnjosti zemlje, gdje u „nižim seoskim upravnim vlastima“, kao i „među seoskim stanovništvom“, Draža Mihailović ima svoja uporišta:
{{izdvojeni citat|Mihailovićevi kontinuirani napori da pridobije pripadnike legalnih srpskih odreda pod oružjem pali su na plodno tlo. Posljednje dvije legalne četničke postrojbe morale su stoga biti raspuštene. Razoružanje raštrkanih odreda samo je djelomično uspjelo zbog nedostatka snaga. Može se očekivati da će se od ostataka ovih odreda oformiti nove bande DM. Mihailovićevi organizacioni štabovi, svaki sa po 40-50 ljudi u obezbjeđenju, jedine su potpuno mobilne snage DM u Srbiji. '''One izbjegavaju bilo kakav sudar sa njemačkom vojskom'''. Oni čak javljaju Nijemcima o pokretima komunista kako bi se izbjegle sabotaže i mjere odmazde.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=806&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6290055—56.] ({{jez-njem|&quot;Die Mihailovic–Bewegung gewinnt bei Fortsetzung der Vorbereitung des Volksaufstandes in den unteren ländlichen Verwaltungsbehörden und unter der Landbevölkerung an Boden, weil die Staatswache aus Überwachungegründen zu größeren Einheiten zusammengefaßt werden mußte und so dass Land von Truppen entblößt ist. Die fortgesetzten Bemühungen des Mihailovic, die legalen serbischen Waffenträger für sich an gewinnen, fielen auf fruchtbaren Boden. Die beiden letzten legalen Cetnik–Einheiten mußten daher aufgelöst werden. Die Entwaffnung der verstreut liegenden Abteilungen gelang mangels Kräften nur zum geringen Teil. Es ist damit zu rechnen, daß die Reste neue D.M.–Banden bilden. Die Mihailovic Organisationsstäbe mit ihrer Bedeckung von je etwa 40 – 50 Mann vermeiden als einzige im Augenblick voll mobile Kräfte im serbischen Raum jeden Zusammenstoß mit der deutschen Wehrmacht. Meldungen über Auftreten von Kommunisten werden sogar den Deutschen zugetragen, um Sabotageakte und Sühnemaßnahmen zu vermeiden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}}

22. marta 1943, nakon što je izašao na položaje kod [[Kalinovik]]a, kako bi lično preuzeo vođenje operacije protiv partizana u [[Bitka na Neretvi|bici na Neretvi]], Draža Mihailović (alias »222«) šalje iz Vrhovne komande JVuO depešu u kojoj naređuje da se u [[Crna Gora|Crnu Goru]] odmah upute trojica četničkih komandanata. Jedan od pozvanih u svrhu „definitivnog uništenja komunista“, bio je i [[Božidar Ćosović-Javorski]], bivši Pećančev vojvoda i komandant legalizovanog Javorskog četničkog odreda, rasformiranog&lt;ref&gt;{{harv|Живковић|2017|p=375}}&lt;/ref&gt; sredinom jula 1942:
{{izdvojeni citat|Obzirom na sadašnju situaciju naređujem sledeće: Neka Milutin Janković, Božo Javorac i Uroš Katanić svaki sa 500 ljudi naoružanih puškama i puškomitraljezima bez komore dođu i to: Janković u [[Žabljak]], Javorac u [[Šahovići|Šahoviće]], Katanić u [[Kolašin]]. Neka se krenu čas pre, pošto komuniste jurimo sa sviju strana da im nedamo vremena da se ma gde zadrže. Jurimo ih kao lovački psi divlju zver. Ne smemo im dozvoliti da se ma gde zadrže i organizuju narod. Samo tako imaćemo uspeha za definitivno uništenje komunista. Kažite im moju poruku, da će se sada pokazati šta vrede sva trojica. Njihov dolazak biće od istoriskog značaja... Od njihovog brzog dolaska zavisi da li ćemo potpuno uništiti sve komuniste. Inače će se prebaciti u Srbiju.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 548.&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

General Draža Mihailović obavještava 30. marta 1943. iz Kalinovika svoje podređene oficire o dolasku na front četnikâ pod komandom vojvode Đurovića:
{{izdvojeni citat|Mašanov odred stigao ovamo. Sa Mašanom videćemo šta ćemo.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 564.&lt;/ref&gt;}}

Informišući generala Dražu Mihailovića o stanju na frontu te o snabdijevanju četničkih jedinica od strane italijanskih komandi u Crnoj Gori, major Pavle Đurišić, u izvještaju poslatom 1. maja 1943. godine, piše o otkazivanju slanja planirane delegacije generalu Milanu Nediću. Major Đurišić obavještava generala Mihailovića i o trenutnom mjestu boravka četničkog odreda Mašana Đurovića. Pored toga, Đurišić na originalan način interpretira ulogu »Nedićeve vojske«:
{{izdvojeni citat|Deputacija kod Nedića nije otišla. Misao za ovo potekla je kod većine ljudi, koji su uverenja da se crvenima ne može ništa bez pomoći sa strane. Ja sam prihvatio iz razloga što ta '''Nedićeva vojska je Vaša a ne njegova''', a kako su [[Srpski dobrovoljački korpus|Ljotići]] uputili korpus na [[istočni front]], to verovatno ne bi ni došli, jer ih nema. [...] Iz Kolašina Mašanove ljude uputio sam za Šahoviće da se prikupe. Prekjuče dobio sam izveštaj da su [otišli u] Zaton i naredio sam da se vrate, danas tek obavešten sam da nisu tamo i niko ne zna gde su.&lt;ref&gt;AVII, ČA, kut. 132, reg. br. 7/4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 142, str. 651—652.&lt;/ref&gt;|Iz izvještaja majora [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] generalu [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]], 1. V 1943.}}

U ratnim memoarima novinara [[Stanislava Krakova]], bliskog saradnika i rođaka generala Milana Nedića, ova epizoda je pomenuta kao logičan nastavak saradnje Pećančevog odreda pod komandom vojvode Đurovića sa Mihailovićevim četnicima. Prema Krakovljevim navodima, predsjednik kvislinške vlade je odobrio Ðurovićevo pristupanje Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Đurović je imao jedan od najvećih Pećančevih odreda sa kojim se nalazio u dolini Ibra i na Raškoj, te je odatle učinio mnoge akcije na spasavanju Srba uništavanih od strane [[Albanci|Arnauta]] sa [[Kosovo|Kosova]], koji su stizali katkad i do samih, pa i preko pretkumanovskih granica Srbije... General Nedić je imao veliko poverenje u njega, smatrao njegov odred kao jedan od retko disciplinovanih i baš mi je isticao kako je Đurović dostavljao odredima Mihailovićevim tu na jugozapadnoj granici pretkumanovske Srbije oružje i municiju, koju mu je Nedić slao. Kada su krajem 1942. godine Pećančevi odredi bili raspušteni naređenjem SS-generala Majsnera, Mašan Đurović, nije hteo da svoj odred raspusti, niti da stupi u Državnu Stražu, jer bi se tada morao da rastane od najvećeg broja svojih ljudi već se uputio sa svojim odredom u Crnu Goru i u martu 1943. stigao je u štab Draže Mihailovića, koji je tada bio u selu Lipovu nedaleko od Kolašina. Iako je bio stavljen pod slovo «Z», on se nije plašio, znajući da je vršio samo rad na spasavanju Srba i da je u svakoj prilici pomagao odrede Mihailovićeve, da lično dođe kod generala Mihailovića. Ovaj ga je lepo primio i kao iskusnog borca protiv partizana, uputio ga je da sa svojim odredom dejstvuje u oblasti Foče protiv komunista. To je bio jedan od retkih odreda Mihailovićevih iz Srbije, koji je hteo da pristane da se bori u Sandžaku [u]mesto na svom ognjištu. [...] Iako se bio odvojio od njega, general Nedić je potpuno shvatio i odobrio prilaženje Đurovića jedinicama generala Mihailovića i čak bio zadovoljan da Mašan nije dozvolio da se njegov odred raspusti.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 343—344.&lt;/ref&gt;}}

Vlada [[Kraljevstvo Velika Britanija|Velike Britanije]] je u više navrata tokom 1943. godine pokušavala preko jugoslovenske izbjegličke vlade staviti do znanja generalu Mihailoviću da saradnja sa okupatorima i kvislinzima nije u skladu s operativnim planovima savezničkih štabova, kao i da nije u interesu samog četničkog pokreta. U jednoj poruci, tj. »Komunikaciji« od 11. maja, od njega se zahtijeva da prestane sa kolaboracijom sa Nijemcima i Italijanima, odnosno da »primarni objekt pokreta đenerala Mihailovića mora biti otpor Osovini«. Takođe je zahtijevano da se prekine svaka saradnja sa kvislinzima, naročito »kolaboracija sa đeneralom Nedićem«.&lt;ref&gt;AVII, kut. 281, reg. br. 20/1–4.&lt;/ref&gt; Istim saopštenjem vlada Ujedinjenog Kraljevstva stavila je do znanja Mihailoviću da će britanski oficiri biti upućeni u štabove NOVJ, i da će se partizanskim jedinicama ukazati materijalna pomoć. Britanski pukovnik [[William Bailey|Stanley Bailey]] je dostavio »Komunikaciju« Mihailoviću 28. maja 1943.&lt;ref&gt;Branko Latas, Pokušaj Britanaca da četnike D. M. pokrenu u akciju protiv Nemaca na Kosovu (1943—1944), „Kosova — Kosovo“ No. 4 (1975), Zavod za istoriju Kosova, Prishtinë/Priština, str. 209.&lt;/ref&gt;

Budući da je vremenom stekao „iskustvo dobrog pregovarača“, a u dužem periodu je uživao visok ugled kod četničke Vrhovne komande,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; kapetan Predrag Raković je bio osoba kome je komandant JVuO povjeravao delikatne zadatke. Upravo iz ovog razloga, kapetan Raković je bio jedan od ljudi koji su posredovali razgovorima u maju 1943. godine između povjerenika Milana Nedića i [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] s jedne i generala Draže Mihailovića s druge strane.&lt;ref&gt;Раде Ристановић, Прилози зa биографију равногорског команданта мајора Предрага Раковића: официрски досије војске Краљевине Југославије, Зборник радова Народног музеја Чачак, vol. 49, Чачак, 2020, стр. 130.&lt;/ref&gt;

Sredinom maja 1943. godine, iz Beograda su, na zahtjev Dimitrija Ljotića, u štab vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] stigli Miroslav Peran i Krešimir Samodol. Obojica [[Hrvati]], Peran i Samodol su bili pripadnici Ljotićevog [[ZBOR]]-a u [[Šibenik]]u u predratnom periodu. Na taj način, veze između Ljotića i Đujića su bile uspostavljene ili čak obnovljene, pa je komandant Dinarske divizije JVuO od proljeća 1943. godine učvrstio radio i kurirske veze kako s vrhovnom komandom Draže Mihailovića, tako i sa kvislinškom vladom generala Milana Nedića. Peran i Samodol — sada u svojstvu obavještajaca Dinarske divizije, s Đujićevim ovlaštenjima — okupili su u Šibeniku, augusta 1943. godine, više od 60 pripadnika antikomunističke omladine. Naoružani od strane talijanskog okupatora, dobivali su prehranu i plaću od 500 lira. Bataljon je bio pod neposrednom komandom vojvode Đujića, i to kao »elitna« jedinica. Četnička komanda Šibenika (komandant potpukovnik Gumzej i načelnik štaba poručnik Kovač) pisala je 25. VIII [[Mladen Žujović|Mladenu Žujović]]u o šibenskim vođama »Zbora«:
{{izdvojeni citat|Pred tri mjeseca doputovali su u Šibenik iz Beograda položajni poručnici 5. dobrovoljačkog bataljona Peran Miroslav i Samodol Krešimir, aktivni članovi Ljotićeve [[ZBOR|organizacije »Zbor«]]. Imenovani, uz dobrovoljačku, imaju i legitimaciju [[Organizacija Todt|organizacije »TODT«]]. Po njihovom dosadašnjem nastojanju oko proturanja ideja koje nisu u saglasnosti sa radom dirigovanim od strane jugoslovenskog ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva, a prema prikupljenim provjerenim podacima postoji razlog opravdanoj sumnji da su imenovani upućeni ovamo sa povjerenim naročitim zadatkom. Napred imenovani nalaze se u Splitsko-šibenskom četničkom bataljonu u Žitniću, kao obavještajci [[Dinarska četnička divizija|četničke Dinarske divizije]].&lt;ref&gt;AVII, kut. 215, reg. br. 5/1—5.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pop izdaje&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 268—269.&lt;/ref&gt;}}

Miroslav Peran se očitovao kao iskreni saveznik njemačkog Wehrmachta, kao što se može zaključiti na osnovu njegove izjave date oficirima [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]], a koja je prevedena sa [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskog jezika]] i dostavljena štabu [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]]:
{{izdvojeni citat|Mi, pošteni elementi Sjeverne Dalmacije, bilo Hrvati ili pravoslavci, jedinstveni smo u namjeri da lojalno sarađujemo sa njemačkim Wehrmachtom u borbi protiv neprijatelja cijelog svijeta — komunizma. Naši ciljevi su jasni. Naša je čvrsta želja da naš jadni i napaćeni narod povedemo ka miru i redu. Stoga, molimo njemački Wehrmacht da nas podupre u ovoj borbi što je više moguće. Njegovi neprijatelji na ovom području i naši su neprijatelji. Mi se nalazimo u beskompromisnoj borbi protiv komunizma.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=483&amp;broj=979 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000976.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Wir ehrlichen Elemente von Norddalmatien ob Kroaten oder Pravoslaven sind nun fest entschlossen einig und loyal mit der Deutschen Wehrmacht an der Bekämpfung gegen den Weltfeind den Kommunismus mitzuarbeiten. Unsere Ziele sind klar. Es ist unser fester Wille, unser armes und gequältes Volk zum Frieden und zur Ordnung zu führen. Wir bitten deshalb die Deutsche Wehrmacht uns in diesem Kampfe so weit als möglich zu unterstützen. Die Feinde der Deutschen Wehrmacht in dieser Gegend, sind auch unsere Feinde. Wir befinden uns im kompromisslosen Kampf gegen den Kommunismus.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Prijevod izjave četničkog vođe Miroslava Perana iz Šibenika (22. septembar 1943. godine)}}

[[Prvoslav Odović]], predratni beogradski policajac i zamjenik [[Svetozar Vujković|Svetozara Vujkovića]], upravnika [[Logor Banjica|Banjičkog logora]], redovno je slao izvještaje Vrhovnoj komandi JVuO, odnosno Draži Mihailoviću, koji je preko njega nastojao da izvuče iz logora pripadnike svoje organizacije.&lt;ref&gt;Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, knj. 2, str. 14.&lt;/ref&gt; U avgustu 1943. godine, Odović (u tom trenutku šef Predstojništva policije u [[Kruševac|Kruševcu]]; odgovoran za brojna hapšenja i mučenja pripadnika NOP-a) biva uhapšen od strane [[Srpski dobrovoljački korpus|ljotićevaca]] zbog saradnje sa četnicima pod komandom [[Dragutin Keserović|Dragutina Keserovića]], u vrijeme sukoba između ljotićevaca i četnika. Okupator ga je internirao u Njemačku, gdje je ostao i nakon rata.&lt;ref&gt;[https://pescanik.net/viktimizacija-zlocinaca/ Milan Radanović: Viktimizacija zločinaca]&lt;/ref&gt; Prvoslav Odović je kasnije odselio u [[Australija|Australiju]], gdje će sredinom 1951. godine biti među osnivačima [[Srpske narodne odbrane]] (SNO), jedne od najpoznatijih srpskih antikomunističkih i nacionalističkih organizacija u emigraciji.&lt;ref&gt;[https://www.vesti-online.com/sedam-decenija-ponosne-istorije/ Sedam decenija ponosne istorije]&lt;/ref&gt;

Veliki problem za funkcionisanje SDS je predstavljala duboka isprepletenost i povezanost mnogih njenih pripadnika sa Jugoslovenskom vojskom u otadžbini. Ovu infiltriranost su hapšenjima pokušavali da preduprede Nemci. Krajem jula 1943. godine, Gestapo će zbog ove saradnje uhapsiti gotovo ceo štab [[Niš]]ke oblasne komande, na čelu sa komandantom pukovnikom [[Filipom Dimitrijevićem]]. Takođe, masovna bekstva stražara i njihov odlazak u ravnogorske odrede u toku 1943. godine kulminiraju. U poternici iz decembra 1943. koju je izdala Komanda SDS, u kojoj se konstatuje broj „aktivnih begunaca“, nalazi se 808 pripadnika Straže.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 372.&lt;/ref&gt;

Kapetan [[Branivoj L. Petrović]], nakon izvršene inspekcije u Varvarinskom, Resavskom i Ivankovačkom korpusu JVuO, gdje je boravio kao delegat Vrhovne komande, podnio je 1. avgusta 1943. izvještaj generalu Mihailoviću u kome saradnju sa pripadnicima Srpske državne straže konstatuje kao notornu činjenicu, budući da je većina komandanata u tri korpusa bila prethodno legalizirana kod kvislinških vlasti. „S pravom se može reći da u pokretu Ravne Gore postoji i tajna sprega svih Nedićevih oficira, koji se uzajamno drže i pomažu“, žali se kapetan Petrović generalu Mihailoviću. U dijelovima izvještaja koji su posvećeni stanju u Varvarinskom, odnosno Ivankovačkom korpusu JVuO, o relacijama sa SDS-om Petrović zapisuje:
{{izdvojeni citat|Srpska Državna Straža je potpuno uz nas i sarađuje sa našim odredima... Na teritoriji ovoga korpusa S.D.S. sarađuje potpuno sa našim odredima.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, dokument br. 182, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 869—878.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Petrović je rezimirao izvještaj Mihailoviću: „Ljudi koji vode stvari, nepodesni su po svojim moralnim i tehničkim sposobnostima. Narod želi na čelu da vidi svetle i čestite ljude, koji će biti primeri i uzori naših stremljenja. Legalizovani oficiri, bivše vojvode Koste Pećanca i Nedića, zboraši Ljotića i ceo taj elemenat, koji je do juče pod okriljem [[Svastika|hakenkrojca]] činio zulume, ne mogu danas da rade pod simbolom Ravne Gore i Vašeg imena. Narod to ne želi, ne prima, bar na terenima na kojima služe. I u koliko oni budu ostali, stav nepoverenja i rezervisanosti povećaće se.“

Prvorazredno svjedočanstvo o organizacionom jedinstvu četnika Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog kvislinškog aparata predstavlja izvještaj kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]] koji je 28. avgusta 1943. godine poslao generalu [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]].&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 1/12 (S-X-214).&lt;/ref&gt; Dragocjenost ovog dokumenta, pored toga što je u pitanju primarni izvor, ogleda se i u činjenici da su pomenuti oficiri Jugoslovenske vojske u otadžbini bili veoma visoko hijerarhijski pozicionirani. Naime, general Miroslav Trifunović je bio delegat Vrhovne komande JVuO za Srbiju i jedan od nekolicine četničkih komandanata (pored samog Draže Mihailovića) sa činom generala, dok je kapetan Aleksandar Mihajlović (pseudonim »Willy«) bio komandant beogradskih ravnogoraca od proljeća 1943, nakon što je uhapšen njegov prethodnik major Žarko Todorović, pa sve do završetka okupacije.

Kapetan Mihajlović izvještava generala Trifunovića (»Dietrich«): „Pored legalnih jedinica S.D.S. koje su potpuno uključene u našu organizaciju i na koje potpuno računam, organizacija Beogradske brigade (sela) potpuno je sprovedena... Krećemo se slobodno, patroliramo, držimo zasede i uopšte vladamo njima. Ovo mi je taj V Beogradski korpus sa: 1. beogradskom brigadom (sela), 2. brigadom (bataljon S.D.S. i Nedićeva Garda), 3. brigada vatrogasci, 4. brigada (Savso 13) i 5. brigada (razne sportske organizacije). O ovome molim Vas za najveću tajnost, jer vidite da ih nisam ni u svom naređenju Br. 240 izneo ostalim komandantima korpusa mada im verujem kao i sebi.“ Uz 1500 ljudi u ilegali, Mihajlović navodi da su mu „najveće nade“ legalne jedinice SDS i Beogradska brigada JVuO i da „stoga sve ljubomorno čuva[m]“. Mihajlović nastavlja: „Policija U.g.B. [Uprave grada Beograda — prim.] (kvartovski odredi, policiska škola, logor, saobraćajna policija) kompletni su pod mojom komandom. Ovo mi je drugi po sigurnosti adut u rukama.“ S druge strane, kapetan Mihajlović za šefa Specijalne policije UgB [[Iliju Paranosa]] tvrdi da je dvije i po godine bio „glavni inkvizitor naših ljudi“; stoga na preporuke iz Vrhovne komande JVuO za saradnju s njim odgovara da to ne bi bilo uputno, s obzirom da je „cela njegova policija [je] minirana i bez njegove pomoći“, te da osobe poput Paranosa „nikako ne služe na čast niti na ugled našega pokreta“. Kapetan Aleksandar Mihajlović zaključuje da se sa Srpskom državnom stražom ne treba konfrontirati, budući da ona, iz njegove perspektive, predstavlja savezničku vojsku:
{{izdvojeni citat|Pre nego što završim molim Vas još i to, da kod naših komandanata na terenu utičete, da ne razoružavaju i odvode stražare S.D.S. '''Sve su to naši ljudi na koje možemo stoprocentno računati'''. Zašto ih onda dirati kad i ovako pozitivno rade. Na taj način samo se stvaraju njima neprijatnosti što je potpuno nepotrebno a mi sami sebe slabimo. I o ovome smo i usmeno govorili i video sam da ste me razumeli pa Vas sada samo potsećam na to, a s obzirom na učestale ovakve slučajeve u poslednje vreme.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument 194, strane 914—922.&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO}}

[[Kapitulacija Italije|Kapitulacijom Italije]] u septembru 1943. godine i očekivanim savezničkim iskrcavanjem na [[Jadran]]u, široko rasprostranjena pojava među pripadnicima SDS-a postaje napuštanje položaja (do tada ne toliko često) i odlazak u šumu, tj. u redove JVuO. U jednom izvještaju sa proputovanja iz sredine septembra, inspektor SDS piše da su bjekstva uzela maha u Kragujevačkom, Valjevskom i Šabačkom okrugu:
{{izdvojeni citat|Ja sam lično za ovih deset dana putovanja dobio utisak da su pripadnici SDS-a, koji su odbegli, kao i oni koji se za bekstvo spremaju, već odavno bili pripadnici organizacije DM, radeći legalno sve dok nisu dobili naređenje da se pripreme i odu u šumu.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 50A–1–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 310, fus. 823.&lt;/ref&gt;}}

Ova aktivnost je svoju kulminaciju dostigla 21. septembra 1943, kada Draža Mihailović izdaje naređenje koje su komandanti korpusa imali dostaviti sreskim komandama SDS-a kako bi ovi „u roku od 48 časova“ napustili svoju dosadašnju dužnost, te se „sa svojim ljudstvom, oružjem i spremom“ javili lokalnim komandantima JVuO radi ratnog rasporeda.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 310-311, fus. 824.&lt;/ref&gt; U Mihailovićevu naređenju, pored ostalog, stoji:
{{izdvojeni citat|Imam sigurne podatke da će Nemci uskoro početi sa razoružavanjem Srpske državne straže. Komandanti na čijim se terenima nalaze ovakvi odredi, uhvatiće vezu sa istima i narediti im da odmah sa celokupnim oružjem, spremom i materijalom, koji im stoji na raspoloženju izađu u šumu i pristupe u saradnju. Svima onima koji ne budu hteli izvršiti ovo naređenje, objaviti im otvoreno neprijateljstvo, smatrati ih izdajnicima Kralja i Otadžbine, silom ih razoružati i nemilosrdno ih uništavati na terenu.|[[Dragoljub Mihailović]]}}

Tog mjeseca će i poručnik [[Miloš Radosavljević]], komandant Valjevskog korpusa JVuO, narediti komandantima svojih brigada da „pristupe razoružanju legalnih srpskih odreda na svojoj teritoriji“, kao i da „razoružano ljudstvo koje pripada našoj organizaciji odmah uvrste u svoje [četničke — prim.] redove“, dok bi prema „izrodima i izdajnicima“ trebalo postupiti „po zakonu šume“.&lt;ref&gt;Коста Николић, Историја равногорског покрета, I, Београд, 1999, стр. 395.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Сегић|first=Дејан|date=2011|title=Четници и капитулација Италије 1943.|url=http://www.isi.mod.gov.rs/multimedia/dodaci/vig_1_2011_1554880246.pdf|journal=Војноисторијски гласник|publisher=Институт за стрaтегијска истраживања Одељења за војну историју Министарства одбране Републике Србије|volume=1/2011|pages=214}}&lt;/ref&gt;

Njemačka Komanda Jugoistoka je također bila u posjedu informacijâ o izričitom Mihailovićevom nalogu nadleštvima Srpske državne straže u unutrašnjosti zemlje da se priključe četnicima u šumi:
{{izdvojeni citat|Srbija: Opšta situacija nepromijenjena. Aktivnost bandi nastavlja da se intenzivira. Navodno, Mihailović je komandama Srpske državne straže u centralnoj Srbiji izdao naređenje da do 20. septembra odu u šumu. Dalja dezertiranja iz SDS i Srpske granične straže, posebno u sjeverozapadnoj Srbiji. Grupe DM su posljednjih dana spojene u jake jedinice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=158&amp;roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000155.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: Zu allgemein: &lt;br /&gt; Lage unverändert. Bandentätigkeit hält verschärft an. An D. M. hat angeblich den SSW–Kommandos in Mittelserbien den Befehl erteilt, sich bis zum 20.9. in den Wald zu begeben. Weitere Desertierungen von SSW und SGW besonders in Nordwestserbien. D. M.– Gruppen wurden in den letzten Tagen zu starken Einheiten zusammengefasst.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Telegram komande Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, (17. septembar 1943)}}

Kapetan I klase [[Dimitrije Antonović]] (pseudonim »Rudy«), komandant Kosmajskog korpusa JVuO, izvještavajući 5. septembra 1943. Dražu Mihailovića o aktivnostima jedinice pod njegovom komandom tokom ljeta te godine, piše o odnosu pripadnika kvislinške Srpske državne straže prema četnicima:
{{izdvojeni citat|Organi S.D.S. pomažu me ali baš ništa ne rade. Oni u glavnom mirnodobski žive i zadovoljni su, po njihovom mišljenju, što mogu i da sede na miru i čuvaju svoje glave za sutra i ujedno da rade za našu stvar. Njihova korist za nas je vrlo mala i ja sam preduzeo sve mere da ih što pre povučem, dok ih Švabe nisu razoružale. Sa njima, isto baš sa onima koji sarađuju sa nama, primoran sam da se svađam zbog njihove neaktivnosti i zbog toga što pokušavaju da kritikuju naše poslove. Ta kritika je u glavnom zato što se oni boje da ih mi našim radom ne otkrijemo.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 201, str. 936—937.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan Antonović navodi i da SDS asistira četnicima u borbama protiv partizana u selima na [[Kosmaj]]u: „18. jula Kosmajski odred imao je noćni sukob sa jednom grupom partizana u blizini sela Manića. U tom sukobu ubijen je »Jarac« [riječ je o Đorđu Jovanoviću, političkom komesaru Kosmajskog NOP odreda — prim.] — komandant Kosmajskog partizanskog odreda i kod njega je nađen štambilj »Kosmajskog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda ,Rade Jovanovića’«. U tom sukobu ubijen je još jedan partizan. »Jarca« su organi S.D.S. odneli u Sopot i zakopali ga ali su ga partizani noću izvadili i sahranili na neko drugo mesto. Ko je tačno »Jarac« do danas nije tačno utvrđeno. Od naših u tom sukobu nije niko nastradao.“&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, XIV/2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 935.&lt;/ref&gt;

Prema tvrdnjama [[Boško Kostić|Boška Kostića]], sekretara [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], Ljotić je u drugoj polovini 1943. pokušao da ugovori sastanak sa Mihailovićem, ali je to Mihailović odbio računajući na negativnu reakciju emigrantske vlade.

Boško Kostić je 1943. po drugi put boravio u [[Turska|Turskoj]]. U svojim memoarima on piše da je stigao u [[Istanbul]] na [[Vidovdan]] te godine i ostao sve do decembra. Upućen u misiju povezivanja sa službenicima [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske vlade u emigraciji]], Kostić navodi da se sastao sa Lukom Lukovićem („generalnim konzulom u Carigradu“) te konzulom Vladom Perićem. Ljotićev sekretar citira pisanu poruku koju je general Milan Nedić adresirao na kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II Karađorđevića]]:
{{izdvojeni citat|Vaše Veličanstvo, ja činim sve što je u mojoj moći da spasem što je moguće više srpskih života. Propaganda iz Londona sprečava me u ovom poslu. Ne smeta to što me napada, jer to čini moj teški zadatak sa okupatorskim snagama lakšim. Ali ja molim da me Vi ne tretirate kao [[Vidkun Kvisling|Kvizlinga]] i [[Ante Pavelić|Pavelića]], koji je do danas uništio 600.000 Srba u „Nezavisnoj Državi Hrvatskoj“. Znam da u redovima srpskih oružanih snaga ima oko 80% oficira i ljudi koji pripadaju pokretu đenerala Mihajlovića i koji će se pripojiti njemu kada vreme za to dođe, da pomognu oslobođenju svoje zemlje. Ja sam spreman da predam vlast đeneralu Mihajloviću kada Nemci odu, da bi se održao zakon i red u zemlji dok se legalna vlada i Vaše Veličanstvo ne povrati. Radi toga, molim Vas da delujete na đenerala Mihajlovića da ne prouzrokuje prerane represalije nad nezaštićenim stanovništvom. Svaka nemačka glava se plaća sa sto srpskih. Za mene, međutim, svaka pojedinačna srpska glava je draža nego sto nemačkih. Posle oslobođenja zemlje spreman sam da izađem pred narodni sud. Za moja dela istorija će da sudi najbolje.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 115–116.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Iz primarnih izvora se može zaključiti da je Boško Kostić vjerno rekonstruisao sadržinu Nedićevog pisma. Naime, konzul Vladimir Perić, inače obavještajni oficir [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], poslao je 9. jula 1943. Vladi Kraljevine Jugoslavije telegram, u kom prenosi navode iz razgovora sa Kostićem:
{{izdvojeni citat|Nedić je kralju veran i čini sve da spase što se spasti može, a o čemu će biti reči posle rata. Ne traži ni pomilovanje ni aboliciju, traži samo da se izvede pred sud i da sud da reč o njegovom radu za vreme okupacije. Moli da se ostavi da radi i ako se što želi od njega da mu dostavimo... Svi pokušaji Nedića da dođe u lični kontakt sa generalom Mihailovićem propali su. On moli da general Mihailović izabere mesto boravka gde želi i sa brojem ljudi koliko želi... Njegovo naoružanje i snabdevanje biće Nedićeva briga. Kada Nemci počnu evakuaciju, Nedić smatra da će njegova uloga tada biti završena i tada neka dođe general Mihailović ili lice koje Nj. V. Kralj odredi... Sve trupe koje je uspeo do sada da spremi, koje su već sada 80% za generala Mihailovića, staviće njemu na raspolaganje, njemu ili nekome drugome koji se odredi i kada za to dođe momenat.&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—Y—514, 515, 516.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_43.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBAVEŠTAJNI CENTRI PURIĆEVE VLADE]&lt;/ref&gt;}}

Procjena vojno-političke situacije sačinjena od strane komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maksimilijana fon Vajks]]a od 1. novembra 1943. godine, predstavlja jedan od najmarkantnijih dokumenata koji je neki od njemačkih okupacionih komandanata potpisao u toku rata. Feldmaršal fon Vajks, koji je od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka, kada preuzima komandu i nad [[Armijska grupa F|Armijskom grupom »F«]], poput ostalih njemačkih vojnih i obavještajnih instanci, notira mnogostruke veze četničkog pokreta Draže Mihailovića s Nedićevom kvislinškom vladom:
{{izdvojeni citat|
U ''Srbiji'' Draža Mihailović pokušava da mobilizacijom ubrza izgradnju ''nacionalne srpske armije''.

U tom smislu apeluje na Srbe koji su ostali verni kralju i na iskonsku nacionalnu svest Srba. Sa aktivnim činovništvom vežu ga mnogi stari i novi odnosi. Otuda bi se moglo predvideti da bi u slučaju neprijateljskog napada koji bi imao sigurnog izgleda na uspeh državna moć prešla u njegove ruke.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3: Dokumenti Nemačkog rajha 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 156, str. 622.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_3_156.htm Procena komandanta Jugoistoka feldmaršala Vajksa od 1. novembra 1943. vojno-političke situacije na području Jugoslavije krajem oktobra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a (zima 1943/1944. godine), naglašava se složenost odnosa na liniji [[JVuO]]—[[SDS]]—[[SDK]], ali i jedinstvo akcije ovih formacijâ prema [[NOVJ|jugoslovenskim partizanima]]:
{{izdvojeni citat|Odnosi između četnika, Nedićeve straže i Ljotićevih ljudi bili su veoma komplikovani. Ta tri pokreta nisu imali zajednički stav u odnosu prema okupacionoj sili, a jedino zajedničko bila im je borba protiv komunističkog pokreta.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}}

Počev od novembra 1943. godine, četnički su komandanti (poput [[Vojislav Lukačević|Lukačevića]], [[Jevrem Simić|Simića]], [[Nikola Kalabić|Kalabića]] i drugih) potpisali sa predstavnicima njemačkih okupacionih ustanova [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore o primirju]], kao i o saradnji u zajedničkoj borbi protiv snaga NOVJ. U prva tri članka ugovora potpisanog [[27. 11.|27. novembra]] [[1943]], pukovnik Jevrem Simić i kapetan Nikola Kalabić obavezali su se spram okupatora sljedeće:
{{izdvojeni citat|
1.   Primirje u srezovima Umka, Vračar, Grocka, podunavskom, kosmajskom, mladenovačkom, oplenačkom, aranđelovačkom, lepeničkom, kragujevačkom, gružanskom, kačerskom, kolubarskom. Četnici se obavezuju da ne vrše sudsku vlast samovoljno prema Nemcima i pripadnicima nemačke narodne grupe. U ugovor su uključeni nemački Vermaht i policija, bugarske oružane snage, Srpski dobrovoljački korpus, Srpska državna straža, Ruski zaštitni korpus, srpske vlasti i privredna preduzeća, a na četničkoj strani — četničke jedinice kapetana Kalabića i pukovnika Simića.

2.   Primirje treba da stvori podlogu — pretpostavku za zajedničku borbu protiv komunista.

3.   Potvrda Kalabića i Simića da se u potčinjenim jedinicama ne nalaze pripadnici sila koje su sa Nemačkom u ratu. Obaveza Kalabića i Simića da spreče i prekinu obaveštajne puteve koji bi mogli da daju obaveštenja neprijateljima velikonemačkog Vermahta o nemačkim vojnim pokretima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]&lt;/ref&gt;|Sporazum pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ (27. novembra 1943.)}}

Nakon potpisivanja ugovora između JVuO i Wehrmachta, uslijedila je negativna reakcija stanovništva okupirane Srbije. General [[Svetomir Đukić]] (pseudonim »Zu-Zu«), komandant Severnih pokrajina JVuO ([[Vojvodina]] i [[Slavonija]]), izvijestio je 8. decembra 1943. Dražu Mihailovića da su u Beograd došli bugarski političari i predstavnici bugarskih okupacionih trupa, sa kojima se sastao i vodio pregovore o borbi protiv NOVJ. Đukić naglašava da „po Beogradu kruže glasovi kako se Čiča [Mihailović — prim.] sporazumeo sa Nemcima i Nedićem, što je primljeno vrlo nepovoljno u narodu“, dodajući da je on (general Đukić) to odlučno demantovao.&lt;ref&gt;AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12067; reg. br. 21/1, kut. 275, d. 943.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943—1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344—345.&lt;/ref&gt;

Uviđajući opasnost od širenja vijesti o sklopljenim ugovorima, svojim je potčinjenim general Mihailović sugerisao da na njih reaguju opovrgavanjem. 30. novembra 1943. godine, komandant JVuO je potpukovniku Živojinu Đuriću (pseudonim »Sokrat«; ujedno šef Okružne komande SDS-a u [[Leskovac|Leskovcu]], kao i četničkog obavještajnog centra »Antikvarnica 1«), poručivao sljedeće: „Glasovi o sporazumu četnika sa Bugarima i Nemcima potpuno su izmišljeni. Demantujte sve ovo.“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 275, reg. br. 21/1.&lt;/ref&gt; Nakon toga, major [[Dragutin Keserović]] obavještava Mihailovića da mu je okružni komandant Srpske državne straže iz [[Kraljevo|Kraljeva]] Dragutin Redić ponudio saradnju. General Mihailović je odgovorio dvosmisleno dopisom od 4. XII 1943:
{{izdvojeni citat|Koristite sve što Vam Redić nudi. Ponavljam Redić nudi i dajte mu zadatak neka se bije. Što se tiče Nemaca naš je stav nepromenjen. Mi nismo sklopili nikakav sporazum, ali trenutno tučemo opasnijeg neprijatelja, a komunisti su zlo koje moramo uništiti po svaku cenu.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K–278, reg. br. 18/1.&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Obavještajni oficiri iz [[187. rezervna divizija (Nemačka)|187. rezervne divizije]] javljaju 31. oktobra 1943. o saradnji sa Slavonskim četničkim odredom pod komandom majora [[Dušana Janjića]]. Za jedinicu se navodi da sa „nekih 16–20 ljudi vrši izviđačke zadatke na [[Psunj]]u“ te da se u borbama dobro pokazala, dok sam major Janjić „odaje dobar utisak“, budući da „mrzi [[Jevreji|Jevreje]], [[Masonerija|masone]], pa samim tim i komuniste i [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] i [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]“:
{{izdvojeni citat|[[Slavonski Brod|Brodska]] podružnica zagrebačke ispostave [[Abwehr]]a ovih dana šalje 32 pouzdana Ljotićeva čovjeka četničkoj skupini Janjića, očito po nalogu iz Beograda. Ne postoje pisani sporazumi s četničkim vođom Janjićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=389&amp;rec=314&amp;roll=1544 NARA, T314, Roll 1544, frames no. 000383—000384.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nebenstelle Brod der Ast. Agram führt in diesen Tagen Cetnik—gruppe Janič anscheinend auf Weisung aus Belgrad 32 verlässliche Ljotič—Männer zu. Schriftliche Abmachungen mit Cetnikführer Janič nicht vorhanden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj 187. rezervne divizije o saradnji sa četnicima (31. oktobar 1943. godine)}}

U jednom njemačkom izvještaju s početka novembra 1943. godine posebno je posvećena pažnja saradnji sa četničkim snagama pod vođstvom [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] i [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]]. Pored konstatacije da „četničke jedinice dobijaju naredbe direktno od lokalnih njemačkih komandanata“, u izvještaju se za zapovjednika Dinarske divizije JVuO decidirano tvrdi:
{{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Đujić je sljedbenik Ljotićeva pokreta. U njegovom bližem okruženju vjerojatno ima starijih pravoslavaca koji su skloni pokretu Draže Mihailovića, ali trenutačno pod vodstvom Đujića nemaju utjecaja. Đujić već neko vrijeme pokušava za vođe jedinica postaviti mlade pravoslavce koji su bliski Ljotićevom pokretu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=344&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000340.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Cetnik–Vojvode Djujic ist Anhänger der Ljotic–Bewegung. In seiner näherer Umgebung sind wohl älteren Pravoslaven die zur D.M.–Bewegung neigen, jedoch derzeitig unter Führung von D. keinerlei Einfluss besitzen. D. bemüht sich seit einiger Zeit, junge, der Ljotic–Bewegung nahestehende Pravoslaven als Einheitsführer anzusetzen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] komandi [[15. brdski armijski korpus|15. brdskog armijskog korpusa]] o rezultatima saradnje sa četnicima (5. XI 1943. godine)}}

Na drugoj strani, i zvaničnici [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] zemalja notiraju saradnju generalâ Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića. U jednom obavještenju iz [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskog]] [[Kancelarija za inostrane i poslove Commonwealtha|Foreign Officea]] poslatom 7. decembra 1943. veleposlaniku Ujedinjenog Kraljevstva u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], navode se razlozi za prekid odnosâ sa Dražom Mihailovićem:
{{izdvojeni citat|Nedavne informacije iz Srbije kazuju:

(1)  Da Mihailovićeva organizacija još uvek ima kontrolu nad većim delom stanovništva, ne samo zbog njihovog nacionalističkog stava već i zbog njihovog otpora prema komunizmu.

(2)  Da Mihailović ne samo da nije ni od kakve vojne i pomoći za saveznike već je postao izražena prepreka bilo kakvom obliku jugoslovenskog jedinstva.

(3)  Da je Mihailović toliko opsednut opasnošću od komunizma da je otvoreno priznao da više voli da brani Nedića i Nemce nego da se potčini partizanima.

(4)  Mada još uvek nema dokaza da Mihailović lično sarađuje sa Nemcima, velika je verovatnoća da sarađuje sa Nedićem i da su neki njegovi komandanti već potpisali sporazume sa Nemcima.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_249.htm Obaveštenje Ministarstva inostranih poslova Velike Britanije od 7. decembra 1943. svom ambasadoru u Vašingtonu o saradnji četnika sa okupatorima i razlozima za prekid odnosa sa Dražom Mihailovićem]&lt;/ref&gt;}}

18. novembra 1943. britanski potpukovnik Koup (Cope) izveštava pretpostavljene da je od Mihailovićevog [[Radoslav Đurić|majora Đurića]] obavešten o saradnji četnika sa Nedićevom vladom. Potpukovnik Koup izveštava da većina ljudi pod Đurićevom komandom neće tolerisati ovu saradnju, neće se boriti protiv partizana u savezu sa Nedićem, i da je Đurić, uprkos suprotnim Mihailovićevim naređenjima, već kontaktirao lokalne partizane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_48.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

Kapetan Mor (More) takođe obavještava svoje nadređene o saradnji Mihailovićevih i Nedićevih snaga u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]] i na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]]. Dokumente o četničkoj kolaboraciji sa okupatorom i kvislinzima dostavljeni su 3. januara 1944. Foreign Officeu iz kabineta [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], predsjednika britanske vlade. Iz Jugoslavije ih je donio [[Fitzroy MacLean]], šef britanske vojne misije kod [[Josip Broz Tito|Tita]]. Brigadir MacLean je doveo u [[Kairo]] i jednog zarobljenog njemačkog oficira:
{{izdvojeni citat|''2. decembar'' &lt;br /&gt; Kapetan Mor, kod Mihailovićevih snaga u području južnog Kopaonika, izveštava da je nedavno razgovarao sa jednim Nedićevim oficirom koji se hvalio mobilizacijom Nedićevih snaga i saradnjom Nedić — Mihailović u borbi protiv partizana. &lt;br /&gt; Kapetan Mor tvrdi da je pre nedelju dana u štab četničkog vođe Markovića došao jedan Nedićev delegat. Ovaj delegat je obavestio da Nemci garantuju odeću, opremu i platu četnicima kao nagradu za antipartizansku aktivnost. &lt;br /&gt; Kapetan Mor kaže da je Marković odbio ovu ponudu, ali smatra da je isto ponuđeno svim četničkim vođama i da je teško verovati da u ovo nije umešan i Mihailović.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941—1944'' — Dokumenti, Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 84.&lt;/ref&gt;}}

Posljednjeg dana oktobra 1943, general Dragoljub Mihailović naređuje svojim komandantima da („s obzirom na današnju situaciju“) budu u pripravnosti da na „dati znak mobilišu sve do poslednjeg čoveka“ za borbu protiv partizana.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Beograd, Četnička arhiva, 22–2–13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mirjana Zorić, Bitka za Srbiju 1944. godine, Vojno delo, vol. 66, br. 3, Beograd, 2014, str. 292.&lt;/ref&gt; Kako bi opravdao saradnju s kvislinškom upravom, general Mihailović iznova lansira propagandnu parolu o navodnom prisustvu znatnog broja [[Ustaše|ustaša]] u redovima NOVJ:
{{izdvojeni citat|Naročito vodite računa da trupe treba podmladiti najboljim regrutima. Stvarajte što jače leteće brigade. Obratite pažnju da nam Nemci ne pobegnu. Preduzmite sve najhitnije da uspostavite vezu sa Nedićevim elementima. Pridobijajte čak i ljotićevce da pristupaju, jer partizani primaju sve, čak i krvne neprijatelje — ustaše. Moramo se u datom momentu pojačati, jer ko bude jači biće u pravu.|General [[Draža Mihailović]]}}

U depeši od 17. novembra 1943. general Draža Mihailović se obraća majoru Aleksandru Saši Mihajloviću (pseudonim »Vili«), komandantu [[Beograd]]a JVuO:
{{izdvojeni citat|Nacionalnoj službi preporučiti da uvek stupa u vezu sa našim odredima pa im se neće ništa desiti a dokle god ne stupe u vezu sa nama smatraju se neprijateljskim odredima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_42.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 7. novembra do 3. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pripadnici Posavske brigade JVuO i lokalne SDS sukobili su se 7. septembra 1943. sa djelovima [[Kosmajski partizanski odred|Kosmajskog NOP odreda]] u ataru [[Vranić (Barajevo)|Vranić]]a, uz minimalne gubitke s obje strane. Među partizanima nalazilo se i nekoliko mladića iz sela. Nakon četiri dana, Vranić biva blokiran od strane SDS, Specijalne policije iz Beograda i jednog bataljona Posavske brigade pod komandom poručnika Dragana Lazića. Tada su četnici bez razloga ubili Milivoja Kojića, seljaka koji je čuvao stoku. Četnici, žandarmi i Specijalna policija izvršili su pretres u selu, uhapsivši devet seljaka. Četvorica seljaka su osumnjičena kao partizanski simpatizeri i sprovedena u zatvor Specijalne policije gdje su isljeđivani i mučeni, a zatim izolovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logoru na Banjici]]. Nakon što su odbili da isporuče žito na ime rekvizicije, petorica uhapšenih su upućeni na prinudni rad na [[Čukarica|Čukarici]]. U oktobru, četnici Posavske brigade su uhvatili trojicu partizana iz Vranića i predali ih Specijalnoj policiji. Sva trojica su ubijena od strane okupatora.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, Zemaljska komisija, kutija 139, zločini broj 418, 1545, 1546, 1548, 1563, 1744, 1746.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 124—125.&lt;/ref&gt;

U noći između 10. i 11. novembra 1943. godine, oko 50 pripadnika Sokobanjske brigade JVuO na čelu sa komandantom Acom Todorovićem upali su u [[Sokobanja|Sokobanju]] i uz pomoć gradske SDS uhvatili osam partizanskih simpatizera. Uhapšenici su sprovedeni u štab Deligradskog korpusa JVuO gde su isleđivani i mučeni u prisustvu komandanta korpusa Branivoja Petrovića i šefa propagande i islednika korpusa [[Vojina Andrića]]. Nakon isleđivanja streljani su u ataru sela [[Jošanica (Sokobanja)|Jošanica]]. Iste noći pokušano je hapšenje još jednog partizanskog simpatizera u varoši, ali se ovaj napadačima suprotstavio oružjem. Međutim, nakon desetak dana je uhapšen od strane pripadnika SDS, zatim predat četnicima i likvidiran u štabu Deligradskog korpusa.&lt;ref&gt;Јован Златић, Страдалаштво српског народа у Нишком ратном округу 1941-1944, IV, Равногорски покрет и Jугословенска војска у отаџбини, Ниш, 1998, стр. 207—222.&lt;/ref&gt; Četnici Aleksinačke brigade Deligradskog korpusa su 15. novembra nasilno odveli iz [[Aleksinac|Aleksinca]] Dušanku Stanisavljević i njenu 16-ogodišnju kćerku Nadeždu koje su isljeđivali u štabu brigade. Uhapšenice su potom predate kvislinškim organima i izolovane u [[Koncentracijski logor Crveni krst|logoru na Crvenom krstu]] u Nišu. Dušanka je ubijena u logoru a Nadežda je puštena sredinom 1944. godine.&lt;ref&gt;Зборник НОР-а, I/21, Београд, 1965, стр. 542.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 114, 116.&lt;/ref&gt;

1. decembra 1943. u selu [[Босута|Bosuti]] kod [[Aranđelovac|Aranđelovca]], [[Prva južnomoravska brigada]] NOVJ se sukobila sa jedinicama četničkog Korpusa Gorske garde pod komandom kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], kao i Rudničkog korpusa JVuO kojim je komandovao kapetan [[Dragiša Ninković]]. Razvila se oštra borba; partizani odbacuju četnike, produživši pokret ka selu [[Darosava|Darosavi]]. Nakon dva dana, uslijedio je združeni napad na partizane od strane četnika i pripadnika Srpske državne straže (oko 3.000 ljudi). U izvještaju poslatom Mihailoviću 22. decembra 1943. iz štaba Rudničkog korpusa detaljno je opisan tok borbi:
{{izdvojeni citat|Po dolasku na Rudnik kapetan Ninković je primio komandu nad Rudničkim korpusom u duhu napred označenog naređenja Vrhovne komande. Preko telefona sa Rudnika uhvaćena je veza sa Kalabićem, koji se nalazio u Šatornji. Ugovoreno je da se napad na komuniste vrši u zoru 1 decembra... Rezultat u ovoj borbi je sledeći: kod nas poginulo 8, ranjeno 11 četnika. Kod komunista prema docnije tačno proverenim podacima oko 40 mrtvih i 36 ranjenih. Sutradan 2 decembra, Kalabić koji nije učestvovao u borbi u Bosuti produžio je pokret prema Darosavi, gde je uhvatio vezu sa Srpskom državnom stražom. Komunistička grupa krenula takođe u istom pravcu. 3 decembra izjutra Garda sa poljskom stražom napala je komuniste na tromeđi orašačkog, kosmajskog i kolubarskog sreza — Žuti Oglavak. Ova borba je takođe bila oštra, ali mnogo manje od borbe u Bosuti na dan 1. decembra. Ovaj korpus je istoga dana stigao u Darosavu ali borba je već bila svršena. Komunistička grupa se povukla prema s. Venčanima srez kolubarski. Dalje gonjenje komunista preko celog sreza kolubarskog i kačerskog sve do Rajca i to u stopu i neumorno, vršio je ovaj korpus.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_46.htm Izveštaj Štaba Rudničkog korpusa od 22. decembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv NOVJ u predelu planine Rudnik]&lt;/ref&gt;}}

Još jedan slučaj vojne saradnje ravnogorskih jedinica sa formacijama Srpske državne straže zabilježen je krajem novembra 1943. Prema evidenciji kvislinških vlasti, u [[Trstenik|Trsteničkom]] srezu dolazi do vatrenog okršaja prilikom pokušaja [[1. južnomoravska udarna brigada|Prve južnomoravske brigade NOVJ]] da izvede proboj na tom području. Četnici se i ovog puta bore na strani SDS-a: „U vezi izveštaja br. 332 tač. 3 u borbi kod sela Male Drenove, Milutovac i Poljne (18 km odnosno 20 s-z od Kruševca, sek. Kruševac, srez trstenički) gde su oko 250 komunista bili razbijeni od strane poterne grupe SDS s jedne strane i odreda pripadnika DM sa druge strane. Na mestu borbe ostalo je 36 komunističkih leševa dok je 20 komunista ranjeno. U borbi su ranjena 2 stražara a poginulo 8 četnika i 10 je ranjeno.“&lt;ref&gt;VA, NdA, 1–1/1–8, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 26. novembra do 3. decembra 1943.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 214, fus. 594.&lt;/ref&gt;

Najkasnije tokom 1943. godine, četničkom pokretu se pridružio i [[Panta Draškić]], brigadni general [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Naime, po nalogu Draže Mihailovića, general Draškić ulazi novembra 1943. godine u Odbor za koordinaciju rada sa [[Bugari]]ma. Gestapo je otkrio ove aktivnosti, pa je Draškić uhapšen i početkom 1944. poslat u logor [[Osnabrück]].&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 30, fus. 96.&lt;/ref&gt; Draškić je bio učesnik [[Balkanski ratovi|Balkanskih ratova]] i [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. U tom periodu (1913-1917), bio je i [[Ađutant|ordonans]] [[regent]]a [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra Karađorđevića]]. Po obrazovanju Vlade narodnog spasa pod predsjedništvom generala Milana Nedića, general Panta Draškić se nalazio na čelu Ministarstva rada. Funkciju ministra obavljao je od 29. avgusta do 7. oktobra 1941. Zbog prihvatanja pozicije u kvislinškoj vladi, lišen je generalskog čina od strane [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske emigrantske vlade]]; čin mu je vraćen nakon pristupanja Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini.

Krajem 1943. godine, Draža Mihailović formira u Beogradu grupu saradnika koji su dobili zadatak da uspostave vezu i povedu razgovore sa pojedinim bugarskim ličnostima koje su tražile veze sa njim. Pored generala Draškića, u toj grupi su bili i kapetan Aleksandar Mihajlović, četnički komandant Beograda, zatim general Svetomir Đukić, komandant Severnih pokrajina JVuO, kao i drugi političari, činovnici i industrijalci iz predratnog perioda, poput bivšeg [[Kraljevina Jugoslavija|kraljevskog]] ministra [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandra Cincar-Markovića]]. Sa ovom grupom vezu je održavao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]], komandant Timočkog korpusa JVuO. Jovanović izvještava Mihailovića o jednom bugarsko-četničkom sastanku u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Prema mojim uputstvima, moj saradnik iz Beograda održao je sastanak pre 4 dana sa Ivanom Bojadžijevom, zetom [[Aleksandar Stambolijski|Stamboliskog]]. Pošto se sa Bojadžijevom od ranije poznavao, razgovarao je sa njim kao sa starim drugom i prijateljem o političkim prilikama, kao i o mogućnosti na zbližavanju i organizovanju snaga za ujedinjenje sa Bugarskom. [...] &lt;br /&gt; Bugarska buržoazija i deo vojske koji nisu bili u prošlosti za saradnju sa Jugoslavijom, sada pristaju na jednu takvu saradnju iz straha od boljševizacije zemlje. Za tu politiku oni bi štošta žrtvovali, pa i samu [[Dinastija Wettin|Koburšku monarhiju]]. Nužno se nameće što brža i šira akcija. Ovo je Bojadžijev izjavio u prisustvu Pante Draškića, đenerala i Ike Panića, industrijalca, koji su se stavili na raspoloženje našoj organizaciji u svemu, a naročito za saradnju sa Bugarima...&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, D—XLI—12077.&lt;/ref&gt;}}

Na ovaj Jovanovićev telegram, general Draža Mihailović je odgovorio 12. decembra 1943. godine:
{{izdvojeni citat|Ovde ste postigli vrlo dobar uspeh. Đeneral Panta Draškić i industrijalac Ika Panić — ponavljam, a ne Tika — obrazovaće bugarsko-jugoslovenski komitet... Bugarsko-jugoslovenski komitet održavaće vezu sa mnom preko generala Svete Đukića, a đeneralu Panti Draškiću poslaću hitno posebnu šifru...&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond D. M., D—30—538, 541.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_57.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje VEZE SA BUGARSKIM REAKCIONARIMA I OKUPATORIMA]&lt;/ref&gt;}}

Na sednici Nedićeve vlade, 25. novembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića zaključeno je sledeće:
{{izdvojeni citat|U pogledu akcije DM može se kao bitno naglasiti sledeće: lojalan stav prema okupatorskim i srpskim vlastima, njihovim organima i njihovim oružanim odredima. Beskompromisna borba protiv komunista, svuda gde se god susretnu. U nekim okruzima i aktivna saradnja sa nemačkim i našim predstavnicima prilikom borbi protiv komunista.&lt;ref name=&quot;znaci2&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d.], str. II/223-224.&lt;/ref&gt;}}

Na sednici vlade, 3. decembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića ponovljena je povoljna konstatacija:
{{izdvojeni citat|Veoma je karakteristično da su u protekloj nedelji sa odredima DM na uništavanju komunista sarađivale i jedinice SDS, kao i dobrovoljački odredi, među kojima do sad nije bilo nikakvih nepotrebnih incidenata.&lt;ref name=&quot;znaci2&quot;/&gt;}}

U izvještaju poslatom iz njemačke [[2. oklopna armija|2. oklopne armije]] s početka oktobra 1943, konstatuje se da je major [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]] obavijestio generala Mihailovića o uspostavljenim vezama između prvog čovjeka ravnogorske organizacije u Beogradu majora Aleksandra Mihajlovića i njegovog pomoćnika kapetana Ivana Pavlovića sa Ilijom Paranosom{{efn|U ovom slučaju najvjerovatnije nije riječ o Iliji K. Paranosu, šefu Specijalne policije Uprave grada Beograda, već o istoimenoj, ali drugoj osobi koja je obnašala dužnost potpredsednika Beogradske opštine. Obojica Paranosâ su bili najbliži saradnici Dragomira Dragog Jovanovića.&lt;ref&gt;Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 377.&lt;/ref&gt;}}:
{{izdvojeni citat|Kap. Ocokoljić za gen. Mihailovića (27.9.43): Dana 22. septembra, Ilija Paranos, zamjenik gradonačelnika Beograda, major Saša Mihajlović i kapetan Ivan Pavlović, zamjenik majora Saše Mihajlovića, susreli su se s kapetanom Ocokoljićem. Paranos je izvijestio o posjeti generala Nedića Führerovom štabu: Nedić je proveo 14 minuta u razgovoru s [[Adolf Hitler|Hitlerom]], koji mu je rekao da želi pridobiti generala Mihailovića za saradnju. Bez oslona na Nijemce, general Mihailović nije mogao postići nikakav uspjeh protiv komunista. Iako je [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]] bio “veliki duh 20. stoljeća”, sva će njegova djela propasti pod silinom njemačkog oružja. Nedić je pregovarao s [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentroppom]] o formiranju autonomne Srbije i uspostavi 15 dobrovoljačkih bataljona, u koje bi bila uključena i Srpska državna straža. Prema tome, Nedićevoj Srbiji bi se morao priključiti dio Srema, Sandžak i kosovska oblast. Za očekivati ​​je da će Nijemci pokušati stupiti u kontakt s generalom Mihailovićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=196&amp;broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;27.9. Hptm. Ocokoljic an Gen. Mihajlovic: &lt;br /&gt; Am 22.9. hatten Ilija Paranos, stv. Bürgermeister von Belgrad, Mjr. Sasa Mihajlovic und Hauptmann Ivan Pavlovic, Stellvertreter von Mjr. Sasa Mihajlovic, eine Zusammenkunft mit Hptm. Ocokoljic. Paranos berichtete über den Besuch von General Nedic in Führer–Hauptquartier: Nedic sprach 14 Minuten lang mit Hitler, der ihm mitteilte, daß er General Mihajlovic für eine Zusammenarbeit gewinnen wolle. General Mihajlovic könne ohne Anlehnung an die Deutschen zu keinen Erfolg gegen die Kommunisten kommen. Stalin sei zwar der &quot;große Geist des 20. Jahrhunderts&quot;, doch würden alle seine Werke unter der Wucht der deutschen Waffen zusammenbrechen. Mit Ribbentropp verhandelte Nedic über die Bildung eines autonomen Serbien sowie über die Aufstellung von 15 Freiwilligen–Btl., in die auch die Serb. Staatswache eingegliedert werden soll. Darnach müßten Nedic ein Teil von Syrmien, der Sandzak und das Kosovo–Gebiet zugewiesen werden. Es ist zu erwarten, daß die Deutschen versuchen, mit General Mihajlovic Fühlung aufzunehmen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. X 1943.}}

Obavještajni organi 2. oklopne armije javljaju i da je 22. oktobra u blizini [[Valjevo|Valjeva]] došlo do sastanka predstavnika gradskih kvislinških vlasti i jednog oficira SDK sa lokalnim četničkim zapovjednikom: 
{{izdvojeni citat|Policijska oblast IV-[[Šabac]] javlja (22.10.43) o pregovorima održanim u selu [[Lelić]] između okružnog načelnika Valjeva i komandanta 1. bataljona SDK sa vođom bandi Simićem [komandant Valjevske brigade JVuO]; Simić, u ime [potpukovnika] Milovanovića nudi: &lt;br /&gt; 1) prekid neprijateljstava, &lt;br /&gt; 2) podršku u borbi protiv komunista uz isporuku oružja, i &lt;br /&gt; 3) oslobađanje talaca. &lt;br /&gt; Također, od strane DM–bandi je garantirano da će [seoske] opštine podmiriti svoje obaveze. Vođa DM–bande Simić objasnio je na sastanku da oni sebe smatraju redovnim jugoslavenskim trupama, jer kralj Petar II nije potpisao kapitulaciju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=312&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Polizei–Gebietskommandantur IV. Sabac &lt;br /&gt; BdS – 19.10.: Kreisvorsteher, Vizebürgermeister und Kdt. des I.Btl. SFK. aus Valjevo trafen sich im Dorf Lelic mit dem Bandenführer Simic, Kdr. der Valjevoer Brig. Bei der Besprechung wurden von Simic im Auftrage von Milovanovic folgende Punkte zur Verhandlung gebracht: &lt;br /&gt; 1.) Aufgabe der gegenseitigen Bekämpfung &lt;br /&gt; 2.) Unterstützung beim Kampf gegen die Komm. und Lieferung von Waffen &lt;br /&gt; 3.) Freilassung der Geiseln. &lt;br /&gt; Von Seiten der DM.–Banden wurde garantiert, daß die Gemeinden ihren Abgabepflichten nachkommen werden. DM–Bandenführer Simic erklärte bei der Besprechung, daß sie sich als reguläre jugosl. Truppen betrachten, da König Peter II. die Kapitulation nicht unterschrieben habe.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}}

{{izdvojeni citat|U beogradskim DM–krugovima uskoro se očekuje proglas ili apel generala Nedića, u kojem se obećava amnestija za ilegalne DM–elemente u šumi. To je povezano s činjenicom da je Balkan proglašen sovjetsko-ruskom interesnom sferom.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=312&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Besondere Tagesmeldungen BdS.: &lt;br /&gt; In Belgrader DM–Kreisen wird demnächst eine Proklamation bzw. ein Aufruf des Generals Nedic erwartet, worin für die illegalen DM–Elemente im Walde eine Amnestierung in Aussicht gestellt werden soll. Dies wird mit der Tatsache in Zusammenhang gebracht, daß der Balkan zur sowjetrussischen Interessenzone erklärt wurde.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}}

Paralelno sa sklapanjem pisanih ugovorâ s njemačkim komandama u Srbiji, majori Siniša Ocokoljić i Saša Mihajlović predlažu okupatoru usklađivanje antipartizanske akcije JVuO i SDS:
{{izdvojeni citat|27.11. Vojni komandant Jugoistoka: &lt;/br&gt; Četničke vođe Ocokoljić i Mihajlović dostavile su, preko poverljivog lica, ponudu da zajedno sa SDS-om unište komuniste u beogradskom okrugu. Oni traže garancije da će, tokom određenog perioda, biti obustavljena sva protivdejstva nemačkih i drugih trupa na datom području.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=176&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456904.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;27.11. Mil.Befh.SO.: &lt;/br&gt; DM.–Führer Ocokoljic und Mihajlovic durch V–Mann Angebot abgegeben, Komm. im Kreis Belgrad zusammen mit SSW. zu vernichten. Sie bitten um Zusage, daß für eine bestimmte Zeit jede Gegenaktion der Deutschen und sonstigen Truppen in diesem Raum unterbleibt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Obavještajnog odjeljenja [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], 1. XII 1943.}}

Navodi o kontaktima između Ocokoljića i Paranosa nalaze se i u jednom dokumentu četničke provenijencije. Krajem decembra 1943, u vrijeme potpisivanja ugovora o saradnji četnika i Njemaca u Srbiji, Mihailovićev obavještajac u Beogradu advokat Ratomir Pavlović (pseudonim »Vanda«), piše Vrhovnoj komandi Jugoslovenske vojske u otadžbini:
{{izdvojeni citat|Korpus S.D.S. u Beogradu u strogo poverljivoj naredbi saopštava oficirima Nedića i to: da je između Nemaca i Dražinih odreda u okrugu Užičkom, Valjevskom, Kragujevačkom, Šabačkom i Požarevačkom sklopljen sporazum o ne napadanju. Isti važi do 31 - XII - zaključno. Pazarac imao veze sa Paranosom iz opštine jer je isti bio oglašen od Gestapoa da vodi pregovore. Za Kalabića je vodio razgovore neki Kosta Košutić. Tako Gestapo doznaje imena komandanata i njihovu teritoriju.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Ratomir (ili Ratimir) Rajko Pavlović radio je za Vrhovnu komandu JVuO pod pseudonimima »Vanda« i »Marga«. Nakon što mu je pošlo za rukom da operativno prodre u redove Specijalne policije Uprave grada Beograda (SP UgB), Pavlović je uspostavio tajni kontakt sa njenim šefom [[Ilijom K. Paranosom]]. U depešama koje je obavještajac Pavlović slao generalu Draži Mihailoviću, Ilija Paranos je označavan pseudonimom »Milka«. Paranos je predstavljao izvor važnih informacija za VK JVuO.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 314.&lt;/ref&gt;

Jedan od ljudi od najvećeg povjerenja Draže Mihailovića u okupiranom Beogradu bio je ing. Petar Milićević, viši železnički savetnik u penziji. Milićević je najprije djelovao pod pseudonimom »Lorenc«, da bi od početka 1943. godine preuzeo pseudonim »Ante«. U jednom od svojih izvještaja Mihailoviću, Milićević navodi da su za njega pristali da rade dva inspektora Uprave grada Beograda, pomenuvši jednoga od njih — Boška Ilića. Dvojica inspektorâ su bili angažirani na organizaciji četničkih trojki u Upravi grada Beograda i u njenim kvartovima, kao i za dostavljanje podataka o komunističkom pokretu u Beogradu i okolini.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv grada Beograda, fond monografije o Beogradu, inventarski broj 8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 315.&lt;/ref&gt; Inače, Milićević se priključio ravnogorskom pokretu na samom početku rata 1941. Radio je legalno u glavnom gradu Srbije sve do decembra 1943, kada biva otkriven od strane ''[[Sicherheitsdienst]]a'' te prinuđen da pređe u ilegalni rad i uzme lažni identitet.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 492.&lt;/ref&gt;

29. decembra 1943. stiže u Vrhovnu komandu depeša koju je poslao major [[Velimir Piletić]] (pseudonim »Popesku«), komandant Krajinskog korpusa JVuO, u kojoj se, između ostalog, navodi:
{{izdvojeni citat|Srez [[Grocka]] po saznanju nije organizovan i ima partizana. Sada je za načelnika postavljen Sava Ivezić, kapetan i naš čovek. Neka mu se obrati naš organizator i komandant. Ivezić je premešten iz [[Bor]]a, gde je bio načelnik sreza. Popesku.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

[[Neško Nedić]], načelnik štaba Posavsko-kolubarske grupe korpusa JVuO, pisao je Draži Mihailoviću 31. decembra 1943. sa predlogom za opsežnu akciju protiv partizanskih pripadnika i simpatizera u [[Šumadija|Šumadiji]], uz asistenciju kvislinške policije:
{{izdvojeni citat|Rudnički korpus se može očistiti samo na taj način da mi upadnemo na njega sa jačim snagama, da mobilišemo ceo Rudnički korpus i da počnemo sa istrebljenjem simpatizera, odnosno sa otkrivanjem njihovih naoružanih pristalica i likvidiranjem... Inače, sve akcije čisto vojničke prirode, koje bi se povele, prošle bi bez rezultata kao i do sada. Zato se mora poći policijskim putem, dok im se kanali ne iseku, da se nemaju gde sklanjati, a tada ćemo tražiti glavninu da se obračunamo sa njom... Preduzete su opsežne mere. U naš aparat uključena je i policija da se tako dopunjujemo.&lt;ref&gt;Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv UDB-e, I-II, Beograd, 1986, str. I/152-153.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 128.&lt;/ref&gt;}}

Prema jednom njemačkom izvještaju sa kraja 1943. godine „80% Srpske državne straže i veliki broj činovništva potpomaže akciju D. Mihailovića i staće pod zastavu kralja Petra“.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 24А–2–3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 313.&lt;/ref&gt;

Takođe, u arhivi opunomoćenog komandanta [[Sigurnosne policije]] ({{jez-nem|Befehlshaber der Sicherheitspolizei — BdS}}) pronađen je dosije generala [[Borivoja Jonića]], komandanta Srpske državne straže od juna 1942. do oktobra 1944. godine, koji je sastavljen od strane njemačkih obavještajaca. Pored ostalog, u dokumentu se za komandanta SDS tvrdi da je pod velikim uticajem i da „većinom radi prema naredbama Draže Mihailovića i malim delom prema diktatu radio stanice London“.&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, fond BDS, Ј–423, Borivoje Jonić.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 333—334.&lt;/ref&gt;

Brojni ravnogorski izvori slažu se sa ovom ocjenom. Tako četnički obavještajac kodnog imena »Janko« u jednom nedatiranom izvještaju navodi da „SDS na čelu sa đeneralom Jonićem, pukovnikom [[Branom Živkovićem]] i majorom [[Dačom Stojanovićem]] predstavlja našu organizaciju“. Ovaj obavještajac je tvrdio da ima pouzdane informacije o tome da će [[Srpska garda (Drugi svjetski rat)|Srpska garda]] i straža Uprave grada Beograda, kao sastavni djelovi SDS, u povoljnom trenutku pristupiti Mihailovićevim četnicima.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Četnička arhiva, kutija 121, fascikla 4, dokument 39.&lt;/ref&gt; Takođe, u jednom od izvještaja iz Komande Beograd JVuO od 14. juna 1943. procijenjivano je da je „raspoloženje ljudstva Srpske državne straže“ bilo oko 65% do 70% za ravnogorski pokret Draže Mihailovića.&lt;ref&gt;VA, ČA, k. 117, f. 2, d. 46.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 550—551.&lt;/ref&gt;

Poručnik [[Vjekoslav Farkaš]] (pseudonim »Tip«), oficir Srpske državne straže u Beogradu, istodobno je bio i pripadnik JVuO. Poručnik Farkaš je rukovodio ''Protivkomunističkim odsekom'', formiranim u sklopu četničke obavještajne organizacije „Rodoljub“. Na čelu ove organizacije nalazio se major Jovan Petrović, još jedan član ravnogorskog pokreta u glavnom gradu Srbije koji se isticao dobrim vezama s ljudima iz Specijalne policije UgB. Major Petrović je generala Mihailovića obavijestio o formiranju odseka u izvještaju od 6. juna 1943.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 315.&lt;/ref&gt; Poručnik Farkaš je bio postavljen i za šefa radio-službe u Beogradu, i to po ličnoj naredbi komandanta Srbije JVuO generala Miroslava Trifunovića.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 506.&lt;/ref&gt;  Pišući u emigraciji o rukovodstvu SDS-a, Vjekoslav Farkaš navodi da je pukovnik Brana Živković bio „Načelnik Prvog odeljenja Srpske državne straže“, a istovremeno i „Komandant dela Jugoslovenske vojske u Otadžbini kamufliranog u vidu Srpske državne straže“, dok je, s druge strane, „Nedićev „đeneral“ Borivoje Jonić bio figura“, budući da „ispred njegovog nosa radilo se sve, a on nije video ni naslućivao ništa“. Znakovita je i Farkaševa generalna ocjena o karakteru SDS. Naime, on smatra da je pripadnicima ravnogorskog pokreta Straža služila kao paravan za legalno djelovanje:
{{izdvojeni citat|Maja meseca 1943, kao i često pre toga, morao sam na put. To nije bio nikakav problem, jer su nam odvratno zelena uniforma Srpske državne straže, razne objave i „naređenja” za „službeni put”, olakšavali kretanje po celoj Srbiji. Okupator nam nije pravio smetnje. Morali smo se čuvati jedino njegovih slugu, Ljotićevaca, koji su znali da će se Srpska državna straža, na jedan mig Dražin, pretvoriti u Jugoslovensku vojsku u Otadžbini, tj. skinuti masku i prikazati se u pravoj boji.&lt;ref&gt;Векослав А. Фаркаш, »Не целивах га у руку«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 304–305.&lt;/ref&gt;}}

Potvrde da je JVuO od prvog dana u Beogradu imala značajno uporište u strukturama vlasti, tj. da je veliki broj činovnika Uprave grada Beograda i pripadnika SDS pomagao ravnogorskom pokretu, nalaze se i u svjedočenjima funkcionera kvislinškog aparata pred jugoslovenskim vlastima po završetku rata. Prema iskazu [[Nikole Gubareva]], koji se nalazio na čelu III odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 90% službenika UgB podržavalo je rad četničkog pokreta.&lt;ref&gt;IAB, BIA, F. XII, P. 1, Gubarev Nikola.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rade Ristanović, n. d., str. 478.&lt;/ref&gt; Iz ugla beogradske policije, kooperaciju sa ravnogorcima najbolje opisuje [[Božidar Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka SP UgB: 
{{izdvojeni citat|O zvaničnoj vezi i saradnji Specijalne policije kao celine sa organizacijama DM ne može biti ni govora, jer tako nešto nije postojalo, ali mislim da nije bilo ljudi ili ih je bar bilo malo, koji na ovaj ili onaj način nisu bili povezani sa raznim četničkim organizacijama i rukovodiocima. Mi smo Dražu Mihailovića smatrali za legalnog predstavnika jugoslovenske kraljevske vlade, koja je od saveznika bila međunarodno priznata i prirodno smo nastojali da se što čvršće sa njom povežemo. Ovo smo činili naročito mi iz IV odseka pošto smo se smatrali isključivo borcima protivu komunista, a takav naš rad bio je potpuno u skladu sa vladinom politikom koju je Draža u zemlju sprovodio ne samo po direktivama izbegličke vlade nego i angloameričkih vojnih i političkih predstavnika u njegovim štabovima. Mogu da kažem da su moji agenti i činovnici svuda veoma rado primani od četničkih organizacija i ovima svršavali mnoge poslove, kao što su: lažne isprave, putne objave, prenošenje oružja i municije, prenošenje propagandnog materijala, skrivanje četničkih rukovodilaca po stanovima i tome slično.&lt;ref&gt;IAB, OSB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 595.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Радосав Р. Туцовић - Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 187-188.&lt;/ref&gt;}}

Na [[Beogradski proces|suđenju Draži Mihailoviću]], upravnik grada Beograda [[Dragomir Jovanović]] je svjedočio da je 1943. stupio u neposredni kontakt sa majorom Aleksandrom Mihajlovićem, koji se nalazio na čelu Mihailovićeve organizacije u Beogradu. Dragi Jovanović tvrdi da se sa majorom Mihajlovićem „od kraja 1943. do konca sastao četiri do pet puta, i to uvek van Beograda“. Na pitanje predsjednika sudskog vijeća da li je sama SDS bila povezana sa majorom Mihajlovićem, Jovanović daje potvrdan odgovor:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Pa je li Saša Mihailović, odnosno beogradska organizacija kojoj je na čelu Saša Mihailović, stupala u taj lični odnos sa SDS?

Optuženi: Praktično SDS i Uprava grada Beograda je celo vreme vaspitana sa moje strane tako da u danom momentu može da posluži, kako sam ja pretpostavljao, nacionalnoj stvari i zbog toga nisam sprečavao tu vezu i znao sam da je uspostavljena ta veza preko tadašnjeg pukovnika Radulovića.

Pretsednik: A je li sama straža bila povezana sa Sašom Mihailovićem?

Optuženi: Bila je straža i kao organizacija i pojedinačno.

Pretsednik: Da li je to trebalo da bude vojska kojom je određenog momenta trebalo da raspolaže Saša Mihailović?

Optuženi: To je bila policija sa kojom je Saša Mihailović u danom momentu oslobođenja mogao da raspolaže po mojoj zamisli i po njegovoj.&lt;ref name=&quot;Jovanović Dragomir-Dragi&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}&lt;/ref&gt;|[[Dragomir Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}}

[[Radomir Milinković—Džek]], pešadijski kapetan, koji je rukovodio obaveštajnom službom komande Beograda Draže Mihailovića, otkriven je i uhapšen 1942. godine od strane Specijalne policije. Po zahtevu rukovodstva ravnogorskog pokreta, Dragomir Jovanović je oslobodio Milinkovića iz zatvora. Kasnije je Milinković, pošto je došlo do otvorene saradnje ravnogorskog pokreta i Nedićevih vladinih institucija, dobio legalnu kancelariju na prvom spratu zgrade Beogradske opštine.&lt;ref&gt;[https://www.pisi.co.rs/content/logor-banjica-1941-1944-ii/ Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, knjiga II], Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, str. 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Istorijski arhiv Beograda, fond monografije o Beogradu, inv. br. 8, I, str. 123—125; istražni predmet Dragomira Jovanovića.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 337.&lt;/ref&gt; Nakon okončanja rata, o radu obavještajne službe Komande Beograda na otkrivanju pristalica i saradnika NOP-a, Milinković je pred istražnim organima dao izjavu koja se u velikoj mjeri podudara sa svjedočenjima pripadnika bezbjednosno-policijskih struktura kvislinške uprave:
{{izdvojeni citat|Glavnu službu obaveštenja po liniji komunizma vršila je ustvari Specijalna policija, tj. IV otsek njen, na čelu sa Paranosom, Bećarevićem i Grujičićem. Poslove u Beogradu svršavala je izgleda sama i samo o tome izveštavala bilo Vrhovnu komandu preko specijalnog delegata ili preko beogradske grupe korpusa preko nekoga od svojih ljudi... Za one slučajeve koji su bili izvan domašaja beogradske policije dostavljali su se izveštaji VK (Vrhovnoj komandi JVuO — nap.) preko Dražinog ličnog obaveštajnog organa u Beogradu Rajka Pavlovića... Svi beogradski korpusi imali su u svome sastavu i ponekog agenta Specijalne policije, koji su dostavljali njima sitnije i manje važne izveštaje, a ponekad, kada je bilo, i krupnijih. Specijalnih organa izvan sastava Specijalne policije za rad po liniji komunizma smatram da nije bilo, a po mome mišljenju nije ni trebalo jer je Specijalna policija bila toliko revnosna, da nije za ostale ostajalo ništa da rade... Spiritus rektor borbe protiv komunizma bila je, dakle, Specijalna policija sa svojim stručnim aparatom – IV odseka, a nosilac glavne borbe i dostavljač za račun prvenstveno VK bio je Rajko Pavlović.&lt;ref&gt;Izjava Radomira Milinkovića »Džeka« pred istražnim organima 1945. (M—572).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 314.&lt;/ref&gt;}}

I [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, svjedoči o privrženosti većeg dijela kolaboracionističke uprave pokretu Draže Mihailovića. Po [[Adolf Hitler|Hitlerovom]] naređenju, Hermann Neubacher je oktobra 1943. godine poslan u Beograd sa ciljem objedinjavanja svih antikomunističkih i [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga, odnosno približavanja generalâ Mihailovića i Nedića. U svojim memoarima, pored ostalog, Neubacher zapisuje:
{{izdvojeni citat|U Beogradu, međutim, sve državne institucije su bile pune Dražinih pristalica, pa je tako i vođa četnika veoma dobro znao šta se tamo događa. Tako je Mihailović odmah bio obavešten o mojim nastojanjima da se promeni politika prema Srbiji i o mojoj borbi protiv streljanja talaca. Zbog toga je on, logično, morao da vidi u meni čoveka sa kojim može da vodi koristan razgovor. U njegovom taboru ja sam odmah dobio dobru ocenu.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.&lt;/ref&gt;}}

Veleposlanik Neubacher je predložio i stvaranje ''Velikosrpske federacije'', koju bi činile [[Srbija]], [[Crna Gora]] i [[Sandžak]], na čijem čelu bi bio general Nedić, ali će, nakon sastanka sa [[Adolf Hitler|Hitler]]om i [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentrop]]om u decembru 1943, ovaj prijedlog biti odbačen.&lt;ref&gt;Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN - Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 154-155.&lt;/ref&gt;

Četničko vođstvo u Crnoj Gori bilo je posebno zainteresovano za stvaranje „federacije“. U tome je pružilo podršku [[Narodnoj upravi]] (političko tijelo stvoreno od strane Nijemaca u jesen 1943. u koje su ušle brojne [[Velika Srbija|iredentističke]] pristalice, kao i članovi [[Crnogorska federalistička stranka|CFS]]; jedna vrsta kvislinške vlade u Crnoj Gori) i prihvatilo saradnju sa njom. U [[Podgorica|Podgorici]] je 30. i 31. decembra 1943, zajedno sa predsjednikom Narodne uprave [[Ljubom Vuksanovićem]], major [[Đorđije Lašić]] organizovao konferenciju kontrarevolucionarnih snaga kojoj je prisustvovalo oko 500 četničkih oficira koji su svi već bili pristupili saradnji s njemačkim okupatorom. Na konferenciji je, uz Vuksanovića, učestvovao i jedan broj članova Narodne uprave. Tom prilikom, usvojena je rezolucija kojom se zahtijevalo:
{{izdvojeni citat|Da se svi članovi Narodne uprave odreknu svake partijsko-političke aktivnosti do potpunog uništenja komunizma, do svršetka rata... Da se u cilju efikasne borbe protiv komunizma stvori jedan jedinstveni antikomunistički srpski front s jedinstvenom komandom nad svim srpskim oružanim odredima, te u tom cilju, želimo, da general Nedić kao najstariji i kao najuvaženiji srpski oficir proširi svoju vlast i nad Crnom Gorom, jer je cio narod ovog kraja svestan svoje nemogućnosti da se sam pomaže i od komunizma brani. On očekuje spas od ovog jedinstva i od vojničkog starešine kakav je general Nedić.&lt;ref&gt;AII—T, X 1v—60 (44), Pismo majora Blaža Gojnića potpukovniku Petru Baćoviću iz januara 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941-1945, Istorijski institut SR Crne Gore u Titogradu, Obod, Cetinje, 1977, str. 455-456.&lt;/ref&gt;}}

[[Brigadir]] [[Krsto Zrnov Popović]], vođ [[Crnogorski komiti|Božićnog ustanka]] i komandant kvislinške [[Lovćenska brigada|Lovćenske brigade]], ostavio je, u zabilješkama koje je vodio za period od jula 1943. do marta 1944. godine, zapis o formiranju Narodne uprave na [[Cetinje|Cetinju]]. Popović piše o nemogućnosti da se trojica predstavnika Crnogorske (federalističke) stranke (kojoj je i sâm pripadao tokom [[1930-e|tridesetih]] godina, po povratku iz emigracije), budući u manjini, novembra 1943. nametnu kao vođstvo u Upravi:
{{izdvojeni citat|Naši su u Upravi sve ispustili, predsjedništvo, pa čak i vojsku. Mobilišu se četnici i u policiji i u žandarmeriji, rovare, rade na sve strane. Stvaraju zavjere, špijavaju, zatvaraju federaliste koga god mogu i hoće. Šajkače svuda i znakovi prave Srbije. Stižu agenti iz Srbije, rodom Crnogorci. Govori se da Nedić šalje pare, razumije se vojnim putem, preko povjerenika. Pjevaju se pjesme [[Petar I Karađorđević|Petru I]] i Srbiji. Stanje sve nesnosnije...&lt;ref&gt;Вељко Сјеклоћа, ''Крсто Поповић у историјској грађи и литератури''. Друго допуњено издање (Едиција „Свједочанства“), Издавачко предузеће „Обод“, Цетиње, 2001, стр. 253.&lt;/ref&gt;}} 

U depeši koju je 21. decembra 1943. godine poslao Vrhovnoj komandi JVuO, major Đorđije Lašić (pseudonim »Kocev«) pozvao je generala Dražu Mihailovića na „izmirenje“ sa generalom Nedićem, s obzirom da je „danas najpotrebnije jedinstvo i sloga“:
{{izdvojeni citat|Moja je dužnost da Vam predočim, apelujem da se ovo izgladi u interesu spasavanja ostataka Srpskoga naroda, jer je danas najpotrebnije jedinstvo i sloga. Za neuspeh snosićemo svi odgovornost... Ako ovo ne uradimo uspeha nema. Sve političke struje odbaciti radi jedinstva. Ako ne može mirno upotrebiti silu. Odbaciti sve što nije borbeno. [...] Za Vaše izmirenje sa Nedićem pozdravio bi ceo Srpski narod jednodušno, jer samo u tome vidi jedini spas. Lašić.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Prethodno, iz obavještajnog odjeljenja [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] javljeno je početkom decembra da je general Mihailović zatražio od majora Lašića, koji je uz Pavla Đurišića bio jedan od glavnih četničkih komandanta u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]], da se poveže sa srpskom kvislinškom vladom i generalom Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Čovjek za vezu javlja 1. decembra: Draža Mihailović se trenutno nalazi u Sandžaku i dao je nalog majoru Lašiću da preko političke osobe ponudi Nediću svoju saradnju i time potvrdi svoje odvajanje od Londona. Lašić je želio posjetiti generala Keipera i ovo mu staviti do znanja. Lašić je zatražio od Arsa Petrovića da pripremi akciju i otputuje za Beograd.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=140&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456868.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;7.12. meldet A.T. 174 : V–Mann meldet 1.12. : DM befindet sich z.Zt. in Sandzak und hat Mjr. Lasic den Auftrag gegeben, durch eine politische Person seine Mitarbeit Nedic anzubieten, womit er seine Trennung von London bestätigt. Lasic wollte General Keiper besuchen und ihm das zur Kenntnis bringen. Lasic hat Arso Petrovic ersucht, die Aktion vorzubereiten und nach Belgrad zu reisen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}}

U istom izvještaju je proslijeđena i poruka iz [[V SS brdskog korpusa]] od 8. decembra 1943, kojom obavještavaju svoje nadređene o namjeri slanja delegacije generalu Nediću i specijalnom izaslaniku Neubacheru od strane kapetana [[Milorad M. Popović|Milorada Popovića]], komandanta Nevesinjskog korpusa JVuO:
{{izdvojeni citat|5.SS brd. kor. za PzAOK 2 (8.12.43): Četnički kapetan Popović javlja da je srpsko nacionalno stanovništvo istočne Hercegovine potpuno opljačkano i da mu prijeti glad. Ovi nepodnošljivi uslovi ozbiljno ugrožavaju postojanje ovog sloja. Srbi iz istočne Hercegovine žele da pošalju deputaciju ambasadoru Neubacheru i generalu Nediću u Beograd i pitaju se da li i na koji način to može biti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=139&amp;rec=313&amp;roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456867.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;8.12. V.SS.Geb.A.K. meldet : Cetnik–Hauptmann Popovic meldet, dass serbisch national gesinnte Bevölkerung der Ost–Herzegovina vollkommen ausgeplündert und vom Hunger bedroht ist. Durch diese untragbaren Zustände ist die Existenz dieser Schicht ärgstens bedroht. Die Serben der Ost–Herzegovina wollen Deputation zu Gesandten Neubacher und General Nedic nach Belgrad senden und fragen an, ob und auf welchem Wege dieses geschehen kann.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}}

Kada je riječ o [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]], već u jednom njemačkom izvještaju iz prve polovine oktobra 1943. data je detaljna analiza okolnosti u kojima živi poglavito srpsko stanovništvo u ovoj oblasti. Nakon [[Kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]] i zauzimanja njihove bivše okupacione zone od strane njemačkih trupâ, obavještajni oficiri [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije Prinz Eugen]] zapažaju da je raspoloženje hercegovačkih Srba (čiji se „najveći broj muških predstavnika i danas nalazi u četničkim redovima“) prevashodno uslovljeno zasićenošću ratom, tj. vojnim i političkim problemima. Ipak, kako navode njemački obavještajci, četničkom je vođstvu »borba protiv bandi« i dalje predstavljala osnovnu preokupaciju:
{{izdvojeni citat|Kako ne bi zaostajalo za bandama, vođstvo hercegovačkih četnika je izgleda bilo odlučno paktirati sa svakim od koga se može nadati da će im pružiti olakšanje u borbi protiv komunizma. Ovo olakšanje se prvenstveno očekuje od njemačkog Wehrmachta. Viši četnički rukovoditelji su iznova tražili kontakt s divizijom i molili za podršku u borbi protiv bandi. Sam [[Dobroslav Jevđević|Jevđević]] je želio priznati [[Nezavisna Država Hrvatska|hrvatsku državu]] ako bi time mogao doći do bilo kakvog dogovora s njemačkim Wehrmachtom u pogledu borbe protiv komunizma. Vrijedi napomenuti i da se veliki dio hercegovačkih četnika, uključujući i starješine, zakleo na vjernost generalu Nediću i da je težio pripajanju Srbiji. Putovanje srpskog premijera u [[Adolf Hitler|Führer]]ov glavni štab pratila je ova grupa s velikim zanimanjem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1332&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001326.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die serbische Bevölkerung der Ost–Herzegowina, deren männliche Vertreter auch heute noch zum grössten Teil in den Reihen der Cetniks zu finden sind, ist zum grössten Teil kriegsmüde und nimmt allen politischen und militärischen Ereignissen gegenüber eine abwertende Haltung ein. Die Banden werden z.Zt. noch immer als Feind Nr. 1 angesehen, insbesondere von der Führung, die in der Bekämpfung der Banden in Hinblick auf eine allierte Landung und der Möglichkeit einer Entstehung des früheren Jugoslawiens in erster Linie eine innenpolitische Notwendigkeit sieht. Um gegenüber den Banden nicht ins Hintertreffen zu geraten, scheint die Führung der herzegowinischen Cetniks entschlossen zu sein, mit jedem zu paktieren, von dem sie sich eine Entlastung in Kampf gegen den Kommunismus erhoffen kann. In erster Linie wird diese Entlastung seitens der deutschen Wehrmacht erwartet. Höhere Cetnik–Führer haben wiederholt Verbindung zur Division gesucht und um Unterstützung in Kampf gegen die Banden gebeten. Jevdjević wollte selbst den kroatischen Staat anerkennen, wenn er dadurch zu irgendeiner Abmachung mit der deutschen Wehrmacht bezüglich des Kampfen gegen des Kommunismus kommen könnte. Bemerkenswert ist die Tatsache, dass ein grosser Teil der herzegowinischen Cetniks, darunter sich höhere Führer, sich zu General Nedić bekennt und einen Anschluss an Serbien erstrebt. Die Reise des serbischen Ministerpräsidenten ins Führerhauptquartier wurde seitens dieser Gruppe mit grossen Interesse verfolgt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije štaba 7. SS divizije Prinz Eugen za mjesec septembar 1943. godine}}

O entuzijazmu kod stanovnika istočne Hercegovine naklonjenog četnicima za priključenje Nedićevoj Srbiji piše i major [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) u depeši pristigloj 30. XII 1943. u VK JVuO:
{{izdvojeni citat|Narod neće moći izdržati bez pomoći u hrani. Ovu pomoć primiće od svakog ko mu je pruži jer su u pitanju familije za koje se, uostalom, borba i vodi. Nemci su proneli glas da će istočna Bosna i Hercegovina se priključiti Nediću. Svi govore: »Neka samo dođe i zavede vlast i red, a mi znamo što smo. Nama je potrebno mira i hleba, jer se više ovako ne može voditi borba sa svim neprijateljima, a pomoći nema ni odkuda«.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Iz izvještaja [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], koji obuhvata period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944. godine, može se zaključiti i da vojvoda [[Uroš Drenović]], četnički zapovjednik u [[Bosanska Krajina|Bosanskoj Krajini]], održava vezu sa generalom Milanom Nedićem:
{{izdvojeni citat|Drenović, vođa četnika jz. od Banje Luke, namjeravao je otići za Srbiju. Kao razlog, naveo je iznova oživljeni ustaški teror, i njegovo toleriranje od strane njemačkih vlasti. Plan je do sada ostao neizvršen. Veze s Nedićem i Mihajlovićem mogu se smatrati sigurnima. Borbena vrijednost četnika pri komunističkom [[Prva banjalučka operacija|napadu na Banju Luku]] se pokazala kao mala. Uz samo jedan izuzetak, postigli su dobre rezultate u izviđanju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1088&amp;rec=314&amp;roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 001079.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Drenovic, der Führer der Cetniks SW Banja Luka, beabsichtigte nach Serbien zu gehen. Als Grund gab er den neu auflebenden Ustaschaterror und seine Duldung durch dtsch. Stellen an. Der Plan blieb bisher unausgeführt. Verbindungen mit Nedic und Mihajlovic dürfen als sicher gelten. Der Kampfwert der Cetniks beim komm. Angriff auf Banja Luka war gering. Sie leisteten mit einer Ausnahme allein gute Dienste bei der Aufklärung.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj Obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa za period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944 (12. I 1944.).}}

Takođe, 26. decembra 1943. vojvoda Drenović se sastao sa poručnikom Kirchnerom iz Wehrmachtove [[Brandenburger|divizije Brandenburg]]. Tom prilikom, pominjala se mogućnost odlaska komandanata bosanskih četnika za Srbiju i stavljanja na raspolaganje Milanu Nediću:
{{izdvojeni citat|Drenović moli za dozvolu da evakuiše familiju u Beograd, pod njemačku zaštitu; [[Vukašin Marčetić|Marčetić]] također moli za propusnicu za put u Srbiju, gdje se želi staviti na raspolaganje Nediću. U razgovoru se pomenula mogućnost stvaranja Srpske legije pod njemačkom komandom; četnici su ovu mogućnost oduševljeno pozdravili. Također su izrazili spremnost da se, poslije uništenja komunizma u Bosni, bore u Rusiji; jedini uslov je da ova jedinica bude sastavljena isključivo od Srba.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=233&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000229.]&lt;/ref&gt;|Izvještaj sa sastanka poručnika Kirchnera i Uroša Drenovića u Karanovcu na dan 26. decembra 1943 (27. decembar 1943.).}}

[[Boško N. Kostić]], lični sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], bilježi u svojoj memoarskoj knjizi ''Za istoriju naših dana'', izdatoj 1949. godine u [[Lille]]u, kako su tokom 1943. i 1944. godine intenzivirani kontakti između zvaničnika kvislinških vlasti u Srbiji i pripadnika četničkog pokreta s teritorije marionetske [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]]. Prema Kostićevim navodima, tada je pri štabu Srpskog dobrovoljačkog korpusa uspostavljen bio i ''Spoljni otsek'', koji je imao za cilj da pomaže četničkim jedinicama van teritorije okupirane Srbije: 
{{izdvojeni citat|U toku 1943. i 1944. naročito su žive veze Beograda i četnika iz Bosne, Hercegovine, Dalmacije, Like i drugih krajeva. Redovno dolaze i kuriri i odmah stupaju u vezu sa đeneralom Nedićem i D. Ljotićem, ostaju izvesno vreme u Beogradu i vraćaju se potom u svoje krajeve, svojim jedinicama... Štab Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa bio je postao prihvatilište četnika i iz drugih naših krajeva, iz Like, Dalmacije, Bosne, Sandžaka... U štabu je bio osnovan takozvani Spoljni otsek kome je bio zadatak da prihvata, zbrinjava i pomaže četnike za vreme njihova boravka u Beogradu i da ih svojim kanalima prebacuje, posle svršena posla, na njihovu teritoriju. Spoljni otsek je dobijao od Srpske vlade novčana sretstva i slao ih u pojedine naše krajeve, nabavljao je, u granicama svojih mogućnosti, i oružje za četnike izvan okupiranog područja Srbije... Cilj je bio, da se ojačava i produbljuje ideja o potrebi jedinstvene nacionalne borbe na celom području srpskog naroda. Četnici, van okupiranog područja Srbije — tamo gde su se nalazili izmedju dva žrvnja, ustaškog i komunističkog, — vapili su za takvom borbom. I svi odreda osudjivali su svaku isključivost i netrpeljivost. Za njih su djeneral Draža Mihajlović, djeneral Milan Nedić i Dimitrije Ljotić vršili isti veliki narodni posao i stoga su smatrali kao nešto sasvim prirodno da posete i Nedića i Ljotića u Beogradu kad su posetili djenerala Dražu Mihajlovića na Ravnoj Gori ili na nekom drugom mestu u srpskim planinama.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 139–142.&lt;/ref&gt;}}

== Saradnja sa Nedićevom vladom 1944. ==
{{main|Bitka za Srbiju 1944.|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}}

{{izdvojeni citat|Da ojačamo položaj Nedića, bilo je u planu da Crnu Goru priključimo Srbiji. Crna Gora, koja je na početku i bila četničko leglo, izgledala je kao najpogodnije tlo odakle bi moglo da započne sakupljanje antikomunističkih snaga.

Na zahtev Nojbahera, mi smo oslobodili jednog od četničkih vođa iz Crne Gore i ponudili smo mu da organizuje antikomunističke snage u njegovom kraju. On je za protivuslugu zamolio da Nemci puste iz zatvora 2.000 njegovih četnika. Nemačka komanda za Jugoistok podržala je 6. januara 1944. taj predlog i, uz saglasnost Hermana Nojbahera, odobrila, da se prvo oslobode 500 pristalica Pavla Đurišića. Hitler je, međutim, 10. januara 1944. odbacio taj plan.

Krajem januara 1944, međutim, pokret Draže Mihailovića opet je krenuo drugim smerom. 26. januara 1944. održan je na Ravnoj gori [[Kongres u selu Ba|četnički kongres]], na kome je Mihailović prisutne delegate pozvao na borbu protiv okupatora. Ono što nam je posebno izgledalo opasno, da je sve češće dolazilo do saradnje između legalnih srpskih snaga Nedića i četnika, koji su ponovo ojačali. Time je kod Nemaca ugled Nedića pao.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}}

{{izdvojeni citat|Nasuprot našem nacionalnom frontu postoji samo jedan – drugi front a to je komunistički. '''Sve naše oružane snage sa nacionalnim četnicima moraju se ujediniti'''... Sutra mora doći ne do podvojenih formacija, nego do jedne Srpske vojske koja će biti u jednoj ruci i raditi za spas Srpstva... I do sada među nama nacionalistima postojao je prećutan sporazum, a sada mora doći do formalnog sporazuma, jer smo mi svi sinovi jedne zemlje. Gde još postoje neke oštrice izglađujte ih. Ako ne budemo danas, a naročito sutra, jedna duša i jedno telo znajte, mi ćemo propasti.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 238–239.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]], o potrebi stvaranja „jedinstvenog nacionalnog fronta svih nacionalnih snaga u borbi protiv komunista“, jul–avgust 1944.}}

{{izdvojeni citat|Političku slogu Nedić-Draža Mihajlović treba posmatrati kao činjenicu.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVIĆA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm |access-date=2022-08-09 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015183044/https://znaci.org/00001/4_14_4_229.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=576&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000571.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Politische Einigung Nedic/D.M. ist als Faktum zu betrachten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}}

Prvog dana 1944. godine, Okružno načelstvo u [[Užice|Užicu]] obavijestilo je svoje nadležne u Beogradu da se u tom kraju obje strane, tj. četnici i njemačka okupaciona sila, pridržavaju [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovora potpisanih krajem 1943]]: 
{{izdvojeni citat|Pripadnici D.M. pokreta, koji su organizovani u borbi protiv partizana, održavaju i nadalje kontakt sa nemačkim trupama i vojnim vlastima, neposredno i preko komandanata SDS-a u Užicu.&lt;ref&gt;AVII, Nedićeva arhiva, 25-1-18.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 18.&lt;/ref&gt;}}

O prvim pozitivnim efektima potpisivanja četničko-njemačkih sporazuma po organizaciju JVuO na [[Kosovo|Kosovu]], major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »He-He«) javlja [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]] u depeši od 9. januara 1944:
{{izdvojeni citat|U [[Kosovska Mitrovica|Mitrovici]] je oslobođeno 60 naših političkih krivaca. Građanstvo je klicalo doslovno pred Nemcima. Živeo Draža Mihailović, živeo Nedić. Nemci su uhvatili neke vojnike [[Radomir Cvetić|Cvetića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]] sa oružjem i odmah ih pustili. Nedić izdao naredbu da se naši ljudi slobodno mogu njemu javiti bez ikakve odgovornosti. Iz drugog kosovskog korpusa pobeglo je 5 naših vojnika Nediću.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

O javnom ispoljavanju podrške pučanstva četničkom pokretu u nazočnosti okupatora, Vrhovna komanda Jugoslovenske vojske u otadžbini bila je obaviještena i 26. januara od strane »Saše«, tj. majora [[Aleksandra Mihajlovića]], komandanta Beograda JVuO, koji navodi da se slična manifestacija održala u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]]:
{{izdvojeni citat|U [[Zaječar]]u održan jedan veliki zbor 22 ov. m. u prisustvu Nemaca. Rečeno je da ima tri vlade koje se bore za spas srpskog naroda i to: vlada u [[Kairo|Kairu]], sa [[Petar II Karađorđević|Kraljem Petrom]], đenerala Nedića i Draže Mihailovića. Kad je narod čuo u najvećem oduševljenju pozdraviše Dražu Mihailovića i to u prisustvu Nemaca, koji su izjavili da će skoro napustiti Srbiju. Čika Uroš.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U depešama poslatim 14. i 16. januara 1944. kapetan [[Nikola Kalabić]] (pseudonimi »Ras-Rasa« i »Švarc«) informiše generala Mihailovića o žestokim [[Bitka za Ivanjicu januara 1944.|borbama za Ivanjicu]] koje se vode protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|2. proleterske]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|5. krajiške divizije NOVJ]]. Kalabić piše da se snage JVuO bore rame uz rame sa okupatorima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|(14. I) 2700 Bugara otišlo na položaj prema partizanima. Sada se na položaju nalaze snage četničke i poljske straže. &lt;br /&gt; (14. I) U borbi kod Ivanjice poginula 55 partizana, 40 zarobljeno, a mnoge su sami poneli i sakrili. Poljske straže poginulo 20, Bugara 9, a jedan nemački oficir ranjen na pet mesta. Ivanjica je stradala od artiljerije i građanstvo je prilično stradalo. Komunisti oterali i pobili 5 Nemaca iz feldžandarmerije. Pored toga oterali jednog pomorskog kapetana, apotekara i nešto poljske straže. &lt;br /&gt; (16. I) Na Javoru kod Kušića i Katića još se vodi borba između komunista s jedne i četnika, poljske straže, Nemaca i Bugara s druge strane. Komunista ima oko 3500. Opkoljeni su i sada bi trebalo dotući ih.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;|Kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Korpusa Gorske garde JVuO]]}}

Inspektor četničkih trupa pukovnik [[Jevrem Simić]] (pseudonimi »Stipe« i »Drška«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO 17. januara te godine da se povezao sa funkcionerima Nedićeve [[Nacionalne službe rada za obnovu Srbije]]. Pukovniku Simiću su se pridružili i delegat JVuO u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] i jedan od Mihailovićevih najbližih saradnika od početka rata potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], kao i major [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO:
{{izdvojeni citat|Inženjer major Simić iz nacionalne službe u Beogradu do danas meni nepoznat, tražeći vezu sa Pavlovićem došao meni i javio: sa Pavlovićem imao sastanak 20. novembra u Sibnici na Homolju i ovaj ga angažovao za pregovore sa Nedićem rekavši: Ovo što Vam govorim, govorim Vam kao da govori Draža. Ukratko zadatak mu je da u tvoje ime pregovara sa Nedićem, da Nedić daje novac za nas. Da može javno da te grdi, da on čuva Beograd, a Draža zemlju i još slično. Simić je imao više sastanaka sa Nedićem, donosi izveštaj i želi da po razgovoru sa Pavlovićem ide k tebi. Ja sam mu rekao da čeka dok preko tebe ne dobijem odgovor Pavlovića. Sumnjam da si ti Pavloviću dao ovaj zadatak, jer da treba sa Nedićem pregovarati, dao bi meni, pošto sam bliži. Pavlović mu je dao naziv šifre i naredio da se preko Saše javlja i traži vezu. Odgovori da znam šta Simiću da kažem. Mnogo priča o neredu kod naših u Beogradu. Veli, ranije je sarađivao sa [vojvodom] Tribrođaninom iz Homolja.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

13. januara 1944, pukovnik Simić javlja generalu Draži Mihailoviću da se jedinice JVuO i SDS zajedno bore protiv NOVJ i u rejonu [[Aranđelovac|Aranđelovca]] i [[Lazarevac|Lazarevca]]: 
{{izdvojeni citat|U [[Velika Ivanča|Velikoj Ivanči]] grupa crvenih oko 300 opkoljena od Rasovih [Kalabićevih — prim.] trupa i straže. Borba se čuje i oko Aranđelovca. Rezultat još ne znam. Telefonom javljeno: Oko [[Arilje|Arilja]] i Ivanjice ogorčene borbe, učestvuju i švapski tenkovi. Ovi i našima dali municiju za borbu. Avijacija greškom pobila dosta Bugara i komandanta u Lisanskoj klisuri, ubili 150 partizana. Tvoj Drška.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Simić implicitno podsjeća na kolaboraciju ravnogoraca sa kvislinškim strukturama kroz [[Legalizacija četnika u Srbiji|legalizaciju četnika u Srbiji]] (koja je nastavljena i nakon razoružavanja legalizovanih odredâ), sugerirajući Vrhovnoj komandi JVuO da u njegovoj zoni odgovornosti dođe do obustave ove prakse: „Upravo danas Paloša [potpukovnik Miodrag Palošević — prim.] teram na posao i pored dva naređenja nije još otišao u avalski korpus... Avalskom korpusu naredio sam da uz pomoć Paloša obrazuje jurišne brigade i ilegalne starešine da budu, a ne Nedićevi oficiri. Objasnio sam da sada nije starešina nad korpusom i da je korpus samostalan u svakom pogledu.“

U trenutku kada još nije bio poznat ishod [[Hermann Neubacher|Nojbaherove]] inicijative o formiranju ''Velikosrpske federacije'', četničko vođstvo računa na ovu mogućnost i pokušava profitirati iz te političke kombinacije. 22. januara 1944, potpukovnik [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) obavještava&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt; generala Mihailovića o povezivanju četnika u [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Sandžak]]u sa sljedbom [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]]:
{{izdvojeni citat|Dolaskom Srbijanske vojske u Crnu Goru, jedinstvo Srpstva dolazi sve više do izražaja. Svuda se manifestuje nerazdvojenost Srbije i Crne Gore. To znatno pojačava duh za borbu protiv komunista. Dolaskom Ljotićevih »Belih Orlova« oseća se živa akcija među Ljotićevcima u Crnoj Gori i ima izgleda, da će naročito po varošima uskoro postati opasnost za nas u toliko više, što okupljaju oko sebe sve one ličnosti, koje su kompromitovane svojim vezama sa okupatorima, Italijanima i Nemcima. Oni otvoreno prete da će okupatoru prestaviti svakoga onog, koji ne bude sa njima. Svi vojni komandanti primili su saradnju sa Nemcima u borbi protivu komunista i potpisali poznatu obavezu... Da li da naši ljudi stupaju u [kvislinšku] žandarmeriju ili ne?}}

Četnički komandant piše 24. januara 1944. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]]: „Izgleda da će Sandžak i Crna Gora biti priključeni Srbiji“. Istog dana, depešom je poslat i njegov odgovor potpukovniku Petru Baćoviću:
{{izdvojeni citat|Da li su već stigli u Crnu Goru neki Nedićevi ili Ljotićevi odredi i kuda. Neće oni prestavljati veliku opasnost za nas. Jedinstvo srpstva treba i sa naše strane što više da se ističe i nerazdvojivost Crne Gore i Srbije. Borbu protiv komunista moramo voditi svim srestvima... Sa Ljotićevcima treba taktizirati, ali mi ne možemo ići njihovim putem... Svi komandanti, sa malim izuzetkom, sigurni su ljudi. Ako se na drugi način ne može doći do oružja izvesni delovi mogu stupiti u žandarmeriju, stim da polože zakletvu i pobegnu u pogodnom momentu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Od delegata VK JVuO za Crnu Goru, [[Boka kotorska|Boku]], Sandžak i [[Albanija|Albaniju]] majora [[Sava Vukadinovića]] (pseudonim »Dra-Dra«), koji će od proljeća 1944. biti načelnik štaba [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], 1. februara stiže potvrda o skorom dolasku srpskih kvislinških jedinica, kao pomoć crnogorskim četnicima u borbi protiv snaga NOVJ:
{{izdvojeni citat|U Crnoj Gori se sa nestrpljenjem očekuje dolazak Nedićevih trupa koji je najavljen. Sprema im se doček. Dolaskom je narod oduševljen ne zbog simpatije naroda prema Nediću, već zbog toga što se dolaskom trupa Crna Gora nalazi ponovo uz bratsku Srbiju i time se manifestuje zajednička borba Srpstva protiv komunista. Dolaskom trupa pojačaće se moral Crnogoraca i rešenost za borbu do uništenja komunista, a u potpunosti [[Lovćenska brigada|zelenaše]] jednom za svagda likvidirati.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik Jevrem Simić javlja 28. januara generalu Draži Mihailoviću da je major [[Dušan Janjić]], komandant Sremsko-slavonskog četničkog odreda i komandant Psunjskog korpusa,&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 210.&lt;/ref&gt; posjetio generala Nedića. Pukovnik Simić (»Stipe«) u depeši navodi:
{{izdvojeni citat|Major Dušan Janjić, komandant našeg odreda u Banja Luci ponovo je bio [u] Beogradu i Božić proveo kod kuće. Nemci za ovo znali. Odlazio u kabinet Nedića. Tražio sam od Saše objašnjenje pošto mu je u kuću dolazio. Ovo me začuđuje. Znaš li ti šta treba ovo da znači.&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Uz asistenciju lokalne SDS i prećutnu saglasnost njemačkih okupacionih vlasti, četnici Ivankovačkog korpusa JVuO su u noći između 1. i 2. februara 1944. godine izvršili [[Masakr u Pomoravlju|pokolj u tri grada u Pomoravlju]].&lt;ref&gt;Boško Živanović — Damnjan Popović — Miodrag Jovanović: ''Pomoravlje u narodnooslobodilačkoj borbi 1941—1945'', Svetozarevo 1961, str. 340—342.&lt;/ref&gt; Potpukovnik [[Ljubomir Mihailović]] (pseudonim »Long«; nakon [[Legalizovani četnici|legalizacije]], bio je do polovine 1942. pomoćnik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]]&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_10.htm Pismo komandanta Timočkog korpusa od 14. januara 1943. Branivoju Petroviću o potrebi zajedničke akcije protiv pripadnika Narodnooslobodilačke vojske na relaciji Zaječar—Niš]&lt;/ref&gt;), komandant Velikomoravske grupe korpusa (VMGK), izvještava 17. februara generala Mihailovića i Vrhovnu komandu o rezultatima četničke akcije:
{{izdvojeni citat|Noću između 1/2 - II preduzeo sam čišćenje komunista po varošima. Rezultat je ovaj: u Jagodini 17 muškaraca i 7 ženskih, u Ćupriji 9 muškaraca i 1 ženska, u Paraćinu 11 muškaraca i 1 ženska, svega 37 muškaraca i 9 žena. Sa ovim likvidirane su glavne vođe i organizatori. Neki komunisti su izmakli, ali su preduzete mere da se pohvataju. Narod je ovim zadovoljan. Načinom izvršenja pokazali smo prijateljima i neprijateljima našu snagu jedinstvo i organizatorsku sposobnost.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Nakon što je više četničkih komandanata  u Srbiji potpisalo [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore sa Wehrmachtom]], postala je saradnja stražara i „ilegalnih četnika DM“ pravilo, a ne izuzetak, tako da se pred Njemcima više nije ni pokušavala sakriti. O ovome vrlo ubjedljivo svjedoči i zvanični izvještaj Odeljenja za državnu zaštitu „o događajima u Srbiji od 11. do 17. februara 1944“:
{{izdvojeni citat|Bilo je sukoba SDS kao i u okrugu zaječarskom u kojima su odredi Srpske vlade gotovo redovno pomagani od ilegalnih četnika DM, poražavali komuniste na svakom koraku. Ova jedinstvena akcija udruženih nacionalnih snaga dala je za poslednja dva meseca veoma zadovoljavajuće rezultate, tako da je u tome vremenu palo više komunističkih vođa poznatih još iz prvih dana njihove aktivnosti u Srbiji...&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 1–1/2–9, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 11. do 17. februara 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 221.&lt;/ref&gt;}}

Već 1. februara 1944. godine, u izvještaju koji je okružni načelnik u [[Užice|Užicu]] uputio lično generalu Milanu Nediću, između ostalog, stajalo je sljedeće:
{{izdvojeni citat|Pošto su poslednje partizanske horde potisnute iz okruga, zahvaljujući oružanoj akciji nemačkih i bugarskih trupa, naših odreda Srpske državne poljske i granične straže, pripadnici DM, u saradnji sa našim odredima SDS, učestvuju u svim borbama protiv partizana.&lt;ref&gt;Arhiv Srbije, Fond MUP, br. 2093, neregistrovano.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/295.&lt;/ref&gt;}}

10. februara 1944. godine, u Vrhovnu komandu JVuO stiže više depešâ koje je poslao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]] (pseudonim »Mihovil«), iz kojih se vidi da je ovaj četnički komandant iz [[Istočna Srbija|istočne Srbije]], prema uputima i uz znanje Draže Mihailovića, bio povezan s brojnim kvislinškim dužnosnicima. Konkretno, riječ je o generalu [[Panti Draškiću]], ministru u prvom sazivu Vlade nacionalnog spasa, uhićenom od strane Nijemaca baš zbog veza s JVuO; zatim jednom od čelnih ljudi SDS-a pukovniku [[Branimiru Živkoviću]]; te majoru [[Trifunu Mikiću]], bivšem načelniku štaba [[Četnici Koste Pećanca|Srpske Četničke Komande]] Koste Pećanca:
{{izdvojeni citat|Pukovnik Branimir Živković načelnik štaba komande žandarmerije, na moj poziv pismom odgovorio je da želi da se ilegalizuje, o čemu je i Vas izvestio. Mislim da bi njegov dolazak kod nas dovukao veliki broj oficira, jer on uživa n[eograničeno?] poverenje, izrazio je želju da bude na ovom sektoru, trebalo bi mu poveriti veću komandu. Major Živojin Ristić, načelnik štaba pukovnika Pavlovića, obavestio me je da ste naredili da uhvatim vezu sa majorom Trifunom Mikićem, radi sastanka sa njim. Mikić je u redovima dobrovoljaca, verni saradnik Nemaca i naš otvoreni neprijatelj. Molim za izveštaj. [...] &lt;br /&gt; Đeneral Draškić, njegov tast moli za intervenciju, odnosno kome treba da se obrati u Beogradu radi njegovog oslobođenja.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Istog dana, u štab Draže Mihailovića stiže i telegram poslat od strane pukovnika Jevrema Simića. Pukovnik Simić (»Drška«) obavještava komandanta JVuO da je od kapetana [[Milana Medića]], zamjenika komandanta Gorske kraljeve garde (tj. Nikole Kalabića), saznao da komandant Beograda JVuO major Aleksandar Mihajlović i dalje održava vezu sa Ilijom Paranosom, potpredsednikom Beogradske opštine i bliskim saradnikom [[Dragomir Dragi Jovanović|Dragog Jovanovića]]:
{{izdvojeni citat|Medić mi javlja:
Saša bio sa njim u mojoj blizini. Došao autom iz Beograda sa Paranosom, pomoćnikom u opštini Dragog Jovanovića, koga pretstavlja kao našeg najjačeg saradnika. Otkuda sad ovo kad ja znam ko je i šta Paranos i kakvi su odnosi između njega i Dragog.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U vreme nešto intenzivnijih sukoba između četnika Draže Mihailovića i snaga nemačkog okupatora u pojedinim delovima Šumadije, naročito u kragujevačkom i mladenovačkom okrugu, od sredine februara do kraja maja 1944, dolazi do jednog naizgled paradoksalnog sastanka. Naime, u prvoj polovini marta 1944. u selu Vranići pokraj Čačka došlo je do sastanka između generala [[Miroslav Trifunović|Miroslava Trifunovića]], istaknutog člana Vrhovne komande JVuO, i predstavnika nemačkog okupatora Šterkera, na kome se razgovaralo o mogućnosti sporazuma između okupatora i četnika Draže Mihailovića u pogledu borbene saradnje protiv NOVJ, što bi podrazumevalo i naoružavanje četnika. Sastanku je prisustvovao i [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u kvislinškoj vladi Milana Nedića.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/325.&lt;/ref&gt;

U izvještaju koji je 10. februara 1944. godine poručnik [[Jovan Pupavac]] (»Hugo«) poslao majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne, kao jedan od razloga za napuštanje [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]], Pupavac pominje i saradnju vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] sa [[Dimitrije Ljotić|Dimitrijem Ljotićem]]. Pupavac, koji je i u depeši od 23. decembra 1943. VK JVuO ukazivao na prisustvo Ljotićevih izaslanika u štabu vojvode Đujića, ali i na činjenicu da je ljudstvo divizije u potpunosti u službi Njemaca,&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt; tvrdi da su ljotićevci veoma aktivni u Dinarskoj diviziji, te da se nalaze pod njemačkom zaštitom, kao i da Đujić ima puno povjerenje u njih:
{{izdvojeni citat|U sastavu Dinarske oblasti, posle dolaska Nemaca, Ljotićevci su postali najaktivniji. Predstavnik njihov je Samodol Krešimir, Ljotićev sekretar za Dalmaciju. U Šibeniku imadu svoju komandu. Njihov je rad isti kao i u Srbiji i dolazi vrlo često do tuče između naših boraca i njih. Pop Đujić sve to tolerira i ako su oni pod komandom njegovom. Popovi kao Ljotićevci postali su vrlo aktivni od dolaska Nemaca, a na žalost ima ih dosta pošto su ih zaštitili Talijani za vreme uprave u Dalmaciji. Pop Đujić ih smatra najvećim saradnicima i oni zajednički rešavaju sve stvari.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]&lt;/ref&gt;}}

&lt;div style=&quot;text-align:center;font-size:85%;&quot;&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt; Ljotic i djujic.png|Dimitrije Ljotić i Momčilo Đujić sa saradnicima u Sloveniji, zima 1944/1945. 
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

Pet dana nakon Pupavčeva izvještaja, sâm Momčilo Đujić (pseudonim »Dal-Dal«) javlja Draži Mihailoviću da je uspostavio kontakt sa Rokom Kalebom, pristalicom Ljotićevog [[ZBOR]]-a iz [[Dalmacije]]. Vojvoda Đujić traži od Mihailovića instrukcije za postupanje u vezi ponude za saradnju koju mu je upućena:
{{izdvojeni citat|Poručio mi je, da želi sa mnom razgovarati po pitanjima koja se tiču sudbine srpskog naroda u ovim krajevima i uspostave veze između đenerala Mihailovića i Nedića i Ljotića. Naglasio je, da je radi toga ovamo poslat od Ljotića i da mora sačekati moj odgovor. Ukoliko smatrate za vajdu pošaljite mi potrebne instrukcije i ovlastite me za ovaj razgovor.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića septembar 1943. — jul 1944, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 84, str. 419.&lt;/ref&gt;}}

Ni sudski kapetan u Dinarskoj diviziji Ilija Jevtić nije bio ništa manje eksplicitniji kada je svojim nadređenim slao informacije o kolaboraciji pripadnika JVuO s okupatorom na teritoriji NDH a koja je nekad pripadala italijanskoj okupacionoj zoni. Kapetan Jevtić piše 20. februara 1944. majoru Slavoljubu Vranješeviću o četničkim odredima u [[Šibenik]]u, kao i u ostalim mjestima u [[Dalmacija|Dalmaciji]]:
{{izdvojeni citat|Četnika ima u Šibeniku. To je posebna grupa četnika, koji imaju vođstvo Ljotićevaca, sem njihovog političkog prestavnika bivšeg narodnog poslanika Slavka Grubišića, lekara, iz Šibenika, koji me je uveravao da je on kao veliki [[Jugosloveni|Jugosloven]] i [[Hrvati|Hrvat]] i dušom i srcem za Dražu Mihailovića. Ova grupa četnika drži Dalmatinsko primorje naravno sa Nemcima, čije su snage minimalne i koji nadoknađuju svoju snagu četnicima. U Splitu u ovo vreme nije bilo četnika odn. četničke komande, mada su četnici i njihove starešine odlazile u taj grad. U Drnišu, Kninu, Gračacu, Zadru, Obrovcu i drugim manjim mestima ima četnika i njihove komande. Četnici stanuju u kasarnama zajedno ili u blizini nemačkih vojnika. Sve se akcije izvode zajednički, ali po naređenju Nemaca i njihovih oficira. Četnici su vodiči i prethodnice. Sem nekoliko sela u svim drugim mestima gde se nalaze Nemci tu se nalaze i četnici. A kada Nemci izvrše zauzimanje kakvog mesta starešine četničke prave sebi reklamu da su to četnici učinili odn. tako se to javlja Vrhovnoj komandi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]&lt;/ref&gt;}}

Na jednom skupu četničke emigracije, decenijama nakon Drugog svjetskog rata (vjerovatno početkom [[1990-e|90-ih]] godina), vojvoda Momčilo Đujić je o generalu Milanu Nediću izjavio sljedeće: „Milan Nedić je spasio više od pola miliona Srba i 80 hiljada djece srpske, koja su uspjela da pobjegnu sa [[Ustaše|ustaškog]] noža. Milan Nedić je imao tešku ulogu, braćo i sestre... Da je mene neko pitao u početku rata: 'Hoćeš sa Milanom Nedićem ili sa Dražom u šumu?' — ja ne bih išao uz Nedića. Ja bih otišao u šumu kod Draže, jer u šumi je bilo lako. Mi smo bili svoji gospodari — puška ti, puška mi! A u Beogradu je trebalo klanjati pred Nijemcima i spašavati Srbiju da je ne raskopaju Bugari, Mađari, Arnauti i ostali neprijatelji... Braćo i sestre, nemojte se varati, to Vam kaže vojvoda Đujić...“ O saradnji Mihailovićevih četnika sa Nedićevom vladom, vojvoda Momčilo Đujić kaže: „Draža je govorio: 'Pošalji svoje kurire u Beograd, u tu ulicu, i u tu kuću...' I u toj kući bio je ministar finansija [[Bogoljub Kujundžić]]{{efn|U prvom sazivu Nedićeve Vlade nacionalnog spasa (od 29. avgusta 1941. do 7. novembra 1942. godine), Bogoljub Kujundžić se nalazio na čelu Ministarstva poljoprivrede i ishrane, da bi od 10. novembra 1942. do kraja okupacije obnašao funkciju ministra pravosuđa.}}, i taj je ministar finansija iz Nedićeve vlade, iz Nedićeve kase slao, i na Ravnu goru i meni na Dinaru, pune vreće novaca: [[Ante Pavelić|Pavelićevih]] kuna, talijanskih lira, bivših [jugoslovenskih — prim.] dinara... Dakle, oni [Mihailović i Nedić — prim.] su radili zajedno, umrli su zajedno, i tako, braćo...“&lt;ref&gt;[https://m.youtube.com/watch?v=hmznK0Z_XX8 YouTube: Vojvoda Momcilo Djujic]&lt;/ref&gt;

Kakvo je raspoloženje vladalo u srpskim kvislinškim redovima vis-à-vis saradnje sa ravnogorcima, Draža Mihailović je informisan u depeši od 13. februara 1944.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt; od strane majora [[Vladimira Komarčevića]] (»Dum-Dum«), komandanta Kolubarskog korpusa:
{{izdvojeni citat|Nedić u Beogradu sazvao sve komandante okružnih straža. Rekao im, sa Dražom pregovori privode se kraju i to će biti u redu. Komandanti se bunili zašto se Ljotićevcima daje sve, a straži ništa. Na ovo Nedić je zaplakao i uspeo da im objasni, zašto to mora tako da bude. Na jednoj večeri u Valjevu, Ljotić se u poverenju žalio svojim prijateljima da Dragi Jovanović pomoću Majsnera i drugih Švaba hoće da uzme vlast od Nedića. Dragi Jovanović uverava Švabe da im organizacija Dražina nije opasna, nego im je Nedić opasniji. On će ih u datom momentu udariti u leđa. Nedića štiti Nojbaher i neće Dragi Jovanović uspeti. Ljotić u Valjevu po završenim predavanjima skupio dobrovoljačke oficire i u poverenju rekao im: »Gospodo, vlast u ruke što čvršće. Dosta smo bili na dnu mora, sad moramo na površinu. Sa ovima se moramo obračunati.« Ovo se odnosi na nas. Dalje je kazao: »Sporazumevaju se sa Nemcima, a sa nama neće. Oni su prema tome osovina, a nas zovu peta kolona. U Beogradu možete nositi firmu Dražinu na grudima, Nemci neće da ih hapse«.}}

Kroz dvije će nedjelje major Komarčević obavijestiti generala Mihailovića i Vrhovnu komandu JVuO i o svojevrsnoj Ljotićevoj ponudi upućenoj četnicima:
{{izdvojeni citat|Po jednom čoveku Ljotić nam poručuje da sa nama neće primirje nego stalan mir i to znači da mi njemu priznamo rad sa okupatorom kao ispravan. Njihova uloga sa Nemcima da bude ravna našoj ulozi sa saveznicima i onda smo ravni. Po ovome trebao bi ovlašćen delegat od Čiče da govori. Podneću detaljan izveštaj. Major Komarčević.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

[[Živorad Vukosavljević]] (pseudonim »Knap«), načelnik štaba Severnih pokrajina JVuO, tj. Komande [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]], na čijem se čelu nalazio general [[Svetomir Đukić]], piše 17. februara 1944. četničkoj Vrhovnoj komandi da se sastao sa Milanom Nedićem (u depeši od prethodnog dana, Vukosavljević za generala Nedića koristi pseudonim »Otac«), kao i sa komandantom SDS generalom Jonićem te tvrdi da su mu oni ponudili svakovrsnu pomoć i saradnju:
{{izdvojeni citat|Izvestio sam opširno o sastanku sa Nedićem i sa komandantom straže Jonjićem. Nedić traži stalnu vezu radi ujedinjenja srpskog fronta i daje sugestije za spasavanje Srba. Davaće obaveštenja i materijalnu pomoć. Veza da bude tajna, Jonjić se potpuno Vama stavlja na raspoloženje bez obzira na Nedića i on traži stalnu vezu a učiniće dosta u materijalnom smislu. Neke stvari mogu samo lično da Vam saopštim. Ostalo je za sada da Vam prenesem njihove želje i dobijem instrukcije. Šteta bi bilo ne iskoristiti ovo što nude.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

General Mihailović (alias »Laz-Laz«) odobrava Vukosavljeviću da se iskoristi veza sa Nedićem i Jonićem, budući da nakon šest dana naređuje:
{{izdvojeni citat|Pitajte Dragoslava Pavlovića, da li je zaista slao jednog čoveka kod oca Srbije. Preko Vukosavljevića treba pumpati oca Srbije a da to ne zna Sveta Đukić. Neka Vukosavljević iskoristi i komandanta straže [Jonića — prim.] i oca Srbije [Nedića].&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 428.&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Miloš Vignjević]] (pseudonim »Azed«), načelnik Štaba Zlatiborskog korpusa JVuO, u depeši od 23. februara 1944. obavještava Vrhovnu komandu:
{{izdvojeni citat|Nedić dodelio Pavlu Đurišiću i Lukačeviću 5 miliona dinara i 5 vagona žita, koje će se prebaciti vozom do Priboja. Opštine dobile naređenja iz Beograda da se prekinu odnosi sa četnicima D.M., tako glasi depeša. Nemački oficir za vezu u Užicama, Sigfrid izjavio jednom našem čoveku da se ovo odnosi samo na jednu jedinicu kod Beograda, a da ovde ostaje po starom. Ovaj korpus nije imao do sada nikakve veze sa okupatorom. Kapetan Vignjević.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Krajem februara 1944. godine, dvije čete iz sastava 1. bataljona [[Četvrta vojvođanska udarna brigada|4. vojvođanske NOU brigade]] pokušale su,  prelazom u [[Mačva|Mačvu]] preko [[Sava|Save]], izvršiti napad na lokalne četničke jedinice i pripadnike kvislinške [[Srpske granične straže]] (SGS). Međutim, usljed jakog otpora četnika i graničara u utvrđenim ogradama i bunkerima, napad je odbijen, dok je gotovo 40 boraca 4. vojvođanske brigade poginulo. Kapetan [[Vojislav Tufegdžić]], komandant Cerskog korpusa JVuO, pretpostavljene je 2. marta izvijestio o ishodu borbe:
{{izdvojeni citat|27 februara o.g. komunisti su ponovo izvršili prelaz u Mačvu kod sela Ravnja. Prelaz je trebao biti izvršen sa jačim snagama, ali je od naših delova i graničara primećen na vreme, te je uspeo samo izvestan deo da se prebaci, jer je još dok su bili na vodi, na njih otvorena jaka vatra iz automatskih oružja, te su im nanešeni veliki gubitci. Sa prebačenom grupom vođena je duža borba, u kojoj je poginulo - izbrojano 42 komunista i 29 zarobljeno, od kojih i dve žene. Ostatak je razbijen i nateran ponovo na reku te su se mnogi još i podavili. Zarobljeni komunisti su odmah na licu mesta pobijeni. Naši delovi nisu imali gubitaka u opšte, dok je poginulo 2—3 graničara i njihov komandant poručnik Bogić, inače odličan oficir iz naše organizacije. Nemci i dobrovoljci iz Šapca u opšte nisu krenuli u ovu borbu. Tako su komunisti i ovog puta dobili dobru lekciju i baš na terenu gde su mislili da imaju svojih pristalica.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_85.htm Izveštaj komandanta Cerskog korpusa od 2. marta 1944. o borbama protiv delova 4. vojvođanske brigade kod s. Ravnje]&lt;/ref&gt;}}

Nekoliko sedmicâ ranije, i major [[Dragoslav Račić]] (pseudonim »Jo-Jo«), komandant Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, izvještava o prebacivanju mačvanskih partizana iz [[Semberija|Semberije]] u [[Zapadna Srbija|zapadnu Srbiju]]: 
{{izdvojeni citat|Noću između 8/9 -II- prebacile su se jače komunističke snage iz Semberije u Mačvu kod sela Badovinaca. Sa letećim brigadama krećem za Mačvu. Žandarmerija [tj. SDS — prim.] se već bori. Naredite Komarčeviću da prikupi sve snage i bude spreman za pokret. Svakoga dana javljaću situaciju.&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}
 
O spremnosti kvislinških struktura na saradnju sa Mihailovićevim četnicima svjedoči i tekst Božidara Nedića, brata generala Milana Nedića, objavljen 24. marta 1944. godine u listu ''Novo vreme'', u kom se ističe jasan i nedvosmislen zaključak:
{{izdvojeni citat|Kažite svakom ko vam kaže da ima još nedićevaca, dražinovaca, ljotićevaca da je to laž, jer od danas ima samo Srba, s jedne, i komunista, s druge strane.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/326.&lt;/ref&gt;}}

U sličnom je tonu i general Milan Nedić poručivao srpskoj javnosti da napravi izbor između dvije strane. U tekstu pod naslovom “Glas Srbije”, objavljenom u listu „Srpski narod“ 8. aprila 1944. godine, on piše: 
{{izdvojeni citat|Grokću puške, štepuju mitraljezi, trešte bombe, gruvaju topovi. To je odgovor Srbije [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]]u, [[Winston Churchill|Čerčil]]u, [[Dušan Simović|Dušanu Simoviću]] i svima i starim i novopečenim crvenjacima. […] Na oružje, Srbi, svi složno protivu crvenih dušmana. […] Neka svima budu primer udružene srpske oružane snage, koje se bratski, rame uz rame bore u [[Ibarska dolina|Ibarskoj dolini]]. Gorko se srpski demon [[Josip Broz Tito|Tito]] prevario u računu. Padaju njegovi partizansko-oslobodilački redovi. Kose srpski mitraljezi njegove partizane i partizanke kao snoplje. […] Kao brat do brata bore se tu divovski jedan pored drugog srpski dobrovoljci, srpski stražari i srpski četnici.&lt;ref&gt;Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 387.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

Kapetan [[Predrag Raković]], komandant Drugog ravnogorskog korpusa JVuO, sastao se 21. marta 1944. sa [[Obersturmführer|obersturmführerom]] [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom, kapetan Raković je okupacionom oficiru pružio „sigurne (pisane) garantije da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak“ ili sabotaže protiv Nijemaca, kao i da, što se jedinicâ JVuO tiče, na [[Područje Vojnog zapovednika Srbije|području Vojnog zapovednika Srbije]] i dalje važi primirje između četnika i okupatora. Pored toga, Raković je izrazio i „spremnost za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, uključujući tu i borbu „na drugim evropskim frontovima“. Sa svoje strane, obersturmführer Biermann je Rakovića, glede snabdijevanja četničkih trupa na frontu prema partizanima, uputio na lokalne postaje kvislinške policije (tj. Srpske državne straže):
{{izdvojeni citat|Hiljadu četnika, koji se pominju u poslednjem dopisu (od 21. III), krenuće ovih dana. R.[aković] moli da stalno dobija vagone za prevoz već pripremljenih namirnica za četnike u borbi, i to od Čačka do odredišne stanice. Gospodin major Nisen (FK 610) naknadno će mu saopštiti da se u vezi s tim obrati potpukovniku Milovanoviću iz Okružnog pol.[icijskog] načelstva u Užicu, koji raspolaže tovarnim prostorom za četničke jedinice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;An präzisen macht Rakovic neuerlich im Auftrag von DM folgende: &lt;/br&gt; 1.) Sichere (schriftliche) Garantie, dass die geringsten Absichten bestehen, einen allgemeinen Aufstand zu planen oder Sabotagemassnahmen durchzuführen. &lt;/br&gt; 2.) Waffenstillstand im Territorium Serbien. &lt;/br&gt; 3.) Bereitschaft zur Bekämpfung der Kommunisten gegen Überlassung von Munition, auch ausserhalb Serbiens. &lt;/br&gt; 4.) Wunsch für eine Konferenz zwischen einem deutschen Bevollmächtigten und General Trifunovic. &lt;/br&gt; Dazu habe er in den letzten Tagen wiederholt auf funkentelegrafischem Wege den Auftrag von DM erhalten. Die im letzten Schreiben (21.3.) erwählten 1000 Cetniks würden in diesen Tagen abmarschieren. R. bat, laufend Waggons für bereitgehaltene Nahrungsmittel für die kämpfenden Cetniks ab Cacak bis zum Zielbahnhof zu erhalten. Nach Rücksprache mit Herrn Major Niessen (FK 610) wird ihm mitgeteilt, dass er sich dieserhalb an Oberstltn. Milovanovic von der Pol.Kreisstelle Uzice wenden müsse, der über den Frachtraum für Cetnikeinheiten verfüge. Rakovic teilt ferner mit, dass im DM–Hauptquartier über die Fortschritte der Russen an der Ostfront Besorgnis bestünde. Die Cetniks stünden auch für den Kampf gegen den Kommunismus an anderen europäischen Fronten bereit.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]&lt;/ref&gt;|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa Sicherheitdiensta u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom Predragom Rakovićem, komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}}

Tokom 1944, pripadnici 2. gvozdenog puka SDS pod komandom pukovnika [[Radovana Kusovca]] i pripadnici okružnog odreda SDS iz [[Leskovac|Leskovca]] pod komandom majora [[Aleksandra Stikića]] bili su nosioci terora nad stanovništvom [[Južna Srbija|južne Srbije]] koje je bilo naklonjeno partizanima. 2. gvozdeni puk je brojao oko 300 ljudi i imao je zadatak da vrši obezbeđivanje željezničke pruge [[Beograd]]—[[Solun]] u cilju sprečavanja partizana da vrše diverzije. Pod neposrednom komandom majora Stikića i kapetana [[Mihajla Zotovića]], puk je vršio upade u veći broj sela između Leskovca i [[Doljevac|Doljevca]]. Prilikom tih akcija počinjeni su razni zločini nad nenaoružanim meštanima za koje se sumnjalo da pomažu [[NOP]]. Kapetan Zotović je prednjačio u ovim zločinima, uzevši neposrednog učešća u ubijanju. U istrazi 1945. godine, podatke o nastanku ove formacije pružio je [[Dragutin Keserović]] (koji se tim povodom sastao sa pukovnikom Kusovcem), jedan od najistaknutijih komandanata JVuO u Srbiji:
 
{{izdvojeni citat|Marta 1944. dobio sam naređenje od Draže u kome mi naređuje da pomognem pukovnika Kusovca u formiranju 2. gvozdenog puka na terenu Prokuplja, tj. da mu stavim [na raspolaganje] potreban broj obveznika sa teritorije Toplice. Marta meseca došao je Kusovac kod mene u civilnom odelu u blizini Kuršumlijske banje kuda sam prolazio idući ka Rači. Pokazao mi je punomoćje D. M. datirano februara ili marta meseca, u kome ga Draža ovlašćuje da formira II gvozdeni Nedićev puk na teritoriji Prokuplja. U punomoćju je naznačeno da treba da se obrati meni da mu dozvolim da vrbuje potreban broj ljudi na teritoriji Toplice. U razgovoru sam mu saopštio da nemam ništa protiv toga da on formira, odnosno popuni, Gvozdeni puk na mojoj teritoriji i da mu neću praviti u tom pogledu nikakve smetnje. Gvozdeni puk formiran je kao Nedićeva jedinica, ali je bio u stvari pod komandom Dražinom. Ljudstvo je dao Draža, a oružje i opremu Nedić.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2014, стр. 418.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 317-318.&lt;/ref&gt;|Pukovnik [[Dragutin Keserović]]}}

11. aprila 1944. godine Nojbaher je razgovarao sa generalom Hansom Felberom, a potom i sa Nedićem, o odnosu prema prema četnicima Draže Mihailovića. Nakon razgovora Felber je 12. aprila izvestio Komandu Vermahta:

{{izdvojeni citat|U jučerašnjem razgovoru ministar-predsednik Nedić je saopštio gospodinu poslaniku Nojbaheru o dosadašnjem toku njegovih 'pregovora' sa Dražom Mihailovićem sledeće:

# Nedić je poručio D. M. da je nacionalno jedinstvo pred komunističkom opasnošću životna potreba svih Srba. 
# Pretpostavka za saradnju je da odredi D. M. potpuno obustave sve akcije ne samo protiv Nemaca već i protiv Nedićevih vlasti. 
# Najbolje bi bilo kad bi D. M. napustio zemlju, ali Nedić je saglasan da i dalje trpi njegov (Dražin) boravak u šumi, kao i brojno ograničenu gardu, za čije bi se izdržavanje sam Nedić brinuo. 
# Tajne pregovore, bez znanja nemačkih službenih mesta, on (Nedić) odbija. Svi njegovi predlozi bili bi dati pod uslovom da Nemci na njih pristanu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_62.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=464&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000460—000461.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;I. In der gestrigen Besprechung teilte Ministerpräsident Nedić Herrn Gesandten Neubacher über den bisherigen Verlauf seiner &quot;Verhandlungen&quot; mit DM folgendes mit: &lt;br /&gt; 1) Nedić hat DM sagen lassen, die nationale Einigkeit sei angesichts der kommunistischen Gefahr ein auch von Nedić anerkanntes Erfordernis. &lt;br /&gt; 2) Voraussetzung für ein Zusammengehen sei die vollkommene Einstellung jeder Opposition nicht nur gegen die deutsche Wehrmacht, sondern vor allem auch gegen die serbischen Behörden, sowie die Unterlassung jeglicher selbständigen Aktionen gegenüber der Bevölkerung. &lt;br /&gt; 3) Am besten wäre es, wenn DM das Land verlassen würde. Nedić sei aber bereit, einen weiteren Aufenthalt im Walde zu dulden, desgleichen eine beschränkte Garde, für deren Unterhalt er auch aufkommen würde. Das Gros hätte er zu entlassen und auf die Felder zu schicken. &lt;br /&gt; 4) Geheime Verhandlungen ohne Wissen der deutschen Dienststellen lehne er ab. Alle seine Vorschläge trügen den Vorbehalt der deutschen Zustimmung.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U proljeće 1944. godine, Nijemci, Nedić i Ljotić su pomogli [[Pavle Đurišić|Pavlu Đurišiću]] pri stvaranju [[Crnogorski dobrovoljački korpus|Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa]], čije su jedinice prvi put upotrijebljene u [[Sandžak]]u, a kasnije po cijeloj [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. Tada je iz [[Kruševac|Kruševca]] u Sandžak poslan II bataljon Petog puka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]] pod komandom kapetana I klase Vojislava Najdanovića sa 893 dobrovoljca kako bi pomogao Đurišiću,&lt;ref&gt;Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 280.&lt;/ref&gt; a [[Mihailo Olćan]], bivši ministar narodne privrede u Nedićevoj vladi i Ljotićev bliski drug, došao je s ovim bataljonom u Sandžak kao oficir za vezu između Đurišića i Nedića. Neko vrijeme je kao oficir za vezu služio i novinar [[Ratko Parežanin]]. Aprila 1944. godine je i Peti puk SDK (oko 600 ljudi), zajedno sa Đurišićevim četnicima, učestvovao u [[Operacija Frühlingserwachen (1944)|operaciji »Frühlingserwachen«]].&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&amp;rec=314&amp;roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Fernschreiben An 181.Inf.Div. &lt;/br&gt; Betr.: Unternehmen &quot;Frühlingserwachen&quot;. &lt;/br&gt; 1.) Nachstehende Plannung des Major Djurisic für Durchführung des Unternehmens &quot;Frühlingserwachen&quot; zur Kenntnis: &lt;/br&gt; Erste Kampfgruppe 700 Mann aus NO Richtung über Raum 5 km S Bijelopolje nach Mojkovac (16 km NNO Kolasin). &lt;/br&gt; Zweite Kampfgruppe 1200 Mann unter Führung Stab Djurisic von Brodarevo über Sahovici nach Mojkovac – Kolasin. &lt;/br&gt; Dritte Kampfgruppe 1000 Mann von Mitte Strasse Pljevlja – Prijepolje Richtung Mojkovac. &lt;/br&gt; Vierte Kampfgruppe 1500 Mann von Pljevlja Richtung Mojkovac. Mojkovac soll in 2 Tagen erreicht werden. Anschliessend Abdrehen der Masse in den Raum W Tara NW Kolasin – Mojkovac. &lt;/br&gt; Deutsche Kräfte: 1 verst.mot.Kp. stösst von Brodarevo bis Bijelopolje. &lt;/br&gt; 1 verst.mot.Kp. von Pljevlja bis Taraübergang 22SW Pljevlja SFK–Btl. 600 Mann folgt deutschen Kräften nach Bijelopolje, dann Abdrehen nach Mojkovac. &lt;/br&gt; Miliz Brodarevo 700 Mann säubert eigenen Raum und stösst von Brodarevo nach SSW. &lt;/br&gt; Angriffsbeginn: 10.4.44. &lt;/br&gt; 2.) 181.Inf.Div stellt entsprechende Unterrichtung der Cetnikgruppe Süd (Major Lasic und Bukatonovic in Podgorica) sowie der Gruppe Niksic sicher. &lt;/br&gt; Absichten für Beteiligung an den Unternehmen sind Gen.Kdo.XII.Geb.A.K. zu melden.&quot;}})&lt;/ref&gt; Crnogorski dobrovoljački korpus (CDK) dijelom su sačinjavale bivše Đurišićeve trupe koje su Nijemci [[Razoružanje četnika|pustili iz zarobljeništva]], ali većinom je bila riječ o četnicima, koji su pod imenom »nacionalnih snaga« ostali u Crnoj Gori. Što se tiče organizacije, formalne lojalnosti, komandnih kanala i opskrbe, Đurišićeve snage su bile dio kvislinških trupâ koje su organizirali i izdržavali Nijemci, ali tijesno povezane sa Ljotićevim Srpskim dobrovoljačkim korpusom (SDK). Usprkos svemu tome, Đurišić, pa tako i njegove trupe, nastavile su sa svojom prvotnom odanošću Draži Mihailoviću i njegovoj organizaciji.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]&lt;/ref&gt; CDK je imao oko 5.000 pripadnika. General Nedić je Đurišića tada unaprijedio u čin potpukovnika. Prethodno, u isti čin ga je unaprijedio i [[Petar II Karađorđević|kralj Petar II]], i to na Mihailovićev prijedlog.&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472.&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Nemci su naoružali 5. 649 crnogorskih dobrovoljaca, ali je [[Adolf Hitler|Firer]] zabranio, da se oni stave pod zajedničku komandu Srpskog dobrovoljačkog korpusa.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}}

[[Ratko Parežanin]], kao jedan od ljudi koji je 1935. skupa sa Dimitrijem Ljotićem utemeljio JNP Zbor, bio je za vrijeme okupacije na poziciji šefa Vaspitnog odseka SDK. Nakon rata, Parežanin je posvjedočio koliko je savez Đurišić—Nedić—Ljotić bio čvrst, kao i kakva je bila njegova uloga u održavanju veze između četnika Pavla Đurišića i kvislinške vlade u Beogradu:
{{izdvojeni citat|Od dolaska 2. bataljona 5. puka Srpskog dobrovoljačkog korpusa u Sandžak kod vojvode Pavla Đurišića — februara 1944. godine — dobrovoljci su bili u stalnim vezama sa četničkim odredima Crne Gore i Sandžaka. Iz dana u dan te veze su se pojačavale. Posle kraćeg vremena došlo je i do formalnog ujedinjavanja naših jedinica... U to vreme od strane Nedića naimenovan je Đurišić za pomoćnika Koste Mušickog, komandanta SDK i unapređen u čin potpukovnika... Od starijih najpre je bio Mihailo Olćan veza sa Pavlom i njegovim četnicima. Docnije sam ja pridodat Olćanu sa nekoliko mlađih drugova. Kad je Olćan napustio ovo mesto, Ljotić je preporučio Nediću da me postavi za vezu između Nedićeve Srbije i četnika Crne Gore i Sandžaka. Nedić je prihvatio ovaj predlog i odredio me pismenim aktom za neku vrstu „zamenika” kod vojvode Đurišića.&lt;ref&gt;[https://www.antenam.net/istorija/362442-jesen-cetnika-u-crnoj-gori-1944 Vladimir Jovanović: Jesen četnika – u Crnoj Gori 1944. (Antena M)]&lt;/ref&gt;}}

Parežanin dopisuje: „U poslednje vreme Pavle Đurišić je imao svoju stalnu delegaciju u štabu SDK. Njen je zadatak bio održavanje veze sa dobrovoljcima i snabdevanje četničkih jedinica u Sandžaku od strane Nedićeve vlade (oružje, odeća, obuća, pa i novac).”

U kvislinškim [[mediji]]ma u Srbiji tog vremena, kao pozitivan primjer upravo se izdvajala saradnja jedinicâ vlade Milana Nedića i snagâ pod komandom Pavla Đurišića. U prvoj polovini maja 1944. Đurišić je otputovao za Beograd, gdje se sastao sa Nedićem, [[Hermann Neubacher|Hermannom Neubacherom]] i [[Maximilian von Weichs|Maximilianom von Weichsom]], komandantom Jugoistoka, a postavljen je i za pomoćnika komandanta SDK generala [[Koste Mušickog]].&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_161.htm Izveštaj komandanta Vučedolske brigade od 22. maja 1944. Komandi operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine i Komandi Trebinjskog korpusa o teškoj situaciji kod četničkih jedinica u Crnoj Gori]&lt;/ref&gt; Pavle Đurišić se tada srio i sa Mihailom Olćanom, u tom periodu političkim komesarom SDK.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|title=Mihailo Olćan|last=|first=|date=|website=|publisher=Zanimljiva istorija|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923112219/https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|archive-date=23. 09. 2021|dead-url=|access-date=}}&lt;/ref&gt; U „Novom vremenu“, u broju od 21. i 22. maja 1944 (u tekstu naslovljenom “Crna Gora zahteva slogu svih Srba”), objavljena je fotografija Olćana i Đurišića. Major Pavle Đurišić je tom prilikom obećao: „Jedno mogu da garantujem a to je da ću očistiti od komunista krajeve Sandžaka i Crne Gore.”&lt;ref&gt;[https://www.antenam.net/drustvo/religija/296066-novi-cetnicki-parastos-micovic-i-ostojic-krivotvore-istoriju-sada-na-krnovu Vladimir Jovanović — Novi četnički parastos: Mićović i Ostojić krivotvore istoriju, sada na Krnovu]&lt;/ref&gt; 13. jula 1944. godine, [[Radio Beograd]] je pohvalio Đurišića za službu [[Sile Osovine|silama Osovine]].{{sfn|Maclean|1957|p=210.}} Prethodno, list „Novo vreme“ u broju od 12. juna 1944. prenosi riječi generala Milana Nedića: 
{{izdvojeni citat|Moje staro vojničko srce zadrhtalo je kada sam čuo za podvige junačkih četa sokola Pavla Đurišića, kada su počele da stižu vesti da uz moje oružane odrede bratski pristupaju u borbu protiv srpskih dušmana i ostali srpski nacionalni borci.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/329.&lt;/ref&gt;}}
[[File:Vojvoda Pavle Đurišić u Beogradu, s nemačkim oficirom u nemačkom automobilu ispred zgrade Narodne skupštine.jpg|thumb|Prilikom posjete [[Beograd]]u maja 1944. godine, komandant crnogorskih četnika [[Pavle Đurišić]] (na zadnjem sjedištu, u sredini) otvoreno se stavlja u službu okupacionih i kvislinških vlasti u Srbiji. Fotografija je načinjena ispred zdanja [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]].]]

O kontaktima potpukovnika Đurišića s Nedićem, Nijemcima i ljotićevcima u Beogradu, obaviješten je bio i general Dragoljub Mihailović, i to od strane majora [[Aleksandra Mihajlovića Vilija]], komandanta beogradskih ravnogoraca. Naime, 20. maja 1944. godine, major Mihajlović piše: „Iz redova SDK predviđa se formiranje jedne crnogorske jedinice. Naziv, jačina i sastav za sada nepoznati”.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 277, reg. br. 6/1.&lt;/ref&gt; U drugom radiogramu poslatom tog dana, major Mihajlović prenosi VK JVuO dodatne informacije:
{{izdvojeni citat|Kako saznajemo major Pavle Đurišić nalazi se u Beogradu, gde je primljen od strane Nedića. Saznaje se da mu je odobreno formiranje odreda od 7.000 ljudi. Dobio je 10.000 metara platna i dva kamiona. Formiranje i opremu odobrili Nemci.&lt;ref&gt;AVII, ČA, K—277, reg. br. 6/1.&lt;/ref&gt;}}

Svjestan da bi ovakvo Đurišićevo javno istupanje moglo prouzročiti veliku političku štetu JVuO, kako u zemlji tako i u inostranstvu, general Mihailović je 24. maja poslao depešu majoru [[Vojislav Lukačević|Vojislavu Lukačeviću]] (pseudonim »Ram-Ram«), kojom ga upozorava:
{{izdvojeni citat|U »Novom Vremenu« od 21. i 22. maja, izašla je Pavlova slika sa ministrom Olćanom, kao i Pavlova izjava Vremenu. Hitno smo ovo demantovali preko demokratske Jugoslavije. Pavlu preporučujem da nam ne pravi ovakve nezgode jer posle toga dolaze otvoreni napadi preko Londona, koje nam škodi u narodu.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Po povratku iz Beograda, potpukovnik Đurišić preduzima užurbane pripreme za formiranje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa. Procijenivši da CDK može mobilisati 5.649 ljudi, Đurišić u pismu od 12. juna moli generala Nedića da razliku preko 5.000 uvaži.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Beograd, Četnička arhiva, CG—X—444, Pismo Pavla Đurišića Milanu Nediću od 12. juna 1944.&lt;/ref&gt; Na temelju razgovora u Beogradu, Đurišić je za CDK sačinio prijedlog budžeta, koji je početkom juna dostavio Nediću. U njemu se za period od 1. juna do 31. decembra 1944. godine, na ime redovnih i ličnih, materijalnih i vanrednih izdataka, traži 289,976.800 [[dinar]]a. Prijedlogom budžeta nijesu predviđena sredstva za nabavku oružja, odjeće i posteljine, budući da su to obećale obezbijediti njemačke okupacione snage.&lt;ref&gt;AVII, ČA, CG—X—444, Predlog budžeta za CDK.&lt;/ref&gt; Iz Đurišićeva pisma Nediću se doznaje da je već oko 20. maja za Beograd poslana tročlana delegacija u sastavu: Dušan Arsović, načelnik Đurišićevog štaba, Veljko Tomović, Đurišićev ađutant, kao i potporučnik Hojs, njemački oficir za vezu&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=174&amp;rec=313&amp;roll=488 NARA, T313, Roll 488, frame no. 000171.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Lt.Heuß, Verbindungsoffizier zu major Lukacevic, wird bis auf weiteres zu Cetnik–Führer Djurisic abgestellt. Rgt.Pfeiffer stellt geiegneten Vertreter für Heuß für begrenzte Zeit.&quot;}})&lt;/ref&gt; pri Đurišićevom štabu. Delegacija se vratila početkom juna sa pozitivnim vijestima za komandanta četnika u Crnoj Gori i Sandžaku. Naime, Milan Nedić je po Arsoviću obavijestio Pavla Đurišića da mu je, u cilju opremanja CDK, uputio deset vagona [[Žito|žita]] (od čega pet za potrebe vojske), zatim tri vagona ratne opreme (oko 3.000 pušaka, 150 automata, oko 80 teških mitraljeza, 38 minobacača, šest topova, 2.000 pari cipela, 300 litara nafte, odjeća), kao i 20 kamiona koji će svu opremu iz [[Raška|Raške]] prebaciti do Đurišićevog štaba u [[Prijepolje|Prijepolju]]. General Nedić je takođe odobrio i kredit od pet miliona dinara, namijenjen za područje [[Stara Crna Gora|stare Crne Gore]].&lt;ref&gt;Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472—474.&lt;/ref&gt;

Pored Đurišića, general Milan Nedić je pokušavao od okupatora obezbijediti izvor snabdijevanja i za potpukovnika [[Đorđije Lašić|Đorđija Lašića]], jednog od četničkih komandanata u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]]. U izvještaju Komande Jugoistoka od 6. maja 1944. godine (samo dan nakon pogibije Đorđija Lašića u [[Savezničko bombardovanje Podgorice|savezničkom bombardovanju Podgorice]]), navodi se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Predsjednik srpske vlade Nedić nekoliko puta dolazio radi snabdijevanja majora Lašića [Đorđe] sa 20-30 mitraljeza i 1000 kompleta italijanske opreme; rečeno mu je da se Lašić obrati direktno Feldkomandanturi 1040; Feldkomandantura će ispitati da li je Lašić pouzdan i voljan za borbu na strani Wehrmachta; ukoliko jeste, Feldkomandantura će ga snabdijeti u okviru svojih mogućnosti, a naročito mitraljezima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=695&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000691.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der serb. Ministerpräsident Nedic wurde schon des öfteren hier wegen Unterstützung des Major Lasic Djordje aus Podgorica im Kampfe gegen die Kommunisten vorstellig. Insbesondere bittet er um Zuteilung von 20 – 30 MG und insgesamt 1000 komplette Ausrüstungen aus italienischen Beutebeständen. Der Ministerpräsident wurde gebeten, den Major Lasic Djordje an die F.K.1040 zu verweisen. Es ist zu prüfen, ob die Leute des Major Lasic Djordje zuverlässig und einsatzbereit an Seite der deutschen Wehrmacht kämpfen. Bei positivem Ergebnis ist der Major Lasic Djordje im Rahmen der bisherigen Unterstützung nationaler Verbände nach fen vorhandenen Mitteln, insbesonders mit MG, zu unterstützen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Opunomoćeni komandant Jugoistoka za Feldkomandanturu 1040, Crna Gora (6. maj 1944.)}}

Krajem aprila 1944. u selu Trbušanima pokraj Čačka ponovo je došlo do sastanka četnika Draže Mihailovića sa Milanom Aćimovićem i nemačkim predstavnikom Šterkerom. Izaslanici Draže Mihailovića na ovom sastanku su, sem generala Trifunovića, bili dr [[Živko Topalović]] i kapetan [[Predrag Raković]]. Na sastanku su četnički predstavnici podneli zahteve o potrebi u oružju i municiji.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/327.&lt;/ref&gt;

Tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]], ravnogorske snage su se borile zajedno sa njemačkim, bugarskim i kvislinškim snagama ([[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Ruski zaštitni korpus|RZK]]) protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ. U publikaciji ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', izdatoj u emigraciji, pristalica Ljotićeva [[ZBOR]]-a [[Borivoje Karapandžić]] navodi poimence ljotićevske, nedićevske i četničke komandante koji su se nalazili na čelu odredâ raspoređenih u jugozapadnoj Srbiji, kako bi pokušali zaustaviti ofanzivu snagâ NOVJ:
{{izdvojeni citat|Komunističke divizije izvršile su snažan pokušaj forsiranja reke Ibra. Njima su se suprotstavile sledeće nacionalne snage: IV puk Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa (Komandant major Voja Dimitrijević), II puk SDK (Komandant major Marisav Petrović), Drugi bataljon I puka SDK (Komandant kapetan Mijat Bardak), Prvi bataljon III puka SDK (Komandant kapetan Mladen Štaljanić), Javorski Korpus (Komandant major Radomir Cvetić), Prvi Ravnogorski korpus (Komandant poručnik Zvonko Vučković), Drugi Ravnogorski korpus (Komandant kapetan Predrag Raković), Kosovski korpus (Komandant kapetan Žika Marković) i jedinice Srpske državne straže pod komandom potpukovnika Dragutina Redića, Komandanta SDS Oblasti kraljevačke. Borbom je rukovodio zajednički Operativni štab, na čijem je čelu stajao Načelnik štaba Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa potpukovnik Radoslav Tatalović.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 261—262.&lt;/ref&gt;}}

U knjizi “Moja misija u Crnoj Gori”, Ratko Parežanin potvrđuje Karapandžićeve navode o zajedničkoj borbi Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca u vrijeme izvođenja »Titove ofanzive prema Ibru«:
{{izdvojeni citat|U Srbiji se, naročito u poslednje vreme, radilo mnogo na objedinjavanju četnika i dobrovoljaca, ali sve je išlo nekako mučno i sporo. Bilo je s vremena na vreme saradnje i međusobnog pomaganja na terenu, pojedinačno, ali je na drugim mestima opet dolazilo do razmirica pa i do sukoba. Nade za jedinstvo bile su naročito oživele prilikom Titove ofanzive prema Ibru. Tada smo se zajednički borili sa četnicima na raznim sektorima. Lično sam gledao veće četničke jedinice gde se zajednički bore sa dobrovoljcima — oko [[Kraljevo|Kraljeva]] i [[Čačak|Čačka]] — sreo sam se jednom prilikom i sa Zvonkom Vučkovićem. Tada su se Marisav Petrović, Vlado Lenac i Zvonko zajedno i slikali. Naši su u ovo vreme sve činili da se četnicima pomaže i direktno u borbama i u pozadini... '''Verovali smo da će ovo bratstvo u oružju i zajednički prolivenoj krvi mnogo štošta iz nesrećne bliske prošlosti prekriti velom zaborava i da će nam omogućiti bratsku saradnju i borbu u odbrani od najvećeg protivnika, komunizma'''... Ljotić je u tom pogledu bio neumoran. Slao je kurire i posrednike do Draže Mihajlovića i zalagao se stalno za izmirenje i jedinstveni front. Nastojao je na razne načine da dođe u neposredan kontakt sa Dražom. Između Ljotića i Nedića postojala je puna saglasnost.&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Моја мисија у Црној Гори, Нова Искра, Минхен, 1974, стр. 8—9.&lt;/ref&gt;}}

[[Radosav Grujičić]] (pseudonim »Radovan«), inspektor [[Specijalne policije]] [[Uprave grada Beograda]], javlja 27. marta 1944. Draži Mihailoviću (»Br. 88«) da je dva dana ranije u [[Užice|Užicu]] primio znatnu količinu oružja od okupatora, i to preko 144 hiljade metaka, 400 mina za minobacače i 400 granata za topove kalibra 45&amp;nbsp;mm.&lt;ref&gt;AVII, ČA, kut. 18, reg. br. 10/7—2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji 1943—1944, Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 356.&lt;/ref&gt;  Grujičić obavještava Mihailovića i o položajima koje prema snagama NOVJ zauzimaju četnici, kvislinzi i okupatori u jugozapadnoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Za sada u okolini Ivanjice nalaze se sledeće snage: Cvetić i Marković na liniji Mučanj — Kušiće, jedan bataljon bugara Katići, jedan bataljon bugara Prilike plus 4 tenka, puk dobrovoljaca dve čete rusa i 4 tenka, Ivanjica tri bataljona bugara i dve čete nemaca koji su ovog momenta stigli.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_100.htm Izveštaj obaveštajca Radovana od 27. marta 1944. Draži Mihailoviću o dobijenoj municiji od okupatora u Užicu]&lt;/ref&gt;}}

General Dragoljub Mihailović (alias »88«) istog dana naređuje kapetanu Miloradu Mitiću (»Ratibor«), komandantu iz zapadne Srbije, koordinaciju borbenih manevara sa Nijemcima, Bugarima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|Vrlo dobro je što su prešli u napad SDS. B.[ugari] N.[emci] Naše jedinice stalno vrše napade. Ovo je zgodna prilika da se uništi ova komunistička grupa, samo jedinice N. SDS. LJ.[otićevci] B. treba da napadaju, a ne da se brane. Mi ćemo još prikupiti snaga, koje će takođe preduzeti napade. [...] Inače svima ostalim našim jedinicama, koje su sada u dodiru sa komunistima, naređeno je da najenergičnije napadaju, i da komunistima nedaju mira. Za municiju se i dalje starajte... Morate voditi računa da nedolazi do intimnijeg dodira naših snaga i onih drugih, jer bi to bilo nezgodno. Naši će biti aktivni i bez toga.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_101.htm Pismo Draže Mihailovića od 27. marta 1944. kapetanu Miloradu Mitiću o saradnji četnika i okupatora u borbama protiv NOVJ u jugozapadnoj Srbiji]&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju od 8. aprila 1944. koji je kapetan [[Živojin Marković]], komandant 2. kosovskog korpusa JVuO, poslao Mihailoviću u kome ga obavještava o stanju četničkih organizacija na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]], pored ostalog, piše: 
{{izdvojeni citat|Pojedini korpusi učestvuju u zajednici sa okupatorom i sa satelitima u borbi protiv partizana. Po onome gde je pretežnija opasnost od partizana kao što je bio slučaj u Ibru, gde su se našli, na jednoj liniji jednovremeno Ljotićevci, Nedićevci, Arnautska Šuc policija, Bugari, Nemci i Javorski korpus (major Cvetić). To ima psiholoških reperkusija na narod. Treba, po mom mišljenju, raditi da se Nemci, Ljotićevci, Arnauti i drugi nađu u prvim linijama, a ne naši redovi... Cvetićevi vojnici slobodno šetaju po Raškoj i Ibarskom dolinom, a okupator to gleda.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 101, reg. br. 10/3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_256.htm Obaveštenje brigadira Armstronga od 8. aprila 1944. Draži Mihailoviću o poruci generala Padžeta da četnički komandanti sarađuju sa Nemcima i opasnosti da članovi britanske misije kod četnika padnu u ruke Nemaca]&lt;/ref&gt;}}
[[File:Faksimil izveštaja pukovnika Jevrema Simića Drške od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću.jpg|thumb|Faksimil izveštaja pukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića Drške]] od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću.]]

Pukovnik Jevrem Simić dostavio je pismom od 18. aprila 1944. generalu Draži Mihailoviću informacije o borbenom rasporedu snagâ JVuO, SDK, SDS i njemačkog Wehrmachta u jugozapadnoj Srbiji, naspram jedinicâ [[NOV i POJ]] koje ih napadaju:
{{izdvojeni citat|Raspored Nemačko-satelističkih snaga je:

Krdžaliski [dobrovoljački — prim.] drugi puk pod komandom Marisava [Petrovića] u Čajetini, a jedan bataljon je 17 ovog meseca otišao iz Bele reke verovatno ka Katićima.

Nemci: 4.000 sa nešto lakih topova, na prostoru Čajetina — Palisad — Kraljeve vode — Kokin Brod.

Bugari: Na utvrđenoj Borovoj glavi ovu ojačavaju i ima ih 1.500.

S.D.S.: Njih 230 u utvrđenjima sela Rožanstvo.

Marković: 360 ljudi zatvara Visoku. Odredi su istureni na Okruglici.

Kondor: sa 1340 ljudi na liniji Klekovo — Ljubiš — Sirogojne. Grupno zatvara sve pravce sa rezervom spremnom za udar.

Kalait: jedan bataljon sa 80 Nemaca u Štitkovu, a dve čete na Pavlovića Brodu. Sam Kalait sa ostalim odredima je sa Pavlom.

Cvetić: sa njim veze nemam.

Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.

U toku 17 ovog meseca Marković je do 11 časova vodio borbu sa crvenima napadnut od tri njegove kolone. Posle borbe od tri sata gde je dolazilo i do borbe prsa u prsa, povukao je se. Crveni su zauzeli Katiće, Maću, Vodice, Šarenik i tu se zadržali.

Rezultat: Marković ima 6 mrtvih i 4 ranjena. Nađeno je 21 mrtvih kod crvenih.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]&lt;/ref&gt;}}

Potpukovnik [[Radoslav Tatalović]], načelnik štaba Srpskog dobrovoljačkog korpusa, 18. aprila 1944. podnosi izvještaj generalu [[Hans Felber|Hansu Felberu]] (od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka; okupirana Srbija spadala je u njegovu zonu odgovornosti) u kome izražava zadovoljstvo saradnjom sa Javorskim korpusom JVuO pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]:
{{izdvojeni citat|Saradnja sa četničkom grupom Cvetić je veoma dobra.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=255&amp;broj=811 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000807.] ({{jez-njem|&quot;Die Zusammenarbeit mit der Cetnikgruppe Cvetic ist sehr gut.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;|Zapisi o obilasku Vojnog zapovjednika Jugoistoka [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|operacije Kammerjäger]] (18-20. april 1944. godine)}}

U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa Felbera od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Wehrmachta, još jednom se notira potpora koju trupe potpukovnika Tatalovića pružaju četnicima Draže Mihailovića, u ovom slučaju na teritoriji NDH:
{{izdvojeni citat|
D) Grupa “Tatalović”

Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod [[Ljubovija|Ljubovije]] u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=736 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice - Višegrad]&lt;/ref&gt;}}

Referišući o situaciji u Srbiji, general Felber je u svom izvještaju od 22. aprila 1944. o suradnji četnika sa Nijemcima i kvislinzima zabilježio sljedeće:
{{izdvojeni citat|
Srbija:

Pod pritiskom crvenih snaga koje su prodrle u južnu Srbiju, ponovo je porasla spremnost svih nacionalno orijentisanih krugova pod vođstvom okupacione vlasti da poduzmu borbu protiv komunizma. Javljeno je da je sâm Draža Mihailović u jednom govoru tražio lojalnu suradnju s okupacionim snagama kako bi otklonio komunističku opasnost u Srbiji. Vidljiv znak ovog novog razvoja je činjenica da se u južnoj Srbiji Nijemci, Srpski dobrovoljački korpus i DM–četnici bore rame uz rame.&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000549.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: Unter dem Druck der in S–Serbien eingedrungenen roten Kräfte ist die Bereitschaft aller nationalgesinnten Kreise unter Führung der Besatzungsmacht, den Kampf gegen den Kommunismus aufzunehmen, wieder gewachsen. DM selbst soll in einer Rede zu loyaler Zusammenarbeit mit Okkupator aufgefordert haben, um die kommunistische Gefahr in Serbien zu beseitigen. &lt;br /&gt; Einen sichtbaren Ausdruck hat diese Entwicklung darin gefunden, dass in S–Serbien Deutsche, SFK und DM–Cetniks Seite an Seite kämpfen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju koji su aprila 1944. sačinili službenici [[Ured za strateške usluge|Ureda za strateške usluge]] (''Office of Strategic Services (OSS)''; preteča savremene [[CIA|Centralne obavještajne agencije]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), sugeriše se da bi „generala [Mihailovića] trebalo promatrati u istom svjetlu kao i Nedića, Ljotića i bugarske okupacione snage“.&lt;ref&gt;Sabrina P. Ramet, ''The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918-2005'', Indiana University Press, 2006, pp. 134.&lt;/ref&gt;

U noći 28/29. aprila 1944, pripadnici Resavske brigade JVuO pod komandom Vukašina Petkovića i lokalna SDS uhvatili su devet stanovnika [[Svilajnac|Svilajnca]]. Jedan uhapšenik je uspeo da pobegne, a ostali su sprovedeni u selo [[Дивостин|Divostin]] gde su zaklani. Sačuvano je potresno svedočenje Radosava Vidulovića, četnika pod Petkovićevom komandom, koji je 1944. ostavio pisanu belešku o pokolju u Divostinu: 
{{izdvojeni citat|Jedne noći, kad smo bivakovali kod sela Crkvenca, Vukašin [Petković] je došao u našu sobu i pitao: ’Ko hoće da ide sa mnom, imamo večeras da koljemo?’ Svi smo digli ruke uvis, jer, kako sam čuo, ko ne digne ruku, rđavo prolazi. Vukašin je odvojio pet trojki i otišao sa njima u nepoznatom pravcu. Posle pola sata vratili su se sa krvavim rukama i jedan sa prebijenom puškom. Svi koji su došli rekli su nam: ’'''Ala smo ih klali'''.’ Jedan je pričao kako mu se puška prebila kad je jednog udario po glavi. Jer oni prvo udare čoveka puškom u potiljak pa, kada padne, onda ga jedan prekolje. Svi su se smejali kako su ih poklali. Po izvršenom delu, vojnici su se prali od krvi, a takođe i kame koje su bile krvave.&lt;ref&gt;Коста Николић, „О неким проблемима у раду организације Југословенске војске у отаџбини на југу Србије 1942-1944.“, Лесковачки зборник, LI, Лесковац, 2011, стр. 263.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 151.&lt;/ref&gt;}}

U jednom izvještaju od 5. maja 1944, neimenovani pripadnik ravnogorskog pokreta se žali na stanje u Resavskom korpusu, kao i na poručnika Vukašina Petkovića, navodeći da je stanovništvo okupirane Srbije ogorčeno zbog četničkih zločina te njihove neskrivene saradnje sa kvislinzima i okupatorom: 
{{izdvojeni citat|Najgori je poručnik Vukašin Petković. U aprilu je ubio: Iliju Bućina, sveštenika, poznatog nacionalnog radnika; Mihaila Jovanovića, nacionalnog borca iz Južne Srbije i ličnog prijatelja [[Aleksandar I Karađorđević|kralja Aleksandra]]; Čedomira Protića, Ivana Dimitrijevića i još dva obućara, pod optužbom da su komunisti! Poručnik Petković u narodu dobio ime “Car grkljan”. Nečuveni teror nad narodom. '''Narod nas smatra izvršiocem Nedićevih želja, nemačkim slugama'''. Stradalo je mnogo žena koje nisu htele da budu ljubavnice pojedinim starešinama. Ko može ovakvim zulumima i zverstvima stati na put?&lt;ref&gt;Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 87–2–12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Коста Николић, н. ч., стр. 272.&lt;/ref&gt;}}

Na zajedničkoj konferenciji svih kolaboracionističkih oružanih formacija, koja je održana 2. maja 1944. godine, [[Marisav Petrović]], jedan od komandanata SDK, optužio je generala [[Borivoje Jonić|Borivoja Jonića]] da su njegove jedinice (tj. SDS) „saradnici DM“ i dodao da „DM na ovaj način ima 95% pristalica u Srbiji“.&lt;ref&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 545.&lt;/ref&gt;

I sâm Borivoje Jonić će u svojim poslijeratnim zapisima istaći do koje mjere je bila izražena saradnja SDS sa Dragoljubom Mihailovićem i JVuO: 
{{izdvojeni citat|S.D.S. ne samo da je od svoga osnivanja sarađivala sa četničkom organizacijom, no je iste za svo vreme snabdevala oružjem, municijom, obućom, odećom i drugim potrebama. Zbog ove saradnje koju su Nemci progonili i kažnjavali smrću, brojno stanje straže smanjivalo se i bezbroj puta popunjavalo. '''Straža je bila glavni depo za popunu četničke organizacije u Srbiji'''. Preko straže išla je glavna obaveštajna služba četničke organizacije – u sve pravce i izvan Srbije... Može se slobodno reći i tvrditi da je 50% starešina i 25% ljudstva S. D. S. eliminisano iz njenih redova zbog saradnje i povezanosti sa ravnogorskim pokretom.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 312-313.&lt;/ref&gt;}}

General Jonić precizira na koje je sve još načine Straža ukazivala pomoć Mihailovićevim četnicima: 
{{izdvojeni citat|Dotur novca, obuće, odeće i životnih potreba; štampanje novina i propagandnog materijala i rasturanje istog; snabdevanjem sa oružjem i municijom do najviših mogućih granica; fingirana otmica novca i drugih potreba za D. M. iz vozova i kamiona gde je S. D. S. u pripremama i izvršavanju učestvovala; ranjenici i bolesnici D. M. lečili su se u vojnim i građanskim bolnicama kao pripadnici S. D. S; snabdevanje lekovima i sanitetskim materijalom četnika, što je uzimato za S. D. S; ukazivanje specijalnih usluga savezničkim misijama kod D. M. od strane S. D. S. a posebno engleskom pukovniku Beliju u Šapcu, američkom pukovniku Mak Daulu sa misijom u Mačvi i u selu Vrčinu kod Beograda; preuzimanje u više slučajeva savezničkih padobranaca i predaja istih četnicima radi transportovanja u njihove baze, i. t. d.&lt;ref&gt;Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 362-364.&lt;/ref&gt;|General [[Borivoje Jonić]], komandant Srpske državne straže od 1942. do 1944. godine}}

Takođe, u ratnim memoarima kapetana [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], komandanta 1. ravnogorskog korpusa, nailazi se na potvrdu ocjene o naklonjenosti velike većine pripadnika SDS-a Mihailovićevom pokretu:
{{izdvojeni citat|Viši oficiri u štabu vrhovne komande, pomagani od nekih političara koji se nisu mirili sa odlukama [[Svetosavski kongres|Baškog kongresa]], vršili su pritisak na Dražu da bez odlaganja prihvati saradnju generala Nedića. Oni su morali znati da nama ta saradnja nije bila potrebna, jer je skoro cela SDS bila na našoj strani, ali saradnja sa Nedićem značila je u stvari saradnju sa onima koji iza njega stoje, a oni su verovali da mi sa te strane možemo izvući neku značajnu korist...&lt;ref&gt;Звонимир Вучковић, Сећања из рата. Од отпора до грађанског рата, Ваљево, 2005, стр. 384.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n.d, str. 313.&lt;/ref&gt;}}

Major [[Aleksandar M. Mihajlović]], komandant Beograda JVuO, u izvještaju koji je Draži Mihailoviću poslao 22. aprila 1944. godine, svjedoči iz prve ruke o potpuno haotičnom stanju u redovima okupatora i kvislinga nakon [[Savezničko bombardovanje Jugoslavije|savezničkog bombardovanja glavnog grada Jugoslavije]] za [[Uskrs]] 1944: „Što se tiče vlasti, naših i nemačkih, ona je potpuno dezorijentisana i razbijena. Tri dana u Beogradu nije bilo takoreći nikakve vlasti. Svi su oni bili pogubili glave. Vlada je izbegla na Avalu, Uprava grada sklonila se na periferiju, komanda SDS takođe je izbegla na periferiju, Nemci se evakuišu preko Save i Dunava... Jedino su se kvartovski odredi SDS držali prilično dobro i požrtvovano su se zalagali za spasavanje stanovništva.“ Major Mihajlović piše i da je vanredna situacija rezultirala novim približavanjem srpskih nacionalističkih i kolaboracionističkih snagâ:
{{izdvojeni citat|Opšti zaključak: bombardovanje saveznika je uspelo, ali sa srazmernim ogromnim žrtvama našeg življa. &lt;br /&gt; II. — Čim je nestalo dosadašnje vlasti u Beogradu svi su požurili da mi se stave na raspoloženje. Jedan od prvih bio je đeneral Jonić. Ja sam se sastao sa njim sada prvi put. Rekao mi je da je od Vas dobio naređenje da naš odred snabdeva oružjem i municijom i izjavio mi je gotovost da ovo izvrši. Međutim, ogradio se da on ne raspolaže ni oružjem ni municijom, već mi treba da na terenu sa njihovim odredima uhvatimo vezu i da od njih ovo dobijemo, jer su oni u mogućnosti da to pred Nemcima rashoduju. Kako se bio proneo glas da je invazija Balkana otpočela, stavio mi se potpuno na raspoloženje u slučaju da naša akcija sad otpočne. Pored Jonića došao mi je i Dragi Jovanović. I sa njim sam se sastao. S njegove strane tražio je da se kod saveznika interveniše da se Beograd više ne bombarduje, jer mnogo strada naše nedužno stanovništvo. Molio je da ova intervencija potekne sa Vaše strane. Zatim, razgovarali smo u vezi njegovog postavljenja za komesara na teritoriji koja se poklapa sa Avalskim korpusom. Glavna tema je bila prihvat izbeglica i njihovo zbrinjavanje, pošto se to na terenu bez asistencije naših NRO [Narodnih ravnogorskih odbora] ne može sprovesti. Sa svoje strane tražio sam od njega da za sada nastane da se održi red u Beogradu, jer dok su Nemci u njemu ja nemam nameru da intervenišem u slučaju nekih nemira, tražio sam hranu za izdržavanje beogradskih izbeglica i pomoć od njega u oružju i municiji.&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 711, стр. 625—628.&lt;/ref&gt;}}

U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 16. maj 1944.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=908&amp;rec=78&amp;roll=331 National Archive Washington, T78, Roll 331, frame no. 6288808.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;LAGE SW– SERBIEN: &lt;/br&gt; RESTE 2. UND 5. DIV. IM ZLATAR– GEB. (S NOVA VAROS) VEREINIGT. &lt;/br&gt; DAMIT HAT DIE DIV.– GRUPPE MORACA, IN ZWEIMONATIGEN KAEMPFEN DEZIMIERT, DEN TITO– AUFTRAG, IN SO– SERBIEN EINE KOMM. BASIS ZU SCHAFFEN, ZUNAECHST AUFGEBEN MUESSEN.– &lt;/br&gt; BEI GERINGEN DEUTSCHEN, Z. T. ERHEBL. CETNIK– UND SFK– VERLUSTEN VERLOR DER FEIND IM VERLAUF DIESER KAEMPFE 2736 TOTE, 108 GEF. UND 64 UEBERLAEUFER.&quot;}})&lt;/ref&gt; upućenom Vrhovnoj komandi oružanih snaga [[Treći Rajh|Velikonjemačkog Rajha]], govori se o žestokim borbama okupatora i kolaboracionista protiv snagâ NOVJ prilikom partizanske ofanzive ka Srbiji:
{{izdvojeni citat|Srbija: ostaci 2. i 5. divizije su se sjedinili na planini Zlatar (južno od Nove Varoši). Time je nakon dva mjeseca skončao pokušaj div. grupe Morača, koja je izgubila tri četvrtine svoje snage, da izvrši Titovu naredbu o stvaranju komunističke baze u jugoistočnoj Srbiji. Nasuprot malim njemačkim i na nekim mjestima priličnim četničkim i dobrovoljačkim gubicima, neprijatelj je izgubio 2736 mrtvih, 108 zarobljenih i 64 prebjega.}}

General-major [[Kurt von Geitner]], načelnik štaba njemačkog komandanta Srbije Hansa Felbera, u drugoj polovini maja 1944. izvještava da četničke jedinice, zajedno sa SDK i stražarima, obezbjeđuju granicu okupirane Srbije od partizanskog upada:
{{izdvojeni citat|Četničke jedinice pod majorom Weyelom, SDK i policija osiguravaju jugozapadnu granicu; Usljed pritiska crvenih, te pomanjkanja municije, čak i oni četnički komandanti koji su dosad bili suzdržani, sada žele da pregovaraju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=771&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetnikverbände unter Major Weyel mit I./Pol.5 und I./SFK 1 sichern an SW–Grenze und sperren Strasse Nova Varos – Bistrica. &lt;/br&gt; Unter rotem Druck und wegen Mun. Mangel zunehmende Verhandlungsbereitschaft bisher zurückhaltender Cetnik–Verbände.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 19. maj 1944.}}

General von Geitner zapaža još jedan primjer lokalne saradnje ravnogoraca i jedinicâ srpske kvislinške vlade: „U rejonu Aranđelovca, tokom borbi između manjih komunističkih bandi i snagâ DM [skupa] sa SDS-om, navodno ubijen 21 komunist, osmero zarobljenih, koji su od strane četnika strijeljani.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=771&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Raum Arandjelovac bei Kämpfen zwischen kleinerem ko. Banden und DM mit SSW angeblich 21 Komm. tot, 8 Gefangene, die von Cetniks erschossen wurden.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Istovremeno, u ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Vermaht]]a se odaje priznanje četnicima i dobrovoljcima za odbacivanje snaga NOVJ iz Srbije:
{{izdvojeni citat|Srpski dobrovoljački korpus i četnici pokazali su se kao dobri i pouzdani borci u borbama sa komunistima marta, aprila i maja, kada je Tito pokušao, bezuspešno, da prodre u Srbiju.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}}

Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga uočava da je i u tom periodu glavni povod za zbližavanje Nedića i Mihailovića bio »porast komunističke opasnosti«, kao i da se ova saradnja pokušala sakriti od nadležnih njemačkih komandi u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Koncem maja 1944. došlo je do drugog pokušaja Tita da upadne u Srbiju, ali je njegov pokušaj ponovo propao, pa nije ni prešao reku Ibar. Zasluge za to imaju dobrovoljci Dimitrija Ljotića, koji su zaustavili komuniste. Sa porastom komunističke opasnosti, od godine 1944, došlo je do neslužbenog približavanja između Nedića i Mihailovića, ali nemačka strana nije mogla da dozna sve pojedinosti tog razvoja.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Autori dnevnika ocjenjuju da je u posljednjoj godini okupacije došlo i do otopljavanja odnosa na liniji Ljotić—Mihailović: „Napetost i neslaganje sa pokretom Draže Mihailovića tek je popustila godine 1944. Do tada su četnici čak vršili represalije nad porodicama Dobrovoljačkog korpusa.“&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;

U zabilješci iz ratnog dnevnika ađutanta generala Hansa Felbera od 7. maja 1944. godine, pominje se Felberov obilazak jedinicâ na frontu u zapadnoj Srbiji, gdje se nalaze »u borbi protiv bandi«, tj. partizana:
{{izdvojeni citat|(7.5.44) Putovanje glavnokomandujućeg generala pješadije Felbera u pratnji rittmeistera Geschera, kapetana Gölsa i sonderführera Horaka u oblast Valjevo—Kosjerić—Užice—Kremna—Višegrad—Dobrun—Bajina Bašta. Posvuda sastanci s čelnicima jedinicâ koje su tamo raspoređene u borbi protiv bandi: [[Brandenburger|puka Brandenburg]], 696. odreda poljske žandarmerije, Bugara i SDK, kao i sa četničkim vođama Rakovićem i Kalabićem. Povratak putem Kragujevac—Topola 11. maja, dolazak u Beograd u 19 sati.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000803—000804.] ({{jez-njem|&quot;7.5.44 Fahrt des O.B. Gen.d.Inf. Felber in Begleitung von Rittm. Gescher, Hptm. Göls und Sdf. Horak in das Gebiet von Valjevo—Kosjerici—Uzice—Kremna—Visegrad—Dobrun—Bajina Basta. Überall Besprechungen mit den Führern der dort im Kampf gegen die Banden eingesetzten Verbände des Rgt. Brandenburg, der Feldgend.Abt. 696, der Bulgaren und des SFK, sowie mit den Cetniks—Führern Rakovic und Kalabic. Rückfahrt über Kragujevac—Topola am 11.5., Eintreffen in Belgrad 19.00 Uhr.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju poslatom 17. maja te godine od strane Vojnog zapovjednika Jugoistoka je primijećeno: „U posljednje vrijeme povećan broj dezerterstava iz Srpske državne straže kod Draže Mihailovića.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=757 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000753.] ({{jez-njem| &lt;br /&gt; &quot;In letzter Zeit erhöhte Desertierungen der SSW zu DM.&quot;}})&lt;/ref&gt; Četiri dana ranije, u izvještaju poslatom Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber u kratkim crtama ocjenjuje ulogu SDS:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža ostaje nepouzdana. Prisan odnos sa četnicima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000723.] ({{jez-njem|&quot;SSW nach wie vor unzuverlässig. Innige Beziehung zu den Cetniks.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]], 13. maj 1944. godine}}

Početkom maja 1944. [[Dimitrije Ljotić]], šef JNP [[Zbor]], pokrenuo je inicijativu za saradnju sa Mihailovićevim snagama. Ljotić i njegov sekretar [[Boško Kostić]] susreli su se 17. maja 1944. u selu Brđani kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]] sa generalom [[Miroslav Trifunović|Miroslavom Trifunovićem]]. Razgovori su trajali tri dana.&lt;ref&gt;Koстa Николић, Бојан Б. Димитријевић, н. д., стр. 380.&lt;/ref&gt;

Prema sećanju Boška Kostića, objavljenom 1949, na sastanku između Ljotića i Mihailovićevih predstavnika dogovoreno je sledeće:
{{izdvojeni citat|Rezultat tih razgovora bio je sledeći: zajednička borba protiv komunizma; organizacija DM ostaje potpuna; sporazumno sa DM postavljanje okružnih i sreskih načelnika; četnici DM neće napadati nedićevce; u svim bitnim stvarima Nedić ima da se sporazume sa DM. Inače, u ostalim stvarima Nedićeve odluke imaju se izvršavati; DM prima u načelu izdržavanje u novcu i namirnicama od Nedićeve vlade u kom cilju (DM) saopštava vladi svoj normalni sastav; DM ima svog delegata kod Nedića; regrutovanju za Nedićeve oružane jedinice neće se činiti nikakve prepreke od strane DM; zajednički antikomunistički front u srpstvu izvan Srbije, Nedić će odmah potpomoći stvaranje četničkih odreda radi čišćenja Srema od komunizma, u kom cilju će pomoći u oružjem, municijom i ostalom spremom do 4.000 ljudi.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/327-328.&lt;/ref&gt;}}

[[Josef Matl]], [[Austrijanci|austrijski]] [[Slavistika|slavista]] i kapetan njemačke vojne obavještajne službe (''[[Abwehr]]''), bio je autoritativni poznavalac četničkog pitanja i osoba koja je tokom rata održavala kontakte sa brojnim Mihailovićevim povjerenicima. O sastanku Ljotića sa Trifunovićem, kao i o povezivanju kvislinških struktura sa Pavlom Đurišićem, Matl nakon rata piše:
{{izdvojeni citat|U toku nove nemačke politike koja je započela u jesen 1943. naimenovanjem Hermana Nojbahera za specijalnog opunomoćenika za Jugoistok, koji je dobio zadatak da na celom području Jugoistoka prikupi sve antikomunističke snage, došlo je do sporazuma između Nedića, Ljotića i Pavla Đurišića, komandanta četničkih odreda u Crnoj Gori i Sandžaku. Ovim sporazumom trebalo je koordinirati borbu srpskih dobrovoljačkih jedinica i četničkih odreda Pavla Đurišića, no usled stalnih intriga u štabu Mihailovića protiv saradnje sa Nedićem i Ljotićem, tek na osnovu pregovora između Ljotića i generala Miroslava Trifunovića, Mihailovićevog opunomoćenika, između 17. i 19. maja 1944. došlo je do stvarnog ujedinjavanja svih nacionalnih snaga [...] i do odgovarajućeg koordiniranja političkih zadataka u duhu zajedničkog antikomunističkog fronta.&lt;ref&gt;Josef Matl, ''Jugoslawien im zweiten Weltkrieg'', Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Venceslav Glišić, Teror i zločini nacističke Nemačke u Srbiji 1941-1945, Institut za istoriju radničkog pokreta Srbije, Rad, Beograd, 1970, str. 225, fus. 44.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стp. 344.&lt;/ref&gt;}}

Borivoje Karapandžić navodi da je „dobar deo sporazuma“ sproveden, ali ne „u celosti“, zbog četničkih napada na pojedine dobrovoljačke komandante (poput Marisava Petrovića), ili predstavnike Nedićevih vlasti. Ipak, on piše:
{{izdvojeni citat|Đeneral Mihailović poslao je odmah u Beograd kao svoga punomoćnika kod đenerala Milana Nedića kapetana Predraga Rakovića, Komandanta Drugog Ravnogorskog korpusa, čija je kancelarija bila u samom Predsedništvu Vlade, a kome je po izričnoj Dražinoj želji bio politički savetnik [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandar Cincar — Marković]], Ministar Spoljnih poslova u Vladi Cvetković — Maček, koja je zaključila [[Vojni puč 27. marta 1941.|Pakt s Nemcima]] 25. marta 1941. Zatim je data celokupna sprema sa oružjem i municijom, tako da je u samom Sremu formiran Sremski četnički odred na čelu s majorom Srdićem, dok je Komandant Sremskog korpusa sa sedištem u Srbiji bio divizijski đeneral Sveta Đukić. Pa, onda, đeneral Milan Nedić izdao je naređenje Narodnoj Banci, koja je dostavila đeneralu Mihailoviću veću sumu novca za potrebe “Jugoslovenske Vojske u Otadžbini”, itd.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 282.&lt;/ref&gt;}}

5. maja 1944. u [[Манастир Радовашница|manastiru Radovašnici]] održan je sastanak pripadnika kvislinških struktura iz [[Šabac|šabačkog]] okruga sa majorom [[Dragoslav Račić|Dragoslavom Račićem]], komandantom Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, na kom se raspravljalo o modalitetima saradnje dviju stranâ. U zapisniku sa sastanka prenesen je govor okružnog načelnika Stevanovića:
{{izdvojeni citat|U svom govoru od 26 marta t.g. general Nedić pozvao je nacionaliste da prestanu sa međusobnim raspravama i borbama i da se ujedine u borbu protiv najvećeg neprijatelja Srpstva — komunizma. Taj apel naišao je na puno razumevanje kod četničkih organizacija D.M. u mnogim okruzima i tako je postignuta puna saradnja. Od strane nemačke sile dato je odobrenje i pomoć da ova saradnja dođe do punog izražaja. U želji da se takva saradnja postigne i u Okrugu Šabačkom Okružni načelnik sa svojim komandantima čini apel na majora Račića, kao najvišeg funkcionera organizacije D.M. u Okrugu, da i on u tom pogledu izvrši svoju srpsku dužnost. Ovo je naročito nužno učiniti zbog toga, jer su komunističke bande već otpočele svoj pakleni posao i u ovom okrugu.&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 127, reg. br. 2/17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_139.htm Naređenje komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa od 6. maja 1944. komandantu azbukovačkog sreza da se razgovori sa Nemcima vode po odobrenju Štaba Grupe korpusa]&lt;/ref&gt;}}

Već sjutradan je Račić donio naredbu kojom se zabranjuje vođenje pregovorâ s okupatorom bez njegova znanja i dopuštenja, dok je za kvislinške jedinice, koje je trebalo da posluže za posrednu nabavku naoružanja za JVuO, preporučio sljedeće:
{{izdvojeni citat|Pošto je u izgledu da će Nemci dati još oružja za odrede srpske državne straže, granične straže i dobrovoljačkih jedinica, a imamo sigurnih podataka da će to oružje biti u najkraćem roku pod našom komandom to, — naređujem;

1. — Da komandanti srezova odobre da ode u Srpsku državnu stražu, graničnu stražu i dobrovoljačke odrede onoliko ljudi koliko bude traženo. Samo voditi računa da ljudstvo bude obrađeno u našem duhu i u nacionalnom pogledu ispravno. Ljudstvo obraditi u duhu naređenja koje je izdato u ovom pogledu.

Do daljeg naređenja ne činiti pritisak na familije onih koji su u Nedićevim odredima i ne zahtevati da iz istih beže. A ako neko od njih pobegne posavetovati ga da se za sada vrati na svoje mesto i staviti mu na znanje da neće iskusiti nikakvu kaznu što se za izvesno vreme udaljio iz ovih jedinica. Za ovo imamo sigurnih podataka.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 3, str. 548—550.&lt;/ref&gt;}}

Depešama od 5. maja 1944. general Draža Mihailović (pseudonim »Hans«) upoznaje potčinjene komandante JVuO o obavještajnim podacima pristiglim sa terena, tj. sa fronta u zapadnoj Srbiji. Mihailović piše kako su tamo koncentrisane jake snage četnikâ, SDS-a, dobrovoljaca i okupatora, kao i da s uspjehom odolijevaju stalnim atacima NOVJ:
{{izdvojeni citat|Komunisti se nalaze na Divčibarama. Zauzeli selo Mionicu i planinu Subjel. U pravcu Bukova odbijeni komunistički napadi. Na Bukovima vodili borbu Kalabić i Ajdačić. Vođene borbe na frontu od Bukova — Povlena i od Bukova do Ražane. Isto tako na Subjelu i Previji. Raspored snaga: Poljska straža u Mravincima. Kalabić na Bukovima. Od Bukova do Ražane Ajdačić. Ražana, jedan bataljon Nemaca i Kalabićevi. U Kosjeriću naše snage i 1 bataljon dobrovoljaca. U Sečoj Reci, jedna brigada Rakovića i Nemci. Na Vardi jedan bataljon Rusa i jedan bataljon dobrovoljaca. Dub, jedan bataljon Nemaca i jedan bataljon dobrovoljaca. Na prostoru: Ražana — Subjel — Kosjerić zarobljeno nekoliko ranjenih komunista. Ajdačićevi gubici jedan ranjen, jedan poginuo i 10 zarobljeno. Kod Rakovića i Jankovića po jedan poginuo i jedan ranjen. Ja nisam ništa naređivao po ovome pošto Vi rukovodite da ne bi bilo zabune. Već sam javio da sam na novom mestu. Nije se javljao ni Neško ni Kalabić. Tražio sam od Komarčevića podatke o situaciji i urgirao pokret Topalovića i Smiljanića. Pošto se crveni nalaze na jednom delu račanskog i crnogorskog sreza mislim da bi dobro bilo da se ubace u njihovu pozadinu druga račanska brigada i jedan deo Ajdačićevih. Dakle meštani koji dobro poznaju teren. Takovske brigade juče su bile na svojim položajima t.j. Ravna Gora i između Družetića i Pranjana. N[j]egovan [Arsenijević, komandant Oplenačke brigade JVuO — prim.] sa svojom brigadom po naređenju Kalabića noću 2/3 sa Ravne Gore produžio ka Bukovima.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

O neuspjehu partizanske ofanzive u Srbiji u proljeće 1944, kao i o intenzitetu i žestini borbi koje su se vodile, svjedoči i izvještaj od 8. maja 1944. poslat Draži Mihailoviću od strane komandanta Zlatiborskog korpusa JVuO kapetana [[Dušana Radovića Kondora]] (pseudonim »Debol«) u kom je navedeno sljedeće:
{{izdvojeni citat|Celog dana 7-og maja, Nemci, Bugari, Dobrovoljci i moje zlatiborske i račanske snage vodile su jaku borbu sa kolonama crvenih na prostoru Solotuša, Bioska, Kadinjača, Zaglavak, Dub. Bugarska artiljerija dejstvuje vrlo uspešno. Odred nemačkih padobranaca na Kadinjači naneo mnogo gubitaka crvenima. Po prikupljenim podacima na brzu ruku na prostoru Ponikava ima oko 500 komunističkih leševa. U toku noći crveni otstupaju u neredu preko Tare u pravcu Zaovina i Mokre Gore, a izvesni delovi u pravcu Šljivovice. Okupator ih goni. Sa brigadama produžujem gonjenje. Juče smo ubili ili zarobili najmanje 80 komunista.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 101.&lt;/ref&gt;}}

Jedinice JVuO, koje tada sudjeluju na strani okupatorsko-kvislinških formacijâ u okviru ''Borbene grupe Weyel'', ubrojane su u »Sopstvene snage« u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera za 10. maj 1944.:
{{izdvojeni citat|II. ''Situacija kod naših snaga''.

A) Grupa »Holman« je, posle odbijanja jačih neprijateljevih napada na isturenu četu III. bat. kod Bioska (6 km sz. od Kremne) i ponovnih pokušaja noćnog proboja kod Mokre Gore, danas izjutra otpočela pokret sa III/ »Brdbg.«, 297. izv. bat., 698. bat. Feldžand. i II/»Brdbg.« u cilju napada na neprijatelja na planini Tari. I. bat. sa novodovedenim četnicima i SDS goni neprijatelja u rejonu Jablanica — Semegnjevo.

B) Borbena grupa »Vajel« je sa Severnom četničkom kolonom u nastupanju preko puta Užice — Bioska u pravcu Šljivovica i sa Južnom četničkom grupom vrši zaprečavanje puta Užice — Ljubiš i južno odatle.

C) 24. bug. div. učestvuje u napadu protiv neprijatelja na Tari sa 2 čete 11/64. i tenkovima preko manastira Rače (6 km jjz. od Bajine Bašte), a sa I/64. u pokretu iz Dervente prema jugoistoku u pravcu Bjeluša.

III/64, nalazi se kod Kremne, sa zadatkom osiguravanja puta. Z.[apadno] odatle nalazi se i 200 četnika sa istim zadatkom. Ojačani I/63. dostigao je Čajetinu. Na dodeljenu 13. btr/1. izvršen je napad kod Mačkata. Bliži izveštaj još nije dostavljen.

D) Grupa »Tatalović«. Angažovanjem minobacača od strane 1/2. SDK rasteran je neprijatelj, koji je s. od Fakovića, na obali Drine, sa hrvatske strane, izgradio položaje.

I/l. SDK stigao je kod II/l. SDK u rejonu Zaglavak.

III. ''Namere''.

Gonjenje neprijatelja na Tari i u planini Zlatiboru uz dovlačenje novih raspoloživih bug. i četničkih snaga i snaga SDK.

''Ostali deo Srbije''.

Prema izveštajima stanovnika, snage DM u rejonu j. od Kruševca vode žestoke odbrambene borbe protiv nadmoćnih kom. bandi.

20 km sz. od Prokuplja otpočeo je poduhvat lovačkih četa 27. bug. div. sa 4 nem. jurišna topa i 1 četom SDS. Na strani neprijatelja 15 mrtvih. Zaplenjena su tri skladišta životnih namirnica.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_53.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 10. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o dejstvima protiv 2. i 5. NOU divizije na komunikaciji Užice — Višegrad], Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd — dokument 53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=713&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000709—000710.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien. II. Eigene Lage. &lt;/br&gt; A) Gruppe Hollmann trat nach Abwehr stärkerer Feindangriffe gegen vorgeschobene Kp. des III.Btl. bei Visoka (6 NW Kremna) und erneuter nächtlicher Durchbruchsversuche bei Mokra Gora heute morgen mit III./Brdbg., A.A.297, Fg.Abt.696 und II./Brdbg. zum Angriff gegen Feind in der Tara planina an. &lt;/br&gt; I.Btl. jagt mit neu herangeführten Cetniks und SSW Feind im Raum Jablanica–Semegnevo. &lt;/br&gt; B) Gruppe Weyel ist mit nördlicher Cetnikkolonne über Strasse Uzice – Bioska in Richtung Slivovica im Vorgehen und sperrt mit südlicher Cetnikgruppe Strasse Uzice – Ljubis und südlich davon. &lt;/br&gt; C) 24.bulg.Div. beteiligt sich an Angriff gegen Feind in der Tara mit 2 Kp. II./64 und Panzern über Kloster Raca (6 SSW Bajina Basta), I./64 von Derventa antretend nach Südosten in Richtung Bijelusa. &lt;/br&gt; III./64 zur Strassensicherung bei Kremna. W davon 200 Cetniks mit dem gleichen Auftrag. &lt;/br&gt; Verstärktes I./63 hat Cajetina erreicht. Zugeteilte Battr. 13/1 wurde bei Mackat angegriffen. Nähere Meldung steht noch aus. &lt;/br&gt; D) Gruppe Tatalovic. Feind, der N Fakovic auf kroat.Drina–Ufer Stellungen ausbaute, durch Gr.We.Einsatz von I./SFK 2 vertrieben. &lt;/br&gt; I./SFK l bei II./SFK l im Raum Zaglavak eingetroffen. &lt;/br&gt; III. Absichten. &lt;/br&gt; Jagen des Feindes in der Tara und im Zlatibor–Gebirge unter Herausziehen weiterer verfügbarer bulg., SFK– und Cetnik–Kräfte. &lt;/br&gt; Übriges Serbien. &lt;/br&gt; Nach Einwohnermeldungen sollen DM–Kräfte im Raum S Krusevac in heftigen Abwehrkämpfen gegen überlegene komm. Banden stehen. &lt;/br&gt; 20 NW Prokuplje Unternehmen Jagdkpn.27.b.Div. mit 4 dt. Sturmgeschützen und 1 Kp. SSW angelaufen. 15 Feindtote, 3 Lebensmittellager erbeutet.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

11. maja 1944. godine, general Dragoljub Mihailović šalje naređenje četničkim komandantima u Srbiji, između ostalih i potpukovniku Dragutinu Keseroviću (pseudonim »Orel«), urgirajući da se iskoristi akcija okupatora i kvislinga protiv partizanskih snaga:
{{izdvojeni citat|Dali ima nekih priprema od strane Nemaca i Nedićevaca za akciju protiv komunista na Jastrebcu i u Moravskom srezu. Javite koju prostoriju sada drže komunisti. Iskoristite svaku akciju okupatora i nedićevaca protiv crvenih samo na pogodan način.&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Sinhronizovano djelovanje [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]] i obavještajne službe Komande Beograda JVuO u borbi protiv pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]] i ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] nastavljeno je tokom 1944. godine. Major Aleksandar Saša Mihajlović (pseudonim »Vili«) izvještava Dražu Mihailovića 13. maja da su saradnici NOP-a iz Beograda nastavili sa svojim propagandnim radom u bližoj okolini grada, gdje su se sklonili nakon bombardovanja. Kako bi spriječio njihovu aktivnost, major Mihajlović piše da je poduzeo navedene mjere:
{{izdvojeni citat|Po svim selima odmah su sačinjeni spiskovi svih izbeglica i ovi su dostavljeni Specijalnoj policiji u svrhu provere da se među njima ne nalaze i komunisti. Nezavisno od ovih proveravanja Specijalne policije naša obaveštajna služba, putem sopstvenih organa, uspela je da prikupi mnogo podataka o komunistima koji se sada sređuju i koji će biti kroz neki dan dostavljeni Specijalnoj policiji sa nalogom da se odmah pristupi hapšenju.&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1200.&lt;/ref&gt;}}

U noći između 29. i 30. maja 1944, vojnici Posavske brigade JVuO opljačkali su magacin oružja SDS u [[Obrenovac|Obrenovcu]], ali je komandant Posavsko-kolubarske grupe korpusa major Vladimir Komarčević naredio da se oružje vrati. Svoj postupak prema pripadnicima SDS major Komarčević obrazlaže na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|'''Niko više ne postoji u našoj organizaciji kome nije jasno da je celokupan SDS u najtešnjoj saradnji sa nama'''. Ovde vidim samo samovolju i neozbiljne postupke ljudi nedoraslih položaju na kome se nalaze.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 71, reg. br. 4/5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 322.&lt;/ref&gt;}}

General Hans Felber, vojnoupravni komandant Jugoistoka, poslao je posljednjeg dana maja 1944. godine Komandi Jugoistoka (“na ruke” general-majora Arthura Wintera, načelnika štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]) prijedlog koji je sadržavao sljedeće:
{{izdvojeni citat|Prema koncepciji vojnog zapovjednika Jugoistoka, tješnje povezivanje Crne Gore i Sandžaka sa Srbijom jest poželjno i sa vojnog stanovišta. To će prije svega ojačati poziciju premijera Nedića, a samim tim će pokret Draže Mihailovića, koji je veoma jak u zemlji, približiti premijeru Nediću. Isto tako, i otpor DM–pokreta prema njemačkoj okupacijskoj vlasti biće ublažen. Tada bi bilo lakše iskoristiti snage okupljene u pokretu DM za borbu protiv komunista; s druge strane bi se povećala brojnost ove jedinice, što je trenutno otežano zbog snažnog protivljenja Srpskog dobrovoljačkog korpusa. Unutar Srbije smanjili bi se unutarstranački sukobi i nemiri, a sve bi se snage mogle upotrijebiti za odbranu od komunističkih prijetnji. Na istoj je liniji i željeno usklađivanje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa sa [u borbi] dokazanim SDK-om.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=871&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000867.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nach Auffassung Militärbefehlshaber Südost ist auch vom militärischen Standpunkt aus die Herbeiführung einer engeren Bindung von Montenegro und des Sandschak an Serbien erwünscht. Dadurch wird vor allem die Position des Minister–präsidenten Nedic gestärkt und damit die in Lande sehr starke DM–Bewegung an den Min.Präs. Nedic herangeführt. Ebenso wird auch die Gegnerschaft der DM–Bewegung gegen die deutsche Besatzungsmacht gemildert werden. Es wäre dann leichter, für den Kampf gegen die Kommunisten die in der DM–Bewegung steckenden Kräfte auszunutzen und andererseits die z.Zt. durch die erhebliche Gegnerschaft zum SFK erschwerte Aufstockung dieses Verbandes durchzuführen. Innerhalb Serbiens würden die Parteikämpfe und die Unruhen abnehmen und alle Kräfte gegen die Abwehr kommunistischer Bedrohungen eingesetzt werden können. Auch die erwünschte Gleichschaltung des Montenegrinischen Freiwilligen Korps mit den bewährten S.F.K. liegt auf der gleichen Linie.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Kapetan [[Dragomir Gaga Topalović]], komandant Rudničkog korpusa JVuO, u pismu od 3. juna 1944. upućenom komandantu Kačerske brigade potporučniku Milovanu Nedeljkoviću, naređuje usklađivanje dejstava četničkih jedinicâ u okolini Beograda sa onima kvislinške vlade te njemačkog i bugarskog okupatora, a protiv [[Kosmajski NOP odred|Kosmajskog odreda]]:
{{izdvojeni citat|Prema podacima s kojima raspolažem komunci nalaze se na vrh [[Bukulja|Bukulje]].                                                       

S njima je, priča se, i sam [[Radivoje Jovanović|Bradonja]]. Njihova jačina iznosi oko 120—150.

Pošto su zauzeli dobar položaj, ja sam predložio kapetanu Mihajloviću da izvršimo blokadu cele Bukulje, pa da ih napadnemo i uništimo po sledećem planu:

1.  — Bugari ima da napadnu iz [[Aranđelovac|Aranđelovca]] samu Bukulju.

2.  — Nemci ima da posednu Garaše prema Darosavi, do škole.

3.  — Poljska straža iz [[Belanovica|Belanovice]] da uhvati vezu sa Nemcima iz Aranđelovca do Jelovika.

4.  — Kačerska brigada [JVuO — prim.] ima da hvata vezu sa S.D.S. iz Belanovice i dalje put ka Jeloviku i Vukosavcima.

5.  — S.D.S. iz Aranđelovca da nastavi putem između Bukulje i Jelovika — Vukosavca u produženju sve do Kamenara.

6.  — 2 brigada K.G.G. [Korpus Gorske garde JVuO — prim.] od Kamenara do Brezovca. I dalje na [[Venčac]].

Čekam odgovor od kapetana Mihajlovića i ako on uspe da natera njih onda treba da krenemo zajedno u akciju. Čas polaska javiću. Vi ostanite na mestu gde ste sad, a ja ću da krenem bliže Kamenaru, kako bi bio bliže mestu odakle treba da počne akcija.

Vi stupite u vezu sa poljskom stražom iz Belanovice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_173.htm Pismo komandanta Rudničkog korpusa od 3. juna 1944. komandantu Kačerske brigade o potrebi sadejstva četnika sa okupatorskim trupama i nedićevcima za napad na delove Kosmajskog NOP odreda na Bukulji]&lt;/ref&gt;}}

Komandant Borbene grupe »Željezna vrata« koja je bila stacionirana u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]], u izvještaju od 7. juna 1944. piše o sastanku oficira [[Srpske granične straže]] kapetana Ivaniševića i poručnika Bogdana Price, komandanta Ramske brigade JVUO, u selu [[Carevac]] kod [[Veliko Gradište|Velikog Gradišta]]. Poručnik Prica je tom prilikom navodno obećao kapetanu SGS da četnici „za sada neće preduzimati nikakva neprijateljstva protiv njemačkih okupacionih trupâ“.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=1236&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001232.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gelegentlich einer Reise im Grenzbezirk ist der Kommandeur der SGW–Kreisgrenzabteilung Pozarevac, Hptm. Ivanisevic im Dorfe C a r e v a c (10 südl. Gradiste) mit dem Cetnikführer und Kommandeur der Ramski brigade, Oblt. Bogdan P r i c a zusammengetroffen und mit demselben in ein Gespräch gekommen. &lt;/br&gt; 3. Der Cetnikführer hat sich auch dahingehend ausgeschprochen, daß sie z.Zt. keine Feindseligkeiten gegen die deutsche Besatzungstruppe unternehmen werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;

U kvislinškom listu „Novo vreme“ od 13. juna ovako se opisuje situacija ljeta 1944. u okupiranoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Nacionalni četnici su se u velikom broju stavili pod nemačku komandu za borbu protiv boljševičkih Titovih partizana, koji su tokom poslednja dva meseca uzaludno pokušavali da iz istočne Bosne prodru u srpsku oblast. Četnici se bore rame uz rame sa odredima SDK i SDS. Usled boljševičke opasnosti okupile su se na taj način sve nacionalne snage srpskog naroda za zajedničku borbu protiv glavnog neprijatelja boljševizma.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., стр. 323.&lt;/ref&gt;}}

Povezanost Draže Mihailovića i Milana Nedića nije predstavljala nepoznanicu ni za [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]], njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]]. General Horstenau je u drugoj polovini juna 1944. boravio u Beogradu, gdje je deset dana vršio dužnost komandanta Jugoistoka umjesto generala Hansa Felbera. U svom ratnom dnevniku, Edmund Glaise von Horstenau zapisuje:
{{izdvojeni citat|U nedelju uveče, 25. juna 1944, avionom sam otišao iz Beograda. Moje slavno vreme kao vojnog zapovednika za Jugoistok bilo je time okončano. Kada sam napustio Srbiju, imao sam osećaj da je nemačka pozicija i ovde obična kula od karata. Najuticajniji čovek u Srbiji i dalje je Draža Mihailović. Nije mu naškodio ni poraz koji je doživeo od Tita na području NDH. Pripadnici Draže Mihailovića nalaze se i u kabinetu Milana Nedića. Sa Nedićem sam se sreo dva puta. On je čovek koga treba uzeti ozbiljno. Danas bi on sigurno dobro razmislio da li da prihvati ponuđeno mesto predsednika srpske vlade.&lt;ref&gt;Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.&lt;/ref&gt;}}

Prilježni autori ratnog dnevnika Vrhovne komande Wehrmachta koriste identičnu formulaciju za uzak krug ljudi oko predsjednika srpske kvislinške vlade:
{{izdvojeni citat|Ponovo se potvrdilo staro iskustvo, da radikalni pokreti imaju najveći broj pristalica, pa su se tako pristalice Mihailovića mogle naći i u najbližem okruženju Milana Nedića i njegove Straže.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

U svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]] navodi da je u proljeće 1944. došlo do uspostavljanja „službenih veza“ između Mihailovića i Nedića:
{{izdvojeni citat|Nedić je moje dosadašnje kontakte sa Glavnim štabom Draže Mihailovića pratio sa ljubomorom i nepoverenjem. On se bojao da se Nemačka sprema da zaigra na četničku kartu, a oni su bili njegovi protivnici. Kada je Nedić uvideo da nema ništa od toga da se ojača njegov položaj time što bi zabeležio uspehe na unutrašnjem i spoljnopolitičkom planu, kako sam ja predlagao, onda je i sam počeo da traži kontakte sa četnicima. U vladu je uveo jednog Dražinog pristalicu [riječ je o generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]] — prim.], koji je došao na mesto ubijenog [u atentatu od strane četnika — prim.] državnog sekretara [Cvetana] Đorđevića. Na ovaj način su uspostavljene službene veze sa Glavnim štabom Draže Mihailovića. O tim stvarima sam bio obavešten. Najzad, ja sam i sâm nameravao da dođe do toga i to tako što bih ojačao položaj Nedića, koji bi bio ovenčan uspehom.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 158.&lt;/ref&gt;}}

Još u martu te godine, najviši okupacioni dužnosnici zapazili su ovu tendenciju kod najbližih Nedićevih saradnika. Dnevni red sastanka između generala Felbera i poslanika [[Hermann Neubacher|Neubachera]], održanom kod vojnog komandanta Jugoistoka 4. marta 1944, uključivao je pitanje: »Gdje se sada skriva [[Vojislav Lukačević|Lukačević]]?«, nakon što su Nijemci uhapsili njegovog načelnika štaba majora [[Rudolfa Perhineka]].&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt; Takođe, jedna od na sastanku pretresenih tačaka bila je i posjeta [[Đorđa Perića]], šefa Srpske državne propagande pri Predsedništvu kvislinške vlade: 
{{izdvojeni citat|Posjeta šefa srpske državne propagande Perića Ic (Ob. odjeljenje). &lt;br /&gt; Predmet razgovora: Nedić, bez političke inicijative, vojnik koji izvršava naređenja. Njegovo okruženje je više za Dražu Mihailovića, pokušavajući izmijeniti Nedićev negativan stav. Cijela stvar je pokušaj da nam se pruži podrška za pregovore s Dražom Mihailovićem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=222&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000218.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Besuch Peritsch, Chef der Serb.Staatspropaganda bei Ic. &lt;/br&gt; Gegenstand: Nedic, ohne politische Initiative, Soldat, der Befehl ausführt. Seine Umgebung ist mehr für DM, versucht, Nedic ablehnende Einstellung zu ändern. Das Ganze ein Versuch, ist bei uns Rückendeckung für Unterhandlungen mit DM zu schaffen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Samo tri dana potom, major Aleksandar Mihajlović, komandant Beograda JVuO, izvještava generala Mihailovića o uspostavljenim kontaktima sa Perićem:
{{izdvojeni citat|U svrhu da se obaveštajna služba, kako ona čisto vojne prirode, tako i politička, postavi na što solidniju osnovu i postignu što je moguće bolji rezultati, ovaj štab je preduzeo mere da se stavi u vezu sa ljudima koji po prirodi svoga položaja mogu da budu dobro informisani. Tako je, ovih dana, između ostalih, uspostavljena veza i sa šefom Nedićeve propagande Đorđem Perićem, koji je izjavio gotovost da sa nama sarađuje.&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1189.&lt;/ref&gt;}}

O stepenu infiltriranosti pripadnika Mihailovićeve organizacije u institucijama Nedićeve kvislinške uprave svjedoči i general-major [[August Winter]], načelnik štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], u izvještaju koji će 5. jula 1944. godine, ispred Komande Jugoistoka, poslati Vrhovnoj komandi [[Wehrmacht]]a u [[Berlin]]u. General Winter informiše nadređene o „gubitku autoriteta Nedićevih upravnih organa u zemlji“, kao i o tome da oni „svoje zadatke mogu da izvršavaju samo utoliko ukoliko nalogoprimci Draže Mihailovića ili mesni četnički rukovodioci to dopuste“, te zaključuje:
{{izdvojeni citat|Nedićev upravni aparat je, zahvaljujući datim unutrašnjim političkim odnosima, duboko prožet pristalicama D. M. sve do vrha.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_87.htm Izveštaj komandanta Jugoistoka od 5. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o vojno-političkoj situaciji u Srbiji i mogućnostima saradnje sa četnicima]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000770—000773.] ({{jez-njem|&quot;Hiermit im Zusammenhang steht der Autoritätsverlust der Nedić–Verwaltungsorgane im Lande, die ihre Aufgaben nur soweit durchführen können, als die D.M.–Beauftragten oder örtlichen Cetnik–Führer solchen zuzulassen belieben. Ein entsprechender und ausreichender Nachdruck durch deutsche Polizeiorgane ist bei der geringen Zahl der in der Masse nicht reichdeutschen Kräfte praktisch ausgeschlossen. Die Nedić–Verwaltungsapparat ist in Auswirkung der gegebenen innerpolitischen Verhältnisse weitgehend mit D.M.–Anhängern bis in die Spitzen durchsetzt.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posredstvom komandanta IV puka SDK majora Vojislava Dimitrijevića i Moačanina, člana najvišeg rukovodstva četničke omladinske organizacije Srbije, u julu 1944. došlo je do sastanka između Dimitrija Ljotića i majora [[Ljubiše Terzića]], jednog od četničkih komandanta, u selu [[Lipe (Smederevo)|Lipe]] kod [[Smederevo|Smedereva]]. (U vrijeme sastanka sa Ljotićem, major Terzić je načelnik štaba Velikomoravske grupe korpusa JVuO; od septembra 1943. do januara 1944. bio je načelnik ađutanture Vrhovne komande JVuO.) Sastanak je trajao jedan dan, a glavna tema razgovora i ovom prilikom bila je kako ujediniti sve „nacionalne snage za borbu protiv komunizma“.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. II/330.&lt;/ref&gt; O ovom sastanku je Boško Kostić,  sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio   sljedeći zapis:
{{izdvojeni citat|Terzić je jednako gledao na situaciju kao i Ljotić. Njemu je bilo jasno da će Saveznici otsad pomagati samo Tita, pa utoliko pre nacionalisti treba da se drže zajednički. O pojedinim ličnostima iz okoline djenerala Draže Mihajlovića izražavao se vrlo nepovoljno. Major Terzić rekao je Ljotiću da pojedini ljudi iz okoline djenerala Mihajlovića ometaju definitivni sporazum nacionalista, jer se plaše da ne izgube svoje položaje. Oni znaju da svi četnički odredi u Srbiji saradjuju sa dobrovoljcima i stražarima, ali, eto, opet ometaju sporazum...&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 158.&lt;/ref&gt;}}

Povodom sastanka sa generalom Miroslavom Trifunovićem, Dimitrije Ljotić je 14. jula 1944. poslao pismo&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 18, registarski broj 7/22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 334.&lt;/ref&gt; Draži Mihailoviću u kome se navodi:
{{izdvojeni citat|Gospodine generale, 18. maja imao sam sreću da se sastanem, kao delegat generala Nedića, sa generalom Trifunovićem. Iako je taj sastanak doveo do jednog sporazuma, od njega praktično još ništa nije bilo, mada bi zaista trebalo, s obzirom na vrlo teška vremena. Mnogo puta sam tražio sastanak sa Vama, za ove tri godine, ali do njega nikada nije došlo, jer Vi to niste hteli. Gotov sam opet da Vam to ponudim, ako Vi smatrate da to možete prihvatiti. Nalazim da bi to bilo od koristi za naš narod. Ko god je bio kod Vas, govori o Vama sa velikim pohvalama, kao o čoveku krotkom, skromnom, širokogrudom i ljudi koji su sa Vama govorili ne mogu verovati da biste Vi ovako odgovorili na ovako širokogrudu ponudu generala Nedića.}}

Tokom [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]] u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], od početka jula do početka avgusta 1944. godine, nastavilo se taktičko potčinjavanje četničkih jedinicâ njemačkoj ''Borbenoj grupi Weyel''. U izvještaju Komande Jugoistoka od 14. jula 1944. pominje se i sadejstvo ravnogorskih četnika i formacijâ kvislinške vlade:
{{izdvojeni citat|U planinama jugoistočno od [[Niš]]a, četnici i Srpska granična straža u borbi sa tamošnjim crvenim neprijateljskim snagama (22. crvena banditska divizija). Drum [[Leskovac]] — [[Lebane]] ponovo miniran. Srpska državna straža i četnici u borbi s komunistima jugoist. od [[Lazarevac|Lazarevca]]; navodno 23 neprijatelja ubijena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=756&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000927—000932.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Gebirge SO Nisch Cetniks und SGW im Kampf mit dort. roten Feindkräften (22. rote Banden–Div.) &lt;/br&gt; Strasse Leskovac – Lebane erneut vermint. SSW und Cetniks bei Kampf mit Komm. SO Lazarevac angebl. 23 Fd.– Tote.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izveštaj komandanta Jugoistoka od 14. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta}}

Želja okupatora da se sa svim kvislinškim i kolaboracionističkim snagama, pod svaku cijenu i uz što manje sopstvenih gubitaka, spriječi prodor snagâ NOVJ iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine u Srbiju, izražena je i u izvještaju Operativnog odeljenja Beograd — Dedinje Armijske grupe »F« od 19. jula: 
{{izdvojeni citat|Srbija: Pokreti crvenih divizija u južnom delu Srbije su od sve većeg značaja. [[Topličko-jablanička operacija|Operacija »Keraus«]]: glavnina 27. bugarske divizije krenula je 19. 7. iz doline Toplice u pravcu juga. Borbena grupa »Dizener« (5 bataljona Srpskog dobrovoljačkog korpusa i 1 tenkovska četa) kreće 20. 7. sa linije [[Leskovac]] — [[Lebane]] u pravcu severozapada. Četnička grupa »Vajel« sa zadatkom zaprečavanja linije Matorovska — Tulari nalazi se u naizmeničnim borbama sa crvenim snagama koje su prodrle preko Toplice u pravcu zapada sve do prostora [[Brus]]a. Južno od toga isturene jedinice komunista doprle su u pravcu [[Ibar|Ibra]] do prostora severno od [[Podujevo|Podujeva]].

Za ojačanje Ibarske doline upućen je dodatni ruski bataljon (I bataljon 5. puka [[Ruski zaštitni korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]]). 

Na zapadnim granicama Srbije produžava se Titov marš, 9 — 12 crvеnih divizija prikupljeno je u prostoru [[Berane]] — [[Zvornik]] sa zadatkom upada u Srbiju. 

Borbe za [[Prokuplje]] — Brus se još ne mogu sagledati.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000839—000840.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: &lt;/br&gt; Bewegungen roter Divisionen in Südserbien von wachsender Bedeutung. &lt;/br&gt; &quot;Kehraus&quot;: Masse 27.bulg.Div. aus Toplica–Tal 19.7. nach S angetreten. Kgr. Diesener (5 SFK–Btlne. und 1 Pz.Kp.) antritt 20.7. aus Linie Leskovac – Lebane nach NW. &lt;/br&gt; Cetnik–Gruppe Weyel mit Sperrauftrag in Linie Matorovska – Tulari mit Tn. in wechselvollen Kämpfen gegen–über Toplica nach W bis in Raum Brus vorgedrungene rote Kräfte. S davon vorderste Tle.Komm. N Podujevo Richtung Ibar. &lt;/br&gt; Zur Verstärkung Ibartal ein weiteres Russen–Btl. (I./RZK 5) dorthin abgedreht. &lt;/br&gt; An der W–Grenze Serbiens geht der Aufmarsch der Tito–Kräfte weiter, 9 – 12 rote Divisionen versammeln sich im Raum Berane – Zvornik mit dem Auftrag, nach Serbien einzufallen. &lt;/br&gt; Die Kämpfe um Prokuplje – Brus sind noch nicht zu übersehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvod iz ratnog dnevnika Grupe armija »F« za period od 1. jula do 31. decembra 1944. godine}}

Narednog će mjeseca njemački nadležni organi javljati i o zajedničkim defanzivnim akcijama kvislinške SDS i JVuO. Tako je 15. VIII 1944. štab Armijske grupe »F« izviješten od strane Komande Jugoistoka: „Četničke jedinice iz pravca [[Trstenik]]a i [[Kruševac|Kruševca]], koje napreduju ka jugu, zauzele su [[Aleksandrovac]] uz slab otpor neprijatelja. Napadi crvenih na [[Vlasotince]] i [[Grdelica|Grdelicu]] odbijeni od strane Srpske granične straže i četnikâ.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=410&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289663.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;CETNIK – VERBAENDE AUS TRSTENIK– KRUSEVAC NACH S ANGETRETEN GEGEN SCHWACHEN FD.–WIDERSTAND ALEKSANDROVAC GENOMMEN.– &lt;/br&gt; ROTE ANGRIFFE AUF VLASETINCE [sic] UND GRDELICA DURCH SGW UND CETNIKS ABGEWEHRT.–&quot;}})&lt;/ref&gt; 28. avgusta, iz istog je izvora u Armijsku grupu »F« stigla i sljedeća informacija: „Nakon teških borbi sa SDS-om i četnicima, kom[unističke] snage spalile [[Boljevac]] a zatim se premjestile u pravcu sjeverozapada.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=318&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289571.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;KOMM KRAEFTE NACH SCHWEREN KAEMPFEN MIT SSW UND CETNIKS BOLJEVAC IN BRAND GESTECKT UND DANN IN NW– RICHTUNG ABGESETZT.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Nakon što je napustio Srbiju posljednjeg dana maja 1944, predsjednik četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] [[Živko Topalović]] je početkom avgusta te godine sastavio memorandum, u kom se bavi situacijom u zemlji i raspoloženjem stanovništva okupirane Jugoslavije, a koji je uputio vladama [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih zemalja]]. Topalović donosi podatke o [[Lista njemačkih operacija protiv četnika u Drugom svjetskom ratu|antičetničkoj]] »[[Operacija Hajka|operaciji Treibjagd]]« i navodi da je pitanje učešća srpskih jedinica u njemačkoj operaciji izazvalo podjelu u kvislinškom taboru, kao i još jednu od brojnih kriza kabineta generala Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|U Nedićevoj vladi i među njegovim saradnicima izbio je rascep oko toga: treba li ili ne, da i Nedićeve i Ljotićeve oružane snage zajedno sa Nemcima napadnu na vojne odrede Mihailovićeve. Veliki broj političkih saradnika Nedićevih i Ljotićevih, a gotovo svi komandanti S.D.S. i izvestan broj komandanata dobrovoljačkog korpusa (Ljotićevci) izjasnili su se protivu takve oružane akcije sa motivacijom: da je sav narod u Srbiji uz Dražu Mihailovića, da bi se u toku borbe njihove snage priključile Mihailoviću i da bi takva borba imala za jedini rezultat opustošenje mnogih srpskih sela. U ovoj dubokoj režimskoj krizi, Nedić je dao ostavku, koju mu Nemci nisu uvažili, ali on dugo vremena nije dolazio u kancelariju, niti je napuštao svoju kuću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_5.htm Memorandum Živka Topalovića, predsednika četničkog Centralnog nacionalnog komiteta, od 4. avgusta 1944. o stanju u Jugoslaviji krajem maja 1944. upućen savezničkim vladama]&lt;/ref&gt;}}

=== Sporazum Nedića i Mihailovića ===
{{main|Durmitorska operacija|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}}
{{izdvojeni citat|Nemačka komanda javlja, da je Nedić ponudio, nakon upada komunista u Srbiju, u ime veoma ozbiljno ugoženog Srpstva, vojnu saradnju svih srpskih snaga. Nedić je naglasio, da on takođe službeno govori i u ime Mihailovića, koga je nedavno posetio. Od nemačkih vojnih vlasti zatražio je dozvolu, da odmah formira srpsku vojsku u snazi od 50.000 boraca, koja bi se regrutovala iz četničkih jedinica. Komanda Vermahta za Jugoistok, posle razgovora sa Hermanom Nojbaherom, rešila je da se izađe u susret Nedićevoj molbi.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |publisher=Scribd.com |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 17. avgusta 1944.}}

Od 30. jula do 1. avgusta 1944. godine, u sjedištu Vlade nacionalnog spasa u [[Beograd]]u, održana je trodnevna konferencija kojoj su prisustvovali svi okružni načelnici i komandanti okrugâ u [[Nedićeva Srbija|okupiranoj Srbiji]]. Na tom sastanku, general Nedić je izrazio želju za ujedinjenjem svih [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga u zemlji:  
{{izdvojeni citat|Otadžbina je u opasnosti! Došli smo do pravog srpskog puta koji predstavlja ujedinjeno srpstvo. Sloga i bratstvo svih Srba mora se sprovesti do kraja. Odbijen je moj predlog o učešću dva ministra, naklonjena organizaciji D.M., u moju vladu. Predlog je odbijen od Draže Mihajlovića, ali i to je pravilno gledište s obzirom na današnje prilike. Događaji lete strahovito brzo. Rešavajući momenti su blizu. Istrebljenje Srpstva moramo sprečiti. '''Sve naše oružane snage moraju se ujediniti sa nacionalnim četnicima. To je vrhovni zakon Otadžbine, jer to hoće ceo srpski narod.''' Jedna nacionalna snaga u jedinstvenom duhu mora da se ispolji na jednom putu i u jednom pravcu. Krv naše krvi mora da progovori.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, 121–4–21&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230415161748/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2023-04-15 }}, str. 26.&lt;/ref&gt;|General [[Milan Nedić]]}}

U ljeto 1944. godine, konačno je sazrela ideja o sastanku generalâ Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića. O sastanku sa Mihailovićem Nedić je pred jugoslovenskim istražnim organima, 9. januara 1946. godine, pored ostalog, izjavio sljedeće:
{{izdvojeni citat|U 1944. godini Draža Mihailović je tražio da odredim izvesne delegate radi pregovora. Sa svoje strane sam odredio Iliju Mihailovića i Dimitrija Ljotića. Ilija Mihailović [bivši narodni poslanik i član najužeg vođstva bivše [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS) — nap.] je u više navrata odlazio kod Draže i bio je uvek primljen, dok je Ljotić bio dva puta, ali samo u štabu, dok od strane Draže Mihailovića nije bio lično primljen. Jula meseca, posredstvom Dragog Jovanovića, došlo je do prvog sastanka [sastanak je održan u avgustu, a ne u julu — nap.] između mene i D. M. Na ovom sastanku radilo se o tome da se stvori aparat koji će u datom momentu posle nemačkog sloma da preuzme vlast u zemlji. Tom prilikom postavljeni su mi od Draže uslovi za liferovanje oružja. Njegovi zahtevi u ovom pogledu bili su suviše veliki, ali su delimično od moje strane prihvaćeni i ispunjeni.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, Izjava Milana Nedića pred istražnim organima 1946. godine.&lt;/ref&gt;}}

Draža Mihailović i Milan Nedić sastali su se 12. i 13. avgusta 1944. u selu [[Ražana]] pokraj Kosjerića. Na sastanku su prisustvovali četnički komandanti: pukovnik [[Luka Baletić]], potpukovnik [[Mirko Lalatović]], major [[Dragoslav Račić]], major [[Nikola Kalabić]], a od Nedićevih saradnika: [[Dragomir Jovanović|Dragi Jovanović]], šef kvislinške policije i upravnik grada Beograda, kao i general [[Miodrag Damjanović]], šef Nedićevog kabineta.

Sastanak je ugovorio, kako je priznao pred istražnim organima 1946, Dragi Jovanović. On se prethodno u Aranđelovcu sastao sa četničkim komandantima Račićem, Kalabićem i [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]]. Na sastanku je dogovoreno da se radi na susretu Nedića i Mihailovića u cilju objedinjavanja antikomunističkih snaga. Jovanović se potom vratio u Beograd gde je dobio Nedićevu saglasnost za organizovanje sastanka sa Mihailovićem.&lt;ref&gt;Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића 1941-1945, Београд, 1979, стр. 311-312.&lt;/ref&gt;

Milan Nedić se u istrazi 1946. prisjetio još nekih detalja s ovog sastanka:

{{izdvojeni citat|Susret, kako između mene i Draže, tako i ostalih oficira, bio je srdačan i prijateljski. Sećam se da sam se sa Kalabićem poljubio, a on mi je rekao: 'Zaštitniče moga jadnog oca!', stavljajući mi glavu na grudi. Draža je tražio od mene da mu izložim opštu situaciju i razvoj budućih događaja. Ja sam mu kazao da Nemci propadaju i da će morati uskoro da se povuku iz zemlje. Predočio sam mu opasnost od komunista koji nadiru sa sviju strana, pa je stoga potrebno da se obrazuje jedan srpski front od mojih odreda i četničkih, pa da ujedinjeni brzo i efikasno spasimo Srpstvo i Srbiju od komunističkih upada. Draža me je saslušao i prihvatio moj predlog.  Sporazumeli smo se da oružje i municiju izdejstvujemo preko Nemaca, pošto će na tome raditi Raković. U pogledu novca, bilo je odlučeno da moja vlada mesečno daje po 100 miliona dinara. '''Dalje smo se sporazumeli da se sve oružane formacije vlade stave pod komandu Draže Mihailovića radi koordinacije u borbi protiv komunista.'''&lt;ref&gt;Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 389, фус. 79.&lt;/ref&gt;}}

{{izdvojeni citat|
* Vlada stavlja odmah na raspoloženje generalu Draži Mihailoviću za plate oficirima, podoficirima i ostalima 10 miliona dinara, s tim da prestane pljačkanje državnih pošta i ostalog.
* General Nedić, odnosno vlada, preuzimaju na sebe obavezu da kod Nemaca izdejstvuje odmah 30.000 pušaka, 3 miliona puščanih i mitraljeskih metaka, 500 puško-mitraljeza i 500 bacača granata.
* General Mihailović garantuje Nediću, a ovaj preuzima obavezu pred Nemcima, da se ovo oružje neće ni u kom slučaju upotrebiti protiv Nemaca.
* Nedić i vlada, voljni su, ukoliko okupator dozvoljava, da se i sve oružane formacije vlade radi koordiniranja akcije protiv komunista, stave pod komandu Draže Mihailovića.
* Vlada je voljna, ukoliko dobavi, da mu odmah stavi na raspoloženje i neodređeni broj uniformi i obuće!&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;|Tačke sporazuma Nedića i Mihailovića od avgusta 1944.}}

Na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine, na pitanja predsednika sudskog veća o neposrednim rezultatima sastanka sa generalom Milanom Nedićem general Draža Mihailović se ovako odredio:
{{izdvojeni citat|Pretsednik: Da li ste vi posle razgovora preko Nedića primili od Nemaca izvesnu količinu oružja?

Optuženi: Sve što sam iz Beograda primao preko [[Predrag Raković|Raković]]a, koji je radio stvarno po mom nalogu sa [[Miodrag Damjanović|Damjanovićem]], primio sam.

Pretsednik: Da li je bilo iz nemačkih magazina?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Koliko ste pušaka primili?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Veće količine? Otprilike?

Optuženi: Ne znam.

Pretsednik: Je li dve, 20, 30?

Optuženi: Ne, to ne znam tačno.

Pretsednik: Primali ste.

Optuženi: To je primljeno.

Pretsednik: Pa vidite, vi ste primili 10.000 pušaka.

Optuženi: Može da bude, ja broj ne znam.

Pretsednik: Dozvoljavate li tu mogućnost?

Optuženi: Ne, ne znam cifru.

Pretsednik: Možda sedam, jedanaest ili petnaest hiljada.

Optuženi: Može da bude 10.000.

Pretsednik: Kako ste pokušali tih 10.000 pušaka da izvučete iz Beograda?

Optuženi: Mogle su se izvlačiti kamionima za naoružanje Srpske državne straže, trebalo je da se popune obveznici.

Pretsednik: Koliko je broj trupa imala Srpska državna straža?

Optuženi: Mislim ukupno oko 20.000.&lt;ref&gt;Издајник и ратни злочинац Дража Михаиловић пред судом: Стенографске белешке и документа са суђења Драгољубу-Дражи Михаиловићу, Београд, 1946, стр. 236–237.&lt;/ref&gt;}}

Na temelju postignutog sporazuma, general Milan Nedić je, sada s mnogo više samopouzdanja nego ranije, mogao istupiti pred dužnosnike njemačke okupacione sile u pogledu zahtjeva za naoružanjem:
{{izdvojeni citat|Srpski ministar predsjednik Nedić, prilikom prijema kod komandanta Jugoistoka 17. 8, po nalogu srpske vlade a jednovremeno po nalogu i Draže Mihailovića, ukazujući na akutnu opasnost za Srbiju od komunizma, kao i na razvoj situacije u Bugarskoj, zatim na dosadašnju skoro besplodnu lojalnost prema njemačkoj okupacionoj sili, postavio je zahtjev za odobrenje jačih srpskih trupnih kontingenata uključujući tu i zahtjev za teškim oružjem. O detaljima pregovora sa ministrom predsjednikom Nedićem biće poslat poseban izvještaj Vrhovnoj komandi Wehrmachta.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1099&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000957.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der serbische Ministerpräsident Nedic hat am 17.8. beim Empfang durch dem Mil.Befh.Südost im Auftrag der serbischen Regierung und zugleich des DM unter Hinweis auf die akute Gefährdung Serbiens durch den Kommunismus und auf die Entwicklung der bulgarischen Lage sowie bisher fast fruchtloser Loyalität serbischer Regierung der deutschen Besatzungsmacht gegenüber den Antrag auf Genehmigung starker serbischer Truppenkontingente einschliesslich schwerer Waffen gestellt. Über die Einzelheiten der Verhandlungen mit Ministerpräsident Nedic wird an OKW eine besondere Meldung noch ergehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U [[teleks]]u poslatom 19. avgusta 1944. iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] Vrhovnoj komandi Wehrmachta urgira se za prihvatanje ponude Nedića i Mihailovića, ali i upozorava na dalekosežne posljedice kako za njemačku vojsku, tako i za privredu Trećeg Reicha, ukoliko bi rukovodstvo u [[Berlin]]u odbilo ovu ponudu:
{{izdvojeni citat|Nedić je postavio zahtev za hitnu isporuku 3 miliona metaka pešadijske municije, odobrenje za formiranje srpske vojske koja bi brojala 50.000 ljudi, čije regrutovanje bi trebalo da usledi od četničkih jedinica Draže Mihailovića, te isporuku oružja uključujući pritom i teško naoružanje.

U iscrpnom razgovoru između komandanta Jugoistoka, specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova za Jugoistok i vojnoupravnog komandanta Jugoistoka utvrđeno je sledeće:

a) da razvoj komunističke opasnosti u i oko Srbije zahteva korišćenje svih antikomunističkih snaga,

b) da bi principijelno odbijanje ponude Nedića i Draže Mihailovića silom prilika dovelo do:

postavljanja svih Srba protiv nemačke okupacione sile, do prelaza pojedinih četničkih jedinica u komunistički zaraženu Narodnooslobodilačku vojsku, u slučaju generalnog otkaza pomoći, dalje bi dovelo do većih uspeha dobro naoružanih Titovih bandi protiv slabih jedinica Draže Mihailovića na srpskom prostoru, dovelo bi i do konačnog prekida svih komunikacija, naročito prema Grčkoj, konačno bi dovelo do prekida mogućnosti korišćenja izvora ratne privrede neophodne za Vermaht i otadžbinu (žitarice, drvo, antimon, bakar, ruda hroma).&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=648&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000643—000644.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Unter eindringlichem Hinweis auf ein notwendigesvolles deutsches Vertrauen, das allein den Erfolg einer gemeinsamen Kampfführung herbeiführen könne, hat Nedic den Antrag gestellt auf : &lt;/br&gt; a) Sofortlieferung von 3 Mill. Schuss Inf.Munition, deren Verteilung er sich vorbehälten werde, &lt;/br&gt; b) Genehmigung der Sofortaufstellung eines 50 000 Mann zählenden serbischen Heereskörpers, dessen Rekrutierung aus den im Kampf erprobten Cetnik–Verbänden des Draja Mihailovic erfolgen soll, &lt;/br&gt; c) Waffenlieferung hierzu einschl. schwerer Waffen. &lt;/br&gt; 3.) In eingehender Aussprache zwischen O.B.Südost, Mil.Bef.Südost und den Sonderbevollmächtigten des Auswärtigen Amtes für den Südosten wurde festgestellt und wird hiermit gemeldet : &lt;/br&gt; a) Die Entwicklung der kommunistischen Gefahr in und um Serbien verlangt die Nutzbarmachung aller antikommunistischen Kräfte, &lt;/br&gt; b) eine grundsätzliche Ablehnung des Nedic–DM–Angebotes führt zwingend : &lt;/br&gt; b1) zu einer Einstellung aller Serben insbesondere der kampfwilligen Verbände gegen die Besatzungsmacht, &lt;/br&gt; b2) für den Fall einer generellen Absage zu einem Abgleiten einzelner Cetnikteile zum kommunistisch verseuchten V.B.–Heer, &lt;/br&gt; b3) zu weiteren Grosserfolgen der gut ausgerüsteten Tito–Banden gegen die schwachen DM–Verbände im serbischen Raum, &lt;/br&gt; b4) zu einer endgültigen Unterbindung aller Verkehrswege insbesondere nach Griechenland. &lt;/br&gt; b5) zu einem Ausfall der für Wehrmacht und Heimat notwendigen kriegswirtschaftlichen Ausnutzung des Landes (Getreide, Holz, Antimon, Kupfer, Chromerz).&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Posle sastanka u Ražani, postojala je stalna veza između štaba DM i Nedićeve vlade. Glavni posrednik u svemu ovome bio je [[Milan Aćimović]]. Za delegata za vezu sa Nedićem, Draža Mihailović je odredio kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]], a Nedić Iliju Mihailovića. Došavši u Beograd, Predrag Raković se nastanio kod Milana Aćimovića i svakodnevno odlazio generalu Nediću. Raković je koordinirao rad oružanih odreda Nedićeve vlade i Mihailovićevih jedinica u borbi protiv NOP-a u Srbiji. Preko Rakovića, Milan Nedić je upućivao oružje i municiju za Mihailovićeve jedinice. Ubrzo po njegovom dolasku u Beograd, Nedić je Rakovića doveo u vezu sa komandantom Jugoistoka generalom Felberom i njegovim načelnikom štaba Gajtnerom. Od tada je kapetan Raković održavao vezu i između generalâ Felbera i Mihailovića, koristeći se tom vezom za dobijanje oružja i municije, ali i za efikasnije koordiniranje borbenih dejstava nemačkih i četničkih jedinica u Srbiji u borbama protiv NOVJ.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;

U narednom periodu, Dragomir Jovanović je nastavio održavati kontakte sa ravnogorskom organizacijom. Prema ličnom priznanju pred isljednicima [[OZNA]]-e, vrlo brzo je ugovorio i svoj sastanak sa generalom Mihailovićem. Jovanović svjedoči da se taj sastanak odigrao 28. avgusta, u [[Pranjani]]ma kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]]. Tom prilikom, navodno je Mihailovića informisao o pripremama Njemaca za povlačenje i prenio mu informacije o oskudnim vojnim jedinicama kojima je u tom trenutku okupator raspolagao.&lt;ref&gt;Радосав Р. Туцовић, Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 292.&lt;/ref&gt;

=== Nemačka ocena Mihailovića ===
[[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan Wrede i četnički komandanti [[Nikola Kalabić]], Dragoslav Račić i [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;]]

Neposredno uoči sastanka između Nedića i Mihailovića, u [[Topola|Topoli]] se 11. avgusta 1944. odigrao sastanak između predstavnika nemačke komande Jugoistoka i predstavnika Draže Mihailovića, na kome je major [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] [[Dragoslav Račić]] uverio nemačke predstavnike u spremnost na saradnju Mihailovićevog pokreta sa nemačkim okupatorom:
{{izdvojeni citat|Političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno se izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju. Oni predlažu stvaranje jednog nacionalnog fronta koji bi obuhvatio Srpsku državnu stražu, Srpski dobrovoljački korpus, formacije Draže Mihailovića i sve nacionalne snage orijentisane protiv komunista. Pokret Draže Mihailovića je spreman da ide u celosti u ovaj front. Osnovni zadatak je opšta mobilizacija i stvaranje jedne srpske nacionalne armije, za uništenje komunizma u Srbiji. Kada komunizam u Srbiji bude pobeđen, DM—pokret je spreman da se uključi prema naređenju nemačkog rukovodstva na Balkanu i ma gde drugo.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=535&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000501.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1069.&lt;/ref&gt;}}

Na istom sastanku, kapetan knez Vrede (Rittmeister Fürst Wrede) sumirao je prijedloge predstavnika Draže Mihailovića na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|1) DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[adolf Hitler|firera]] za jugoistočni prostor.

2) On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga.

3) Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom.

4) DM moli da sam ostane u ilegali.

5) Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama.

6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230818195525/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm |date=2023-08-18 }}, str. 1070.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. &lt;/br&gt; 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. &lt;/br&gt; 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. &lt;/br&gt; 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können &lt;/br&gt; 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. &lt;/br&gt; 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

[[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|thumb|175px|Vođa [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Adolf Hitler]] smatrao je Dražu Mihailovića nepouzdanim i dopuštao je samo taktičku saradnju sa četnicima u borbi protiv partizanskog pokreta.]]
Sledeće sedmice, 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Mihailovićevi predlozi:
{{izdvojeni citat|
a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca.&lt;br/&gt; b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. &lt;br/&gt; c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. &lt;br/&gt; d) Draža Mihajlović moli, da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. &lt;br/&gt; e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća.&lt;br/&gt; f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. &lt;br/&gt; g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. &lt;br /&gt; h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=570&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000565—000566.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: &lt;/br&gt; a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. &lt;/br&gt; b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. &lt;/br&gt; c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. &lt;/br&gt; d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. &lt;/br&gt; e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. &lt;/br&gt; f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. &lt;/br&gt; g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. &lt;/br&gt; h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072.&lt;/ref&gt;}}

Na sastanku je specijalni nemački izaslanik za Balkan [[Hermann Neubacher]] ocenio da obećanja Draže Mihailovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on „da je toliki antikomunista, da je usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora pred slogom s crvenom stranom“. Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. U izvještaju sa sastanka naglašava se da „treba pozdraviti predlog za formiranje srpskog jedinstvenog fronta“,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072-1080.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=584&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000579.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Vorschlag zur Bildung einer serbischen Einheitsfront ist zu begrüssen.&quot;}})&lt;/ref&gt; te zaključuje sljedeće:
{{izdvojeni citat|Svaki dogovor s D. Mihailovićem mora da dovede do odluka koje će imati naročiti profil. Namera D. Mihailovića, da sam ostane u pozadini a Nedića da upotrebi kao reklamnu tablu, politički nam nije nepoželjna.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=578&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000573.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Jede Besprechung mit D.M. muss zu profilierten Entscheidungen führen. Die Absicht D–M.'s, selbst im Hintergrund zu bleiben und Nedic als Aushängeschild zu benutzen, ist uns politisch nicht unerwünscht.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U dnevnom izvještaju Operativnog odeljenja [[Beograd]] — [[Dedinje]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 17. avgusta 1944, konstatuje se da „vojno-politička situacija na Jugoistoku trenutno se karakteriše sa dva teška vojnopolitička problema“, te da je drugi „problem“ — četnička ponuda kvislinškim i okupacionim vlastima:
{{izdvojeni citat|Ponuda Draže Mihailovića da se četničke jedinice potčine nemačkom komandovanju za zajedničku borbu protiv komunista i njegov zahtev za oružjem. Draža Mihailović se pri tom oficijelno priključio ministru predsedniku Nediću, koji je bio zamolio za razgovor sa komandantom Jugoistoka. Prijem srpskog ministra-predsednika Nedića kod komandanta Jugoistoka utvrđen je za 17. 8. uveče. Pre toga održan je razgovor, pod rukovodstvom general-feldmaršala barona fon Vajksa, o ponudi za pregovore Draže Mihailovića. Učesnici ovog sastanka su bili:

Gospodin general-feldmaršal baron fon Vajks, naročiti opunomoćenik Ministarstva inostranih poslova ministar Nojbaher, vojnoupravni komandant Jugoistoka general pešadije Felber, general-major Gajtner, načelnik Operativnog odeljenja generalštabni pukovnik Zelmajer, koji zastupa načelnika štaba komandanta Jugoistoka, načelnik Obaveštajnog odeljenja generalštabni potpukovnik Harling, ađutant komandanta Jugoistoka potporučnik Riter.

Gospodin komandant i ministar Nojbaher izjasnili su se za prihvatanje ponude o pregovorima sa Dražom Mihailovićem.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311,  Roll 190, frames no. 000952—000953.]&lt;/ref&gt;}}

General [[Hermann Behrends]], viši vođa [[Schutzstaffel|SS]] i policije u okupiranoj Srbiji, u izvještaju poslatom Vrhovnoj komandi Wehrmachta za period od 1. do 31. avgusta 1944. godine, svojim pretpostavljenim dostavlja podatke o sastanku Nedića sa Mihailovićem, kao i o Nedićevom zahtjevu za formiranjem „srpske nacionalne vojske“ upućenom Komandi Jugoistoka:
{{izdvojeni citat|Crvena opasnost, koja počinje sve više da preti, a prema kojoj se srpski narod i danas još u svojoj pretežnoj većini drži negativno, ubrzala je, pre svega, u nacionalnim krugovima razvoj, koji pod zanemarivanjem svih dosada postojećih suprotnosti, hoće da stvori mogućnost efikasne odbrane stvaranjem jednog nacionalnog bloka. Kako kod pokreta DM, tako i kod rukovodstva Srpskog dobrovoljačkog korpusa, ispoljile su se u izveštajnom periodu težnje istoga pravca i u velikoj meri dovele do zbližavanja između ovih dosada neprijateljskih nacionalnih grupa. Takođe i Nedićeva vlada je u toku ovog razvoja otkrila svoje dosada manje ili više ilegalne veze sa pokretom DM-a i sada uspostavila zvaničan dodir sa pokretom DM-a. Ovaj osnovni unutrašnjo-politički preokret došao je do vidljivog izraza sastankom između ministra pretsednika Nedića i Draže Mihajlovića, koji je održan 12 i 13.8. u Donjoj Šatornji. Prilikom ovog razgovora očigledno je došlo do sporazuma, koji je imao za posledicu da se srpska vlada sada u velikoj meri i javno identifikuje sa željama pokreta DM-a. Nekoliko dana docnije, usledila je poseta cele vlade Vojnom zapovedniku za Jugoistok, prilikom koje je ministar pretsednik Nedić ultimativno tražio formiranje, opremanje i naoružavanje jedne srpske nacionalne vojske od približno 50.000 ljudi, čiji bi temelj, izgleda, obrazovao Srpski dobrovoljački korpus, a u koju bi se uključili borbeni odredi pokreta DM.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.&lt;/ref&gt;}}

General Behrends je zabilježio i da se u [[Šumadija|Šumadiji]], nadomak [[Beograd]]a, provodi „velika akcija“ protiv jedinicâ NOVJ, u kojoj učestvuju združene snage [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, kvislinških trupâ i okupatora:
{{izdvojeni citat|''Situacija kod neprijatelja u Srbiji'':

''Okrug Beograd'': &lt;br /&gt; ''Komunisti'': Znatno pojačana dejstva Šumadijske, Kosmajske i Podunavske brigade u prostoru Sopot — Lazarevac — Aranđelovac — Azanja — Drugovac. Prepadi na opštine, uništenje znatnog broja vršalica, ubistva činovnika i pojedinih seljaka. U dva maha infiltriranje komunističkih bandi iz Srema u jačini od 150—200 ljudi preko Save na prostoru zapadno od Umke. Obrazovanje baza komunističke delatnosti na planini Kosmaj kao i u prostoru Azanje.
 
''DM'': Neprekidne borbe protiv gore navedenih komunističkih bandi. Velika akcija komandanta DM-a, majora Kalabića, sa oko 4.000 ljudi, potpomognuta Srpskim dobrovoljačkim korpusom — Srpskom državnom stražom i nemačkim jedinicama, još je u toku.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.&lt;/ref&gt;}}

I Hermann Neubacher se u svojim memoarima osvrnuo na uspostavljanje »antikomunističkog fronta«, kao i na sastanak Nedića i Mihailovića: 
{{izdvojeni citat|Crvena armija napredovala je i približavala se granicama Srbije, Tito je postajao sve moćniji na čitavom jugoslovenskom prostoru, pa je u toj situaciji Nedić hteo da sebi osigura pozicije time što će da se poveže sa svojim jačim, nacionalističkim konkurentom, sa Dražom. S druge strane, Mihailoviću je, takođe, bio potreban Nedić, premda ga nije ozbiljno uzimao kao budući faktor moći, ali se nadao da će uz njegovu pomoć da se dokopa nemačkog oružja, pre nego što započne povlačenje Vermahta iz Srbije. U avgustu 1944. došlo je do susreta Nedića i Draže Mihailovića. Oni su se sreli u prostoriji koja je bila potpuno zamračena. Na taj način, niko od njih dvojice nije mogao da dokaže da su se stvarno sreli. I ovo je tipično za balkanske metode zavere. Komunisti su pretili da će da zavladaju celom zemljom, i zato je Mihailović zahtevao od Nedića da mu pruži finansijsku pomoć, te da pokuša sve da bi od Nemaca dobio toliko oružja da može da naoruža pedeset hiljada svojih pristalica. Na taj bi se način Nedić iskupio kod četnika i boraca pokreta otpora, jer je prethodno godinama sarađivao sa Nemcima. Tako bi se stvorio zajednički antikomunistički front.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, strane 158—159.&lt;/ref&gt;}}

Zabrinutost najviših njemačkih instanci uslovljena prodorom snaga [[NOVJ]] s juga, tj. iz pravca [[Crna Gora|Crne Gore]], bila je očigledna. U procjeni situacije u Srbiji od 9. avgusta 1944. godine, feldmaršal [[Maximilian von Weichs]], komandant Jugoistoka, zapisuje sljedeće:
{{izdvojeni citat|U Srbiji upad više Titovih operativnih jedinica. U prostoru između Ibra i Morave jake crvene snage iz Crne Gore nalaze se u napredovanju protiv četničkih jedinica, policije, Srpskog dobrovoljačkog korpusa i bugarskih bataljona koji su im bačeni u susret. Radi se, što više ne predstavlja neki znak pitanja, o II korpusu sa oko 3 crvene divizije. Crvena 37. divizija nalaza se trenutno u napredovanju iz prostora severno od Prijepolja za Ivanjicu. Treba računati da će ona ubrzo dostići odsek Ibra severno od Ušća. Divizijama XII korpusa je pošlo za rukom, kako im je bilo i naređeno, da krenu maršem u pravcu severnog dela Crne Gore. Uprkos preduzetog gonjenja od strane 7. SS-divizije, mora se računati sa njihovim prispećem u predeo Pljevalja u toku par dana. Ukratko, dobila se slika o jednom velikom i skoro planskom toku Titove ofanzive, koja je već dugo očekivana u cilju zauzimanja južnog dela Srbije, čak i ako su pojedinačne jedinice koje učestvuju potučene i mada se XII korpus bori sa velikim poteškoćama oko snabdevanja. Na osnovu podataka iz pouzdanih izvora, može se zaključiti da crvene snage koje su prispele u Srbiju, posle njihovog sjedinjenja sa jedinicama Glavnog štaba Srbije, žele da se učvrste sa obe strane železničke pruge Stalać — Niš — Đevđelija i da glavne saobraćajne arterije Jugoistoka potpuno prekinu, te da južni deo Srbije isključe od svih uticaja četnika DM, kako bi ga učinili oblašću komunističkog gospodarenja.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1065&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311,  Roll 190, frames no. 000923—000924.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;In Serbien Einbruch mehrer Tito–Verbände. Im Raum zwischen Ibar und Morava starke rote Kräfte aus Montenegro im Vorgehen gegen die ihnen entgegengeworfenen Cetnik–Verbänden, Polizei, SFK und Bulgaren–Btlne. Es handelt sich fraglos um das II. Korps mit etwa 3 roten Divisionen. &lt;/br&gt; Die rote 37. Div. befindet sich z.Zt. im Vorgehen aus Raum nördlich Prije Polje auf Ivanjica. In Kürze ist mit ihrem Auftreten am Ibarabschnitt nördlich Usce zu rechnen. &lt;/br&gt; Den Divisionen des XII. Korps ist es gelungen, sich wie befohlen in Richtung N–Montenegro in Marsch zu setzen. Trotz sofort eingeleiterer Verfolgung durch Teile 7.SS–Div. muss mit Eintreffen in Gegend Pljevlja in wenigen Tagen gerechnet werden. &lt;/br&gt; Zusammenfassend ergibt sich das Bild eines in grossem fast planmässigen Verlaufs der seit langem erwarteten Tito–Offensive zur Inbesitznahme S–Serbiens, wenn auch einzelne der beteiligten Verbände angeschlagen sind und das XII. Korps mit grossen Versorgungsschwerigkeiten zu kämpfen hat. Aus sicheren Quellen kann geschlossen werden, dass die in Serbien eingetroffenen roten Kräfte nach ihrer Vereinigung mit den Verbände des Hauptstabes Serbien sich beiderseits der Eisenbahn Stalac – Nisch – Grdelica festsetzen wollen, um die Hauptverkehrsader des Südostens nachhaltig zu unterbrechen und Süd–Serbien unter Ausschaltung aller DM–Einflüsse zum kommunistischen Herrschaftsgebiet zu machen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nemačke snage u Srbiji sve do kraja leta 1944. nisu bile dovoljno velike kako bi same uspešno mogle zaustaviti nekoliko partizanskih ofanziva. Zbog toga je nemački okupator bio prinuđen da angažuje snage [[Bugari|bugarskog]] okupatora, zatim snage [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]], [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Srpska državna straža|SDS]]. O značaju koje su snage JVuO, SDK i SDS odigrale u ovim borbama kao pomoćne nemačke snage, svedoči jedan sumarni nemački izveštaj iz druge polovine avgusta 1944. u kome se navode gubici SDK, SDS i „lojalnih četnika” (jedinice JVuO koje su sarađivale sa okupatorom u vojnim akcijama) od 15. marta do 15. avgusta 1944. U izveštaju se navodi da su snage „lojalnih četnika” u tom razdoblju imale gubitke od 1.749 poginulih, 2.089 ranjenih i 120 nestalih, snage SDS (skupa sa [[Srpskom graničnom stražom]]) imale su gubitke od 160 poginulih, 120 ranjenih i 28 nestalih, dok su dobrovoljci izgubili 140 vojnika, uz 312 ranjenih i 89 nestalih.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000968.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 116.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 200.&lt;/ref&gt;

U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka upućenom 15. avgusta 1944. komandi Jugoistoka, navodi se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Sada je u toku formiranje nacionalnog srpskog jedinstvenog fronta protiv komunizma sa ciljem potpunog razumevanja između Nedićeve vlade i pokreta D. M. da se zajedničkom borbom spreči boljševizacija Srbije. Za vođenje ove borbe, uz formiranje nacionalne srpske armije, zahteva se od nemačkog Vermahta pomoć u opremi i naoružanju. Dok će onda vojni delovi srpskog nacionalnog pokreta biti spremni da se bezuslovno stave pod nemačku komandu, dotle je držanje političkog sektora još nejasno.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]&lt;/ref&gt;}}

Hermann Neubacher je, kao pristalica elastičnije politike prema Mihailoviću, sugerisao preko komande Jugoistoka da se od zaplijenjenog oružja, koje se nalazilo u [[Mađarska|Mađarskoj]], izvjesna količina dodijeli Mihailoviću. U izvještaju upućenom 16. avgusta 1944. [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru inostranih poslova Reicha, Neubacher posebno naglašava:
{{izdvojeni citat|Treba pretpostaviti da se Draža Mihailović poslednjih nedelja preko posrednika u velikoj meri složio i s Nedićem o opasnosti situacije i o potrebi za zajedničkim nastupanjem nacionalnih trupa. U svakom slučaju, i Nedić sa svojim sledbenicima ne vidi, već na osnovu slabljenja sopstvenog političkog položaja u zemlji, sada nikakav drugi put za spasavanje nacionalnog srpstva do pakta sa Dražom Mihailovićem.&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AVII, Mikroteka, N—T—312, rolna 780, snimak 371754.&lt;/ref&gt;}}

Milan Nedić se 18. avgusta 1944. na zajedničkoj sednici kvislinške vlade sa nemačkim glavnim komandantom za Jugoistok, garantovao je da će se pokret pod komandom generala Mihailovića suzdržati od &quot;neprijateljskih dejstava protiv Nemaca&quot;. Nedić je garantovao nemačkom okupatoru:
{{izdvojeni citat|Ljudstvo Draže Mihailovića u buduće će osiguravati bezbednost cesta, železnice, transporta žita, rudnika i ostale pogone koji su od značaja za Nemce. Srpske nacionalne jedinice su pod Nedićevom komandom, koga priznaje pokret Draže Mihailovića, spremne za odlučnu borbu protiv komunizma. Nedić je istovremeno izjavio da je samo u tom slučaju sposoban da preuzme odgovornost vlade, u koliko bude bezodvlačno potpomognut nemačkim oružjem...&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_230.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1081.&lt;/ref&gt;}}

U ratnom dnevniku&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt; komande Grupe armija »F« se navodi da se vrše posljednje pripreme za sastanak na vrhu u Berlinu (Hitler — Neubacher — von Weichs):
{{izdvojeni citat|
20. 8. 1944

Operativno odeljenje Beograd — Dedinje

18.15 časova:

Generalštabni major Brudermiler saopštava generalštabnom pukovniku Zelmajeru telefonski da je Vrhovna komanda Vermahta saglasna sa svim predlozima i da će tu svoju saglasnost potvrditi i telegramom.

Na pitanje generalštabnog majora Brudermilera po predmetu ponude Nedić—Draža Mihailović, generalštabni pukovnik Zelmajer mu je odgovorio da je komandant Jugoistoka dopisom Obaveštajno odeljenje/oficir Abvera str. pov. 6630/44 od 19. 8. 44 (uporedi operacijski dnevnik, prilog 143/VIII) izvestio Vrhovnu komandu Vermahta sledeće:

1.) šta je Draža Mihailović zahtevao preko Nedića,

2.) stav po ovom komandanta Jugoistoka,

3.) da general-feldmaršal baron fon Vajks i ministar Nojbaher žele da zajedno podnesu referat Fireru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1110&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000968.]&lt;/ref&gt;}}

U zabilješkama koje je osoblje komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichs]]a pripremilo za njegov sastanak s Hitlerom 22. augusta 1944. godine, razmotrena je vojno-politička situacija u Srbiji i Jugoslaviji. U dokumentu se daje ocjena dosadašnjih odnosa generalâ Nedića i Mihailovića i tvrdi da, iako je imao stanovite zadrške prema generalu Mihailoviću, general Nedić sada postao jedan od Mihailovićevih zagovornika pred Nijemcima, tako da se konačno može reći da postoji ujedinjeni srpski antikomunistički front u kojem Mihailović ima podršku više od „90% svih Srba“.&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=971&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000961.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Es muss als erwissen gelten, dass heute über 90% aller Serben hinter DM stellen. Wenn sich jetzt der Ministerpräsident Nedic, der sich bisher eine gewisse Zurückhaltung dem DM gegenüber auferlegte, vor diesen stellt und für ihn spricht, dann erscheint damit endgultig und offiziell die Versammlung aller Serben zum Kampf gegen den Kommunismus vollzogen.&quot;}})&lt;/ref&gt;

U vrijeme kad je von Weichs morao napustiti Beograd da podnese izvještaj Hitleru, došlo je do sastanka između Nedića i Mihailovića. Prema obavijesti&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=973&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000963.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;DM will sich aus Rücksicht auf die eigene Bevölkerung und im Hinblick auf die Zukunft wie bisher zurückhalten. Er will den Kampf gegen den Kommunismus führen, die politischen Bindungen zur Besatzungsmacht sollen Reservat des Ministerpräsidenten sein und bleiben.&quot;}})&lt;/ref&gt; koju je primio von Weichs, položaj dvojice generala u ovoj novoj kombinaciji bio je politički uvjetovan:
{{izdvojeni citat|Iz obzira prema srpskom narodu i s obzirom na budućnost, Draža Mihailović će kao i do sada ostati u pozadini. Borbu protiv komunizma vodit će ipak on, dok će političke veze sa okupacionom silom i dalje ostati u domeni predsjednika vlade Nedića.}}

U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a za 22. avgust 1944. godine, preneseni su zaključci sa sastanka održanog u [[Berlin]]u između Adolfa Hitlera, Hermanna Neubachera i Maximiliana von Weichsa. Hitler je odbacio ideju Neubachera i von Weichsa  o naoružavanju armije od pedeset hiljada ljudi, zato što je po interese [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] smatrao opasnim potpuno zbližavanje Nedića i Mihailovića, dozvolivši ipak da se „delimično ispune srpske želje“:
{{izdvojeni citat|Nojbaher i general fon Vajks predočili su Fireru stanje u Srbiji: očekivani upad Tita u Srbiju i skoro povlačenje bugarskog okupacione vojske iz Srbije biće veoma nepovoljno po Vermaht, jer naše snage u Srbiji danas nisu dovoljne da se efikasno suoče sa novonastalom situacijom. Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela. Da je došlo do jedinstva između Nedića i Mihailovića znači da je došlo do ujedinjenja svih Srba i obojici to obezbeđuje podršku 90% naroda.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (“Susret Tita sa Čerčilom u Rimu“)}}

Dakle, uprkos zalaganju nemačke komande Balkana, nemački vrhovni vođa [[Adolf Hitler]] je 22. avgusta 1944. odbacio Mihailovićevu inicijativu, ocenjujući da će to oružje &quot;jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca.&quot; On je odobrio samo taktičku saradnju sa četnicima.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%A5%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BE_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%9A%D0%B5_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_22.8.1944 Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944.]{{dead link}}&lt;/ref&gt;

28. avgusta 1944, Operativno odjeljenje Beograd — Dedinje Armijske grupe »F« obavještava nadležne u Berlinu da Nedić, i pored Hitlerove suzdržanosti, insistira na ustupanju neophodnog oružja četnicima:
{{izdvojeni citat|Kod srbijanskih četnika nervoza je u porastu zbog razvoja situacije u Rumuniji i Bugarskoj. Predsednik vlade Nedić je ipak juče izjavio da će i dalje ostati lojalan prema nama (generalštabni potpukovnik fon Harling: Nedić vrši najoštriji pritisak da se izda obećano oružje odredima Draže Mihailovića).&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=24&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000018.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bei dem serbischen Cetniks zunehmende Nervosität infolge der Entwicklung der Lage in Rumänien und Bulgarien. Ministerpräsident Nedic hat jedoch gestern erklärt, dass er weiter zu uns lojal stehen werde. (Oberstlt.i.G.v.Harling: Nedic drängt schärfstens nach zugesagter Waffenlieferung an die DM—Verbände.)&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nasuprot Hitlerovom mišljenju, Nojbaher je [[30. 8.|30. avgusta]] i dalje tvrdio da Draža Mihailović, poput Milana Nedića, verno služi nemačkim interesima, i da se &quot;do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru&quot;. To isto smatra i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm |title=Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;

=== Posljedice sporazuma ===

[[26. 8.|26. avgusta]] 1944. godine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska izbeglička vlada]] priznala je [[Josip Broz Tito|Tita]] za svog legitimnog predstavnika i vođu, a [[Ivan Šubašić]] je zadržao mesto predsednika Jugoslovenske izbegličke vlade. Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga zapazila je tom prilikom:
{{izdvojeni citat|Sporazum Tita sa londonskom vladom u izbjeglištvu značio je težak, ako ne i smrtonosni udarac za Nedićevu vladu i četnike.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;/&gt; &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Einigung Titos mit der Londoner Exilregierung bedeutete einen schweren, wenn nicht tödlichen Schlag für die Regierung Nedic und die Cetniks.&quot;}})}}

Na osnovu avgustovskog sporazuma sa Nedićem, Mihailovićevim četnicima je isporučena veća količinu oružja, municije i opreme, iz nemačkih magacina.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;

Odluka o objedinjavanju svih domaćih antipartizanskih snaga i njihovom ulasku u sastav JVuO donijeta je na sastancima između predstavnika kvislinške vlade i kvislinških vojnih formacija sa predstavnicima JVuO, održanim početkom septembra, najprije u [[Beograd]]u, potom u [[Pranjani]]ma.

Na inicijativu Nedićevog ministra prosvete [[Velibor Jonić|Velibora Jonića]], 2. septembra održan je u Beogradu sastanak na kome su se okupili komandant SDK general [[Kosta Mušicki]], komandant SDS general [[Borivoje Jonić]], bivši komandant SDS general [[Stevan Radovanović]], povjerenik JVuO za Beograd Ivan Pavlović, [[Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, kao i upravnik grada Beograda [[Dragomir Dragi Jovanović]]. Prema Jonićevu svjedočenju pred istražnim organima po završetku rata, glavna tema sastanka je bilo vojničko objedinjavanje i izrada zajedničkog plana za „odbranu Beograda i sprečavanje nereda na taj način što će se onemogućiti pobuna komunista i simpatizera NOP-a u Beogradu, što će se oduzeti od Nemaca vojni i značajni objekti da ne bi bili bačeni u vazduh, jednom rečju da se Beograd vojnički osvoji i na taj način spreči ulazak NOV-a i Crvene Armije... Računalo se posle toga da se pozove i kralj, obrazuje vlada i cela Jugoslavija stavi pod njegovom upravom...“&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2020, str. 240-241.&lt;/ref&gt;

Istog dana, neposredno nakon ovog sastanka, komandant SDS Borivoje Jonić (rođeni brat ministra Velibora Jonića) izdao je „Instrukciju za rad SDS“. General Borivoje Jonić navodi da se „jednodušno i spontano, ceo Srpski narod opredelio za Kralja, monarhiju i slobodnu i nezavisnu državu, zasnovanu na demokratskim principima“. U „Instrukciji“ piše:
{{izdvojeni citat|U vezi s tim i sve današnje oružane Srpske snage ujedinjene su i bore se na braniku Srpskog nacionalizma. Svaka Srpska nacionalna oružana snaga ima za sobom svoj rad, život i borbu. Svaka od njih imala je i opravdanih razloga za svoje ustrojstvo i današnje postojanje. Sve postojeće male razlike u zadatku i dodeljenoj ulozi u završnici ovog rata nestale su, '''TAKO DA DANAS IMAMO JEDNU JEDINSTVENU I NEDELJIVU SRPSKU VOJSKU''', sa kojom hteli — ne hteli, moraju računati svi naši prijatelji i neprijatelji... U ostvarenju postavljenog jednog cilja, vođeni jednom idejom vodiljom, jednodušni i ujedinjeni, svi Srpski oružani odredi — '''NACIONALNI ČETNICI, STRAŽARI, GRANIČARI, DOBROVOLJCI I GARDISTI''', dobili su i u završnici rata svaki svoju ulogu i svoj zadatak... Na Srpsku državnu stražu se računa da ona u interesu Kralja, Otadžbine i naroda mora svoj zadatak u potpunosti da izvrši.&lt;ref&gt;Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 140–4–3, Instrukcija za rad SDS, 2. septembar 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 241.&lt;/ref&gt;}}

Već narednog dana, 3. septembra, general Jonić je izdao naredbu u kojoj najprije konstatuje da „u poslednje vreme dešava se, da pojedini oficiri i ostali pripadnici SDS, dobijaju neposredno naređenje od pojedinih četničkih komanada na terenu da pređu na službu u četničke jedinice“. Stoga, general Jonić podcrtava svojim potčinjenim da je „Načelnik štaba Vrhovne komande, armiski đeneral Gospodin Draža Mihailović saopštio Pretsedniku Srpske vlade: da oficiri i svi ostali pripadnici SDS imaju ostati na službi u SDS, da nije potrebno da pomenuta lica prelaze u sastav četničkih jedinica bez njegovog zahteva upućenog Pretsedniku Srpske vlade i po dobivenoj saglasnosti Pretsednika Srpske vlade“.&lt;ref&gt;VA, NdA, 140–4–4, Komanda SDS svim štabovima i jedinicama SDS, 3. septembra 1944.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 242.&lt;/ref&gt;

Nakon sastanka od 2. septembra, 6. septembra je uslijedio novi sastanak. Na poziv ravnogorske komande Beograda, u selo Pranjani (nedaleko od [[Ravna gora|Ravne gore]], blizu [[Čačak|Čačka]]) su došli predstavnici svih kolaboracionističkih vojnih formacija na sastanak sa Dražom Mihailovićem. Predstavnik SDK je bio kapetan Radoslav Protić, ispred SDS je bio prisutan major Ljubiša Mikić, dok je [[Srpsku graničnu stražu]] predstavljao major Dragiša Jevtić. Pored Mihailovića, ispred Vrhovne komande JVuO, sastanku su prisustvovali potpukovnici [[Mirko Lalatović]] i [[Luka Baletić]]. Kako navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićev]] sekretar [[Boško Kostić]], Mihailović je tada donio odluku o objedinjavanju svih „nacionalnih snaga“ i njihovom ulaženju u sastav Jugoslovenske vojske u otadžbini. Sve tri kolaboracionističke formacije trebalo je privremeno da zadrže svoju strukturu i starješinski kadar.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 242—243.&lt;/ref&gt;

Kostić bilježi i riječi Draže Mihailovića sa sastanka:
{{izdvojeni citat|Ovom prilikom đeneral Draža Mihajlović je rekao delegatima: &lt;br /&gt; „Vi legalni odredi treba da činite jezgro naše buduće vojske...“&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 165.&lt;/ref&gt;}}

[[6. 9.|6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] je stavljena pod komandu generala [[Dragoljub Mihailović|Dragoljuba Mihailovića]].&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221024030236/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm |date=2022-10-24 }}, str. 211-212.&lt;/ref&gt; Sjutradan je general [[Miroslav Trifunović|Miroslav Trifunović Dronja]], četnički komandant Srbije, radiogramom obavijestio Dražu Mihailovića:

{{izdvojeni citat|Na dan 6. septembra 1944. javio mi se komandant Srpske državne straže đeneral Borivoje Jonić, koji mi je stavio pod komandu Srpsku državnu stražu. To isto je učinio i đeneral Kosta Mušicki sa svojim dobrovoljcima.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]&lt;/ref&gt;}}

Samo dan ranije, general Draža Mihailović primio je u Koceljevi kod [[Šabac|Šapca]] generala Kostu Mušickog i razgovarao s njim o koordiniranju dejstava snagâ JVuO i SDK u borbi protiv NOVJ.&lt;ref name=&quot;Milan Borković 1944&quot;&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 166.&lt;/ref&gt;

General Miroslav Trifunović je 7. septembra 1944. obavijestio potčinjene da je Srpska državna straža u potpunosti integrisana u Mihailovićevu JVuO, i da će nadalje biti pod njegovom neposrednom komandom:
{{izdvojeni citat|Pošto je SDS ušla u sastav naše vojske i dobila specijalan zadatak, to zabranjujem pozivanje i uzimanje oficira, podoficira i vojnika iz njenog sastava bez moga odobrenja.

Isto tako zabranjujem uzimanje prevoznih sredstava i oružja SDS.

Ako se gde desio koji slučaj pozivanja i uzimanja ljudstva, ono se ima odmah vratiti u svoju jedinicu. Naročito odmah vratiti oduzeto oružje i prevozna sredstva jer se na njih računa pri izvršenju datog im zadatka.

Straža stoji u pogledu zadataka pod mojom komandom i ako se ima potrebe za njeno korišćenje tražiti ga od mene.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 38/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Obaveštenje štaba Komande Srbije od 7. septembra 1944. potčinjenim jedinicama o ulasku jedinica Srpske državne straže u sastav četničkih jedinica pod komandom štaba Komande Srbije], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 61.&lt;/ref&gt;|General [[Miroslav Trifunović]], komandant Srbije JVuO}}

Poslije sastanka u Pranjanima, 8. septembra 1944. godine, komandant Srbije JVuO general Miroslav Trifunović iznova je naredio da se „ništa ne uzima od Srpske državne straže“ jer „ovi delovi oružane sile imaju se smatrati kao naše jedinice. Svako vrbovanje, odvođenje i primanje pripadnika Državne i Granične straže ima se potpuno obustaviti.“&lt;ref&gt;Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 77–4–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 312, fus. 831.&lt;/ref&gt;

I njemački je okupator registrovao stavljanje srpskih kvislinških formacijâ pod komandu generala Mihailovića. Tako će se na kraju jednog izvještaja o situaciji u okupiranoj Jugoslaviji od 8. novembra 1944, sačinjenog za potrebe [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] u vrijeme povlačenja s [[Balkan]]a, naći i sljedeći podatak: „Potvrđeno: General Jonić prenio 12. IX naređenje generala Mihailovića Srpskoj državnoj straži.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=707&amp;rec=311&amp;roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001193.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bestätigt: General Jonic, übermittelte 12.9. Befehle des General Mihajlovic an die SSW.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Nakon što su jedinice [[Prvi proleterski korpus NOVJ|Prvog proleterskog korpusa NOVJ]] zauzele [[Požega|Požegu]], major [[Dragoslav Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]], elitne četničke formacije tokom [[Bitka za Srbiju|bitke za Srbiju]], izdao je potčinjenim komandantima sljedeće naređenje:
{{izdvojeni citat|Prva, šesta i 37. komunistička divizija sa glavninom svojih snaga nalazi se južno od Užica u oblasti Čajetine. Sa prednjim delovima komunisti su blokirali Užice i zauzeli Požegu držeći i položaje između Požege i Užica.

U Užicu nalaze se jedan bataljon Nemaca, jedan Bataljon Dobrovoljaca i bataljon SDS. Na Jelovoj Gori Zlatiborski korpus. U oblasti Karana naš četvrti jurišni korpus, a između Karana i Požege Zapadno Moravska grupa kapetana Miloševića. U Jančićima novoformirani prvi korpus.

Iz Čačka danas su krenuli dva bataljona Nemaca. U Čačku kao rezerva ostaju dva bataljona dobrovoljaca.

Četvrta grupa jurišnih korpusa izvršiće koncentrični napad na Požegu, gde će se koncentrisati naše snage i produžiti u pravcu Užica.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_58.htm Zapovest Štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 4. septembra 1944. komandantima 1, 3. i 5. jurišnog korpusa i Šumadijske brigade za napad na jedinice 1. proleterskog korpusa NOVJ u rejonu Užičke Požege], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 58, strane 201—205.&lt;/ref&gt;|Major [[Dragoslav Račić|Dragoslav S. Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]]}}

Kako bi naglasio strateški značaj ponovnog zauzimanja Požege za održanje ravnogorskih četnikâ u Srbiji, njihovom ključnom uporištu, major Račić je istog dana (4. IX), kada je formirana operativna grupa od 1500 ljudi iz sastava 1. ravnogorskog korpusa JVuO, u direktivi&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 77, registarski broj 48/3.&lt;/ref&gt; tim povodom zapisao: „Po padu Požege udruženim snagama očistiće se prostor do Užica odakle će se preduzeti opšta akcija svih antikomunističkih snaga prema Zlatiboru i prema Višegradu za tučenje komunističkih snaga i izbacivanje iz Srbije. Naša ideja manevra je tući komuniste u oblasti Požege i Užica, a potom prikupiti sve snage za dalje uništenje crvenih na prostoru Srbije... '''Prema tome borba u koju stupamo je odlučujuća za Srbiju, odlučujuća za Jugoslaviju i za ceo Balkan, jer od naše pobede ili poraza i od brzine rada zavisi da li će na naše tlo Amerikanci ili Sovjeti'''.“

U ovom periodu, ravnogorski odredi su pomagali i mobilizaciju snaga Vlade nacionalnog spasa. Prema naredbi od 25. avgusta 1944. ponovo je formiran 1. bataljon SDS u Beogradu. 3. septembra 1944, popunu u ljudstvu za 1. bataljon obezbijedio je kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Gorske garde]] JVuO. Ovaj je bataljon 5. septembra upućen u [[Sopot]], da bi već sljedećeg dana ušao u sastav JVuO. Na licu mjesta su od ovog bataljona stvorena dva i upućena ka [[Aranđelovac|Aranđelovcu]], ali su kasnije uništena od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]].&lt;ref&gt;Kоста Николић, Историја Равногорског покрета 1941-1945, књига друга, Београд, 1999, стр. 243-244, 268.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Борис Томанић, Горска гарда Њ. в. краља Петра Другог у орашачком срезу. Формација, борбе, злочини. Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 129.&lt;/ref&gt;

I u Šabačkom okrugu, shodno sporazumu sa komandantom III puka SDK, ravnogorske okružne vlasti su po naređenju majora Dragoslava Račića, komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, odobrile mobilizaciju 520 ljudi za popunu III dobrovoljačkog puka u [[Šabac|Šapcu]].&lt;ref&gt;AVII, Ča, kut. 77, reg. br. 42/3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2011, стр. 346.&lt;/ref&gt;

Kolaboracija jedinica Srpskog dobrovoljačkog korpusa sa snagama JVuO pod komandom Draže Mihailovića dostigla je vrhunac tokom ključne bitke za oslobođenje Srbije. Riječ je o [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], u kojoj su četnici bili poraženi te praktično izbačeni iz Srbije. Naime, u blizini [[Valjevo|Valjeva]], 11. septembra 1944. partizani su napali kolonu u kojoj se nalazio Dragoljub Mihailović, četnička Vrhovna komanda, [[Centralni nacionalni komitet]] i američka vojna misija sa pukovnikom [[Robert Harbold McDowell|McDowellom]] na čelu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_72.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLOM NJEMAČKO-ČETNIČKE OBRANE U ZAPADNOJ SRBIJI]&lt;/ref&gt; Jedinice NOVJ su nastavile da gone ovu četničku grupu i 13. septembra opkolili su Mihailovića na sektoru [[Divci]]—[[Mionica]]. Našavši se u gotovo bezizlaznoj situaciji, Mihailović se radio-vezom obratio za pomoć [[Kosta Mušicki|Kosti Mušickom]], komandantu SDK. General Mušicki je telefonom naredio III bataljonu Prvog puka SDK iz Valjeva da krene Mihailoviću u pomoć. Ljotićevci su stigli u posljednji čas i znatno pomogli četnicima s Mihailovićem na čelu da se izvuku iz partizanskog obruča i upute prema [[Koceljeva|Koceljevi]].&lt;ref&gt;Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 287.&lt;/ref&gt; Ovom prilikom, partizani su zaplijenili arhive četničke Vrhovne komande i Centralnog nacionalnog komiteta.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/77.htm Đorđe Orlović: Šesta lička proleterska divizija „Nikola Tesla“, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd, 1990, str. 424.]&lt;/ref&gt;
[[Datoteka:Dimitrije Ljotić i supružnici Dragojla i Milovan Popović izlaze iz Zavoda za prinudno vaspitanje omladine.png|200px|mini|desno|Supružnici Dragojla i Milovan Popović u društvu Dimitrija Ljotića prilikom njegove posjete Zavodu za prinudno vaspitanje omladine u Smederevskoj Palanci.]]

[[Milovan Popović]], upravnik [[Zavod za prinudno vaspitanje omladine|Zavoda za prinudno vaspitanje omladine]] u [[Smederevska Palanka|Smederevskoj Palanci]] i simpatizer Ljotićevog [[ZBOR]]-a, napustio je Zavod 10. septembra 1944. i pridružio se Mihailovićevim četnicima, dok je Zavod formalno prestao da postoji 3. oktobra 1944.&lt;ref&gt;Александар Стојановић, Завод за принудно васпитање омладине у Смедеревској Паланци: старе контроверзе и нова тумачења. Институт за новију историју Србије, 2016, стр. 61.&lt;/ref&gt; 4. septembra 1944, upravnik Milovan Popović depešom obavještava Velibora Jonića, ministra prosvete i vera u vladi Milana Nedića:
{{izdvojeni citat|Čast mi je izvestiti Vas da sam u vezi Vašeg strogo poverljivog akta br. 16 od 30 avgusta 1944 godine poslao danas u srpske oružane odrede po dobrovoljnoj prijavi i slobodnom izboru 104 pitomca i to: u Srpski dobrovoljački korpus 53, u Srpsku državnu stražu 26 i u odrede Draže Mihailovića 25.&lt;ref&gt;''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, док. бр. 653, стр. 548.&lt;/ref&gt;}}

Prije rata, Milovan Popović se nalazio na čelu [[Antikomunističke lige]],&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 498, фус. 187.&lt;/ref&gt; a bio je i asistent na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu]] u Beogradu. Popović je bio jedan od organizatora [[Antimasonska izložba|Antimasonske izložbe]] oktobra 1941. Zavod za prinudno vaspitanje omladine bio je specijalni logor za izolaciju i ideološku indoktrinaciju prokomunističke omladine, formiran od strane kvislinških vlasti u Smederevskoj Palanci, 22. septembra 1942. Osnivanje logora bilo je omogućeno Uredbom o prinudnom vaspitanju omladine (15. jul 1942), koju je potpisao predsednik kvislinške vlade Milan Nedić. Tokom dve godine postojanja logora, kroz to mesto za izolaciju prošlo je 1.270 omladinaca i omladinki, od kojih je skoro polovina bila iz Beograda (mahom aktivisti i aktivni simpatizeri srednjoškolske organizacije [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a). Zatvorena omladina je bila podvrgnuta sistematskom ideološkom prevaspitanju, koje su vršili logorski „vaspitači“ – pripadnici organizacije NP Zbor. Zamenica upravnika logora i upravnica ženskog dela logora bila je Popovićeva supruga, Dragojla Ostojić Popović.&lt;ref&gt;Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44. Priručnik za čitanje grada. Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2016, str. 71-72.&lt;/ref&gt; Upravnik Popović je tretman zatočenika Zavoda okarakterisao kao „blag režim, ali uvek pod znakom mača“.&lt;ref&gt;Александар Стојановић, н. ч., стр. 52.&lt;/ref&gt; U depeši poslatoj 21. marta 1945. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]], general Mihailović o Popoviću zapisuje kratku opasku: „Potpukovnik Milovan Popović, zabušant, neupotrebljiv.”&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]&lt;/ref&gt; Popović je ostao u JVuO sve do kraja rata i poginuo je 1945. godine u [[Bosna (regija)|Bosni]] kao četnički odmetnik.&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 298.&lt;/ref&gt; Isljednik IV (antikomunističkog) odseka beogradske Specijalne policije [[Sergije Golubjev]] posvjedočio je poslije rata o Popovićevoj pogibiji u redovima JVuO:

{{izdvojeni citat|Znam da je logor u Smederevskoj Palanci bio raspušten 1944. godine... Upravnik istog Popović (Milovan) sa odredom straže koja je čuvala logor i sa nekoliko vaspitača pobegao [je] iz logora i priključio se štabu DM. Prilikom nekog napada on je poginuo, dok je njegova žena dr Dragojla uspela da pobegne u Nemačku, gde sam je lično video u Beču.&lt;ref&gt;Историјски архив Београда, 4224/МГ — 626.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 367, фус. 791.&lt;/ref&gt;}}

Boško N. Kostić, lični sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio je u emigraciji zapis o Popovićevom prisustvu u Mihailovićevom štabu.&lt;ref&gt;Boško N. Kostić, n. d., str. 215.&lt;/ref&gt; On navodi da je Mihailovića zamolio da Popović, zajedno s njim (Kostićem) pođe za [[Slovenija|Sloveniju]], gdje su se okupile sve nacionalne snage pod komandom generala [[Miodrag Damjanović|Miodraga Damjanovića]]:
{{izdvojeni citat|Zamolih đenerala Mihajlovića da pošalje s nama i Milovana Popovića, koji je bio šef antikomunističkog odeljenja u štabu Draže Mihajlovića. Popovića traži [[Matija Parac|đeneral Parac]] za propagandu, a mi bi ga, eventualno, poslali u [[Švajcarska|Švajcarsku]] radi naše nacionalne propagande, jer njega svi smatramo jednim od najboljih poznavalaca komunizma. Đeneral Mihajlović je odgovorio da nema ništa protiv, smatra čak da je ideja dobra i naredio je da se odmah pozove Milovan Popović. Kako se M. Popović nalazio u dvorištu, ubrzo uđe unutra našto mu đeneral Mihajlović reče: „Vas traži đeneral Parac. Spremite se da s g. Kostićem putujete u Sloveniju.“}}

Kostićevo svjedočenje se u potpunosti poklapa sa navodima još jednog ljotićevskog emigranta. Riječ je o [[Borivoju Karapandžiću]], predratnom članu JNP ZBOR, koji je za vrijeme okupacije bio referent Odeljenja državne propagande za Okrug valjevski&lt;ref&gt;Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 249, fus. 653.&lt;/ref&gt; i prosvetar u jedinicama SDK. U knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', objavljenoj [[1958]]. godine u [[Cleveland, Ohio|Clevelandu]] ([[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), Karapandžić piše sljedeće:
{{izdvojeni citat|Za Upravnika Zavoda u Smederevskoj Palanci đeneral Nedić postavio je Generalnog sekretara predratnog Jugoslovenskog Antimarksističkog Komiteta Milovana Popovića (bio posle Ratka Živadinovića), jednog od najspremnijih antimarksističkih teoretičara i najbeskompromisnijih antikomunističkih boraca, koga je 1944. godine Draža Mihailović postavio za Šefa propagande Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u Otadžbini.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 149.&lt;/ref&gt;}}

[[Ratko Parežanin]], koji je u svojstvu specijalnog izaslanika Dimitrija Ljotića kod potpukovnika [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] pokušavao izdejstvovati da se crnogorski četnici povuku u [[Slovenija|Sloveniju]] zajedno sa srpskim dobrovoljcima, svjedoči kako je izgledala evakuacija snagâ JVuO i ljotićevaca iz glavnog grada Srbije:
{{izdvojeni citat|
[[Zvečan|ZVEČAN]] — [[Prizren|PRIZREN]] — [[Skadar|SKADAR]] — [[Zetska ravnica|ZETA]]
Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u [[Topčider]]u. Pravac je bio [[Kraljevo]]—[[Raška]], onda dalje [[Mitrovica]], odnosno Zvečan... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom [[Kostom Mušickim]]. Oproštaj je bio vrlo kratak. O svemu smo ranijih dana opširnije razgovarali. Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i [[Neško Nedić|Neška Nedića]]. Prvi put sam ih tada video. Došli su da se dogovaraju sa dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva gde se vrši koncentracija četnika za borbu, odnosno odlazak na Jug da sačekaju [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|saveznike]]...&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Моја мисија у Црној Гори, Нова Искра, Минхен, 1974, стр. 17—18.&lt;/ref&gt;}}

U neposrednoj okolini Beograda, izvršeno je okupljanje jedinicâ Srpske državne straže, Srpske granične straže, kao i raznih četničkih grupâ. 5. oktobra 1944, sve ove jedinice su napustile Beograd i uputile se ka [[Jagodina|Jagodini]]. Nakon dolaska u Jagodinu 6. oktobra, a u dogovoru sa Mihailovićevim komandantom Srbije generalom Miroslavom Trifunovićem, od tih je od jedinica formiran [[Srpska državna straža|Srpski udarni korpus]] (SUK) sa tri divizije. Za komandanta korpusa imenovan je divizijski general [[Stevan Radovanović]], za njegovog pomoćnika brigadni general Borivoje Jonić (komandant SDS), za načelnika štaba major [[Danilo Dača Stojanović]], dok su za komandante divizijâ imenovani: [[Branimir Brana Živković]] (do tada načelnik Operativnog odeljenja SDS), Dragutin Redić (do tada komandant SDS Kraljevačke oblasti) i [[Ljudevit Pogačar]] (do tada komandant SGS), svi pukovnici. SUK je tada brojao oko 6.800 ljudi.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1985, str. 211, fus. 2.&lt;/ref&gt; Kao dio Mihailovićeve vojske, SUK se konstantno borio sa jedinicama [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]. Zajedno sa nemačkom vojskom i četnicima iz Srbije tokom novembra [[1944]], SUK učestvuje u [[proboj četnika i Nemaca iz Srbije|proboju Armijske grupe E kroz Sandžak]] i [[Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|istočnu Bosnu]].
Ipak, jedinice SDK nisu se povukle iz Srbije u pravcu Bosne, kako su to učinile objedinjene jedinice JVuO i SDS, već u pravcu [[Slovenija|Slovenije]], preko teritorije [[Srem]]a i [[Slavonija|Slavonije]] odnosno preko teritorije [[NDH]]. Jedinice JVuO i SDS napustile su teritoriju Srbije 15-20. oktobra 1944. Nemci su izvršili evakuaciju jedinica SDK kako bi ih spasili od uništenja u sukobu sa [[Crvena armija|Crvenom armijom]] i NOVJ. Dimitrije Ljotić je 4. oktobra 1944. uputio delegaciju od 33 pripadnika SDK i fašističkog pokreta Zbor u Crnu Goru, kako bi ubedili [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], komandanta crnogorskih četnika da se evakuišu u pravcu Slovenije, gde je planirano da se povuku i Ljotićeve jedinice.

Njemačke vojne vlasti su 1. oktobra izvijestile generala Nedića da je njegova vlada razriješena dužnosti, 
te da Beograd od 3. oktobra postaje operativna vojna zona. Nakon rata, general Borivoje Jonić će posvjedočiti da je u Nedićevom kabinetu 2. oktobra održan sastanak kojem su, pored Nedića i Jonića, prisustvovali general [[Miodrag Damjanović]], šef kabineta Milana Nedića, zatim komandant SDK general Kosta Mušicki i pukovnik Ljudevit Pogačar, komandant Srpske granične straže. Na sastanku je Nedić prisutne obavijestio da će se sa članovima vlade evakuisati u [[Austrija|Austriju]] i da su svi oslobođeni položene zakletve. Generalu Joniću je poručio da bi pripadnici SDS i SGS trebalo da se priključe odredima JVuO.&lt;ref&gt;Nebojša Stambolija, n. d., str. 263.&lt;/ref&gt; Kao razlog(e) za pridruživanje kvislinških snaga Mihailoviću, general Milan Nedić je naveo:
{{izdvojeni citat|Situacija je po našu nacionalnu stvar propala. Sovjetska armija ulazi u Srbiju, a za njima i komunisti koji će uzeti vlast. Mi se moramo ukloniti. Ja sa članovima vlade odlazim u Austriju. Dobrovoljački korpus doneo je odluku da ide u Sloveniju. Vas, Joniću, Srpsku državnu stražu i ceo srpski narod ostavljam Draži Mihailoviću, jer ste vi od početka pripadali njemu!&lt;ref&gt;Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 371.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 274.&lt;/ref&gt;}}

Trećeg oktobra, Milan Nedić je održao posljednju sjednicu Vlade u Beogradu i tom prilikom saopštio ministrima da njihova evakuacija može početi svakog trenutka. Jedan primarni izvor najbolje oslikava kakva je panika zavladala među pripadnicima kvislinškog aparata i članovima Mihailovićeve organizacije neposredno prije povlačenja iz glavnog grada. Riječ je o pismu&lt;ref&gt;AVII, Nedićeva arhiva, reg. br. 2/2, fas. 2, kut. 164.&lt;/ref&gt; koje je (u ponoć istog dana) sastavio Nedićev ministar privrede dr [[Milorad Nedeljković]], a koje je namijenio Odeljenju državne propagande pri Predsedništvu Ministarskog saveta. U pismu dr Nedeljkovića, između ostalog, navedeno je i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Danas na sednici Vlade donesene su važne, sudbonosne odluke... Gospodin predsednik nam je saopštio da je nemački komandant za Jugoistok večeras proglasio Beograd i Srbiju operativnim područjem u najstrožem smislu. Od ovog trenutka (ponoć) važi opsadno stanje u Beogradu. Funkciju srpske vlade preuzimaju nemačke vlasti. Srpska vlada premešta se u Nemačku da preuzme tamo svoju političku i nacionalnu dužnost, okupljajući oko sebe sve Srbe koji se tamo nalaze (preko 300.000), kao i one koji će se ovih dana evakuisati, i to je sva naša inteligencija, činovništvo i srpski oružani odredi (S.D. straža, S.D. korpus, Granična straža i Srpska garda). Danas su dobili pasoš u Nemačkom poslanstvu i svi članovi Ravnogorskog pokreta i mnogi političari iz demokratskih frakcija. Saopštavam Vama i svima činovnicima, ko god želi da se evakuiše, neka se javi u Predsedništvu Vlade. Voz za vozom ići će neprekidno, sve će formalno svršavati Kabinet Predsedništva. U šumu je nemoguće ići, jer je usled odlaska Draže Mihailovića preko Drine za Hercegovinu (Italiju) izazvano rasulo u njegovim odredima i četnici se razilaze i neće više da se biju. Ovo je njihovo usmeno zvanično izjavljivanje u Predsedništvu danas ceo dan.&lt;ref&gt;Бранислав Божовић, н. д., Београд, 2014, стр. 369.&lt;/ref&gt;}}

General [[Hans-Gustav Felber]], vojnoupravni komandant Jugoistoka, izdao je 6. oktobra 1944. naređenje da komanda nad odredima Srpske državne straže i Granične straže ima preći u ruke generala Miodraga Damjanovića, šefa kabineta generala Nedića:
{{izdvojeni citat|Gospodine premijeru [Nediću]! &lt;br /&gt; Slažem se da se general-majoru Damjanoviću povjeri zapovjedništvo nad srpskim oružanim snagama, s izuzetkom [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]. Po mom mišljenju, ovaj korpus mora ostati u provjerenim rukama generala Mušickog.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! &lt;br /&gt; Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic!] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Naredba generala Hansa Felbera od 6. X 1944. godine}}

Kao glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, general Damjanović se sa komandantima Straže odmah stavio pod komandu JVuO. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus, pridružile su se tako ostalim četničkim trupama u povlačenju prema Sandžaku. Ovo je savezništvo, pak, bilo kratkog daha i ubrzo će se raspasti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]&lt;/ref&gt;

Pripadnici SDS su iz Jagodine, preko Kruševca, 14. oktobra 1944. pristigli u Kraljevo gde su se sastali sa četnicima i stavili se pod Mihailovićevu komandu. Pravac povlačenja SDS i glavnine JVuO išao je od Kraljeva preko Raške, Novog Pazara, Sjenice, Prijepolja i Pljevalja ka istočnoj Bosni, uz učestale sukobe sa NOVJ i evidentne gubitke.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/155_5.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/355-359.&lt;/ref&gt;

[[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], prije nego što je početkom oktobra 1944. pobjegao iz Srbije u [[Beč]], bio je šef IV (antikomunističkog) odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda. U Beču je, po nalogu [[Gestapo]]a, radio na organizovanju i pripremanju [[Lovačke grupe Jugoistok|grupa za izvršenje diverzantsko-terorističkih zadataka]] u Srbiji. Draža Mihailović je 1. decembra 1944. uputio pismo pukovniku [[Gojko Borota|Gojku Boroti]], komandantu Romanijskog korpusa JVuO u kome ga obavještava o ubacivanju diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju i ulozi Vrhovne komande JVuO u tome. Pukovnika Borotu, koji je bio četnički oficir za vezu sa njemačkim snagama u [[Sarajevo|Sarajevu]], general Mihailović obavještava da bi Bećarević trebalo da bude jedan od organizatora ovih skupina u službi Gestapoa:
{{izdvojeni citat|Beć.[arević] sa njegovim ljudstvom može biti primljen i prebačen u Srbiju. Veoma je važno da niko ne zna za njihovo ubacivanje u Srbiju, pa čak ni dolazak kod nas. Naš svet suviše mnogo priča i ja dobro krijem još odavde sve one koje ubacujem. Zato ćemo prihvat Beć. sa njegovim ljudima organizovati tako da niko ovde ne zna za njih. Pitanje je samo da li je bolje da ih prebacimo iz oblasti Semberije ili u oblasti Višegrada. To kao i sve detalje dogovorićemo se kad dođete kod mene.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Milan Radanović, n. d., str. 515, fus. 1385.&lt;/ref&gt;}}

Kako je u praksi izgledalo rukovođenje Srpskim udarnim korpusom (SUK) od strane generala Draže Mihailovića, može se vidjeti i iz njegova naređenja od 26. decembra 1944. godine za napad na [[Tuzla|Tuzlu]]:
{{izdvojeni citat|NAREĐUJEM:

1.  — Diviziski đeneral [[Steva Radovanović]] zadržaće pod svojom neposrednom komandom I i II diviziju SUK-a i Vlaseničku brigadu kapetana Tuševljakovića.

Komandu nad II divizijom na mesto poč. puk. Redića privremeno da primi đeneral straže Borivoje Jonić.

General Radovanović sa I i II divizijom i Vlaseničkom brigadom izvršiće širi bočni obuhvat prema komunističkom levom boku i zato sve svoje snage da krene pravcem: s. Zukići — s. Naseoci — s. Svojat — s. Lukavica — s. Bašigovci i dalje na severni deo s. Đurđevika. General Radovanović neka odmah sastavi radio stanicu I divizije iz svoga korpusa i neka veštiji radio telegrafista uspostavi vezu samnom sa ispravnom stanicom, a neispravnu stanicu poslati odmah u Vrhovnu komandu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_127.htm Zapovest štaba Vrhovne komande JVUO od 26. decembra 1944. potčinjenim jedinicama za napad na Tuzlu]&lt;/ref&gt;|General [[Dragoljub Mihailović]]}}

Mjesec dana ranije, general Borivoje Jonić je od štaba Draže Mihailovića zatražio da se ljudstvo SUK-a preda [[Saveznici u Drugom svetskom ratu|savezničkim]] snagama. General Jonić moli 26. novembra 1944. da se „izveštaj dostavi Vrhovnoj Komandi kojoj sam ja kao i svi pripadnici SUK-a svom dušom odan i za koju sam radio i žrtvovao se do maksimuma od 1941. godine pa do danas“. Istog dana, general Stevan Radovanović (Jonićev pretpostavljeni), u dopisu komandantu Srbije JVuO generalu Miroslavu Trifunoviću, sumira ratni angažman generala Jonića na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|Prednji raport pomoćnika mog dostavljam Komandantu s molbom da se dostavi Vrhovnoj Komandi. G. đeneral Jonić bio je komandant Srpske državne straže i kao takav stavio je Srpsku državnu stražu na raspoloženje Vrhovnoj Komandi, ma da je mogao svu SDS da raspusti, kako je i dobio naređenje od đenerala Nedića. On, kao nacionalista koji je za 2 1/2 godine svoje službe to i pokazao pomažući pokret đenerala Draže Mihailovića u svima pravcima nije hteo da SDS raspusti već ju je stavio na raspoloženje Vrhovnoj Komandi i đeneralu Draži Mihailoviću.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_107.htm Raport pomoćnika komandanta Srpskog udarnog korpusa od 26. novembra 1944. komandantu korpusa da se korpus preda anglo-američkim trupama]&lt;/ref&gt;|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa Jugoslovenske vojske u Otadžbini]]}}

== Suđenje Mihailoviću i kolaboracionistima 1946. ==
{{main|Beogradski proces}}
[[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|thumb|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]]

Na posleratnom [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] 1946. godine Draži Mihailoviću je, između ostalog, stavljena na teret saradnja sa [[vojna uprava u Srbiji|kvislinškom upravom u Srbiji]]. Mihailović se branio kako je saradnja sa kvislinškom vladom išla slučajno, mimo njegove želje:

:Optuženi Mihailović: Sa Nedićem je bio sastanak... je taj sastanak za mene došao neočekivano, nisam ga želeo ni u kom slučaju. To se desilo jedno posle podne kada sam se odlučio da dođem na taj sastanak, da jedanput vidim šta hoće. Bio sam tada u selu Skakavicama. Uveče je došlo do toga sastanka, za koji, ponavljam, nisam nikakve želje imao. Šta me je upravo navelo na to, sam ne znam.
:Pretsednik: Ko je bio prisutan na tome sastanku?
:Optuženi: [[Luka Baletić]], [[Mirko Lalatović]], a ovde se još pominju i [[Nikola Kalabić]], [[Dragoslav Račić]], Damjanović i Nedić.
:Pretsednik: Kakav je bio tok tih pregovora i šta se imalo na tome sastanku da postigne između vas i Nedića?
:Optuženi: Ništa. Da kažem svašta i ništa...
:Pretsednik: Pa kakvi su onda zaključci?
:Optuženi: Nikakvi. Nešto su trabunjali oni koji su doveli do toga sastanka.

Na insistiranje predsednika suda čemu taj sastanak sa Nedićem, Mihailović je na kraju izjavio da je na sastanak otišao &quot;iz dosade&quot;:
:Pretsednik: Kad na tom sastanku uopšte ništa nije postignuto, tako da je to bio jalov razgovor, zašto vam je bio potreban taj sastanak?
:Optuženi: Uopšte je bio nepotreban. Verujem da je to bilo iz dosade, što me je moralo pritiskivati neko traženje, inače nikakvog razloga nije bilo.

U nastavku odbrane, optuženi Mihailović je nastojao da prikaže kako je čak i liferovanje oružja od strane Nemaca išlo gotovo mimo njegove volje:
:Pretsednik: Da nastavimo s ovim vašim sastankom sa Milanom Nedićem avgusta 1944 god. Da li vam je Nedić obećao ili se obavezao da će preko Nemaca uspeti da vam se liferuje veća količina oružja?
:Optuženi: Ja nisam tražio da se meni liferuje od Nemaca.
:Pretsednik: A da li vam je on obećao?
:Optuženi: Nisam tražio.
:Pretsednik: A da li vam je obećao, Sud to pita, da li vam je Nedić obećao ili se obavezao?
:Optuženi: Ja sam kazao da neću od njih.
:Pretsednik: Jeste li hteli da primite od [[Srpska državna straža|SDS]].
:Optuženi: Uvek. Zato sam kroz sve vreme i uzimao.
:Pretsednik: Ko je snabdevao obućom, hranom i odećom SDS?
:Optuženi: Sve su to snabdevali Nemci.&lt;ref name=&quot;Saslušanje&quot;/&gt;

Praveći analogiju sa partizanskom taktikom vršenja [[Napadi na garnizone NDH|napada na garnizone NDH]] u cilju dolaženja do veće količine oružja i municije, u završnoj je riječi general Mihailović pravdao četničku saradnju sa oružanim formacijama vlade generala Nedića na sljedeći način:

{{izdvojeni citat|Sa nekoliko reči da se osvrnem na SDS i njeno iskorišćavanje. Nemam oružja i do njega nisam mogao da dođem na drugi način. Partizani nisu ništa drukčije radili sa domobranima. Ja verujem i znam da su neki domobrani po tri puta hvatani i opet puštani. SDS rad nije bio dobar. Kad smo počeli rad odozdo on nije uspevao, a kad smo počeli odozgo uspevali smo. Upisivali smo vojnike. Pod zakletvom smo slali vojnike i naredili da ne pođu pojedinačno nego po nekoliko njih i više zajedno u jedinice SDS. Tako smo dosta uradili.&lt;ref name=&quot;Završna reč&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_21.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Završna reč optuženog Dragoljuba Mihailovića}}

Uprkos ovakvoj odbrani, sudsko veće je u članu 3. presude utvrdilo da je Mihailović kriv:

{{izdvojeni citat|Što je od samog početka svoje izdajničke delatnosti stupio u vezu sa Nedićem i drugim kvislinzima, otvorenim slugama okupatora, u cilju da održi okupaciju i objedini sve izdajničke snage protiv oslobodilačke borbe naroda Jugoslavije;&lt;ref name=&quot;Presuda&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}}

== Tumačenja ==

Brojni domaći i strani autori ukazivali su na saradnju četničkog pokreta Draže Mihailovića sa kvislinškom vladom Milana Nedića, kao na pojavu specifičnu za [[Nedićeva Srbija|teritoriju okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu]].

[[Stanislav Krakov]], predratni pripadnik [[Dimitrije Ljotić|Ljotićevog]] [[ZBOR]]-a, sestrić generala Milana Nedića i jedan od najbližih saradnika predsjednika srpske kvislinške vlade, piše o savezništvu Nedića i Mihailovića:
{{izdvojeni citat|U istoriji okupirane Srbije i Jugoslavije može se zabeležiti sa nepobitnom tačnošću, da nijedan jedini put, ni u kakvoj prilici i na ma kome mestu nije došlo ni do jednog sukoba između četnika Draže Mihailovića i Oružanih odreda Nedićevih koji su potom dobili ime Srpske državne straže. Na protiv, od samog početka osnivanja tih Nedićevih oružanih odreda, pa do zavođenja komunističke vladavine u Jugoslaviji, vladala je bratska saradnja između odreda Nedićevih i Mihailovićevih, te su ovi drugi, kada god im je pretilo uništenje od nemačkih trupa, nalazili utočište u Nedićevim trupama, ulazeći tu kao „[[Legalizovani četnici|legalizovani odredi]]”. Iako je general Nedić bio stavljen kroz londonski radio pod [[Crne trojke|slovo „Z”]] kao „narodni izdajnik”, on je i pre i posle ovog nedostojnog, recimo iz taktičkih potreba proisteklog sramoćenja, bio najbolji snabdevač jedinica Draže Mihailovića i izliferovao im je bar deset puta više oružja, municije, svake spreme i novca, nego što su to mogli da učine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska vlada u egzilu]] i hteli da učine oni engleski naredbodavci pred kojima se drhtalo, a koji su tretirali ceo junački nacionalni pokret otpora Mihailovićev kao jednu kolonijalnu trupu koja mora da izvršava svako njihovo naređenje, pa makar ono vodilo uništenju srpskog naroda ili izdaji Kraljevine Jugoslavije u to vreme sovjetskim satelitima — komunističkim partizanima.&lt;ref&gt;Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 346.&lt;/ref&gt;}}

Novinar i književnik [[Ratko Parežanin]], urednik časopisa „Iskra”, ljotićevskog glasila štampanog u [[Minhen]]u, za vrijeme okupacije se nalazio na mjestu šefa Vaspitnog odseka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].&lt;ref&gt;Petranović, Branko (1992). ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945''. Beograd: Vojnoizdavački i novinski centar, str. 416.&lt;/ref&gt; Decenijama po okončanju rata, Parežanin reinterpretira politiku generala Nedića i njegov rezon da se upusti u kolaboraciju, kao i odnos koji su Nedić i Ljotić imali prema Draži Mihailoviću:
{{izdvojeni citat|Suština Nedićeve politike u okupiranoj Srbiji bila je u ovome: &lt;br /&gt; Rat će trajati dugo. Jedini način da se srpski narod, pod okolnostima u kojima se našao, održi jeste da se uspostavi red i mir u okupiranoj Srbiji. Okupator će jednog dana morati da ode. Srbi ga danas ne mogu oterati niti doprineti njegovom odlasku... Od prvog dana Nedićeve vlade težilo se sporazumu sa četnicima Draže Mihailovića. Nedić ih je, u sporazumu sa Ljotićem, pomagao novcem, oružjem, intervencijama kod Nemaca kadgod je to bilo moguće. Molio je četnike da ne ruše vlast i red u zemlji koje on drži i stvara. Poručivao je Draži Mihailoviću da nema potrebe da ruši njegovu vlast u zemlji, jer je on spreman svakoga trenutka ustupiti svoje mesto njemu ili onom licu koje on odredi. Nedić je bez prestanka bio svom dušom odan srpskom narodu i [[Petar II Karađorđević|Kralju Petru II]], po svojim osećanjima bio je na strani zapadnih saveznika, ali je smatrao kao svoju svetu dužnost, kao nešto najpreče i najvažnije, očuvati srpski narod od biološkog istrebljenja, naročito posle već podnetih žrtava koje su do tada iznosile više stotina hiljada mrtvih.&lt;ref&gt;Ратко Парежанин, Други светски рат и Димитрије В. Љотић, Минхен, 1971, стр. 339—340.&lt;/ref&gt;}}

[[Srbi|Srpski]] crkveni istoričar dr [[Đoko Slijepčević]], saradnik Ratka Parežanina u Vaspitnom odseku SDK, u knjizi “Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata“ uočava kvalitativnu razliku u relacijama koje su sa Milanom Nedićem gajili četnici van okupirane Srbije na jednoj, te pripadnici JVuO u Srbiji na drugoj strani:
{{izdvojeni citat|General Milan Nedić je bio prijatelj četnika i pomagao ih gde je, kako je i kada je mogao. Odnos četnika prema njemu nije, međutim, bio isti: dok su svi četnici i svi nacionalni borci izvan okupiranog područja Srbije osećali i poštovanje i divljenje prema generalu Milanu Nediću, jer im je on pomagao u granicama svojih mogućnosti, četnici sa okupiranog područja Srbije nisu uvek imali korektan i pošten stav prema generalu Milanu Nediću.&lt;ref&gt;Dr Đoko Slijepčević, Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata, Minhen, 1978, str. 361.&lt;/ref&gt;}}

I [[Borivoje Karapandžić]], takođe ljotićevski emigrant, ukazuje u svojoj knjizi “Građanski rat u Srbiji 1941—1945“ na „neminovnost saradnje” JVuO sa SDK i SDS, i tvrdi da je ova saradnja gotovo isključivo proishodila iz obostranog straha od »komunističke opasnosti«:
{{izdvojeni citat|Ma koliko da su se nacionalni borci između sebe gložili, pa čak i s oružjem jedni druge napadali, činjenica je — da su nacionalni odredi u Srbiji često između sebe sarađivali i borili se rame uz rame protivu zajedničkog neprijatelja. Kadgod se na pomolu ukazala ma i najmanja komunistička opasnost, a naročito kada su komunisti pokazivali nameru da iz Pavelićeve „Nezavisne Države Hrvatske” prodru u Nedićevu Srbiju, uvek se, tada, stvarao zajednički nacionalni front protivu komunizma. Međusobno su sarađivali i zajednički išli u borbu protivu istih dušmana i četničke jedinice đenerala Mihailovića i Srpski dobrovoljci i pripadnici Srpske Državne Straže. [...] Što je dolazilo do ove neminovne saradnje, najpre se ima zahvaliti samim srpskim nacionalnim borcima, koji su se u časovima opšte opasnosti od komunizma instinktivno oslanjali jedni na druge. A zatim, velika zasluga za ovo pripada đeneralu Milanu Nediću i Dimitriju Ljotiću, koji su, neprestano, sve od sebe činili da se sporazumu sa đeneralom Dražom Mihailovićem u pogledu zajedničke saradnje i ostvarenja jedinstvenog nacionalnog fronta. U tome smislu, obojica su preduzimali čitav niz mera, da bi se sastali i sa đeneralom Mihailovićem i sa njegovim odgovornim komandantima da bi ih pridobili za zajedničku antikomunističku saradnju.&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 259.&lt;/ref&gt;}}

[[Lazo M. Kostić]], predratni profesor [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskog univerziteta]], u prvim mjesecima okupacije se nalazio na poziciji komesara (ministra) saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. U apologetskoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“, izdatoj u [[Melbourne]]u [[1976]]. godine, profesor Kostić piše:
{{izdvojeni citat|Kad su Sovjetske trupe, u jesen 1944, došle pred Beograd, Nedić je raspustio svoje vojne snage, koje su tada sa njegovim šefom kabineta, đeneralom [[Miodrag Damjanović|Miodragom Damjanovićem]], definitivno prišle đeneralu Draži Mihailoviću i od tada su bile deo njegovih trupa. I do tada su Nedićeve trupe samo po formi bile legalne, dok su ustvari to bili najbolji Dražini vojnici. To je sam Draža rekao pri smotri Srpske državne straže, u selu [[Vrapci (Sokolac)|Vrapci]], u Istočnoj Bosni, u početku 1945. Tada je Draža u govoru, održanom pred postrojenom Stražom, rekao da je Straža pretstavljala pluća njegove organizacije i da se nada da će ona to biti i dalje, u toliko više, što “Srbi nemaju saveznika ni prijatelja nigde u svetu, te ima da se borba nastavi do pobede ili do smrti“.&lt;ref&gt;Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 8.&lt;/ref&gt;}}

[[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, u svojoj posthumno objavljenoj knjizi ''War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration'' (“Rat i revolucija u Jugoslaviji, 1941-1945. Okupacija i kolaboracija“) iz 2001. godine, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije:
{{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214. &lt;br /&gt; ({{jez-eng|&quot;The collaboration of sorts between the Nedić administration and the Mihailović forces that began in the fall of 1941 lasted to the end of the German occupation. It went through phases of varying intensity with first Nedić, then Mihailović, playing the principal role. It should also be noted that during the first two years or so of occupation, when Nedić and many people in Serbia thought that Germany would win the war, relations were different from what they became during the latter half of the occupation, when Germany's defeat became more certain. But the main objectives of the two parties never changed. The common goal was to fight the Partisans and keep them from emerging as the dominant armed group at the end of the war. Both also wanted to keep Serbian losses to a minimum, which could only be done by preventing acts of sabotage and armed resistance against the German and Bulgarian occupation forces, since such acts invariably brought bloody reprisals. For the Chetniks, a further motive in collaborating with the Nedić government was to gain a solid base in the military, administrative, and police apparatus of the regime, so that when the Germans and Bulgarians finally left, the Chetniks could seize the government organization and armed forces before the Partisans did.&quot;}})}}}}

Sir [[William Deakin]], profesor [[Istorija|istorije]] na [[Univerzitet u Oxfordu|Univerzitetu u Oxfordu]] i saradnik britanskog premijera [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]] nakon rata, u svojoj knjizi ''The Embattled Mountain'' (objavljena 1973. u prevodu na [[srpskohrvatski jezik]] pod naslovom “Bojovna planina“), slaže se sa tezom da je važan čimbenik približavanja Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića predstavljala politika odmazde njemačkog okupatora:
{{izdvojeni citat|Divljačke mere odmazde Nemaca prilikom ugušivanja ustanka u Srbiji u jesen i zimu 1941, sećanja na slične austrijske i bugarske kaznene ekspedicije u Srbiji i Makedoniji za vreme prvog svetskog rata, kao i oskudne britanske avionske pošiljke upućivane Mihailoviću od novembra 1941, bili su mu argumenti za njegov tadašnji stav potpune pasivnosti i sračunate saradnje s Nedićevim vlastima. Svaki neposredni otpor naneo bi zlo srpskom stanovništvu, naročito u ravnicama i dolinama, izazvao bi obnovljene masovne neprijateljske represalije, koje bi stanovništvo desetkovale i učinile nemogućim neki uspešan budući ustanak u saradnji sa britanskim ili američkim iskrcavanjem.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin — EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2014-03-16}}&lt;/ref&gt;}}

Pukovnik [[William Bailey|Stanley William Bailey]], koji je od 25. decembra 1942. do 29. januara 1944. bio oficir za vezu u štabu generala Mihailovića, gdje je predvodio misiju [[Britanska imperija|britanske]] [[Uprava za specijalne operacije|Uprave za specijalne operacije]] u okupiranoj Jugoslaviji, u svom osvrtu na događaje iz Drugog svjetskog rata zaključuje da je Mihailović četničku kolaboraciju sa kvislinškim strukturama u Srbiji smatrao ratnim lukavstvom, ali da ga je „na kraju upropastila“ upravo taktika koju je sâm odabrao:
{{izdvojeni citat|Jedan od načina kojima su se Mihailovićeve pristaše i sljedbenici služili da prikriju svoju pravu prirodu sastojao se u tome da su stupali ili u jedinice srpskog kvislinga generala Nedića, predsjednika marionetske vlade u Beogradu, ili u odrede Dimitrija Ljotića, zloglasnog srpskog fašista. Mihailović je tvrdio da to lukavstvo predstavlja dopustiv postupak jer će te njegove pristaše ionako prijeći na njegovu stranu čim im on naredi, a tada će, u najmanju ruku, donijeti sa sobom i svoje oružje i opremu, možda i dovesti svoje drugove. Međutim, u očima drugih promatrača ta je praksa bila manje opravdana. Kako bilo da bilo, jedno je sigurno. Mihailović se tim potezom prvi put izložio optužbi da surađuje s neprijateljem, da se upustio u kolaboraciju, koja ga je na kraju upropastila.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/171_7.pdf |title=Elisabeth Barker — BRITANSKA POLITIKA PREMA JUGOISTOČNOJ EVROPI U DRUGOM SVJETSKOM RATU |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2024-07-17}}, str. 326.&lt;/ref&gt;}}

Profesor istorije Jugoslavije na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu u Beogradu]] [[Branko Petranović]] posmatra saradnju sa kvislinškim strukturama u Srbiji i Jugoslaviji kao specijalni slučaj šireg fenomena kolaboracije JVuO s okupatorom. Petranović uočava da je glavni ideološki motiv četničke kolaboracije bio [[antikomunizam]]: 
{{izdvojeni citat|Kao vrhovni komandant Jugoslovenske vojske u otadžbini, Mihailović je dozvoljavao saradnju svojih jedinica sa silama Osovine i kvislinzima, posredno (legalizacija) ili direktno. Saradnja se ostvarivala lečenjem četnika u italijanskim, nemačkim i kvislinškim bolnicama, dobijanjem naoružanja i municije, hrane, zajedničkim dejstvima na sektorima fronta ugroženim od partizana. Saradnja je proizilazila i iz činjenice da je četnička strategija polazila od uništenja komunista posredstvom okupatora u okviru Drugog svetskog rata.&lt;ref&gt;Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945, Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 391.&lt;/ref&gt;}}

Dr [[Milovan Pisarri]], istoričar i naučni saradnik [[Institut za filozofiju i društvenu teoriju|Instituta za filozofiju i društvenu teoriju]], oslanja se upravo na tezu profesora Petranovića o antikomunizmu kao ključnom okidaču za kolaboraciju četnika s okupatorima i kvislinzima. U monografiji “Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta“,&lt;ref&gt;[https://www.frs.org.rs/stradanje-roma-u-srbiji-za-vreme-holokausta/ Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta (Forum Roma Srbije)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; dr Pisarri eksplicira ovu epizodu iz istorije Drugog svjetskog rata i okupacije Jugoslavije na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|Između snaga četnika i kvislinga, pre svega je postojao zajednički stav da su komunisti najveći neprijatelji: ako su oni za kvislinge predstavljali zlo koje je trebalo uništiti, jer je bila reč o najvećem neprijatelju nacionalsocijalističkog poretka, za četnike su oni bili ozbiljna i realna pretnja za ponovno uspostavljanje centralističke monarhije, sa Srbijom i Srbima na čelu. Ratne okolnosti su dozvolile da se u ime tog zajedničkog interesa oružje uperi upravo protiv komunista, i to u više navrata, sve do kraja rata. Upravo u ime antikomunizma, posle [[Sastanak u Divcima|pregovora s Nemcima]] u novembru 1941. godine, započela je posebna vrsta saradnje između vlade Milana Nedića i Jugoslovenske vojske u otadžbini, koju je Mihailović dozvoljavao preko legalizacije određenog broja njegovih odreda, preko dobijanja oružja, finansijske pomoći, hrane ili preko zajedničkog dejstva u oblastima ugroženim od partizana.&lt;ref&gt;Milovan Pisarri, Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta, Forum za primenjenu istoriju, Beograd, 2014, str. 54.&lt;/ref&gt;}}

U doktorskoj tezi ''The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas'' (“Transformacija Mihailovićevog četničkog pokreta: Od rojalističkih jugoslovenskih snaga do srpske nacionalističke gerile“), odbranjenoj 2011. godine na [[Simon Fraser University]] u [[Britanska Kolumbija|Britanskoj Kolumbiji]] ([[Kanada]]), srpski istoričar [[Aleksandar Petrović (istoričar)|Aleksandar Petrović]], na osnovu jedne naredbe&lt;ref&gt;AVII, ČA, K—299, reg. br. 3/1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]&lt;/ref&gt; Draže Mihailovića od 29. juna 1942. godine, izvlači sveobuhvatan zaključak o prirodi kolaboracije četnika s okupatorima i kvislinzima:
{{izdvojeni citat|Iako je ovo očito bila Mihailovićeva direktiva jednom od njegovih zapovjednika u Srbiji, ta izjava je uhvatila samu suštinu četničke strateške linije razmišljanja u čitavoj okupiranoj Jugoslaviji. Budući da su bile dopuštene ‘sve prevare’, četnici su stupili u saradnju s njemačkim i italijanskim okupacijskim trupama, kao i sa njihovim domaćim kvislinzima u Srbiji, Crnoj Gori i NDH; četničke trupe pod ‘dvostrukim zapovjedništvom’ (nominalno zapovjedništvo [[Sile Osovine|Osovine]] i skriveno zapovjedništvo Mihailovića) krile su se pod raznim etiketama: [[Dobrovoljačka antikomunistička milicija|MVAC]] u italijanskim krajevima, [[Srpska državna straža|SDS]] pa čak i [[Četnici Koste Pećanca|Pećančeve trupe]] u Srbiji. Kao rezultat, Mihailović je, u teoriji, imao na raspolaganju značajne snage koje su nominalno pripadale taboru Osovine, ali spremne da se pridruže jezgru njegovih ‘ilegalnih’ trupa u trenutku kada se proglasi opšti ustanak.&lt;ref&gt;Aleksandar Petrovic, The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas (PhD Thesis), Simon Fraser University, Fall 2011, p. 100. &lt;br /&gt; ({{jez-eng|&quot;Although this was clearly Mihailović’s directive to one of his commanders in Serbia, the statement captured the quintessential Chetnik strategic line of thinking throughout occupied Yugoslavia. Given that ‘all trickeries’ were allowed, the Chetniks entered into collaboration with German and Italian occupation troops as well as their domestic quislings in Serbia, Montenegro and the ISC; Chetnik troops under a ‘double command’ (Axis nominal command and Mihailović’s hidden command) were hiding under a variety of labels: MVAC in the Italian areas, the SSG and even Pećanac’s troops in Serbia. As a result, Mihailović, in theory, had a significant force at his disposal nominally belonging to the Axis camp, but ready to join his core ‘illegal’ troops the moment a general uprising was proclaimed.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

[[Bojan Dimitrijević]], saradnik [[Institut za savremenu istoriju|Instituta za savremenu istoriju]] u [[Beograd]]u, u analizi odnosa kvislinških vlasti u Srbiji prema četničkom pokretu u jesen 1942, kada Nijemci razoružavaju legalizovane Mihailovićeve i Pećančeve odrede, izvodi sljedeći zaključak:
{{izdvojeni citat|Odnos JVuO s aparatom Vlade generala Nedića, pre svega sa snagama SDS i SGS, bio je kompleksan u ovom periodu i delikatan za razumevanje. Mnogi od Nedićevih pripadnika ovih delova bili su patrioti koji su pružali značajnu pomoć Mihailovićevoj organizaciji. Ove pristalice ravnogorske borbe činile su sve što je u njihovoj moći da pomognu JVuO.&lt;ref&gt;Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 405.&lt;/ref&gt;}}

U doktorskoj disertaciji “Partizanski pokret u Srbiji 1941—1944“, srpskog istoričara mlađe generacije [[Nemanje Ž. Devića]], tvrdi se da [[Legalizacija četnika u Srbiji|legalizacija četnikâ]] kod Vlade nacionalnog spasa nije došla kao plod Mihailovićeve naredbe „već stihijski i u skladu sa shvatanjima stanja na terenu od strane pojedinih komandanata“, te da je „većina Mihailovićevih bližih saradnika i komandanata iz 1941. ostala (je) u ilegali“.&lt;ref&gt;Немања Девић, Партизански покрет у Србији: 1941–1944. Докторска дисертација, Универзитет у Београду, Филозофски факултет, 2019, стр. 280–281.&lt;/ref&gt; Ipak, Dević ne poriče da je postojala sustavna kolaboracija pripadnika Mihailovićeve organizacije sa Nedićevim strukturama, često i na osnovi staleške solidarnosti među oficirima vojske, žandarmerije ili tajne službe prve Jugoslavije, a koji će po okupaciji otići u JVuO ili kvislinški tabor:

{{izdvojeni citat|Tako dolazi i do procesa tzv. legalizacije, odnosno ulaska dela Mihailovićevih snaga u sastav oružanih snaga vlade generala Nedića... Za kontakt sa prvim Nedićevim snagama i ovog puta je poslužio [[Milan Kalabić]]; potom su se spone uspostavljale često i na ličnoj osnovi i kroz predratna poznanstva kolega i klasnih drugova... Oni koji su prišli Nediću, ušli su u već postojeće Pećančeve odrede, ili [su] raspoređeni u novu kategoriju ''nezavisnih četničkih odreda''. Nediću je ovaj proces dobro došao iz više razloga, ali najviše zbog priliva ljudstva koje je uključio u svoje planove i, prvenstveno, u borbu protiv partizana. Mihailović je, opet, korist ostvario time što je dobio svoje ljude duboko infiltrirane u okupacioni sistem, sa alibijem pred Nemcima, a koji će mu u narednom periodu biti od nemerljive vrednosti za dostavljanje oružja, municije, podataka... Međutim, kad se pojedini Mihailovićevi oficiri, pogotovo u zapadnoj Srbiji, budu uneli u ulogu Pećančevih i Nedićevih komandanata, ogreznuvši u kolaboraciju ili u vršenje zločina nad partizanima, čak ih i, zarobljene, predajući Nemcima – pa se 1943. vratiti u strukturu JVuO – to će stvoriti ogromne poteškoće ravnogorskoj organizaciji, jer se imidž kompromitovanih nije dao lako ispraviti. Jednom viđeni u društvu Nemaca, takvi oficiri bili su u narodu, čak i među ravnogorcima koji su 1941–1943. ostali u šumi, zauvek obeleženi kao sumnjivi i nepoželjni.}}

U završnom poglavlju monografije o ratnom putu komandanta Prvog ravnogorskog korpusa [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], srpski istoričar dr Miloš Timotijević promatra odnos Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića kroz prizmu četničke kolaboracije sa okupatorima, za koju tvrdi da je isprva bila taktička, ali da je vremenom poprimila strateški karakter:
{{izdvojeni citat|Slabost pokreta generala Mihailovića uslovila je taktičku saradnju sa svim protivnicima partizana, a u Srbiji i sa Nemcima. Prećutna legalizacija ravnogoraca kod vlade Milana Nedića omogućila je njihov biološki opstanak i uništavanje partizana 1942, a kontakti pojedinih komandanata sa okupatorom nisu bili samo vojne, već i obaveštajne prirode. Ti odnosi bili su duboki, razgranati, dugotrajni. Takva saradnja sa okupatorom nije bila incident i prolazna pojava, već opredeljenje da se uz pomoć Nemaca suzbije ili potpuno uništi suparnički partizanski pokret i spremno dočeka iskrcavanje zapadnih saveznika. Taktička saradnja na mnogim područjima prerasla je u strateško delovanje na samom terenu s ciljem progona komunista, što se najčešće pretvaralo u kažnjavanje njihovih simpatizera i porodica. Posledice takvog delovanja JVuO bile su katastrofalne po samu organizaciju generala Mihailovića, a na isti način narod je osuđivao preventivna ubistva partizana. I dalje ostaje otvoreno pitanje da li je to dovoljno da se ravnogorcima odrekne antifašistički karakter. [...] Milan Nedić i Dimitrije Ljotić optuživani su za otvorenu saradnju sa okupatorom i nacionalnu izdaju. Tek pod pritiskom partizana došlo je do saradnje u okviru „nacionalnog fronta“, pred sam kraj nemačke okupacije Srbije, nevoljno, nedosledno, i uz insistiranje na potpunoj kontroli ravnogoraca u sklopu zalaganja za vezivanje sa zapadnim saveznicima.&lt;ref&gt;Милош Тимотијевић, Звонко Вучковић — Ратна биографија (1941-1944): Расправа о проблемима прошлости и садашњости, ЈП Службени гласник, Београд, 2015, стр. 449, 451.&lt;/ref&gt;}}

U disertaciji “Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941—1944)“ odbranjenoj 2019. godine na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu]], dr [[Rade Ristanović]], naučni saradnik Instituta za savremenu istoriju u Beogradu, piše da se saradnja četnika Draže Mihailovića sa Srpskom državnom stražom odvijala tokom čitavog perioda okupacije:
{{izdvojeni citat|Srpska državna straža predstavljala je svojevrsnu čekaonicu, magacin i obaveštajni kanal za Ravnogorski pokret otpora tokom celokupnog perioda okupacije.&lt;ref name=&quot;Rade Ristanović 1944&quot;&gt;Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 549.&lt;/ref&gt;}}

Dr [[Nebojša Stambolija]] tvrdi u svojoj disertaciji “Srpska državna straža 1942—1944.“ da je dinamiku odnosa ravnogorskih četnika i Nedićevih struktura diktirala „suprotnost javnog i tajnog delovanja“:
{{izdvojeni citat|Odnos monarhističkog pokreta otpora pod vođstvom Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog aparata vlasti je tokom okupacije odlikovala suprotnost javnog i tajnog delovanja. Javno, organi kolaboracionističke vlade gotovo u jednaku ravan stavljaju „komuniste“ i „dražinovce“, čak ponekad ističući kao veću opasnost pokret Draže Mihailovića. Sa druge strane, tajno, veliki broj visokih predstavnika kolaboracionističkog aparata pomažu ravnogorski pokret na razne načine (obaveštajno, finansijski, materijalno, naoružanjem). Logistika za izvođenje ove „tajne“ saradnje bili su ljudi na terenu, pripadnici vladinih oružanih odreda, legalizovani četnici, žandarmerija, a nakon marta 1942. tu ulogu preuzimaju pripadnici Srpske državne straže. [...] Reorganizacija sistema bezbednosti stvaranjem Srpske državne straže bila je signal za Mihailovićeve ljude da kontaktom sa kolegama oficirima koji su ušli u sastav straže pokušaju da se infiltriraju kako bi došli do naoružanja i informacija ili, kasnije kada prilike budu povoljnije, stave te odrede pod svoju kontrolu. [...] Jedan od presudnih razloga velikog uticaja [Mihailovićevih četnikâ na SDS — prim.] bilo je i veliko prisustvo bivših ravnogoraca u oružanim odredima „srpske vlade“, a potom i u SDS, kao posledica njihove legalizacije nakon nemačke ofanzive krajem 1941. i uništenja ustaničke teritorije u zapadnoj Srbiji.&lt;ref name=&quot;Nebojša Stambolija 1944&quot;&gt;Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 306–307.&lt;/ref&gt;}}

== Literatura ==
* {{cite book
  | last = Tomasevich
  | first = Jozo
  | authorlink = Jozo Tomasevich
  | year = 1975
  | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks
  | publisher = Stanford University Press
  | location = Stanford
  | isbn = 978-0-8047-0857-9
  | url = http://books.google.com/books?id=yoCaAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover
  | ref = harv
  }}
* {{cite book
  | last = Tomasevich
  | first = Jozo
  | year = 2001
  | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration
  | publisher = Stanford University Press
  | location = Stanford
  | isbn = 978-0-8047-3615-2
  | url = http://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC&amp;printsec=frontcover
  | ref = harv
  }}
* {{cite book|ref=harv|last=Живковић|first=Милутин Д.|title=Санџак 1941–1943|url=|year=2017|publisher=Филозофски Факултет, Универзитет у Београду|isbn=}}

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Povezano ==
* [[Nedićeva Srbija]]
* [[Ustanak u Srbiji 1941.]]
* [[Propaganda Nedićeve vlade]]
* [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]  
* [[Legalizacija četnika u Srbiji]]

== References ==
&lt;references /&gt;
{{Kolaboracija u Jugoslaviji}}

[[Kategorija:Četnici]]
[[Kategorija:Ustanak u Srbiji (1941.)]]
[[Kategorija:Dragoljub Mihailović]]
[[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]
[[Kategorija:Odnosi između učesnika u Drugom svetskom ratu u Jugoslaviji]]</text>
      <sha1>ctslhe2vfkup14322o4m5d8g8qiturs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilja Kabakov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176918</id>
    <revision>
      <id>42696280</id>
      <parentid>42422582</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3898" sha1="nhwdk4qibym6aadt05r2er4i4y8hmmk" xml:space="preserve">{{Infokutija02 umjetnik
| ime = Ilja Kabakov
| slika = TextSkulpturIlya Kabakov.jpg
| opis = Instalacija u [[Münster]]u
| rodno_ime  = Ilja Josifovič Kabakov
| datum_rođenja = {{Birth date and age |1933|9|30|df=y}}
| mjesto_rođenja = [[Dnjepropetrovsk]], [[Ukrajinska SSR]], [[SSSR]]
| nacionalnost = [[Rusija|ruska]]
| polje = [[instalacijska umjetnost]]
}}

'''Ilja Josifovič Kabakov''' ({{lang-ru|Илья́ Ио́сифович Кабако́в}}; {{lang-uk|Ілля Йосипович Кабаков}}; 30. septembar 1933 - ) je [[Rusija|rusko]]-[[SAD|američki]] konceptualni umjetnik. Rodio se i najveći dio proveo u tadašnjem [[SSSR]]-u, odakle je otišao u [[New York]] 1980-ih. Njegov kasniji opus je pun referenci na sovjetski način života.

== Literatura ==
* [[:ru:Раппапорт, Александр Гербертович|Alexander Rappaport]]. ''The Ropes of Ilya Kabakov: An Experiment in Interpretation of a Conceptual Installation'' // Tekstura: Russian essays on visual culture / Ed. and translated by A. Efimova and L. Manovich. University of Chicago Press, 1993. – {{ISBN|0-226-95123-5}}, {{ISBN|978-0-226-95123-2}}
* Stoos, Toni, ed. ''Ilya Kabakov Installations: 1983-2000 Catalogue Raisonne'' Düsseldorf: Richter Verlag, 2003, 2 volumes.
* Kabakov, Ilya. ''5 Albums'', Helsinki: The Museum of Contemporary Art and the National Museum of Contemporary Art, Oslo. Helsinki: ARTPRINT, 1994. {{ISBN|951-47-8835-4}}
* Martin, Jean-Hubert and Claudia Jolles. ''Ilya Kabakov: Okna, Das Fenster, The Window'', Bern: Benteli Verlag, 1985.
* Wallach, Amei. ''Ilya Kabakov: The Man Who Never Threw Anything Away'', New York: Harry Abrams, 1996.
* Meyer, Werner, ed. ''Ilya Kabakov: A Universal System for Depicting Everything'' Düsseldorf: Richter Verlag, 2002.
* [[Boris Groys|Groys, Boris]], David A. Ross, Iwona Blaznick. ''Ilya Kabakov'', London: Phaidon, 1998. {{ISBN|0-7148-3797-0}}
* Rattemeyer, Volker, ed. ''Ilya Kabakov: Der rote Waggon'', Nurnberg: verlag fur modern kunst, 1999. {{ISBN|3-933096-25-1}}
* Kabakov, Ilya. ''The Communal Kitchen'', Paris: Musee Maillol, 1994.
* Kabakov, Ilya. ''10 Characters'', New York: Ronald Feldman Fine Arts, 1988.
* Osaka, Eriko ed., Ilya Kabakov. ''Life and Creativity of Charles Rosenthal (1898–1933)'', Contemporary Art Center: Art Tower Mito, Japan, 1999, 2 volumes.
* Kabakov, Ilya. ''Ilya Kabakov on Ulo Sooster's Paintings: Subjective Notes'', Tallinn: Kirjastus &quot;Kunst&quot;, 1996.
* Kabakov, Ilya and Vladimir Tarasov. ''Red Pavilion, Venice Biennale'' Venice: Venice Biennale, 1993.
* Kabakov, Ilya. ''Life of Flies'', Koln: Edition Cantz, 1992.
* Kabakov et al. ''Ilya Kabakov: Public Projects or the Spirit of a Place'', Milan: Charta, 2001, {{ISBN|88-8158-302-X}}.
* {{Cite book|first=Boris|last=Groys|title=Ilya Kabakov: The Man Who Flew into Space from his Apartment|year=2006|publisher=The MIT Press|isbn=1-84638-004-9|ref=harv}}
* Jackson, Matthew Jesse. ''The Experimental Group: Ilya Kabakov, Moscow Conceptualism, Soviet Avant-Gardes'', Chicago: The University of Chicago Press, 2010. {{ISBN|978-0-226-38941-7}}
* [http://revista.escaner.cl/node/598 '''Ilya Kabakov; Kabakov's Installations'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080104164824/http://revista.escaner.cl/node/598 |date=2008-01-04 }}

== Vanjske veze ==
* [http://www.ilya-emilia-kabakov.com Official Website]
* [https://web.archive.org/web/20110707165557/http://www.arndtberlin.com/website/artist__en Emilia and Ilya Kabakov at ARNDT Berlin]
* [http://ropac.net/selected_works/ilya-emilia-kabakov Thaddaeus Ropac]
* [http://edelmanarts.com Edelman Arts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201228174840/http://www.edelmanarts.com/ |date=2020-12-28 }}

{{Lifetime|1933||Kabakov, Ilya}}

[[Kategorija:Američki umjetnici]]
[[Kategorija:Jevrejski skulptori]]
[[Kategorija:Sovjetski skulptori]]
[[Kategorija:Ukrajinci]]</text>
      <sha1>nhwdk4qibym6aadt05r2er4i4y8hmmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Rat-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>182218</id>
    <revision>
      <id>42696618</id>
      <parentid>1762768</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="75p89b9mym5cf9thgt75afcdabu4j0a" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Hand grenade.svg|20px|class=skin-invert]]
| govori o = vojnoj temi
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ratna vještina, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ratna vještina, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Rat-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75p89b9mym5cf9thgt75afcdabu4j0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696623</id>
      <parentid>42696618</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="h6nwig3b8886ph56nk27xdri4o487ow" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Icon vojn.svg|20px|class=skin-invert]]
| govori o = vojnoj temi
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ratna vještina, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ratna vještina, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Rat-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6nwig3b8886ph56nk27xdri4o487ow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696624</id>
      <parentid>42696623</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="cqndf58pmxdit2cv68rzelqpm0q4nx7" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Icon vojn.svg|30px]]
| govori o = vojnoj temi
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ratna vještina, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ratna vještina, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Rat-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cqndf58pmxdit2cv68rzelqpm0q4nx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Aerodromi, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182436</id>
    <revision>
      <id>42696324</id>
      <parentid>1273493</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="42w0bpmcp79yjxoqcgn0oq8fxjb0hxb" xml:space="preserve">__HIDDENCATEGORY__
[[Kategorija:Članci u začetku|A]]</text>
      <sha1>42w0bpmcp79yjxoqcgn0oq8fxjb0hxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696325</id>
      <parentid>42696324</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="8od3q7qhnx6hlgseux7usekogzl5vah" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Članci u začetku|A]]</text>
      <sha1>8od3q7qhnx6hlgseux7usekogzl5vah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Muzičar-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>183219</id>
    <revision>
      <id>42696604</id>
      <parentid>40755325</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="11mwrcymc8g1qjlfq6j0gdsz14sry3e" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Musical notes.svg|30px]]
| govori o = muzičaru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Muzičari, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Muzičari, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Muzičar-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>11mwrcymc8g1qjlfq6j0gdsz14sry3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696605</id>
      <parentid>42696604</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="6ei2wi7j6s5t2ha7c7ys0eo1g5ipwvl" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Musical notes.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = muzičaru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Muzičari, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Muzičari, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Muzičar-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ei2wi7j6s5t2ha7c7ys0eo1g5ipwvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Muzičari, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183220</id>
    <revision>
      <id>42696241</id>
      <parentid>40754975</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="s8eyna2h2uuidlwal7e8163ltbu41cw" xml:space="preserve">[[Kategorija:Muzičari|*]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Muzika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Umjetnici, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>s8eyna2h2uuidlwal7e8163ltbu41cw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696364</id>
      <parentid>42696241</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="5h3e2vawfmpb4w1td0turjdaw3jd5gu" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Muzičari|*]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Muzika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Umjetnici, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>5h3e2vawfmpb4w1td0turjdaw3jd5gu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Libanon-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188869</id>
    <revision>
      <id>42696407</id>
      <parentid>1762305</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="319" sha1="gigh6h6kmkyahidzsi1af9ubhdhbszo" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Lebanon.svg|20px]]
| govori o = gradu u Libanonu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Libanonu, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Libanonu, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Libanon-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gigh6h6kmkyahidzsi1af9ubhdhbszo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Jez-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>190944</id>
    <revision>
      <id>42696615</id>
      <parentid>1759191</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="h8zc4arbnq2arpqfcdfgyh1ggw51vy8" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Classic view of a cloudfree Peyto Lake, Banff National Park, Alberta, Canada (4110933448).jpg|35px]]
| govori o = jezeru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Jezera, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Jezera, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|jez-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8zc4arbnq2arpqfcdfgyh1ggw51vy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinamo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201509</id>
    <revision>
      <id>42696672</id>
      <parentid>42396552</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2512" sha1="7vot0w0q8f5xpobdzwo50xbq067rqwd" xml:space="preserve">[[File:Fahrrad-detail-23.jpg|thumb|Mali dinamo na biciklu]]
[[File:130 Kilowatt Dynamo, System Thury.png|thumb|Veliki industrijski dinamo od 130 kilovati]]

'''Dinamo''' je [[generator]] [[jednosmerna struja|jednosmerne struje]], izum [[Verner fon Simens|Vernera fon Simensa]] [[1866]]. godine&lt;ref&gt;{{cite web|title=1866: Dynamo machine|url=http://www.siemens.com/press//en/presspicture/?press=/en/pp_cc/2007/10_oct/sosep200729_05_1465448.htm|work=siemens.com|publisher=Simens|date=10. 10. 2007.|accessdate=29. 9. 2013.|language={{en}}}}&lt;/ref&gt;. Konstrukcija je vrlo slična [[elektromotor jednosmerne struje|elektromotoru jednosmerne struje]]. Korišćen je ranije na [[automobil]]ima, gde je proizvodio jednosmernu struju za pogon električnih uređaja. Ovde je bio snabdeven i regulatorom napona za održavanje konstantnog napona u električnoj instalaciji, delovanjem pobudnog namotaja (obično smeštenog na statoru mašine).

Dinamo se sastoji od [[stator]]a i [[rotor]]a. Namotaj statora se koristi kao pobudni namotaj, i kroz njega se propušta jednosmerna struja koja stvara magnetsko polje u kome se okreće rotor. Namotaji rotora su povezani na kolektor ([[komutator]]). Četkice klize po kolektoru i odvode indukovanu struju ka potrošačima. Kako se u rotoru u stvari indukuje naizmenični napon, uloga kolektora i četkica je da tu naizmeničnu struju ispravljaju u jednosmernu koja je potrebna za pogon potrošača.

Regulator napona ([[regler]]) je elektro-magnetski prekidač koji na osnovu izlaznog napona dinamo-mašine reguliše protok struje kroz pobudni namotaj (na statoru) i time se održava približno konstantan napon na izlazu mašine. Kako regler ima kontakt koji isključuje izlaz dinama kada mašina stoji (da se tada ne bi praznio [[akumulator]]), kada motor vozila proradi i kada dinamo počne da se okreće, u pobudnom namotaju nema struje. Međutim, u gvožđu mašine postoji remanentni magnetizam, zbog koga se ipak indukuje neki mali napon u rotoru. Tako stvorena struja prolazi kroz namotaje statora, polje se pojačava i započinje lavinski proces - napon na kolektoru raste i kada dostigne neku vrednost, kontakt u regleru se uključuje i dinamo počinje da puni akumulator. Drugi kontakt u regleru reguliše struju pobude tako da napon na izlazu mašine ostaje približno konstantan.

== Reference ==
{{reflist}}

== Povezano ==
* [[Električni generator]]
* [[Elektromagnetska indukcija]]

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Dynamos}}
{{klica}}

[[Kategorija:Elektrotehnika]]</text>
      <sha1>7vot0w0q8f5xpobdzwo50xbq067rqwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José C. Paz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201598</id>
    <revision>
      <id>42696251</id>
      <parentid>42308370</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="04ic81o3dqqyf2aao1j4r7yermyvay6" xml:space="preserve">{{about|gradu|distrikt|José C. Paz (partido)|ličnosti sa sličnim imenom|José Camilo Paz}}

{{Infobox settlement
|official_name          =  José C. Paz
|pushpin_map            =Argentina
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Položaj u Argentini
|pushpin_mapsize        =240
|pushpin_map1            =
|pushpin_label_position1 =
|pushpin_map_caption1    =
|pushpin_mapsize1        =
|coordinates_display    = inline,title
|coordinates_region     = AR
|subdivision_type       = Zemlja
|subdivision_name       = {{flagcountry|ARG}}
|subdivision_type1      = [[Provincije Argentine|Provincija]]
|subdivision_name1    =  [[Datoteka:Bandera Buenos Aires.svg|24px]]  [[Buenos Aires (provincija)|Buenos Aires]]
|subdivision_type2      = [[Partido]]
|subdivision_name2      = [[José Clemente Paz (partido)|José Clemente Paz]]
|established_title      = osnovan
|established_date       = 13. jul 1913
|population_as_of               = [[2001]]
|population_total               = 216,637
|population_density_km2         =
|latd                           = 34
|latm                           = 31
|longd                          = 58
|longm                          = 46
|latNS = S
|longEW = W
|elevation_m            =  
|postal_code_type       =  [[Argentinski poštanski brojevi|CPA Base]]
|postal_code            = [[ISO 3166-2:AR|B]] 1665
|area_code              = +[[Telefonski brojevi u Argentini|54]] 2320
|website                = 
}}

'''Hose Klemente Paz''' ({{jez-špa|José Clemente Paz}}) je grad u [[Argentina|Argentini]] u pokrajini [[Buenos Ajres (provincija)|Buenos Ajres]]. Nalazi se u istoimenom distriktu. Prema proceni iz 2005. u gradu je živelo 244.358 stanovnika.

== Stanovništvo ==
Prema proceni, u gradu je 2005. živelo 244.358 stanovnika.

{| align=&quot;center&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#AAAAFF&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em&quot;| Kretanje broja stanovnika
|-bgcolor=&quot;#eeeeff&quot;
! 1991. !! 2001.
|- bgcolor=&quot;#f7f9ff&quot;
| align=center| 186.681&lt;ref name=autogenerated1&gt;[http://www.citypopulation.de/Argentina.html Argentina: Provinces, Departments, Cities, Localities &amp; Agglomerations - Statistics &amp; Maps on City Population&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
| align=center| 230.208&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;
|}

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|José Carlos Paz}}

{{klica-grad}}

[[Kategorija:Gradovi u Argentini]]</text>
      <sha1>04ic81o3dqqyf2aao1j4r7yermyvay6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naučnici, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>201601</id>
    <revision>
      <id>42696242</id>
      <parentid>1760642</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="jpfhja0r1tilfae5dx7ehfvfacysggz" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>jpfhja0r1tilfae5dx7ehfvfacysggz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696243</id>
      <parentid>42696242</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Nauka, članci u začetku|Nauka, članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="fvu6jr28zofsgiwrhlzis5sy0r3niq4" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>fvu6jr28zofsgiwrhlzis5sy0r3niq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696370</id>
      <parentid>42696243</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="8nr7nrocetqtrsnew6ojb9nyzp2rcek" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>8nr7nrocetqtrsnew6ojb9nyzp2rcek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>205351</id>
    <revision>
      <id>42696206</id>
      <parentid>42693830</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografije */</comment>
      <origin>42696206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203231" sha1="lm1i1qwe7r1k9ypfdmosk8od6vdqut6" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div style=&quot;font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: thin solid blue; padding-top:.6em&quot;&gt;
{| style=&quot;font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;&quot; 
| &lt;center&gt;[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]&lt;/center&gt;
|-
| style=&quot;margin-top:-.5em&quot; |
 &lt;center&gt;[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]&lt;/center&gt;
|-
| colspan=7 |
&lt;hr&gt;
|-
| colspan=7 style=&quot;padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif&quot; |
&lt;center&gt;'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&amp;action=edit&amp;section=new ovdje]'''&lt;/center&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/center&gt;

Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. 

==Književnost==

{| style=&quot;border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;&quot; colspan=&quot;5&quot; | 
'''Književnost'''
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;&quot; width=&quot;15%&quot;| '''Općenito'''
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; colspan=&quot;4&quot;|
{{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] •  {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]]
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;&quot; width=&quot;15%&quot;| '''Književne nagrade'''
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; colspan=&quot;4&quot;|
{{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] 
|-
! style=&quot;border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;&quot; colspan=&quot;5&quot; | 
'''Nacionalne književnosti'''
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;&quot; width=&quot;15%&quot;| '''Općenito'''
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot;colspan=&quot;4&quot;| 
{{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] 
|-
! style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; colspan=&quot;5&quot; | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost'''
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;15%&quot;| '''Autori'''
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; colspan=&quot;4&quot;|
{{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]]
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; colspan=&quot;5&quot;| '''Djela'''
|-
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |
# ''[[Titus Andronicus]]''
# ''[[A Christmas Carol]]''
# ''[[Through the Looking-Glass]]'' (&quot;[[The Walrus and the Carpenter]]&quot; • &quot;[[Haddocks' Eyes]]&quot;)
# ''[[Euclid and his Modern Rivals]]''
# ''[[The Nursery &quot;Alice&quot;]]''
# [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')
# ''[[The Floating Admiral]]''
# ''[[Animal Farm]]''
# ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]''
# ''[[Born Fighter]]''
# ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]''
# ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]''
# ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]''
# ''[[The Constant Gardener]]''

| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; colspan=&quot;3&quot;| '''Sherlock Holmes'''
|-
| style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; colspan=&quot;3&quot; |
&quot;[[How Watson Learned the Trick]]&quot; • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[A Scandal in Bohemia]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]&quot; • &quot;[[The Man with the Twisted Lip]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]&quot; • &quot;[[The Boscombe Valley Mystery]]&quot; • &quot;[[A Case of Identity]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]&quot; • &quot;[[The Five Orange Pips]]&quot;) • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[Silver Blaze]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]&quot; • &quot;[[The Final Problem]]&quot;) • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]&quot;) • ''[[His Last Bow]]'' (&quot;[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]&quot; • &quot;[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]&quot; • &quot;[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]&quot;) • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]&quot; • &quot;[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]&quot;) • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]''
----
{{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]''
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; colspan=&quot;5&quot;| '''Likovi i franšize'''
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;20%&quot;| '''Sherlock Holmes'''
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;20%&quot;| '''Agatha Christie'''
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;20%&quot;| '''''Harry Potter'''''
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;20%&quot;| '''Carrollova ''Alice'''''
| style=&quot;border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;&quot; width=&quot;20%&quot;| '''Ostalo'''
|- style=&quot;font-size:smaller; text-align: left&quot; |
| 
# [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]]
# [[Dr. Watson]]
# [[Sebastian Moran]]
# [[Inspektor Lestrade]]
# [[Mycroft Holmes]]
# [[Profesor Moriarty]]
# [[Irene Adler]]
# [[Mary Morstan]]
----
# [[Klub Diogenes]]
| 
# [[Hercule Poirot]]
# [[Miss Marple]]
# [[Tommy i Tuppence]]
# [[Viši inspektor Japp]]
# [[Arthur Hastings]]
# [[Parker Pyne]]
# [[Ariadne Oliver]]
# [[Gospođica Lemon]]
| 
# [[Sirius Black]]
# [[Remus Lupin]]
# [[Severus Snape]]
# [[Armando Dippet]]
# [[Gabrielle Delacour]]
# [[Alastor Moody]]
# [[Barty Crouch]]
# [[Phineas Nigellus Black]]
| 
# [[Jubjub]]
# [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]]
# [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]]
# [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]]
# [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]]
# [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]]
# [[Ludi Šeširdžija]]
# [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]]
|
# [[James Bond (lik)]]
|}

===Engleska književnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi s područja engleske književnosti
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135;
|belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;
|groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;

|above= 

|group1 = Pisci
|list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]]

|group2 = Djela
|list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''(&quot;[[The Walrus and the Carpenter]]&quot; • &quot;[[Haddocks' Eyes]]&quot;)'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery &quot;Alice&quot;]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • &quot;[[How Watson Learned the Trick]]&quot; • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[A Scandal in Bohemia]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]&quot; • &quot;[[The Man with the Twisted Lip]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]&quot; • &quot;[[The Boscombe Valley Mystery]]&quot; • &quot;[[A Case of Identity]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]&quot; • &quot;[[The Five Orange Pips]]&quot;) • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[Silver Blaze]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]&quot; • &quot;[[The Final Problem]]&quot;) • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]&quot;) • ''[[His Last Bow]]'' (&quot;[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]&quot; • &quot;[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]&quot; • &quot;[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]&quot;) • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' (&quot;[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]&quot; • &quot;[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]&quot; • &quot;[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]&quot; • &quot;[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]&quot;) • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]''

|group3 = Likovi
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;

|group1 = Holmes
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]]

|group2 = ''Harry Potter''
|list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]]

|group3 = ''Alice''
|list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]]

|group4 = Christie
|list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]]

}}

|group4=Ostalo
|list4= [[Klub Diogenes]]

|below=

}}

===Francuska književnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi s područja francuske književnosti
|groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;
|belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;
|groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;

|above= [[Francuska književnost|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Francuska književnost&lt;/span&gt;]]

|group1 = Pisci
|list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]]

|group2 = Djela
|list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • &quot;[[Le Bateau ivre]]&quot; • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'')

|below= [[Emma Bovary|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Emma Bovary&lt;/span&gt;]] • [[Bérenger|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Bérenger&lt;/span&gt;]]

}}

===Ruska književnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi s područja ruske književnosti
|abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;

|above= [[Ruska književnost|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Ruska književnost&lt;/span&gt;]] (nedovršeno)

|group1 = Pisci
|list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]]

|group2 = Djela
|list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]''

|below= 

}}

===Američka književnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi s područja američke književnosti
|abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;

|above= 

|group1 = Pisci
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]])

|group2 = Djela
|list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]]

|below= [[Auguste Dupin|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;C. Auguste Dupin&lt;/span&gt;]] • [[Yoknapatawpha|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Yoknapatawpha&lt;/span&gt;]] • [[Obitelj Compson|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Obitelj Compson&lt;/span&gt;]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]]

}}

===Japanska književnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi s područja japanske književnosti
|abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;

|above= 

|group1 = Pisci
|list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]]

|group2 = Djela
|list2= &quot;[[Ningen Isu]]&quot; • &quot;[[Rashōmon]]&quot; • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'')

|below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]]

}}

===Ostalo===

{{Navbox generic
|titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Ostali doprinosi s područja književnosti
|abovestyle=
|belowstyle= 
|groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|above= 

|group1 = Afrika 

|list1= {{Navbox subgroup
|group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}}
|group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black;
|list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]]

|group2 = {{flagicon|GAN}} Gana
|group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black;
|list2=[[J. E. Casely Hayford]]

|group3 = {{flagicon|TOG}} Togo
|group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E;
|list3=[[Félix Couchoro]]


}} 


|group2 = Amerike 
|group2style = 
|list2= {{Navbox subgroup
|group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}}
|group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859;
|list1=[[Machado de Assis]]

|group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}}
|group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red;
|list2=[[Nicolás Guillén]]

|group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}}
|group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116;
|list3=[[Rufino Blanco-Fombona]]

|group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}}
|group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]]

|group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}}
|group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center;
|list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]]

}}  

|group3 = Azija  
|group3style =
|list3= {{Navbox subgroup
|group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael
|group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue;
|list1= [[Shmuel Yosef Agnon]]

|group2 = {{flagicon|KIN}} Kina
|group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver;
|list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]]

|group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja
|group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF;
|list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]''

|group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža
|group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red;
|list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]]

}}  

|group4 = Europa 
|group4style = 
|list4= {{Navbox subgroup
|group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija
|group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver;
|list1= [[Karl Bruckner]]

|group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka
|group2style =  text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080;
|list2= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080;

|group1 = Pisci
|list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]]

|group2 = Djela
|list2= ''[[Der Process]] • ''&quot;[[Vor dem Gesetz]]&quot;'' • ''&quot;[[Die Verwandlung]]&quot;''''}}

|group3 = {{flagicon|DAN}} Danska
|group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver;
|list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]]

|group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list4= ''[[U registraturi]]''

|group5 = {{flagicon|IRS}} Irska
|group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver;
|list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]]

|group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska
|group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135;
|list6= [[Ferenc Molnár]]

|group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška
|group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868;
|list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]]

|group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska
|group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow;
|list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]]

|group9 = {{flagicon|ITA}} Italija
|group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135;
|list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]]

|group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka
|group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000;
|list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]]

|group11 = {{flagicon|EST}} Estonija
|group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black;
|list11= {{Navbox subgroup
| groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black;

|group1 = Pisci
|list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]]

|group2 = Djela
|list2= ''[[Kalevipoeg]]''}}

|group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska
|group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]]

|group13 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska
|group13style = text-align:center; color:gold; background:#FF0000; border:1px solid gold;
|list13= [[Gonzalo Fernández de Oviedo]]

}}  

|group5 = Oceanija 
|group5style = 
|list5={{Navbox subgroup
|group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}}
|group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list1= [[Banjo Paterson]]

|group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}}
|group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list2= [[Vilsoni Hereniko]]
}}  

|group6 = {{nowrap|Antički Rim}}
|group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F;
|list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]]


|below= 

}}

==Glazba==

===Teorija i terminologija u glazbi===

{{Navbox
| name      = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| title     = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| image     = 
| imageleft =
| bodyclass = hlist

| list1 =
''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] • [[Tamborito]]

|list2={{Navbox subgroup
|abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center
|above= '''Eurosong'''
|list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] •  {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}}
}}

===Biografije===

{{Navbox generic
|titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima)
|abovestyle=
|belowstyle= 
|groupstyle = 

|above= 

|group1 = Barok
|group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver;
|list1= [[Georg Friedrich Händel]]

|group2 = Klasicizam
|group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver;
|list2= [[Jan Václav Stamic]]

|group3 = Romantizam
|group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver;
|list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]]

|group4 = XX. stoljeće
|group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black;
|list4= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black;

|group1 = Impresionizam
|list1= [[Maurice Ravel]]

|group3 = Avangarda
|list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]]

|group2 = Modernizam
|list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black;

|group1 = Neoklasicizam
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]]

|group2 = Ekspresionizam
|list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]]

}}

|group5 = Ostalo
|list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]]
}}


|below= 

}}
{{Navbox generic
|titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi o pop izvođačima
|abovestyle=
|belowstyle= 
|groupstyle =  background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|above= 

|group1 = Solisti
|list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] • [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] • [[Rubén Blades]]

|group2 = Bendovi
|list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]]

}}

=== Opus === 

{{Navbox generic
|titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz kompozicije
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver;
|belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;
|groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;

|above= 

|group1 = Opere
|list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'')

|group2 = Baleti
|list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]''

|group3 = Instrumentalna djela
|list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]''

|group4 = Himne
|list4= &quot;[[Kimigayo]]&quot; • &quot;[[Noble patria, tu hermosa bandera]]&quot; • &quot;[[God Bless Our Homeland Ghana]]&quot; • &quot;[[Advance Australia Fair]]&quot; • &quot;[[Hino Nacional Brasileiro]]&quot; • &quot;[[Aegukka]]&quot; • &quot;[[La Bayamesa]]&quot; • &quot;[[Angola Avante]]&quot; • &quot;[[God Defend New Zealand]]&quot; • &quot;[[Gloria al Bravo Pueblo]]&quot; • &quot;[[Nokor Reach]]&quot; • &quot;[[Pjesma Kmerske Republike]]&quot; • &quot;[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]&quot; • &quot;[[Himna Narodne Republike Kampućije]]&quot; • &quot;[[Državna himna Hondurasa]]&quot; • &quot;[[L'Aube Nouvelle]]&quot; • &quot;[[God Bless Fiji]]&quot; • &quot;[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]&quot; • &quot;[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]&quot; • &quot;[[God zij met ons Suriname]]&quot; • &quot;[[Majulah Singapura]]&quot; • &quot;[[Himno Istmeño]]&quot;

|below= 

}}
{{Navbox generic
|titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz pop skladbe
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver;
|belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;
|groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver;

|above= 

|group1 = Albumi
|list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]]

|group2 = Pjesme
|list2= &quot;[[Russians]]&quot; • &quot;[[Wavin' Flag]]&quot; • &quot;[[Manijači]]&quot; • &quot;[[Molitva (pjesma)|Molitva]]&quot; • &quot;[[Rijeka bez imena]]&quot; • &quot;[[Vjerujem u ljubav]]&quot; • &quot;[[I love you mi vida]]&quot; • &quot;[[Lejla]]&quot; • &quot;[[Oro (pjesma)|Oro]]&quot; • &quot;[[Bistra voda]]&quot; • &quot;[[Rändajad]]&quot; • &quot;[[Lane moje]]&quot; • &quot;[[La La Love]]&quot; • &quot;[[Never Forget]]&quot; • &quot;[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]&quot; • &quot;[[Lost and Forgotten]]&quot; • &quot;[[Ovo je Balkan]]&quot; • &quot;[[Milim]]&quot; • &quot;[[What's Another Year?]]&quot; • &quot;[[Rock me]]&quot; • &quot;[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]&quot; • &quot;[[Zauvijek moja]]&quot; • &quot;[[Wadde hadde dudde da?]]&quot; • &quot;[[Love in Rewind]]&quot; • &quot;[[Hold Me Now]]&quot; • &quot;[[We Could Be the Same]]&quot; • &quot;[[Allez Ola]]&quot; • &quot;[[Everybody (pjesma)|Everybody]]&quot; • &quot;[[Refrain]]&quot; • &quot;[[Munja i grom]]&quot; • &quot;[[Korake ti znam]]&quot; • &quot;[[Party for Everybody]]&quot; • &quot;[[Crno i belo]]&quot; • &quot;[[Kuula (pjesma)|Kuula]]&quot; • &quot;[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]&quot; • &quot;[[Only Teardrops]]&quot; • &quot;[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]&quot; • &quot;[[Moja ljubavi]]&quot; • &quot;[[Svadbarskim sokakom]]&quot; • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • &quot;[[Adio (pjesma)|Adio]]&quot; • &quot;[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]&quot; • &quot;[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]&quot; • &quot;[[Bangaranga]]&quot;

|group4 = Instrumentalna djela
|list4= 

|group3 = OST
|list3= &quot;[[Butter-Fly]]&quot; • &quot;[[brave heart]]&quot; • &quot;[[keep On]]&quot; • &quot;[[I wish]]&quot; • &quot;[[Katayoku no Tori]]&quot; • &quot;[[VII (pjesma)|VII]]&quot;

|below= 

}}

==Likovna umjetnost==

===Umjetnici===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz umjetnike
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Slikari&lt;br&gt;Ilustratori/Crtači
|group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17;
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]]

|group2 = Kipari&lt;br&gt;Dizajneri
|group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000;
|list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]]

|group3 = Arhitekti
|group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555;
|list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]]

|group4 = Fotografi
|group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]]

|below= 

}}

===Umjetnost===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz umjetnost
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Slikarstvo
|group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17;
|list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' 

|group2 = Kiparstvo&lt;br&gt;Dizajn
|group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000;
|list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] • [[Mola (tekstil)]]

|group3 = Arhitektura
|group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555;
|list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] • [[Transpanamski cjevovod]]

|group4 = Općenito
|group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]]

|below= 

}}

==Filmska umjetnost==

===Opći pojmovi===

{{Navbox
| name      = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| title     = Doprinosi s područja filmografije
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| image     = 
| imageleft =
| bodyclass = hlist

| list1 =
[[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]]

|list2=
}}

===Biografije===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi o filmašima
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|above= 

|group1 = Glumci
|list1=  {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]]

|group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}}
| group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000;
|list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]]

|group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}}
| group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]]

|group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list4= [[Duško Gruborović]]

|group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija
|group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]]

|group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska
|group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;
|list6 = [[Irène Jacob]]

|group7 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135;
|list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]]

|group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}}
| group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white;
|list8= [[Matt Frewer]]

|group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}}
| group9style =  background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116;
|list9= [[Édgar Ramírez]]
}}

|group2 = Režiseri
|list2= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|list1=  [[Bryan Singer]]
|group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}}
| group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000;
|list2= [[Alfred Hitchcock]]

|group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}}
| group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135;
|list3= [[Federico Fellini]]

|group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]]


|group5 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135;
|list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]]

|group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}}
| group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list6= [[Peter Weir]]

|group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}}
| group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]]

|group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}}
| group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center;
|list8= [[Pim de la Parra]]

|group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}}
| group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center;
|list9= [[Agnieszka Holland]]

|group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}}
| group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center;
|list10= [[Gints Zilbalodis]]

}}

|group3 = Scenaristi&lt;br&gt;Producenti
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135;

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|list1=  [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]]

|group2 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135;
|list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]]

|group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada
|group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135;
|list3= [[David Shore]]

|group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]]

}}

|below= 

}}

===Filmovi i serije===

{{Navbox generic
|titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi o filmovima
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|above= 

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. &amp; Mrs. Smith (1941)|Mr. &amp; Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]]

|group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}}
| group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000;
|list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]''

|group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]''

|group4 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]''

|group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka
|group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000;
|list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]]

|group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez
|group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700;
|list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija
| group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|list1 =''[[Savva. Serdce voina]]''

}}

|group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska
|group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135;
|list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]''

|group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}}
| group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver
|list8= ''[[Whale Rider]]''

|group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}}
| group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white;
|list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]''

|group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}}
| group10style =  background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116;
|list10= ''[[Punto y raya]]''

|group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}}
| group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]''

|group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}}
| group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver;
|list12= ''[[The Land Has Eyes]]''

|group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}}
| group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center;
|list13= ''[[Wan Pipel]]''

|group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}}
| group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center;
|list14= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Straume]]''

|group15= Likovi
|list15 = [[King Kong]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black;

|group1 = ''Star Wars''
|list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]]

|group2 = ''Saw''
|list2 = [[Mark Hoffman]]

}}

}}
{{Navbox generic
|titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi o serijama
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;
|groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|above= 

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E;
|list1= ''[[Law &amp; Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law &amp; Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law &amp; Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]]

|group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}}
| group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000;
|list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' ''

|group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] &quot;[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]&quot;)

|group4 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] &quot;[[Perfect World]]&quot; • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] &quot;[[Saint's Supper]]&quot; • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] &quot;[[The Gates of Judgment]]&quot; ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] &quot;[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]&quot; ])

|group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija
|group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6;
|list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]''

|group6= Likovi
|list6 = {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|group1 = ''SVU''
|list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]]

|group2 = ''L&amp;O''
|list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]]

|group3 = ''CI''
|list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]]

|group4 = ''House''
|list4 =  [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]]

|group5 = ''Whitechapel''
|list5 =  [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]]

|group6 = ''[[Digimon]]''&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[Popis Digimona]])&lt;/small&gt;
|list6 =  [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]]

}}

}}

==Strip i mange==

{{Navbox
| name      = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| title     = Doprinosi s područja stripa
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| image     = 
| imageleft =
| bodyclass = hlist

| list1 =
[[Stripovska smrt]]

|list2=
}}

===Batman===

{{Navbox generic
|titlestyle =  text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title=Batman
|groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|belowstyle=  text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|groupstyle =  text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;

|above= 

|group1 = Likovi
|group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]]

|group2 = Autori
| group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]]
&lt;!--
|group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list3= ''[[Nad lipom 35]]''

|group4 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' ''

|group5= Likovi
|list5 = {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|group1 = ''SVU''
|list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]]

|group2 = ''L&amp;O''
|list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]]

|group3 = ''CI''
|list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]]

|group4 = ''House''
|list4 =  [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]]

|group5 = ''Whitechapel''
|list5 =  [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]]

|group6 = ''[[Digimon]]''&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[Popis Digimona]])&lt;/small&gt;
|list6 =  [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]]

}}--&gt;

}}

===Bleach===

{{Navbox 
|titlestyle =  
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title=Bleach
|groupstyle =
|abovestyle=
|belowstyle=  
|groupstyle =  

|above= 

|group1 = 
|group1style = 
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]]

&lt;!--
|group2 = Autori
| group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow;
|list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]]

|group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska
|group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue;
|list3= ''[[Nad lipom 35]]''

|group4 = {{flagicon|JAP}} Japan
|group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red;
|list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' ''

|group5= Likovi
|list5 = {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black;

|group1 = ''SVU''
|list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]]

|group2 = ''L&amp;O''
|list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]]

|group3 = ''CI''
|list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]]

|group4 = ''House''
|list4 =  [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]]

|group5 = ''Whitechapel''
|list5 =  [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]]

|group6 = ''[[Digimon]]''&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[Popis Digimona]])&lt;/small&gt;
|list6 =  [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]]

}}--&gt;

}}

==Prirodne znanosti==

===Općenito===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz znanost
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Fizika
|group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC;
|list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]]

|group2 = Kemija
|group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080;
|list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]]

|group3 = Biologija&lt;br&gt;Medicina
|group3style = text-align:center; color:#01796F; background:	#50C878; border:1px solid #01796F;
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background:	#50C878; border:1px solid #01796F;

|group1=Biologija
|list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' •  [[Divovska sabljasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]]

|group2=Medicina
|list2= [[Guillain-Barréov sindrom]]

}}

|group4 = Tehnologija
|group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B;
|list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] 

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B;

|group1=Računalna tehnologija
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ori and the Blind Forest]]'' • ''[[Ori and the Will of the Wisps]]''
}}

|group5 = Geografija
|group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00;
|list5= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00;

|group1=Država
|list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}}

|group2=Naselja
|list2= {{nowrap begin}}
{{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}}
{{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} 
{{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} 
{{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} 
{{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} 
{{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} 
{{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} 
{{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} 
{{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}}
{{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}}
{{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}}
{{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}}
{{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}}
{{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}}
{{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} 
{{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} 
{{flagicon|PAN}} [[La Villa de los Santos]]{{•w}} 
{{flagicon|PAN}} [[Balboa (Panama)|Balboa]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} 
{{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}}
{{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} 
{{flagicon|SUR}} [[Moiwana]]
{{nowrap end}}

|group3=Ostalo
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00;

|group1 = Administracija
|list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]]

|group2 = Otoci&lt;br&gt;Poluotoci
|list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]]

|group3 = Hidrologija
|list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] 

|group4 = Geologija
|list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] • [[Barú]]

|group5 = Ostalo
|list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]]

}}

}}

|below= 

}}

===Znanstvenici===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz znanstvenike
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Fizičari
|group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC;
|list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]]

|group2 = Kemičari
|group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080;
|list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]]

|group3 = Liječnici
|group3style = text-align:center; color:#01796F; background:	#50C878; border:1px solid #01796F;
|list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]]

|group4 = Izumitelji
|group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B;
|list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]]

|group5 = Geografi
|group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00;
|list5= [[Vladimir Tagancev]]

|below= 

}}

==Društvene znanosti==

===Općenito===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Povijest
|group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;
|list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno)

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;

|group1 = pre-XX vijek.
|list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] • [[Gran Coclé]] • [[Castilla de Oro]] • [[Drakeov napad na Panamu]] • [[Pljačka Paname]] • [[Darijenska spletka]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;

|group1 = XVIII. vijek
|list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' 

|group2 = XIX. vijek
|list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] • [[Nezavisnost Paname]] • [[Akt o nezavisnosti Paname]] • [[Panamá (savezna država)]] • [[Panamá (departman)]] • [[Slobodna Država Prevlake]] • [[Sporazum Carrillo–Obarrio]] • [[Panamska kriza 1885.]] • [[Tisućudnevni rat]]

|group3 = XX. vijek&lt;br&gt;(do 1914.)
|list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] • [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije]] • [[Privremena vladina hunta (Panama)]] • [[Zona Panamskog kanala]]

}}

|group2 = Prvi svjetski rat&lt;br&gt;(1914. - 1918.)
|list2 = {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;

|group1 = Općenito
|list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] 

|group2 = Bitke
|list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]]

|group3 = Ostalo
|list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]]

}}

|group3 = Međuratno razdoblje&lt;br&gt;(1918. - 1939.)
|list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]]

|group4 = Drugi svjetski rat&lt;br&gt;(1939. - 1945.)
|list4 =  {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;

|group1 = Općenito
|list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]]

|group2 = Bitke
|list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']]

|group3 = Ostalo
|list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]]

}}

|group5 = Hladni rat&lt;br&gt;(1945. - 1991.)
|list5 =  [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]]

|group6 = 1990-e&lt;br&gt;XXI. vijek
|list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]]


}}

|group2 = Pravo&lt;br&gt;Kriminologija
|group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black;
|list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]]

|group3 = Politika
|group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = Općenito
|list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]''

|group2 = Posebno
|list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] 


}}

|group4 = Vojna znanost
|group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F;
|list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]''

|group5 = Lingvistika
|group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black;
|list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]]

|group6 = Ostalo
|group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]''


|below= 

}}

===Biografije===

{{Navbox generic
|titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti
|groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver;
|abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;
|groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963;

|above= 

|group1 = Povijest
|group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000;
|list1= [[Slavko Goldstein]]

|group2 = Pravo&lt;br&gt;Kriminologija
|group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black;
|list2= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black;


|group1 = Pravo
|list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] • [[Justo Arosemena]]

|group2 = Kriminologija
|list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]]


}}

|group3 = Politika
|group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = Amerike
|list1 = {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]]

|group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada
|list2=  [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]]

|group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika
|list3=  [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]]

|group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil
|list4=  [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]]

|group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba
|list5=  [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]]

|group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela 
|list6=  [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]]

|group7 = {{flagicon|HON}} Honduras
|list7=  [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]]

|group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam
|list8=  [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]]

|group9 = {{flagicon|PAN}} Panama
|list9=  [[José Raúl Mulino]] • [[Mariano Arosemena]] • [[Demetrio H. Brid]] • [[José Agustín Arango]] • [[Tomás Arias]] • [[Federico Boyd]] • [[Manuel Amador Guerrero]] • [[José Domingo de Obaldía]] • [[Belisario Porras]] • [[Arnulfo Arias]] • [[Harmodio Arias]]

}}


|group2 = Europa
|list2=  {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo
|list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]]

|group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez
|list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] 

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija
|list1 = [[Boris Jeljcin]]

|group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija
|list2 = [[Eduard Ševarnadze]]

|group3 = {{flagicon|EST}} Estonija
|list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]]

}}

|group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska
|list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]]

|group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka
|list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) 

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo
|list1 = 

|group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika
|list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]]

|group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich
|list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]]

|group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka
|list4 = [[Walter Ulbricht]]

}}

|group5 = {{flagicon|ITA}} Italija
|list5 = [[Giovanni Giolitti]]

|group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska
|list6 = [[Francisco Franco]]

|group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska
|list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]]

|group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska
|list8 = [[Olof Palme]]

|group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija
|list9 = [[Karl Renner]]

|group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka
|list10 = [[Ioannis Metaxas]]

|group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska
|list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]]

|group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija
|list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]]

|group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska
|list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]]

|group15 = {{flagicon|FIN}} Finska
|list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]]

|group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska
|list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]]

|group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka
|list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]]
}}

|group3= Azija i&lt;br&gt;Oceanija
|list3= [[Kir Mlađi]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1 = {{flagicon|JAP}} Japan
|list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]]

|group2 = {{flagicon|Kina}} Kina
|list2 = [[Pu Yi]]

|group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam
|list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]]

|group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan
|list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]]

|group5 = {{flagicon|Indija}} Indija
|list5 = [[Jawaharlal Nehru]]

|group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja
|list6 = [[Sunjong od Koreje]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja
|list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]]

|group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja
|list2 = 

}}

|group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael
|list7 = [[Menahem Begin]]

|group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža
|list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]]
 
|group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan
|list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]]

|group12 = {{flagicon|AUS}} Australija
|list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]]

|group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland
|list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]]

|group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar
|list10 = [[U Thant]]

|group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži
|list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]]

|group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur
|list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]]

}}

|group4= Afrika
|list4= {{Navbox subgroup
| groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver;

|group1= {{flagicon|EGI}} Egipat
|list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]]

|group2= {{flagicon|ANG}} Angola
|list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]]

|group3= {{flagicon|SOM}} Somalija
|list3= [[Mohamed Siad Barre]]

|group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve
|list4= [[Robert Mugabe]]

|group5={{flagicon|TOG}} Togo
|list5= [[Faure Gnassingbé]]

|group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti
|list6=[[Félix Houphouët-Boigny]]

|group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja
|list7= [[Ahmed Sékou Touré]]

|group8={{flagicon|GAN}} Gana
|list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]]

|group9={{flagicon|BEN}} Benin
|list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]]

}}

}}

|group4 = Vojna znanost
|group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F;
|list4= {{Navbox subgroup
| groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F;

|group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države
|list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]]

|group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo
|list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]]

|group3= {{flagicon|FRA}} Francuska
|list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]]

|group4= {{flagicon|ITA}} Italija
|list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] 

|group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska
|list5= [[Edward Rydz-Śmigły]]

|group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam
|list6= [[Võ Nguyên Giáp]]

|group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka
|list7= {{Navbox subgroup
| groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F;

|group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo
|list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]]

|group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich
|list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]]

}}

|group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska
|list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]]

|group9= {{flagicon|JAP}} Japan
|list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]]

|group10= {{flagicon|SRB}} Srbija
|list10= [[Pavle Jurišić Šturm]]

|group11= {{flagicon|RUS}} Rusija
|list11={{Navbox subgroup
| groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F;

|group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo
|list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]]

|group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez
|list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]]

}}

|group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja
|list12= [[Nam Il]]

|group13= {{flagicon|EST}} Estonija
|list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]]

|group14= {{flagicon|PAN}} Panama 
|list14 = [[José de Fábrega]] • [[Tomás de Herrera]]

}}

|group5 = Filozofi
|group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC;
|list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]]

|group6 = Ostalo
|group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080;
|list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] • [[Rodrigo de Bastidas]] • [[Sebastián Hurtado de Corcuera]] • [[Victoriano Lorenzo]]


|below= 

}}

==Sport==

{{Navbox generic
|titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
|name  = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
|title= Općenito o sportu (po sportovima)
|groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
|belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet
|list1= {{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = Reprezentacije
|list1= {{nowrap begin}}
{{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} 
{{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} 
{{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} 
{{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}}  
{{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}}
{{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}}
{{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}}
{{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Fudbalska reprezentacija Paname|Panama]]
{{nowrap end}}

|group2 = Klubovi
|list2= {{nowrap begin}}
{{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} 
{{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} 
{{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]]
{{nowrap end}}

|group3 = Lige
|list3= {{nowrap begin}}
{{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]]
{{nowrap end}}

|group4 = Prvenstva
|list4= {{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]]
|list1= {{nowrap begin}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}}
{{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]]
{{nowrap end}}

{{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = Finala
|list1= {{nowrap begin}}
[[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|1954.]] {{•w}} 
[[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} 
[[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} 
[[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]]
{{nowrap end}}

}}

|group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]]
|list2= {{nowrap begin}}
{{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]]
{{nowrap end}}

|group3 = Olimpijske igre
|list3= 

|group4 = Kup nacija
|list4 = {{nowrap begin}}
{{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} 
{{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]]
{{nowrap end}}

|group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]]
|list5 = {{nowrap begin}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]]
{{nowrap end}}

}}

|group5 = Ostalo
|list5= {{nowrap begin}}
[[FIFA 100]] {{•w}} 
[[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} 
[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} 
[[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} 
[[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} 
''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} 
[[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} 
[[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{•w}} 
&quot;[[Laka konjica (Mađarska)|Laka konjica]]&quot; {{•w}}
&quot;[[Bitka za Bern (FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.)|Bitka za Bern]]&quot;
{{nowrap end}}

{{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = Suci
|list1= {{nowrap begin}}
{{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} 
{{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]]
{{nowrap end}}

|group2 = Stadioni
|list2 = {{nowrap begin}}
[[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} 
[[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} 
[[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} 
[[Stade de France]] {{•w}} 
[[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} 
[[Stade de l'Amitié]]
{{nowrap end}}

}}

}}

|group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu
|list2= {{nowrap begin}}
{{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]]
{{nowrap end}}

|group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet
|list3= {{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = Reprezentacije
|list1= {{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = EHF
|list1= {{nowrap begin}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} 
{{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} 
{{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} 
{{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} 
{{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} 
{{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} 
{{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} 
{{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} 
{{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} 
{{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]]
{{nowrap end}}

|group2 = AHF
|list2= {{nowrap begin}}
{{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}}
{{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}}
{{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}}
{{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]]
{{nowrap end}}

|group3 = CAHB
|list3= {{nowrap begin}}
{{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}}
{{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}}
{{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}}
{{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]]
{{nowrap end}}

|group4 = OCHF
|list4= {{nowrap begin}}
{{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}}
{{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}}
{{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}}
{{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}}
{{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]]
{{nowrap end}}

|group5 = PATHF
|list5= {{nowrap begin}}
{{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}}
{{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}}
{{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}}
{{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}}
{{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Rukometna reprezentacija Paname|Panama]]
{{nowrap end}}

 }}

|group2 = Klubovi
|list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]]

|group3 = Prvenstva
|list3= 

{{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]]
|list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] &lt;small&gt;(osim dvorana)&lt;/small&gt; • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]]

|group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]]
|list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]]

|group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]
|list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]]

|group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]]
|list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]]

|group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]]
|list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]]

}}

|group4 = Ostalo
|list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]]


}}

|group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis
|list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]]

|group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka
|list5= [[FIBA EuroBasket]] • &quot;[[Havlicek je ukrao loptu!]]&quot; • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]]

{{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;

|group1 = Reprezentacije
|list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} &quot;[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]&quot; • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] • {{flagicon|PAN}} [[Košarkaška reprezentacija Paname|Panama]]

|group2 = Klubovi
|list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]])

}}

| group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi	
| list6  = {{nowrap begin}}	
{{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]])
{{nowrap end}}

| group7 = [[File:Baseball pictogram.svg|20px]] Bejzbol
| list7  = {{nowrap begin}}	
{{flagicon|PAN}} [[Bejzbolska reprezentacija Paname|Panama]]
{{nowrap end}}

|below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]]

}}

===Sportaši===

{{Navbox
| name      = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| title     = Doprinosi o sportašima
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| image     = 
| imageleft =
| bodyclass = hlist

| group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika
| list1  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} 
{{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} 
{{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]]
{{nowrap end}}

| group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks
| list2  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}}  
{{flagicon|PAN}} [[Roberto Durán]]{{•w}} 
{{flagicon|PAN}} [[Panama Al Brown]]{{•w}} 
{{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]]
{{nowrap end}}

| group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1
| list3  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]]
{{nowrap end}} 

| group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka
| list4  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} 
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}}
{{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Rolando Frazer]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}}
[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}}
{{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]]
{{nowrap end}}

| group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje
| list5  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} 
{{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]]
{{nowrap end}}

| group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje
| list6  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} 
{{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} 
{{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]]
{{nowrap end}}

| group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi
| list7  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]]
{{nowrap end}}

| group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje
| list8  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]]
{{nowrap end}}

| group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis
| list9  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} 
{{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]]
{{nowrap end}}

| group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega
| list10  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]]
{{nowrap end}}

| group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis
| list11  = {{nowrap begin}}
{{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]]
{{nowrap end}}

}}
{{Navbox
| name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| title = Doprinosi o rukometašima
| listclass = hlist


| group1 = Europa
| list1  = 
{{nowrap begin}}
{{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}}
{{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} 
{{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} 
{{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}}  [[Veselin Vujović]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}}  [[Žarko Marković]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}}  [[Rade Mijatović]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}}
{{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}}
{{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}}
{{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}}
{{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}}
{{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}}
{{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}}
{{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} 
{{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} 
{{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}}
{{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}}
{{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} 
{{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} 
{{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} 
{{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} 
{{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} 
{{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} 
{{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} 
{{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}}
{{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} 
{{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} 
{{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}}  
{{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}}  
{{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}}
{{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}}
{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}}
{{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}}
{{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}}
{{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}}
{{flagicon|UK}}  [[Steven Larsson]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]]
{{nowrap end}}

{{Navbox subgroup
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| listclass = hlist

|group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska
|list1= 
{{nowrap begin}}
[[Thierry Omeyer]]{{•w}} 
[[Nikola Karabatić]]{{•w}} 
[[Daniel Narcisse]]{{•w}} 
[[Didier Dinart]]{{•w}} 
[[Jérôme Fernandez]]{{•w}} 
[[Luc Abalo]]{{•w}} 
[[Claude Onesta]]{{•w}} 
[[Guillaume Gille]]{{•w}} 
[[Joël Abati]]{{•w}} 
[[Guillaume Joli]]{{•w}} 
[[William Accambray]]{{•w}} 
[[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} 
[[Grégory Anquetil]]{{•w}} 
[[Jackson Richardson]]{{•w}} 
[[Olivier Girault]]{{•w}} 
[[Andrej Golić]]{{•w}} 
[[Patrick Cazal]]{{•w}} 
[[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} 
[[Bertrand Gille]]{{•w}} 
[[Michaël Guigou]]{{•w}} 
[[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} 
[[Sébastien Bosquet]]{{•w}} 
[[Xavier Barachet]]{{•w}} 
[[Mathieu Grébille]]{{•w}} 
[[Cyril Dumoulin]]{{•w}} 
[[Kentin Mahé]]{{•w}} 
[[Cédric Burdet]]{{•w}} 
[[Franck Junillon]]{{•w}} 
[[Laurent Puigségur]]{{•w}} 
[[Daouda Karaboué]]{{•w}} 
[[Samuel Honrubia]]{{•w}} 
[[Frédéric Volle]]{{•w}} 
[[Kevynn Nyokas]]{{•w}} 
[[Grégoire Detrez]]{{•w}} 
[[Arnaud Bingo]]{{•w}} 
[[Bertrand Roiné]]{{•w}} 
[[Sébastien Ostertag]]{{•w}} 
[[Alain Portes]]{{•w}} 
[[Daniel Costantini]]{{•w}} 
[[Denis Lathoud]]{{•w}} 
[[Stéphane Plantin]]{{•w}} 
[[Christian Gaudin]]{{•w}} 
[[Philippe Gardent]]{{•w}} 
[[Patrice Canayer]]{{•w}} 
[[Pascal Mahé]]{{•w}} 
[[Cédric Paty]]{{•w}} 
[[Sylvain Nouet]]{{•w}} 
[[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} 
[[Valentin Porte]]{{•w}} 
[[Igor Anić]]{{•w}} 
[[Vincent Gérard]]{{•w}} 
[[Olivier Nyokas]]{{•w}} 
[[Ludovic Fabregas]]{{•w}} 
[[Benoît Kounkoud]]{{•w}} 
[[Théo Derot]]{{•w}} 
[[Nedim Remili]]{{•w}}
[[Adrien Dipanda]]{{•w}}
[[Dika Mem]]{{•w}}
[[Raphaël Caucheteux]]{{•w}}
[[Melvyn Richardson]]{{•w}}
[[Hugo Descat]]{{•w}}
[[Guéric Kervadec]]{{•w}}
[[Philippe Debureau]]{{•w}}
[[Nicolas Tournat]]{{•w}}
[[Yann Genty]]{{•w}}
[[Romain Lagarde]]{{•w}} 
[[Dylan Nahi]]{{•w}} 
[[Aymeric Minne]]{{•w}}
[[Yanis Lenne]]{{•w}}
[[Thibaut Briet]]{{•w}}
[[Elohim Prandi]]{{•w}}
[[Rémi Desbonnet]]{{•w}}
[[Samir Bellahcene]]{{•w}}
[[Karl Konan]]{{•w}}
[[Charles Bolzinger]]
{{nowrap end}}

}}


| group2 =  Afrika
| list2 = 
{{nowrap begin}}
{{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} 
{{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}}
{{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]]
{{nowrap end}}

| group3 = Azija i Oceanija
| list3 = 
{{nowrap begin}}
{{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} 
{{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} 
{{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}}
{{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]]
{{nowrap end}}

| group4 =  Amerike
| list4 = 
{{nowrap begin}} 
{{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}}
{{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}}
{{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}}
{{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}}
{{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}}
{{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]]
{{nowrap end}}

}}
{{Navbox
| name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi
| titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver;
| title = Doprinosi o nogometašima 
| groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver;
| listclass = hlist

| group1 = Europa
| list1 = {{nowrap begin}} 
{{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} 
{{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} 
{{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}}  
{{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} 
{{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} 
{{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} 
{{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} 
{{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}}
{{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} 
{{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]]{{•w}}
{{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]]{{•w}}
{{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} 
{{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} 
{{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} 
{{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} 
{{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} 
{{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}}
{{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]]{{•w}} 
{{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} 
{{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}}
{{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} 
{{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}}
{{flagicon|ENG}} [[Ezri Konsa]]{{•w}}
{{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}}
{{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}}
{{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}}
{{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}}
{{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Michael Olise]]{{•w}} 
{{flagicon|FRA}} [[Dayot Upamecano]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} 
{{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} 
{{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} 
{{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}}
{{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} 
{{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} 
{{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} 
{{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} 
{{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}}
{{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}}
{{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Kocsis]]{{•w}}
{{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} 
{{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Quinten Timber]]{{•w}}
{{flagicon|NIZ}} [[Justin Kluivert]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]]{{•w}}
{{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} 
{{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Jonathan Tah]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Nadiem Amiri]]{{•w}}
{{flagicon|NJE}} [[Nick Woltemade]]{{•w}}
{{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} 
{{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Lato]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}}
{{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} 
{{flagicon|POR}} [[João Neves]]{{•w}} 
{{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} 
{{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} 
{{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} 
{{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}}
{{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}}
{{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} 
{{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}}
{{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}}
{{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} 
{{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}}
{{flagicon|RUS}} [[Valentin Ivanov (sovjetski fudbaler)|Valentin Kozmič Ivanov]]{{•w}}
{{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}}
{{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}}
{{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} 
{{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}}
{{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}}
{{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}}  
{{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}}    
{{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} 
{{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}}  
{{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}}  
{{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}}  
{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]]{{•w}}
{{flagicon|ŠPA}} [[Luis de la Fuente (fudbaler, rođen 1961.)|Luis de la Fuente]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} 
{{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]]{{•w}}
{{flagicon|ŠVI}} [[Cedric Itten]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} 
{{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}}
{{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} 
{{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}}  
{{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}}
{{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}}
{{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]]
{{nowrap end}}

| group2 = Afrika
| list2 = {{nowrap begin}} 
{{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} 
{{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]]{{•w}} 
{{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]]{{•w}} 
{{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}}
{{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}}
{{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]]{{•w}}
{{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]]{{•w}}
{{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} 
{{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Rami Rabia]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Hosam Abdelmagid]]{{•w}}
{{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]]{{•w}}
{{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} 
{{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}}
{{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}}
{{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}}
{{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]]{{•w}}
{{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]]{{•w}}
{{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]]{{•w}}
{{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]]{{•w}}
{{flagicon|JAR}} [[Themba Zwane]]{{•w}}
{{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]]{{•w}}
{{flagicon|JAR}} [[Jayden Adams]]{{•w}}
{{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} 
{{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} 
{{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}}
{{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}}
{{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} 
{{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} 
{{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Neil El Aynaoui]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Chemsdine Talbi]]{{•w}}
{{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]]{{•w}}
{{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} 
{{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} 
{{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} 
{{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}}
{{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} 
{{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} 
{{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} 
{{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]]{{•w}} 
{{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]]{{•w}} 
{{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]]{{•w}} 
{{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} 
{{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} 
{{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} 
{{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]]{{•w}}
{{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]]{{•w}}
{{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} 
{{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} 
{{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} 
{{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]]{{•w}}
{{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Vozinha]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Laros Duarte]]{{•w}}
{{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]]
{{nowrap end}}

| group3 = Azija i Oceanija
| list3 = {{nowrap begin}} 
{{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} 
{{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Harry Souttar]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Jackson Irvine]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Awer Mabil]]{{•w}}
{{flagicon|AUS}} [[Lucas Herrington]]{{•w}}
{{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}}
{{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}}
{{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]]{{•w}}
{{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]]{{•w}}
{{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}}
{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}}
{{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} 
{{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}}
{{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} 
{{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]]{{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]]{{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]]{{•w}}
{{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]]{{•w}}
{{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]]{{•w}}
{{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]]{{•w}}
{{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]]{{•w}}
{{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} 
{{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} 
{{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]]{{•w}}
{{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Boualem Khoukhi]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]]{{•w}}
{{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]]{{•w}}
{{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}}
{{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]]{{•w}}
{{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]]{{•w}}
{{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]]{{•w}}
{{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} 
{{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}}
{{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}}
{{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]]{{•w}}
{{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]]{{•w}}
{{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]]{{•w}}
{{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
{{nowrap end}}

| group4 = Amerike
| list4 = {{nowrap begin}} 
{{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]]{{•w}} 
{{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]]{{•w}} 
{{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} 
{{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} 
{{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} 
{{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]]{{•w}}
{{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Promise David]]{{•w}}
{{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]]{{•w}}
{{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} 
{{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} 
{{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}}
{{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}}
{{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} 
{{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} 
{{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} 
{{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} 
{{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} 
{{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]]{{•w}}
{{flagicon|MEX}} [[Guillermo Ochoa]]{{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Aníbal Godoy]]{{•w}}
{{flagicon|PAN}} [[Luis Tejada]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]]{{•w}} 
{{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Tim Ream]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]]{{•w}}
{{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]]{{•w}}
{{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] 

{{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} 
{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}}
{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]]{{•w}}
{{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}}
{{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} 
{{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} 
{{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]]{{•w}} 
{{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} 
{{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Davinson Sánchez]]{{•w}}
{{flagicon|KOL}} [[Cucho Hernández]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[José Canale]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Fabián Balbuena]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Antonio Sanabria]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Gustavo Gómez]]{{•w}}
{{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]]{{•w}}
{{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} 
{{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} 
{{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}}
{{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}}
{{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}}
{{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}}
{{flagicon|SUR}} [[Kenneth Kluivert]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]]{{•w}}
{{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]{{•w}}
{{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}}
{{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}}
{{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]]
{{nowrap end}}

}}</text>
      <sha1>lm1i1qwe7r1k9ypfdmosk8od6vdqut6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Operacija Dunavski vilenjak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210373</id>
    <revision>
      <id>42696308</id>
      <parentid>42104664</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2090" sha1="5nzoeh8jhod80kfne12qtnyczb24h3d" xml:space="preserve">{{Bitka
| bitka       = Operacija Dunavski vilenjak
| deo         = [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]]
| slika       = 
| opis_slike  = 
| datum       = septembar 1944.
| mesto       = Dunav
| uzrok       = 
| teritorija  = 
| rezultat    = samopotapanje nemačke flote
| strana1     = {{zastava|Nacistička Nemačka}}
| strana2     = {{zastava|Rumunija}}&lt;br /&gt;{{zastava|Sovjetski Savez}}
| komandant1 = [[Paul Zib]]
| komandant2 = 
| jedinice1   = 
| jedinice2   = 
| jačina1     = 
| jačina2     = 
| gubici1     = 
| gubici2     = 
}}
'''Operacija Dunavski Vilenjak''' je predstavljala neuspešan pokušaj proboja oko 200 [[patrolni čamac|patrolnih čamaca]], sanitetskih brodova i barži [[treći rajh|nemačke]] crnomorske flote [[Dunav]]om od [[Crno more|Crnog mora]] do [[Beograd]]a u septembru 1944. godine.

Kada je u leto 1944. Crvena armija slomila nemački otpor u [[Besarabija|Besarabiji]] i [[Rumunija]] prešla na stranu anti-hitlerovske koalicije, situacija za nemačku crnomorsku flotu je postala očajna. Zato su pokušali da izvrše proboj, uz pratnju borbene grupe Re na južnoj obali Dunava i 92. motorizovane grenadirske brigade sa rumunske strane. U pokušaju povlačanja, deo nemačke flote pod komandom kontra-admirala Paula Ziba, je ie imao velike gubitke i stotine poginulih protiv Rumuna kod [[Černavoda|Černavode]] i [[Kalafat (brodograditelj)|Kalafata]]. Kada su stigli do Đerdapske klisure, uvideli su da je dalji proboj nemoguć. Odluka da se flota potopi je donesena jer su Sovjeti stigli do Dunava. Potapanje je vršeno 7. septembra kod [[Prahovo|Prahova]] i 14. i 16/17. septembra kod [[Brza Palanka|Brze Palanke]].

Nekoliko brodova je izvađeno posle rata i služili su u rečnoj flotili [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]]. Međutim, većina brodova sa neeksplodiranim eksplozivnim sredstvima još uvek leži na dnu Dunava i otežava plovidbu Dunavom u periodu niskog vodostaja.

{{klica-istorija}}

{{Drugi svetski rat u Jugoslaviji}}

[[Kategorija:Jugoslavija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Osovinske operacije u Jugoslaviji]]</text>
      <sha1>5nzoeh8jhod80kfne12qtnyczb24h3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evgenij Onjegin (opera)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211073</id>
    <revision>
      <id>42696321</id>
      <parentid>41824621</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52395-91</username>
        <id>396880</id>
      </contributor>
      <origin>42696321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="rudn1cii068twtjkzrohezn4xz50akt" xml:space="preserve">'''''Evgenij Onjegin''''', Op. 24, ({{lang-ru|'''''Евгений Онегин'''''}}, ''Jevgenij Onjegin'') je [[opera]] u 3 čina (7 scena), koju je komponirao [[Petar Iljič Čajkovski|Pjotr Iljič Čajkovski]]. Libreto, koga su napisali Čajkovski i Konstantin Šilovski, se prilično vjerno temlelji na istoimenom [[Aleksandar Sergejevič Puškin|Puškinovom]] [[Evgenij Onjegin|romanu u stihovima]]. Prvi put je izvedena u [[Moskva|Moskvi]] 1879. i s vremenom je stekla status jedne od najpoznatijih lirskih opera, odnosno djela Čajkovskog. Naslovni junak je sebični mladić koji će zažaliti zbog bahatog odbijanja ljubavi mlade žene i kobnog dvoboja s najboljim prijateljem.

Godine 1958. je u [[Sovjetski Savez|SSSR]]-u adaptirana u znameniti [[Evgenij Onjegin (film, 1958)|cjelovečernji film]].

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Eugen Onegin}}
* [http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Operas/TH005/index.html Full content (in English)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104112010/http://www.tchaikovsky-research.net/en/Works/Operas/TH005/index.html |date=2012-11-04 }}
* {{IMSLP2|id=Eugene Onegin, Op.24 (Tchaikovsky, Pyotr Ilyich)|cname=Eugene Onegin}} 
* Libretto
** [http://feb-web.ru/feb/pushkin/music/libr/lib-001-.htm Russian libretto in HTML]
** [http://www.ceo.spb.ru/libretto/classic/posle_glinki/eugeny_onegin.zip Russian libretto in zip file for Word] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311204752/http://www.ceo.spb.ru/libretto/classic/posle_glinki/eugeny_onegin.zip |date=2007-03-11 }}
** [http://www.opera-guide.ch/libretto.php?id=373&amp;uilang=en&amp;lang=en German translation of libretto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200613/http://www.opera-guide.ch/libretto.php?id=373&amp;uilang=en&amp;lang=en |date=2007-09-27 }}
* [http://www.operabase.com/oplist.cgi?id=none&amp;lang=en&amp;is=Eugene+Onegin Upcoming performances at major halls]

{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Opere 1879.]]
[[Kategorija:Petar Iljič Čajkovski]]
[[Kategorija:Opere na ruskom jeziku]]
[[Kategorija:Ruske opere]]</text>
      <sha1>rudn1cii068twtjkzrohezn4xz50akt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Predoziranje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215993</id>
    <revision>
      <id>42696309</id>
      <parentid>42676964</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dodatna literatura */</comment>
      <origin>42696309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2709" sha1="btq7rbyq46u1uvumn1t7drdtawv6o2d" xml:space="preserve">{{Infobox Disease
 | Name           = Predoziranje
 | Image          = ActivatedCharcoal.JPG
 | Caption        = [[Aktivni ugalj]] sa [[sorbitol]]om je često korišteno sredstvo za dekontaminaciju [[gastrointestinalni trakt|gastrointestinalnog trakta]] kod predoziranja.
 | DiseasesDB     = 
 | ICD10          = T36-T50
 | ICD9           = {{ICD9|960}}-{{ICD9|979}} 
 | ICDO           = 
 | OMIM           = 
 | MedlinePlus    = 
 | eMedicineSubj  =  
 | eMedicineTopic =  
 | MeshID         = D015537
}}
'''Predoziranje''' ([[engleski jezik|eng.]] ''overdose'') je posledica konzumiranja prevelike količine [[droga|droge]].&lt;ref name=&quot;urlDefinitions&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.treatment-now.com/resources/definitions/ | title = Definitions of drug and alcohol terms and street names | author =  | authorlink =  | date =  | format =  | work =  | publisher =  | pages =  | language =  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110227202513/http://www.treatment-now.com/resources/definitions/ | archivedate = 2011-02-27 | quote =  | accessdate = 27. 4. 2011. | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uphs&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.uphs.upenn.edu/addiction/berman/glossary/ | title = Stairway to Recovery: Glossary of Terms | author = | authorlink = | date = | format = | work = | publisher = | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 27. 4. 2011.}}&lt;/ref&gt; Obično povezano sa uzimanjem [[heroin]]a odnosno kod heroinskih zavisnika koji uzimaju drogu putem [[špric]]a, [[kokain]]skim zavisnicima se često događa predoziranje padom tolerancije na drogu, to jest uzimanjem previše čiste (previše nečiste) droge.

Predoziranjie najčešće dovodi do [[pluća|plućnih]] [[bolest]]i tako da ostavlja i dosta trajne i teške posledice na organizam [[čovek]]a.

== Izvori ==
{{reflist|2}}

== Dodatna literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{cite book |author=Nelson, Lewis H.; Flomenbaum, Neal; Goldfrank, Lewis R.; Hoffman, Robert Louis; Howland, Mary Deems; Neal A. Lewin |title = Goldfrank's toxicologic emergencies |url=https://archive.org/details/goldfrankstoxico0000unse_z5f4 |publisher=McGraw-Hill, Medical Pub. Division |location=New York |year=2006 |pages= |isbn=0-07-143763-0 
|oclc= |doi= |accessdate=}}
* {{cite book | author = Olson, Kent C. | authorlink = | editor = | others = | title = Poisoning &amp; drug overdose | edition = | language = | publisher = Lange Medical Mooks/McGraw-Hill | location = New York | year = 2004 | origyear = | pages = | quote = | isbn = 0-8385-8172-2 | oclc = | doi = | url =https://archive.org/details/poisoningdrugove00olso| accessdate = }}
{{refend}}

{{klica-medicina}}

[[Kategorija:Psihijatrijske dijagnoze]]

[[de:Überdosis]]</text>
      <sha1>btq7rbyq46u1uvumn1t7drdtawv6o2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Ezoterija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>217644</id>
    <revision>
      <id>42696597</id>
      <parentid>41425297</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="4z45li6si6i2yx6djlpn9m9oxs7xvcn" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Pentacle (fixed width).svg|25px|class=skin-invert]]
| govori o = ezoteriji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Ezoterija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Ezoterija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Ezoterija-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4z45li6si6i2yx6djlpn9m9oxs7xvcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ezoterija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>217645</id>
    <revision>
      <id>42696340</id>
      <parentid>1762762</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="nk1edss0l7lqcw33dng1gi307hcfj6w" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Ezoterija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>nk1edss0l7lqcw33dng1gi307hcfj6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mitologija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>217733</id>
    <revision>
      <id>42696598</id>
      <parentid>40755338</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="5x0o9i8cjsbo0ijha9xk4b0e4r8k7lp" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Draig.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = mitologiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Mitologija, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Mitologija, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Mitologija-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5x0o9i8cjsbo0ijha9xk4b0e4r8k7lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zakon o građanskim pravima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230705</id>
    <revision>
      <id>42696260</id>
      <parentid>42642764</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4464" sha1="cghbruuz007o44b70ptskoy51hd4dm4" xml:space="preserve">[[Datoteka:Lyndon Johnson signing Civil Rights Act, July 2, 1964.jpg|thumb|right|240px|[[Lyndon B. Johnson]] potpisuje Zakon o građanskim pravima 1964. Među prisutnima je i [[Martin Luther King, Jr.]]]]
'''Zakon o građanskim pravima''' ({{jez-engl|Civil Rights Act of 1964}}, poznat i kao Pub.L. 88–352, 78 Stat. 241) koji je stupio na snagu 2. jula 1964) je federalni zakon u [[SAD]] koji je stavio van zakona veće oblike [[diskriminacija|diskriminacije]] protiv rasnih, etničkih, nacionalnih i verskih manjina, kao i žena.&lt;ref&gt;[http://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&amp;doc=97&amp;page=transcript &quot;Transcript of Civil Rights Act (1964)&quot;]. Retrieved July 28, 2012.&lt;/ref&gt; Zakon je okončao nejedakosti u zahtevima za registracije glasača i [[rasna segregacija|rasnu segregaciju]] u školama, na poslu i javnim ustanovama.

Ovlašćenja koja su propisana da se sprovede zakon su u početku bila slaba, ali su dopunjena sledećih godina. [[Kongres SAD]] je istaknuo svoj autoritet da donosi zakone po nekoliko različitih delova [[ustav SAD|Ustava SAD]], pre svega svoju moć da se reguliše trgovinu među državama pod članom 1 (stav 8), svoju dužnost da garantuje svim građanima jednaku zaštitu zakona pod [[Četrnaesti amandman|Četrnaestim amandmanom]] i svoju dužnost da zaštiti glasačka prava iz [[Petnaesti amandman|Petnaestog amandmana]]. Zakon je potpisao predsednik [[Lindon Džonson]], koji će kasnije potpiše i značajni [[Zakon o pravu glasa]].

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
{{portal|SAD}}
{{commonscat|Civil Rights Act of 1964}}
* [http://www.congresslink.org/print_basics_histmats_civilrights64_doc7.htm Civil Rights bill.]
* [http://www.congresslink.org/print_basics_histmats_civilrights64text.htm Major Features of the Civil Rights Act of 1964 and A Case History: The 1964 Civil Rights Act] as provided by The Dirksen Center
* [http://finduslaw.com/civil_rights_act_of_1964_cra_title_vii_equal_employment_opportunities_42_us_code_chapter_21 Text of Civil Rights Act of 1964 – Title VII – 42 US Code Chapter 21 (Employment Discrimination)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101021141154/http://finduslaw.com/civil_rights_act_of_1964_cra_title_vii_equal_employment_opportunities_42_us_code_chapter_21 |date=2010-10-21 }}
* [http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/democrac/38.htm Martin Luther King's famous &quot;I Have a Dream&quot; speech, plus background including Civil Rights bill.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613010952/http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/democrac/38.htm |date=2007-06-13 }}
* [http://www.abbeville.com/civilrights/washington.asp 1963 March on Washington, civil rights including JFK death date.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012121716/http://www.abbeville.com/civilrights/washington.asp |date=2007-10-12 }}
* [http://faculty1.coloradocollege.edu/~bloevy/CivilRightsActOf1964 Presidency book excerpt, the legislative history of this bill as it became an Act.]
* [http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/democrac/39.htm Background facts including enactment date.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051110160304/http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/democrac/39.htm |date=2005-11-10 }}
* [http://www.eeocoffice.com Directory of EEOC offices, addresses, and hours of operation.]
* [http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/speeches.hom/640702.asp President Lyndon B. Johnson's Radio and Television Remarks Upon Signing the Civil Rights Bill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611210620/http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/speeches.hom/640702.asp |date=2010-06-11 }}
* [http://www.crmvet.org Civil Rights Movement Veterans]
* [http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/msu-excellence-in-diversity-through-artistic-expression/2014isthe50thanniversaryofthecivilrightsactof1964.html 50th Anniversary of the Civil Rights Act of 1964] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119041416/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/msu-excellence-in-diversity-through-artistic-expression/2014isthe50thanniversaryofthecivilrightsactof1964.html |date=2013-01-19 }} curated by Michigan State University's Diversity of Excellence through Artistic Expression
{{Klica-istorija}}

[[Kategorija:Historija Sjedinjenih Američkih Država (1964–1980)]]
[[Kategorija:Pravo u Sjedinjenim Američkim Državama]]
[[Kategorija:Zakoni]]
[[Kategorija:Nacionalni mehanizmi zaštite manjinskih prava]]</text>
      <sha1>cghbruuz007o44b70ptskoy51hd4dm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Duma/U radu4</title>
    <ns>2</ns>
    <id>232970</id>
    <revision>
      <id>42696276</id>
      <parentid>42694590</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <comment>/* Evolutivna ekologija */</comment>
      <origin>42696276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133188" sha1="4fe847mpr7uh8qcy0lay9eu2aacc3rz" xml:space="preserve">[[File:Cymothoa exigua parassita Lithognathus mormyrus.JPG|thumb|upright=1.35|[[Riblji parazit]], jednakonožac ''[[Cymothoa exigua]]'', zamijenio je jezik ribe iz roda ''[[Lithognathus]]'']] 

'''Parazitizam''' je [[simbioza|blizak odnos]] između [[vrsta]], gdje jedan organizam, '''parazit''', živi (barem neko vrijeme) [[ektoparazitska zaraza|na]] drugom [[domaćin (biologija)|organizmu]] ili unutar njega, stvarajući mu određenu štetu,&lt;ref name=&quot;ParasiteDefinition&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cdc.gov/parasites/about/index.html |date=14 November 2024 |title=About Parasites |website=Parasites |publisher=Centers for Disease Control |access-date=7 July 2024 |quote=A parasite is an organism that lives on or in a host organism and gets its food from or at the expense of its host. |archive-date=21 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621090029/https://www.cdc.gov/parasites/about/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; i strukturno je [[adaptacija|prilagođen]] takvom načinu života.{{sfn|Poulin|2007|pages=4–5}} Paraziti uključuju jednoćelijske [[protozoa|protozoe]] poput uzročnika [[malarija|malarije]], [[bolest spavanja|bolesti spavanja]] i [[amebijaza|amebne dizenterije]]; životinje poput [[ankilostoma]], [[vaš|ušiju]], [[komarac]]a i [[Vampirski šišmiši|vampirskih šišmiša]]; [[gljive]] poput ''[[Armillaria mellea]]'' i uzročnika [[dermatofitoza|dermatofitoze]]; i biljke poput [[imela|imele]], [[Cuscuta|viline kosice]] i [[Orobanchaceae|volovotke]].

Postoji šest glavnih parazitskih [[Bihevioralna ekologija|strategija]] eksploatacije životinjskih domaćina, a to su [[parazitska kastracija]], parazitizam direktnim prijenosom (dodirom), parazitizam [[wikt:trophic|trofičkim prijenosom]] (jedenjem), parazitizam [[Vektorske zarazne bolesti|vektorskim prijenosom]], [[parazitoid]]izam i mikropredacija. Jedna glavna os klasifikacije tiče se invazivnosti: endoparazit živi unutar tijela domaćina; ektoparazit živi vani, na površini domaćina.

Kao što je i slučaj sa [[predator]]ima, parazitizam je vrsta [[interakcije potrošača i resursa]],&lt;ref name=&quot;pmid21199247&quot;&gt;{{cite journal |last=Getz |first=W. M. |title=Biomass transformation webs provide a unified approach to consumer-resource modelling |journal=Ecology Letters |volume=14 |issue=2 |pages=113–124 |year=2011 |pmid=21199247 |pmc=3032891 |doi=10.1111/j.1461-0248.2010.01566.x|bibcode=2011EcolL..14..113G }}&lt;/ref&gt; ali za razliku od predatora, paraziti, s izuzetkom parazitoida, su mnogo manji od svojih domaćina, ne ubijaju ih i često žive u ili na njima duži period. Životinjski paraziti su visoko [[Generalističke i specijalističke vrste|specijalizirani]], svaka vrsta parazita živi na jednoj datoj životinjskoj vrsti i [[razmnožavanje|razmnožava]] se brže od svojih domaćina. Klasični primjeri uključuju interakcije između [[kičmenjak]]a domaćina i [[Eucestoda|pantljičara]], [[Trematoda|metilja]], te one između vrsta roda ''[[Plasmodium]]'' koje uzrokuju malariju i [[buha]].

Paraziti smanjuju [[adaptivna vrijednost|adaptivnu vrijednost]] domaćina općom ili specijaliziranom [[patologija|patologijom]], koja se kreće od [[parazitska kastracija|parazitske kastracije]] do [[parazit koji mijenja ponašanje|modificiranja ponašanja domaćina]]. Paraziti povećavaju vlastitu adaptivnu vrijednost iskorištavanjem domaćina za resurse neophodne za njihov opstanak, naročito hranjenjem njima i korištenjem posrednih (sekundarnih) domaćina koji pomažu u njihovom [[Prijenos patogena|prenošenju]] s jednog konačnog (primarnog) domaćina na drugog. Iako je parazitizam često nedvosmislen, on je dio spektra interakcija između [[vrsta]], koje se preko parazitoidizma gradiraju u [[predator|predaciju]], kroz evoluciju u [[mutualizam]], a kod nekih gljiva prelaze u [[saprofit]]izam.

Ljudsko znanje o parazitima poput [[Nematoda|valjkastih crva]] i [[Eucestoda|pantljičara]] datira još iz [[Stari Egipat|starog Egipta]], [[Antička Grčka|Grčke]] i [[Antički Rim|Rima]]. U [[Rani novi vijek|ranom novom vijeku]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je 1681. godine svojim mikroskopom posmatrao protozou ''[[Giardia lamblia]]'', dok je [[Francesco Redi]] opisao unutrašnje i vanjske parazite, uključujući [[Fasciola hepatica|ovčjeg metilja]] i [[krpelj]]e. Moderna [[parazitologija]] razvila se u 19. vijeku. U ljudskoj kulturi, parazitizam ima negativne konotacije. One su iskorištene u [[satira|satirične]] svrhe u pjesmi [[Jonathan Swift|Jonathana Swifta]] iz 1733. godine &quot;O poeziji: Rapsodija&quot;, u kojoj su pjesnici upoređeni sa [[hiperparazit]]skom &quot;gamadi&quot;. U fikciji, [[Bram Stoker|Bram Stokerov]] [[gotička fantastika|gotički horor]] roman ''[[Dracula (roman)|Drakula]]'' iz 1897. godine i njegove brojne kasnije adaptacije prikazivale su parazita koji [[hematofagija|pije krv]]. [[Ridley Scott]]ov film ''[[Alien (film)|Alien]]'' iz 1979. bio je jedno od mnogih djela [[naučna fantastika|naučne fantastike]] u kojima se pojavljuje parazitska vanzemaljska vrsta.&lt;ref name=Guardian2009/&gt;

== Etimologija ==
Riječ ''parazit'', prvi put upotrijebljena u engleskom jeziku 1539. godine, potiče od [[starofrancuski jezik|srednjovjekovne francuske]] riječi ''parasite'', od [[latinizacija imena|latiniziranog]] oblika ''parasitus'', od [[starogrčki jezik|starogrčkog]] ''παράσιτος''&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2Fsitos παράσιτος], Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; (''parasitos'', &quot;onaj koji jede za tuđim stolom&quot;), a zatim od ''παρά''&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2F παρά] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227044414/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2F |date=27 February 2021 }}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; (''para'', &quot;pored, uz&quot;) i ''σῖτος'' (''sitos'', &quot;pšenica, hrana&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsi%3Dtos σῖτος] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226151551/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=si=tos |date=26 February 2021 }}, Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; Srodni termin ''parasitism'' javlja se u engleskom jeziku od 1611. godine.&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsitismo%2Fs σιτισμός] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224154216/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsitismo%2Fs |date=24 February 2021 }}, Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt;

{{anchor|Ectoparasite|Endoparasite|Macroparasite|Microparasite}}

== Evolutivne strategije ==
{{see also|Parazitologija}}
{{anchor|Endoparasite|Ectoparasite|Semiparasite}}

=== Osnovni koncepti ===
{{further|Parazitski životni ciklus}}
[[File:Taenia solium tapeworm scolex with its four suckers and two rows of hooks 5262 lores.jpg|thumb|Glava (scolex) pantljičare ''[[Taenia solium]]'', [[Infekcija crijevnim parazitima|crijevnog parazita]], ima kuke i [[sisaljka (biologija)|sisaljke]] kojima se pričvršćuje za svog [[domaćin (biologija)|domaćina]]]]

Parazitizam je vrsta [[simbioza|simbioze]], bliske i trajne dugoročne biološke interakcije između parazita i njegovog domaćina. Za razliku od [[saprotrof]]a, paraziti se hrane živim domaćinima, iako se neke parazitske gljive, na primjer, mogu nastaviti hraniti domaćinima koje su ubili. Za razliku od [[komensalizam|komenzalizma]] i [[mutualizam|mutualizma]], parazitski odnos šteti domaćinu, bilo da se hrani njime ili, kao u slučaju crijevnih parazita, konzumira dio njegove hrane. Budući da paraziti imaju interakcije s drugim vrstama, oni lako mogu djelovati kao [[Vektorske zarazne bolesti|prenosioci]] patogena, uzrokujući [[bolest]]i.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Overview of Parasitology |url=http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |publisher=Australian Society of Parasitology and Australian Research Council/National Health and Medical Research Council) Research Network for Parasitology |date=July 2010 |isbn=978-1-86499-991-4 |quote=Parazitizam je oblik simbioze, bliskog odnosa između dvije različite vrste. Postoji biohemijska interakcija između domaćina i parazita; tj. oni se prepoznaju, u konačnici na molekularnom nivou, a tkiva domaćina su stimulirana da reaguju na određeni način. To objašnjava zašto parazitizam može dovesti do bolesti, ali ne uvijek. |archive-date=24 April 2018 |access-date=9 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424041358/http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SuzukiSasaki2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Suzuki |first1=Sayaki U. |last2=Sasaki |first2=Akira |title=Ecological and Evolutionary Stabilities of Biotrophism, Necrotrophism, and Saprotrophism |journal=The American Naturalist |volume=194 |issue=1 |year=2019 |pages=90–103 |issn=0003-0147 |doi=10.1086/703485|pmid=31251653 |bibcode=2019ANat..194...90S |s2cid=133349792 |url=http://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/15927/1/703485.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306065231/http://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/15927/1/703485.pdf |archive-date=6 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid37458178&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rozsa |first1=L. | last2=Garay |first2=J. |title= Definitions of parasitism, considering its potentially opposing effects at different levels of hierarchical organization| journal=Parasitology|volume=150 |issue=9 |pages= 761–768|year=2023 |pmid=37458178 |pmc=10478066 |doi=10.1017/S0031182023000598 }}&lt;/ref&gt; [[predator|Predatorstvo]] po definiciji nije simbioza, jer je interakcija kratka, ali entomolog [[E. O. Wilson]] je okarakterizirao parazite kao &quot;predatore koji jedu plijen u jedinicama manjim od jedne&quot;.&lt;ref name=Wilson2014&gt;{{cite book |last=Wilson |first=Edward O. |author-link=E. O. Wilson |title=The Meaning of Human Existence |year=2014 |publisher=W. W. Norton &amp; Company |isbn=978-0-87140-480-0 |page=112 |quote=Paraziti su, u jednoj frazi, grabežljivci koji jedu plijen u jedinicama manjim od jedan. Tolerantni paraziti su oni koji su evoluirali kako bi osigurali vlastiti opstanak i reprodukciju, ali u isto vrijeme uz minimalan bol i troškove za domaćina.}}&lt;/ref&gt;

U tom okviru postoji mnogo mogućih strategija. [[Taksonom]]i klasificiraju parazite u različite preklapajuće šeme na osnovu njihovih interakcija sa domaćinima i njihovih [[životni ciklus|životnih ciklusa]], koji mogu biti složeni. [[Obligatni parazit]] u potpunosti zavisi od domaćina kako bi završio svoj životni ciklus, dok kod [[fakultativni parazit|fakultativnog parazita]] to nije slučaj. Životni ciklusi parazita koji uključuju samo jednog domaćina nazivaju se &quot;direktni&quot;; oni sa konačnim domaćinom (gdje se parazit razmnožava spolno) i najmanje jednim međudomaćinom nazivaju se &quot;indirektni&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://plpnemweb.ucdavis.edu/nemaplex/General/animpara.htm |title=A Classification of Animal-Parasitic Nematodes |work=plpnemweb.ucdavis.edu |access-date=25 February 2016 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006152348/http://plpnemweb.ucdavis.edu/nemaplex/General/animpara.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Garcia |first=L. S. |title=Classification of Human Parasites, Vectors, and Similar Organisms |journal=Clinical Infectious Diseases |year=1999 |volume=29 |issue=4 |pages=734–746 |pmid=10589879 |doi=10.1086/520425|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Endoparazit živi unutar tijela domaćina; ektoparazit živi izvan njega, na njegovoj površini.&lt;ref name=Para-Site&gt;{{cite book |title=Overview of Parasitology |url=http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |publisher=Australian Society of Parasitology and Australian Research Council/National Health and Medical Research Council) Research Network for Parasitology |date=July 2010 |isbn=978-1-86499-991-4 |archive-date=24 April 2018 |access-date=9 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424041358/http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Mezoparaziti - poput nekih [[copepoda|veslonožaca]], na primjer - ulaze u otvor u tijelu domaćina i ostaju djelimično ugrađeni tamo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Vecchione |first1=Anna |last2=Aznar |first2=Francisco Javier |title=The mesoparasitic copepod Pennella balaenopterae and its significance as a visible indicator of health status in dolphins (Delphinidae): a review |journal=Journal of Marine Animals and Their Ecology |date=2008 |volume=7 |issue=1 |pages=4–11 |url=http://www.oers.ca/journal/volume7/issue1/briefCommunication.pdf |access-date=11 April 2018 |archive-date=10 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410051646/http://www.oers.ca/journal/volume7/issue1/briefCommunication.pdf }}&lt;/ref&gt; Neki paraziti mogu biti generalisti, hraneći se širokim spektrom domaćina, ali mnogi paraziti, i većina protozoa i [[parazitski crv|helminta]] koji parazitiraju na životinjama, su specijalisti i izuzetno specifični za domaćina.&lt;ref name=Para-Site/&gt; Rana osnovna, funkcionalna podjela parazita razlikovala je mikroparazite i makroparazite. Svakom od njih dodijeljen je [[matematički model]] kako bi se analiziralo kretanje populacije grupa domaćina i parazita.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt; Mikroorganizmi i virusi koji se mogu razmnožavati i završiti svoj životni ciklus unutar domaćina poznati su kao mikroparaziti. Makroparaziti su višećelijski organizmi koji se razmnožavaju i završavaju svoj životni ciklus izvan domaćina ili na tijelu domaćina.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Parasitism {{!}} The Encyclopedia of Ecology and Environmental Management |encyclopedia=The Encyclopedia of Ecology and Environmental Management, Blackwell Science |location=Oxford, United Kingdom |year=1998 |edition=1 |isbn=0632055464 |editor=Calow, Peter |via=[[Credo Reference]] |publisher=Blackwell Science }}&lt;/ref&gt;

Veliki dio razmišljanja o vrstama parazitizma fokusirao se na kopnene životinjske parazite, poput helminta. Oni u drugim okruženjima i sa drugim domaćinima često imaju analogne strategije. Na primjer, jegulja vrste ''[[Simenchelys parasitica]]'' je vjerojatno fakultativni endoparazit koji se oportunistički ukopava i jede bolesne i umiruće ribe.&lt;ref name=Caira1997&gt;{{cite journal |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=49 |pages=139–144 |year=1997 |url=https://www.researchgate.net/publication/226076003 |title=Pugnose eels, ''Simenchelys parasiticus'' (Synaphobranchidae) from the heart of a shortfin mako, ''Isurus oxyrinchus'' (Lamnidae) |last1=Caira |first1=J. N. |last2=Benz |first2=G. W. |last3=Borucinska |first3=J. |last4=Kohler |first4=N. E.|issue=1 |doi=10.1023/a:1007398609346 |bibcode=1997EnvBF..49..139C |s2cid=37865366 }}&lt;/ref&gt; Insekti koji [[biljojed|jedu biljke]], poput [[štitaste uši|štitastih uši]], [[Aphidoidea|lisnih uši]] i [[gusjenica]], vrlo su slični ektoparazitima, zato što napadaju mnogo veće biljke; služe kao prenosioci bakterija, gljivica i virusa koji uzrokuju [[biljne bolesti]]. Budući da se ženke štitastih ušiju ne mogu kretati, one su obligatni paraziti, trajno pričvršćeni za svoje domaćine.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt;

Senzorni signali koje parazit koristi za identificiranje i približavanje potencijalnom domaćinu poznati su kao &quot;znakovi domaćina&quot;. Takvi znakovi mogu uključivati, na primjer, vibracije,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lawrence |first=P. O. |year=1981 |title=Host vibration—a cue to host location by the parasite, ''Biosteres longicaudatus'' |journal=Oecologia |volume=48 |issue=2 |pages=249–251 |pmid=28309807 |doi=10.1007/BF00347971 |bibcode=1981Oecol..48..249L |s2cid=6182657 }}&lt;/ref&gt; izdahnuti [[ugljen dioksid]], mirise kože, vizualne i toplinske znakove i vlagu.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Cardé |first=R. T. |year=2015 |title=Multi-cue integration: how female mosquitoes locate a human host|journal=Current Biology |volume=25 |issue=18 |pages=R793–R795 |doi=10.1016/j.cub.2015.07.057 |pmid=26394099 |doi-access=free |bibcode=2015CBio...25.R793C }} {{open access}}&lt;/ref&gt; [[Parazitske biljke]] mogu koristiti, na primjer, svjetlost, fiziohemiju domaćina i isparljive tvari za prepoznavanje potencijalnih domaćina.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Randle |first1=C. P. |last2=Cannon |first2=B. C. |last3=Faust |first3=A. L. |display-authors=etal |year=2018 |title=Host Cues Mediate Growth and Establishment of Oak Mistletoe (Phoradendron leucarpum, Viscaceae), an Aerial Parasitic Plant |journal=Castanea |volume=83 |issue=2 |pages=249–262 |doi=10.2179/18-173 |s2cid=92178009 }}&lt;/ref&gt;

=== Glavne strategije ===
Postoji šest glavnih parazitskih [[Bihevioralna ekologija|strategija]], i to [[parazitska kastracija]]; direktno prenosivi parazitizam; [[wikt:trophic|trofički]] prenosivi parazitizam; [[prenosilac bolesti|vektorski]] prenosivi parazitizam; [[parazitoid]]izam; i mikropredacija. One se primjenjuju na parazite čiji su domaćini biljke, kao i životinje.&lt;ref name=Rollinson&gt;{{cite journal |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |editor1=Rollinson, D. |editor2=Hay, S. I. |title=The Many Roads to Parasitism: A Tale of Convergence |journal=Advances in Parasitology |url=https://books.google.com/books?id=9y4AlXka7t0C&amp;pg=PA28 |year=2011 |volume=74 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-385897-9 |pages=27–28 |doi=10.1016/B978-0-12-385897-9.00001-X |pmid=21295676 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PoulinRandhawa2015&gt;{{cite journal |last1=Poulin |first1=Robert |author1-link=Robert Poulin (zoologist) |last2=Randhawa |first2=Haseeb S. |title=Evolution of parasitism along convergent lines: from ecology to genomics |journal=Parasitology |date=February 2015 |volume=142 |issue=Suppl 1 |pages=S6–S15 |doi=10.1017/S0031182013001674 |pmc=4413784 |pmid=24229807}} {{open access}}&lt;/ref&gt; Ove strategije predstavljaju [[adaptacija|adaptivne vrhunce]]; moguće su i međustrategije, ali organizmi u mnogim različitim skupinama su se dosljedno [[konvergentna evolucija|ograničili]] na ovih šest, koje su evolutivno stabilne.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

Perspektiva o evolucijskim opcijama može se dobiti razmatranjem četiri ključna pitanja: utjecaj na [[adaptivna vrijednost|adaptivnu vrijednost]] domaćina parazita; broj domaćina koje imaju po životnoj fazi; da li je domaćin spriječen u razmnožavanju; i da li učinak zavisi od intenziteta (broj parazita po domaćinu). Iz ove analize, pojavljuju se glavne evolucijske strategije parazitizma, uz predatorstvo.&lt;ref name=LaffertyKuris2002&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=K. D. |last2=Kuris |first2=A. M. |date=2002 |url=http://homes.msi.ucsb.edu/~lafferty/Publications/Parasites-evolution_files/Laff%26Kur02TREE.pdf |title=Trophic strategies, animal diversity and body size |journal=Trends in Ecology and Evolution |volume=17 |issue=11 |pages=507–513 |doi=10.1016/s0169-5347(02)02615-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003124738/http://homes.msi.ucsb.edu/~lafferty/Publications/Parasites-evolution_files/Laff%26Kur02TREE.pdf |archive-date=3 October 2019}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ Evolucijske strategije u parazitizmu i predatorstvu&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;&lt;br/&gt;({{font color|green|Zavisno od intenziteta: zelena, normalan tekst}};&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Nezavisno od intenziteta: ljubičasta, kurziv}}'')
! [[Adaptivna vrijednost]] domaćina !! Jedan domaćin, preživljava !! Jedan domaćin, umire !! Više domaćina
|-
|'''Može se&lt;br/&gt;razmnožavati&lt;br/&gt;(adaptivna vrijednost &gt; 0)''' ||{{font color|green|Normalni parazit}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Patogen}}'' ||{{font color|green|Trofički prenosiv parazit}}{{efn|Trofički prenosivi paraziti prenose se na svog konačnog domaćina, predatora, kada on pojede njihovog međudomaćina. Ovi paraziti često mijenjaju ponašanje svojih međudomaćina na takav način da povećavaju šansu da on bude pojeden, npr. navode ih na penjanje na vidljivo mjesto: ovo dovodi do prenosa parazita po cijenu života međudomaćina.}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Trofički prenosiv patogen}}'' ||{{font color|green|Mikropredator}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Mikropredator}}''
|-
|'''Ne može se&lt;br/&gt;razmnožavati&lt;br/&gt;(adaptivna vrijednost = 0)''' ||{{font color|green|----- }}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Parazit-kastrator}}'' ||{{font color|green|Trofički prenosivi parazit-kastrator}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Parazitoid}}'' ||{{font color|green|Društveni predator}}{{efn|[[Vuk]] je društveni predator koji lovi u čoporima; [[puma]] je samotni predator i lovi sama. Ni jedna od te dvije strategije se konvencionalno ne smatra parazitskom.&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Samotni predator}}''
|}

==== Parazitska kastracija ====
{{main|Parazitska kastracija}}
[[File:Sacculina carcini.jpg|thumb|Parazitski kastrator ''[[Sacculina carcini]]'' (osvijetljen) pričvršćen za [[Liocarcinus holsatus|svog raka-domaćina]]]]

[[parazitska kastracija|Parazitski kastratori]] djelimično ili potpuno uništavaju sposobnost razmnožavanja svog domaćina, preusmjeravajući energiju koja bi otišla u razmnožavanje u rast domaćina i parazita, ponekad uzrokujući gigantizam domaćina. Ostali sistemi domaćina ostaju netaknuti, što mu omogućava da preživi i održi parazita.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;{{sfn|Poulin|2007|p=111}} Parazitski [[rak]]ovi kao što su oni iz specijaliziranog roda [[Cirripedia|vitičara]] roda ''[[Sacculina]]'' posebno uzrokuju oštećenja na gonadama svojih mnogobrojnih vrsta&lt;ref name=&quot;Elumalai Viswanathan Pravinkumar Raffi&quot;&gt;{{cite journal |last1=Elumalai |first1=V. |last2=Viswanathan |first2=C. |last3=Pravinkumar |first3=M. |last4=Raffi |first4=S. M. |title=Infestation of parasitic barnacle Sacculina spp. in commercial marine crabs |journal=Journal of Parasitic Diseases |volume=38 |issue=3 |date=2013 |doi=10.1007/s12639-013-0247-z |pmid=25035598 |pages=337–339|pmc=4087306 }}&lt;/ref&gt; rakova-domaćina. U slučaju ''Sacculina'', testisi više od dvije trećine njihovih domaćina dovoljno degeneriraju da takvi mužjaci razviju [[sekundarne spolne karakteristike]] ženki kao što su širi trbuh, manja [[kliješta (rak)|kliješta]] i udovi za hvatanje jaja. Različite vrste helminta kastriraju svoje domaćine (kao što su insekti i puževi). To se može desiti direktno, bilo mehanički, hraneći se njihovim gonadama, ili izlučivanjem hemikalije koja uništava reproduktivne ćelije; ili indirektno, bilo lučenjem hormona ili preusmjeravanjem nutrijenata. Na primjer, [[trematoda]] ''[[Zoogonus lasius]]'', čije [[Faze životnog ciklusa trematoda|sporociste]] nemaju usta, hemijski kastrira međuplimnog morskog puža ''[[Tritia obsoleta]]'', razvijajući se u njegovim gonadama i ubijajući njegove reproduktivne ćelije.{{sfn|Poulin|2007|p=111}}&lt;ref name=Cheng13&gt;{{cite book |last=Cheng |first=Thomas C. |title=General Parasitology |url=https://books.google.com/books?id=d4GQlYzode8C&amp;pg=PA13 |year=2012 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-0-323-14010-2 |pages=13–15}}&lt;/ref&gt;

==== Direktni prenos ====
[[File:Male human head louse.jpg|thumb|[[Pediculus humanus capitis|Uši glave]] su direktno prenosivi [[obligatni parazit|obligatni ektoparaziti]]]]
U direktno prenosive parazite, kojima nije potreban vektor da bi dospjeli do novih domaćina, spadaju paraziti kopnenih kičmenjaka poput ušiju i grinja, morski paraziti poput [[Copepoda|veslonožaca]] i [[Cyamidae|cijamoidnih]] [[Amphipoda|amfipoda]], [[Monogenea|jednorodni metilji]], kao i mnoge vrste valjkastih crva, gljivica, protozoa, bakterija i virusa. Bilo da se radi o endo- ili ektoparazitima, svaki ima samo jednu vrstu-domaćina. Unutar te vrste, većina jedinki je slobodna ili gotovo slobodna od parazita, dok manjina nosi veliki broj parazita; to je poznato kao [[agregirana distribucija]].&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

{{anchor|Autoinfection}}

==== Trofički prenos ====
[[File:Clonorchis sinensis 2.png|thumb|''[[Clonorchis sinensis]]'', the Chinese liver fluke, is trophically transmitted]]

[[wikt:trophic|Trophically]]-transmitted parasites are transmitted by being eaten by a host. They include trematodes (all except [[schistosomes]]), [[cestodes]], [[acanthocephala]]ns, [[Pentastomida|pentastomids]], many [[roundworms]], and many protozoa such as ''[[Toxoplasma]]''.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; They have complex life cycles involving hosts of two or more species. In their juvenile stages they infect and often [[encyst]] in the intermediate host. When the intermediate-host animal is eaten by a predator, the definitive host, the parasite survives the digestion process and matures into an adult; some live as [[intestinal parasite]]s. Many trophically transmitted parasites [[Parasite increased trophic transmission|modify the behaviour]] of their intermediate hosts, increasing their chances of being eaten by a predator. As with directly transmitted parasites, the distribution of trophically transmitted parasites among host individuals is aggregated.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; [[Coinfection]] by multiple parasites is common.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cox |first1=F. E. |url=https://researchonline.lshtm.ac.uk/17745/1/Concom.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202083654/http://researchonline.lshtm.ac.uk/17745/1/Concom.pdf |archive-date=2 December 2017 |url-status=live |title=Concomitant infections, parasites and immune responses |series=122 |journal=Parasitology |volume=Supplement |pages=S23–38 |year=2001 |pmid=11442193 |doi =10.1017/s003118200001698x |s2cid=150432 }}&lt;/ref&gt; [[Strongyloides stercoralis#Autoinfection|Autoinfection]], where (by exception) the whole of the parasite's [[biological life cycle|life cycle]] takes place in a single primary host, can sometimes occur in helminths such as ''[[Strongyloides stercoralis]]''.&lt;ref name=ASP&gt;{{cite web |title=Helminth Parasites |url=http://parasite.org.au/para-site/contents/helminth-intoduction.html |publisher=Australian Society of Parasitology |access-date=9 October 2017 |archive-date=19 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019032143/http://parasite.org.au/para-site/contents/helminth-intoduction.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==== Prenos vektorom ====
{{further|Disease vector}}

[[File:Trypanosoma sp. PHIL 613 lores.jpg|thumb|The [[vector (epidemiology)|vector-transmitted]] protozoan endoparasite ''[[Trypanosoma]]'' among human [[red blood cell]]s]]

[[Disease vector|Vector-transmitted]] parasites rely on a third party, an intermediate host, where the parasite does not reproduce sexually,&lt;ref name=Para-Site/&gt; to carry them from one definitive host to another.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; These parasites are microorganisms, namely [[protozoa]], [[bacteria]], or [[virus]]es, often intracellular [[pathogen]]s (disease-causers).&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; Their vectors are mostly [[hematophagy|hematophagic]] arthropods such as fleas, lice, ticks, and mosquitoes.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.peoi.org/Courses/Coursesen/phfoundation/contents/frame3a.html |title=Pathogenic Parasitic Infections |publisher=PEOI |access-date=18 July 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193623/http://www.peoi.org/Courses/Coursesen/phfoundation/contents/frame3a.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; For example, the deer tick ''[[Ixodes scapularis]]'' acts as a vector for diseases including [[Lyme disease]], [[babesiosis]], and [[Human granulocytic anaplasmosis|anaplasmosis]].&lt;ref name=pmid11450660&gt;{{cite journal |last=Steere |first=A. C. |title=Lyme disease |journal=[[New England Journal of Medicine]] |volume=345 |issue=2 |pages=115–125 |date=July 2001 |pmid=11450660 |doi=10.1056/NEJM200107123450207 }}&lt;/ref&gt; Protozoan endoparasites, such as the [[malaria]]l parasites in the genus ''[[Plasmodium]]'' and sleeping-sickness parasites in the genus ''[[Trypanosoma]]'', have infective stages in the host's blood which are transported to new hosts by biting insects.&lt;ref name=&quot;PollittMacGregor2011&quot;&gt;{{cite journal |last1=Pollitt |first1=Laura C. |last2=MacGregor |first2=Paula |last3=Matthews |first3=Keith |last4=Reece |first4=Sarah E. |title=Malaria and trypanosome transmission: different parasites, same rules? |journal=Trends in Parasitology |volume=27 |issue=5 |year=2011 |pages=197–203 |doi=10.1016/j.pt.2011.01.004|pmid=21345732 |pmc=3087881 }}&lt;/ref&gt;

==== Parazitoidi ====
{{main|Parazitoid|Parazitska osa}}

[[Parasitoid]]s are insects which sooner or later kill their hosts, placing their relationship close to predation.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Stevens |first1=Alison N. P. |title=Predation, Herbivory, and Parasitism |journal=Nature Education Knowledge |date=2010 |volume=3 |issue=10 |page=36 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/predation-herbivory-and-parasitism-13261134 |access-date=12 February 2018 |quote=Predation, herbivory, and parasitism exist along a continuum of severity in terms of the extent to which they negatively affect an organism's fitness. ... In most situations, parasites do not kill their hosts. An exception, however, occurs with parasitoids, which blur the line between parasitism and predation. |archive-date=30 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930230324/http://www.nature.com/scitable/knowledge/library/predation-herbivory-and-parasitism-13261134 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Most parasitoids are [[parasitoid wasp]]s or other [[hymenoptera]]ns; others include [[dipterans]] such as [[phoridae|phorid flies]]. They can be divided into two groups, idiobionts and koinobionts, differing in their treatment of their hosts.&lt;ref name=GullanCranston2010&gt;{{cite book |last1=Gullan |first1=P. J. |last2=Cranston |first2=P. S. |date=2010 |title=The Insects: An Outline of Entomology |url=https://archive.org/details/insectsoutlineen00pjgu |url-access=limited |publisher=Wiley |edition=4th |isbn=978-1-118-84615-5 |pages=[https://archive.org/details/insectsoutlineen00pjgu/page/n332 308], 365–367, 375, 440–441}}&lt;/ref&gt;

[[Idiobiont]] parasitoids sting their often-large prey on capture, either killing them outright or paralysing them immediately. The immobilised prey is then carried to a nest, sometimes alongside other prey if it is not large enough to support a parasitoid throughout its development. An [[oviposition|egg is laid]] on top of the prey and the nest is then sealed. The parasitoid develops rapidly through its larval and pupal stages, [[mass provisioning|feeding on the provisions]] left for it.&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt;

[[Koinobiont]] parasitoids, which include [[Diptera|flies]] as well as wasps, lay their eggs inside young hosts, usually larvae. These are allowed to go on growing, so the host and parasitoid develop together for an extended period, ending when the parasitoids emerge as adults, leaving the prey dead, eaten from inside. Some koinobionts regulate their host's development, for example preventing it from [[pupa]]ting or making it [[ecdysis|moult]] whenever the parasitoid is ready to moult. They may do this by producing hormones that mimic the host's moulting hormones ([[ecdysteroid]]s), or by regulating the host's endocrine system.&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Live Tetragnatha montana (RMNH.ARA.14127) parasitized by Acrodactyla quadrisculpta larva (RMNH.INS.593867) - BDJ.1.e992.jpg |Idiobiont [[parasitoid wasp]]s immediately paralyse their hosts for their larvae ([[Pimplinae]], pictured) to eat.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;
File:CSIRO ScienceImage 2357 Spotted alfalfa aphid being attacked by parasitic wasp.jpg|[[Koinobiont]] parasitoid wasps like this [[Braconidae|braconid]] lay their eggs via an [[ovipositor]] inside their hosts, which continue to grow and moult.
File:Female Apocephalus borealis ovipositing into the abdomen of a worker honey bee.png|[[Phoridae|Phorid fly]] (centre left) is [[oviposition|laying eggs]] in the abdomen of a worker [[honey-bee]], [[Behavior-altering parasites and parasitoids|altering its behaviour]].
&lt;/gallery&gt;

{{anchor|Micropredator}}

==== Mikropredatori ====
[[File:Anopheles minimus.jpg|thumb|[[komarac|Komarci]] su mikropredatori i značajni prenosioci bolesti]]
Mikropredator napada više od jednog domaćina, smanjujući adaptivnu vrijednost svakog domaćina za barem malu količinu, i u kontaktu je s jednim domaćinom samo povremeno. Ovo ponašanje čini mikropredatore pogodnim prenosiocima, zato što mogu prenositi manje parazite s jednog domaćina na drugog.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;&lt;ref name=&quot;Wilson2017&quot;&gt;{{cite journal |last1=Wilson |first1=Anthony J. |display-authors=etal |title =What is a vector? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=372 |issue=1719 |date=March 2017 |doi=10.1098/rstb.2016.0085 |pmid=28289253 |article-number=20160085 |pmc=5352812}}&lt;/ref&gt; Većina mikropredatora su [[hematofagija|hematofagni]], što znači da se hrane krvlju. To obuhvata crve poput [[pijavica]], rakove poput pripadnika [[Branchiura]] i jednakonošce iz porodice [[Gnathiidae]], razne [[dvokrilci|dvokrilce]] poput komaraca i [[cece muva|ce-ce muha]], druge člankonošce poput buha i krpelja, kičmenjake poput [[paklara]] i sisare poput [[Vampirski šišmiši|vampirskih šišmiša]].&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

=== Strategije prenosa ===
[[File:Entamoeba histolytica life cycle-en.svg|thumb|upright=1.7&lt;!--format for legibility of multi-image diagram--&gt;|[[Biological life cycle|Life cycle]] of ''[[Entamoeba histolytica]]'', an anaerobic parasitic protozoan transmitted by the [[fecal–oral route]]]]

Parasites use a variety of methods to infect animal hosts, including physical contact, the [[fecal–oral route]], free-living infectious stages, and vectors, suiting their differing hosts, life cycles, and ecological contexts.&lt;ref name=Godfrey2013&gt;{{cite journal |last=Godfrey |first=Stephanie S. |title=Networks and the ecology of parasite transmission: A framework for wildlife parasitology |journal=Wildlife |date=December 2013 |volume=2 |pages=235–245 |doi=10.1016/j.ijppaw.2013.09.001 |pmid=24533342 |pmc=3862525|bibcode=2013IJPPW...2..235G }}&lt;/ref&gt; Examples to illustrate some of the many possible combinations are given in the table.

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Examples of transmission methods in different ecological contexts&lt;ref name=Godfrey2013/&gt;
! Parasite !! Host !! Transmission method !! Ecological context
|-
|''[[Gyrodactylus turnbulli]]''&lt;br/&gt;(a [[monogenean]]) ||''[[Poecilia reticulata]]''&lt;br/&gt;(guppy) ||physical contact ||social behaviour
|-
|[[Nematode]]s&lt;br/&gt;e.g. ''[[Strongyloides]]'' ||''[[Macaca fuscata]]''&lt;br/&gt;(Japanese macaque) ||fecal–oral ||
social behaviour&lt;br/&gt;(grooming)
|-
|''[[Heligmosomoides polygyrus]]''&lt;br/&gt;(a nematode) ||''[[Apodemus flavicollis]]''&lt;br/&gt;(yellow-necked mouse) ||fecal–oral ||sex-biased transmission&lt;br/&gt;(mainly to males)
|-
|''[[Amblyomma]]''&lt;br/&gt;(a tick) ||''[[Sphenodon punctatus]]''&lt;br/&gt;(tuatara) ||free-living infectious stages ||social behaviour
|-
|''[[Plasmodium]]''&lt;br/&gt;([[malaria]] parasite) ||[[Bird]]s, [[mammal]]s&lt;br/&gt;(inc. humans) ||''[[Anopheles]]'' mosquito vector,&lt;br/&gt;attracted by odour of&lt;br/&gt;infected human host&lt;ref name=&quot;de Boer2017&quot;&gt;{{cite journal |last1=de Boer |first1=Jetske G. |last2=Robinson |first2=Ailie |last3=Powers |first3=Stephen J. |last4=Burgers |first4=Saskia L. G. E. |last5=Caulfield |first5=John C. |last6=Birkett |first6=Michael A. |last7=Smallegange |first7=Renate C. |last8=van Genderen |first8=Perry J. J. |last9=Bousema |first9=Teun |last10=Sauerwein |first10=Robert W. |last11=Pickett |first11=John A. |last12=Takken |first12=Willem |last13=Logan |first13=James G. |title=Odours of Plasmodium falciparum-infected participants influence mosquito–host interactions |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |page=9283 |date=August 2017 |doi=10.1038/s41598-017-08978-9 |doi-access=free|pmid=28839251 |pmc=5570919 |bibcode=2017NatSR...7.9283D }}&lt;/ref&gt; ||— 
|}

=== Varijante ===
Među mnogim varijantama parazitskih strategija su hiperparazitizam,&lt;ref name=Dissanaike1957/&gt; društveni parazitizam,&lt;ref name=Thomas2010/&gt; parazitizam legla,&lt;ref name=Payne1997/&gt; kleptoparazitizam,&lt;ref name=SlaterRosenblatt2005/&gt; spolni parazitizam&lt;ref name=Pietsch2005/&gt; i adelfoparazitizam.&lt;ref name=Rochat2001/&gt;

==== Hiperparazitizam ====
{{main|Hiperparazit}}
[[Hyperparasite]]s feed on another parasite, as exemplified by protozoa living in helminth parasites,&lt;ref name=Dissanaike1957&gt;{{cite journal |last1=Dissanaike |first1=A. S. |title=On Protozoa hyperparasitic in Helminth, with some observations on ''Nosema helminthorum'' Moniez, 1887 |journal=Journal of Helminthology |date=1957 |volume=31 |issue=1–2 |pages=47–64 |pmid=13429025 |doi=10.1017/s0022149x00033290|s2cid=35487084 }}&lt;/ref&gt; or facultative or obligate parasitoids whose hosts are either conventional parasites or parasitoids.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt; Levels of parasitism beyond secondary also occur, especially among facultative parasitoids. In [[oak gall]] systems, there can be up to four levels of parasitism.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Askew |first=R. R. |url=https://www.researchgate.net/publication/238289888 |title=On the Biology of the Inhabitants of Oak Galls of Cynipidae (Hymenoptera) in Britain |journal=Transactions of the Society for British Entomology |date=1961 |volume=14 |pages=237–268}}&lt;/ref&gt;

Hyperparasites can control their hosts' populations, and are used for this purpose [[biological pest control|in agriculture]] and to some extent in [[medicine]]. The controlling effects can be seen in the way that the [[Hypovirus#CHV1–Chestnut blight hypovirulence|CHV1 virus]] helps to control the damage that [[chestnut blight]], ''Cryphonectria parasitica'', does to [[American chestnut]] trees, and in the way that [[bacteriophage]]s can limit bacterial infections. It is likely, though little researched, that most pathogenic microparasites have hyperparasites which may prove widely useful in both agriculture and medicine.&lt;ref name=&quot;ParrattLaine2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Parratt |first1=Steven R. |last2=Laine |first2=Anna-Liisa |title=The role of hyperparasitism in microbial pathogen ecology and evolution |journal=The ISME Journal |volume=10 |issue=8 |date=January 2016|doi=10.1038/ismej.2015.247 |pmid=26784356 |pages=1815–1822|pmc=5029149 |bibcode=2016ISMEJ..10.1815P }}&lt;/ref&gt;

==== Društveni parazitizam ====
{{further|Ant mimicry|Kukavičja pčela|Emeryjevo pravilo}}

Social parasites take advantage of interspecific interactions between members of [[eusocial]] animals such as [[ant]]s, [[termite]]s, and [[bumblebee]]s. Examples include the large blue butterfly, ''[[Phengaris arion]]'', its larvae employing [[ant mimicry]]&lt;!--(myrmecomorphy)--&gt; to parasitise certain ants,&lt;ref name=&quot;Thomas2010&quot;&gt;{{cite journal |last1=Thomas |first1=J. A. |last2=Schönrogge |first2=K. |author3=Bonelli, S. |author4=Barbero, F. |author5=Balletto, E. |title=Corruption of ant acoustical signals by mimetic social parasites: ''Maculinea'' butterflies achieve elevated status in host societies by mimicking the acoustics of queen ants |journal=Commun Integr Biol |volume=3 |issue=2 |pages=169–171 |year=2010 |pmid=20585513 |pmc=2889977 |doi=10.4161/cib.3.2.10603}}&lt;/ref&gt; ''[[Bombus bohemicus]]'', a bumblebee which invades the hives of other bees and takes over reproduction while their young are raised by host workers, and ''[[Melipona scutellaris]]'', a eusocial bee whose virgin queens escape killer workers and invade another colony without a queen.&lt;ref&gt;{{Cite journal |first1=Annette |last1=Van Oystaeyen |first2=Denise |last2=Araujo Alves |first3=Ricardo |last3=Caliari Oliveira |first4=Daniela |last4=Lima do Nascimento |first5=Fábio |last5=Santos do Nascimento |first6=Johan |last6=Billen |first7=Tom |last7=Wenseleers |title=Sneaky queens in ''Melipona'' bees selectively detect and infiltrate queenless colonies |journal=Animal Behaviour |date=September 2013 |volume=86 |issue=3 |pages=603–609 |doi=10.1016/j.anbehav.2013.07.001 |bibcode=2013AnBeh..86..603V |citeseerx=10.1.1.309.6081 |s2cid=12921696 }}&lt;/ref&gt; An extreme example of interspecific social parasitism is found in the ant ''[[Tetramorium inquilinum]]'', an obligate parasite which lives exclusively on the backs of other ''Tetramorium'' ants.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.antkeepers.com/facts/ant-colony/social-parasites/ |title=Social Parasites in the Ant Colony |publisher=Antkeepers |access-date=4 April 2016 |archive-date=24 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424122522/https://www.antkeepers.com/facts/ant-colony/social-parasites/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; A mechanism for the evolution of social parasitism was first proposed by Carlo Emery in 1909.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Emery |first=Carlo |date=1909 |title=Über den Ursprung der dulotischen, parasitischen un myrmekophilen Ameisen |journal=Biologischen Centralblatt |volume=29 |pages=352–362}}&lt;/ref&gt; Now known as &quot;[[Emery's rule]]&quot;, it states that social parasites tend to be closely related to their hosts, often being in the same genus.&lt;ref name=&quot;RD&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/social-parasitism-in-ants-13256421 |title=Social Parasitism in Ants |last=Deslippe |first=Richard |publisher=Nature Education Knowledge |year=2010 |access-date=29 October 2010 |archive-date=18 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518111632/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/social-parasitism-in-ants-13256421/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Emery_1909&quot;&gt;{{cite journal |last=Emery |first=C. |url=https://archive.org/details/ants_11715/page/n1 |title=Über den Ursprung der dulotischen, parasitischen und myrmekophilen Ameisen |journal=Biologisches Centralblatt |date=1909 |volume=29 |pages=352–362}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bourke |first1=Andrew F. G. |last2=Franks |first2=Nigel R. |date=July 1991 |title=Alternative adaptations, sympatric speciation and the evolution of parasitic, inquiline ants |journal=Biological Journal of the Linnean Society |volume=43 |issue=3 |pages=157–178 |doi=10.1111/j.1095-8312.1991.tb00591.x |bibcode=1991BJLS...43..157B |issn=0024-4066}}&lt;/ref&gt;

Intraspecific social parasitism occurs in parasitic nursing, where some individual young take milk from unrelated females. In [[wedge-capped capuchin]]s, higher ranking females sometimes take milk from low ranking females without any reciprocation.&lt;ref name=obrien5&gt;{{cite journal |last=O'Brien |first=Timothy G. |title=Parasitic nursing behavior in the wedge-capped capuchin monkey (''Cebus olivaceus'') |journal=American Journal of Primatology |year=1988 |volume=16 |issue=4 |pages=341–344 |doi =10.1002/ajp.1350160406 |pmid=32079372 |s2cid=86176932 }}&lt;/ref&gt;

==== Parazitizam legla ====
{{further|Parazitizam legla}}

In [[brood parasitism]], the hosts suffer increased parental investment and energy expenditure to feed parasitic young, which are commonly larger than host young. The growth rate of host nestlings is slowed, reducing the host's fitness. Brood parasites include birds in different families such as [[cowbird]]s, [[Viduidae|whydahs]], [[cuckoo]]s, and [[black-headed duck]]s. These do not build nests of their own, but leave their eggs in nests of other [[species]]. In the family ''[[Cuckoo|Cuculidae]]'', over 40% of cuckoo species are obligate brood parasites, while others are either facultative brood parasites or provide parental care.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Payne |first=R. B. |title=The Cuckoos |date=September 15, 2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-850213-5 |edition=1st |location=Oxford |language=en}}&lt;/ref&gt; The eggs of some brood parasites [[mimicry|mimic]] those of their hosts, while some cowbird eggs have tough shells, making them hard for the hosts to kill by piercing, both mechanisms implying selection by the hosts against parasitic eggs.&lt;ref name=Payne1997&gt;{{cite book |last=Payne |first=R. B. |date=1997 |chapter=Avian brood parasitism |editor1=Clayton, D. H. |editor2=Moore, J. |title=Host–parasite evolution: General principles and avian models |pages=[https://archive.org/details/hostparasiteevol1997unse/page/338 338–369] |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-854892-8 |chapter-url=https://archive.org/details/hostparasiteevol1997unse/page/338 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rothstein |first1=S. I. |year=1990 |title=A model system for coevolution: avian brood parasitism |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=21 |pages=481–508 |doi=10.1146/annurev.ecolsys.21.1.481}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DeMarsico2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=De Marsico |first1=M. C. |last2=Gloag |first2=R. |last3=Ursino |first3=C. A. |last4=Reboreda |first4=J. C. |title=A novel method of rejection of brood parasitic eggs reduces parasitism intensity in a cowbird host |journal=Biology Letters |volume=9 |issue=3 |date=March 2013 |doi=10.1098/rsbl.2013.0076 |pmid=23485877 |article-number=20130076|pmc=3645041 }}&lt;/ref&gt; The adult female [[European cuckoo]] further mimics a predator, the [[European sparrowhawk]], giving her time to lay her eggs in the host's nest unobserved.&lt;ref name=Welbergen2011&gt;{{cite journal |last1=Welbergen |first1=J. |last2=Davies |first2=N. B. |year=2011 |title=A parasite in wolf's clothing: hawk mimicry reduces mobbing of cuckoos by hosts |journal=[[Behavioral Ecology (journal)|Behavioral Ecology]] |volume=22 |issue=3 |pages=574–579 |doi=10.1093/beheco/arr008|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Host species often combat parasitic egg mimicry through egg [[Polymorphism (biology)|polymorphism]], having two or more egg phenotypes within a single population of a species. Multiple phenotypes in host eggs decrease the probability of a parasitic species accurately &quot;matching&quot; their eggs to host eggs.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=C. |first2=X. |last2=Si |first3=W. |last3=Liang |first4=A. P. |last4=Møller |title=Spatial variation in egg polymorphism among cuckoo hosts across 4 continents |journal=Current Zoology |date=2020 |volume=66 |issue=5 |pages=477–483 |doi=10.1093/cz/zoaa011 |pmid=33293928 |pmc=7705517 |via=Oxford Academic}}&lt;/ref&gt;

==== Kleptoparazitizam ====
{{further|Kleptoparazitizam}}
U slučaju [[Kleptoparazitizam|kleptoparazitizma]] (od grčkog κλέπτης (''kleptēs''), &quot;lopov&quot;), paraziti kradu hranu koju domaćin prikupi. Parazitizam se često vrši na bliskim srodnicima, bilo unutar iste vrste ili između različitih vrsta unutar istog roda ili porodice. Na primjer, mnoge loze [[kukavičje pčele|kukavičjih pčela]] polažu jaja u ćelijama košnica drugih [[pčela]] iz iste porodice.&lt;ref name=&quot;SlaterRosenblatt2005&quot;&gt;{{cite book |last1=Slater |first1=Peter J. B. |last2=Rosenblatt |first2=Jay S. |author3=Snowdon, Charles T. |author4=Roper, Timothy J. |author5=Brockmann, H. Jane |author-link5=H. Jane Brockmann |author6=Naguib, Marc |title=Advances in the Study of Behavior |url=https://books.google.com/books?id=WQl2s_xwfagC&amp;pg=PA365 |date=30 January 2005 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-049015-1 |page=365}}&lt;/ref&gt; Kleptoparazitizam je generalno rijedak, ali uočljiv kod ptica; neke, poput [[pomornici|pomornika]], specijalizirane su za krađu hrane od drugih morskih ptica, neumoljivo ih progoneći dok ne povrate svoj ulov.&lt;ref name=&quot;Furness1978&quot;&gt;{{cite journal |last=Furness |first=R. W. |title=Kleptoparasitism by great skuas (''Catharacta skua'' Brünn.) and Arctic skuas (''Stercorarius parasiticus'' L.) at a Shetland seabird colony |journal=Animal Behaviour |volume=26 |year=1978 |doi=10.1016/0003-3472(78)90107-0 |pages=1167–1177|bibcode=1978AnBeh..26.1167F |s2cid=53155057 }}&lt;/ref&gt;

==== Spolni parazitizam ====
{{main|Spolni parazitizam}}
Jedinstven pristup se vidi kod nekih vrsta [[Lophiiformes|grdobina]], kao što je ''[[Ceratias holboelli]]'', gdje su mužjaci svedeni na sitne [[Spolni parazitizam|spolne parazite]], potpuno ovisne o ženkama vlastite vrste za preživljavanje, i žive trajno pričvršćeni ispod tijela ženke i nesposobni su da se sami brinu o sebi. Ženka hrani mužjaka i štiti ga od predatora, dok mužjak ne daje ništa zauzvrat osim sperme koja je ženki potrebna za stvaranje sljedeće generacije.&lt;ref name=Pietsch2005&gt;{{cite journal |last=Pietsch |first=Theodore W. |title=Dimorphism, parasitism, and sex revisited: modes of reproduction among deep-sea ceratioid anglerfishes (Teleostei: Lophiiformes) |journal=Ichthyological Research |date=25 August 2005 |volume=52 |issue=3 |pages=207–236 |doi=10.1007/s10228-005-0286-2|bibcode=2005IchtR..52..207P |s2cid=24768783 }}&lt;/ref&gt;

==== Adelfoparazitizam ====
Adelfoparazitizam (od grčkog ἀδελφός (''adelphós''), brat&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Maggenti |first1=Armand R. |last2=Maggenti |first2=Mary Ann |last3=Gardner |first3=Scott Lyell |title=Online Dictionary of Invertebrate Zoology |url=http://slovarji.info/dictionaries/en_dictionary_of_invertebras.pdf#page=29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418031907/http://slovarji.info/dictionaries/en_dictionary_of_invertebras.pdf#page=29 |archive-date=18 April 2018 |publisher=University of Nebraska |page=22 |date=2005}}&lt;/ref&gt;), također poznat kao parazitizam među srodnicima, javlja se kada je domaćinska vrsta u bliskom srodstvu s parazitom, koji je često iz iste porodice ili roda.&lt;ref name=Rochat2001&gt;{{cite journal |last1=Rochat |first1=Jacques |last2=Gutierrez |first2=Andrew Paul |title=Weather-mediated regulation of olive scale by two parasitoids |journal=Journal of Animal Ecology |date=May 2001 |volume=70 |issue=3 |pages=476–490 |doi=10.1046/j.1365-2656.2001.00505.x|bibcode=2001JAnEc..70..476R |s2cid=73607283 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Kod parazitoida mušice vrste ''[[Encarsia perplexa]]'', nesparene ženke mogu polagati [[ploidija|haploidna]] jaja u potpuno razvijene larve vlastite vrste, stvarajući muško potomstvo,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Featured Creatures. ''Encarsia perplexa'' |url=http://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/encarsia_perplexa.htm |publisher=University of Florida |access-date=6 January 2018 |archive-date=5 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105061019/http://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/encarsia_perplexa.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; dok morski crv vrste ''[[Bonellia viridis]]'' ima sličnu reproduktivnu strategiju, iako su larve [[plankton]]ske.&lt;ref name=&quot;BerecSchembri2005&quot;&gt;{{cite journal |last1=Berec |first1=Ludek |last2=Schembri |first2=Patrick J. |last3=Boukal |first3=David S. |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46603451.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003131349/https://core.ac.uk/download/pdf/46603451.pdf |archive-date=3 October 2019 |url-status=live |title=Sex determination in ''Bonellia viridis'' (Echiura: Bonelliidae): population dynamics and evolution |journal=Oikos |volume=108 |issue=3 |year=2005 |pages=473–484 |doi=10.1111/j.0030-1299.2005.13350.x|bibcode=2005Oikos.108..473B }}&lt;/ref&gt;

==== Ilustracije ====
Examples of the major variant strategies are illustrated.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180px&quot;&gt;
File:Pteromalid hyperparasitoid.jpg|A hyperparasitoid [[Pteromalidae|pteromalid wasp]] on the cocoons of its host, itself a parasitoid [[braconid wasp]]
File:Maculinea arion Large Blue Upperside SFrance 2009-07-18.jpg|The [[large blue]] butterfly is an [[ant mimicry|ant mimic]] and social parasite.
File:Eastern Phoebe-nest-Brown-headed-Cowbird-egg.jpg|In [[Brood parasite|brood parasitism]], the host raises the young of another species: here a [[cowbird]]'s egg in an [[Eastern phoebe]]'s nest.
File:Great Skua (cropped).jpg|The [[great skua]] is a powerful [[Kleptoparasitism|kleptoparasite]], relentlessly pursuing other seabirds until they disgorge their catches of food.
File:Северная церапия (cropped).jpg|The male of the [[anglerfish]] species ''[[Ceratias holboelli]]'' lives as a tiny [[sexual parasite]] permanently attached below the female's body.
File:Encarsia perplexa.jpg|''[[Encarsia perplexa]]'' (centre), a parasitoid of [[citrus blackfly]] (lower left), is also an adelphoparasite, laying eggs in larvae of its own species
&lt;/gallery&gt;

== Taksonomski raspon ==
Parasitism has an extremely wide taxonomic range, including animals, plants, fungi, protozoans, bacteria, and viruses.&lt;ref name=&quot;Rollinson2&quot;&gt;{{cite book |last1=Rollinson |first1=D. |last2=Hay |first2=S. I. |title=Advances in parasitology |date=2011 |publisher=Elsevier Science |location=Oxford |isbn=978-0-12-385897-9|pages=4–7}}&lt;/ref&gt;

=== Životinje ===
{{further|List of parasitic organisms}}

{|class=&quot;wikitable sortable &lt;!--collapsible collapsed--&gt;&quot;
|+ Major parasitic animal groups{{sfn|Poulin|2007|page=6}}
! Phylum !! Class/Order 
 ! style=&quot;width: 60px;&quot; |No. of&lt;br/&gt;species 
! Endo-&lt;br/&gt;paras. ||Ecto-&lt;br/&gt;paras. !! [[Invertebrate|Invert]]&lt;br/&gt;def. host !! [[Vertebrate|Vert]]&lt;br/&gt;def. host !! No. of&lt;br/&gt;hosts !! Marine !! Fresh-&lt;br/&gt;water !! Terres-&lt;br/&gt;trial
|-
|[[Cnidaria]] ||[[Myxozoa]]ns ||1,350 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Cnidaria]] ||[[Polypodium (cnidarian)|Polypodiozoa]]ns ||1 ||Yes ||||||Yes ||1 ||||Yes ||
|-
|[[Flatworms]] ||[[Trematodes]] ||15,000 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Flatworms]] ||[[Monogenea]]ns ||20,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Flatworms]] ||[[Cestoidea|Cestodes]] ||5,000 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Nematomorpha|Horsehair worms]] ||&lt;!--Class--&gt; ||350 ||Yes ||||Yes ||||1 or more ||||Yes ||Yes
|-
|[[Nematodes]] ||&lt;!--Class--&gt; ||10,500 ||Yes ||||Yes ||Yes ||1 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Acanthocephala]] ||&lt;!--Class--&gt; ||1,200 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Annelids]] ||[[Hirudinea|Leeches]] ||400 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Molluscs]] ||[[Bivalves]] ||600 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||Yes ||
|-
|[[Molluscs]] ||[[Gastropods]] ||5,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||||
|-
|[[Arthropods]] ||[[Ixodida|Ticks]] ||800 ||||Yes ||||Yes ||1 or more ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Acari|Mites]] ||30,000 ||Yes ||Yes ||Yes ||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Copepods]] ||4,000 ||||Yes ||Yes ||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Arthropods]] ||[[Phthiraptera|Lice]] ||4,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Siphonaptera|Fleas]] ||2,500 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Diptera|True flies]] ||2,300 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Strepsiptera|Twisted-wing insects]]||600 ||Yes ||||Yes ||||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Hymenoptera|Parasitoid wasps]] ||130,000&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Polaszek |first1=Andrew |last2=Vilhemsen |first2=Lars |title=Biodiversity of hymenopteran parasitoids |journal=Current Opinion in Insect Science |date=2023 |volume=56 |article-number=101026 |doi=10.1016/j.cois.2023.101026 |pmid=36966863 |s2cid=257756440 |doi-access=free |bibcode=2023COIS...5601026P }}&lt;/ref&gt; - 1,100,000&lt;ref name=&quot;Forbes Bagley Beer Hippee 2018&quot;&gt;{{cite journal | last1=Forbes | first1=Andrew A. | last2=Bagley | first2=Robin K. | last3=Beer | first3=Marc A. | last4=Hippee | first4=Alaine C. | last5=Widmayer | first5=Heather A. | display-authors=3 | title=Quantifying the unquantifiable: why Hymenoptera, not Coleoptera, is the most speciose animal order | journal=BMC Ecology | volume=18 | issue=1 | date=12 July 2018 | page=21 | issn=1472-6785 | doi=10.1186/s12898-018-0176-x| pmid=30001194 | pmc=6042248 | doi-access=free | bibcode=2018BMCE...18...21F }}&lt;/ref&gt; ||Yes ||Yes ||Yes ||||1 ||||||Yes
|}

Parasitism is widespread in the animal kingdom,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morand |first1=Serge |last2=Krasnov |first2=Boris R. |last3=Littlewood |first3=D. Timothy J. |title=Parasite Diversity and Diversification |url=https://books.google.com/books?id=o2t2BgAAQBAJ&amp;pg=PA44 |year=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-03765-6 |page=44}}&lt;/ref&gt; and has evolved independently from free-living forms hundreds of times.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; Many types of [[helminth]] including [[trematoda|flukes]] and [[Cestoidea|cestodes]] have complete life cycles involving two or more hosts. By far the largest group is the parasitoid wasps in the Hymenoptera.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; The [[phylum|phyla]] and [[class (biology)|classes]] with the largest numbers of parasitic species are listed in the table. Numbers are conservative minimum estimates. The columns for Endo- and Ecto-parasitism refer to the definitive host, as documented in the Vertebrate and Invertebrate columns.{{sfn|Poulin|2007|page=6}}

=== Biljke ===
{{main|Parasitic plant}}

[[File:Cuscuta parasite plant.JPG|thumb|left|upright|''[[Cuscuta]]'' (a dodder), a stem [[holoparasite]], on an [[acacia]] tree]]

A [[hemiparasite]] or ''partial parasite'' such as [[mistletoe]] derives some of its nutrients from another living plant, whereas a [[obligate parasite|holoparasite]] such as ''[[Cuscuta]]'' derives all of its nutrients from another plant.&lt;ref name=&quot;Rastogi&quot;&gt;{{cite book |last1=Rastogi |first1=V. B. |title=Modern Biology |url=https://books.google.com/books?id=D-85x6Jhji0C&amp;q=partial+parasite&amp;pg=SA1-PA115 |publisher=Pitambar Publishing |date=1997 |isbn=978-81-209-0496-5 |page=115}}&lt;/ref&gt; [[Parasitic plant]]s make up about one per cent of [[angiosperms]] and are in almost every [[biome]] in the world.&lt;ref name=&quot;Kokla Melnyk 2010&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kokla |first1=Anna |last2=Melnyk |first2=Charles W. |date=1 October 2018 |title=Developing a thief: Haustoria formation in parasitic plants |journal=Developmental Biology |language=en |volume=442 |issue=1 |pages=53–59 |doi=10.1016/j.ydbio.2018.06.013 |pmid=29935146 |s2cid=49394142 |issn=0012-1606|doi-access= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;&gt;{{cite book |last=Heide-Jørgensen |first=Henning S. |year=2008 |title=Parasitic flowering plants |publisher=Brill |isbn=978-90-04-16750-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Nickrent2002&gt;{{cite web |last1=Nickrent |first1=Daniel L. |author-link1=Daniel Lee Nickrent |title=Parasitic Plants of the World |url=http://nickrentlab.siu.edu/NickrentPDFs/Chapter2.pdf |date=2002 |access-date=10 April 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306062557/http://nickrentlab.siu.edu/NickrentPDFs/Chapter2.pdf |archive-date=6 March 2016}} which appeared in Spanish as Chapter 2, pp. 7–27 in: J. A. López-Sáez, P. Catalán and L. Sáez [eds.], ''Parasitic Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands''.&lt;/ref&gt; All these plants have modified roots, [[haustorium|haustoria]], which penetrate the host plants, connecting them to the conductive system—either the [[xylem]], the [[phloem]], or both. This provides them with the ability to extract water and nutrients from the host. A parasitic plant is classified depending on where it latches onto the host, either the stem or the root, and the amount of nutrients it requires. Since holoparasites have no [[chlorophyll]] and therefore cannot make food for themselves by [[photosynthesis]], they are always obligate parasites, deriving all their food from their hosts.&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;/&gt; Some parasitic plants can locate their [[host (biology)|host]] plants by detecting [[Chemical substance|chemicals]] in the air or soil given off by host [[Shoot (botany)|shoot]]s or [[root]]s, respectively. About 4,500 [[species]] of parasitic plant in approximately 20 [[Family (taxonomy)|families]] of [[flowering plant]]s are known.&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NickrentMusselman2004&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nickrent |first1=D. L. |last2=Musselman |first2=L. J. |title=Introduction to Parasitic Flowering Plants |journal=The Plant Health Instructor |year=2004 |doi=10.1094/PHI-I-2004-0330-01}}&lt;/ref&gt;

Species within the ''[[Orobanchaceae]]'' (broomrapes) are among the most economically destructive of all plants. Species of ''[[Striga]]'' (witchweeds) are estimated to cost billions of dollars a year in crop yield loss, infesting over 50&amp;nbsp;million hectares of cultivated land within Sub-Saharan Africa alone. ''Striga'' infects both grasses and grains, including [[Zea mays|corn]], [[Oryza sativa|rice]], and [[sorghum]], which are among the world's most important food crops. ''[[Orobanche]]'' also threatens a wide range of other important crops, including [[peas]], [[Cicer arietinum|chickpeas]], [[Solanum lycopersicum|tomatoes]], [[carrot]]s, and varieties of [[cabbage]]. Yield loss from ''Orobanche'' can be total; despite extensive research, no method of control has been entirely successful.&lt;ref name=&quot;WestwoodYoder2010&quot;&gt;{{cite journal |last1=Westwood |first1=James H. |last2=Yoder |first2=John I. |last3=Timko |first3=Michael P. |last4=dePamphilis |first4=Claude W. |title=The evolution of parasitism in plants |journal=Trends in Plant Science |volume=15 |issue=4 |year=2010 |pages=227–235 |doi=10.1016/j.tplants.2010.01.004|pmid=20153240 |bibcode=2010TPS....15..227W }}&lt;/ref&gt;

Many [[plants]] and [[fungi]] exchange carbon and nutrients in mutualistic [[mycorrhizal]] relationships. Some 400 species of [[myco-heterotrophy|myco-heterotrophic]] plants, mostly in the tropics, however effectively [[Cheating (biology)|cheat]] by taking carbon from a fungus rather than exchanging it for minerals. They have much reduced roots, as they do not need to absorb water from the soil; their stems are slender with few [[vascular bundle]]s, and their leaves are reduced to small scales, as they do not photosynthesize. Their seeds are small and numerous, so they appear to rely on being infected by a suitable fungus soon after germinating.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Leake |first=J. R. |date=1994 |title=The biology of myco-heterotrophic ('saprophytic') plants |journal=New Phytologist |volume=127 |issue=2 |pages=171–216 |doi=10.1111/j.1469-8137.1994.tb04272.x|pmid=33874520 |bibcode=1994NewPh.127..171L |s2cid=85142620 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Armillaria mellea, Honey Fungus, UK 1.jpg|thumb|The honey fungus, ''[[Armillaria mellea]]'', is a parasite of trees, and a [[saprophyte]] feeding on the trees it has killed.]]

=== Gljive ===
{{further|Pathogenic fungus|Plant pathology}}

Parasitic [[fungi]] derive some or all of their nutritional requirements from plants, other fungi, or animals.

Plant pathogenic fungi are classified into three categories depending on their mode of nutrition: biotrophs, [[hemibiotrophs]] and necrotrophs. Biotrophic fungi derive nutrients from living plant cells, and during the course of infection they colonise their plant host in such a way as to keep it alive for a maximally long time.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Fei |first1=Wang |last2=Liu |first2=Ye |date=11 August 2022 |title=Biotrophic Fungal Pathogens: a Critical Overview |journal=Applied Biochemistry and Biotechnology |volume=195 |issue=1 |pages=1–16 |doi=10.1007/s12010-022-04087-0 |pmid=35951248 |s2cid=251474576 |issn=0273-2289}}&lt;/ref&gt; One well-known example of a biotrophic pathogen is [[Corn smut|''Ustilago maydis'']], causative agent of the corn smut disease. Necrotrophic pathogens on the other hand, kill host cells and feed [[saprophytic]]ally, an example being the root-colonising honey fungi in the genus ''[[Armillaria]].''&lt;ref name=&quot;RHS&quot;&gt;{{cite web |title=What is honey fungus? |url=https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=180 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |access-date=12 October 2017 |archive-date=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108093722/https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=180 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hemibiotrophic pathogens begin their colonising their hosts as biotrophs, and subsequently killing off host cells and feeding as necrotrophs, a phenomenon termed the [[biotrophy-necrotrophy switch]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chowdhury |first1=Supriyo |last2=Basu |first2=Arpita |last3=Kundu |first3=Surekha |date=8 December 2017 |title=Biotrophy-necrotrophy switch in pathogen evoke differential response in resistant and susceptible sesame involving multiple signaling pathways at different phases |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |page=17251 |doi=10.1038/s41598-017-17248-7  |doi-access=free|pmid=29222513 |pmc=5722813 |bibcode=2017NatSR...717251C |issn=2045-2322}}&lt;/ref&gt;

Pathogenic fungi are well-known causative agents of diseases on animals as well as humans. Fungal infections ([[Fungal infection|mycosis]]) are estimated to kill 1.6&amp;nbsp;million people each year.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Stop neglecting fungi |journal=Nature Microbiology |date=25 July 2017 |volume=2 |issue=8 |article-number=17120 |doi=10.1038/nmicrobiol.2017.120 |pmid=28741610 |bibcode=2017NatMb...217120. |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; One example of a potent fungal animal pathogen are [[Microsporidia]] - obligate [[Intracellular parasite|intracellular parasitic]] fungi that largely affect insects, but may also affect vertebrates including humans, causing the intestinal infection [[microsporidiosis]].&lt;ref name=&quot;Didier&quot;&gt;{{cite journal |last1=Didier |first1=E. S. |last2=Stovall |first2=M. E. |last3=Green |first3=L. C. |last4=Brindley |first4=P. J. |last5=Sestak |first5=K. |last6=Didier |first6=P. J. |url=https://www.researchgate.net/publication/8159085 |title=Epidemiology of microsporidiosis: sources and modes of transmission |journal=Veterinary Parasitology |date=9 December 2004 |volume=126 |issue=1–2 |pages=145–166 |doi=10.1016/j.vetpar.2004.09.006 |pmid=15567583}}&lt;/ref&gt;

[[File:Borrelia burgdorferi-cropped.jpg|thumb|upright|''[[Borrelia burgdorferi]]'', the bacterium that causes [[Lyme disease]], is transmitted by ''[[Ixodes]]'' ticks.]]

=== Protozoe ===
{{further|Human parasite#Protozoa}}
Protozoe poput ''[[Plasmodium]]a'', ''[[Trypanosoma|Trypanosome]]'' i ''[[Entamoeba|Entamoebe]]''&lt;ref name=Esch2013&gt;{{cite journal |last1=Esch |first1=K. J. |last2=Petersen |first2=C. A. |title=Transmission and epidemiology of zoonotic protozoal diseases of companion animals |journal=Clinical Microbiology Reviews |volume=26 |issue=1 |pages=58–85 |date=January 2013 |pmid=23297259 |pmc=3553666 |doi=10.1128/CMR.00067-12}}&lt;/ref&gt; su endoparaziti. Uzrokuju ozbiljne bolesti kod kičmenjaka, uključujući ljude - u ovim primjerima, [[malarija|malariju]], [[bolest spavanja]] i [[Amebijaza|amebnu dizenteriju]] - i imaju složene životne cikluse.&lt;ref name=&quot;PollittMacGregor2011&quot;/&gt;

=== Bakterije ===
{{main|Pathogenic bacteria}}

Many bacteria are parasitic, though they are more generally thought of as [[Pathogenic bacteria|pathogens]] causing disease.&lt;ref name=McFall-Ngai2007&gt;{{Cite journal |last=McFall-Ngai |first=Margaret |date=January 2007 |title=Adaptive Immunity: Care for the community |journal=Nature |volume=445 |issue=7124 |page=153 |doi=10.1038/445153a|pmid=17215830 |bibcode=2007Natur.445..153M |s2cid=9273396 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Parasitic bacteria are extremely diverse, and infect their hosts by a variety of routes. To give a few examples, ''[[Bacillus anthracis]]'', the cause of [[anthrax]], is spread by contact with infected [[domestic animal]]s; its [[spore]]s, which can survive for years outside the body, can enter a host through an abrasion or may be inhaled. ''[[Borrelia]]'', the cause of [[Lyme disease]] and [[relapsing fever]], is transmitted by vectors, ticks of the genus ''[[Ixodes]]'', from the diseases' reservoirs in animals such as [[deer]]. ''[[Campylobacter jejuni]]'', a cause of [[gastroenteritis]], is spread by the fecal–oral route from animals, or by eating insufficiently cooked [[poultry]], or by contaminated water. ''[[Haemophilus influenzae]]'', an agent of [[bacterial meningitis]] and respiratory tract infections such as [[influenza]] and [[bronchitis]], is transmitted by droplet contact. ''[[Treponema pallidum]]'', the cause of [[syphilis]], is [[sexually transmitted disease|spread]] by [[sexual activity]].&lt;ref name=Lippincott&gt;{{cite book |last1=Fisher |first1=Bruce |last2=Harvey |first2=Richard P. |last3=Champe |first3=Pamela C. |title=Lippincott's Illustrated Reviews: Microbiology (Lippincott's Illustrated Reviews Series) |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |year=2007|pages=332–353 |isbn=978-0-7817-8215-9 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Tevenphage.svg|thumb|[[Enterobacteria phage T4]] is a [[bacteriophage]] virus. It infects its host, ''[[Escherichia coli]]'', by injecting its DNA through its tail, which attaches to the bacterium's surface.]]

=== Virusi ===
{{main|Virus |Bacteriophage}}

[[Virus]]es are obligate [[Intracellular parasite|intracellular parasites]], characterised by extremely limited biological function, to the point where, while they are evidently able to infect all other organisms from bacteria and [[archaea]] to animals, plants and fungi, it is unclear whether they can themselves be described as living. They can be either [[Orthornavirae|RNA]] or [[DNA virus]]es consisting of a single or double strand of [[genetic material]] ([[RNA]] or [[DNA]], respectively), covered in a [[protein]] coat and sometimes a [[lipid]] envelope. They thus lack all the usual machinery of the [[cell (biology)|cell]] such as [[enzyme]]s, relying entirely on the host cell's ability to replicate DNA and synthesise proteins. Most viruses are [[bacteriophage]]s, infecting bacteria.&lt;ref name=Koonin2006&gt;{{cite journal |last1=Koonin |first1=E. V. |last2=Senkevich |first2=T. G. |author3=Dolja, V. V. |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biology Direct |volume=1 |page=29 |year=2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Breitbart M, Rohwer F 2005 278–84&quot;&gt;{{cite journal|author-link1=Mya Breitbart |author1=Breitbart, M. |author2=Rohwer, F. |title=Here a virus, there a virus, everywhere the same virus? |journal=Trends in Microbiology |volume=13 |issue=6 |pages=278–284 |year=2005 |pmid=15936660 |doi=10.1016/j.tim.2005.04.003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lawrence&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lawrence, C. M. |author2=Menon, S. |author3=Eilers, B. J. |display-authors=etal |title=Structural and functional studies of archaeal viruses |journal=The Journal of Biological Chemistry |volume=284 |issue=19 |pages=12599–603 |year=2009 |pmid=19158076 |doi=10.1074/jbc.R800078200 |pmc=2675988|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Edwards |first1=R. A. |last2=Rohwer |first2=F. |url=https://www.cbcb.umd.edu/confcour/CMSC828G-materials/Edwards-Rohwer-2005-NatureReviewsMicro.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003133000/https://www.cbcb.umd.edu/confcour/CMSC828G-materials/Edwards-Rohwer-2005-NatureReviewsMicro.pdf |archive-date=3 October 2019 |url-status=live |title=Viral metagenomics |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=3 |issue=6 |pages=504–510 |year=2005 |pmid=15886693 |doi=10.1038/nrmicro1163|s2cid=8059643 }}&lt;/ref&gt;

== Evolutivna ekologija ==
[[File:Tyrannosaurus with infection.jpg|thumb|Restoration of a ''[[Tyrannosaurus]]'' with holes possibly caused by a ''[[Trichomonas]]''-like parasite]]

{{further|Evolutionary ecology}}

Parasitism is a major aspect of evolutionary ecology; for example, almost all free-living animals are host to at least one species of parasite. Vertebrates, the best-studied group, are hosts to between 75,000 and 300,000 species of helminths and an uncounted number of parasitic microorganisms. On average, a mammal species hosts four species of nematode, two of trematodes, and two of cestodes.&lt;ref name=&quot;Dobson2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dobson |first1=A. |last2=Lafferty |first2=K. D. |last3=Kuris |first3=A. M. |last4=Hechinger |first4=R. F. |last5=Jetz |first5=W. |title=Homage to Linnaeus: How many parasites? How many hosts? |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=105 |issue=Supplement 1 |date=2008 |doi=10.1073/pnas.0803232105 |pmid=18695218 |pages=11482–11489|pmc=2556407 |bibcode=2008PNAS..10511482D |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Humans have 342 species of helminth parasites, and 70 species of protozoan parasites.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;/&gt; Some three-quarters of the links in [[food web]]s include a parasite, important in regulating host numbers. Perhaps 40 per cent of described species are parasitic.&lt;ref name=&quot;Dobson2008&quot;/&gt;

=== Fosilni zapis ===
{{further|Paleoparazitologija}}
Parazitizam je teško dokazati na osnovu [[fosil|fosilnih zapisa]], ali rupe u [[donja vilica|donjim vilicama]] nekoliko primjeraka ''[[Tyrannosaurus]]a'' možda su uzrokovane parazitima sličnim ''[[Trichomonas]]u''.&lt;ref&gt;{{cite journal |volume=4 |issue=9 |article-number=e7288 |last=Wolff |first=Ewan D. S. |author2=Salisbury, Steven W. |author3=Horner, John R. |author4=Varrichio, David J. |title=Common Avian Infection Plagued the Tyrant Dinosaurs |journal=PLOS ONE |year=2009 |pmid=19789646 |pmc=2748709 |doi=10.1371/journal.pone.0007288|bibcode=2009PLoSO...4.7288W |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ''[[Saurophthirus]]'', [[buha]] iz rane krede, parazitirala je na [[pterosauri]]ma.&lt;ref&gt;Ponomarenko, A.G. (1976) A new insect from the Cretaceous of Transbaikalia, a possible parasite of pterosaurians. ''Paleontological Journal''  10(3):339-343 (English) / ''Paleontologicheskii Zhurnal''  1976(3):102-106 (Russian)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Zhang|first1=Yanjie|last2=Shih|first2=Chungkun|last3=Rasnitsyn|first3=Alexandr|last4=Ren|first4=Dong|last5=Gao|first5=Taiping|date=2020|title=A new flea from the Early Cretaceous of China|url=https://www.app.pan.pl/article/item/app006802019.html|journal=Acta Palaeontologica Polonica|volume=65|doi=10.4202/app.00680.2019|doi-access=free|archive-date=25 February 2020|access-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225040619/http://app.pan.pl/article/item/app006802019.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Jaja [[nematoda|valjkastih crva]] i ono što su vjerojatno [[cista (medicina)|ciste]] koje su stvorili pripadnici [[Protozoa]] pronađeni su u [[koprolit]]u kasnotrijaskog [[Phytosauria|fitosaura]]. Taj rijetki fosil na [[Tajland]]u pruža informacije o ekologiji prethistorijskih parazita.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Thanit Nonsrirach|author2=Serge Morand|author3=Alexis Ribas|author4=Sita Manitkoon|author5=Komsorn Lauprasert|author6=Julien Claude|date=9 August 2023|title=First discovery of parasite eggs in a vertebrate coprolite of the Late Triassic in Thailand|journal=PLOS ONE|volume=18 |issue=8 |article-number=e0287891 |doi=10.1371/journal.pone.0287891|pmid=37556448|pmc=10411797 |bibcode=2023PLoSO..1887891N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

=== Koevolucija ===
{{further|Host–parasite coevolution}}

As hosts and parasites evolve together, their relationships often change. When a parasite is in a sole relationship with a host, selection drives the relationship to become more benign, even mutualistic, as the parasite can reproduce for longer if its host lives longer.&lt;ref name=Rook2007/&gt; But where parasites are competing, selection favours the parasite that reproduces fastest, leading to increased virulence. There are thus varied possibilities in [[host–parasite coevolution]].&lt;ref name=MasseyBuckling2004/&gt;

[[Evolutionary epidemiology]] analyses how parasites spread and evolve, whereas [[Darwinian medicine]] applies similar evolutionary thinking to non-parasitic diseases like [[cancer]] and [[Autoimmune disease|autoimmune conditions]].&lt;ref name=&quot;Ewald1994&quot;&gt;{{cite book |last=Ewald |first=Paul W. |title=Evolution of Infectious Disease |url=https://archive.org/details/evolutionofinfec0000ewal|url-access=registration |year=1994 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534519-3 |page=8}}&lt;/ref&gt;

==== Dugoročna partnerstva u korist mutualizma ====
[[File:Wolbachia.png|thumb|left|''[[Wolbachia]]'' bacteria within an insect cell]]

Long-term partnerships can lead to a relatively stable relationship tending to [[commensalism]] or [[Mutualism (biology)|mutualism]], as, all else being equal, it is in the evolutionary interest of the parasite that its host thrives. A parasite may evolve to become less harmful for its host or a host may evolve to cope with the unavoidable presence of a parasite—to the point that the parasite's absence causes the host harm. For example, although animals parasitised by [[helminth|worms]] are often clearly harmed, such infections may also reduce the prevalence and effects of [[Autoimmunity|autoimmune]] disorders in animal hosts, including humans.&lt;ref name=Rook2007&gt;{{cite journal |last=Rook |first=G. A. |url=https://www.academia.edu/580118 |title=The hygiene hypothesis and the increasing prevalence of chronic inflammatory disorders |journal=Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene |year=2007 |volume=101 |issue=11 |pages=1072–1074 |pmid=17619029 |doi=10.1016/j.trstmh.2007.05.014 |archive-date=26 March 2023 |access-date=3 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326032901/https://www.academia.edu/580118 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In a more extreme example, some [[nematode]] worms cannot reproduce, or even survive, without infection by ''[[Wolbachia]]'' bacteria.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hoerauf |first1=Achim |last2=Mand |first2=Sabine |last3=Fischer |first3=Kerstin |last4=Kruppa |first4=Thomas |last5=Marfo-Debrekyei |first5=Yeboah |last6=Debrah |first6=Alexander Yaw |last7=Pfarr |first7=Kenneth M. |last8=Adjei |first8=Ohene |last9=Büttner |first9=Dietrich W. |display-authors=3 |title=Doxycycline as a novel strategy against bancroftian filariasis?depletion of Wolbachia endosymbionts from Wuchereria bancrofti and stop of microfilaria production |journal=Medical Microbiology and Immunology |volume=192 |issue=4 |date=1 November 2003 |doi=10.1007/s00430-002-0174-6 |pages=211–216}}&lt;/ref&gt;

[[Lynn Margulis]] and others have argued, following [[Peter Kropotkin]]'s 1902 ''[[Mutual Aid: A Factor of Evolution]]'', that natural selection drives relationships from parasitism to mutualism when resources are limited. This process may have been involved in the [[symbiogenesis]] which formed the [[eukaryote]]s from an intracellular relationship between [[archaea]] and bacteria, though the sequence of events remains largely undefined.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Margulis |first1=Lynn |author1-link=Lynn Margulis |last2=Sagan |first2=Dorion |author2-link=Dorion Sagan |last3=Eldredge |first3=Niles |author3-link=Niles Eldredge |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=4IIpAQAAMAAJ |title=What Is Life? |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-81087-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sarkar |first1=Sahotra |last2=Plutynski |first2=Anya |title=A Companion to the Philosophy of Biology |url=https://books.google.com/books?id=iN7UYNjbxsYC&amp;pg=PA358 |year=2008 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-470-69584-5 |page=358}}&lt;/ref&gt;

==== Konkurencija u korist virulencije ====
Competition between parasites can be expected to favour faster reproducing and therefore more [[Virulence|virulent]] parasites, by [[natural selection]].&lt;ref name=MasseyBuckling2004&gt;{{cite journal |last1=Massey |first1=R. C. |last2=Buckling |first2=A. |last3=ffrench-Constant |first3=R.|author1-link=Ruth Massey |title=Interference competition and parasite virulence |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=271 |issue=1541 |year=2004 |pages=785–788 |doi=10.1098/rspb.2004.2676 |pmc=1691666 |pmid=15255095 |bibcode=2004PBioS.271..785M }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Rigaud2010&gt;{{cite journal |last1=Rigaud |first1=T. |last2=Perrot-Minnot |first2=M.-J. |last3=Brown |first3=M. J. F. |title=Parasite and host assemblages: embracing the reality will improve our knowledge of parasite transmission and virulence |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=277 |issue=1701 |year=2010 |pages=3693–3702 |doi=10.1098/rspb.2010.1163|pmid=20667874 |pmc=2992712 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Pink Flamingos with Duck - Camargue, France - April 2007 (cropped).jpg|thumb|Biologists long suspected [[cospeciation]] of [[flamingo]]s and [[duck]]s with their parasitic [[louse|lice]], which were similar in the two families. Cospeciation did occur, but it led to flamingos and [[grebe]]s, with a later [[host switch]] of flamingo lice to ducks.]]

Among competing parasitic insect-killing bacteria of the genera ''[[Photorhabdus]]'' and ''[[Xenorhabdus]]'', virulence depended on the relative potency of the antimicrobial [[toxin]]s ([[bacteriocins]]) produced by the two strains involved. When only one bacterium could kill the other, the other strain was excluded by the competition. But when [[caterpillar]]s were infected with bacteria both of which had toxins able to kill the other strain, neither strain was excluded, and their virulence was less than when the insect was infected by a single strain.&lt;ref name=MasseyBuckling2004/&gt;

==== Kospecijacija ====
A parasite sometimes undergoes [[cospeciation]] with its host, resulting in the pattern described in [[Fahrenholz's rule]], that the phylogenies of the host and parasite come to mirror each other.&lt;ref name=Page&gt;{{cite book |last=Page |first=Roderic D. M. |publisher=John Wiley |date=27 January 2006 |isbn=978-0-470-01617-6 |doi=10.1038/npg.els.0004124|title=Encyclopedia of Life Sciences |chapter=Cospeciation }}&lt;/ref&gt;

An example is between the [[simian foamy virus]] (SFV) and its primate hosts. The phylogenies of SFV polymerase and the mitochondrial [[cytochrome c oxidase subunit II]] from African and Asian primates were found to be closely congruent in branching order and divergence times, implying that the simian foamy viruses cospeciated with Old World primates for at least 30&amp;nbsp;million years.&lt;ref name=&quot;SwitzerSalemi2005&quot;&gt;{{cite journal |last1=Switzer |first1=William M. |last2=Salemi |first2=Marco |last3=Shanmugam |first3=Vedapuri |last4=Gao |first4=Feng |last5=Cong |first5=Mian-er |last6=Kuiken |first6=Carla |last7=Bhullar |first7=Vinod |last8=Beer |first8=Brigitte E. |last9=Vallet |first9=Dominique |last10=Gautier-Hion |first10=Annie |last11=Tooze |first11=Zena |last12=Villinger |first12=Francois |last13=Holmes |first13=Edward C. |last14=Heneine |first14=Walid |display-authors=3 |title=Ancient co-speciation of simian foamy viruses and primates |journal=Nature |volume=434 |issue=7031 |year=2005 |pages=376–380 |doi=10.1038/nature03341 |pmid=15772660 |bibcode=2005Natur.434..376S |s2cid=4326578 |url=https://zenodo.org/record/1233279 |archive-date=7 November 2019 |access-date=7 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107064156/https://zenodo.org/record/1233279 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The presumption of a shared evolutionary history between parasites and hosts can help elucidate how host taxa are related. For instance, there has been a dispute about whether [[Phoenicopteriformes|flamingos]] are more closely related to [[Ciconiiformes|storks]] or [[Anseriformes|ducks]]. The fact that flamingos share parasites with ducks and geese was initially taken as evidence that these groups were more closely related to each other than either is to storks. However, evolutionary events such as the duplication, or the extinction of parasite species (without similar events on the host phylogeny) often erode similarities between host and parasite phylogenies. In the case of flamingos, they have similar lice to those of [[grebe]]s. Flamingos and grebes do have a common ancestor, implying cospeciation of birds and lice in these groups. Flamingo lice then [[host switch|switched hosts]] to ducks, creating the situation which had confused biologists.&lt;ref name=JohnsonKennedy2006&gt;{{cite journal|last1=Johnson|first1=K. P.|last2=Kennedy|first2=M.|last3=McCracken|first3=K. G|title=Reinterpreting the origins of flamingo lice: cospeciation or host-switching?|journal=Biology Letters|volume=2|issue=2|year=2006|pages=275–278|doi=10.1098/rsbl.2005.0427|pmc=1618896|pmid=17148381}}&lt;/ref&gt;

[[File:Toxoplasma gondii (2).jpg|thumb|The protozoan ''[[Toxoplasma gondii]]'' facilitates its transmission by [[Behavior-altering parasites|inducing behavioral changes]] in rats through infection of neurons in their [[central nervous system]].]]

Parasites infect [[sympatry|sympatric]] hosts (those within their same geographical area) more effectively, as has been shown with [[Digenea|digenetic trematodes]] infecting lake snails.&lt;ref name=&quot;Lively00&quot;/&gt; This is in line with the [[Red Queen hypothesis]], which states that interactions between species lead to constant natural selection for coadaptation. Parasites track the locally common hosts' phenotypes, so the parasites are less infective to [[allopatric speciation|allopatric]] hosts, those from different geographical regions.&lt;ref name=&quot;Lively00&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lively |first1=C. M. |last2=Dybdahl |first2=M. F. |url=https://public.wsu.edu/~dybdahl/nature00.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607131917/http://public.wsu.edu/~dybdahl/nature00.pdf |archive-date=7 June 2016 |url-status=live |title=Parasite adaptation to locally common host genotypes |journal=Nature |volume=405 |issue=6787 |pages=679–81 |year=2000 |pmid=10864323 |doi=10.1038/35015069 |bibcode=2000Natur.405..679L |s2cid=4387547 }}&lt;/ref&gt;

=== Modificiranje ponašanja domaćina ===
{{further|Behavior-altering parasites}}
&lt;!--
[[File:Reclinervellus nielseni.jpg|thumb|left|A larva of ''[[Reclinervellus nielseni]]'' parasitizing ''[[Cyclosa argenteoalba]]'' in Japan]]--&gt;

Some parasites [[Behavior-altering parasites|modify host behaviour]] in order to increase their transmission between hosts, often in relation to predator and prey ([[parasite increased trophic transmission]]). For example, in the [[California coastal salt marsh]], the fluke ''[[Euhaplorchis californiensis]]'' reduces the ability of its [[killifish]] host to avoid predators.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=K. D. |last2=Morris |first2=A. K. |year=1996 |url=http://parasitology.msi.ucsb.edu/sites/parasitology.msi.ucsb.edu/files/docs/publications/Altered%20Behavior.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303123301/http://parasitology.msi.ucsb.edu/sites/parasitology.msi.ucsb.edu/files/docs/publications/Altered%20Behavior.pdf |archive-date=3 March 2019 |url-status=live |title=Altered behavior of parasitized killifish increases susceptibility to predation by bird final hosts |journal=Ecology |volume=77 |issue=5 |pages=1390–1397 |doi=10.2307/2265536 |jstor=2265536 |bibcode=1996Ecol...77.1390L }}&lt;/ref&gt; This parasite matures in [[egret]]s, which are more likely to feed on infected killifish than on uninfected fish. Another example is the protozoan ''[[Toxoplasma gondii]]'', a parasite that matures in [[Felis silvestris catus|cats]] but can be carried by many other [[Mammalia|mammals]]. Uninfected [[Rattus rattus|rats]] avoid cat odors, but rats infected with ''T. gondii'' are drawn to this scent, which may increase transmission to feline hosts.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Berdoy |first1=M. |last2=Webster |first2=J. P. |last3=Macdonald |first3=D. W. |title=Fatal attraction in rats infected with ''Toxoplasma gondii'' |journal=Proc. Biol. Sci. |volume=267 |issue=1452 |pages=1591–4 |year=2000 |pmid=11007336 |pmc=1690701 |doi=10.1098/rspb.2000.1182 }}&lt;/ref&gt; The malaria parasite modifies the skin odour of its human hosts, increasing their attractiveness to mosquitoes and hence improving the chance for the parasite to be transmitted.&lt;ref name=&quot;de Boer2017&quot;/&gt; The spider ''[[Cyclosa argenteoalba]]'' often have parasitoid wasp larvae attached to them which alter their web-building behavior. Instead of producing their normal sticky spiral shaped webs, they made simplified webs when the parasites were attached. This manipulated behavior lasted longer and was more prominent the longer the parasites were left on the spiders.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Takasuka |first=Keizo |date=16 September 2019 |title=Evaluation of manipulative effects by an ichneumonid spider-ectoparasitoid larva upon an orb-weaving spider host (Araneidae: Cyclosa argenteoalba) by means of surgical removal and transplantation |journal=The Journal of Arachnology |volume=47 |issue=2 |page=181 |doi=10.1636/joa-s-18-082|s2cid=202579182 |issn=0161-8202}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bed bug, Cimex lectularius.jpg|thumb|Trait loss: bedbug ''[[Cimex lectularius]]'' is flightless, like many insect ectoparasites.]]

=== Gubitak osobina ===
Parasites can exploit their hosts to carry out a number of functions that they would otherwise have to carry out for themselves. Parasites which lose those functions then have a selective advantage, as they can divert resources to reproduction. Many insect ectoparasites including [[Cimex|bedbugs]], [[Polyctenidae|batbugs]], [[lice]] and [[flea]]s have lost their [[insect flight|ability to fly]], relying instead on their hosts for transport.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Alexander |first=David E. |title=On the Wing: Insects, Pterosaurs, Birds, Bats and the Evolution of Animal Flight |url=https://books.google.com/books?id=H6xUCgAAQBAJ&amp;pg=PT119 |year=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-999679-7 |page=119}}&lt;/ref&gt; Trait loss more generally is widespread among parasites.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |url=http://faculty.uml.edu/rhochberg/hochberglab/Courses/Parasite/PDF%20Papers/Parasitology%20Papers/Myths-Realities%20Parasite%20life%20histories.pdf |title=Evolution of parasite life history traits: myths and reality |journal=Parasitology Today |date=September 1995 |volume=11 |issue=9 |pages=342–345 |pmid=15275316 |doi=10.1016/0169-4758(95)80187-1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120216194337/http://faculty.uml.edu/rhochberg/hochberglab/Courses/Parasite/PDF%20Papers/Parasitology%20Papers/Myths-Realities%20Parasite%20life%20histories.pdf |archive-date=16 February 2012 }}&lt;/ref&gt; An extreme example is the [[myxosporea]]n ''[[Henneguya zschokkei]]'', an ectoparasite of fish and the only animal known to have lost the ability to respire aerobically: its cells lack [[mitochondria]].&lt;ref name=&quot;PNAS&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Yahalom |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D.|last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=19 February 2020 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163|pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

=== Odbrane domaćina ===
Hosts have evolved a variety of defensive measures against their parasites, including physical barriers like the skin of vertebrates,&lt;ref name=Colorado/&gt; the immune system of mammals,&lt;ref name=Maizels2009/&gt; insects actively removing parasites,&lt;ref name=Jeanne1979/&gt; and defensive chemicals in plants.&lt;ref name=Runyon2010/&gt;

The evolutionary biologist [[W. D. Hamilton]] suggested that [[sexual reproduction]] could have evolved to help to defeat multiple parasites by enabling [[genetic recombination]], the shuffling of genes to create varied combinations. Hamilton showed by mathematical modelling that sexual reproduction would be evolutionarily stable in different situations, and that the theory's predictions matched the actual ecology of sexual reproduction.&lt;ref name=&quot;Hamilton1990&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hamilton |first1=W. D. |author1-link=W. D. Hamilton|last2=Axelrod |first2=R. |last3=Tanese |first3=R. |title=Sexual reproduction as an adaptation to resist parasites (a review). |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=87 |issue=9 |date=May 1990 |doi=10.1073/pnas.87.9.3566 |pmid=2185476 |pmc=53943 |pages=3566–3573 |bibcode=1990PNAS...87.3566H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EbertHamilton1996&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ebert |first1=Dieter |last2=Hamilton |first2=William D. |author2-link=W. D. Hamilton |title=Sex against virulence: the coevolution of parasitic diseases |journal=Trends in Ecology &amp; Evolution |volume=11 |issue=2 |year=1996 |doi=10.1016/0169-5347(96)81047-0 |pmid=21237766 |pages=79–82|bibcode=1996TEcoE..11...79E }}&lt;/ref&gt; However, there may be a trade-off between [[immunocompetence]] and breeding male vertebrate hosts' [[secondary sex characteristic]]s, such as the plumage of [[peacock]]s and the manes of [[lion]]s. This is because the male hormone [[testosterone]] encourages the growth of secondary sex characteristics, favouring such males in [[sexual selection]], at the price of reducing their immune defences.&lt;ref name=&quot;FolstadKarter1992&quot;&gt;{{cite journal |last1=Folstad |first1=Ivar |last2=Karter |first2=Andrew John |url=https://www.academia.edu/17248251 |title=Parasites, Bright Males, and the Immunocompetence Handicap |journal=The American Naturalist |volume=139 |issue=3 |year=1992 |pages=603–622 |doi=10.1086/285346 |bibcode=1992ANat..139..603F |s2cid=85266542 }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==== Kičmenjaci ====
[[File:Short Horned Lizard (4457945238).jpg|thumb|left|The dry [[skin]] of vertebrates such as the [[short-horned lizard]] prevents the entry of many parasites.]]

The physical barrier of the tough and often dry and waterproof [[skin]] of reptiles, birds and mammals keeps invading microorganisms from entering the body. [[Human skin]] also secretes [[sebum]], which is toxic to most microorganisms.&lt;ref name=Colorado&gt;{{cite web |title=Host–Parasite Interactions Innate Defenses of the Host |publisher=University of Colorado |url=http://www.colorado.edu/outreach/BSI/k12activities/interactive/innatedefenses.pdf |access-date=7 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000852/http://www.colorado.edu/outreach/BSI/k12activities/interactive/innatedefenses.pdf |archive-date=4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; On the other hand, larger parasites such as [[trematode]]s detect chemicals produced by the skin to locate their hosts when they enter the water. Vertebrate [[saliva]] and tears contain [[lysozyme]], an enzyme that breaks down the [[Bacterial cell structure#Cell wall|cell walls]] of invading bacteria.&lt;ref name=Colorado/&gt; Should the organism pass the mouth, the [[stomach]] with its [[hydrochloric acid]], toxic to most microorganisms, is the next line of defence.&lt;ref name=Colorado/&gt; Some intestinal parasites have a thick, tough outer coating which is digested slowly or not at all, allowing the parasite to pass through the stomach alive, at which point they enter the intestine and begin the next stage of their life. Once inside the body, parasites must overcome the [[immune system]]'s [[serum proteins]] and [[pattern recognition receptor]]s, intracellular and cellular, that trigger the adaptive immune system's [[lymphocyte]]s such as [[T cell]]s and antibody-producing [[B cell]]s. These have receptors that recognise parasites.&lt;ref name=Maizels2009&gt;{{cite journal |last=Maizels |first=R. M. |title=Parasite immunomodulation and polymorphisms of the immune system |journal=J. Biol. |year=2009 |volume=8 |issue=7 |page=62 |pmid=19664200 |pmc=2736671 |doi=10.1186/jbiol166 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==== Insekti ====
[[File:Leaf Spot on Oak in Gunnersbury Triangle.jpg|thumb|[[Leaf spot]] on [[oak]]. The spread of the parasitic fungus is limited by defensive chemicals produced by the tree, resulting in circular patches of damaged tissue.]]

Insects often adapt their nests to reduce parasitism. For example, one of the key reasons why the wasp ''[[Polistes canadensis]]'' nests across multiple [[honeycomb|combs]], rather than building a single comb like much of the rest of its genus, is to avoid infestation by [[tineid moth]]s. The tineid moth lays its eggs within the wasps' nests and then these eggs hatch into larvae that can burrow from cell to cell and prey on wasp pupae. Adult wasps attempt to remove and kill moth eggs and larvae by chewing down the edges of cells, coating the cells with an oral secretion that gives the nest a dark brownish appearance.&lt;ref name=Jeanne1979&gt;{{cite journal |last=Jeanne |first=Robert L. |year=1979 |url=https://www.researchgate.net/publication/226226828 |title=Construction and Utilization of Multiple Combs in Polistes canadensis in Relation to the Biology of a Predaceous Moth |journal=Behavioral Ecology and Sociobiology |volume=4 |issue=3|pages=293–310 |doi=10.1007/bf00297649|bibcode=1979BEcoS...4..293J |s2cid=36132488 }}&lt;/ref&gt;

==== Biljke ====
Plants respond to parasite attack with a series of chemical defences, such as [[polyphenol oxidase]], under the control of the [[jasmonic acid]]-insensitive (JA) and [[salicylic acid]] (SA) signalling pathways.&lt;ref name=Runyon2010&gt;{{cite journal |last=Runyon |first=J. B. |author2=Mescher, M. C. |author3=De Moraes, C. M. |title=Plant defenses against parasitic plants show similarities to those induced by herbivores and pathogens |journal=Plant Signal Behav |volume=5 |issue=8 |pages=929–31 |year=2010 |pmid=20495380 |pmc=3115164 |doi=10.4161/psb.5.8.11772|bibcode=2010PlSiB...5..929R }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Thaler2002&gt;{{cite journal |last1=Thaler |first1=Jennifer S. |last2=Karban |first2=Richard |last3=Ullman |first3=Diane E. |last4=Boege |first4=Karina |last5=Bostock |first5=Richard M. |url=https://www.researchgate.net/publication/226325654 |title=Cross-talk between jasmonate and salicylate plant defense pathways: effects on several plant parasites |journal=Oecologia |volume=131 |issue=2 |year=2002 |doi=10.1007/s00442-002-0885-9 |pmid=28547690 |pages=227–235|bibcode=2002Oecol.131..227T |s2cid=25912204 }}&lt;/ref&gt; The different biochemical pathways are activated by different attacks, and the two pathways can interact positively or negatively. In general, plants can either initiate a specific or a non-specific response.&lt;ref name=Thaler2002/&gt;&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;&gt;{{cite journal |last=Frank |first=S. A. |url=https://stevefrank.org/reprints-pdf/00JTB-Defense.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20010614080530/http://stevefrank.org/reprints-pdf/00JTB-Defense.pdf |archive-date=14 June 2001 |url-status=live |title=Specific and non-specific defense against parasitic attack |journal=J. Theor. Biol. |volume=202 |issue=4 |pages=283–304 |year=2000 |pmid=10666361 |doi=10.1006/jtbi.1999.1054|bibcode=2000JThBi.202..283F |citeseerx=10.1.1.212.7024 }}&lt;/ref&gt; Specific responses involve recognition of a parasite by the plant's cellular receptors, leading to a strong but localised response: defensive chemicals are produced around the area where the parasite was detected, blocking its spread, and avoiding wasting defensive production where it is not needed.&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;/&gt; Non-specific defensive responses are systemic, meaning that the responses are not confined to an area of the plant, but spread throughout the plant, making them costly in energy. These are effective against a wide range of parasites.&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;/&gt; When damaged, such as by [[lepidoptera]]n [[caterpillar]]s, leaves of plants including [[maize]] and [[cotton]] release increased amounts of volatile chemicals such as [[terpene]]s that signal they are being attacked; one effect of this is to attract parasitoid wasps, which in turn attack the caterpillars.&lt;ref name=&quot;Paré Tumlinson pp. 325–332&quot;&gt;{{cite journal |last1=Paré |first1=Paul W. |last2=Tumlinson |first2=James H. |title=Plant Volatiles as a Defense against Insect Herbivores |journal=Plant Physiology |volume=121 |issue=2 |date=1 October 1999|doi=10.1104/pp.121.2.325 |pmid=10517823 |pages=325–332|pmc=1539229 }}&lt;/ref&gt;
{{anchor|Ecology|Evolution}}

== Biologija i očuvanje ==
=== Ekologija i parazitologija ===
[[File:Condor in flight.JPG|thumb|upright|Spašavanje [[Gymnogyps californianus|kalifornijskog kondora]] od izumiranja bio je uspješan i skup projekat, ali njegov ektoparazit, uš ''[[Colpocephalum californici]]'', je izumrla.]]

Parazitizam i evoluciju parazita su do 21. vijeka proučavali [[parazitologija|parazitolozi]], u nauci kojom je dominirala medicina, a ne [[ekologija|ekolozi]] ili [[evolucijska biologija|evolucijski biolozi]]. Iako su interakcije parazita i domaćina bile očito ekološke i značajne za evoluciju, historija parazitologije prouzrokovala je ono što je evolucijski ekolog Robert Poulin nazvao &quot;preuzimanjem parazitizma od strane parazitologa&quot;, zbog čega su ekolozi ignorirali to područje. To je po njegovom mišljenju bila &quot;nesreća&quot;, jer su paraziti &quot;sveprisutni agenti prirodne selekcije&quot; i značajna snaga u evoluciji i ekologiji.{{sfn|Poulin|2007|pages=x, 1–2}} Po njegovom mišljenju, dugogodišnja podjela između nauka ograničila je razmjenu ideja, s odvojenim konferencijama i odvojenim časopisima. U tehničkim jezicima ekologije i parazitologije ponekad su se javljala različita značenja za iste riječi. Postojale su i filozofske razlike: Poulin primjećuje da su, pod utjecajem medicine, &quot;mnogi parazitolozi prihvatili da evolucija dovodi do smanjenja virulencije parazita, dok bi moderna evolucijska teorija predvidjela širi raspon ishoda&quot;.{{sfn|Poulin|2007|pages=x, 1–2}}

Njihovi složeni odnosi otežavaju precizno smještanje parazita unutar lanaca ishrane: trematoda s više domaćina za različite faze svog životnog ciklusa istovremeno bi zauzimala više pozicija u [[lanac ishrane|lancu ishrane]] i uspostavljala bi petlje protoka energije, što bi dovodilo do zabuna u analizi. Nadalje, budući da gotovo svaka životinja ima (više) parazita, paraziti bi prema tome zauzimali najviše nivoe svakog lanca ishrane.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;&gt;{{cite journal |last=Sukhdeo |first=Michael V.K. |title=Where are the parasites in food webs? |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=5 |issue=1 |year=2012 |doi=10.1186/1756-3305-5-239 |pmid=23092160 |pmc=3523981 |article-number=239 |bibcode=2012PVec....5..239S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Paraziti mogu igrati ulogu u širenju stranih vrsta. Na primjer, invazivni rakovi vrste ''[[Carcinus maenas]]'' minimalno su pogođeni domaćim [[trematoda]]ma na istočnoj obali Atlantika. To im pomaže da nadmaše domaće rakove poput vrsta ''[[Cancer irroratus]]'' i ''[[Cancer borealis]]''.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Blakeslee |first1=April M. H. |last2=Keogh |first2=Carolyn L. |last3=Fowler |first3=Amy E. |last4=Griffen |first4=Blaine D. |last5=Todd |first5=Peter Alan |title=Assessing the Effects of Trematode Infection on Invasive Green Crabs in Eastern North America |journal=PLOS ONE |date=1 June 2015 |volume=10 |issue=6 |article-number=e0128674 |doi=10.1371/journal.pone.0128674|pmid=26030816 |pmc=4451766 |bibcode=2015PLoSO..1028674B |doi-access=free }} {{open access}}&lt;/ref&gt;

Ekološka parazitologija može biti važna za pokušaje kontrole, kao što je to bio slučaj tokom [[Iskorenjivanje drakunkulijaze|kampanje za iskorjenjivanje gvinejskog crva]]. Iako je parazit iskorijenjen u svim zemljama osim četiri, crv je počeo koristiti žabe kao posrednog domaćina prije nego što je prešao na pse, učinivši kontrolu težom nego što bi bila da su ti odnosi prvobitno bili bolje shvaćeni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Eberhard |first=M. L. |title=Possible Role of Fish and Frogs as Paratenic Hosts of Dracunculus medinensis, Chad |volume=22 |issue=8 |pages=1428–1430 |date=August 2016 |journal=Emerging Infectious Diseases |doi=10.3201/eid2208.160043|pmid=27434418 |pmc=4982183 }}&lt;/ref&gt;

=== Obrazloženje za očuvanje ===
{{further|Conservation biology of parasites}}

{{external media |width = 210px |float = right |headerimage= |video1 = [https://knowablemagazine.org/article/living-world/2018/why-you-should-care-about-parasites &quot;Why you should care about parasites&quot;], 14 December 2018, ''[[Knowable Magazine]]'' }}

Although parasites are widely considered to be harmful, the eradication of all parasites would not be beneficial. Parasites account for at least half of life's diversity; they perform important ecological roles; and without parasites, organisms might tend to asexual reproduction, diminishing the diversity of traits brought about by sexual reproduction.&lt;ref name=&quot;Holt2010&quot;&gt;{{cite journal |last=Holt |first=R. D. |url=https://people.clas.ufl.edu/rdholt/files/247c.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908060622/http://people.clas.ufl.edu/rdholt/files/247c.pdf |archive-date=8 September 2015 |url-status=live |title=IJEE Soapbox: World free of parasites and vectors: Would it be heaven, or would it be hell? |journal=Israel Journal of Ecology and Evolution |volume=56 |issue=3 |pages=239–250 |year=2010 |doi=10.1560/IJEE.56.3-4.239 |bibcode=2010IsJEE..56..239H }}&lt;/ref&gt; Parasites provide an opportunity for the transfer of genetic material between species, facilitating evolutionary change.&lt;ref name=&quot;Combes&quot;&gt;{{cite book |last=Combes |first=Claude |title=The Art of being a Parasite |publisher=University of Chicago Press |year=2005 |isbn=978-0-226-11438-5}}&lt;/ref&gt; Many parasites require multiple hosts of different species to complete their life cycles and rely on predator-prey or other stable ecological interactions to get from one host to another. The presence of parasites thus indicates that an ecosystem is healthy.&lt;ref name=&quot;HudsonDobson2006&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hudson |first1=Peter J. |last2=Dobson |first2=Andrew P. |last3=Lafferty |first3=Kevin D. |url=http://www.personal.psu.edu/users/p/j/pjh18/downloads/184_Hudson_2006_Healthy_ecosystem_is_infected_TREE.pdf |title=Is a healthy ecosystem one that is rich in parasites? |journal=Trends in Ecology &amp; Evolution |volume=21 |issue=7 |year=2006 |pages=381–385 |doi=10.1016/j.tree.2006.04.007|pmid=16713014 |bibcode=2006TEcoE..21..381H |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810105426/http://www.personal.psu.edu/users/p/j/pjh18/downloads/184_Hudson_2006_Healthy_ecosystem_is_infected_TREE.pdf |archive-date=10 August 2017 }}&lt;/ref&gt;

An ectoparasite, the California condor louse, ''[[Colpocephalum californici]]'', became a well-known conservation issue. A large and costly captive breeding program was run in the United States to rescue the [[California condor]]. It was host to a louse, which lived only on it. Any lice found were &quot;deliberately killed&quot; during the program, to keep the condors in the best possible health. The result was that one species, the condor, was saved and returned to the wild, while another species, the parasite, became extinct.&lt;ref name=&quot;Stringer2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Stringer |first1=Andrew Paul |last2=Linklater |first2=Wayne |title=Everything in Moderation: Principles of Parasite Control for Wildlife Conservation |journal=BioScience |date=2014 |volume=64 |issue=10 |pages=932–937 |doi=10.1093/biosci/biu135 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Although parasites are often omitted in depictions of [[food web]]s, they usually occupy the top position. Parasites can function like [[keystone species]], reducing the dominance of superior competitors and allowing [[competition (biology)|competing species]] to co-exist.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LaffertyAllesina2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=Kevin D. |last2=Allesina |first2=Stefano |last3=Arim |first3=Matias |last4=Briggs |first4=Cherie J. |display-authors=etal |title=Parasites in food webs: the ultimate missing links |journal=Ecology Letters |volume=11 |issue=6|year=2008 |pages=533–546 |doi=10.1111/j.1461-0248.2008.01174.x|pmid=18462196 |pmc=2408649 |bibcode=2008EcolL..11..533L }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chase2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=Chase |first1=Jonathan |title=Parasites in Food Webs: Untangling the Entangled Bank |journal=PLOS Biology |volume=11 |issue=6 |year=2013 |article-number=e1001580 |doi=10.1371/journal.pbio.1001580|pmid=23776405 |pmc=3678997 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[File:Aggregated distribution of parasites on hosts.svg|thumb|upright=1.35|Parasites are [[Aggregated distribution|distributed unevenly]] among their hosts, most hosts having no parasites, and a few hosts harbouring most of the parasite population. This distribution makes sampling difficult and requires careful use of statistics.]]

=== Kvantitativna ekologija ===
{{further|Aggregated distribution}}

A single parasite species usually has an aggregated distribution across host animals, which means that most hosts carry few parasites, while a few hosts carry the vast majority of parasite individuals. This poses considerable problems for students of parasite ecology, as it renders [[parametric statistics]] as commonly used by biologists invalid. [[Data transformation (statistics)|Log-transformation]] of data before the application of parametric test, or the use of [[non-parametric statistics]] is recommended by several authors, but this can give rise to further problems, so quantitative parasitology is based on more advanced biostatistical methods.&lt;ref name=&quot;pmid10780537&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rózsa |first1=L. |last2=Reiczigel |first2=J. |last3=Majoros |first3=G. |url=http://www.zoologia.hu/list/quant_large.pdf |title=Quantifying parasites in samples of hosts |journal=J. Parasitol. |volume=86 |issue=2 |pages=228–32 |year=2000 |pmid=10780537 |doi =10.1645/0022-3395(2000)086[0228:QPISOH]2.0.CO;2 |s2cid=16228008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619111223/http://www.zoologia.hu/list/quant_large.pdf |archive-date=19 June 2018 }}&lt;/ref&gt;

== Historija ==
=== Antika ===
{{further|Human parasite}}

[[Human parasite]]s including roundworms, the [[Guinea worm]], [[Pinworm (parasite)|threadworms]] and tapeworms are mentioned in Egyptian papyrus records from 3000 BC onwards; the [[Ebers Papyrus]] describes [[hookworm]]. In [[ancient Greece]], parasites including the [[bladder worm]] are described in the [[Hippocratic Corpus]], while the comic playwright [[Aristophanes]] called tapeworms &quot;hailstones&quot;. The Roman physicians Celsus and [[Galen]] documented the roundworms ''[[Ascaris lumbricoides]]'' and ''[[Enterobius vermicularis]]''.&lt;ref name=Cox2004&gt;{{cite journal |last=Cox |first=Francis E. G. |title=History of human parasitic diseases |journal=Infectious Disease Clinics of North America |date=June 2004 |volume=18 |issue=2 |pages=173–174 |pmid=15145374 |doi=10.1016/j.idc.2004.01.001 }}&lt;/ref&gt;

=== Srednji vijek ===
[[File:Francesco Redi Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi Plate 14.jpg|thumb|upright|A plate from [[Francesco Redi]]'s ''Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi'' (Observations on living animals found inside living animals), 1684]]

In his ''[[The Canon of Medicine|Canon of Medicine]]'', completed in 1025, the Persian physician [[Avicenna]] recorded human and animal parasites including roundworms, threadworms, the Guinea worm and tapeworms.&lt;ref name=Cox2004/&gt;

In his 1397 book ''Traité de l'état, science et pratique de l'art de la Bergerie'' (Account of the state, science and practice of the art of shepherding), {{ill|Jehan de Brie|fr|Jean de Brie}} wrote the first description of a trematode endoparasite, the sheep liver fluke ''[[Fasciola hepatica]]''.&lt;ref name=ChengHistory/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |editor=Humphrey-Smith, Ian |title=Sept siècles de parasitologie en France |trans-title=The French School of Parasitology |language=fr |pages=26–29 |publisher=Société Française de Parasitologie |date=1993}}&lt;/ref&gt;

=== Rano moderno doba ===
In the [[early modern period]], [[Francesco Redi]]'s 1668 book ''Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti'' (''Experiences of the Generation of Insects''), explicitly described ecto- and endoparasites, illustrating [[ticks]], the larvae of [[Cephenemyiinae|nasal flies of deer]], and [[Fasciola hepatica|sheep liver fluke]].&lt;ref name=Ioli1997&gt;{{cite journal |last1=Ioli |first1=A. |last2=Petithory |first2=J. C. |last3=Theodorides |first3=J. |title=Francesco Redi and the birth of experimental parasitology|journal=Hist Sci Med |year=1997|volume=31 |issue=1 |pages=61–66 |pmid=11625103}}&lt;/ref&gt; Redi noted that parasites develop from eggs, contradicting the theory of [[spontaneous generation]].&lt;ref name=Bush2001&gt;{{cite book |last1=Bush |first1=A. O. |author2=Fernández, J. C. |author3=Esch, G. W. |author4=Seed, J. R. |title=Parasitism: The Diversity and Ecology of Animal Parasites |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/parasitismdivers0000unse/page/4 4] |isbn=978-0-521-66447-9 |url=https://archive.org/details/parasitismdivers0000unse/page/4 }}&lt;/ref&gt; In his 1684 book ''Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi'' (''Observations on Living Animals found in Living Animals''), Redi described and illustrated over 100 parasites including the [[Ascaris lumbricoides|large roundworm]] in humans that causes [[ascariasis]].&lt;ref name=Ioli1997/&gt; Redi was the first to name the cysts of ''[[Echinococcus granulosus]]'' seen in dogs and sheep as parasitic; a century later, in 1760, [[Peter Simon Pallas]] correctly suggested that these were the larvae of tapeworms.&lt;ref name=Cox2004/&gt;

In 1681, [[Antonie van Leeuwenhoek]] observed and illustrated the protozoan parasite ''[[Giardia lamblia]]'', and linked it to &quot;his own loose stools&quot;. This was the first protozoan parasite of humans to be seen under a microscope.&lt;ref name=Cox2004/&gt; A few years later, in 1687, the Italian biologists [[Giovanni Cosimo Bonomo]] and [[Diacinto Cestoni]] described [[scabies]] as caused by the parasitic mite ''[[Sarcoptes scabiei]]'', marking it as the first disease of humans with a known microscopic causative agent.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pacs.unica.it/biblio/lesson5.htm |title=Acarus as the cause of scabies |publisher=University of Cagliari |access-date=11 April 2018 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703205914/http://pacs.unica.it/biblio/lesson5.htm }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ross, 20.Aug.1897.jpg|thumb|upright|[[Ronald Ross]] won the 1902 [[Nobel Prize]] for showing that the [[malaria parasite]] is transmitted by mosquitoes. This 1897 notebook page records his first observations of the parasite in mosquitoes.]]

=== Parazitologija ===
{{main|Parasitology}}

Modern [[parasitology]] developed in the 19th century with accurate observations and experiments by many researchers and clinicians;&lt;ref name=ChengHistory&gt;{{cite book |last=Cheng |first=Thomas C. |title=General Parasitology |year=1973 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-170750-7 |pages=120–134|quote=The 19th century might be thought of as the genesis of modern parasitology.}}&lt;/ref&gt; the term was first used in 1870.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|title=Parasitology|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/parasitology|dictionary=Merriam-Webster|access-date=13 April 2018|archive-date=23 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241023200535/https://www.merriam-webster.com/dictionary/parasitology|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In 1828, James Annersley described [[amoebiasis]], protozoal infections of the intestines and the liver, though the pathogen, ''[[Entamoeba histolytica]]'', was not discovered until 1873 by Friedrich Lösch. [[James Paget]] discovered the intestinal nematode ''[[Trichinella spiralis]]'' in humans in 1835. James McConnell described the human liver fluke, ''[[Clonorchis sinensis]]'', in 1875.&lt;ref name=Cox2004/&gt; [[Algernon Thomas]] and [[Rudolf Leuckart]] independently made the first discovery of the life cycle of a trematode, the sheep liver fluke, by experiment in 1881–1883.&lt;ref name=ChengHistory/&gt; In 1877 [[Patrick Manson]] discovered the life cycle of the [[filarioidea|filarial worms]]&lt;!--no comma, please!--&gt; that cause [[lymphatic filariasis|elephantiasis]] transmitted by mosquitoes. Manson further predicted that the [[malaria]] parasite, ''[[Plasmodium]]'', had a mosquito vector, and persuaded [[Ronald Ross]] to investigate. Ross confirmed that the prediction was correct in 1897–1898. At the same time, [[Giovanni Battista Grassi]] and others described the malaria parasite's life cycle stages in ''[[Anopheles]]'' mosquitoes. Ross was [[Nobel Prize controversies#Physiology or medicine|controversially awarded the 1902 Nobel prize]] for his work, while Grassi was not.&lt;ref name=Cox2004/&gt; In 1903, [[David Bruce (microbiologist)|David Bruce]] identified the protozoan parasite and the [[tsetse fly]] vector of [[African trypanosomiasis]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ellis |first=Harold |author-link=Harold Ellis (surgeon) |title=Sir David Bruce, a pioneer of tropical medicine |journal=British Journal of Hospital Medicine |volume=67 |issue=3 |page=158 |date=March 2006 |pmid=16562450 |doi=10.12968/hmed.2006.67.3.20624}}&lt;/ref&gt;

=== Vakcina ===
{{further|Malaria vaccine}}

Given the importance of malaria, with some 220&amp;nbsp;million people infected annually, many attempts have been made to interrupt its transmission. Various methods of [[malaria prophylaxis]] have been tried including the use of [[antimalarial drug]]s to kill off the parasites in the blood, the eradication of its mosquito vectors with [[insecticide|organochlorine and other insecticides]], and the development of a [[malaria vaccine]]. All of these have proven problematic, with [[drug resistance]], [[insecticide resistance]] among mosquitoes, and repeated failure of vaccines as the parasite mutates.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malaria and Malaria Vaccine Candidates |url=https://www.historyofvaccines.org/content/articles/malaria-and-malaria-vaccine-candidates |publisher=The College of Physicians of Philadelphia |access-date=11 February 2018 |date=19 April 2017 |archive-date=12 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083219/https://www.historyofvaccines.org/content/articles/malaria-and-malaria-vaccine-candidates |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The first and as of 2015 the only licensed vaccine for any parasitic disease of humans is [[RTS,S]] for ''[[Plasmodium falciparum]]'' malaria.&lt;ref name=BBC2015&gt;{{cite news |last=Walsh |first=Fergus |author-link=Fergus Walsh |date=24 July 2015 |title=Malaria vaccine gets 'green light' |url=https://www.bbc.com/news/health-33641939?ns_mchannel=social&amp;ns_campaign=bbc_news&amp;ns_source=google_plus&amp;ns_linkname=news_central |newspaper=[[BBC]] |access-date=25 July 2015 |archive-date=5 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605015223/https://www.bbc.com/news/health-33641939?ns_mchannel=social&amp;ns_campaign=bbc_news&amp;ns_source=google_plus&amp;ns_linkname=news_central |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Biološko suzbijanje štetočina ===
{{further|Biološko suzbijanje štetočina}}
[[File:Encarsia formosa, an endoparasitic wasp, is used for whitefly control.jpg|thumb|''[[Encarsia formosa]]'', koja se široko koristi u [[staklenik|stakleničkoj]] hortikulturi, bila je jedno od prvih razvijenih [[Biološko suzbijanje štetočina|bioloških sredstava za suzbijanje štetočina]].&lt;ref name=&quot;Hoddle 1998&quot;&gt;{{cite journal |title=Biology and Use of the Whitefly Parasitoid Encarsia Formosa |author1=Hoddle, M. S. |author2=Van Driesche, R. G. |author3=Sanderson, J. P. |date=1998 |journal=Annual Review of Entomology |volume=43 |issue=1 |pages=645–669 |doi=10.1146/annurev.ento.43.1.645 |pmid=15012401 |bibcode=1998AREnt..43..645H }}&lt;/ref&gt;]]

Nekoliko grupa parazita, uključujući mikrobne patogene i parazitoidne ose, koristi se kao [[Biološko suzbijanje štetočina|biološko sredstvo za suzbijanje štetočina]] u [[poljoprivreda|poljoprivredi]] i [[hortikultura|hortikulturi]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Parasitoid Wasps (Hymenoptera) |url=https://extension.umd.edu/hgic/insects/parasitoid-wasps-hymenoptera |publisher=University of Maryland |access-date=6 June 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827072031/https://extension.umd.edu/hgic/insects/parasitoid-wasps-hymenoptera |archive-date=27 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/134na5.pdf Encouraging innovation in biopesticide development.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120515143828/http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/134na5.pdf |date=15 May 2012}} European Commission (2008). Accessed on 9 January 2017&lt;/ref&gt;

=== Otpornost ===
{{further|Otpornost na lijek}}

Poulin primjećuje da široko rasprostranjena [[Preventivna zdravstvena zaštita|profilaktička]] upotreba [[Antihelmintik|antihelmintskih lijekova]] kod domaćih ovaca i goveda predstavlja svjetski ne[[Naučna kontrola|kontrolirani eksperiment]] u evoluciji životnog ciklusa njihovih parazita. Ishodi će zavisiti od toga da li lijekovi smanjuju vjerovatnoću da larva [[parazitski crv|parazitskog crva]] dostigne odraslu dob. Ako je tako, može se očekivati ​​da će prirodna selekcija favorizirati stvaranje jaja u ranijoj dobi. S druge strane, ako lijekovi uglavnom utiču na odrasle jedinke, selekcija bi mogla uzrokovati odgođeno sazrijevanje i povećanu [[virulencija|virulenciju]]. Čini se da su takve promjene u toku: valjkasti crv ''[[Teladorsagia circumcincta]]'' mijenja svoju veličinu u odraslom stadiju i stopu reprodukcije kao odgovor na lijekove.{{sfn|Poulin|2007|pages=265–266}}

== Kulturološki značaj ==
[[File:THE CRINOLETTA DISFIGURANS AnOldParasite in aNewForm.png|thumb|upright|&quot;An Old Parasite in a New Form&quot;: an 1881 ''[[Punch (magazine)|Punch]]'' cartoon by [[Edward Linley Sambourne]] compares a [[crinoline|crinoletta]] bustle to a parasitic insect's [[exoskeleton]]]]

=== Klasično doba ===
In the [[classical era]], the concept of the parasite was not strictly pejorative: the ''parasitus'' was an [[patronage in ancient Rome|accepted role in Roman society]], in which a person could live off the hospitality of others, in return for &quot;flattery, simple services, and a willingness to endure humiliation&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Matyszak |first=Philip |title=24 Hours in Ancient Rome: A Day in the Life of the People Who Lived There |url=https://books.google.com/books?id=gJY4DwAAQBAJ&amp;pg=PT252 |year=2017 |publisher=Michael O'Mara |isbn=978-1-78243-857-1 |page=252}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Damon |first1=Cynthia |chapter=5 |title=The Mask of the Parasite: A Pathology of Roman Patronage|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mEJ-aA_XQQQC |publisher=University of Michigan Press |year=1997 |page=148 |isbn=978-0-472-10760-5 |quote=A satirist seeking to portray client misery naturally focuses on the relationship with the greatest dependency, that in which a client gets his food from his patron, and for this the prefabricated persona of the parasite proved itself extremely useful.}}&lt;/ref&gt;

=== Društvo ===
{{further|Parasitism (social offense)}}

Parasitism has [[Parasitism (social offense)|a derogatory sense]] in popular usage. According to the immunologist John Playfair,&lt;ref name=Playfair2007&gt;{{cite book |last=Playfair |first=John |title=Living with Germs: In health and disease |url=https://books.google.com/books?id=kSyDYxLPtDoC&amp;pg=PT19 |year=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-157934-9 |page=19}} Playfair is comparing the popular usage to a biologist's view of parasitism, which he calls (heading the same page) &quot;an ancient and respectable view of life&quot;.&lt;/ref&gt;
{{blockquote|In everyday speech, the term 'parasite' is loaded with derogatory meaning. A parasite is a sponger, a lazy profiteer, a drain on society.&lt;ref name=Playfair2007/&gt;}}

The [[satirical]] cleric [[Jonathan Swift]] alludes to hyperparasitism in his 1733 poem &quot;On Poetry: A Rhapsody&quot;, comparing poets to &quot;vermin&quot; who &quot;teaze and pinch their foes&quot;:&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haelewaters |first1=Danny |last2=Hiller |first2=Thomas |last3=Dick |first3=Carl W. |title=Bats, Bat Flies, and Fungi: A Case of Hyperparasitism |journal=Trends in Parasitology |volume=34 |issue=9 |date=2018 |doi=10.1016/j.pt.2018.06.006 |pages=784–799}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Swift1733&quot;&gt;{{cite book |last=Swift |first=Jonathan |author-link=Jonathan Swift |title=On Poetry: A Rapsody |url=https://books.google.com/books?id=GmIJAAAAQAAJ |year=1733 |publisher=And sold by J. Huggonson, next to Kent's Coffee-house, near Serjeant's-inn, in Chancery-lane; [and] at the bookseller's and pamphletshops}}&lt;/ref&gt;

{{poemquote|The vermin only teaze and pinch
Their foes superior by an inch.
So nat'ralists observe, a flea
Hath smaller fleas that on him prey;

And these have smaller fleas to bite 'em.
And so proceeds ''[[ad infinitum]]''.
Thus every poet, in his kind,
Is bit by him that comes behind:}}

A 2022 study examined the naming of some 3000 parasite species discovered in the previous two decades. Of those named after scientists, over 80% were named for men, whereas about a third of authors of papers on parasites were women. The study found that the percentage of parasite species named for relatives or friends of the author has risen sharply in the same period.&lt;ref name=&quot;Poulin McDougall Presswell 2022&quot;&gt;{{cite journal |last1=Poulin |first1=Robert |author1-link=Robert Poulin (zoologist) |last2=McDougall |first2=Cameron |last3=Presswell |first3=Bronwen |title=What's in a name? Taxonomic and gender biases in the etymology of new species names |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=289 |issue=1974 |date=11 May 2022 |article-number=20212708 |doi=10.1098/rspb.2021.2708 |pmid=35538778 |pmc=9091844 }}&lt;/ref&gt;

=== Fikcija ===
{{further|List of fictional parasites|Parasites in fiction}}
[[File:Parasites Katrin Alvarez.jpg|thumb|Fictional parasitism: oil painting ''Parasites'' by Katrin Alvarez, 2011]]

In [[Bram Stoker]]'s 1897 [[Gothic fiction|Gothic horror]] novel ''[[Dracula]]'', and [[Dracula in popular culture|its many film adaptations]], the eponymous [[Count Dracula]] is a [[hematophagy|blood-drinking]] parasite (a vampire). The critic [[Laura Otis]] argues that as a &quot;thief, seducer, creator, and mimic, Dracula is the ultimate parasite. The whole point of vampirism is sucking other people's blood—living at other people's expense.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Otis |first=Laura |title=Networking: Communicating with Bodies and Machines in the Nineteenth Century |url=https://books.google.com/books?id=VEimJkOmW1kC&amp;pg=PA216 |year=2001 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-11213-5 |page=216}}&lt;/ref&gt;

Disgusting and terrifying [[Parasites in fiction|parasitic alien species]] are widespread in [[science fiction]],&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Parasitism and Symbiosis |url=http://www.sf-encyclopedia.com/entry/parasitism_and_symbiosis |encyclopedia=The Encyclopedia of Science Fiction |date=10 January 2016 |access-date=11 February 2018 |archive-date=25 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025053813/http://www.sf-encyclopedia.com/entry/parasitism_and_symbiosis |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dove2011&quot;&gt;{{cite web |last1=Dove |first1=Alistair |title=This is clearly an important species we're dealing with |url=https://www.deepseanews.com/2011/05/this-is-clearly-an-important-species-were-dealing-with/ |publisher=Deep Sea News |date=9 May 2011 |access-date=11 February 2018 |archive-date=3 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503000458/https://deepseanews.com/2011/05/this-is-clearly-an-important-species-were-dealing-with/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; as for instance in [[Ridley Scott]]'s 1979 film ''[[Alien (film)|Alien]]''.&lt;ref name=&quot;Pappas2012&quot;&gt;{{cite web |last1=Pappas |first1=Stephanie |title=5 Alien Parasites and Their Real-World Counterparts |url=https://www.livescience.com/20624-5-alien-parasites-real-inspiration.html |publisher=Live Science |date=29 May 2012 |access-date=12 October 2017 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033845/https://www.livescience.com/20624-5-alien-parasites-real-inspiration.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Sercel2017&gt;{{cite web |last1=Sercel |first1=Alex |title=Parasitism in the Alien Movies |url=http://www.signaltonoisemag.com/allarticles/2017/5/19/parasitism-in-the-alien-movies |publisher=Signal to Noise Magazine |date=19 May 2017 |access-date=11 February 2018 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033850/http://www.signaltonoisemag.com/allarticles/2017/5/19/parasitism-in-the-alien-movies |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt; In one scene, a [[Alien (creature in Alien franchise)|Xenomorph]] bursts out of the chest of a man, with blood squirting out under high pressure assisted by [[bullet hit squib|explosive squibs]]. [[Organ (anatomy)|Animal organs]] were used to reinforce the shock effect. The scene was filmed in a single take, and the startled reactions of the actors were genuine.&lt;ref name=Guardian2009&gt;{{cite news |title=The Making of Alien's Chestburster Scene |date=13 October 2009 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2009/oct/13/making-of-alien-chestburster |access-date=29 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100430221033/http://www.guardian.co.uk/film/2009/oct/13/making-of-alien-chestburster |archive-date=30 April 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Nordine2017&gt;{{cite news |last=Nordine |first=Michael |title='Alien' Evolution: Explore Every Stage in the Xenomorph's Gruesome Life Cycle. Celebrate Alien Day with a look at the past, present and future of cinema's most terrifying extraterrestrial |url=http://www.indiewire.com/2017/04/alien-xenomorph-life-cycle-1201808503/ |work=IndieWire |date=25 April 2017 |archive-date=21 October 2017 |access-date=21 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021164323/http://www.indiewire.com/2017/04/alien-xenomorph-life-cycle-1201808503/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The [[entomopathogenic fungus]] ''[[Cordyceps]]'' is represented culturally as a deadly threat to the human race. The video game series ''[[The Last of Us]]'' (2013–present) and its [[The Last of Us (TV series)|television adaptation]] present ''Cordyceps'' as a parasite of humans, causing a [[zombie apocalypse]].&lt;ref name=&quot;Hill 2013 SciAm&quot;/&gt; Its human hosts initially become violent &quot;infected&quot; beings, before turning into blind zombie &quot;clickers&quot;, complete with fruiting bodies growing out from their faces.&lt;ref name=&quot;Hill 2013 SciAm&quot;&gt;{{cite magazine |last=Hill |first=Kyle |title=The Fungus that Reduced Humanity to The Last of Us |url=https://blogs.scientificamerican.com/but-not-simpler/the-fungus-that-reduced-humanity-to-the-last-of-us/ |magazine=[[Scientific American]] |access-date=4 May 2021 |date=25 June 2013 &lt;!--subscription required--&gt; |archive-date=28 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528022901/https://blogs.scientificamerican.com/but-not-simpler/the-fungus-that-reduced-humanity-to-the-last-of-us/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Povezano ==
* [[Antiparazitik]]
* [[Kancerogeni parazit]]
* [[Uticaj parazitskih crva na imunološki sistem]]
* [[Spisak ljudskih parazita]]

== Bilješke ==
{{Notelist}}

== Reference ==
{{Reflist}}

== Izvori ==
* {{cite book |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |title=Evolutionary Ecology of Parasites |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12085-0 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/evolutionaryecol0000poul}}

== Daljnje čitanje ==
* {{cite book |last=Combes |first=Claude |author-link=Claude Combes |title=The Art of Being a Parasite |publisher=[[The University of Chicago Press]] |year=2005 |isbn=978-0-226-11438-5 |ref=none}}
* {{cite book |last=Desowitz |first=Robert |author-link=Robert Desowitz |title=Who Gave Pinta to the Santa Maria? |publisher=Harvest Books |year=1998 |isbn=978-0-15-600585-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/whogavepintatosa00deso |ref=none}}
* {{cite book |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer|title=Parasite Rex |publisher=[[Free Press (publisher)|Free Press]] |year=2001 |isbn=978-0-7432-0011-0 |title-link=Parasite Rex |ref=none}}

== Vanjske poveznice ==
{{Commons category|Parasites}}

* [https://web.archive.org/web/20110801045926/http://www.aber.ac.uk/~mpgwww/Edu/EduIndex.html Univerzitet Aberystwyth: Parazitologija] — plan nastave s linkovima na članke u punom tekstu o parazitizmu i parazitologiji.
* [https://www.cdc.gov/ncidod/dpd/ Odjel za parazitske bolesti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101014121942/http://www.cdc.gov/ncidod/dpd/ |date=14 October 2010 }}, [[Centers for Disease Control and Prevention]]
* [http://www.k-state.edu/parasitology KSU: Parazitološko istraživanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528063241/http://www.k-state.edu/parasitology/ |date=28 May 2010 }} — članci i linkovi na temu parazitologije
* [https://academic.oup.com/cid/article/37/5/694/311910 Parazitološki resursi na World Wide Webu: Moćan alat za stručnjake za zarazne bolesti] (Oxford University Press)

{{načini ishrane}}</text>
      <sha1>4fe847mpr7uh8qcy0lay9eu2aacc3rz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696277</id>
      <parentid>42696276</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <comment>/* Evolutivna ekologija */</comment>
      <origin>42696277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133368" sha1="o6bnwno1hueno4wisrqcyd1dlcdiolq" xml:space="preserve">[[File:Cymothoa exigua parassita Lithognathus mormyrus.JPG|thumb|upright=1.35|[[Riblji parazit]], jednakonožac ''[[Cymothoa exigua]]'', zamijenio je jezik ribe iz roda ''[[Lithognathus]]'']] 

'''Parazitizam''' je [[simbioza|blizak odnos]] između [[vrsta]], gdje jedan organizam, '''parazit''', živi (barem neko vrijeme) [[ektoparazitska zaraza|na]] drugom [[domaćin (biologija)|organizmu]] ili unutar njega, stvarajući mu određenu štetu,&lt;ref name=&quot;ParasiteDefinition&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cdc.gov/parasites/about/index.html |date=14 November 2024 |title=About Parasites |website=Parasites |publisher=Centers for Disease Control |access-date=7 July 2024 |quote=A parasite is an organism that lives on or in a host organism and gets its food from or at the expense of its host. |archive-date=21 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621090029/https://www.cdc.gov/parasites/about/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; i strukturno je [[adaptacija|prilagođen]] takvom načinu života.{{sfn|Poulin|2007|pages=4–5}} Paraziti uključuju jednoćelijske [[protozoa|protozoe]] poput uzročnika [[malarija|malarije]], [[bolest spavanja|bolesti spavanja]] i [[amebijaza|amebne dizenterije]]; životinje poput [[ankilostoma]], [[vaš|ušiju]], [[komarac]]a i [[Vampirski šišmiši|vampirskih šišmiša]]; [[gljive]] poput ''[[Armillaria mellea]]'' i uzročnika [[dermatofitoza|dermatofitoze]]; i biljke poput [[imela|imele]], [[Cuscuta|viline kosice]] i [[Orobanchaceae|volovotke]].

Postoji šest glavnih parazitskih [[Bihevioralna ekologija|strategija]] eksploatacije životinjskih domaćina, a to su [[parazitska kastracija]], parazitizam direktnim prijenosom (dodirom), parazitizam [[wikt:trophic|trofičkim prijenosom]] (jedenjem), parazitizam [[Vektorske zarazne bolesti|vektorskim prijenosom]], [[parazitoid]]izam i mikropredacija. Jedna glavna os klasifikacije tiče se invazivnosti: endoparazit živi unutar tijela domaćina; ektoparazit živi vani, na površini domaćina.

Kao što je i slučaj sa [[predator]]ima, parazitizam je vrsta [[interakcije potrošača i resursa]],&lt;ref name=&quot;pmid21199247&quot;&gt;{{cite journal |last=Getz |first=W. M. |title=Biomass transformation webs provide a unified approach to consumer-resource modelling |journal=Ecology Letters |volume=14 |issue=2 |pages=113–124 |year=2011 |pmid=21199247 |pmc=3032891 |doi=10.1111/j.1461-0248.2010.01566.x|bibcode=2011EcolL..14..113G }}&lt;/ref&gt; ali za razliku od predatora, paraziti, s izuzetkom parazitoida, su mnogo manji od svojih domaćina, ne ubijaju ih i često žive u ili na njima duži period. Životinjski paraziti su visoko [[Generalističke i specijalističke vrste|specijalizirani]], svaka vrsta parazita živi na jednoj datoj životinjskoj vrsti i [[razmnožavanje|razmnožava]] se brže od svojih domaćina. Klasični primjeri uključuju interakcije između [[kičmenjak]]a domaćina i [[Eucestoda|pantljičara]], [[Trematoda|metilja]], te one između vrsta roda ''[[Plasmodium]]'' koje uzrokuju malariju i [[buha]].

Paraziti smanjuju [[adaptivna vrijednost|adaptivnu vrijednost]] domaćina općom ili specijaliziranom [[patologija|patologijom]], koja se kreće od [[parazitska kastracija|parazitske kastracije]] do [[parazit koji mijenja ponašanje|modificiranja ponašanja domaćina]]. Paraziti povećavaju vlastitu adaptivnu vrijednost iskorištavanjem domaćina za resurse neophodne za njihov opstanak, naročito hranjenjem njima i korištenjem posrednih (sekundarnih) domaćina koji pomažu u njihovom [[Prijenos patogena|prenošenju]] s jednog konačnog (primarnog) domaćina na drugog. Iako je parazitizam često nedvosmislen, on je dio spektra interakcija između [[vrsta]], koje se preko parazitoidizma gradiraju u [[predator|predaciju]], kroz evoluciju u [[mutualizam]], a kod nekih gljiva prelaze u [[saprofit]]izam.

Ljudsko znanje o parazitima poput [[Nematoda|valjkastih crva]] i [[Eucestoda|pantljičara]] datira još iz [[Stari Egipat|starog Egipta]], [[Antička Grčka|Grčke]] i [[Antički Rim|Rima]]. U [[Rani novi vijek|ranom novom vijeku]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je 1681. godine svojim mikroskopom posmatrao protozou ''[[Giardia lamblia]]'', dok je [[Francesco Redi]] opisao unutrašnje i vanjske parazite, uključujući [[Fasciola hepatica|ovčjeg metilja]] i [[krpelj]]e. Moderna [[parazitologija]] razvila se u 19. vijeku. U ljudskoj kulturi, parazitizam ima negativne konotacije. One su iskorištene u [[satira|satirične]] svrhe u pjesmi [[Jonathan Swift|Jonathana Swifta]] iz 1733. godine &quot;O poeziji: Rapsodija&quot;, u kojoj su pjesnici upoređeni sa [[hiperparazit]]skom &quot;gamadi&quot;. U fikciji, [[Bram Stoker|Bram Stokerov]] [[gotička fantastika|gotički horor]] roman ''[[Dracula (roman)|Drakula]]'' iz 1897. godine i njegove brojne kasnije adaptacije prikazivale su parazita koji [[hematofagija|pije krv]]. [[Ridley Scott]]ov film ''[[Alien (film)|Alien]]'' iz 1979. bio je jedno od mnogih djela [[naučna fantastika|naučne fantastike]] u kojima se pojavljuje parazitska vanzemaljska vrsta.&lt;ref name=Guardian2009/&gt;

== Etimologija ==
Riječ ''parazit'', prvi put upotrijebljena u engleskom jeziku 1539. godine, potiče od [[starofrancuski jezik|srednjovjekovne francuske]] riječi ''parasite'', od [[latinizacija imena|latiniziranog]] oblika ''parasitus'', od [[starogrčki jezik|starogrčkog]] ''παράσιτος''&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2Fsitos παράσιτος], Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; (''parasitos'', &quot;onaj koji jede za tuđim stolom&quot;), a zatim od ''παρά''&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2F παρά] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227044414/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpara%2F |date=27 February 2021 }}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; (''para'', &quot;pored, uz&quot;) i ''σῖτος'' (''sitos'', &quot;pšenica, hrana&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsi%3Dtos σῖτος] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226151551/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=si=tos |date=26 February 2021 }}, Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt; Srodni termin ''parasitism'' javlja se u engleskom jeziku od 1611. godine.&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsitismo%2Fs σιτισμός] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224154216/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsitismo%2Fs |date=24 February 2021 }}, Liddell, Henry George; Scott, Robert, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library&lt;/ref&gt;

{{anchor|Ectoparasite|Endoparasite|Macroparasite|Microparasite}}

== Evolutivne strategije ==
{{see also|Parazitologija}}
{{anchor|Endoparasite|Ectoparasite|Semiparasite}}

=== Osnovni koncepti ===
{{further|Parazitski životni ciklus}}
[[File:Taenia solium tapeworm scolex with its four suckers and two rows of hooks 5262 lores.jpg|thumb|Glava (scolex) pantljičare ''[[Taenia solium]]'', [[Infekcija crijevnim parazitima|crijevnog parazita]], ima kuke i [[sisaljka (biologija)|sisaljke]] kojima se pričvršćuje za svog [[domaćin (biologija)|domaćina]]]]

Parazitizam je vrsta [[simbioza|simbioze]], bliske i trajne dugoročne biološke interakcije između parazita i njegovog domaćina. Za razliku od [[saprotrof]]a, paraziti se hrane živim domaćinima, iako se neke parazitske gljive, na primjer, mogu nastaviti hraniti domaćinima koje su ubili. Za razliku od [[komensalizam|komenzalizma]] i [[mutualizam|mutualizma]], parazitski odnos šteti domaćinu, bilo da se hrani njime ili, kao u slučaju crijevnih parazita, konzumira dio njegove hrane. Budući da paraziti imaju interakcije s drugim vrstama, oni lako mogu djelovati kao [[Vektorske zarazne bolesti|prenosioci]] patogena, uzrokujući [[bolest]]i.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Overview of Parasitology |url=http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |publisher=Australian Society of Parasitology and Australian Research Council/National Health and Medical Research Council) Research Network for Parasitology |date=July 2010 |isbn=978-1-86499-991-4 |quote=Parazitizam je oblik simbioze, bliskog odnosa između dvije različite vrste. Postoji biohemijska interakcija između domaćina i parazita; tj. oni se prepoznaju, u konačnici na molekularnom nivou, a tkiva domaćina su stimulirana da reaguju na određeni način. To objašnjava zašto parazitizam može dovesti do bolesti, ali ne uvijek. |archive-date=24 April 2018 |access-date=9 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424041358/http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SuzukiSasaki2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Suzuki |first1=Sayaki U. |last2=Sasaki |first2=Akira |title=Ecological and Evolutionary Stabilities of Biotrophism, Necrotrophism, and Saprotrophism |journal=The American Naturalist |volume=194 |issue=1 |year=2019 |pages=90–103 |issn=0003-0147 |doi=10.1086/703485|pmid=31251653 |bibcode=2019ANat..194...90S |s2cid=133349792 |url=http://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/15927/1/703485.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306065231/http://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/15927/1/703485.pdf |archive-date=6 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid37458178&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rozsa |first1=L. | last2=Garay |first2=J. |title= Definitions of parasitism, considering its potentially opposing effects at different levels of hierarchical organization| journal=Parasitology|volume=150 |issue=9 |pages= 761–768|year=2023 |pmid=37458178 |pmc=10478066 |doi=10.1017/S0031182023000598 }}&lt;/ref&gt; [[predator|Predatorstvo]] po definiciji nije simbioza, jer je interakcija kratka, ali entomolog [[E. O. Wilson]] je okarakterizirao parazite kao &quot;predatore koji jedu plijen u jedinicama manjim od jedne&quot;.&lt;ref name=Wilson2014&gt;{{cite book |last=Wilson |first=Edward O. |author-link=E. O. Wilson |title=The Meaning of Human Existence |year=2014 |publisher=W. W. Norton &amp; Company |isbn=978-0-87140-480-0 |page=112 |quote=Paraziti su, u jednoj frazi, grabežljivci koji jedu plijen u jedinicama manjim od jedan. Tolerantni paraziti su oni koji su evoluirali kako bi osigurali vlastiti opstanak i reprodukciju, ali u isto vrijeme uz minimalan bol i troškove za domaćina.}}&lt;/ref&gt;

U tom okviru postoji mnogo mogućih strategija. [[Taksonom]]i klasificiraju parazite u različite preklapajuće šeme na osnovu njihovih interakcija sa domaćinima i njihovih [[životni ciklus|životnih ciklusa]], koji mogu biti složeni. [[Obligatni parazit]] u potpunosti zavisi od domaćina kako bi završio svoj životni ciklus, dok kod [[fakultativni parazit|fakultativnog parazita]] to nije slučaj. Životni ciklusi parazita koji uključuju samo jednog domaćina nazivaju se &quot;direktni&quot;; oni sa konačnim domaćinom (gdje se parazit razmnožava spolno) i najmanje jednim međudomaćinom nazivaju se &quot;indirektni&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://plpnemweb.ucdavis.edu/nemaplex/General/animpara.htm |title=A Classification of Animal-Parasitic Nematodes |work=plpnemweb.ucdavis.edu |access-date=25 February 2016 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006152348/http://plpnemweb.ucdavis.edu/nemaplex/General/animpara.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Garcia |first=L. S. |title=Classification of Human Parasites, Vectors, and Similar Organisms |journal=Clinical Infectious Diseases |year=1999 |volume=29 |issue=4 |pages=734–746 |pmid=10589879 |doi=10.1086/520425|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Endoparazit živi unutar tijela domaćina; ektoparazit živi izvan njega, na njegovoj površini.&lt;ref name=Para-Site&gt;{{cite book |title=Overview of Parasitology |url=http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |publisher=Australian Society of Parasitology and Australian Research Council/National Health and Medical Research Council) Research Network for Parasitology |date=July 2010 |isbn=978-1-86499-991-4 |archive-date=24 April 2018 |access-date=9 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424041358/http://parasite.org.au/para-site/introduction/introduction-essay.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Mezoparaziti - poput nekih [[copepoda|veslonožaca]], na primjer - ulaze u otvor u tijelu domaćina i ostaju djelimično ugrađeni tamo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Vecchione |first1=Anna |last2=Aznar |first2=Francisco Javier |title=The mesoparasitic copepod Pennella balaenopterae and its significance as a visible indicator of health status in dolphins (Delphinidae): a review |journal=Journal of Marine Animals and Their Ecology |date=2008 |volume=7 |issue=1 |pages=4–11 |url=http://www.oers.ca/journal/volume7/issue1/briefCommunication.pdf |access-date=11 April 2018 |archive-date=10 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410051646/http://www.oers.ca/journal/volume7/issue1/briefCommunication.pdf }}&lt;/ref&gt; Neki paraziti mogu biti generalisti, hraneći se širokim spektrom domaćina, ali mnogi paraziti, i većina protozoa i [[parazitski crv|helminta]] koji parazitiraju na životinjama, su specijalisti i izuzetno specifični za domaćina.&lt;ref name=Para-Site/&gt; Rana osnovna, funkcionalna podjela parazita razlikovala je mikroparazite i makroparazite. Svakom od njih dodijeljen je [[matematički model]] kako bi se analiziralo kretanje populacije grupa domaćina i parazita.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt; Mikroorganizmi i virusi koji se mogu razmnožavati i završiti svoj životni ciklus unutar domaćina poznati su kao mikroparaziti. Makroparaziti su višećelijski organizmi koji se razmnožavaju i završavaju svoj životni ciklus izvan domaćina ili na tijelu domaćina.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Parasitism {{!}} The Encyclopedia of Ecology and Environmental Management |encyclopedia=The Encyclopedia of Ecology and Environmental Management, Blackwell Science |location=Oxford, United Kingdom |year=1998 |edition=1 |isbn=0632055464 |editor=Calow, Peter |via=[[Credo Reference]] |publisher=Blackwell Science }}&lt;/ref&gt;

Veliki dio razmišljanja o vrstama parazitizma fokusirao se na kopnene životinjske parazite, poput helminta. Oni u drugim okruženjima i sa drugim domaćinima često imaju analogne strategije. Na primjer, jegulja vrste ''[[Simenchelys parasitica]]'' je vjerojatno fakultativni endoparazit koji se oportunistički ukopava i jede bolesne i umiruće ribe.&lt;ref name=Caira1997&gt;{{cite journal |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=49 |pages=139–144 |year=1997 |url=https://www.researchgate.net/publication/226076003 |title=Pugnose eels, ''Simenchelys parasiticus'' (Synaphobranchidae) from the heart of a shortfin mako, ''Isurus oxyrinchus'' (Lamnidae) |last1=Caira |first1=J. N. |last2=Benz |first2=G. W. |last3=Borucinska |first3=J. |last4=Kohler |first4=N. E.|issue=1 |doi=10.1023/a:1007398609346 |bibcode=1997EnvBF..49..139C |s2cid=37865366 }}&lt;/ref&gt; Insekti koji [[biljojed|jedu biljke]], poput [[štitaste uši|štitastih uši]], [[Aphidoidea|lisnih uši]] i [[gusjenica]], vrlo su slični ektoparazitima, zato što napadaju mnogo veće biljke; služe kao prenosioci bakterija, gljivica i virusa koji uzrokuju [[biljne bolesti]]. Budući da se ženke štitastih ušiju ne mogu kretati, one su obligatni paraziti, trajno pričvršćeni za svoje domaćine.&lt;ref name=&quot;Rollinson&quot;/&gt;

Senzorni signali koje parazit koristi za identificiranje i približavanje potencijalnom domaćinu poznati su kao &quot;znakovi domaćina&quot;. Takvi znakovi mogu uključivati, na primjer, vibracije,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lawrence |first=P. O. |year=1981 |title=Host vibration—a cue to host location by the parasite, ''Biosteres longicaudatus'' |journal=Oecologia |volume=48 |issue=2 |pages=249–251 |pmid=28309807 |doi=10.1007/BF00347971 |bibcode=1981Oecol..48..249L |s2cid=6182657 }}&lt;/ref&gt; izdahnuti [[ugljen dioksid]], mirise kože, vizualne i toplinske znakove i vlagu.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Cardé |first=R. T. |year=2015 |title=Multi-cue integration: how female mosquitoes locate a human host|journal=Current Biology |volume=25 |issue=18 |pages=R793–R795 |doi=10.1016/j.cub.2015.07.057 |pmid=26394099 |doi-access=free |bibcode=2015CBio...25.R793C }} {{open access}}&lt;/ref&gt; [[Parazitske biljke]] mogu koristiti, na primjer, svjetlost, fiziohemiju domaćina i isparljive tvari za prepoznavanje potencijalnih domaćina.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Randle |first1=C. P. |last2=Cannon |first2=B. C. |last3=Faust |first3=A. L. |display-authors=etal |year=2018 |title=Host Cues Mediate Growth and Establishment of Oak Mistletoe (Phoradendron leucarpum, Viscaceae), an Aerial Parasitic Plant |journal=Castanea |volume=83 |issue=2 |pages=249–262 |doi=10.2179/18-173 |s2cid=92178009 }}&lt;/ref&gt;

=== Glavne strategije ===
Postoji šest glavnih parazitskih [[Bihevioralna ekologija|strategija]], i to [[parazitska kastracija]]; direktno prenosivi parazitizam; [[wikt:trophic|trofički]] prenosivi parazitizam; [[prenosilac bolesti|vektorski]] prenosivi parazitizam; [[parazitoid]]izam; i mikropredacija. One se primjenjuju na parazite čiji su domaćini biljke, kao i životinje.&lt;ref name=Rollinson&gt;{{cite journal |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |editor1=Rollinson, D. |editor2=Hay, S. I. |title=The Many Roads to Parasitism: A Tale of Convergence |journal=Advances in Parasitology |url=https://books.google.com/books?id=9y4AlXka7t0C&amp;pg=PA28 |year=2011 |volume=74 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-385897-9 |pages=27–28 |doi=10.1016/B978-0-12-385897-9.00001-X |pmid=21295676 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PoulinRandhawa2015&gt;{{cite journal |last1=Poulin |first1=Robert |author1-link=Robert Poulin (zoologist) |last2=Randhawa |first2=Haseeb S. |title=Evolution of parasitism along convergent lines: from ecology to genomics |journal=Parasitology |date=February 2015 |volume=142 |issue=Suppl 1 |pages=S6–S15 |doi=10.1017/S0031182013001674 |pmc=4413784 |pmid=24229807}} {{open access}}&lt;/ref&gt; Ove strategije predstavljaju [[adaptacija|adaptivne vrhunce]]; moguće su i međustrategije, ali organizmi u mnogim različitim skupinama su se dosljedno [[konvergentna evolucija|ograničili]] na ovih šest, koje su evolutivno stabilne.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

Perspektiva o evolucijskim opcijama može se dobiti razmatranjem četiri ključna pitanja: utjecaj na [[adaptivna vrijednost|adaptivnu vrijednost]] domaćina parazita; broj domaćina koje imaju po životnoj fazi; da li je domaćin spriječen u razmnožavanju; i da li učinak zavisi od intenziteta (broj parazita po domaćinu). Iz ove analize, pojavljuju se glavne evolucijske strategije parazitizma, uz predatorstvo.&lt;ref name=LaffertyKuris2002&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=K. D. |last2=Kuris |first2=A. M. |date=2002 |url=http://homes.msi.ucsb.edu/~lafferty/Publications/Parasites-evolution_files/Laff%26Kur02TREE.pdf |title=Trophic strategies, animal diversity and body size |journal=Trends in Ecology and Evolution |volume=17 |issue=11 |pages=507–513 |doi=10.1016/s0169-5347(02)02615-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003124738/http://homes.msi.ucsb.edu/~lafferty/Publications/Parasites-evolution_files/Laff%26Kur02TREE.pdf |archive-date=3 October 2019}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ Evolucijske strategije u parazitizmu i predatorstvu&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;&lt;br/&gt;({{font color|green|Zavisno od intenziteta: zelena, normalan tekst}};&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Nezavisno od intenziteta: ljubičasta, kurziv}}'')
! [[Adaptivna vrijednost]] domaćina !! Jedan domaćin, preživljava !! Jedan domaćin, umire !! Više domaćina
|-
|'''Može se&lt;br/&gt;razmnožavati&lt;br/&gt;(adaptivna vrijednost &gt; 0)''' ||{{font color|green|Normalni parazit}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Patogen}}'' ||{{font color|green|Trofički prenosiv parazit}}{{efn|Trofički prenosivi paraziti prenose se na svog konačnog domaćina, predatora, kada on pojede njihovog međudomaćina. Ovi paraziti često mijenjaju ponašanje svojih međudomaćina na takav način da povećavaju šansu da on bude pojeden, npr. navode ih na penjanje na vidljivo mjesto: ovo dovodi do prenosa parazita po cijenu života međudomaćina.}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Trofički prenosiv patogen}}'' ||{{font color|green|Mikropredator}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Mikropredator}}''
|-
|'''Ne može se&lt;br/&gt;razmnožavati&lt;br/&gt;(adaptivna vrijednost = 0)''' ||{{font color|green|----- }}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Parazit-kastrator}}'' ||{{font color|green|Trofički prenosivi parazit-kastrator}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Parazitoid}}'' ||{{font color|green|Društveni predator}}{{efn|[[Vuk]] je društveni predator koji lovi u čoporima; [[puma]] je samotni predator i lovi sama. Ni jedna od te dvije strategije se konvencionalno ne smatra parazitskom.&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{font color|purple |Samotni predator}}''
|}

==== Parazitska kastracija ====
{{main|Parazitska kastracija}}
[[File:Sacculina carcini.jpg|thumb|Parazitski kastrator ''[[Sacculina carcini]]'' (osvijetljen) pričvršćen za [[Liocarcinus holsatus|svog raka-domaćina]]]]

[[parazitska kastracija|Parazitski kastratori]] djelimično ili potpuno uništavaju sposobnost razmnožavanja svog domaćina, preusmjeravajući energiju koja bi otišla u razmnožavanje u rast domaćina i parazita, ponekad uzrokujući gigantizam domaćina. Ostali sistemi domaćina ostaju netaknuti, što mu omogućava da preživi i održi parazita.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;{{sfn|Poulin|2007|p=111}} Parazitski [[rak]]ovi kao što su oni iz specijaliziranog roda [[Cirripedia|vitičara]] roda ''[[Sacculina]]'' posebno uzrokuju oštećenja na gonadama svojih mnogobrojnih vrsta&lt;ref name=&quot;Elumalai Viswanathan Pravinkumar Raffi&quot;&gt;{{cite journal |last1=Elumalai |first1=V. |last2=Viswanathan |first2=C. |last3=Pravinkumar |first3=M. |last4=Raffi |first4=S. M. |title=Infestation of parasitic barnacle Sacculina spp. in commercial marine crabs |journal=Journal of Parasitic Diseases |volume=38 |issue=3 |date=2013 |doi=10.1007/s12639-013-0247-z |pmid=25035598 |pages=337–339|pmc=4087306 }}&lt;/ref&gt; rakova-domaćina. U slučaju ''Sacculina'', testisi više od dvije trećine njihovih domaćina dovoljno degeneriraju da takvi mužjaci razviju [[sekundarne spolne karakteristike]] ženki kao što su širi trbuh, manja [[kliješta (rak)|kliješta]] i udovi za hvatanje jaja. Različite vrste helminta kastriraju svoje domaćine (kao što su insekti i puževi). To se može desiti direktno, bilo mehanički, hraneći se njihovim gonadama, ili izlučivanjem hemikalije koja uništava reproduktivne ćelije; ili indirektno, bilo lučenjem hormona ili preusmjeravanjem nutrijenata. Na primjer, [[trematoda]] ''[[Zoogonus lasius]]'', čije [[Faze životnog ciklusa trematoda|sporociste]] nemaju usta, hemijski kastrira međuplimnog morskog puža ''[[Tritia obsoleta]]'', razvijajući se u njegovim gonadama i ubijajući njegove reproduktivne ćelije.{{sfn|Poulin|2007|p=111}}&lt;ref name=Cheng13&gt;{{cite book |last=Cheng |first=Thomas C. |title=General Parasitology |url=https://books.google.com/books?id=d4GQlYzode8C&amp;pg=PA13 |year=2012 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-0-323-14010-2 |pages=13–15}}&lt;/ref&gt;

==== Direktni prenos ====
[[File:Male human head louse.jpg|thumb|[[Pediculus humanus capitis|Uši glave]] su direktno prenosivi [[obligatni parazit|obligatni ektoparaziti]]]]
U direktno prenosive parazite, kojima nije potreban vektor da bi dospjeli do novih domaćina, spadaju paraziti kopnenih kičmenjaka poput ušiju i grinja, morski paraziti poput [[Copepoda|veslonožaca]] i [[Cyamidae|cijamoidnih]] [[Amphipoda|amfipoda]], [[Monogenea|jednorodni metilji]], kao i mnoge vrste valjkastih crva, gljivica, protozoa, bakterija i virusa. Bilo da se radi o endo- ili ektoparazitima, svaki ima samo jednu vrstu-domaćina. Unutar te vrste, većina jedinki je slobodna ili gotovo slobodna od parazita, dok manjina nosi veliki broj parazita; to je poznato kao [[agregirana distribucija]].&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

{{anchor|Autoinfection}}

==== Trofički prenos ====
[[File:Clonorchis sinensis 2.png|thumb|''[[Clonorchis sinensis]]'', the Chinese liver fluke, is trophically transmitted]]

[[wikt:trophic|Trophically]]-transmitted parasites are transmitted by being eaten by a host. They include trematodes (all except [[schistosomes]]), [[cestodes]], [[acanthocephala]]ns, [[Pentastomida|pentastomids]], many [[roundworms]], and many protozoa such as ''[[Toxoplasma]]''.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; They have complex life cycles involving hosts of two or more species. In their juvenile stages they infect and often [[encyst]] in the intermediate host. When the intermediate-host animal is eaten by a predator, the definitive host, the parasite survives the digestion process and matures into an adult; some live as [[intestinal parasite]]s. Many trophically transmitted parasites [[Parasite increased trophic transmission|modify the behaviour]] of their intermediate hosts, increasing their chances of being eaten by a predator. As with directly transmitted parasites, the distribution of trophically transmitted parasites among host individuals is aggregated.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; [[Coinfection]] by multiple parasites is common.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cox |first1=F. E. |url=https://researchonline.lshtm.ac.uk/17745/1/Concom.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202083654/http://researchonline.lshtm.ac.uk/17745/1/Concom.pdf |archive-date=2 December 2017 |url-status=live |title=Concomitant infections, parasites and immune responses |series=122 |journal=Parasitology |volume=Supplement |pages=S23–38 |year=2001 |pmid=11442193 |doi =10.1017/s003118200001698x |s2cid=150432 }}&lt;/ref&gt; [[Strongyloides stercoralis#Autoinfection|Autoinfection]], where (by exception) the whole of the parasite's [[biological life cycle|life cycle]] takes place in a single primary host, can sometimes occur in helminths such as ''[[Strongyloides stercoralis]]''.&lt;ref name=ASP&gt;{{cite web |title=Helminth Parasites |url=http://parasite.org.au/para-site/contents/helminth-intoduction.html |publisher=Australian Society of Parasitology |access-date=9 October 2017 |archive-date=19 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019032143/http://parasite.org.au/para-site/contents/helminth-intoduction.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==== Prenos vektorom ====
{{further|Disease vector}}

[[File:Trypanosoma sp. PHIL 613 lores.jpg|thumb|The [[vector (epidemiology)|vector-transmitted]] protozoan endoparasite ''[[Trypanosoma]]'' among human [[red blood cell]]s]]

[[Disease vector|Vector-transmitted]] parasites rely on a third party, an intermediate host, where the parasite does not reproduce sexually,&lt;ref name=Para-Site/&gt; to carry them from one definitive host to another.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; These parasites are microorganisms, namely [[protozoa]], [[bacteria]], or [[virus]]es, often intracellular [[pathogen]]s (disease-causers).&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; Their vectors are mostly [[hematophagy|hematophagic]] arthropods such as fleas, lice, ticks, and mosquitoes.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.peoi.org/Courses/Coursesen/phfoundation/contents/frame3a.html |title=Pathogenic Parasitic Infections |publisher=PEOI |access-date=18 July 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193623/http://www.peoi.org/Courses/Coursesen/phfoundation/contents/frame3a.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; For example, the deer tick ''[[Ixodes scapularis]]'' acts as a vector for diseases including [[Lyme disease]], [[babesiosis]], and [[Human granulocytic anaplasmosis|anaplasmosis]].&lt;ref name=pmid11450660&gt;{{cite journal |last=Steere |first=A. C. |title=Lyme disease |journal=[[New England Journal of Medicine]] |volume=345 |issue=2 |pages=115–125 |date=July 2001 |pmid=11450660 |doi=10.1056/NEJM200107123450207 }}&lt;/ref&gt; Protozoan endoparasites, such as the [[malaria]]l parasites in the genus ''[[Plasmodium]]'' and sleeping-sickness parasites in the genus ''[[Trypanosoma]]'', have infective stages in the host's blood which are transported to new hosts by biting insects.&lt;ref name=&quot;PollittMacGregor2011&quot;&gt;{{cite journal |last1=Pollitt |first1=Laura C. |last2=MacGregor |first2=Paula |last3=Matthews |first3=Keith |last4=Reece |first4=Sarah E. |title=Malaria and trypanosome transmission: different parasites, same rules? |journal=Trends in Parasitology |volume=27 |issue=5 |year=2011 |pages=197–203 |doi=10.1016/j.pt.2011.01.004|pmid=21345732 |pmc=3087881 }}&lt;/ref&gt;

==== Parazitoidi ====
{{main|Parazitoid|Parazitska osa}}

[[Parasitoid]]s are insects which sooner or later kill their hosts, placing their relationship close to predation.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Stevens |first1=Alison N. P. |title=Predation, Herbivory, and Parasitism |journal=Nature Education Knowledge |date=2010 |volume=3 |issue=10 |page=36 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/predation-herbivory-and-parasitism-13261134 |access-date=12 February 2018 |quote=Predation, herbivory, and parasitism exist along a continuum of severity in terms of the extent to which they negatively affect an organism's fitness. ... In most situations, parasites do not kill their hosts. An exception, however, occurs with parasitoids, which blur the line between parasitism and predation. |archive-date=30 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930230324/http://www.nature.com/scitable/knowledge/library/predation-herbivory-and-parasitism-13261134 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Most parasitoids are [[parasitoid wasp]]s or other [[hymenoptera]]ns; others include [[dipterans]] such as [[phoridae|phorid flies]]. They can be divided into two groups, idiobionts and koinobionts, differing in their treatment of their hosts.&lt;ref name=GullanCranston2010&gt;{{cite book |last1=Gullan |first1=P. J. |last2=Cranston |first2=P. S. |date=2010 |title=The Insects: An Outline of Entomology |url=https://archive.org/details/insectsoutlineen00pjgu |url-access=limited |publisher=Wiley |edition=4th |isbn=978-1-118-84615-5 |pages=[https://archive.org/details/insectsoutlineen00pjgu/page/n332 308], 365–367, 375, 440–441}}&lt;/ref&gt;

[[Idiobiont]] parasitoids sting their often-large prey on capture, either killing them outright or paralysing them immediately. The immobilised prey is then carried to a nest, sometimes alongside other prey if it is not large enough to support a parasitoid throughout its development. An [[oviposition|egg is laid]] on top of the prey and the nest is then sealed. The parasitoid develops rapidly through its larval and pupal stages, [[mass provisioning|feeding on the provisions]] left for it.&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt;

[[Koinobiont]] parasitoids, which include [[Diptera|flies]] as well as wasps, lay their eggs inside young hosts, usually larvae. These are allowed to go on growing, so the host and parasitoid develop together for an extended period, ending when the parasitoids emerge as adults, leaving the prey dead, eaten from inside. Some koinobionts regulate their host's development, for example preventing it from [[pupa]]ting or making it [[ecdysis|moult]] whenever the parasitoid is ready to moult. They may do this by producing hormones that mimic the host's moulting hormones ([[ecdysteroid]]s), or by regulating the host's endocrine system.&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Live Tetragnatha montana (RMNH.ARA.14127) parasitized by Acrodactyla quadrisculpta larva (RMNH.INS.593867) - BDJ.1.e992.jpg |Idiobiont [[parasitoid wasp]]s immediately paralyse their hosts for their larvae ([[Pimplinae]], pictured) to eat.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;
File:CSIRO ScienceImage 2357 Spotted alfalfa aphid being attacked by parasitic wasp.jpg|[[Koinobiont]] parasitoid wasps like this [[Braconidae|braconid]] lay their eggs via an [[ovipositor]] inside their hosts, which continue to grow and moult.
File:Female Apocephalus borealis ovipositing into the abdomen of a worker honey bee.png|[[Phoridae|Phorid fly]] (centre left) is [[oviposition|laying eggs]] in the abdomen of a worker [[honey-bee]], [[Behavior-altering parasites and parasitoids|altering its behaviour]].
&lt;/gallery&gt;

{{anchor|Micropredator}}

==== Mikropredatori ====
[[File:Anopheles minimus.jpg|thumb|[[komarac|Komarci]] su mikropredatori i značajni prenosioci bolesti]]
Mikropredator napada više od jednog domaćina, smanjujući adaptivnu vrijednost svakog domaćina za barem malu količinu, i u kontaktu je s jednim domaćinom samo povremeno. Ovo ponašanje čini mikropredatore pogodnim prenosiocima, zato što mogu prenositi manje parazite s jednog domaćina na drugog.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref name=LaffertyKuris2002/&gt;&lt;ref name=&quot;Wilson2017&quot;&gt;{{cite journal |last1=Wilson |first1=Anthony J. |display-authors=etal |title =What is a vector? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=372 |issue=1719 |date=March 2017 |doi=10.1098/rstb.2016.0085 |pmid=28289253 |article-number=20160085 |pmc=5352812}}&lt;/ref&gt; Većina mikropredatora su [[hematofagija|hematofagni]], što znači da se hrane krvlju. To obuhvata crve poput [[pijavica]], rakove poput pripadnika [[Branchiura]] i jednakonošce iz porodice [[Gnathiidae]], razne [[dvokrilci|dvokrilce]] poput komaraca i [[cece muva|ce-ce muha]], druge člankonošce poput buha i krpelja, kičmenjake poput [[paklara]] i sisare poput [[Vampirski šišmiši|vampirskih šišmiša]].&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;

=== Strategije prenosa ===
[[File:Entamoeba histolytica life cycle-en.svg|thumb|upright=1.7&lt;!--format for legibility of multi-image diagram--&gt;|[[Biological life cycle|Life cycle]] of ''[[Entamoeba histolytica]]'', an anaerobic parasitic protozoan transmitted by the [[fecal–oral route]]]]

Parasites use a variety of methods to infect animal hosts, including physical contact, the [[fecal–oral route]], free-living infectious stages, and vectors, suiting their differing hosts, life cycles, and ecological contexts.&lt;ref name=Godfrey2013&gt;{{cite journal |last=Godfrey |first=Stephanie S. |title=Networks and the ecology of parasite transmission: A framework for wildlife parasitology |journal=Wildlife |date=December 2013 |volume=2 |pages=235–245 |doi=10.1016/j.ijppaw.2013.09.001 |pmid=24533342 |pmc=3862525|bibcode=2013IJPPW...2..235G }}&lt;/ref&gt; Examples to illustrate some of the many possible combinations are given in the table.

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Examples of transmission methods in different ecological contexts&lt;ref name=Godfrey2013/&gt;
! Parasite !! Host !! Transmission method !! Ecological context
|-
|''[[Gyrodactylus turnbulli]]''&lt;br/&gt;(a [[monogenean]]) ||''[[Poecilia reticulata]]''&lt;br/&gt;(guppy) ||physical contact ||social behaviour
|-
|[[Nematode]]s&lt;br/&gt;e.g. ''[[Strongyloides]]'' ||''[[Macaca fuscata]]''&lt;br/&gt;(Japanese macaque) ||fecal–oral ||
social behaviour&lt;br/&gt;(grooming)
|-
|''[[Heligmosomoides polygyrus]]''&lt;br/&gt;(a nematode) ||''[[Apodemus flavicollis]]''&lt;br/&gt;(yellow-necked mouse) ||fecal–oral ||sex-biased transmission&lt;br/&gt;(mainly to males)
|-
|''[[Amblyomma]]''&lt;br/&gt;(a tick) ||''[[Sphenodon punctatus]]''&lt;br/&gt;(tuatara) ||free-living infectious stages ||social behaviour
|-
|''[[Plasmodium]]''&lt;br/&gt;([[malaria]] parasite) ||[[Bird]]s, [[mammal]]s&lt;br/&gt;(inc. humans) ||''[[Anopheles]]'' mosquito vector,&lt;br/&gt;attracted by odour of&lt;br/&gt;infected human host&lt;ref name=&quot;de Boer2017&quot;&gt;{{cite journal |last1=de Boer |first1=Jetske G. |last2=Robinson |first2=Ailie |last3=Powers |first3=Stephen J. |last4=Burgers |first4=Saskia L. G. E. |last5=Caulfield |first5=John C. |last6=Birkett |first6=Michael A. |last7=Smallegange |first7=Renate C. |last8=van Genderen |first8=Perry J. J. |last9=Bousema |first9=Teun |last10=Sauerwein |first10=Robert W. |last11=Pickett |first11=John A. |last12=Takken |first12=Willem |last13=Logan |first13=James G. |title=Odours of Plasmodium falciparum-infected participants influence mosquito–host interactions |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |page=9283 |date=August 2017 |doi=10.1038/s41598-017-08978-9 |doi-access=free|pmid=28839251 |pmc=5570919 |bibcode=2017NatSR...7.9283D }}&lt;/ref&gt; ||— 
|}

=== Varijante ===
Među mnogim varijantama parazitskih strategija su hiperparazitizam,&lt;ref name=Dissanaike1957/&gt; društveni parazitizam,&lt;ref name=Thomas2010/&gt; parazitizam legla,&lt;ref name=Payne1997/&gt; kleptoparazitizam,&lt;ref name=SlaterRosenblatt2005/&gt; spolni parazitizam&lt;ref name=Pietsch2005/&gt; i adelfoparazitizam.&lt;ref name=Rochat2001/&gt;

==== Hiperparazitizam ====
{{main|Hiperparazit}}
[[Hyperparasite]]s feed on another parasite, as exemplified by protozoa living in helminth parasites,&lt;ref name=Dissanaike1957&gt;{{cite journal |last1=Dissanaike |first1=A. S. |title=On Protozoa hyperparasitic in Helminth, with some observations on ''Nosema helminthorum'' Moniez, 1887 |journal=Journal of Helminthology |date=1957 |volume=31 |issue=1–2 |pages=47–64 |pmid=13429025 |doi=10.1017/s0022149x00033290|s2cid=35487084 }}&lt;/ref&gt; or facultative or obligate parasitoids whose hosts are either conventional parasites or parasitoids.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt;&lt;ref name=GullanCranston2010/&gt; Levels of parasitism beyond secondary also occur, especially among facultative parasitoids. In [[oak gall]] systems, there can be up to four levels of parasitism.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Askew |first=R. R. |url=https://www.researchgate.net/publication/238289888 |title=On the Biology of the Inhabitants of Oak Galls of Cynipidae (Hymenoptera) in Britain |journal=Transactions of the Society for British Entomology |date=1961 |volume=14 |pages=237–268}}&lt;/ref&gt;

Hyperparasites can control their hosts' populations, and are used for this purpose [[biological pest control|in agriculture]] and to some extent in [[medicine]]. The controlling effects can be seen in the way that the [[Hypovirus#CHV1–Chestnut blight hypovirulence|CHV1 virus]] helps to control the damage that [[chestnut blight]], ''Cryphonectria parasitica'', does to [[American chestnut]] trees, and in the way that [[bacteriophage]]s can limit bacterial infections. It is likely, though little researched, that most pathogenic microparasites have hyperparasites which may prove widely useful in both agriculture and medicine.&lt;ref name=&quot;ParrattLaine2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Parratt |first1=Steven R. |last2=Laine |first2=Anna-Liisa |title=The role of hyperparasitism in microbial pathogen ecology and evolution |journal=The ISME Journal |volume=10 |issue=8 |date=January 2016|doi=10.1038/ismej.2015.247 |pmid=26784356 |pages=1815–1822|pmc=5029149 |bibcode=2016ISMEJ..10.1815P }}&lt;/ref&gt;

==== Društveni parazitizam ====
{{further|Ant mimicry|Kukavičja pčela|Emeryjevo pravilo}}

Social parasites take advantage of interspecific interactions between members of [[eusocial]] animals such as [[ant]]s, [[termite]]s, and [[bumblebee]]s. Examples include the large blue butterfly, ''[[Phengaris arion]]'', its larvae employing [[ant mimicry]]&lt;!--(myrmecomorphy)--&gt; to parasitise certain ants,&lt;ref name=&quot;Thomas2010&quot;&gt;{{cite journal |last1=Thomas |first1=J. A. |last2=Schönrogge |first2=K. |author3=Bonelli, S. |author4=Barbero, F. |author5=Balletto, E. |title=Corruption of ant acoustical signals by mimetic social parasites: ''Maculinea'' butterflies achieve elevated status in host societies by mimicking the acoustics of queen ants |journal=Commun Integr Biol |volume=3 |issue=2 |pages=169–171 |year=2010 |pmid=20585513 |pmc=2889977 |doi=10.4161/cib.3.2.10603}}&lt;/ref&gt; ''[[Bombus bohemicus]]'', a bumblebee which invades the hives of other bees and takes over reproduction while their young are raised by host workers, and ''[[Melipona scutellaris]]'', a eusocial bee whose virgin queens escape killer workers and invade another colony without a queen.&lt;ref&gt;{{Cite journal |first1=Annette |last1=Van Oystaeyen |first2=Denise |last2=Araujo Alves |first3=Ricardo |last3=Caliari Oliveira |first4=Daniela |last4=Lima do Nascimento |first5=Fábio |last5=Santos do Nascimento |first6=Johan |last6=Billen |first7=Tom |last7=Wenseleers |title=Sneaky queens in ''Melipona'' bees selectively detect and infiltrate queenless colonies |journal=Animal Behaviour |date=September 2013 |volume=86 |issue=3 |pages=603–609 |doi=10.1016/j.anbehav.2013.07.001 |bibcode=2013AnBeh..86..603V |citeseerx=10.1.1.309.6081 |s2cid=12921696 }}&lt;/ref&gt; An extreme example of interspecific social parasitism is found in the ant ''[[Tetramorium inquilinum]]'', an obligate parasite which lives exclusively on the backs of other ''Tetramorium'' ants.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.antkeepers.com/facts/ant-colony/social-parasites/ |title=Social Parasites in the Ant Colony |publisher=Antkeepers |access-date=4 April 2016 |archive-date=24 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424122522/https://www.antkeepers.com/facts/ant-colony/social-parasites/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; A mechanism for the evolution of social parasitism was first proposed by Carlo Emery in 1909.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Emery |first=Carlo |date=1909 |title=Über den Ursprung der dulotischen, parasitischen un myrmekophilen Ameisen |journal=Biologischen Centralblatt |volume=29 |pages=352–362}}&lt;/ref&gt; Now known as &quot;[[Emery's rule]]&quot;, it states that social parasites tend to be closely related to their hosts, often being in the same genus.&lt;ref name=&quot;RD&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/social-parasitism-in-ants-13256421 |title=Social Parasitism in Ants |last=Deslippe |first=Richard |publisher=Nature Education Knowledge |year=2010 |access-date=29 October 2010 |archive-date=18 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518111632/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/social-parasitism-in-ants-13256421/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Emery_1909&quot;&gt;{{cite journal |last=Emery |first=C. |url=https://archive.org/details/ants_11715/page/n1 |title=Über den Ursprung der dulotischen, parasitischen und myrmekophilen Ameisen |journal=Biologisches Centralblatt |date=1909 |volume=29 |pages=352–362}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bourke |first1=Andrew F. G. |last2=Franks |first2=Nigel R. |date=July 1991 |title=Alternative adaptations, sympatric speciation and the evolution of parasitic, inquiline ants |journal=Biological Journal of the Linnean Society |volume=43 |issue=3 |pages=157–178 |doi=10.1111/j.1095-8312.1991.tb00591.x |bibcode=1991BJLS...43..157B |issn=0024-4066}}&lt;/ref&gt;

Intraspecific social parasitism occurs in parasitic nursing, where some individual young take milk from unrelated females. In [[wedge-capped capuchin]]s, higher ranking females sometimes take milk from low ranking females without any reciprocation.&lt;ref name=obrien5&gt;{{cite journal |last=O'Brien |first=Timothy G. |title=Parasitic nursing behavior in the wedge-capped capuchin monkey (''Cebus olivaceus'') |journal=American Journal of Primatology |year=1988 |volume=16 |issue=4 |pages=341–344 |doi =10.1002/ajp.1350160406 |pmid=32079372 |s2cid=86176932 }}&lt;/ref&gt;

==== Parazitizam legla ====
{{further|Parazitizam legla}}

In [[brood parasitism]], the hosts suffer increased parental investment and energy expenditure to feed parasitic young, which are commonly larger than host young. The growth rate of host nestlings is slowed, reducing the host's fitness. Brood parasites include birds in different families such as [[cowbird]]s, [[Viduidae|whydahs]], [[cuckoo]]s, and [[black-headed duck]]s. These do not build nests of their own, but leave their eggs in nests of other [[species]]. In the family ''[[Cuckoo|Cuculidae]]'', over 40% of cuckoo species are obligate brood parasites, while others are either facultative brood parasites or provide parental care.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Payne |first=R. B. |title=The Cuckoos |date=September 15, 2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-850213-5 |edition=1st |location=Oxford |language=en}}&lt;/ref&gt; The eggs of some brood parasites [[mimicry|mimic]] those of their hosts, while some cowbird eggs have tough shells, making them hard for the hosts to kill by piercing, both mechanisms implying selection by the hosts against parasitic eggs.&lt;ref name=Payne1997&gt;{{cite book |last=Payne |first=R. B. |date=1997 |chapter=Avian brood parasitism |editor1=Clayton, D. H. |editor2=Moore, J. |title=Host–parasite evolution: General principles and avian models |pages=[https://archive.org/details/hostparasiteevol1997unse/page/338 338–369] |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-854892-8 |chapter-url=https://archive.org/details/hostparasiteevol1997unse/page/338 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rothstein |first1=S. I. |year=1990 |title=A model system for coevolution: avian brood parasitism |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=21 |pages=481–508 |doi=10.1146/annurev.ecolsys.21.1.481}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DeMarsico2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=De Marsico |first1=M. C. |last2=Gloag |first2=R. |last3=Ursino |first3=C. A. |last4=Reboreda |first4=J. C. |title=A novel method of rejection of brood parasitic eggs reduces parasitism intensity in a cowbird host |journal=Biology Letters |volume=9 |issue=3 |date=March 2013 |doi=10.1098/rsbl.2013.0076 |pmid=23485877 |article-number=20130076|pmc=3645041 }}&lt;/ref&gt; The adult female [[European cuckoo]] further mimics a predator, the [[European sparrowhawk]], giving her time to lay her eggs in the host's nest unobserved.&lt;ref name=Welbergen2011&gt;{{cite journal |last1=Welbergen |first1=J. |last2=Davies |first2=N. B. |year=2011 |title=A parasite in wolf's clothing: hawk mimicry reduces mobbing of cuckoos by hosts |journal=[[Behavioral Ecology (journal)|Behavioral Ecology]] |volume=22 |issue=3 |pages=574–579 |doi=10.1093/beheco/arr008|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Host species often combat parasitic egg mimicry through egg [[Polymorphism (biology)|polymorphism]], having two or more egg phenotypes within a single population of a species. Multiple phenotypes in host eggs decrease the probability of a parasitic species accurately &quot;matching&quot; their eggs to host eggs.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yang |first=C. |first2=X. |last2=Si |first3=W. |last3=Liang |first4=A. P. |last4=Møller |title=Spatial variation in egg polymorphism among cuckoo hosts across 4 continents |journal=Current Zoology |date=2020 |volume=66 |issue=5 |pages=477–483 |doi=10.1093/cz/zoaa011 |pmid=33293928 |pmc=7705517 |via=Oxford Academic}}&lt;/ref&gt;

==== Kleptoparazitizam ====
{{further|Kleptoparazitizam}}
U slučaju [[Kleptoparazitizam|kleptoparazitizma]] (od grčkog κλέπτης (''kleptēs''), &quot;lopov&quot;), paraziti kradu hranu koju domaćin prikupi. Parazitizam se često vrši na bliskim srodnicima, bilo unutar iste vrste ili između različitih vrsta unutar istog roda ili porodice. Na primjer, mnoge loze [[kukavičje pčele|kukavičjih pčela]] polažu jaja u ćelijama košnica drugih [[pčela]] iz iste porodice.&lt;ref name=&quot;SlaterRosenblatt2005&quot;&gt;{{cite book |last1=Slater |first1=Peter J. B. |last2=Rosenblatt |first2=Jay S. |author3=Snowdon, Charles T. |author4=Roper, Timothy J. |author5=Brockmann, H. Jane |author-link5=H. Jane Brockmann |author6=Naguib, Marc |title=Advances in the Study of Behavior |url=https://books.google.com/books?id=WQl2s_xwfagC&amp;pg=PA365 |date=30 January 2005 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-049015-1 |page=365}}&lt;/ref&gt; Kleptoparazitizam je generalno rijedak, ali uočljiv kod ptica; neke, poput [[pomornici|pomornika]], specijalizirane su za krađu hrane od drugih morskih ptica, neumoljivo ih progoneći dok ne povrate svoj ulov.&lt;ref name=&quot;Furness1978&quot;&gt;{{cite journal |last=Furness |first=R. W. |title=Kleptoparasitism by great skuas (''Catharacta skua'' Brünn.) and Arctic skuas (''Stercorarius parasiticus'' L.) at a Shetland seabird colony |journal=Animal Behaviour |volume=26 |year=1978 |doi=10.1016/0003-3472(78)90107-0 |pages=1167–1177|bibcode=1978AnBeh..26.1167F |s2cid=53155057 }}&lt;/ref&gt;

==== Spolni parazitizam ====
{{main|Spolni parazitizam}}
Jedinstven pristup se vidi kod nekih vrsta [[Lophiiformes|grdobina]], kao što je ''[[Ceratias holboelli]]'', gdje su mužjaci svedeni na sitne [[Spolni parazitizam|spolne parazite]], potpuno ovisne o ženkama vlastite vrste za preživljavanje, i žive trajno pričvršćeni ispod tijela ženke i nesposobni su da se sami brinu o sebi. Ženka hrani mužjaka i štiti ga od predatora, dok mužjak ne daje ništa zauzvrat osim sperme koja je ženki potrebna za stvaranje sljedeće generacije.&lt;ref name=Pietsch2005&gt;{{cite journal |last=Pietsch |first=Theodore W. |title=Dimorphism, parasitism, and sex revisited: modes of reproduction among deep-sea ceratioid anglerfishes (Teleostei: Lophiiformes) |journal=Ichthyological Research |date=25 August 2005 |volume=52 |issue=3 |pages=207–236 |doi=10.1007/s10228-005-0286-2|bibcode=2005IchtR..52..207P |s2cid=24768783 }}&lt;/ref&gt;

==== Adelfoparazitizam ====
Adelfoparazitizam (od grčkog ἀδελφός (''adelphós''), brat&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Maggenti |first1=Armand R. |last2=Maggenti |first2=Mary Ann |last3=Gardner |first3=Scott Lyell |title=Online Dictionary of Invertebrate Zoology |url=http://slovarji.info/dictionaries/en_dictionary_of_invertebras.pdf#page=29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418031907/http://slovarji.info/dictionaries/en_dictionary_of_invertebras.pdf#page=29 |archive-date=18 April 2018 |publisher=University of Nebraska |page=22 |date=2005}}&lt;/ref&gt;), također poznat kao parazitizam među srodnicima, javlja se kada je domaćinska vrsta u bliskom srodstvu s parazitom, koji je često iz iste porodice ili roda.&lt;ref name=Rochat2001&gt;{{cite journal |last1=Rochat |first1=Jacques |last2=Gutierrez |first2=Andrew Paul |title=Weather-mediated regulation of olive scale by two parasitoids |journal=Journal of Animal Ecology |date=May 2001 |volume=70 |issue=3 |pages=476–490 |doi=10.1046/j.1365-2656.2001.00505.x|bibcode=2001JAnEc..70..476R |s2cid=73607283 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Kod parazitoida mušice vrste ''[[Encarsia perplexa]]'', nesparene ženke mogu polagati [[ploidija|haploidna]] jaja u potpuno razvijene larve vlastite vrste, stvarajući muško potomstvo,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Featured Creatures. ''Encarsia perplexa'' |url=http://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/encarsia_perplexa.htm |publisher=University of Florida |access-date=6 January 2018 |archive-date=5 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105061019/http://entnemdept.ufl.edu/creatures/beneficial/encarsia_perplexa.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; dok morski crv vrste ''[[Bonellia viridis]]'' ima sličnu reproduktivnu strategiju, iako su larve [[plankton]]ske.&lt;ref name=&quot;BerecSchembri2005&quot;&gt;{{cite journal |last1=Berec |first1=Ludek |last2=Schembri |first2=Patrick J. |last3=Boukal |first3=David S. |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46603451.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003131349/https://core.ac.uk/download/pdf/46603451.pdf |archive-date=3 October 2019 |url-status=live |title=Sex determination in ''Bonellia viridis'' (Echiura: Bonelliidae): population dynamics and evolution |journal=Oikos |volume=108 |issue=3 |year=2005 |pages=473–484 |doi=10.1111/j.0030-1299.2005.13350.x|bibcode=2005Oikos.108..473B }}&lt;/ref&gt;

==== Ilustracije ====
Examples of the major variant strategies are illustrated.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180px&quot;&gt;
File:Pteromalid hyperparasitoid.jpg|A hyperparasitoid [[Pteromalidae|pteromalid wasp]] on the cocoons of its host, itself a parasitoid [[braconid wasp]]
File:Maculinea arion Large Blue Upperside SFrance 2009-07-18.jpg|The [[large blue]] butterfly is an [[ant mimicry|ant mimic]] and social parasite.
File:Eastern Phoebe-nest-Brown-headed-Cowbird-egg.jpg|In [[Brood parasite|brood parasitism]], the host raises the young of another species: here a [[cowbird]]'s egg in an [[Eastern phoebe]]'s nest.
File:Great Skua (cropped).jpg|The [[great skua]] is a powerful [[Kleptoparasitism|kleptoparasite]], relentlessly pursuing other seabirds until they disgorge their catches of food.
File:Северная церапия (cropped).jpg|The male of the [[anglerfish]] species ''[[Ceratias holboelli]]'' lives as a tiny [[sexual parasite]] permanently attached below the female's body.
File:Encarsia perplexa.jpg|''[[Encarsia perplexa]]'' (centre), a parasitoid of [[citrus blackfly]] (lower left), is also an adelphoparasite, laying eggs in larvae of its own species
&lt;/gallery&gt;

== Taksonomski raspon ==
Parasitism has an extremely wide taxonomic range, including animals, plants, fungi, protozoans, bacteria, and viruses.&lt;ref name=&quot;Rollinson2&quot;&gt;{{cite book |last1=Rollinson |first1=D. |last2=Hay |first2=S. I. |title=Advances in parasitology |date=2011 |publisher=Elsevier Science |location=Oxford |isbn=978-0-12-385897-9|pages=4–7}}&lt;/ref&gt;

=== Životinje ===
{{further|List of parasitic organisms}}

{|class=&quot;wikitable sortable &lt;!--collapsible collapsed--&gt;&quot;
|+ Major parasitic animal groups{{sfn|Poulin|2007|page=6}}
! Phylum !! Class/Order 
 ! style=&quot;width: 60px;&quot; |No. of&lt;br/&gt;species 
! Endo-&lt;br/&gt;paras. ||Ecto-&lt;br/&gt;paras. !! [[Invertebrate|Invert]]&lt;br/&gt;def. host !! [[Vertebrate|Vert]]&lt;br/&gt;def. host !! No. of&lt;br/&gt;hosts !! Marine !! Fresh-&lt;br/&gt;water !! Terres-&lt;br/&gt;trial
|-
|[[Cnidaria]] ||[[Myxozoa]]ns ||1,350 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Cnidaria]] ||[[Polypodium (cnidarian)|Polypodiozoa]]ns ||1 ||Yes ||||||Yes ||1 ||||Yes ||
|-
|[[Flatworms]] ||[[Trematodes]] ||15,000 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Flatworms]] ||[[Monogenea]]ns ||20,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Flatworms]] ||[[Cestoidea|Cestodes]] ||5,000 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Nematomorpha|Horsehair worms]] ||&lt;!--Class--&gt; ||350 ||Yes ||||Yes ||||1 or more ||||Yes ||Yes
|-
|[[Nematodes]] ||&lt;!--Class--&gt; ||10,500 ||Yes ||||Yes ||Yes ||1 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Acanthocephala]] ||&lt;!--Class--&gt; ||1,200 ||Yes ||||||Yes ||2 or more ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Annelids]] ||[[Hirudinea|Leeches]] ||400 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Molluscs]] ||[[Bivalves]] ||600 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||Yes ||
|-
|[[Molluscs]] ||[[Gastropods]] ||5,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||Yes ||||
|-
|[[Arthropods]] ||[[Ixodida|Ticks]] ||800 ||||Yes ||||Yes ||1 or more ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Acari|Mites]] ||30,000 ||Yes ||Yes ||Yes ||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Copepods]] ||4,000 ||||Yes ||Yes ||Yes ||1 ||Yes ||Yes ||
|-
|[[Arthropods]] ||[[Phthiraptera|Lice]] ||4,000 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Siphonaptera|Fleas]] ||2,500 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Diptera|True flies]] ||2,300 ||||Yes ||||Yes ||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Strepsiptera|Twisted-wing insects]]||600 ||Yes ||||Yes ||||1 ||||||Yes
|-
|[[Arthropods]] ||[[Hymenoptera|Parasitoid wasps]] ||130,000&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Polaszek |first1=Andrew |last2=Vilhemsen |first2=Lars |title=Biodiversity of hymenopteran parasitoids |journal=Current Opinion in Insect Science |date=2023 |volume=56 |article-number=101026 |doi=10.1016/j.cois.2023.101026 |pmid=36966863 |s2cid=257756440 |doi-access=free |bibcode=2023COIS...5601026P }}&lt;/ref&gt; - 1,100,000&lt;ref name=&quot;Forbes Bagley Beer Hippee 2018&quot;&gt;{{cite journal | last1=Forbes | first1=Andrew A. | last2=Bagley | first2=Robin K. | last3=Beer | first3=Marc A. | last4=Hippee | first4=Alaine C. | last5=Widmayer | first5=Heather A. | display-authors=3 | title=Quantifying the unquantifiable: why Hymenoptera, not Coleoptera, is the most speciose animal order | journal=BMC Ecology | volume=18 | issue=1 | date=12 July 2018 | page=21 | issn=1472-6785 | doi=10.1186/s12898-018-0176-x| pmid=30001194 | pmc=6042248 | doi-access=free | bibcode=2018BMCE...18...21F }}&lt;/ref&gt; ||Yes ||Yes ||Yes ||||1 ||||||Yes
|}

Parasitism is widespread in the animal kingdom,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morand |first1=Serge |last2=Krasnov |first2=Boris R. |last3=Littlewood |first3=D. Timothy J. |title=Parasite Diversity and Diversification |url=https://books.google.com/books?id=o2t2BgAAQBAJ&amp;pg=PA44 |year=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-03765-6 |page=44}}&lt;/ref&gt; and has evolved independently from free-living forms hundreds of times.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; Many types of [[helminth]] including [[trematoda|flukes]] and [[Cestoidea|cestodes]] have complete life cycles involving two or more hosts. By far the largest group is the parasitoid wasps in the Hymenoptera.&lt;ref name=PoulinRandhawa2015/&gt; The [[phylum|phyla]] and [[class (biology)|classes]] with the largest numbers of parasitic species are listed in the table. Numbers are conservative minimum estimates. The columns for Endo- and Ecto-parasitism refer to the definitive host, as documented in the Vertebrate and Invertebrate columns.{{sfn|Poulin|2007|page=6}}

=== Biljke ===
{{main|Parasitic plant}}

[[File:Cuscuta parasite plant.JPG|thumb|left|upright|''[[Cuscuta]]'' (a dodder), a stem [[holoparasite]], on an [[acacia]] tree]]

A [[hemiparasite]] or ''partial parasite'' such as [[mistletoe]] derives some of its nutrients from another living plant, whereas a [[obligate parasite|holoparasite]] such as ''[[Cuscuta]]'' derives all of its nutrients from another plant.&lt;ref name=&quot;Rastogi&quot;&gt;{{cite book |last1=Rastogi |first1=V. B. |title=Modern Biology |url=https://books.google.com/books?id=D-85x6Jhji0C&amp;q=partial+parasite&amp;pg=SA1-PA115 |publisher=Pitambar Publishing |date=1997 |isbn=978-81-209-0496-5 |page=115}}&lt;/ref&gt; [[Parasitic plant]]s make up about one per cent of [[angiosperms]] and are in almost every [[biome]] in the world.&lt;ref name=&quot;Kokla Melnyk 2010&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kokla |first1=Anna |last2=Melnyk |first2=Charles W. |date=1 October 2018 |title=Developing a thief: Haustoria formation in parasitic plants |journal=Developmental Biology |language=en |volume=442 |issue=1 |pages=53–59 |doi=10.1016/j.ydbio.2018.06.013 |pmid=29935146 |s2cid=49394142 |issn=0012-1606|doi-access= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;&gt;{{cite book |last=Heide-Jørgensen |first=Henning S. |year=2008 |title=Parasitic flowering plants |publisher=Brill |isbn=978-90-04-16750-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Nickrent2002&gt;{{cite web |last1=Nickrent |first1=Daniel L. |author-link1=Daniel Lee Nickrent |title=Parasitic Plants of the World |url=http://nickrentlab.siu.edu/NickrentPDFs/Chapter2.pdf |date=2002 |access-date=10 April 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306062557/http://nickrentlab.siu.edu/NickrentPDFs/Chapter2.pdf |archive-date=6 March 2016}} which appeared in Spanish as Chapter 2, pp. 7–27 in: J. A. López-Sáez, P. Catalán and L. Sáez [eds.], ''Parasitic Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands''.&lt;/ref&gt; All these plants have modified roots, [[haustorium|haustoria]], which penetrate the host plants, connecting them to the conductive system—either the [[xylem]], the [[phloem]], or both. This provides them with the ability to extract water and nutrients from the host. A parasitic plant is classified depending on where it latches onto the host, either the stem or the root, and the amount of nutrients it requires. Since holoparasites have no [[chlorophyll]] and therefore cannot make food for themselves by [[photosynthesis]], they are always obligate parasites, deriving all their food from their hosts.&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;/&gt; Some parasitic plants can locate their [[host (biology)|host]] plants by detecting [[Chemical substance|chemicals]] in the air or soil given off by host [[Shoot (botany)|shoot]]s or [[root]]s, respectively. About 4,500 [[species]] of parasitic plant in approximately 20 [[Family (taxonomy)|families]] of [[flowering plant]]s are known.&lt;ref name=&quot;Heide-Jørgensen, H. 2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NickrentMusselman2004&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nickrent |first1=D. L. |last2=Musselman |first2=L. J. |title=Introduction to Parasitic Flowering Plants |journal=The Plant Health Instructor |year=2004 |doi=10.1094/PHI-I-2004-0330-01}}&lt;/ref&gt;

Species within the ''[[Orobanchaceae]]'' (broomrapes) are among the most economically destructive of all plants. Species of ''[[Striga]]'' (witchweeds) are estimated to cost billions of dollars a year in crop yield loss, infesting over 50&amp;nbsp;million hectares of cultivated land within Sub-Saharan Africa alone. ''Striga'' infects both grasses and grains, including [[Zea mays|corn]], [[Oryza sativa|rice]], and [[sorghum]], which are among the world's most important food crops. ''[[Orobanche]]'' also threatens a wide range of other important crops, including [[peas]], [[Cicer arietinum|chickpeas]], [[Solanum lycopersicum|tomatoes]], [[carrot]]s, and varieties of [[cabbage]]. Yield loss from ''Orobanche'' can be total; despite extensive research, no method of control has been entirely successful.&lt;ref name=&quot;WestwoodYoder2010&quot;&gt;{{cite journal |last1=Westwood |first1=James H. |last2=Yoder |first2=John I. |last3=Timko |first3=Michael P. |last4=dePamphilis |first4=Claude W. |title=The evolution of parasitism in plants |journal=Trends in Plant Science |volume=15 |issue=4 |year=2010 |pages=227–235 |doi=10.1016/j.tplants.2010.01.004|pmid=20153240 |bibcode=2010TPS....15..227W }}&lt;/ref&gt;

Many [[plants]] and [[fungi]] exchange carbon and nutrients in mutualistic [[mycorrhizal]] relationships. Some 400 species of [[myco-heterotrophy|myco-heterotrophic]] plants, mostly in the tropics, however effectively [[Cheating (biology)|cheat]] by taking carbon from a fungus rather than exchanging it for minerals. They have much reduced roots, as they do not need to absorb water from the soil; their stems are slender with few [[vascular bundle]]s, and their leaves are reduced to small scales, as they do not photosynthesize. Their seeds are small and numerous, so they appear to rely on being infected by a suitable fungus soon after germinating.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Leake |first=J. R. |date=1994 |title=The biology of myco-heterotrophic ('saprophytic') plants |journal=New Phytologist |volume=127 |issue=2 |pages=171–216 |doi=10.1111/j.1469-8137.1994.tb04272.x|pmid=33874520 |bibcode=1994NewPh.127..171L |s2cid=85142620 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Armillaria mellea, Honey Fungus, UK 1.jpg|thumb|The honey fungus, ''[[Armillaria mellea]]'', is a parasite of trees, and a [[saprophyte]] feeding on the trees it has killed.]]

=== Gljive ===
{{further|Pathogenic fungus|Plant pathology}}

Parasitic [[fungi]] derive some or all of their nutritional requirements from plants, other fungi, or animals.

Plant pathogenic fungi are classified into three categories depending on their mode of nutrition: biotrophs, [[hemibiotrophs]] and necrotrophs. Biotrophic fungi derive nutrients from living plant cells, and during the course of infection they colonise their plant host in such a way as to keep it alive for a maximally long time.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Fei |first1=Wang |last2=Liu |first2=Ye |date=11 August 2022 |title=Biotrophic Fungal Pathogens: a Critical Overview |journal=Applied Biochemistry and Biotechnology |volume=195 |issue=1 |pages=1–16 |doi=10.1007/s12010-022-04087-0 |pmid=35951248 |s2cid=251474576 |issn=0273-2289}}&lt;/ref&gt; One well-known example of a biotrophic pathogen is [[Corn smut|''Ustilago maydis'']], causative agent of the corn smut disease. Necrotrophic pathogens on the other hand, kill host cells and feed [[saprophytic]]ally, an example being the root-colonising honey fungi in the genus ''[[Armillaria]].''&lt;ref name=&quot;RHS&quot;&gt;{{cite web |title=What is honey fungus? |url=https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=180 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |access-date=12 October 2017 |archive-date=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108093722/https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=180 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hemibiotrophic pathogens begin their colonising their hosts as biotrophs, and subsequently killing off host cells and feeding as necrotrophs, a phenomenon termed the [[biotrophy-necrotrophy switch]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chowdhury |first1=Supriyo |last2=Basu |first2=Arpita |last3=Kundu |first3=Surekha |date=8 December 2017 |title=Biotrophy-necrotrophy switch in pathogen evoke differential response in resistant and susceptible sesame involving multiple signaling pathways at different phases |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |page=17251 |doi=10.1038/s41598-017-17248-7  |doi-access=free|pmid=29222513 |pmc=5722813 |bibcode=2017NatSR...717251C |issn=2045-2322}}&lt;/ref&gt;

Pathogenic fungi are well-known causative agents of diseases on animals as well as humans. Fungal infections ([[Fungal infection|mycosis]]) are estimated to kill 1.6&amp;nbsp;million people each year.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Stop neglecting fungi |journal=Nature Microbiology |date=25 July 2017 |volume=2 |issue=8 |article-number=17120 |doi=10.1038/nmicrobiol.2017.120 |pmid=28741610 |bibcode=2017NatMb...217120. |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; One example of a potent fungal animal pathogen are [[Microsporidia]] - obligate [[Intracellular parasite|intracellular parasitic]] fungi that largely affect insects, but may also affect vertebrates including humans, causing the intestinal infection [[microsporidiosis]].&lt;ref name=&quot;Didier&quot;&gt;{{cite journal |last1=Didier |first1=E. S. |last2=Stovall |first2=M. E. |last3=Green |first3=L. C. |last4=Brindley |first4=P. J. |last5=Sestak |first5=K. |last6=Didier |first6=P. J. |url=https://www.researchgate.net/publication/8159085 |title=Epidemiology of microsporidiosis: sources and modes of transmission |journal=Veterinary Parasitology |date=9 December 2004 |volume=126 |issue=1–2 |pages=145–166 |doi=10.1016/j.vetpar.2004.09.006 |pmid=15567583}}&lt;/ref&gt;

[[File:Borrelia burgdorferi-cropped.jpg|thumb|upright|''[[Borrelia burgdorferi]]'', the bacterium that causes [[Lyme disease]], is transmitted by ''[[Ixodes]]'' ticks.]]

=== Protozoe ===
{{further|Human parasite#Protozoa}}
Protozoe poput ''[[Plasmodium]]a'', ''[[Trypanosoma|Trypanosome]]'' i ''[[Entamoeba|Entamoebe]]''&lt;ref name=Esch2013&gt;{{cite journal |last1=Esch |first1=K. J. |last2=Petersen |first2=C. A. |title=Transmission and epidemiology of zoonotic protozoal diseases of companion animals |journal=Clinical Microbiology Reviews |volume=26 |issue=1 |pages=58–85 |date=January 2013 |pmid=23297259 |pmc=3553666 |doi=10.1128/CMR.00067-12}}&lt;/ref&gt; su endoparaziti. Uzrokuju ozbiljne bolesti kod kičmenjaka, uključujući ljude - u ovim primjerima, [[malarija|malariju]], [[bolest spavanja]] i [[Amebijaza|amebnu dizenteriju]] - i imaju složene životne cikluse.&lt;ref name=&quot;PollittMacGregor2011&quot;/&gt;

=== Bakterije ===
{{main|Pathogenic bacteria}}

Many bacteria are parasitic, though they are more generally thought of as [[Pathogenic bacteria|pathogens]] causing disease.&lt;ref name=McFall-Ngai2007&gt;{{Cite journal |last=McFall-Ngai |first=Margaret |date=January 2007 |title=Adaptive Immunity: Care for the community |journal=Nature |volume=445 |issue=7124 |page=153 |doi=10.1038/445153a|pmid=17215830 |bibcode=2007Natur.445..153M |s2cid=9273396 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Parasitic bacteria are extremely diverse, and infect their hosts by a variety of routes. To give a few examples, ''[[Bacillus anthracis]]'', the cause of [[anthrax]], is spread by contact with infected [[domestic animal]]s; its [[spore]]s, which can survive for years outside the body, can enter a host through an abrasion or may be inhaled. ''[[Borrelia]]'', the cause of [[Lyme disease]] and [[relapsing fever]], is transmitted by vectors, ticks of the genus ''[[Ixodes]]'', from the diseases' reservoirs in animals such as [[deer]]. ''[[Campylobacter jejuni]]'', a cause of [[gastroenteritis]], is spread by the fecal–oral route from animals, or by eating insufficiently cooked [[poultry]], or by contaminated water. ''[[Haemophilus influenzae]]'', an agent of [[bacterial meningitis]] and respiratory tract infections such as [[influenza]] and [[bronchitis]], is transmitted by droplet contact. ''[[Treponema pallidum]]'', the cause of [[syphilis]], is [[sexually transmitted disease|spread]] by [[sexual activity]].&lt;ref name=Lippincott&gt;{{cite book |last1=Fisher |first1=Bruce |last2=Harvey |first2=Richard P. |last3=Champe |first3=Pamela C. |title=Lippincott's Illustrated Reviews: Microbiology (Lippincott's Illustrated Reviews Series) |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |year=2007|pages=332–353 |isbn=978-0-7817-8215-9 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Tevenphage.svg|thumb|[[Enterobacteria phage T4]] is a [[bacteriophage]] virus. It infects its host, ''[[Escherichia coli]]'', by injecting its DNA through its tail, which attaches to the bacterium's surface.]]

=== Virusi ===
{{main|Virus |Bacteriophage}}

[[Virus]]es are obligate [[Intracellular parasite|intracellular parasites]], characterised by extremely limited biological function, to the point where, while they are evidently able to infect all other organisms from bacteria and [[archaea]] to animals, plants and fungi, it is unclear whether they can themselves be described as living. They can be either [[Orthornavirae|RNA]] or [[DNA virus]]es consisting of a single or double strand of [[genetic material]] ([[RNA]] or [[DNA]], respectively), covered in a [[protein]] coat and sometimes a [[lipid]] envelope. They thus lack all the usual machinery of the [[cell (biology)|cell]] such as [[enzyme]]s, relying entirely on the host cell's ability to replicate DNA and synthesise proteins. Most viruses are [[bacteriophage]]s, infecting bacteria.&lt;ref name=Koonin2006&gt;{{cite journal |last1=Koonin |first1=E. V. |last2=Senkevich |first2=T. G. |author3=Dolja, V. V. |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biology Direct |volume=1 |page=29 |year=2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Breitbart M, Rohwer F 2005 278–84&quot;&gt;{{cite journal|author-link1=Mya Breitbart |author1=Breitbart, M. |author2=Rohwer, F. |title=Here a virus, there a virus, everywhere the same virus? |journal=Trends in Microbiology |volume=13 |issue=6 |pages=278–284 |year=2005 |pmid=15936660 |doi=10.1016/j.tim.2005.04.003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lawrence&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lawrence, C. M. |author2=Menon, S. |author3=Eilers, B. J. |display-authors=etal |title=Structural and functional studies of archaeal viruses |journal=The Journal of Biological Chemistry |volume=284 |issue=19 |pages=12599–603 |year=2009 |pmid=19158076 |doi=10.1074/jbc.R800078200 |pmc=2675988|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Edwards |first1=R. A. |last2=Rohwer |first2=F. |url=https://www.cbcb.umd.edu/confcour/CMSC828G-materials/Edwards-Rohwer-2005-NatureReviewsMicro.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003133000/https://www.cbcb.umd.edu/confcour/CMSC828G-materials/Edwards-Rohwer-2005-NatureReviewsMicro.pdf |archive-date=3 October 2019 |url-status=live |title=Viral metagenomics |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=3 |issue=6 |pages=504–510 |year=2005 |pmid=15886693 |doi=10.1038/nrmicro1163|s2cid=8059643 }}&lt;/ref&gt;

== Evolucijska ekologija ==
[[File:Tyrannosaurus with infection.jpg|thumb|Restauracija ''[[Tyrannosaurus]]a'' s rupama koje je možda uzrokovao parazit sličan ''[[Trichomonas]]u'']]
{{further|Evolucijska ekologija}}

Parazitizam je glavni aspekt evolucijske ekologije; na primjer, gotovo sve slobodnoživeće životinje domaćini su barem jednoj vrsti parazita. Kičmenjaci, najbolje proučena skupina, domaćini su između 75.000 i 300.000 vrsta helminta i nebrojenog broja parazitskih mikroorganizama. U prosjeku, jedna vrsta sisara domaćin je za četiri vrste [[nematoda|valjkastih crva]], dvije vrste [[trematoda|metilja]] i dvije [[trakavice|trakavica]].&lt;ref name=&quot;Dobson2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dobson |first1=A. |last2=Lafferty |first2=K. D. |last3=Kuris |first3=A. M. |last4=Hechinger |first4=R. F. |last5=Jetz |first5=W. |title=Homage to Linnaeus: How many parasites? How many hosts? |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=105 |issue=Supplement 1 |date=2008 |doi=10.1073/pnas.0803232105 |pmid=18695218 |pages=11482–11489|pmc=2556407 |bibcode=2008PNAS..10511482D |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Ljudi imaju 342 vrste helmintskih parazita i 70 vrsta protozojskih parazita.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;/&gt; Oko tri četvrtine karika u [[lanac ishrane|lancima ishrane]] uključuje parazite, koji su važni u regulaciji broja domaćina. Smatra se da je oko 40 posto opisanih vrsta parazitsko.&lt;ref name=&quot;Dobson2008&quot;/&gt;

=== Fosilni zapis ===
{{further|Paleoparazitologija}}
Parazitizam je teško dokazati na osnovu [[fosil|fosilnih zapisa]], ali rupe u [[donja vilica|donjim vilicama]] nekoliko primjeraka ''[[Tyrannosaurus]]a'' možda su uzrokovane parazitima sličnim ''[[Trichomonas]]u''.&lt;ref&gt;{{cite journal |volume=4 |issue=9 |article-number=e7288 |last=Wolff |first=Ewan D. S. |author2=Salisbury, Steven W. |author3=Horner, John R. |author4=Varrichio, David J. |title=Common Avian Infection Plagued the Tyrant Dinosaurs |journal=PLOS ONE |year=2009 |pmid=19789646 |pmc=2748709 |doi=10.1371/journal.pone.0007288|bibcode=2009PLoSO...4.7288W |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ''[[Saurophthirus]]'', [[buha]] iz rane krede, parazitirala je na [[pterosauri]]ma.&lt;ref&gt;Ponomarenko, A.G. (1976) A new insect from the Cretaceous of Transbaikalia, a possible parasite of pterosaurians. ''Paleontological Journal''  10(3):339-343 (English) / ''Paleontologicheskii Zhurnal''  1976(3):102-106 (Russian)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Zhang|first1=Yanjie|last2=Shih|first2=Chungkun|last3=Rasnitsyn|first3=Alexandr|last4=Ren|first4=Dong|last5=Gao|first5=Taiping|date=2020|title=A new flea from the Early Cretaceous of China|url=https://www.app.pan.pl/article/item/app006802019.html|journal=Acta Palaeontologica Polonica|volume=65|doi=10.4202/app.00680.2019|doi-access=free|archive-date=25 February 2020|access-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225040619/http://app.pan.pl/article/item/app006802019.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Jaja [[nematoda|valjkastih crva]] i ono što su vjerojatno [[cista (medicina)|ciste]] koje su stvorili pripadnici [[Protozoa]] pronađeni su u [[koprolit]]u kasnotrijaskog [[Phytosauria|fitosaura]]. Taj rijetki fosil na [[Tajland]]u pruža informacije o ekologiji prethistorijskih parazita.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Thanit Nonsrirach|author2=Serge Morand|author3=Alexis Ribas|author4=Sita Manitkoon|author5=Komsorn Lauprasert|author6=Julien Claude|date=9 August 2023|title=First discovery of parasite eggs in a vertebrate coprolite of the Late Triassic in Thailand|journal=PLOS ONE|volume=18 |issue=8 |article-number=e0287891 |doi=10.1371/journal.pone.0287891|pmid=37556448|pmc=10411797 |bibcode=2023PLoSO..1887891N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

=== Koevolucija ===
{{further|Koevolucija domaćina i parazita}}
Kako se domaćini i paraziti razvijaju zajedno, njihovi odnosi se često mijenjaju. Kada je parazit u isključivom odnosu s domaćinom, selekcija čini da odnos postane benigniji, čak i mutualistički, jer se parazit može reproducirati duže ako njegov domaćin duže živi.&lt;ref name=Rook2007/&gt; Međutim, u slučajevima gdje se paraziti takmiče, selekcija favorizira parazita koji se najbrže razmnožava, što dovodi do povećane virulencije. U  [[Koevolucija domaćina i parazita|koevoluciji domaćina i parazita]] stoga postoje različite mogućnosti.&lt;ref name=MasseyBuckling2004/&gt;

[[Evolucijska epidemiologija]] analizira kako se paraziti šire i evoluiraju, dok [[Evolucijska medicina|darvinistička medicina]] primjenjuje slično evolucijsko razmišljanje na neparazitske bolesti poput [[Rak (medicina)|rak]]a i [[Autoimune bolesti|autoimunih stanja]].&lt;ref name=&quot;Ewald1994&quot;&gt;{{cite book |last=Ewald |first=Paul W. |title=Evolution of Infectious Disease |url=https://archive.org/details/evolutionofinfec0000ewal|url-access=registration |year=1994 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534519-3 |page=8}}&lt;/ref&gt;

==== Dugoročna partnerstva u korist mutualizma ====
[[File:Wolbachia.png|thumb|left|Bakterija ''[[Wolbachia]]'' unutar ćelije insekta]]
Long-term partnerships can lead to a relatively stable relationship tending to [[commensalism]] or [[Mutualism (biology)|mutualism]], as, all else being equal, it is in the evolutionary interest of the parasite that its host thrives. A parasite may evolve to become less harmful for its host or a host may evolve to cope with the unavoidable presence of a parasite—to the point that the parasite's absence causes the host harm. For example, although animals parasitised by [[helminth|worms]] are often clearly harmed, such infections may also reduce the prevalence and effects of [[Autoimmunity|autoimmune]] disorders in animal hosts, including humans.&lt;ref name=Rook2007&gt;{{cite journal |last=Rook |first=G. A. |url=https://www.academia.edu/580118 |title=The hygiene hypothesis and the increasing prevalence of chronic inflammatory disorders |journal=Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene |year=2007 |volume=101 |issue=11 |pages=1072–1074 |pmid=17619029 |doi=10.1016/j.trstmh.2007.05.014 |archive-date=26 March 2023 |access-date=3 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326032901/https://www.academia.edu/580118 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In a more extreme example, some [[nematode]] worms cannot reproduce, or even survive, without infection by ''[[Wolbachia]]'' bacteria.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hoerauf |first1=Achim |last2=Mand |first2=Sabine |last3=Fischer |first3=Kerstin |last4=Kruppa |first4=Thomas |last5=Marfo-Debrekyei |first5=Yeboah |last6=Debrah |first6=Alexander Yaw |last7=Pfarr |first7=Kenneth M. |last8=Adjei |first8=Ohene |last9=Büttner |first9=Dietrich W. |display-authors=3 |title=Doxycycline as a novel strategy against bancroftian filariasis?depletion of Wolbachia endosymbionts from Wuchereria bancrofti and stop of microfilaria production |journal=Medical Microbiology and Immunology |volume=192 |issue=4 |date=1 November 2003 |doi=10.1007/s00430-002-0174-6 |pages=211–216}}&lt;/ref&gt;

[[Lynn Margulis]] and others have argued, following [[Peter Kropotkin]]'s 1902 ''[[Mutual Aid: A Factor of Evolution]]'', that natural selection drives relationships from parasitism to mutualism when resources are limited. This process may have been involved in the [[symbiogenesis]] which formed the [[eukaryote]]s from an intracellular relationship between [[archaea]] and bacteria, though the sequence of events remains largely undefined.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Margulis |first1=Lynn |author1-link=Lynn Margulis |last2=Sagan |first2=Dorion |author2-link=Dorion Sagan |last3=Eldredge |first3=Niles |author3-link=Niles Eldredge |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=4IIpAQAAMAAJ |title=What Is Life? |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-81087-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sarkar |first1=Sahotra |last2=Plutynski |first2=Anya |title=A Companion to the Philosophy of Biology |url=https://books.google.com/books?id=iN7UYNjbxsYC&amp;pg=PA358 |year=2008 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-470-69584-5 |page=358}}&lt;/ref&gt;

==== Konkurencija u korist virulencije ====
Competition between parasites can be expected to favour faster reproducing and therefore more [[Virulence|virulent]] parasites, by [[natural selection]].&lt;ref name=MasseyBuckling2004&gt;{{cite journal |last1=Massey |first1=R. C. |last2=Buckling |first2=A. |last3=ffrench-Constant |first3=R.|author1-link=Ruth Massey |title=Interference competition and parasite virulence |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=271 |issue=1541 |year=2004 |pages=785–788 |doi=10.1098/rspb.2004.2676 |pmc=1691666 |pmid=15255095 |bibcode=2004PBioS.271..785M }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Rigaud2010&gt;{{cite journal |last1=Rigaud |first1=T. |last2=Perrot-Minnot |first2=M.-J. |last3=Brown |first3=M. J. F. |title=Parasite and host assemblages: embracing the reality will improve our knowledge of parasite transmission and virulence |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=277 |issue=1701 |year=2010 |pages=3693–3702 |doi=10.1098/rspb.2010.1163|pmid=20667874 |pmc=2992712 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Pink Flamingos with Duck - Camargue, France - April 2007 (cropped).jpg|thumb|Biologists long suspected [[cospeciation]] of [[flamingo]]s and [[duck]]s with their parasitic [[louse|lice]], which were similar in the two families. Cospeciation did occur, but it led to flamingos and [[grebe]]s, with a later [[host switch]] of flamingo lice to ducks.]]

Among competing parasitic insect-killing bacteria of the genera ''[[Photorhabdus]]'' and ''[[Xenorhabdus]]'', virulence depended on the relative potency of the antimicrobial [[toxin]]s ([[bacteriocins]]) produced by the two strains involved. When only one bacterium could kill the other, the other strain was excluded by the competition. But when [[caterpillar]]s were infected with bacteria both of which had toxins able to kill the other strain, neither strain was excluded, and their virulence was less than when the insect was infected by a single strain.&lt;ref name=MasseyBuckling2004/&gt;

==== Kospecijacija ====
A parasite sometimes undergoes [[cospeciation]] with its host, resulting in the pattern described in [[Fahrenholz's rule]], that the phylogenies of the host and parasite come to mirror each other.&lt;ref name=Page&gt;{{cite book |last=Page |first=Roderic D. M. |publisher=John Wiley |date=27 January 2006 |isbn=978-0-470-01617-6 |doi=10.1038/npg.els.0004124|title=Encyclopedia of Life Sciences |chapter=Cospeciation }}&lt;/ref&gt;

An example is between the [[simian foamy virus]] (SFV) and its primate hosts. The phylogenies of SFV polymerase and the mitochondrial [[cytochrome c oxidase subunit II]] from African and Asian primates were found to be closely congruent in branching order and divergence times, implying that the simian foamy viruses cospeciated with Old World primates for at least 30&amp;nbsp;million years.&lt;ref name=&quot;SwitzerSalemi2005&quot;&gt;{{cite journal |last1=Switzer |first1=William M. |last2=Salemi |first2=Marco |last3=Shanmugam |first3=Vedapuri |last4=Gao |first4=Feng |last5=Cong |first5=Mian-er |last6=Kuiken |first6=Carla |last7=Bhullar |first7=Vinod |last8=Beer |first8=Brigitte E. |last9=Vallet |first9=Dominique |last10=Gautier-Hion |first10=Annie |last11=Tooze |first11=Zena |last12=Villinger |first12=Francois |last13=Holmes |first13=Edward C. |last14=Heneine |first14=Walid |display-authors=3 |title=Ancient co-speciation of simian foamy viruses and primates |journal=Nature |volume=434 |issue=7031 |year=2005 |pages=376–380 |doi=10.1038/nature03341 |pmid=15772660 |bibcode=2005Natur.434..376S |s2cid=4326578 |url=https://zenodo.org/record/1233279 |archive-date=7 November 2019 |access-date=7 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107064156/https://zenodo.org/record/1233279 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The presumption of a shared evolutionary history between parasites and hosts can help elucidate how host taxa are related. For instance, there has been a dispute about whether [[Phoenicopteriformes|flamingos]] are more closely related to [[Ciconiiformes|storks]] or [[Anseriformes|ducks]]. The fact that flamingos share parasites with ducks and geese was initially taken as evidence that these groups were more closely related to each other than either is to storks. However, evolutionary events such as the duplication, or the extinction of parasite species (without similar events on the host phylogeny) often erode similarities between host and parasite phylogenies. In the case of flamingos, they have similar lice to those of [[grebe]]s. Flamingos and grebes do have a common ancestor, implying cospeciation of birds and lice in these groups. Flamingo lice then [[host switch|switched hosts]] to ducks, creating the situation which had confused biologists.&lt;ref name=JohnsonKennedy2006&gt;{{cite journal|last1=Johnson|first1=K. P.|last2=Kennedy|first2=M.|last3=McCracken|first3=K. G|title=Reinterpreting the origins of flamingo lice: cospeciation or host-switching?|journal=Biology Letters|volume=2|issue=2|year=2006|pages=275–278|doi=10.1098/rsbl.2005.0427|pmc=1618896|pmid=17148381}}&lt;/ref&gt;

[[File:Toxoplasma gondii (2).jpg|thumb|The protozoan ''[[Toxoplasma gondii]]'' facilitates its transmission by [[Behavior-altering parasites|inducing behavioral changes]] in rats through infection of neurons in their [[central nervous system]].]]

Parasites infect [[sympatry|sympatric]] hosts (those within their same geographical area) more effectively, as has been shown with [[Digenea|digenetic trematodes]] infecting lake snails.&lt;ref name=&quot;Lively00&quot;/&gt; This is in line with the [[Red Queen hypothesis]], which states that interactions between species lead to constant natural selection for coadaptation. Parasites track the locally common hosts' phenotypes, so the parasites are less infective to [[allopatric speciation|allopatric]] hosts, those from different geographical regions.&lt;ref name=&quot;Lively00&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lively |first1=C. M. |last2=Dybdahl |first2=M. F. |url=https://public.wsu.edu/~dybdahl/nature00.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607131917/http://public.wsu.edu/~dybdahl/nature00.pdf |archive-date=7 June 2016 |url-status=live |title=Parasite adaptation to locally common host genotypes |journal=Nature |volume=405 |issue=6787 |pages=679–81 |year=2000 |pmid=10864323 |doi=10.1038/35015069 |bibcode=2000Natur.405..679L |s2cid=4387547 }}&lt;/ref&gt;

=== Modificiranje ponašanja domaćina ===
{{further|Behavior-altering parasites}}
&lt;!--
[[File:Reclinervellus nielseni.jpg|thumb|left|A larva of ''[[Reclinervellus nielseni]]'' parasitizing ''[[Cyclosa argenteoalba]]'' in Japan]]--&gt;

Some parasites [[Behavior-altering parasites|modify host behaviour]] in order to increase their transmission between hosts, often in relation to predator and prey ([[parasite increased trophic transmission]]). For example, in the [[California coastal salt marsh]], the fluke ''[[Euhaplorchis californiensis]]'' reduces the ability of its [[killifish]] host to avoid predators.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=K. D. |last2=Morris |first2=A. K. |year=1996 |url=http://parasitology.msi.ucsb.edu/sites/parasitology.msi.ucsb.edu/files/docs/publications/Altered%20Behavior.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303123301/http://parasitology.msi.ucsb.edu/sites/parasitology.msi.ucsb.edu/files/docs/publications/Altered%20Behavior.pdf |archive-date=3 March 2019 |url-status=live |title=Altered behavior of parasitized killifish increases susceptibility to predation by bird final hosts |journal=Ecology |volume=77 |issue=5 |pages=1390–1397 |doi=10.2307/2265536 |jstor=2265536 |bibcode=1996Ecol...77.1390L }}&lt;/ref&gt; This parasite matures in [[egret]]s, which are more likely to feed on infected killifish than on uninfected fish. Another example is the protozoan ''[[Toxoplasma gondii]]'', a parasite that matures in [[Felis silvestris catus|cats]] but can be carried by many other [[Mammalia|mammals]]. Uninfected [[Rattus rattus|rats]] avoid cat odors, but rats infected with ''T. gondii'' are drawn to this scent, which may increase transmission to feline hosts.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Berdoy |first1=M. |last2=Webster |first2=J. P. |last3=Macdonald |first3=D. W. |title=Fatal attraction in rats infected with ''Toxoplasma gondii'' |journal=Proc. Biol. Sci. |volume=267 |issue=1452 |pages=1591–4 |year=2000 |pmid=11007336 |pmc=1690701 |doi=10.1098/rspb.2000.1182 }}&lt;/ref&gt; The malaria parasite modifies the skin odour of its human hosts, increasing their attractiveness to mosquitoes and hence improving the chance for the parasite to be transmitted.&lt;ref name=&quot;de Boer2017&quot;/&gt; The spider ''[[Cyclosa argenteoalba]]'' often have parasitoid wasp larvae attached to them which alter their web-building behavior. Instead of producing their normal sticky spiral shaped webs, they made simplified webs when the parasites were attached. This manipulated behavior lasted longer and was more prominent the longer the parasites were left on the spiders.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Takasuka |first=Keizo |date=16 September 2019 |title=Evaluation of manipulative effects by an ichneumonid spider-ectoparasitoid larva upon an orb-weaving spider host (Araneidae: Cyclosa argenteoalba) by means of surgical removal and transplantation |journal=The Journal of Arachnology |volume=47 |issue=2 |page=181 |doi=10.1636/joa-s-18-082|s2cid=202579182 |issn=0161-8202}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bed bug, Cimex lectularius.jpg|thumb|Trait loss: bedbug ''[[Cimex lectularius]]'' is flightless, like many insect ectoparasites.]]

=== Gubitak osobina ===
Parasites can exploit their hosts to carry out a number of functions that they would otherwise have to carry out for themselves. Parasites which lose those functions then have a selective advantage, as they can divert resources to reproduction. Many insect ectoparasites including [[Cimex|bedbugs]], [[Polyctenidae|batbugs]], [[lice]] and [[flea]]s have lost their [[insect flight|ability to fly]], relying instead on their hosts for transport.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Alexander |first=David E. |title=On the Wing: Insects, Pterosaurs, Birds, Bats and the Evolution of Animal Flight |url=https://books.google.com/books?id=H6xUCgAAQBAJ&amp;pg=PT119 |year=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-999679-7 |page=119}}&lt;/ref&gt; Trait loss more generally is widespread among parasites.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |url=http://faculty.uml.edu/rhochberg/hochberglab/Courses/Parasite/PDF%20Papers/Parasitology%20Papers/Myths-Realities%20Parasite%20life%20histories.pdf |title=Evolution of parasite life history traits: myths and reality |journal=Parasitology Today |date=September 1995 |volume=11 |issue=9 |pages=342–345 |pmid=15275316 |doi=10.1016/0169-4758(95)80187-1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120216194337/http://faculty.uml.edu/rhochberg/hochberglab/Courses/Parasite/PDF%20Papers/Parasitology%20Papers/Myths-Realities%20Parasite%20life%20histories.pdf |archive-date=16 February 2012 }}&lt;/ref&gt; An extreme example is the [[myxosporea]]n ''[[Henneguya zschokkei]]'', an ectoparasite of fish and the only animal known to have lost the ability to respire aerobically: its cells lack [[mitochondria]].&lt;ref name=&quot;PNAS&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Yahalom |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D.|last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=19 February 2020 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163|pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

=== Odbrane domaćina ===
Hosts have evolved a variety of defensive measures against their parasites, including physical barriers like the skin of vertebrates,&lt;ref name=Colorado/&gt; the immune system of mammals,&lt;ref name=Maizels2009/&gt; insects actively removing parasites,&lt;ref name=Jeanne1979/&gt; and defensive chemicals in plants.&lt;ref name=Runyon2010/&gt;

The evolutionary biologist [[W. D. Hamilton]] suggested that [[sexual reproduction]] could have evolved to help to defeat multiple parasites by enabling [[genetic recombination]], the shuffling of genes to create varied combinations. Hamilton showed by mathematical modelling that sexual reproduction would be evolutionarily stable in different situations, and that the theory's predictions matched the actual ecology of sexual reproduction.&lt;ref name=&quot;Hamilton1990&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hamilton |first1=W. D. |author1-link=W. D. Hamilton|last2=Axelrod |first2=R. |last3=Tanese |first3=R. |title=Sexual reproduction as an adaptation to resist parasites (a review). |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=87 |issue=9 |date=May 1990 |doi=10.1073/pnas.87.9.3566 |pmid=2185476 |pmc=53943 |pages=3566–3573 |bibcode=1990PNAS...87.3566H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EbertHamilton1996&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ebert |first1=Dieter |last2=Hamilton |first2=William D. |author2-link=W. D. Hamilton |title=Sex against virulence: the coevolution of parasitic diseases |journal=Trends in Ecology &amp; Evolution |volume=11 |issue=2 |year=1996 |doi=10.1016/0169-5347(96)81047-0 |pmid=21237766 |pages=79–82|bibcode=1996TEcoE..11...79E }}&lt;/ref&gt; However, there may be a trade-off between [[immunocompetence]] and breeding male vertebrate hosts' [[secondary sex characteristic]]s, such as the plumage of [[peacock]]s and the manes of [[lion]]s. This is because the male hormone [[testosterone]] encourages the growth of secondary sex characteristics, favouring such males in [[sexual selection]], at the price of reducing their immune defences.&lt;ref name=&quot;FolstadKarter1992&quot;&gt;{{cite journal |last1=Folstad |first1=Ivar |last2=Karter |first2=Andrew John |url=https://www.academia.edu/17248251 |title=Parasites, Bright Males, and the Immunocompetence Handicap |journal=The American Naturalist |volume=139 |issue=3 |year=1992 |pages=603–622 |doi=10.1086/285346 |bibcode=1992ANat..139..603F |s2cid=85266542 }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==== Kičmenjaci ====
[[File:Short Horned Lizard (4457945238).jpg|thumb|left|The dry [[skin]] of vertebrates such as the [[short-horned lizard]] prevents the entry of many parasites.]]

The physical barrier of the tough and often dry and waterproof [[skin]] of reptiles, birds and mammals keeps invading microorganisms from entering the body. [[Human skin]] also secretes [[sebum]], which is toxic to most microorganisms.&lt;ref name=Colorado&gt;{{cite web |title=Host–Parasite Interactions Innate Defenses of the Host |publisher=University of Colorado |url=http://www.colorado.edu/outreach/BSI/k12activities/interactive/innatedefenses.pdf |access-date=7 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000852/http://www.colorado.edu/outreach/BSI/k12activities/interactive/innatedefenses.pdf |archive-date=4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; On the other hand, larger parasites such as [[trematode]]s detect chemicals produced by the skin to locate their hosts when they enter the water. Vertebrate [[saliva]] and tears contain [[lysozyme]], an enzyme that breaks down the [[Bacterial cell structure#Cell wall|cell walls]] of invading bacteria.&lt;ref name=Colorado/&gt; Should the organism pass the mouth, the [[stomach]] with its [[hydrochloric acid]], toxic to most microorganisms, is the next line of defence.&lt;ref name=Colorado/&gt; Some intestinal parasites have a thick, tough outer coating which is digested slowly or not at all, allowing the parasite to pass through the stomach alive, at which point they enter the intestine and begin the next stage of their life. Once inside the body, parasites must overcome the [[immune system]]'s [[serum proteins]] and [[pattern recognition receptor]]s, intracellular and cellular, that trigger the adaptive immune system's [[lymphocyte]]s such as [[T cell]]s and antibody-producing [[B cell]]s. These have receptors that recognise parasites.&lt;ref name=Maizels2009&gt;{{cite journal |last=Maizels |first=R. M. |title=Parasite immunomodulation and polymorphisms of the immune system |journal=J. Biol. |year=2009 |volume=8 |issue=7 |page=62 |pmid=19664200 |pmc=2736671 |doi=10.1186/jbiol166 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==== Insekti ====
[[File:Leaf Spot on Oak in Gunnersbury Triangle.jpg|thumb|[[Leaf spot]] on [[oak]]. The spread of the parasitic fungus is limited by defensive chemicals produced by the tree, resulting in circular patches of damaged tissue.]]

Insects often adapt their nests to reduce parasitism. For example, one of the key reasons why the wasp ''[[Polistes canadensis]]'' nests across multiple [[honeycomb|combs]], rather than building a single comb like much of the rest of its genus, is to avoid infestation by [[tineid moth]]s. The tineid moth lays its eggs within the wasps' nests and then these eggs hatch into larvae that can burrow from cell to cell and prey on wasp pupae. Adult wasps attempt to remove and kill moth eggs and larvae by chewing down the edges of cells, coating the cells with an oral secretion that gives the nest a dark brownish appearance.&lt;ref name=Jeanne1979&gt;{{cite journal |last=Jeanne |first=Robert L. |year=1979 |url=https://www.researchgate.net/publication/226226828 |title=Construction and Utilization of Multiple Combs in Polistes canadensis in Relation to the Biology of a Predaceous Moth |journal=Behavioral Ecology and Sociobiology |volume=4 |issue=3|pages=293–310 |doi=10.1007/bf00297649|bibcode=1979BEcoS...4..293J |s2cid=36132488 }}&lt;/ref&gt;

==== Biljke ====
Plants respond to parasite attack with a series of chemical defences, such as [[polyphenol oxidase]], under the control of the [[jasmonic acid]]-insensitive (JA) and [[salicylic acid]] (SA) signalling pathways.&lt;ref name=Runyon2010&gt;{{cite journal |last=Runyon |first=J. B. |author2=Mescher, M. C. |author3=De Moraes, C. M. |title=Plant defenses against parasitic plants show similarities to those induced by herbivores and pathogens |journal=Plant Signal Behav |volume=5 |issue=8 |pages=929–31 |year=2010 |pmid=20495380 |pmc=3115164 |doi=10.4161/psb.5.8.11772|bibcode=2010PlSiB...5..929R }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Thaler2002&gt;{{cite journal |last1=Thaler |first1=Jennifer S. |last2=Karban |first2=Richard |last3=Ullman |first3=Diane E. |last4=Boege |first4=Karina |last5=Bostock |first5=Richard M. |url=https://www.researchgate.net/publication/226325654 |title=Cross-talk between jasmonate and salicylate plant defense pathways: effects on several plant parasites |journal=Oecologia |volume=131 |issue=2 |year=2002 |doi=10.1007/s00442-002-0885-9 |pmid=28547690 |pages=227–235|bibcode=2002Oecol.131..227T |s2cid=25912204 }}&lt;/ref&gt; The different biochemical pathways are activated by different attacks, and the two pathways can interact positively or negatively. In general, plants can either initiate a specific or a non-specific response.&lt;ref name=Thaler2002/&gt;&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;&gt;{{cite journal |last=Frank |first=S. A. |url=https://stevefrank.org/reprints-pdf/00JTB-Defense.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20010614080530/http://stevefrank.org/reprints-pdf/00JTB-Defense.pdf |archive-date=14 June 2001 |url-status=live |title=Specific and non-specific defense against parasitic attack |journal=J. Theor. Biol. |volume=202 |issue=4 |pages=283–304 |year=2000 |pmid=10666361 |doi=10.1006/jtbi.1999.1054|bibcode=2000JThBi.202..283F |citeseerx=10.1.1.212.7024 }}&lt;/ref&gt; Specific responses involve recognition of a parasite by the plant's cellular receptors, leading to a strong but localised response: defensive chemicals are produced around the area where the parasite was detected, blocking its spread, and avoiding wasting defensive production where it is not needed.&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;/&gt; Non-specific defensive responses are systemic, meaning that the responses are not confined to an area of the plant, but spread throughout the plant, making them costly in energy. These are effective against a wide range of parasites.&lt;ref name=&quot;Frank_2000&quot;/&gt; When damaged, such as by [[lepidoptera]]n [[caterpillar]]s, leaves of plants including [[maize]] and [[cotton]] release increased amounts of volatile chemicals such as [[terpene]]s that signal they are being attacked; one effect of this is to attract parasitoid wasps, which in turn attack the caterpillars.&lt;ref name=&quot;Paré Tumlinson pp. 325–332&quot;&gt;{{cite journal |last1=Paré |first1=Paul W. |last2=Tumlinson |first2=James H. |title=Plant Volatiles as a Defense against Insect Herbivores |journal=Plant Physiology |volume=121 |issue=2 |date=1 October 1999|doi=10.1104/pp.121.2.325 |pmid=10517823 |pages=325–332|pmc=1539229 }}&lt;/ref&gt;
{{anchor|Ecology|Evolution}}

== Biologija i očuvanje ==
=== Ekologija i parazitologija ===
[[File:Condor in flight.JPG|thumb|upright|Spašavanje [[Gymnogyps californianus|kalifornijskog kondora]] od izumiranja bio je uspješan i skup projekat, ali njegov ektoparazit, uš ''[[Colpocephalum californici]]'', je izumrla.]]

Parazitizam i evoluciju parazita su do 21. vijeka proučavali [[parazitologija|parazitolozi]], u nauci kojom je dominirala medicina, a ne [[ekologija|ekolozi]] ili [[evolucijska biologija|evolucijski biolozi]]. Iako su interakcije parazita i domaćina bile očito ekološke i značajne za evoluciju, historija parazitologije prouzrokovala je ono što je evolucijski ekolog Robert Poulin nazvao &quot;preuzimanjem parazitizma od strane parazitologa&quot;, zbog čega su ekolozi ignorirali to područje. To je po njegovom mišljenju bila &quot;nesreća&quot;, jer su paraziti &quot;sveprisutni agenti prirodne selekcije&quot; i značajna snaga u evoluciji i ekologiji.{{sfn|Poulin|2007|pages=x, 1–2}} Po njegovom mišljenju, dugogodišnja podjela između nauka ograničila je razmjenu ideja, s odvojenim konferencijama i odvojenim časopisima. U tehničkim jezicima ekologije i parazitologije ponekad su se javljala različita značenja za iste riječi. Postojale su i filozofske razlike: Poulin primjećuje da su, pod utjecajem medicine, &quot;mnogi parazitolozi prihvatili da evolucija dovodi do smanjenja virulencije parazita, dok bi moderna evolucijska teorija predvidjela širi raspon ishoda&quot;.{{sfn|Poulin|2007|pages=x, 1–2}}

Njihovi složeni odnosi otežavaju precizno smještanje parazita unutar lanaca ishrane: trematoda s više domaćina za različite faze svog životnog ciklusa istovremeno bi zauzimala više pozicija u [[lanac ishrane|lancu ishrane]] i uspostavljala bi petlje protoka energije, što bi dovodilo do zabuna u analizi. Nadalje, budući da gotovo svaka životinja ima (više) parazita, paraziti bi prema tome zauzimali najviše nivoe svakog lanca ishrane.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;&gt;{{cite journal |last=Sukhdeo |first=Michael V.K. |title=Where are the parasites in food webs? |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=5 |issue=1 |year=2012 |doi=10.1186/1756-3305-5-239 |pmid=23092160 |pmc=3523981 |article-number=239 |bibcode=2012PVec....5..239S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Paraziti mogu igrati ulogu u širenju stranih vrsta. Na primjer, invazivni rakovi vrste ''[[Carcinus maenas]]'' minimalno su pogođeni domaćim [[trematoda]]ma na istočnoj obali Atlantika. To im pomaže da nadmaše domaće rakove poput vrsta ''[[Cancer irroratus]]'' i ''[[Cancer borealis]]''.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Blakeslee |first1=April M. H. |last2=Keogh |first2=Carolyn L. |last3=Fowler |first3=Amy E. |last4=Griffen |first4=Blaine D. |last5=Todd |first5=Peter Alan |title=Assessing the Effects of Trematode Infection on Invasive Green Crabs in Eastern North America |journal=PLOS ONE |date=1 June 2015 |volume=10 |issue=6 |article-number=e0128674 |doi=10.1371/journal.pone.0128674|pmid=26030816 |pmc=4451766 |bibcode=2015PLoSO..1028674B |doi-access=free }} {{open access}}&lt;/ref&gt;

Ekološka parazitologija može biti važna za pokušaje kontrole, kao što je to bio slučaj tokom [[Iskorenjivanje drakunkulijaze|kampanje za iskorjenjivanje gvinejskog crva]]. Iako je parazit iskorijenjen u svim zemljama osim četiri, crv je počeo koristiti žabe kao posrednog domaćina prije nego što je prešao na pse, učinivši kontrolu težom nego što bi bila da su ti odnosi prvobitno bili bolje shvaćeni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Eberhard |first=M. L. |title=Possible Role of Fish and Frogs as Paratenic Hosts of Dracunculus medinensis, Chad |volume=22 |issue=8 |pages=1428–1430 |date=August 2016 |journal=Emerging Infectious Diseases |doi=10.3201/eid2208.160043|pmid=27434418 |pmc=4982183 }}&lt;/ref&gt;

=== Obrazloženje za očuvanje ===
{{further|Conservation biology of parasites}}

{{external media |width = 210px |float = right |headerimage= |video1 = [https://knowablemagazine.org/article/living-world/2018/why-you-should-care-about-parasites &quot;Why you should care about parasites&quot;], 14 December 2018, ''[[Knowable Magazine]]'' }}

Although parasites are widely considered to be harmful, the eradication of all parasites would not be beneficial. Parasites account for at least half of life's diversity; they perform important ecological roles; and without parasites, organisms might tend to asexual reproduction, diminishing the diversity of traits brought about by sexual reproduction.&lt;ref name=&quot;Holt2010&quot;&gt;{{cite journal |last=Holt |first=R. D. |url=https://people.clas.ufl.edu/rdholt/files/247c.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908060622/http://people.clas.ufl.edu/rdholt/files/247c.pdf |archive-date=8 September 2015 |url-status=live |title=IJEE Soapbox: World free of parasites and vectors: Would it be heaven, or would it be hell? |journal=Israel Journal of Ecology and Evolution |volume=56 |issue=3 |pages=239–250 |year=2010 |doi=10.1560/IJEE.56.3-4.239 |bibcode=2010IsJEE..56..239H }}&lt;/ref&gt; Parasites provide an opportunity for the transfer of genetic material between species, facilitating evolutionary change.&lt;ref name=&quot;Combes&quot;&gt;{{cite book |last=Combes |first=Claude |title=The Art of being a Parasite |publisher=University of Chicago Press |year=2005 |isbn=978-0-226-11438-5}}&lt;/ref&gt; Many parasites require multiple hosts of different species to complete their life cycles and rely on predator-prey or other stable ecological interactions to get from one host to another. The presence of parasites thus indicates that an ecosystem is healthy.&lt;ref name=&quot;HudsonDobson2006&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hudson |first1=Peter J. |last2=Dobson |first2=Andrew P. |last3=Lafferty |first3=Kevin D. |url=http://www.personal.psu.edu/users/p/j/pjh18/downloads/184_Hudson_2006_Healthy_ecosystem_is_infected_TREE.pdf |title=Is a healthy ecosystem one that is rich in parasites? |journal=Trends in Ecology &amp; Evolution |volume=21 |issue=7 |year=2006 |pages=381–385 |doi=10.1016/j.tree.2006.04.007|pmid=16713014 |bibcode=2006TEcoE..21..381H |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810105426/http://www.personal.psu.edu/users/p/j/pjh18/downloads/184_Hudson_2006_Healthy_ecosystem_is_infected_TREE.pdf |archive-date=10 August 2017 }}&lt;/ref&gt;

An ectoparasite, the California condor louse, ''[[Colpocephalum californici]]'', became a well-known conservation issue. A large and costly captive breeding program was run in the United States to rescue the [[California condor]]. It was host to a louse, which lived only on it. Any lice found were &quot;deliberately killed&quot; during the program, to keep the condors in the best possible health. The result was that one species, the condor, was saved and returned to the wild, while another species, the parasite, became extinct.&lt;ref name=&quot;Stringer2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Stringer |first1=Andrew Paul |last2=Linklater |first2=Wayne |title=Everything in Moderation: Principles of Parasite Control for Wildlife Conservation |journal=BioScience |date=2014 |volume=64 |issue=10 |pages=932–937 |doi=10.1093/biosci/biu135 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Although parasites are often omitted in depictions of [[food web]]s, they usually occupy the top position. Parasites can function like [[keystone species]], reducing the dominance of superior competitors and allowing [[competition (biology)|competing species]] to co-exist.&lt;ref name=&quot;Sukhdeo2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LaffertyAllesina2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lafferty |first1=Kevin D. |last2=Allesina |first2=Stefano |last3=Arim |first3=Matias |last4=Briggs |first4=Cherie J. |display-authors=etal |title=Parasites in food webs: the ultimate missing links |journal=Ecology Letters |volume=11 |issue=6|year=2008 |pages=533–546 |doi=10.1111/j.1461-0248.2008.01174.x|pmid=18462196 |pmc=2408649 |bibcode=2008EcolL..11..533L }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chase2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=Chase |first1=Jonathan |title=Parasites in Food Webs: Untangling the Entangled Bank |journal=PLOS Biology |volume=11 |issue=6 |year=2013 |article-number=e1001580 |doi=10.1371/journal.pbio.1001580|pmid=23776405 |pmc=3678997 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[File:Aggregated distribution of parasites on hosts.svg|thumb|upright=1.35|Parasites are [[Aggregated distribution|distributed unevenly]] among their hosts, most hosts having no parasites, and a few hosts harbouring most of the parasite population. This distribution makes sampling difficult and requires careful use of statistics.]]

=== Kvantitativna ekologija ===
{{further|Aggregated distribution}}

A single parasite species usually has an aggregated distribution across host animals, which means that most hosts carry few parasites, while a few hosts carry the vast majority of parasite individuals. This poses considerable problems for students of parasite ecology, as it renders [[parametric statistics]] as commonly used by biologists invalid. [[Data transformation (statistics)|Log-transformation]] of data before the application of parametric test, or the use of [[non-parametric statistics]] is recommended by several authors, but this can give rise to further problems, so quantitative parasitology is based on more advanced biostatistical methods.&lt;ref name=&quot;pmid10780537&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rózsa |first1=L. |last2=Reiczigel |first2=J. |last3=Majoros |first3=G. |url=http://www.zoologia.hu/list/quant_large.pdf |title=Quantifying parasites in samples of hosts |journal=J. Parasitol. |volume=86 |issue=2 |pages=228–32 |year=2000 |pmid=10780537 |doi =10.1645/0022-3395(2000)086[0228:QPISOH]2.0.CO;2 |s2cid=16228008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619111223/http://www.zoologia.hu/list/quant_large.pdf |archive-date=19 June 2018 }}&lt;/ref&gt;

== Historija ==
=== Antika ===
{{further|Human parasite}}

[[Human parasite]]s including roundworms, the [[Guinea worm]], [[Pinworm (parasite)|threadworms]] and tapeworms are mentioned in Egyptian papyrus records from 3000 BC onwards; the [[Ebers Papyrus]] describes [[hookworm]]. In [[ancient Greece]], parasites including the [[bladder worm]] are described in the [[Hippocratic Corpus]], while the comic playwright [[Aristophanes]] called tapeworms &quot;hailstones&quot;. The Roman physicians Celsus and [[Galen]] documented the roundworms ''[[Ascaris lumbricoides]]'' and ''[[Enterobius vermicularis]]''.&lt;ref name=Cox2004&gt;{{cite journal |last=Cox |first=Francis E. G. |title=History of human parasitic diseases |journal=Infectious Disease Clinics of North America |date=June 2004 |volume=18 |issue=2 |pages=173–174 |pmid=15145374 |doi=10.1016/j.idc.2004.01.001 }}&lt;/ref&gt;

=== Srednji vijek ===
[[File:Francesco Redi Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi Plate 14.jpg|thumb|upright|A plate from [[Francesco Redi]]'s ''Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi'' (Observations on living animals found inside living animals), 1684]]

In his ''[[The Canon of Medicine|Canon of Medicine]]'', completed in 1025, the Persian physician [[Avicenna]] recorded human and animal parasites including roundworms, threadworms, the Guinea worm and tapeworms.&lt;ref name=Cox2004/&gt;

In his 1397 book ''Traité de l'état, science et pratique de l'art de la Bergerie'' (Account of the state, science and practice of the art of shepherding), {{ill|Jehan de Brie|fr|Jean de Brie}} wrote the first description of a trematode endoparasite, the sheep liver fluke ''[[Fasciola hepatica]]''.&lt;ref name=ChengHistory/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |editor=Humphrey-Smith, Ian |title=Sept siècles de parasitologie en France |trans-title=The French School of Parasitology |language=fr |pages=26–29 |publisher=Société Française de Parasitologie |date=1993}}&lt;/ref&gt;

=== Rano moderno doba ===
In the [[early modern period]], [[Francesco Redi]]'s 1668 book ''Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti'' (''Experiences of the Generation of Insects''), explicitly described ecto- and endoparasites, illustrating [[ticks]], the larvae of [[Cephenemyiinae|nasal flies of deer]], and [[Fasciola hepatica|sheep liver fluke]].&lt;ref name=Ioli1997&gt;{{cite journal |last1=Ioli |first1=A. |last2=Petithory |first2=J. C. |last3=Theodorides |first3=J. |title=Francesco Redi and the birth of experimental parasitology|journal=Hist Sci Med |year=1997|volume=31 |issue=1 |pages=61–66 |pmid=11625103}}&lt;/ref&gt; Redi noted that parasites develop from eggs, contradicting the theory of [[spontaneous generation]].&lt;ref name=Bush2001&gt;{{cite book |last1=Bush |first1=A. O. |author2=Fernández, J. C. |author3=Esch, G. W. |author4=Seed, J. R. |title=Parasitism: The Diversity and Ecology of Animal Parasites |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/parasitismdivers0000unse/page/4 4] |isbn=978-0-521-66447-9 |url=https://archive.org/details/parasitismdivers0000unse/page/4 }}&lt;/ref&gt; In his 1684 book ''Osservazioni intorno agli animali viventi che si trovano negli animali viventi'' (''Observations on Living Animals found in Living Animals''), Redi described and illustrated over 100 parasites including the [[Ascaris lumbricoides|large roundworm]] in humans that causes [[ascariasis]].&lt;ref name=Ioli1997/&gt; Redi was the first to name the cysts of ''[[Echinococcus granulosus]]'' seen in dogs and sheep as parasitic; a century later, in 1760, [[Peter Simon Pallas]] correctly suggested that these were the larvae of tapeworms.&lt;ref name=Cox2004/&gt;

In 1681, [[Antonie van Leeuwenhoek]] observed and illustrated the protozoan parasite ''[[Giardia lamblia]]'', and linked it to &quot;his own loose stools&quot;. This was the first protozoan parasite of humans to be seen under a microscope.&lt;ref name=Cox2004/&gt; A few years later, in 1687, the Italian biologists [[Giovanni Cosimo Bonomo]] and [[Diacinto Cestoni]] described [[scabies]] as caused by the parasitic mite ''[[Sarcoptes scabiei]]'', marking it as the first disease of humans with a known microscopic causative agent.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pacs.unica.it/biblio/lesson5.htm |title=Acarus as the cause of scabies |publisher=University of Cagliari |access-date=11 April 2018 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703205914/http://pacs.unica.it/biblio/lesson5.htm }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ross, 20.Aug.1897.jpg|thumb|upright|[[Ronald Ross]] won the 1902 [[Nobel Prize]] for showing that the [[malaria parasite]] is transmitted by mosquitoes. This 1897 notebook page records his first observations of the parasite in mosquitoes.]]

=== Parazitologija ===
{{main|Parasitology}}

Modern [[parasitology]] developed in the 19th century with accurate observations and experiments by many researchers and clinicians;&lt;ref name=ChengHistory&gt;{{cite book |last=Cheng |first=Thomas C. |title=General Parasitology |year=1973 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-170750-7 |pages=120–134|quote=The 19th century might be thought of as the genesis of modern parasitology.}}&lt;/ref&gt; the term was first used in 1870.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|title=Parasitology|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/parasitology|dictionary=Merriam-Webster|access-date=13 April 2018|archive-date=23 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241023200535/https://www.merriam-webster.com/dictionary/parasitology|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In 1828, James Annersley described [[amoebiasis]], protozoal infections of the intestines and the liver, though the pathogen, ''[[Entamoeba histolytica]]'', was not discovered until 1873 by Friedrich Lösch. [[James Paget]] discovered the intestinal nematode ''[[Trichinella spiralis]]'' in humans in 1835. James McConnell described the human liver fluke, ''[[Clonorchis sinensis]]'', in 1875.&lt;ref name=Cox2004/&gt; [[Algernon Thomas]] and [[Rudolf Leuckart]] independently made the first discovery of the life cycle of a trematode, the sheep liver fluke, by experiment in 1881–1883.&lt;ref name=ChengHistory/&gt; In 1877 [[Patrick Manson]] discovered the life cycle of the [[filarioidea|filarial worms]]&lt;!--no comma, please!--&gt; that cause [[lymphatic filariasis|elephantiasis]] transmitted by mosquitoes. Manson further predicted that the [[malaria]] parasite, ''[[Plasmodium]]'', had a mosquito vector, and persuaded [[Ronald Ross]] to investigate. Ross confirmed that the prediction was correct in 1897–1898. At the same time, [[Giovanni Battista Grassi]] and others described the malaria parasite's life cycle stages in ''[[Anopheles]]'' mosquitoes. Ross was [[Nobel Prize controversies#Physiology or medicine|controversially awarded the 1902 Nobel prize]] for his work, while Grassi was not.&lt;ref name=Cox2004/&gt; In 1903, [[David Bruce (microbiologist)|David Bruce]] identified the protozoan parasite and the [[tsetse fly]] vector of [[African trypanosomiasis]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ellis |first=Harold |author-link=Harold Ellis (surgeon) |title=Sir David Bruce, a pioneer of tropical medicine |journal=British Journal of Hospital Medicine |volume=67 |issue=3 |page=158 |date=March 2006 |pmid=16562450 |doi=10.12968/hmed.2006.67.3.20624}}&lt;/ref&gt;

=== Vakcina ===
{{further|Malaria vaccine}}

Given the importance of malaria, with some 220&amp;nbsp;million people infected annually, many attempts have been made to interrupt its transmission. Various methods of [[malaria prophylaxis]] have been tried including the use of [[antimalarial drug]]s to kill off the parasites in the blood, the eradication of its mosquito vectors with [[insecticide|organochlorine and other insecticides]], and the development of a [[malaria vaccine]]. All of these have proven problematic, with [[drug resistance]], [[insecticide resistance]] among mosquitoes, and repeated failure of vaccines as the parasite mutates.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malaria and Malaria Vaccine Candidates |url=https://www.historyofvaccines.org/content/articles/malaria-and-malaria-vaccine-candidates |publisher=The College of Physicians of Philadelphia |access-date=11 February 2018 |date=19 April 2017 |archive-date=12 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083219/https://www.historyofvaccines.org/content/articles/malaria-and-malaria-vaccine-candidates |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The first and as of 2015 the only licensed vaccine for any parasitic disease of humans is [[RTS,S]] for ''[[Plasmodium falciparum]]'' malaria.&lt;ref name=BBC2015&gt;{{cite news |last=Walsh |first=Fergus |author-link=Fergus Walsh |date=24 July 2015 |title=Malaria vaccine gets 'green light' |url=https://www.bbc.com/news/health-33641939?ns_mchannel=social&amp;ns_campaign=bbc_news&amp;ns_source=google_plus&amp;ns_linkname=news_central |newspaper=[[BBC]] |access-date=25 July 2015 |archive-date=5 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605015223/https://www.bbc.com/news/health-33641939?ns_mchannel=social&amp;ns_campaign=bbc_news&amp;ns_source=google_plus&amp;ns_linkname=news_central |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Biološko suzbijanje štetočina ===
{{further|Biološko suzbijanje štetočina}}
[[File:Encarsia formosa, an endoparasitic wasp, is used for whitefly control.jpg|thumb|''[[Encarsia formosa]]'', koja se široko koristi u [[staklenik|stakleničkoj]] hortikulturi, bila je jedno od prvih razvijenih [[Biološko suzbijanje štetočina|bioloških sredstava za suzbijanje štetočina]].&lt;ref name=&quot;Hoddle 1998&quot;&gt;{{cite journal |title=Biology and Use of the Whitefly Parasitoid Encarsia Formosa |author1=Hoddle, M. S. |author2=Van Driesche, R. G. |author3=Sanderson, J. P. |date=1998 |journal=Annual Review of Entomology |volume=43 |issue=1 |pages=645–669 |doi=10.1146/annurev.ento.43.1.645 |pmid=15012401 |bibcode=1998AREnt..43..645H }}&lt;/ref&gt;]]

Nekoliko grupa parazita, uključujući mikrobne patogene i parazitoidne ose, koristi se kao [[Biološko suzbijanje štetočina|biološko sredstvo za suzbijanje štetočina]] u [[poljoprivreda|poljoprivredi]] i [[hortikultura|hortikulturi]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Parasitoid Wasps (Hymenoptera) |url=https://extension.umd.edu/hgic/insects/parasitoid-wasps-hymenoptera |publisher=University of Maryland |access-date=6 June 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827072031/https://extension.umd.edu/hgic/insects/parasitoid-wasps-hymenoptera |archive-date=27 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/134na5.pdf Encouraging innovation in biopesticide development.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120515143828/http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/134na5.pdf |date=15 May 2012}} European Commission (2008). Accessed on 9 January 2017&lt;/ref&gt;

=== Otpornost ===
{{further|Otpornost na lijek}}

Poulin primjećuje da široko rasprostranjena [[Preventivna zdravstvena zaštita|profilaktička]] upotreba [[Antihelmintik|antihelmintskih lijekova]] kod domaćih ovaca i goveda predstavlja svjetski ne[[Naučna kontrola|kontrolirani eksperiment]] u evoluciji životnog ciklusa njihovih parazita. Ishodi će zavisiti od toga da li lijekovi smanjuju vjerovatnoću da larva [[parazitski crv|parazitskog crva]] dostigne odraslu dob. Ako je tako, može se očekivati ​​da će prirodna selekcija favorizirati stvaranje jaja u ranijoj dobi. S druge strane, ako lijekovi uglavnom utiču na odrasle jedinke, selekcija bi mogla uzrokovati odgođeno sazrijevanje i povećanu [[virulencija|virulenciju]]. Čini se da su takve promjene u toku: valjkasti crv ''[[Teladorsagia circumcincta]]'' mijenja svoju veličinu u odraslom stadiju i stopu reprodukcije kao odgovor na lijekove.{{sfn|Poulin|2007|pages=265–266}}

== Kulturološki značaj ==
[[File:THE CRINOLETTA DISFIGURANS AnOldParasite in aNewForm.png|thumb|upright|&quot;An Old Parasite in a New Form&quot;: an 1881 ''[[Punch (magazine)|Punch]]'' cartoon by [[Edward Linley Sambourne]] compares a [[crinoline|crinoletta]] bustle to a parasitic insect's [[exoskeleton]]]]

=== Klasično doba ===
In the [[classical era]], the concept of the parasite was not strictly pejorative: the ''parasitus'' was an [[patronage in ancient Rome|accepted role in Roman society]], in which a person could live off the hospitality of others, in return for &quot;flattery, simple services, and a willingness to endure humiliation&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Matyszak |first=Philip |title=24 Hours in Ancient Rome: A Day in the Life of the People Who Lived There |url=https://books.google.com/books?id=gJY4DwAAQBAJ&amp;pg=PT252 |year=2017 |publisher=Michael O'Mara |isbn=978-1-78243-857-1 |page=252}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Damon |first1=Cynthia |chapter=5 |title=The Mask of the Parasite: A Pathology of Roman Patronage|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mEJ-aA_XQQQC |publisher=University of Michigan Press |year=1997 |page=148 |isbn=978-0-472-10760-5 |quote=A satirist seeking to portray client misery naturally focuses on the relationship with the greatest dependency, that in which a client gets his food from his patron, and for this the prefabricated persona of the parasite proved itself extremely useful.}}&lt;/ref&gt;

=== Društvo ===
{{further|Parasitism (social offense)}}

Parasitism has [[Parasitism (social offense)|a derogatory sense]] in popular usage. According to the immunologist John Playfair,&lt;ref name=Playfair2007&gt;{{cite book |last=Playfair |first=John |title=Living with Germs: In health and disease |url=https://books.google.com/books?id=kSyDYxLPtDoC&amp;pg=PT19 |year=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-157934-9 |page=19}} Playfair is comparing the popular usage to a biologist's view of parasitism, which he calls (heading the same page) &quot;an ancient and respectable view of life&quot;.&lt;/ref&gt;
{{blockquote|In everyday speech, the term 'parasite' is loaded with derogatory meaning. A parasite is a sponger, a lazy profiteer, a drain on society.&lt;ref name=Playfair2007/&gt;}}

The [[satirical]] cleric [[Jonathan Swift]] alludes to hyperparasitism in his 1733 poem &quot;On Poetry: A Rhapsody&quot;, comparing poets to &quot;vermin&quot; who &quot;teaze and pinch their foes&quot;:&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Haelewaters |first1=Danny |last2=Hiller |first2=Thomas |last3=Dick |first3=Carl W. |title=Bats, Bat Flies, and Fungi: A Case of Hyperparasitism |journal=Trends in Parasitology |volume=34 |issue=9 |date=2018 |doi=10.1016/j.pt.2018.06.006 |pages=784–799}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Swift1733&quot;&gt;{{cite book |last=Swift |first=Jonathan |author-link=Jonathan Swift |title=On Poetry: A Rapsody |url=https://books.google.com/books?id=GmIJAAAAQAAJ |year=1733 |publisher=And sold by J. Huggonson, next to Kent's Coffee-house, near Serjeant's-inn, in Chancery-lane; [and] at the bookseller's and pamphletshops}}&lt;/ref&gt;

{{poemquote|The vermin only teaze and pinch
Their foes superior by an inch.
So nat'ralists observe, a flea
Hath smaller fleas that on him prey;

And these have smaller fleas to bite 'em.
And so proceeds ''[[ad infinitum]]''.
Thus every poet, in his kind,
Is bit by him that comes behind:}}

A 2022 study examined the naming of some 3000 parasite species discovered in the previous two decades. Of those named after scientists, over 80% were named for men, whereas about a third of authors of papers on parasites were women. The study found that the percentage of parasite species named for relatives or friends of the author has risen sharply in the same period.&lt;ref name=&quot;Poulin McDougall Presswell 2022&quot;&gt;{{cite journal |last1=Poulin |first1=Robert |author1-link=Robert Poulin (zoologist) |last2=McDougall |first2=Cameron |last3=Presswell |first3=Bronwen |title=What's in a name? Taxonomic and gender biases in the etymology of new species names |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=289 |issue=1974 |date=11 May 2022 |article-number=20212708 |doi=10.1098/rspb.2021.2708 |pmid=35538778 |pmc=9091844 }}&lt;/ref&gt;

=== Fikcija ===
{{further|List of fictional parasites|Parasites in fiction}}
[[File:Parasites Katrin Alvarez.jpg|thumb|Fictional parasitism: oil painting ''Parasites'' by Katrin Alvarez, 2011]]

In [[Bram Stoker]]'s 1897 [[Gothic fiction|Gothic horror]] novel ''[[Dracula]]'', and [[Dracula in popular culture|its many film adaptations]], the eponymous [[Count Dracula]] is a [[hematophagy|blood-drinking]] parasite (a vampire). The critic [[Laura Otis]] argues that as a &quot;thief, seducer, creator, and mimic, Dracula is the ultimate parasite. The whole point of vampirism is sucking other people's blood—living at other people's expense.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Otis |first=Laura |title=Networking: Communicating with Bodies and Machines in the Nineteenth Century |url=https://books.google.com/books?id=VEimJkOmW1kC&amp;pg=PA216 |year=2001 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-11213-5 |page=216}}&lt;/ref&gt;

Disgusting and terrifying [[Parasites in fiction|parasitic alien species]] are widespread in [[science fiction]],&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Parasitism and Symbiosis |url=http://www.sf-encyclopedia.com/entry/parasitism_and_symbiosis |encyclopedia=The Encyclopedia of Science Fiction |date=10 January 2016 |access-date=11 February 2018 |archive-date=25 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025053813/http://www.sf-encyclopedia.com/entry/parasitism_and_symbiosis |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dove2011&quot;&gt;{{cite web |last1=Dove |first1=Alistair |title=This is clearly an important species we're dealing with |url=https://www.deepseanews.com/2011/05/this-is-clearly-an-important-species-were-dealing-with/ |publisher=Deep Sea News |date=9 May 2011 |access-date=11 February 2018 |archive-date=3 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503000458/https://deepseanews.com/2011/05/this-is-clearly-an-important-species-were-dealing-with/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; as for instance in [[Ridley Scott]]'s 1979 film ''[[Alien (film)|Alien]]''.&lt;ref name=&quot;Pappas2012&quot;&gt;{{cite web |last1=Pappas |first1=Stephanie |title=5 Alien Parasites and Their Real-World Counterparts |url=https://www.livescience.com/20624-5-alien-parasites-real-inspiration.html |publisher=Live Science |date=29 May 2012 |access-date=12 October 2017 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033845/https://www.livescience.com/20624-5-alien-parasites-real-inspiration.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Sercel2017&gt;{{cite web |last1=Sercel |first1=Alex |title=Parasitism in the Alien Movies |url=http://www.signaltonoisemag.com/allarticles/2017/5/19/parasitism-in-the-alien-movies |publisher=Signal to Noise Magazine |date=19 May 2017 |access-date=11 February 2018 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033850/http://www.signaltonoisemag.com/allarticles/2017/5/19/parasitism-in-the-alien-movies |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt; In one scene, a [[Alien (creature in Alien franchise)|Xenomorph]] bursts out of the chest of a man, with blood squirting out under high pressure assisted by [[bullet hit squib|explosive squibs]]. [[Organ (anatomy)|Animal organs]] were used to reinforce the shock effect. The scene was filmed in a single take, and the startled reactions of the actors were genuine.&lt;ref name=Guardian2009&gt;{{cite news |title=The Making of Alien's Chestburster Scene |date=13 October 2009 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2009/oct/13/making-of-alien-chestburster |access-date=29 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100430221033/http://www.guardian.co.uk/film/2009/oct/13/making-of-alien-chestburster |archive-date=30 April 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Nordine2017&gt;{{cite news |last=Nordine |first=Michael |title='Alien' Evolution: Explore Every Stage in the Xenomorph's Gruesome Life Cycle. Celebrate Alien Day with a look at the past, present and future of cinema's most terrifying extraterrestrial |url=http://www.indiewire.com/2017/04/alien-xenomorph-life-cycle-1201808503/ |work=IndieWire |date=25 April 2017 |archive-date=21 October 2017 |access-date=21 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021164323/http://www.indiewire.com/2017/04/alien-xenomorph-life-cycle-1201808503/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The [[entomopathogenic fungus]] ''[[Cordyceps]]'' is represented culturally as a deadly threat to the human race. The video game series ''[[The Last of Us]]'' (2013–present) and its [[The Last of Us (TV series)|television adaptation]] present ''Cordyceps'' as a parasite of humans, causing a [[zombie apocalypse]].&lt;ref name=&quot;Hill 2013 SciAm&quot;/&gt; Its human hosts initially become violent &quot;infected&quot; beings, before turning into blind zombie &quot;clickers&quot;, complete with fruiting bodies growing out from their faces.&lt;ref name=&quot;Hill 2013 SciAm&quot;&gt;{{cite magazine |last=Hill |first=Kyle |title=The Fungus that Reduced Humanity to The Last of Us |url=https://blogs.scientificamerican.com/but-not-simpler/the-fungus-that-reduced-humanity-to-the-last-of-us/ |magazine=[[Scientific American]] |access-date=4 May 2021 |date=25 June 2013 &lt;!--subscription required--&gt; |archive-date=28 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528022901/https://blogs.scientificamerican.com/but-not-simpler/the-fungus-that-reduced-humanity-to-the-last-of-us/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Povezano ==
* [[Antiparazitik]]
* [[Kancerogeni parazit]]
* [[Uticaj parazitskih crva na imunološki sistem]]
* [[Spisak ljudskih parazita]]

== Bilješke ==
{{Notelist}}

== Reference ==
{{Reflist}}

== Izvori ==
* {{cite book |last=Poulin |first=Robert |author-link=Robert Poulin (zoologist) |title=Evolutionary Ecology of Parasites |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12085-0 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/evolutionaryecol0000poul}}

== Daljnje čitanje ==
* {{cite book |last=Combes |first=Claude |author-link=Claude Combes |title=The Art of Being a Parasite |publisher=[[The University of Chicago Press]] |year=2005 |isbn=978-0-226-11438-5 |ref=none}}
* {{cite book |last=Desowitz |first=Robert |author-link=Robert Desowitz |title=Who Gave Pinta to the Santa Maria? |publisher=Harvest Books |year=1998 |isbn=978-0-15-600585-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/whogavepintatosa00deso |ref=none}}
* {{cite book |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer|title=Parasite Rex |publisher=[[Free Press (publisher)|Free Press]] |year=2001 |isbn=978-0-7432-0011-0 |title-link=Parasite Rex |ref=none}}

== Vanjske poveznice ==
{{Commons category|Parasites}}

* [https://web.archive.org/web/20110801045926/http://www.aber.ac.uk/~mpgwww/Edu/EduIndex.html Univerzitet Aberystwyth: Parazitologija] — plan nastave s linkovima na članke u punom tekstu o parazitizmu i parazitologiji.
* [https://www.cdc.gov/ncidod/dpd/ Odjel za parazitske bolesti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101014121942/http://www.cdc.gov/ncidod/dpd/ |date=14 October 2010 }}, [[Centers for Disease Control and Prevention]]
* [http://www.k-state.edu/parasitology KSU: Parazitološko istraživanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528063241/http://www.k-state.edu/parasitology/ |date=28 May 2010 }} — članci i linkovi na temu parazitologije
* [https://academic.oup.com/cid/article/37/5/694/311910 Parazitološki resursi na World Wide Webu: Moćan alat za stručnjake za zarazne bolesti] (Oxford University Press)

{{načini ishrane}}</text>
      <sha1>o6bnwno1hueno4wisrqcyd1dlcdiolq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Milan Tepić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245475</id>
    <revision>
      <id>42696179</id>
      <parentid>42696046</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-52588-72|~2026-52588-72]] ([[User talk:~2026-52588-72|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:Aca|Aca]]</comment>
      <origin>42695453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8422" sha1="igdcj4jsclvdymq6zftm7sfobhlfff7" xml:space="preserve">{{Heroj M
|slika=Milan Tepic.jpg
|opis slike=Spomen-ploča Milanu Tepiću u [[Beograd]]u
|didaskalija=Milan Tepić
|datum rođenja=[[1957]].
|mesto rođenja=[[Komlenac]] 
|država rođenja= [[SFRJ]]
|datum smrti=[[19.11.|9.11.]] [[1991]]. ('''34''' god.)
|mesto smrti=Bedenik kod [[Bjelovar]]
|država smrti=[[Hrvatska]]/[[SFRJ]]
|profesija=vojni oficir
|KPJ=
|rat=[[Rat u Hrvatskoj]]
|služba=[[JNA]]
|čin=[[major]] 
|NOB=
|narodni heroj=[[19.11.]] [[1991]].
}}

'''Milan Tepić'''  ([[Komlenac]], [[26. januar]] [[1957]] — [[Bedenik]], [[29. septembar]] [[1991]]) bio je [[major]] [[Jugoslovenska narodna armija|Jugoslovenske narodne armije]].&lt;ref name=&quot;Sjećanje na majora Tepića&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=47033 |title=Sjećanje na majora Tepića |author= |authorlink= |date = 29. 9. 2011. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language= sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate = 30. 9. 2011. }}&lt;/ref&gt; Tokom [[Rat u Hrvatskoj|Rata u Hrvatskoj]], Tepić je bio komandant skladišta oružjem u selu [[Bedenik]]u kraj [[Bjelovar]]a te je, prije dolaska hrvatskih snaga, ubio sebe i još 11 hrvatskih oficira kada je namjerno uzrokovao eksploziju u skladištu, odbivši se predati.

== Tragedija u Bedeniku ==
[[Jul]]a meseca [[1991]]. major Tepić se našao u centralnom skladištu borbenih sredstava u selu Bedeniku u blizini [[Bjelovar]]a. Pripadnici Zbora narodne garde su pripadnike Jugoslovenske narodne armije, koji su se nalazili na odsluženju vojnog roka u vojarni „Božidar Adžija“ u Bjelovaru, držali u okruženju.&lt;ref name=&quot;Dvije decenije od zločina u bjelovarskoj kasarni&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=46981 |title=Dvije decenije od zločina u bjelovarskoj kasarni |author= |authorlink= |date = 29. 9. 2011. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language= sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate = 30. 9. 2011. }}&lt;/ref&gt; U vojarni se nalazila 265. motorizovana brigada JNA i novopridošli regruti.&lt;ref name=&quot;Dvije decenije od zločina u bjelovarskoj kasarni&quot;/&gt; Komanda 5. vojne oblasti JNA u Zagrebu je poslala Posmatračku misiju tadašnje „Europske zajednice“ kojoj pripadnici ''Zbora narodne garde'' nisu dozvolili pristup u vojarnu.&lt;ref name=&quot;Dvije decenije od zločina u bjelovarskoj kasarni&quot;/&gt;

Prebeg iz JNA potpukovnik Josip Tomšić, koji je u međuvremenu postao časnik obrane Bjelovara, pripremio je napad na [[kasarna|vojarnu]] u kojoj su se nalazili preostali vojnici, časnici i njihovi članovi obitelji koji nisu prebjegli na drugu stranu. Vojarna u kojoj danima nije bilo vode i struje je napadnuta  sa 2.000 vojnika. Pošto komanda JNA nije poslala pomoć, časnik brigade pukovnik [[Rajko Kovačević]] je naredio predaju i odlaganje oružja.&lt;ref name=&quot;Dvije decenije od zločina u bjelovarskoj kasarni&quot;/&gt;

Tepić koji je zapovijedao izoliranim skladištem oružja se odbio predati i pokušao organizuje obranu od pripadnika Zbora narodne garde koje su opkolile objekat.&lt;ref name=&quot;Sjećanje na majora Tepića&quot;/&gt; Dvadeset i devetog septembra [[1991]]. ne želeći da prepusti neprijatelju [[oružje]], major Milan Tepić digao je u vazduh vojni magazin i sebe. Ovo delo su mnogi u svetu uporedili sa sličnim potezom resavskog vojvode [[Stevan Sinđelić|Stevana Sinđelića]].&lt;ref name=&quot;Audio: Sjećanje na narodnog heroja Milana Tepića&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rtrs.tv/av/player.php?id=1544&amp;x=2 |title=Audio: Sjećanje na narodnog heroja Milana Tepića |author= |authorlink= |date=29. 9. 2011. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language=sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=30. 9. 2011. }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Jedanput ljudi daju riječ, ona ostaje ili se pogazi. Ja sam dao riječ da ću da branim ovu zemlju ako joj bude teško.{{fact}}|Milan Tepić}}

Prema zvaničnim podacima u eksploziji je pored njega poginulo i 11 pripadnika Zbora narodne garde&lt;ref&gt;[https://www.index.hr/vijesti/clanak/mvep-izrazilo-prosvjed-srpskoj-veleposlanici-zbog-podizanja-spomenika-milanu-tepicu/998200.aspx MVEP prosvjeduje zbog srpskog dizanja spomenika majoru koji je umalo raznio Bjelovar]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/banja-luka-slavi-zlocinca-milana-tepica-pljuska-zrtvama-agresije-na-hrvatsku---691423.html Osude sa svih strana zbog slavljenja majora JNA Milana Tepića: &quot;Ovo pokazuje da ideja velike Srbije i dalje živi&quot;]&lt;/ref&gt; dok je većina njegovih vojnika preživjela pošto im je naredio da se povuku od glavnog objekta na bezbjednu razdaljinu. Ovo naređenje majora Tepića nije poslušao vojnik na odsluženju vojnog roka, [[Stojadin Mirković]],&lt;ref&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Srbija/Zaboravljeni-junak-sa-Povlena.sr.html Zaboravljeni junak sa Povlena („Politika“, 30. april 2013)]&lt;/ref&gt; koji je iz oklopnog transportera dejstvovao po neprijatelju sve dok nije bio pogođen protivoklopnim projektilom.

Zbog tragedije koju je prouzrokovao, u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] je njegov ugled još uvijek osporavan budući da je bio izravno odgovoran za smrt 11 osoba, tako da se smatra [[Ratni zločin|ratnim zločincem]]&lt;ref name=&quot;balkaninsight&quot;&gt;{{Cite web|url=https://balkaninsight.com/2022/01/10/banned-bosnian-serb-celebration-recalls-memories-of-start-of-war/|title=Banned Bosnian Serb Celebration Recalls Memories of Start of War|date=10. 1. 2022.|website=balkaninsight.com|language=engleski|quote=Tepic is celebrated in Republika Srpska and Serbia as a hero, while in Croatia he is perceived as a war criminal, who almost destroyed the town of Bjelovar.|access-date=18. 10. 2023.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regions&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/serbia-vucic-croatia-uneasy-but-useful-visit/29034851.html|title=Serbia’s Vucic Begins 'Uneasy But Useful' Visit To Croatia|date=10. 1. 2022.|website=rferl.org|language=engleski|quote=The soldier, Major Milan Tepic, is seen by the Croatian side as a criminal|access-date=18. listopada 2023.}}&lt;/ref&gt; koji je umalo razorio cijeli grad [[Bjelovar]].

== Narodni heroj Jugoslavije ==

[[Predsedništvo SFRJ]], kojim je predsedavao potpredsednik [[Branko Kostić]], 19. novembra 1991. godine je majora Milana Tepića „''za izvanredan podvig u borbi protiv neprijatelja prilikom njihovog napada na kasarnu JNA u Bjelovaru''“ posthumno odlikovalo [[Orden narodnog heroja|Ordenom narodnog heroja Jugoslavije]] i proglasilo [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnim herojem Jugoslavije]].

Njegovo ime nosi ulica u Beogradu (opština Savski venac), [[Banja Luka|Banjoj Luci]], [[Istočno Sarajevo|Istočnom Sarajevu]],&lt;ref&gt;[http://www.opstinains.net/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=86&amp;Itemid=112 Ulice i naselja], Pristupljeno 5. 4. 2013.&lt;/ref&gt; [[Niš]]u&lt;ref&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2003/03/27/srpski/N03032601.shthttp://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2003/03/27/srpski/N03032601.shtmlml Glas javnosti: „Bulevar Zorana Ćinćića“, Skupština opštine Niš promenila nazive ulice]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Pristupljeno 13. 4. 2013.&lt;/ref&gt;, [[Bačka Palanka|Bačkoj Palanci]], [[Beška|Beški]], [[Inđija|Inđiji]], [[Kula (grad)|Kuli]], [[Leskovac|Leskovcu]], [[Novi Sad|Novom Sadu]] (tri ulice), [[Odžaci]]ma, [[Pirot]]u, [[Smederevo|Smederevu]], [[Sombor]]u, [[Sremska Mitrovica|Sremskoj Mitrovici]], [[Temerin]]u, [[Velika Plana|Velikoj Plani]], [[Vršac|Vršcu]], [[Zrenjanin]]u, [[Teslić]]u, Gradišci i u više drugih srpskih gradova.

U njegovu čast, [[Republika Srpska]] je ustanovila [[orden]] „za posebne zasluge u ratu“.&lt;ref name=&quot;Sjećanje na majora Tepića&quot;/&gt;

== Kontroverze ==

Budući da je digao u vazduh deo vojnog magacina i da je u eksploziji poginulo mnogo ljudi, u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] se smatra [[Ratni zločin|ratnim zločincem]]&lt;ref name=&quot;balkaninsight&quot;/&gt; i kriminalcem&lt;ref name=&quot;regions&quot;/&gt; koji je umalo razorio cijeli grad [[Bjelovar]].

== Povezano ==
* [[Vladimir Trifunović]]

== Izvori ==
{{commonscat|Milan Tepić}}
{{reflist}}

{{Authority control}}
{{Životni vijek|1957|1991|Tepić, Milan}}

[[Kategorija:Srpski oficiri]]
[[Kategorija:Oficiri JNA]]
[[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]]
[[Kategorija:Ubice]]
[[Kategorija:Osobe koje su počinile suicid]]
[[Kategorija:Povijest Bjelovara]]</text>
      <sha1>igdcj4jsclvdymq6zftm7sfobhlfff7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Rusija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>248758</id>
    <revision>
      <id>42696411</id>
      <parentid>1761920</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="eligznw0st9hx0xfawg6mgolb3ckv9r" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Russia.svg|35px]]
| govori o = gradu u Rusiji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Rusiji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Rusiji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Rusija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eligznw0st9hx0xfawg6mgolb3ckv9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amfetamin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249072</id>
    <revision>
      <id>42696310</id>
      <parentid>42239285</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vanjske veze */</comment>
      <origin>42696310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="dieci43dijocdv9s91izmyecqs615fe" xml:space="preserve">{{Drugbox-lat
| verifiedrevid = 321804129
| drug_name = Amfetamin
| IUPAC_name = (±)-1-fenilpropan-2-amin
| image = Amphetamine-2D-skeletal.svg
| width =
| imagename = 1 : 1 smeša (racemat)&lt;br /&gt;
| CASNo_Ref = {{cascite}}
| image2 = Amphetamine-3d-CPK.png
| width2 =
| CASNo_Ref = {{cascite}}
| InChI = 1/C9H13N/c1-8(10)7-9-5-3-2-4-6-9/h2-6,8H,7,10H2,1H3
| InChIKey = KWTSXDURSIMDCE-UHFFFAOYAO
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
|  StdInChI = 1S/C9H13N/c1-8(10)7-9-5-3-2-4-6-9/h2-6,8H,7,10H2,1H3
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
|  StdInChIKey = KWTSXDURSIMDCE-UHFFFAOYSA-N
| CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}}
| CAS_number = 300-62-9
| ChemSpiderID = 13852819
| CAS_supplemental = {{CAS|405-41-4}}
| ATC_prefix = N06
| ATC_suffix = BA01
| PubChem = 3007
| IUPHAR_ligand =
| ChEMBL_Ref =
| ChEMBL =
| DrugBank_Ref =
| DrugBank = APRD00480
| synonyms = alfa-metilbenzenetanamin, alfa-metilfenetilamin, beta-fenil-izopropilamin
| smiles = NC(C)Cc1ccccc1
| C = 9 | H = 13 | N = 1
| molecular_weight = 135.2084
| bioavailability = Oralno 20-25%; nazalno 75%; rektalno 95–99%; intravenozno 100%
| solubility = {{nowrap|50–100 mg/mL}} (16&amp;nbsp;°C)
| melting_point = 285
| melting_high = 281
| protein_bound = 15–40%
| metabolism = [[jetra|Hepatički]] ([[CYP2D6]])&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Miranda-G E, Sordo M, Salazar AM |title=Determination of amphetamine, methamphetamine, and hydroxyamphetamine derivatives in urine by gas chromatography-mass spectrometry and its relation to CYP2D6 phenotype of drug users |journal=J Anal Toxicol |volume=31 |issue=1 |pages=31–6 |year=2007 |pmid=17389081 |url=http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&amp;issn=0146-4760&amp;volume=31&amp;issue=1&amp;spage=31&amp;aulast=Miranda-G |access-date=2013-11-07 |archive-date=2020-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503052259/http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&amp;issn=0146-4760&amp;volume=31&amp;issue=1&amp;spage=31&amp;aulast=Miranda-G |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| elimination_half-life = 12 h prosek za d-izomer, 13 h za L-izomer
| excretion = [[bubreg|Renalno]]; značajna porcija nepromenjena
| pregnancy_US = C
| legal_AU = Schedule 8
| legal_CA = Schedule III
| legal_UK = Class B
| legal_NL = List I
| legal_US = Schedule II
| legal_status = Rx-only
| routes_of_administration = [[usta|Oralno]], [[intravenozna terapija|Intravenozno]], [[Vaporizacija]], [[Insuflacija (medicina)|insuflacija]], [[anus|Rektalno]], [[Podjezično]]
}}
'''Amfetamini''' su [[hemikalija|hemikalije]] dobijene sintetičkim putem. Na tržište najčešće dolaze u obliku [[Tableta (farmacija)|tableta]]. Amfetamini se unose oralno, pušenjem, udisanjem praha, i intravenski. Neposredno stimulišu [[cerebralni korteks]] u [[centralni nervni sistem|centralnom nervnom sistemu]], uklanjajući umor, glad i pospanost. Dovode korisnika u stanje [[euforija|euforije]]. Pojačavaju koncentraciju, pažnju, [[refleks]]e, a i ideje i slike su mnogo življe. Prevelika doza može uzrokovati vrtoglavice, drhtanje, uznemirenost, paniku, bolove u grudima i ubrzan rad srca. Posledica može biti potpuni telesni i psihički kolaps. Hronično trovanje može izazvati [[paranoja|paranoidne]] ideje i [[halucinacija|halucinacije]]. U [[mozak|mozgu]] stvara zavisnost i oslobađa ga od bilo kakvih ograda.

Spoljašnji znakovi su širenje [[zenica (oko)|zenica]], nesanica, proliv, drhtanje, promene u ponašanju, izrazita euforija i naglo mršavljenje. Najpoznatiji amfetamini su „dizalica” ({{jez-eng|upper}}), „spid” ({{jez-eng|speed}}) i [[ekstazi]].

'''Spid''' je ulični naziv za sintetičke [[droga|droge]] na bazi amfetamina. Efekti uključuju smanjeni apetit, povećanu izdržljivost i energiju, povećani libido, [[hiperaktivnost]] i nesanicu. Organizam se pritom rapidno iscrpljuje. Kada se koristi u velikim dozama i intravenozno može dovesti i do [[predoziranje|predoziranja]], do brze [[zavisnost]]i što je veliki rizik po [[zdravlje]].

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
* {{RSR}}

== Povezano ==
* [[2,5-dimetoksi-4-jodoamfetamin]]
* [[Dietilamid liserginske kiseline|LSD]]

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Amphetamines}}
* [http://www.drugs.com/Amphetamine/ Drugs.com o amfetaminima]
* [http://www.erowid.org/chemicals/amphetamines/ Erowid o amfetaminima]
{{-}}
{{Antidepresanti}}
{{Adrenergici}}
{{Dopaminergici}}

{{klica-medicina}}

[[Kategorija:Amfetamini]]
[[Kategorija:Dopaminski agonisti]]
[[Kategorija:Droge]]
[[Kategorija:Agonisti serotoninskog receptora]]
[[Kategorija:Bronhodilatatori]]
[[Kategorija:Euforijanti]]</text>
      <sha1>dieci43dijocdv9s91izmyecqs615fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Čelični pakt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251269</id>
    <revision>
      <id>42696305</id>
      <parentid>42585365</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="crv8tmoevi3tc7ghthwudt6mfxwyned" xml:space="preserve">[[Datoteka:Patto-acciaio.jpg|mini|300px|Potpisivanje Čeličnog pakta u [[Rajhskancelarija|Rajhskancelariji]] u Berlinu. Sede u prvom redu: [[Galeaco Ćano]], [[Adolf Hitler]] i [[Joahim fon Ribentrop]]. Iza Hitlera stoji [[Herman Gering]].]]
'''Čelični pakt''' ({{jez-nem|Stahlpakt}}; {{jez-ita|Patto d'Acciaio}}), poznat pod zvaničnim imenom '''Pakt o prijateljstvu i savezu između Nemačke i Italije''', je prbobitno planiran da bude tročlani vojni savez [[Japan]]a, [[Kraljevina Italija|Italije]] i [[Treći rajh|Nemačke]]. Međutim, Japan je planirao da pažnja pakta bude usmerena protiv potencijalnog protinika [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], dok su Nemačka i Italija želele da bude usmeren protiv [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevsta]] i [[Francuska|Francuske]]. Zbog ovog neslaganja, pakt je potpisan bez Japana 22. maja 1939. od strane ministra spoljnih poslova [[Galeaco Ćano|Galeaca Ćana]] i [[Joahim fon Ribentrop|Joahima fon Ribentropa]].

Pakt su činile dve celine: prvi deo je bio otvorena deklaracija o nastavku poverenja i saradnje između Nemačke i Italije, dok je drugi, „Tajni dodatni protokol“, ohrabrivao ujedinjavanje politika koji se tiču vojske i privrede.

== Povezano ==
* [[Antikominterna pakt]]
* [[Trojni pakt]]

{{klica-hist}}

[[Kategorija:Ugovori Drugog svjetskog rata]]
[[Kategorija:Međunarodni odnosi Trećeg Reicha]]
[[Kategorija:Italija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Japan u Drugom svjetskom ratu]]</text>
      <sha1>crv8tmoevi3tc7ghthwudt6mfxwyned</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696306</id>
      <parentid>42696305</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1486" sha1="izxbf3fib2jqcpy0jrf0yrwliot5ige" xml:space="preserve">[[Datoteka:Patto-acciaio.jpg|mini|300px|Potpisivanje Čeličnog pakta u [[Rajhskancelarija|Rajhskancelariji]] u Berlinu. Sede u prvom redu: [[Galeaco Ćano]], [[Adolf Hitler]] i [[Joahim fon Ribentrop]]. Iza Hitlera stoji [[Herman Gering]].]]
'''Čelični pakt''' ({{jez-nem|Stahlpakt}}; {{jez-ita|Patto d'Acciaio}}), poznat pod zvaničnim imenom '''Pakt o prijateljstvu i savezu između Nemačke i Italije''', je prbobitno planiran da bude tročlani vojni savez [[Japan]]a, [[Kraljevina Italija|Italije]] i [[Treći rajh|Nemačke]]. Međutim, Japan je planirao da pažnja pakta bude usmerena protiv potencijalnog protinika [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], dok su Nemačka i Italija želele da bude usmeren protiv [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevsta]] i [[Francuska|Francuske]]. Zbog ovog neslaganja, pakt je potpisan bez Japana 22. maja 1939. od strane ministra spoljnih poslova [[Galeaco Ćano|Galeaca Ćana]] i [[Joahim fon Ribentrop|Joahima fon Ribentropa]].

Pakt su činile dve celine: prvi deo je bio otvorena deklaracija o nastavku poverenja i saradnje između Nemačke i Italije, dok je drugi, „Tajni dodatni protokol“, ohrabrivao ujedinjavanje politika koji se tiču vojske i privrede.

== Povezano ==
* [[Antikominterna pakt]]
* [[Trojni pakt]]

{{klica-historija}}

[[Kategorija:Ugovori Drugog svjetskog rata]]
[[Kategorija:Međunarodni odnosi Trećeg Reicha]]
[[Kategorija:Italija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Japan u Drugom svjetskom ratu]]</text>
      <sha1>izxbf3fib2jqcpy0jrf0yrwliot5ige</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696307</id>
      <parentid>42696306</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Povezano */</comment>
      <origin>42696307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="jvwc80cs6djtfmj5i1famog249c4obo" xml:space="preserve">[[Datoteka:Patto-acciaio.jpg|mini|300px|Potpisivanje Čeličnog pakta u [[Rajhskancelarija|Rajhskancelariji]] u Berlinu. Sede u prvom redu: [[Galeaco Ćano]], [[Adolf Hitler]] i [[Joahim fon Ribentrop]]. Iza Hitlera stoji [[Herman Gering]].]]
'''Čelični pakt''' ({{jez-nem|Stahlpakt}}; {{jez-ita|Patto d'Acciaio}}), poznat pod zvaničnim imenom '''Pakt o prijateljstvu i savezu između Nemačke i Italije''', je prbobitno planiran da bude tročlani vojni savez [[Japan]]a, [[Kraljevina Italija|Italije]] i [[Treći rajh|Nemačke]]. Međutim, Japan je planirao da pažnja pakta bude usmerena protiv potencijalnog protinika [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]], dok su Nemačka i Italija želele da bude usmeren protiv [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevsta]] i [[Francuska|Francuske]]. Zbog ovog neslaganja, pakt je potpisan bez Japana 22. maja 1939. od strane ministra spoljnih poslova [[Galeaco Ćano|Galeaca Ćana]] i [[Joahim fon Ribentrop|Joahima fon Ribentropa]].

Pakt su činile dve celine: prvi deo je bio otvorena deklaracija o nastavku poverenja i saradnje između Nemačke i Italije, dok je drugi, „Tajni dodatni protokol“, ohrabrivao ujedinjavanje politika koji se tiču vojske i privrede.

== Povezano ==
* [[Antikominterna pakt]]
* [[Trojni pakt]]

{{klica-istorija}}

[[Kategorija:Ugovori Drugog svjetskog rata]]
[[Kategorija:Međunarodni odnosi Trećeg Reicha]]
[[Kategorija:Italija u Drugom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Japan u Drugom svjetskom ratu]]</text>
      <sha1>jvwc80cs6djtfmj5i1famog249c4obo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Duma/U radu5</title>
    <ns>2</ns>
    <id>252974</id>
    <revision>
      <id>42696299</id>
      <parentid>42695981</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <origin>42696299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9596" sha1="4y4zii8tspsryvuvpnbaisktg5kca4j" xml:space="preserve">{{znakovi smrti}}
[[File:Postmortem interval changes (stages of death).png|thumb|500px|Vremenska linija postmortalnih promjena]]
[[File:Michele_Taylor_-_Forensics_Final_Project_(1).jpg|thumb|Slika 1. Postmortalne pojave za procjenu vremena smrti]]
'''Postmortalni interval''' (en. ''post-mortem interval'', '''PMI''') je vrijeme koje je proteklo od trenutka [[smrt]]i pojedinca.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=Forensic entomology: the utility of arthropods in legal investigations |date=2009 |publisher=Taylor &amp; Francis |editor=Jason H. Byrd |editor2=James L. Castner |isbn=978-0-8493-9215-3 |edition=2nd |location=Boca Raton |oclc=144565878}}&lt;/ref&gt; Kada vrijeme smrti nije poznato, interval se može procijeniti, te se tako može utvrditi približno vrijeme smrti. Procjene postmortalnog intervala mogu varirati između nekoliko sati i nekoliko dana ili čak godina, ovisno o vrsti dostupnih dokaza.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |date=2013-10-08 |editor-last=Pokines |editor-first=James |editor2-last=Symes |editor2-first=Steven A. |title=Manual of Forensic Taphonomy |url=http://dx.doi.org/10.1201/b15424 |doi=10.1201/b15424|isbn=9781439878439 |s2cid=132436926 }}&lt;/ref&gt; Postoje standardne medicinske i naučne tehnike koje omogućavaju tu procjenu.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation |last=Simmons |first=Tal |chapter=Post-Mortem Interval Estimation: an Overview of Techniques |date=2017-02-10 |title=Taphonomy of Human Remains: Forensic Analysis of the Dead and the Depositional Environment |pages=134–142 |place=Chichester, UK |publisher=John Wiley &amp; Sons, Ltd |doi=10.1002/9781118953358.ch10|isbn=9781118953358 }}&lt;/ref&gt;

== Pregled tijela i mjesta smrti ==
{{further|Faze smrti}}
Promjene na tijelu koje se javljaju nakon smrti ([[faze smrti ljudskog bića|postmortalne promjene]]) uključuju:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[Algor mortis]]: hlađenje tijela;
* [[Livor mortis]]: nakupljanje krvi u najniže postavljenim dijelovima tijela;
* [[Rigor mortis]]: ukočenost udova.

Uslovi na mjestu smrti utiču na procjenu vremena smrti. Za ''algor mortis'', ''livor mortis'' i ''rigor mortis'', zajedno s razmatranjem sadržaja želuca, potrebno je posmatrati uslove okoline na mjestu smrti kako bi se precizno izmjerio PMI (slika 1).&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Dix |first1=Jay |last2=Graham |first2=Michael |title=Time of Death, Decomposition and Identification: An Atlas |date=7 December 1999 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4200-4828-5 |page=1 |url=https://books.google.com/books?id=qxO3Z0um6WMC&amp;pg=PA1 |language=en}}&lt;/ref&gt; Faktori koji mogu uticati na brzinu raspadanja ljudskog tijela odnose se na specifično okruženje iz kojeg je tijelo izvučeno.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Tijela mogu biti otkrivena bilo gdje, na lokacijama na kopnu ili u vodi, a svaka od njih posjeduje svoje varijable koje mogu promijeniti procjene intervala.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Uz uobičajene faktore temperature, vlažnosti i izloženosti elementima, [[habitus (sociologija)|tjelesni habitus]] i odjeća su primjer komponente koja može uticati na brzinu hlađenja tijela, a time i na brzinu raspadanja.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=FBI Law Enforcement Bulletin |date=1973 |publisher=Federal Bureau of Investigation, U.S. Department of Justice |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=zutC-X8o_bwC&amp;pg=RA9-PA12 |language=en}}&lt;/ref&gt; Vrlo približno pravilo za procjenu postmortalnog intervala je sljedeće:&lt;ref&gt;{{cite book | last=Senior | first=T | title=Forensic ecogenomics : the application of microbial ecology analyses in forensic contexts | publisher=Academic Press | publication-place=London, United Kingdom San Diego, CA | year=2018 | isbn=978-0-12-809360-3 | oclc=1023028365}}&lt;/ref&gt;
* Toplo i mlitavo: manje od 3 sata
* Toplo i ukočeno: 3 do 8 sati
* Hladno i ukočeno: 8 do 36 sati
* Hladno i mlitavo: više od 36 sati.

Zbog značajnih razlika u okolišu između regija, u [[forenzika|forenzici]] se u tu svrhu ne koriste univerzalne formule.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Cockle |first1=Diane L. |last2=Bell |first2=Lynne S. |date=2015-08-01 |title=Human decomposition and the reliability of a 'Universal' model for post mortem interval estimations |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S037907381500211X |journal=Forensic Science International |language=en |volume=253 |pages=136.e1–136.e9 |doi=10.1016/j.forsciint.2015.05.018 |pmid=26092190 |issn=0379-0738|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

== Analitičke tehnike ==
Postoje analitičke tehnike koje se mogu koristiti za određivanje postmortalnog intervala:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[Forenzička entomologija]]: aktivnost insekata (posebno [[Calliphoridae|muha zunzara]]) na truplu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[forenzička biologija|Forenzička botanika]]: utjecaj biljaka i tla na proces raspadanja&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Forenzička patologija]]: utvrđivanje uzroka smrti i naknadne promjene nakon smrti&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citation |last1=Sorg |first1=Marcella |chapter=Advancing Forensic Taphonomy: Purpose, Theory, and Process |date=2001-07-30 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1201/9781420058352-3 |title=Advances in Forensic Taphonomy |pages=3–29 |publisher=CRC Press |access-date=2022-04-14 |last2=Haglund |first2=William|doi=10.1201/9781420058352-3 |doi-broken-date=12 July 2025 |isbn=978-0-8493-1189-5 |chapter-url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
* Promjene na oku: [[hemija|hemijski]] sastav [[staklasto tijelo|staklastog tijela]],&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/280613862|title=A New Model for the Estimation of Time of Death from Vitreous Potassium Levels Corrected for Age and Temperature |first1=B.|last1=Zilg|first2=S.|last2=Bernard|first3=K.|last3=Alkass|first4=S.|last4=Berg|first5=H.|last5=Druid|date=17 July 2015|volume=254|pages=158–166|doi=10.1016/j.forsciint.2015.07.020|pmid=26232848|journal=Forensic Science International|hdl=10616/44849|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; strukturne promjene [[oko|oka]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=De-Giorgio |first1=Fabio |last2=Grassi |first2=Simone |last3=d'Aloja |first3=Ernesto |last4=Pascali |first4=Vincenzo L. |date=2021-05-01 |title=Post-mortem ocular changes and time since death: Scoping review and future perspective |url=|journal=Legal Medicine |language=en |volume=50 |article-number=101862 |doi=10.1016/j.legalmed.2021.101862 |pmid=33610931 |s2cid=231988953 |issn=1344-6223}}&lt;/ref&gt;
* Stanje ili faza [[raspadanje|raspadanja]]: [[autoliza]] (proces samoprobave) i [[truljenje]] (proces uzrokovan [[bakterija]]ma koje se nalaze u tijelu).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Butzbach |first=Danielle M. |date=2010-03-01 |title=The influence of putrefaction and sample storage on post-mortem toxicology results |journal=Forensic Science, Medicine, and Pathology |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=35–45 |doi=10.1007/s12024-009-9130-8 |pmid=19946767 |s2cid=32152746 |issn=1556-2891}}&lt;/ref&gt;

Naprednije metode uključuju kvantifikaciju [[DNK]],&lt;ref&gt;{{cite journal |pmid=21542228 |year=2011 |last1=Lin |first1=X |last2=Yin |first2=YS |last3=Ji |first3=Q |title=Progress on DNA Quantification in Estimation of Postmortem Interval |volume=27 |issue=1 |pages=47–9, 53 |journal=Fa Yi Xue Za Zhi}}&lt;/ref&gt; [[Infracrvena spektroskopija|infracrvenu spektroskopiju]],&lt;ref&gt;{{cite journal |pmid=20707280 |year=2010 |last1=Huang |first1=P |last2=Tuo |first2=Y |last3=Wang |first3=ZY |title=Review on Estimation of Postmortem Interval Using FTIR Spectroscopy |volume=26 |issue=3 |pages=198–201 |journal=Fa Yi Xue Za Zhi}}&lt;/ref&gt; a kod sahranjenih osoba, promjene u sastavu tla, kao što su nivoi [[metan]]a,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2014.12.002 |year=2015 |last1=Davla |first1=M |last2=Moore |first2=TR |last3=Kalacska |first3=M |last4=LeBlanc |first4=G |last5=Costopoulos |first5=A |title=Nitrous Oxide, Methane and Carbon Dioxide Dynamics from Experimental Pig Graves |volume=247 |pages=41–47 | journal=Forensic Science International |pmid=25544693}}&lt;/ref&gt; [[fosfat]]a i [[nitrat]]a,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.3997/1873-0604.2004010 |year=2004 |last1=Senos Matias |first1=MJ |title=An Investigation into the Use of Geophysical Methods in the Study of Aquifer Contamination by Graveyards |volume=2 |issue=3 |pages=131–136 | journal=Near Surface Geophysics |bibcode=2004NSGeo...2..131S }}&lt;/ref&gt; ninhidrin-reaktivnog dušika,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2009.08.016 |pmid=19773138 |year=2009 |last1=Van Belle |first1=LE |last2=Carter |first2=DO |last3=Forbes |first3=SL |title=Measurement of Ninhydrin Reactive Nitrogen Influx into Gravesoil during Aboveground and Belowground Carcass (''Sus domesticus'') Decomposition |volume=193 |issue=1–3 |pages=37–41 | journal=Forensic Science International}}&lt;/ref&gt; [[Isparljivo organsko jedinjenje|isparljivih organskih spojeva]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2012.06.006 |year=2012 |last1=Vass |first1=A |title=Odor Mortis |volume=222 |issue=1–3 |pages=234–241 | journal=Forensic Science International |pmid=22727573 |url=https://zenodo.org/record/1258965 }}&lt;/ref&gt; i [[Provodljivost (elektrolitička)|provodljivosti]] vode,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1111/1556-4029.12802 |pmid=26190264 |year=2015 |last1=Pringle |first1=JK |last2=Cassella |first2=JP |last3=Jervis |first3=JR |last4=Williams |first4=A |last5=Cross |first5=P |last6=Cassidy |first6=NJ |title=Soilwater Conductivity Analysis to Date and Locate Clandestine Graves of Homicide Victims |volume=60 |issue=4 |pages=1052–1061 |journal=Journal of Forensic Sciences|s2cid=12082791 |url=http://eprints.staffs.ac.uk/2166/7/cassella.pdf }}&lt;/ref&gt; također mogu otkriti vrijeme smrti.

== Reference ==
{{reflist}}

Kategorija:Smrti</text>
      <sha1>4y4zii8tspsryvuvpnbaisktg5kca4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696729</id>
      <parentid>42696299</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <origin>42696729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13516" sha1="clga1bezpwk3x2an10fkvlmsu0tyenf" xml:space="preserve">[[File:Heads of Scelidopetalon biwenxuani and Amblyopus vittatus - ZooKeys-317-081-g001.jpeg|thumb|upright=1.1|Poređenje glava dvije vrste buba iz [[Porodica (taksonomija)|porodice]] [[Erotylidae]]: ''[[Scelidopetalon biwenxuani]]'' (1) i ''[[Amblyopus vittatus]]'' (2). Mjerilo = 0,5 mm.]]

'''Comparative biology''' is the study of patterns and natural [[Biodiversity|variation in life]] at all levels, from genes to [[Community (ecology)|communities]]. Comparative biologists take a cross-lineage approach in examining areas such as [[anatomy]]. [[physiology]], [[genomics]], [[developmental biology]], [[bioinformatics]], [[systematics]], and [[biogeography]]. Comparative evidence from various disciplines may be used to interpret the biological relationships between organisms, as represented by [[pedigree chart]]s, [[phylogenetic tree]]s, or [[cladogram]]s, which in turn helps differentiate features with single origins ([[Homology (biology)|homology]]) from those with multiple origins ([[homoplasy]]).&lt;ref name=&quot;Array&quot;/&gt; On a molecular level, comparative studies often focus on identifying [[conserved sequence]]s which characterise the functional elements of genes or proteins, though differences may be examined to develop models of evolutionary history or characterise species-specific adaptations.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tirosh |first1=Itay |last2=Bilu |first2=Yonatan |last3=Barkai |first3=Naama |title=Comparative biology: Beyond sequence analysis |journal=Current Opinion in Biotechnology |date=2007 |volume=18 |issue=4 |pages=371–377 |doi=10.1016/j.copbio.2007.07.003 |pmid=17693073 }}&lt;/ref&gt; The comparative approach has shaped understandings of the [[evolution]] and [[natural history]] of [[Population (biology)|population]]s, species, and higher [[taxa]], and has contributed to the development of [[evolutionary biology]], [[neontology]], [[paleontology]], [[anthropology]], [[ethology]], [[ecology]] and many other areas of the biological sciences. Comparative biology also has numerous applications in human health, [[genetics]], [[biomedicine]], and [[conservation biology]].&lt;ref name=&quot;Array&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-07-12 |title=Array {{!}} Conference Series {{!}} International Scientific and Medical Conferences |url=https://integrativebiology.insightconferences.com/events-list/comparative-biology |access-date=2025-01-19 |website=integrativebiology.insightconferences.com |language=en}}{{better source needed|date=February 2026}}&lt;/ref&gt;

== Historija ==
Though now associated with evolutionary biology, comparative approaches have been employed throughout the [[history of biology]] and are evident in many of the earliest works of natural history. Among them, [[Aristotle's biology]] examined animal anatomies through the lens of the [[four causes]], interpreting structural and functional variation in terms of their formal and [[teleological]] causes respectively. Aristotle's works were highly influential to medieval and renaissance natural history, informing interpretive approaches to comparative observations.&lt;ref name=&quot;Johnston2021&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnston |first1=Timothy D. |title=The pre-Darwinian history of the comparative method, 1555–1855 |journal=History and Philosophy of the Life Sciences |date=2021 |volume=43 |issue=4 |article-number=118 |doi=10.1007/s40656-021-00474-8 |pmid=34782958 }}&lt;/ref&gt;

Evidence of [[serial homology]] was observed as early as the 16th century, as illustrated in [[Pierre Belon]]’s {{lang|fr|L’histoire de la nature des oyseaux}} (1555), however, the modern study of analogous and homologous structures was first expressed by [[Richard Owen]] in his ''Lectures on the Comparative Anatomy and Physiology of the Invertebrate Animals'' (1843),&lt;ref name=&quot;Johnston2021&quot;/&gt; while [[Charles Darwin]]'s theories of descent with modification and evolution by [[natural selection]] provided a testable scientific theory of relatedness for interpreting comparative analyses. Darwin made extensive use of comparative evidence throughout ''[[The Origin of Species]]'' (1859) and ''[[The Descent of Man]]'' (1871).&lt;ref name=&quot;Johnston2021&quot;/&gt;

== Poddiscipline ==

=== Komparativna anatomija ===
[[File:Homology vertebrates-en.svg|thumb|upright=1.5|Komparativna anatomija proučava sličnosti i razlike između organizama. Slika prikazuje [[Homologija (biologija)|homologne]] kosti u gornjim ekstremitetima različitih kičmenjaka.]]
'''Comparative anatomy''' is a study of similarities and differences in the [[anatomy]] of different [[species]]. It is closely related to [[evolutionary biology]] and [[phylogeny]]&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gaucher EA, Kratzer JT, Randall RN | title = Deep phylogeny--how a tree can help characterize early life on Earth | journal = Cold Spring Harbor Perspectives in Biology | volume = 2 | issue = 1 | article-number = a002238 | date = January 2010 | pmid = 20182607 | pmc = 2827910 | doi = 10.1101/cshperspect.a002238 }}&lt;/ref&gt; (the [[evolution]] of species).

The science began in the [[classical era]], continuing in the [[early modern period]] with work by [[Pierre Belon]] who noted the similarities of the skeletons of [[bird anatomy|birds]] and [[human skeleton|humans]].

Comparative anatomy has provided [[evidence of common descent]], and has assisted in the classification of animals.&lt;ref&gt;{{Cite book|date=22 April 1999|title=Science and Creationism|doi=10.17226/6024|pmid=25101403|isbn=978-0-309-06406-4|author1=National Academy of Sciences (US)|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sciencecreationi0000unse}}&lt;/ref&gt;

=== Komparativna fiziologija ===
'''Comparative physiology''' is a [[List of academic disciplines|subdiscipline]] of [[physiology]] that studies and exploits the diversity of functional characteristics of various kinds of [[organisms]].  It is closely related to [[evolutionary physiology]] and [[environmental physiology]].  Many universities offer undergraduate courses that cover comparative aspects of animal physiology. According to [[Clifford Ladd Prosser]], &quot;Comparative Physiology
is not so much a defined discipline as a viewpoint, a philosophy.&quot;&lt;ref name=&quot;Prosser1975&quot;/&gt;

=== Komparativna genomika ===
[[File:A genome alignment of eight Yersinia isolates.png|thumb |upright=1.7|[[Poravnavanje sekvenci|Poravnanje]] čitavog genoma je tipična metoda u komparativnoj genomici. Takvo poravnanje osam genoma bakterije ''[[Yersinia]]'' otkriva 78 lokalno kolinearnih blokova [[Konzervirana sekvenca|očuvanih]] među svih osam [[takson]]a. Svaki hromosom je postavljen horizontalno, a [[Homologija (biologija)|homologni]] blokovi u svakom genomu su prikazani kao identično obojene regije povezane preko genoma. Regije koje su [[Strukturna genomska varijacija|invertovane]] u odnosu na KIM ''[[Yersinia pestis|Y. pestis]]'' su pomjerene ispod središnje ose genoma.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Darling AE, Miklós I, Ragan MA |title=Dynamics of genome rearrangement in bacterial populations |journal=PLOS Genetics |volume=4 |issue=7 |article-number=e1000128 |date=July 2008 |pmid=18650965 |pmc=2483231 |doi=10.1371/journal.pgen.1000128 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

This alignment of eight ''[[Yersinia]]'' bacteria genomes reveals 78 locally collinear blocks [[Conserved sequence|conserved]] among all eight [[taxa]]. Each chromosome has been laid out horizontally and [[Homology (biology)|homologous]] blocks in each genome are shown as identically colored regions linked across genomes. Regions that are [[Structural variation#Inversion|inverted]] relative to ''[[Yersinia pestis|Y. pestis]]'' KIM are shifted below a genome's center axis.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Darling AE, Miklós I, Ragan MA |title=Dynamics of genome rearrangement in bacterial populations |journal=PLOS Genetics |volume=4 |issue=7 |article-number=e1000128 |date=July 2008 |pmid=18650965 |pmc=2483231 |doi=10.1371/journal.pgen.1000128 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;]]

'''Comparative genomics''' is a branch of biological research that examines [[genome]] sequences across a spectrum of [[species]], spanning from humans and mice to a diverse array of organisms from [[bacteria]] to [[chimpanzees]].&lt;ref name=scitable&gt;{{Cite journal| volume=3| issue=10| page=13| vauthors=Touchman J| year=2010| title=Comparative Genomics| journal=Nature Education Knowledge| url=http://www.nature.com/scitable/knowledge/library/comparative-genomics-13239404}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Xia&gt;{{cite book |vauthors=Xia X |title=Comparative Genomics |publisher=Springer |place=Heidelberg |year=2013 |isbn=978-3-642-37145-5 |doi=10.1007/978-3-642-37146-2 |series=SpringerBriefs in Genetics |s2cid=5491782}}&lt;/ref&gt; This large-scale holistic approach compares two or more genomes to discover the similarities and differences between the genomes and to study the [[biology]] of the individual genomes.&lt;ref name =&quot;Wei2004&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wei L, Liu Y, Dubchak I, Shon J, Park J | title = Comparative genomics approaches to study organism similarities and differences | journal = Journal of Biomedical Informatics | volume = 35 | issue = 2 | pages = 142–150 | date = April 2002 | pmid = 12474427 | doi = 10.1016/s1532-0464(02)00506-3 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Comparison of [[Whole genome sequencing|whole genome sequences]] provides a highly detailed view of how organisms are related to each other at the [[gene]] level. By comparing whole genome sequences, researchers gain insights into [[Genetics|genetic]] relationships between organisms and study [[Evolutionary biology|evolutionary changes]].&lt;ref name=&quot;scitable&quot;/&gt; The major principle of comparative genomics is that common features of two organisms will often be encoded within the [[DNA]] that is evolutionarily [[Conserved sequence|conserved]] between them. Therefore, Comparative genomics provides a powerful tool for studying evolutionary changes among organisms, helping to identify genes that are conserved or common among species, as well as genes that give unique characteristics of each organism. Moreover, these studies can be performed at different levels of the genomes to obtain multiple perspectives about the organisms.&lt;ref name=&quot;Wei2004&quot;/&gt;

=== Komparativna embriologija ===
'''Comparative embryology''' is the branch of [[embryology]] that compares and contrasts [[embryo]]s of different species, showing how organisms are interrelated and share [[common ancestry]].

=== Komparativna medicina ===
'''Comparative medicine''' is a distinct discipline of [[experimental medicine]] that uses [[Model organism|animal models]] of human and animal disease in [[Translational research|translational]] and [[biomedical research]].{{R|&quot;Jensen-Jarolim2013&quot;}}{{rp|2}}{{R|&quot;bradley1927&quot;}} In other words, it relates and leverages [[biological]] similarities and differences among species to better understand the mechanism of human and animal disease. It has also been defined as a study of similarities and differences between human and [[veterinary medicine]] including the critical role [[veterinarians]], animal resource centers, and Institutional Animal Care and Use Committees play in facilitating and ensuring humane and reproducible lab animal care and use.{{R|&quot;macy2017&quot;}} The discipline has been instrumental in many of humanity's most important medical advances.

==== Komparativna onkologija ====
'''Comparative oncology''' integrates the study of [[oncology]] in non-human animals into more general studies of cancer biology and therapy. The field encompasses naturally seen [[veterinary oncology|cancers in veterinary patients]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Paoloni|first1=Melissa C.|last2=Khanna|first2=Chand|date=November 2007|title=Comparative Oncology Today|journal=Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice|language=en|volume=37|issue=6|pages=1023–1032|doi=10.1016/j.cvsm.2007.08.003|pmid=17950880|pmc=2174910}}&lt;/ref&gt; and the extremely low rates of cancers seen in large mammals such as elephants and whales.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2019/06/29/in-fighting-cancer-look-to-what-other-animals-do?frsc=dg%7Ce|title=In fighting cancer, look to what other animals do|date=2019-06-29|newspaper=The Economist|access-date=2019-07-01|issn=0013-0613|pages=75–76}}&lt;/ref&gt;

== Povezano ==
* [[Komparativna psihologija]]
* [[Komparativna neuropsihologija]]
* [[Kladistika]]
* [[Filogenetske komparativne metode]]
* ''[[Comparative Biochemistry and Physiology]]'' (časopis)
* ''[[Integrative and Comparative Biology]]'' (časopis)

== Reference ==
{{reflist|refs=
&lt;!--The refs below are needed by the {{excerpts}}.--&gt;
&lt;ref name=&quot;bradley1927&quot;&gt;{{cite journal|last1=Bradley|first1=O. C.|title=What is Comparative Medicine?|journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine|date=November 1927|volume=21|issue=1|pages=129–134|pmid=19986145|pmc=2101790|doi=10.1177/003591572702100129}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jensen-Jarolim2013&quot;&gt;{{cite book|last1=Jensen-Jarolim|first1=E.|title=Comparative Medicine: Anatomy and Physiology|date=2013|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-3-7091-1559-6|url=https://books.google.com/books?id=sei9BAAAQBAJ&amp;q=ethics+of+comparative+medicine|access-date=24 May 2018}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;macy2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Macy|first1=J.|last2=Horvath|first2=T. L.|title=Comparative Medicine: An Inclusive Crossover Discipline|journal=Yale Journal of Biology and Medicine|date=September 2017|volume=90|issue=3|pages=493–498|pmid=28955187|pmc=5612191}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--The refs above are needed by the {{excerpts}}.--&gt;
}}</text>
      <sha1>clga1bezpwk3x2an10fkvlmsu0tyenf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nuklearna elektrana Černobilj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254389</id>
    <revision>
      <id>42696319</id>
      <parentid>41293779</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="cacpvzkc94hg0iyntzy2j0t70nbm33j" xml:space="preserve">[[Datoteka:View of Chernobyl taken from Pripyat.JPG|mini|desno|220p|Pogled na elektranu iz Pripjata]]
[[Datoteka:Chernobyl nuclear plant2.jpg|mini|desno|220p|Reaktor broj 4.]]
'''Nuklearna elektrana Černobilj''' ({{jez-ukr|Чорнобильська атомна електростанція}}, {{jez-rus|Чернобыльская АЭС}}) je povučena [[nuklearna elektrana]] kod grada [[Pripjat]]a u [[Ukrajina|Ukrajini]], 14,5 km severozapadno od grada [[Černobilj]]a, 16 km od ukrajinsko-[[belorusija|beloruske]] granice i oko 110 km severno od [[Kijev]]a. Reaktor broj 4 je bio poprište [[Černobiljska katastrofa|Černobiljske katastrofe]] 1986. i elektrana je smeštena unutar oblasti poznate pod imenom [[Černobiljska zona isključenja]].

{{Commonscat|Chernobyl Nuclear Power Plant}}
{{klica}}
{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Nuklearne elektrane u Ukrajini|Černobilj]]</text>
      <sha1>cacpvzkc94hg0iyntzy2j0t70nbm33j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Genetika-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>254473</id>
    <revision>
      <id>42696630</id>
      <parentid>1761899</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="ehzn433jl5wtpo735p6d3qzvsv966cv" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Genetics icon circular DNA purple.svg|30px]]
| govori o = genetici
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Genetika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Genetika, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|genetika-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehzn433jl5wtpo735p6d3qzvsv966cv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Računarstvo, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255816</id>
    <revision>
      <id>42696384</id>
      <parentid>1759976</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="mwhh5ofyzdj8i2rdg4tq5sb7juyl6hw" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Računarstvo|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>mwhh5ofyzdj8i2rdg4tq5sb7juyl6hw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Jezera, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255820</id>
    <revision>
      <id>42696239</id>
      <parentid>1759971</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="qdv9ucnt8ogknzibqqyedkkxpv0bwax" xml:space="preserve">[[Kategorija:Jezera|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>qdv9ucnt8ogknzibqqyedkkxpv0bwax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696352</id>
      <parentid>42696239</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="8wz2vipms6myfwtgez00l6xadyvrpvi" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Jezera|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>8wz2vipms6myfwtgez00l6xadyvrpvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Nauka, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255827</id>
    <revision>
      <id>42696369</id>
      <parentid>2495225</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kjzx5emmrykql1uurqe1rrs0xyqd2ci" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Nauka|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>kjzx5emmrykql1uurqe1rrs0xyqd2ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Historija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255829</id>
    <revision>
      <id>42696349</id>
      <parentid>40977919</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="09bn06rkyg6z35r1m09rimnobfrqyqa" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Historija|*Povijest]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>09bn06rkyg6z35r1m09rimnobfrqyqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Psihologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255871</id>
    <revision>
      <id>42696380</id>
      <parentid>1759449</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="1n38ri72i9jymq1cpqcbptodox5ohvk" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Psihologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>1n38ri72i9jymq1cpqcbptodox5ohvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Muzika, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255873</id>
    <revision>
      <id>42696363</id>
      <parentid>40838151</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="mmts2orgxzytp04x8mp86lgr1lolqcv" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Muzika| *]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>mmts2orgxzytp04x8mp86lgr1lolqcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Pića, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255879</id>
    <revision>
      <id>42696376</id>
      <parentid>1759493</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="ctvvcqltnous8m4f5gtqu56cb5nzlvy" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Pića|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>ctvvcqltnous8m4f5gtqu56cb5nzlvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Arheologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255885</id>
    <revision>
      <id>42696327</id>
      <parentid>1759532</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="kp03kll81d2ud5sx3wzl18ibvnsfjn5" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Arheologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>kp03kll81d2ud5sx3wzl18ibvnsfjn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Avijacija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255888</id>
    <revision>
      <id>42696330</id>
      <parentid>9033228</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="9si2g4bt7zr17cd2pd2ve7wqhiuf16j" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Avijacija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>9si2g4bt7zr17cd2pd2ve7wqhiuf16j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Sport, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>255890</id>
    <revision>
      <id>42696388</id>
      <parentid>1759549</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="hbhlrpspeqaeyvenzdrezk7o92mu13z" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Sport|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>hbhlrpspeqaeyvenzdrezk7o92mu13z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Formula 1, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256040</id>
    <revision>
      <id>42696342</id>
      <parentid>1759863</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="5633g68um8lqdoiygyz1u1mobtqfevz" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Formula 1|*]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>5633g68um8lqdoiygyz1u1mobtqfevz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:LGBT, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256043</id>
    <revision>
      <id>42696354</id>
      <parentid>1759870</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="tgz8zuuzq2tmor3cyogz1dzorfw7e6n" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:LGBT|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>tgz8zuuzq2tmor3cyogz1dzorfw7e6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ekonomija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256048</id>
    <revision>
      <id>42696337</id>
      <parentid>1759882</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="36f2qxfdzyedi12ogvmmjmg722nzlrd" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Ekonomija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>36f2qxfdzyedi12ogvmmjmg722nzlrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Filozofija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256053</id>
    <revision>
      <id>42696401</id>
      <parentid>1759903</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="tk2tlzup2amsqe0sn8far57qi5e3amk" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Filozofija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>tk2tlzup2amsqe0sn8far57qi5e3amk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Etnologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256056</id>
    <revision>
      <id>42696339</id>
      <parentid>1759918</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="cvxyym7snmpazbac4vg1g1jt7gu1eit" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Etnologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>cvxyym7snmpazbac4vg1g1jt7gu1eit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Putevi, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256204</id>
    <revision>
      <id>42696382</id>
      <parentid>1760341</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="to1fv254742fd4iqxryl9aqw98j7x6m" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Putevi|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>to1fv254742fd4iqxryl9aqw98j7x6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Košarka, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256208</id>
    <revision>
      <id>42696400</id>
      <parentid>40980810</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="57m7uozr4onv53cmpaupnpldweyig1n" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Košarka| *]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>57m7uozr4onv53cmpaupnpldweyig1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Metalurgija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256212</id>
    <revision>
      <id>42696358</id>
      <parentid>1760362</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="onkahnkyvkm7p9zt6q498uexm0be8jc" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Metalurgija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>onkahnkyvkm7p9zt6q498uexm0be8jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Lingvistika, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256225</id>
    <revision>
      <id>42696355</id>
      <parentid>1760399</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="cbfafr2vco2rhshv8zbjzcngwiifxe6" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Lingvistika|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>cbfafr2vco2rhshv8zbjzcngwiifxe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Književnost, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256232</id>
    <revision>
      <id>42696353</id>
      <parentid>1760426</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="7n9ce1wqbp7nn5ssr3i6eab355gimpd" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Književnost|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>7n9ce1wqbp7nn5ssr3i6eab355gimpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Matematika, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256234</id>
    <revision>
      <id>42696356</id>
      <parentid>1760437</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="5lijg6wa3yx95iw7vzme9xjyvsxo6di" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Matematika|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>5lijg6wa3yx95iw7vzme9xjyvsxo6di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Medicina, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256236</id>
    <revision>
      <id>42696357</id>
      <parentid>1760446</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="jqo0gpxpz2benivujn83lset5oz9dfa" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Medicina|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>jqo0gpxpz2benivujn83lset5oz9dfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Anatomija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256237</id>
    <revision>
      <id>42696326</id>
      <parentid>1760451</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="k0igajxl74trjavkj2o9167to6w5x33" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Anatomija|*]]
[[Kategorija:Medicina, članci u začetku]]
[[Kategorija:Biologija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>k0igajxl74trjavkj2o9167to6w5x33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Bitke, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256243</id>
    <revision>
      <id>42696334</id>
      <parentid>1760476</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="60lsa60md8x8svn08eyo94sx7hd8iqg" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Bitke|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>60lsa60md8x8svn08eyo94sx7hd8iqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Moda, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256245</id>
    <revision>
      <id>42696361</id>
      <parentid>1760489</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="7oxyb4ky7je4qoxnudxq1hod57m7x2f" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Moda|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>7oxyb4ky7je4qoxnudxq1hod57m7x2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ptice, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256249</id>
    <revision>
      <id>42696381</id>
      <parentid>1760520</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="gwi6ozc4eajry1uyjy75y17ivw3a8hq" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Ptice|*]]
[[Kategorija:Životinje, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>gwi6ozc4eajry1uyjy75y17ivw3a8hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Životinje, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256251</id>
    <revision>
      <id>42696399</id>
      <parentid>1760517</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="7gxsq5xeiimunbyxyc2xvff9pl8l56d" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Životinje|*]]
[[Kategorija:Biologija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>7gxsq5xeiimunbyxyc2xvff9pl8l56d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Geologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256255</id>
    <revision>
      <id>42696346</id>
      <parentid>1760535</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="p1y8j7pye2c4govkdc69mhnwl9grp6h" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Geologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>p1y8j7pye2c4govkdc69mhnwl9grp6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Automobili, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256266</id>
    <revision>
      <id>42696329</id>
      <parentid>1760563</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="adzbef2tkmb37jmosmbrevupdjpbr1i" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Automobili|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>adzbef2tkmb37jmosmbrevupdjpbr1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Pravo, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256268</id>
    <revision>
      <id>42696379</id>
      <parentid>1760572</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="qpu1e8395067roe2wszjndxmausvrf0" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Pravo|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>qpu1e8395067roe2wszjndxmausvrf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Tehnologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256271</id>
    <revision>
      <id>42696392</id>
      <parentid>1760582</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="r62rujpv4x4tfyr927f55utzqty2gph" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Tehnologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>r62rujpv4x4tfyr927f55utzqty2gph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Televizija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256274</id>
    <revision>
      <id>42696393</id>
      <parentid>1760596</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="iyrc65r53grs0u1cz85glgw9tqn0nfa" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Televizija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>iyrc65r53grs0u1cz85glgw9tqn0nfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Astronomija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256277</id>
    <revision>
      <id>42696328</id>
      <parentid>1760631</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="i0avmssxt9cdd04t7g0zf9mo2myo3wf" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Astronomija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Nauka, članci u začetku]]</text>
      <sha1>i0avmssxt9cdd04t7g0zf9mo2myo3wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Biografije, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256278</id>
    <revision>
      <id>42696332</id>
      <parentid>42694968</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="gi5mxfh451helbrofzmcca5df0uddqr" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
__HIDDENCAT__</text>
      <sha1>gi5mxfh451helbrofzmcca5df0uddqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696333</id>
      <parentid>42696332</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>rv</comment>
      <origin>42696333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="a2732gmlwddpb0ieuws6n6z1vo3pk7k" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
__HIDDENCAT__</text>
      <sha1>a2732gmlwddpb0ieuws6n6z1vo3pk7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Mineralogija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256525</id>
    <revision>
      <id>42696359</id>
      <parentid>1761617</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="7887tces7ar8cbuehtczca1ld5hgxgx" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Mineralogija|*]]
[[Kategorija:Geologija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>7887tces7ar8cbuehtczca1ld5hgxgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Mitologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256527</id>
    <revision>
      <id>42696360</id>
      <parentid>1761631</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="rqczmxzr36cm0jywq8s657q9g1rlt3v" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Mitologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>rqczmxzr36cm0jywq8s657q9g1rlt3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Svemir, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256531</id>
    <revision>
      <id>42696390</id>
      <parentid>1761669</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="ngn3j2tapd9b73hyxdweuh5ykgty05z" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Svemir|*]]
[[Kategorija:Astronomija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>ngn3j2tapd9b73hyxdweuh5ykgty05z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Umjetnost, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256533</id>
    <revision>
      <id>42696395</id>
      <parentid>1761689</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="kg64xfuet1ljrca00r6n70cetkgybzz" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Umjetnost|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>kg64xfuet1ljrca00r6n70cetkgybzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Umjetnici, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256540</id>
    <revision>
      <id>42696394</id>
      <parentid>1761739</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="to3zfdz4jx27k9e8rjeb8ervnergklj" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Umjetnici|*]]
[[Kategorija:Umjetnost, članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>to3zfdz4jx27k9e8rjeb8ervnergklj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-nogomet-klub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>256544</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696647</id>
      <parentid>40755367</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Nogklub-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>256547</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696648</id>
      <parentid>40755368</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Sveci, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256554</id>
    <revision>
      <id>42696389</id>
      <parentid>1761789</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="oetrwjbiy0f0417s1gyuvc6eqxdum84" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Sveci|*]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>oetrwjbiy0f0417s1gyuvc6eqxdum84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Seksologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256559</id>
    <revision>
      <id>42696387</id>
      <parentid>1761804</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="1xuori12wvqyz34c5mq2pqb670bt6ef" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Seksologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>1xuori12wvqyz34c5mq2pqb670bt6ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Wikipedija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256582</id>
    <revision>
      <id>42696398</id>
      <parentid>41493696</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="004dvdszgggq145xcanaem51t622dmv" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Wikipedija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>004dvdszgggq145xcanaem51t622dmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Genetika, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256589</id>
    <revision>
      <id>42696345</id>
      <parentid>1761900</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="fgdwnl61kokc248vnttnneudmqbnwde" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Genetika|*]]
[[Kategorija:Biologija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>fgdwnl61kokc248vnttnneudmqbnwde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ekologija, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256610</id>
    <revision>
      <id>42696336</id>
      <parentid>1761959</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="e5y4bf225vcyp88u3j34x4hhmdbdhvp" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Ekologija|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>e5y4bf225vcyp88u3j34x4hhmdbdhvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Crna Gora, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256783</id>
    <revision>
      <id>42696335</id>
      <parentid>1762387</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="elahwr4oi9m141tz1jb0kbh50wyb4cj" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Crna Gora|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>elahwr4oi9m141tz1jb0kbh50wyb4cj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256821</id>
    <revision>
      <id>42696372</id>
      <parentid>1762473</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="g3nedgnfe215zh7oprjj6bpor9wn3cd" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>g3nedgnfe215zh7oprjj6bpor9wn3cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naselja u Sloveniji, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256833</id>
    <revision>
      <id>42696367</id>
      <parentid>5747327</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="jby4nkp73uo7yroq66pn8b9dxe3azbt" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Naselja u Sloveniji|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>jby4nkp73uo7yroq66pn8b9dxe3azbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Slovenija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>256835</id>
    <revision>
      <id>42696413</id>
      <parentid>1762505</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="0mq1s9148b04y40xhctwunaalx3m1qh" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Slovenia.svg|35px]]
| govori o = gradu u Sloveniji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Sloveniji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Sloveniji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Slovenija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mq1s9148b04y40xhctwunaalx3m1qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naselja u Bosni i Hercegovini, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256841</id>
    <revision>
      <id>42696365</id>
      <parentid>5751398</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="s9hvvgp4hdncr7yymdd0mrnulzig2m9" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Naselja u Bosni i Hercegovini|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>s9hvvgp4hdncr7yymdd0mrnulzig2m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naselja u Srbiji, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>256846</id>
    <revision>
      <id>42696368</id>
      <parentid>5747098</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="c61hp1ldwd40bqnmvf0w9mjffcl9keb" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Naselja u Srbiji|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>c61hp1ldwd40bqnmvf0w9mjffcl9keb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Općine u Sloveniji, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>257001</id>
    <revision>
      <id>42696373</id>
      <parentid>41835576</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="r2qwun3zlm5bkfntpii5t1o2qi5plmu" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Općine Slovenije|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>r2qwun3zlm5bkfntpii5t1o2qi5plmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Ratna vještina, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>257007</id>
    <revision>
      <id>42696383</id>
      <parentid>1762769</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="qivhdd8agukkhmaruho0oez78l4y22z" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Ratna vještina|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>qivhdd8agukkhmaruho0oez78l4y22z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Grad-Vijetnam-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>257640</id>
    <revision>
      <id>42696414</id>
      <parentid>1764476</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="ck7cfv3r1lfe137el9bj42jwjmicyr4" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag map of Vietnam.svg|15px]]
| govori o = gradu u Vijetnamu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Gradovi u Vijetnamu, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Gradovi u Vijetnamu, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Grad-Vijetnam-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ck7cfv3r1lfe137el9bj42jwjmicyr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blois-sur-Seille</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277966</id>
    <revision>
      <id>42696191</id>
      <parentid>42109114</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>192569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>grb</comment>
      <origin>42696191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4369" sha1="ehmooz2k4ko7vcq4z1js7yuf4ob22i3" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Francuskoj2
| mesto = Bloa sir Sej
| originalni_naziv = Blois-sur-Seille
| slika = Jeanne dArc.JPG
| opis_slike = 
| grb = Blason ville FR Blois-sur-Seille (Jura).svg
| država={{FRA}}
| region = Franš-Konte
| departman = Jura
| prefektura = Lon le Sonije
| kanton = Voater
| gšir = 46.75
| gduž = 5.67111111111111
| nadm visina = 350
| maksimalna_nadmorska_visina = 548
| minimalna_nadmorska_visina = 285
| površina-km = 5,4
| površina-he = 540
| stanovništvo        =82&lt;ref&gt;{{Insee}}&lt;/ref&gt;
| godina_stanovništvo = 2011-01-01
| gustina = 19,81
| predsednik = 
| vreme_službovanja = 
| INSEE = 39057
| poštanski kod = 39210
}}

'''Bloa sir Sej''' ({{jez-fra|Blois-sur-Seille}}) je naselje i opština u istočnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Franš-Konte]], u departmanu [[Jura (departman)|Jura]] koja pripada prefekturi Lon le Sonije.

Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 82 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 15&amp;nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,4&amp;nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 350 metara (maksimalnoj 548 m, a minimalnoj 285 m).

== Demografija ==
{{DemografijaFR|
1962=87|
1968=100|
1975=89|
1982=82|
1990=79|
1999=82|
2006=|
2011=107|
sansdoublescomptes= 1962}}

&lt;!-- =============================================================================================
                                       POČETAK GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;
&lt;center&gt;
:''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina''
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,84)(84,77) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 113 1968: 100
  points:(84,77)(100,70)    color:blue    width:2 #1975: 89
  points:(100,70)(128,66)   color:blue    width:2 #1982: 82
  points:(128,66)(160,65)   color:blue    width:2 #1990: 79
  points:(160,65)(196,66)   color:blue    width:2 #1999: 82
  
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;!-- =============================================================================================
                                       KRAJ GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}}
* {{RobbDiscoveryOfFrance}}
* {{ArdaghFrance}}
* {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}}
* {{SowerwineFranceSince1870}}
* {{RobertsFrance}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
* Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}}
* [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=38678 Blois-sur-Seille na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=39&amp;codecom=057 Blois-sur-Seille na stranici organizacije INSEE] {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.815941425351244&amp;RadLong1=0.0989795611406476 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=390057 Položaj mesta Blois-sur-Seille na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&amp;latitude=46.75&amp;longitude=5.67111111111111&amp;zoom=8 Plan naselja Blois-sur-Seille na mapi (Mapquest)]

{{Departman Jura u Francuskoj}}
{{Departmani Francuske}}
{{Klica-Francuska}}

{{Commonscat|Blois-sur-Seille}}</text>
      <sha1>ehmooz2k4ko7vcq4z1js7yuf4ob22i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baverans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278096</id>
    <revision>
      <id>42696197</id>
      <parentid>42107956</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>192569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>42696197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4255" sha1="0giri65w9u36c5vt3sgjtfsh1e4rsd8" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Francuskoj2
| mesto = Baveran
| originalni_naziv = Baverans
| slika = Eglise Saint-Pierre de Baverans.jpg
| opis_slike = 
| grb = Blason ville FR Baverans (Jura).svg
| država={{FRA}}
| region = Franš-Konte
| departman = Jura
| prefektura = Dole
| kanton = Rošfor sir Nanon
| gšir = 47.1027777777778
| gduž = 5.54
| nadm visina = 210
| maksimalna_nadmorska_visina = 237
| minimalna_nadmorska_visina = 201
| površina-km = 3,41
| površina-he = 341
| stanovništvo        = 460&lt;ref&gt;{{Insee}}&lt;/ref&gt;
| godina_stanovništvo = 2011-01-01
| gustina = 134,9
| predsednik = 
| vreme_službovanja = 
| INSEE = 39042
| poštanski kod = 39100
}}

'''Baveran''' ({{jez-fra|Baverans}}) je naselje i opština u istočnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Franš-Konte]], u departmanu [[Departman Jura u Francuskoj|Jura]] koja pripada prefekturi Dole.

Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 323 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 94&amp;nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,41&amp;nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 210 metara (maksimalnoj 237 m, a minimalnoj 201 m).

== Demografija ==
{{DemografijaFR|
1962=212|
1968=220|
1975=267|
1982=294|
1990=319|
1999=323|
2006=|
2011=460|
sansdoublescomptes= 1962}}

&lt;!-- =============================================================================================
                    POČETAK GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;
&lt;center&gt;
:''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina''
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
 id:gray1 value:gray(0.9)              
                         
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                  
PlotData =
 bar:450 color:gray1 width:1    
 from:start till:end       
 bar:300 color:gray1       
 from:start till:end      
 bar:150 color:gray1      
 from:start till:end     
 bar:0 color:gray1    
            
          
LineData =
 layer:front  
 points:(48,106)(84,103) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 228 1968: 220
 points:(84,103)(100,121)  color:blue  width:2 #1975: 267
 points:(100,121)(128,131)  color:blue  width:2 #1982: 294
 points:(128,131)(160,141)  color:blue  width:2 #1990: 319
 points:(160,141)(196,142)  color:blue  width:2 #1999: 323
 
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;!-- =============================================================================================
                    KRAJ GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}}
* {{RobbDiscoveryOfFrance}}
* {{ArdaghFrance}}
* {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}}
* {{SowerwineFranceSince1870}}
* {{RobertsFrance}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
* Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}}
* [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=38649 Baverans na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=39&amp;codecom=042 Baverans na stranici organizacije INSEE] {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.822098559101666&amp;RadLong1=0.0966912405656875 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=390042 Položaj mesta Baverans na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&amp;latitude=47.1027777777778&amp;longitude=5.54&amp;zoom=8 Plan naselja Baverans na mapi (Mapquest)]

{{Departman Jura u Francuskoj}}
{{Departmani Francuske}}
{{Klica-Francuska}}

{{Koordinate|47_06_10_N_05_32_24_E_type:city_region:FR|47° 06' 10&quot; SG Š, 05° 32' 24&quot; IGD}}{{commonscat|Baverans}}</text>
      <sha1>0giri65w9u36c5vt3sgjtfsh1e4rsd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Attancourt (Gornja Marna)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283905</id>
    <revision>
      <id>42696176</id>
      <parentid>42106807</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>192569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>42696176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4420" sha1="khaio6debel0cc1zj73znj5z1jpb5fg" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Francuskoj2
| mesto = Atankur
| originalni_naziv = Attancourt
| slika =  
| opis_slike = 
| grb = Blason ville FR Attancourt (Haute Marne).svg
| država={{FRA}}
| region = Šampanj-Arden
| departman = Haute-Marne
| prefektura = Sen Dizje
| kanton = Vasi (Gornja Marna)
| gšir = 48.5272222222222
| gduž = 4.93027777777778
| nadm visina = 159
| maksimalna_nadmorska_visina = 
| minimalna_nadmorska_visina = 
| površina-km = 10,02
| površina-he = 1.002
| stanovništvo        = 240&lt;ref&gt;{{Insee}}&lt;/ref&gt;
| godina_stanovništvo = 2011-01-01
| gustina = 23,95
| predsednik = 
| vreme_službovanja = 
| INSEE = 52021
| poštanski kod = 52130
}}

'''Atankur''' ({{jez-fra|Attancourt}}) je naselje i opština u severoistočnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Šampanj-Arden]], u departmanu [[Departman Gornja Marna u Francuskoj|Gornja Marna]] koja pripada prefekturi Sen Dizje.

Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 241 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 24&amp;nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,02&amp;nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 159 metara.

== Demografija ==
{{DemografijaFR|
1962=206|
1968=208|
1975=195|
1982=307|
1990=278|
1999=241|
2006=|
2011=240|
sansdoublescomptes= 1962}}

&lt;!-- =============================================================================================
                                       POČETAK GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;
&lt;center&gt;
:''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina''
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:420 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:280 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:140 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,105)(84,104) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 210 1968: 208
  points:(84,104)(100,99)    color:blue    width:2 #1975: 195
  points:(100,99)(128,144)   color:blue    width:2 #1982: 307
  points:(128,144)(160,133)   color:blue    width:2 #1990: 278
  points:(160,133)(196,118)   color:blue    width:2 #1999: 241
  
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;!-- =============================================================================================
                                       KRAJ GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}}
* {{RobbDiscoveryOfFrance}}
* {{ArdaghFrance}}
* {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}}
* {{SowerwineFranceSince1870}}
* {{RobertsFrance}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
* Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}}
* [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=93539 Atankur na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=52&amp;codecom=021 Atankur na stranici organizacije INSEE] {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.846959804670301&amp;RadLong1=0.0860495802647607 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=520021 Položaj mesta Atankur na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&amp;latitude=48.5272222222222&amp;longitude=4.93027777777778&amp;zoom=8 Plan naselja Atankur na mapi (Mapquest)]

{{Departman Gornja Marna u Francuskoj}}
{{Departmani Francuske}}
{{Klica-Francuska}}

{{Koordinate|48_31_38_N_04_55_49_E_type:city_region:FR|48° 31' 38&quot; SG Š, 04° 55' 49&quot; IGD}}</text>
      <sha1>khaio6debel0cc1zj73znj5z1jpb5fg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonnac (Kantal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284604</id>
    <revision>
      <id>42696211</id>
      <parentid>42109330</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>192569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>42696211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4437" sha1="sggp51a7d5cr018uuea1m3h8qbqqlx3" xml:space="preserve">{{Drugo značenje3|Bonnac}}
{{Naseljeno mesto u Francuskoj2
| mesto = Bonak
| originalni_naziv = Bonnac
| slika = 05 Bonnac Village 1600x1200.jpg
| opis_slike = 
| grb = Blason ville FR Bonnac (Cantal).svg
| država={{FRA}}
| region = Overnja
| departman = Cantal
| prefektura = Sen Flur
| kanton = Masjak
| gšir = 45.2086111111111
| gduž = 3.15916666666667
| nadm visina = 680
| maksimalna_nadmorska_visina = 1007
| minimalna_nadmorska_visina = 560
| površina-km = 22,6
| površina-he = 2.260
| stanovništvo        =158&lt;ref&gt;{{Insee}}&lt;/ref&gt;
| godina_stanovništvo = 2011-01-01
| gustina = 7,43
| predsednik = 
| vreme_službovanja = 
| INSEE = 15022
| poštanski kod = 15500
}}

'''Bonak''' ({{jez-fra|Bonnac}}) je naselje i opština u centralnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Overnja]], u departmanu [[Departman Kantal u Francuskoj|Kantal]] koja pripada prefekturi Sen Flur.

Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 158 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 6&amp;nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 22,6&amp;nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 680 metara (maksimalnoj 1.007 m, a minimalnoj 560 m).

== Demografija ==
{{DemografijaFR|
1962=240|
1968=277|
1975=234|
1982=175|
1990=170|
1999=158|
2006=|
2011=168|
sansdoublescomptes= 1968}}

&lt;!-- =============================================================================================
                                       POČETAK GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;
&lt;center&gt;
:''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina''
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:450 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:300 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:150 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,139)(84,125) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 314 1968: 277
  points:(84,125)(100,108)    color:blue    width:2 #1975: 234
  points:(100,108)(128,86)   color:blue    width:2 #1982: 175
  points:(128,86)(160,84)   color:blue    width:2 #1990: 170
  points:(160,84)(196,80)   color:blue    width:2 #1999: 158
  
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;!-- =============================================================================================
                                       KRAJ GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}}
* {{RobbDiscoveryOfFrance}}
* {{ArdaghFrance}}
* {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}}
* {{SowerwineFranceSince1870}}
* {{RobertsFrance}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
* Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}}
* [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=18837 Bonnac na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=15&amp;codecom=022 Bonnac na stranici organizacije INSEE] {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.789039114185029&amp;RadLong1=0.0551378599555538 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=150022 Položaj mesta Bonnac na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&amp;latitude=45.2086111111111&amp;longitude=3.15916666666667&amp;zoom=8 Plan naselja Bonnac na mapi (Mapquest)]

{{Departman Kantal u Francuskoj}}
{{Departmani Francuske}}
{{Klica-Francuska}}

{{Koordinate|45_12_31_N_03_09_33_E_type:city_region:FR|45° 12' 31&quot; SG Š, 03° 09' 33&quot; IGD}}</text>
      <sha1>sggp51a7d5cr018uuea1m3h8qbqqlx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carcarès-Sainte-Croix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287191</id>
    <revision>
      <id>42696177</id>
      <parentid>42111247</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>192569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>grb</comment>
      <origin>42696177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="3p9afgkon4huhzpnlxqtbs7vqdx5dgg" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Francuskoj2
| mesto = Karkare Sen Kroa
| originalni_naziv = Carcarès-Sainte-Croix
| slika =  
| opis_slike = 
| grb = Blason ville FR Carcares-Sainte-Croix (Landes).svg
| država={{FRA}}
| region = Akvitanija
| departman = Landes
| prefektura = Daks
| kanton = Tarta-istok
| gšir = 43.8425
| gduž =-0.79
| nadm visina = 34
| maksimalna_nadmorska_visina = 74
| minimalna_nadmorska_visina = 14
| površina-km = 15,57
| površina-he = 1.557
| stanovništvo        = 496&lt;ref&gt;{{Insee}}&lt;/ref&gt;
| godina_stanovništvo = 2011-01-01
| gustina = 31,86
| predsednik = 
| vreme_službovanja =
| INSEE = 40066
| poštanski kod = 40400
}}

'''Karkare Sen Kroa''' ({{jez-fra|Carcarès-Sainte-Croix}}) je naselje i opština u jugozapadnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Akvitanija]], u departmanu [[Departman Land u Francuskoj|Land]] koja pripada prefekturi Daks.

Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 434 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 27&amp;nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 15,57&amp;nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 34 metara (maksimalnoj 74 m, a minimalnoj 14 m).

== Demografija ==
{{DemografijaFR|
1962=400|
1968=405|
1975=379|
1982=407|
1990=426|
1999=434|
2006=|
2011=496|
sansdoublescomptes= 1962}}

&lt;!-- =============================================================================================
                                       POČETAK GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;
&lt;center&gt;
:''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina''
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:400 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:200 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,136)(84,135) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 410 1968: 405
  points:(84,135)(100,127)    color:blue    width:2 #1975: 379
  points:(100,127)(128,135)   color:blue    width:2 #1982: 407
  points:(128,135)(160,141)   color:blue    width:2 #1990: 426
  points:(160,141)(196,143)   color:blue    width:2 #1999: 434
  
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;!-- =============================================================================================
                                       KRAJ GRAFIKA
===============================================================================================--&gt;

== Reference ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}}
* {{RobbDiscoveryOfFrance}}
* {{ArdaghFrance}}
* {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}}
* {{SowerwineFranceSince1870}}
* {{RobertsFrance}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==

{{Commonscat|Carcarès-Sainte-Croix}}
* Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}}
* [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=39850 Carcarès-Sainte-Croix na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=40&amp;codecom=066 Carcarès-Sainte-Croix na stranici organizacije INSEE] {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.765195977346779&amp;RadLong1=-0.013788101091497 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=400066 Položaj mesta Carcarès-Sainte-Croix na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&amp;latitude=43.8425&amp;longitude=-.79&amp;zoom=8 Plan naselja Carcarès-Sainte-Croix na mapi (Mapquest)]

{{Departman Land u Francuskoj}}
{{Departmani Francuske}}
{{Klica-Francuska}}

{{Koordinate|43_50_33_N_00_47_24_W_type:city_region:FR|43° 50' 33&quot; SG Š, 00° 47' 24&quot; ZGD}}</text>
      <sha1>3p9afgkon4huhzpnlxqtbs7vqdx5dgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hisar (Leskovac)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287410</id>
    <revision>
      <id>42696070</id>
      <parentid>42682188</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11748" sha1="mphsfr7r250fv6447qo0h9wyfk5kud2" xml:space="preserve">[[Datoteka:HisarSeverLeskovac.JPG|mini|desno|250p|Hisar, severna strana]]

'''Brdo Hisar''' je arheološki lokalitet i park prirode, površine od 10,6 hektara, iznad [[Leskovac|Leskovca]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hisar, zaboravljen biser prirode|url=http://www.blic.rs/Vesti/Srbija/195291/Hisar-zaboravljen-biser-prirode|work=blic.rs|publisher=Blic onlajn|accessdate=19. 10. 2013.|author=Milica Ivanović|date=24. 6. 2010.}}&lt;/ref&gt; na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 341 metra.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Geografija|url=http://www.usluznicentar.com/index.php?id=9|work=usluznicentar.com|publisher=Uslužni centar grada Leskovca|accessdate=19. 10. 2013.|quote=Najznačajnije uzvišenje je brdo Hisar (341m)|archive-date=2013-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019204314/http://www.usluznicentar.com/index.php?id=9|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
== Historija ==
Naziv brda potiče iz perioda [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]] i označava [[utvrđenje]] u sistemu odbrane, sagrađeno od tvrdog materijala, [[kamen]]a i [[cigla|cigle]], sa jednom kulom ili bez [[kule]]. Manje utvrđenje ovakvog tipa nazivano je hisardžik – tvrđavica. Hisari su bili i najznačajniji gradovi [[Toplica (oblast)|Toplice]] i [[Dubočica (oblast)|Dubočice]], [[Prokupački Grad|Prokuplje]] i [[Leskovac]], o čemu svedoče nazivi brda na kojima su podignuti.&lt;ref name=&quot;disertacija&quot;&gt;{{cite web|title=Doktorska disertacija: Naselja i stanovništvo Topolice i Dubočice od XIV do XVI veka|url=http://www.filfak.ni.ac.rs/studenti/preuzimanje/radovi/doktorske_disertacije/istorija/doktorska_disertacija_nikola_brkic.pdf|work=filfak.ni.ac.rs|publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Nišu|accessdate=19. 10. 2013.|format=pdf|author=Nikola Brkić|location=Niš|date=2013|archive-date=2013-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019180555/http://www.filfak.ni.ac.rs/studenti/preuzimanje/radovi/doktorske_disertacije/istorija/doktorska_disertacija_nikola_brkic.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

U [[putopis]]u „Srbija - zemlja i stanovništvo“ iz 1904. godine, jedan od najboljih poznavaoca [[jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]] [[Feliks Kanic]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Iz putopisa Feliksa Kanica|url=http://www.zajednicavlahasrbije.com/iz%20putopisa%20feliks%20kanica.html|work=zajednicavlahasrbije.com|publisher=Zajednica Vlaha Srbije|accessdate=19. 10. 2013.|archivedate=2013-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020102623/http://www.zajednicavlahasrbije.com/iz%20putopisa%20feliks%20kanica.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; je zapisao&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Srbija: zemlja i stanovništvo|url=http://www.maksimovic.info/literatura/eknjige/FeliksKanic-SrbijaZemljaIStanovnistvo.pdf|pages=238|last=Kanic|first=Feliks|authorlink=Feliks Kanic|accessdate=19. 10. 2013.|format=pdf|chapter=IX Od Leskjovca uz Veternicu KA Vranju. Preko Masuračkog polja u oblast Vlasine}|year=1904}}&lt;/ref&gt; :

{{izdvojeni citat|''&lt;small&gt;Tri mosta povezuju delove grada kroz koji teče Veternica i u kojem minareta i krovovi konaka nadvisuju tamno drveće i podsećaju na nekadašnju vladavinu Turaka. O njoj bi imao mnogo šta da kaže i Hisar, 350 ga visoko brdo sa zamkom na levoj obali reke. [[Džordž Braun]] je još [[1677]]. video tamo [[kastel]], koji je gospodario okolnom barovitom nizijom.&lt;/small&gt;''}}

Na brdu se nalazi [[predajnik]] [[TV Leskovac|TV Leskovca]],&lt;ref&gt;{{cite web|title=Drvo u dvorištu vrtića Cvrčak pogodio grom, TV repetitor ostao bez struje|url=http://www.juznasrbija.info/vesti/drvo-u-dvoristu-vrtica-cvrcak-pogodio-grom-tv-repetitor-ostao-bez-struje.html|work=juznasrbija.info|publisher=Agencija Info-G|accessdate=19. 10. 2013.|author=Danilo Kocić|location=Aleksinac|date=29. 7. 2011.|archive-date=2021-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428062249/http://www.juznasrbija.info/vesti/drvo-u-dvoristu-vrtica-cvrcak-pogodio-grom-tv-repetitor-ostao-bez-struje.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; spomenik Neznanom junaku, podignut [[1922]]. godine u čast anonimnom kapetanu, koji je [[26. oktobar|26. oktobra]] [[1915]]. godine poginuo u borbama za Leskovac-[[Bitka na Moravi (1915)]], kao i spomen park na istočnoj padini, izgrađen [[1971]]. godine, po idejnom rešenju arhitekte [[Bogdan Bogdanović|Bogdana Bogdanovića]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Spomenici kulture|url=http://www.usluznicentar.com/index.php?id=20|work=usluznicentar.com|publisher=Uslužni centar grada Leskovca|accessdate=19. 10. 2013.|archivedate=2014-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026011745/http://www.usluznicentar.com/index.php?id=20|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
Tu se nalazi i spomen ploča, gde je 1897. organizovano prvo okupljanje radnika u leskovačkom kraju.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Seljaci ne slave: Na uranak u plastenike!|url=http://www.juznasrbija.info/drustvo/seljaci-ne-slave-na-uranak-u-plastenike.html|work=juznasrbija.info|publisher=Agencija Info-G|accessdate=19. 10. 2013.|author=S. S.|location=Aleksinac|date=1. 5. 2013|quote=spomen ploče u parku Hisar, gde je 1897. organizovano prvo okupljanje radnika u leskovačkom kraju}} {{cite web|title=Televizija Leskovac najuticajnija|url=http://www.juznasrbija.info/drustvo/televizija-leskovac-najuticajnija-medijska-kuca-u-jablanickom-okrugu.html|work=juznasrbija.info|publisher=Agencija Info-G|accessdate=19. 10. 2013.|author=Dušan Kocić|location=Aleksinac|date=3. 5. 2011.|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806105512/http://www.juznasrbija.info/drustvo/televizija-leskovac-najuticajnija-medijska-kuca-u-jablanickom-okrugu.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Arheološki lokalitet ==
Na arheološkom lokalitetu površine 130 hektara, od 1999. godine se vrše neprekidna arheološka istraživanja&lt;ref name=&quot;politika&quot; /&gt;, pod rukovodstvom dr Milorada Stojića iz Arheološkog instituta u Beogradu.

Na Hisaru su se nalazila naselja iz [[neolit]]a, [[bakarno doba|bakarnog]], [[bronzano doba|bronzanog]] i [[gvozdeno doba|gvozdenog doba]], iz [[rimsko doba u Srbiji|rimskog]], [[vizantijsko carstvo|vizantijskog]] i turskog perioda, a tu je otkriven i najstariji centar crne [[metalurgija|metalurgije]] u [[Evropa|Evropi]]. Na njemi su pronađeni mnogobrojni predmeti, od kojih su najznačajniji iz doba neolita. Pronađena je ruda [[gvožđe|gvožđa]], [[mlin]]ovi za njeno sitnjenje, takozvane pogače, odnosno [[amorfnost|amorfno]] gvožđe teško više kilograma, peći, duvaljci, jame u kojima se proizvodio [[ćumur]] , ogromne količine [[zgura|zgure]] i nekoliko gvozdenih predmeta koji su tu proizvedeni.&lt;ref name=&quot;politika&quot;&gt;{{cite web|title=Blago u nedrima Hisara|url=http://www.politika.rs/rubrike/Magazin/93820.sr.html|work=www.politika.rs/|publisher=Politika onlajn|accessdate=19. 10. 2013.|author=Rada Tamindžić|date=5. 7. 2009.}}&lt;/ref&gt;

* Tu su pronađeni najlepši primerci srednjovekovnog stakla ukrašenog u višebojnoj tehnici, kao i ostat naselja iz oko 1.400. godine, između ostalog i srebrni novac Stefana Lazarevića, pre nego što je postao despot.&lt;ref name=&quot;politika&quot; /&gt;
* Godine 2001. pronađeno je višeslojno naselje [[Brnjička kultura|brnjičke kulture]]&lt;ref name=&quot;politika&quot; /&gt;, grupe koja se razvija od 1300 do 1050 godine p.n.e, a najrpe je pronađena lokalitetu na Kosovu.
* Amater-arheolog Šćepan Turović otkrio je 2002. godine predmet u obliku [[igla|igle]] dugačak 64,5 centimetara, od [[nerđajući čelici|nerđajućeg čelika]], pa je predmet nazvan „[[Turovićeva igla]]“.&lt;ref name=&quot;politika&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blic&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gradske nagrade partijskim poslušnicima|url=http://www.pravda.rs/2012/10/13/gradske-nagrade-partijskim-poslusnicima/|work=pravda.rs|publisher=Pravda|accessdate=19. 10. 2013.|author=T. Stevanović|date=13. 10. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020022137/http://www.pravda.rs/2012/10/13/gradske-nagrade-partijskim-poslusnicima/|archive-date=2013-10-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nakon mnogobrojnih ispitivanja utvrđeno je da igla iz perioda 1300 godine p. n. e. Današnja metalurgija ne poznaje tehnologiju kojom je igla izrađena. Igla je napravljena od čistog gvožđa i ne sadrži primese drugih elemenata, te zbog toga prevazilazi Američki etalon za gvožđe. Zbog izuzetne vrednosti predmet se čuva u sefu jedne državne ustanove.&lt;ref name=&quot;blic&quot;&gt;{{cite web|title=Biseri sa juga Srbije|url=http://www.blic.rs/Vesti/Reportaza/29279/Biseri-sa-juga-Srbije|work=blic.rs|publisher=Blic onlajn|accessdate=19. 10. 2013.|author=Milica Ivanović|date=5. 2. 2008.}}&lt;/ref&gt; Posle prinalska „Turovićeve igle“, arehološka istraživanja na ovom lokalitetu su naročito intenzivirana. Arheolozi su tokom daljeg iskopavanja otkrili još nekoliko sličnih predmeta od gvožđa, iste čistoće i još nekoliko peći za topljenje rude te i pravljenje predmeta. Sve datiraju iz 13. i 14. veka stare ere.&lt;ref name=&quot;blic&quot;/&gt; Veruje se da su to najstarija nalazišta postrojenja za preradu gvožđa u svetu, čime se pomera period gvozdenog doba za nekoliko vekova unazad.&lt;ref name=&quot;politika&quot; /&gt; Desetak kilometara južno od [[Delhi]] ja u [[Indija|Indiji]] , nedaleko od kule Kutab Minar, čuda arhitekture iz 13.veka, stoji džamija iz 12. veka. U predvoriju džamije postoji stub visok 7,30 m, a na njemu je sanskritom ispisan tekst iẑ koga saznajemo da je stub , u 5.veku , podigao hindu kralj [[Čandra Varman]]. Stub je od potpuno čistog gvožđa, bez tragova korozije, dakle, potpuno je istih osnovnih karakteristika kao i Turovićeva igla. Izvesno je da su napravljeni prema istim tehnološkim principima, nepoznatim savremenoj nauci.&lt;ref&gt;http://dzonson.files.wordpress.com/2012/12/turoviceva-igla.pdf&lt;/ref&gt;
* 15. septembar [[2005]]. godine na ovom lokalitetu pronađen je '''još jedan gvozdeni predmet u obliku igle''' koji potiče iz 14. veka pre nove ere. Ovakva otkrića svrstala su ovaj arheološki lokalitet u red najeksluzivnijih.&lt;ref&gt;http://www.srbija.gov.rs/vesti/vest.php?id=35407&lt;/ref&gt;
* Redak primerak srebrne praistoriske kopče pronađen je 2005. godine, u [[nekropola|nekropoli]] starobalkanskih naroda [[Tribali|Tribala]] i [[Dardanci|Dardana]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Otkrivena srebrna kopča iz praistorije|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/07/27/srpski/RG05072606.shtml|work=glas-javnosti.rs|publisher=[[Glas javnosti]]|accessdate=19. 10. 2013.|author=M. Z.|date=27. 7. 2005|archive-date=2013-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019232744/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/07/27/srpski/RG05072606.shtml}}&lt;/ref&gt;
* Na ovom arheološkom lokalitetu pronađen je i rimski bedem, ukopan u praistorijsku fortifikaciju iz [[14. vek]]a pre nove ere, sa zanimljivim fragmentima živopisa, što navodi na zaključak da su ovi zidovi pripadali nekom [[sakralna zgrada|sakralnom kompleksu]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tajne brda Hisar, nedaleko od centra Leskovca|url=http://www.juznasrbija.info/?view=cir&amp;action=news&amp;id=tajne-brda-hisar-nedaleko-od-centra-leskovca&amp;category=drustvo|work=juznasrbija.info|publisher=Agencija Info-G Aleksinac|accessdate=19. 10. 2013.|author=Dušan Kocić|date=10. 3. 2011.|archive-date=2021-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210405135518/http://www.juznasrbija.info/?view=cir&amp;action=news&amp;id=tajne-brda-hisar-nedaleko-od-centra-leskovca&amp;category=drustvo|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{reflist|2}}

== Literatura ==
* {{Cite book |ref= harv|title=Srbija: zemlja i stanovništvo|url=http://www.maksimovic.info/literatura/eknjige/FeliksKanic-SrbijaZemljaIStanovnistvo.pdf|pages=238|last=Kanic|first=Feliks|authorlink=Feliks Kanic|accessdate=19. 10. 2013.|format=pdf|chapter=IX Od Leskovca uz Veternicu ka Vranju. Preko Masuračkog polja u oblast Vlasine}|year=1904}}

== Vanjske veze ==

[[Kategorija:Leskovac]]
[[Kategorija:Arheološka nalazišta u Srbiji]]</text>
      <sha1>mphsfr7r250fv6447qo0h9wyfk5kud2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Об)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312090</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696111</id>
      <parentid>1854931</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Ob)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312093</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696112</id>
      <parentid>1854934</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Па де Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314327</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696436</id>
      <parentid>1857211</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Pa de Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314330</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696437</id>
      <parentid>1857214</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Hist-UK-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1041275</id>
    <revision>
      <id>42696418</id>
      <parentid>4705928</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="dw120zcreonroqn1hwmkwjbjknzd6q8" xml:space="preserve">{{Začetak-
| slika    = [[Datoteka:Coat of arms of the United Kingdom in Scotland.svg|30px]]
| govori o = historiji Ujedinjenog Kraljevstva}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Historija Ujedinjenog Kraljevstva, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Hist-UK-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dw120zcreonroqn1hwmkwjbjknzd6q8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1059684</id>
    <revision>
      <id>42696348</id>
      <parentid>4220183</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204" sha1="5rqhea9r1oq234q0zk4nnzoo5621j8v" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Historija Ujedinjenog Kraljevstva|*]]
[[Kategorija:Ujedinjeno Kraljevstvo, članci u začetku]]
[[Kategorija:Historija, članci u začetku|UK]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>5rqhea9r1oq234q0zk4nnzoo5621j8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kölbingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1366236</id>
    <revision>
      <id>42696725</id>
      <parentid>42517457</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SteveK</username>
        <id>111758</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Kölbingen.svg]] → [[File:DEU Kölbingen COA.svg]] Renamed (Uploaders request</comment>
      <origin>42696725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3009" sha1="31xeygrpkzdv4pk60sf6o601gemaue3" xml:space="preserve">{{Grad u Nemačkoj
 | naziv               = Kelbingen
 | izvorni_naziv       = ''Kölbingen''
 | slika               = Koelbingen2.jpg
 | opis_slike          = 
 | gradska_zastava     = 
 | grb                 = DEU Kölbingen COA.svg
 | država              = [[Njemačka]]
 | pokrajina           = [[Rajna-Palatinat]]
 | lokacija            = 
 | osnivanje           = 
 | stanovništvo        = 1.066&lt;ref&gt;Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;
 | gustina             = 262
 | aglomeracija        = 
 | površina            = 4,1
 | gšir                = 50.55361
 | gduž                = 7.93583
 | nadmorska_visina    = 377
 | registarska_oznaka  = WW
 | pozivni_broj        = 02663
 | poštanski_kod       = 56459
 | dan_grada           = 
 | veb-strana          = [http://www.koelbingen.de www.koelbingen.de]
 | gradonačelnik       = ''Frank Schäfer''
 | stranka             = 
 | ije                 = da
 }}

'''Kelbingen''' ({{jez-nem|Kölbingen}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 192 opštinska središta okruga [[Okrug Vestervald|Vestervald]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.066 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7143249.

== Geografski i demografski podaci ==
[[Datoteka:Kölbingen im Westerwaldkreis.png|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vestervald]]
Kelbingen se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Vestervald. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 377 metara. Površina opštine iznosi 4,1&amp;nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.066 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 262 stanovnika/km².

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}}
* {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}}
* {{ShawUrbanHistoricalGeography}}
* {{HomeGermany}}
* {{HammDemographicChange}}
* {{BerghahnModernGermany}}
* {{KleinerAtlas}}
* {{GrosserAtlas}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{portal|Nemačka}}
{{Commonscat|Kölbingen}}

* [http://www.koelbingen.de Zvanični sajt opštine] {{de}}
* [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}}
* [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}}
* [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}}

{{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Vestervald}}</text>
      <sha1>31xeygrpkzdv4pk60sf6o601gemaue3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hachelbich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1368569</id>
    <revision>
      <id>42696709</id>
      <parentid>42531218</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>135182</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Hachelbich.png]] → [[File:DEU Hachelbich (Kyffhäuserland) COA.svg]] PNG → SVG</comment>
      <origin>42696709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3598" sha1="m6uoqe8olflcn3b8gt6et71p2cfeubm" xml:space="preserve">{{Grad u Nemačkoj
 | naziv               = Hahelbih
 | izvorni_naziv       = ''Hachelbich''
 | slika               = 
 | opis_slike          = 
 | gradska_zastava     = 
 | grb                 = DEU Hachelbich (Kyffhäuserland) COA.svg
 | država              = [[Njemačka]]
 | pokrajina           = [[Tiringija]]
 | lokacija            = 
 | osnivanje           = 
 | stanovništvo        = 628&lt;ref&gt;Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;
 | gustina             = 27
 | aglomeracija        = 
 | površina            = 23,7
 | gšir                = 51.34417
 | gduž                = 10.96472
 | nadmorska_visina    = 190
 | registarska_oznaka  = KYF
 | pozivni_broj        = 03632
 | poštanski_kod       = 99706
 | dan_grada           = 
 | veb-strana          = 
 | gradonačelnik       = ''Geralf Kuchmann''
 | stranka             = 
 | ije                 = da
 }}

'''Hahelbih''' ({{jez-nem|Hachelbich}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Tiringija]]. Jedno je od 50 opštinskih središta okruga [[Okrug Kifhojzer|Kifhojzer]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 628 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 16065029.

== Geografski i demografski podaci ==
[[Datoteka:Hachelbich in KYF.png|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Kifhojzer]]
Hahelbih se nalazi u saveznoj državi [[Tiringija]] u okrugu Kifhojzer. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 190 metara. Površina opštine iznosi 23,7&amp;nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 628 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 27 stanovnika/km².

== Međunarodna saradnja ==
&lt;div style=&quot;width:30%&quot;&gt;
{{partnerstvo_gradova_zaglavlje}}
{{partnerstvo_gradova_red|[[Kazlu Rudos]]|[[Litvanija]]|prijateljstvo|[[1990]]}}
{{partnerstvo_gradova_red|[[Bridžvoter]]|[[Ujedinjeno Kraljevstvo]]|kontakt|[[1994]]}}
{{partnerstvo_gradova_red|[[Pecquencourt]]|[[Francuska]]|partnerstvo|[[1969]]}}
{{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor&lt;ref&gt;[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Hachelbich&amp;dt_plz=&amp;dt_einwohnerzahl_min=&amp;dt_einwohnerzahl_max=&amp;dt_bundesland=&amp;aus_orgname=&amp;aus_plz=&amp;aus_land=&amp;aus_kontinent=&amp;partner_seit_von=&amp;partner_seit_bis=&amp;partner_form=&amp;submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;}}
&lt;/div&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}}
* {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}}
* {{ShawUrbanHistoricalGeography}}
* {{HomeGermany}}
* {{HammDemographicChange}}
* {{BerghahnModernGermany}}
* {{KleinerAtlas}}
* {{GrosserAtlas}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Portal Nemačka}}
{{Commonscat|Hachelbich}}

* [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}}
* [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}}
* [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}}

{{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Kifhojzer}}</text>
      <sha1>m6uoqe8olflcn3b8gt6et71p2cfeubm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kabelhorst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1369296</id>
    <revision>
      <id>42696707</id>
      <parentid>42516205</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3031" sha1="4sjygs540ytghclix0278zkcue6qtb3" xml:space="preserve">{{Grad u Nemačkoj
 | naziv               = Kabelhorst
 | izvorni_naziv       = ''Kabelhorst''
 | slika               = 
 | opis_slike          = 
 | gradska_zastava     = 
 | grb                 = DEU Kabelhorst COA.svg
 | država              = [[Njemačka]]
 | pokrajina           = [[Šlezvig-Holštajn]]
 | lokacija            = 
 | osnivanje           = 
 | stanovništvo        = 437&lt;ref&gt;Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;
 | gustina             = 76
 | aglomeracija        = 
 | površina            = 5,7
 | gšir                = 54.21667
 | gduž                = 10.91667
 | nadmorska_visina    = 17
 | registarska_oznaka  = OH
 | pozivni_broj        = 04363
 | poštanski_kod       = 23738
 | dan_grada           = 
 | veb-strana          = [http://www.lensahn.de/ www.lensahn.de]
 | gradonačelnik       = ''Hartmut Poetzel''
 | stranka             = 
 | ije                 = da
 }}

'''Kabelhorst''' ({{jez-nem|Kabelhorst}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Šlezvig-Holštajn]]. Jedno je od 36 opštinskih središta okruga [[Okrug Ostholštajn|Ostholštajn]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 437 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 1055023.

== Geografski i demografski podaci ==
[[Datoteka:Kabelhorst in OH.png|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ostholštajn]]
Kabelhorst se nalazi u saveznoj državi [[Šlezvig-Holštajn]] u okrugu Ostholštajn. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 17 metara. Površina opštine iznosi 5,7&amp;nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 437 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 76 stanovnika/km².

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}}
* {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}}
* {{ShawUrbanHistoricalGeography}}
* {{HomeGermany}}
* {{HammDemographicChange}}
* {{BerghahnModernGermany}}
* {{KleinerAtlas}}
* {{GrosserAtlas}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{portal|Nemačka}}
{{Commonscat|Kabelhorst}}

* [https://web.archive.org/web/20070405120831/http://www.lensahn.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}}
* [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}}
* [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}}
* [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}}

{{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Ostholštajn}}</text>
      <sha1>4sjygs540ytghclix0278zkcue6qtb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holzkirchen (Unterfranken)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1381591</id>
    <revision>
      <id>42696727</id>
      <parentid>42531992</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>806</id>
      </contributor>
      <comment>Zamjenjujem datoteku DEU_Holzkirchen_(Unterfranken)_COA.svg datotekom [[:File:DEU_Holzkirchen_(Würzburg)_COA.svg|DEU_Holzkirchen_(Würzburg)_COA.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#F</comment>
      <origin>42696727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3599" sha1="9kwnutnrwk4yy4i7xsnmx6zxh84x0od" xml:space="preserve">{{drugo značenje3|Holckirhen}}
{{Grad u Nemačkoj
 | naziv               = Holckirhen
 | izvorni_naziv       = ''Holzkirchen''
 | slika               = 
 | opis_slike          = Holckirhen
 | gradska_zastava     = 
 | grb                 = DEU Holzkirchen (Würzburg) COA.svg
 | država              = [[Njemačka]]
 | pokrajina           = [[Bavarska]]
 | lokacija            = 
 | osnivanje           = 
 | stanovništvo        = 937&lt;ref&gt;Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;
 | gustina             = 111
 | aglomeracija        = 
 | površina            = 8,4
 | gšir                = 49.78333
 | gduž                = 9.68333
 | nadmorska_visina    = 198
 | registarska_oznaka  = WÜ
 | pozivni_broj        = 09369
 | poštanski_kod       = 97292
 | dan_grada           = 
 | veb-strana          = [http://www.holzkirchen-ufr.de/ www.holzkirchen-ufr.de]
 | gradonačelnik       = ''Klaus Beck''
 | stranka             = 
 | ije                 = da
 }}

'''Holckirhen''' ({{jez-nem|Holzkirchen}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 52 opštinska središta okruga [[Okrug Vircburg|Vircburg]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 937 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9679149.

== Geografski i demografski podaci ==
[[Datoteka:Holzkirchen in WÜ.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vircburg]]
Holckirhen se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Vircburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 198 metara. Površina opštine iznosi 8,4&amp;nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 937 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 111 stanovnika/km².

== Međunarodna saradnja ==
&lt;div style=&quot;width:30%&quot;&gt;
{{partnerstvo_gradova_zaglavlje}}
{{partnerstvo_gradova_red|[[Echillais]]|[[Francuska]]|prijateljstvo|[[1977]]}}
{{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor&lt;ref&gt;[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Holzkirchen&amp;dt_plz=&amp;dt_einwohnerzahl_min=&amp;dt_einwohnerzahl_max=&amp;dt_bundesland=&amp;aus_orgname=&amp;aus_plz=&amp;aus_land=&amp;aus_kontinent=&amp;partner_seit_von=&amp;partner_seit_bis=&amp;partner_form=&amp;submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.&lt;/ref&gt;}}
&lt;/div&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
{{refbegin|2}}
* {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}}
* {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}}
* {{ShawUrbanHistoricalGeography}}
* {{HomeGermany}}
* {{HammDemographicChange}}
* {{BerghahnModernGermany}}
* {{KleinerAtlas}}
* {{GrosserAtlas}}
{{refend}}

== Vanjske veze ==
{{Portal Nemačka}}
{{Commonscat|Holzkirchen (Lower Franconia)}}

* [http://www.holzkirchen-ufr.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}}
* [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}}
* [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}}
* [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}}

{{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Vircburg}}</text>
      <sha1>9kwnutnrwk4yy4i7xsnmx6zxh84x0od</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jorge Anaya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1414794</id>
    <revision>
      <id>42696678</id>
      <parentid>42419074</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5924" sha1="n4uho56vrqci736e3qifs1v0f5yi76s" xml:space="preserve">[[Datoteka:Jorge Anaya.JPG|minijatura|Anaya na portretu iz 1976.]]

[[Admiral]] '''Jorge Isaac Anaya''' (27. rujna 1926. - 9 siječnja 2008.) bio je bivši zapovjednik argentinske mornarice. Rođen je u [[Bahía Blanca]], u pokrajini [[Buenos Aires (argentinska pokrajina)|Buenos Airesu]]. On je sudjelovao u vojnoj diktaturi poznat kao [[Proces nacionalne reorganizacije]] (1976.-1983.) i, zajedno s [[Leopoldo Fortunato Galtieri|Leopoldom Fortunatom Galtierijem]] i [[Basilio Lami Dozo|Basilijem Lamijem Dozom]], bio je član Treće [[Vojna hunta|vojne hunte]] koja je vladala Argentinom između 1981 i 1982. On je bio glavni arhitekt i zagovornik vojnog rješenje dugogodišnjeg spora oko [[Falklandsko otočje|Falklandskog otočja]] što je dovelo do [[Falklandski rat|Falklandskog rata]] (španjolski: ''Guerra de las Malvinas''). &lt;ref&gt;Malvinas, la trama secreta. Oscar Cardoso, Ricardo Kirschbaum, Eduardo Van Der Kooy&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |access-date=2014-06-29 |archivedate=2011-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722151731/http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== Karijera ==

Godine 1955. kao poručnik Anaya je sudjelovao u [[Oslobodilačka revolucija (Argentina)|vojnom puču]] tijekom kojeg je svrgnut [[Juan Domingo Peron]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |access-date=2014-06-29 |archivedate=2011-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722151731/http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

Kasnije je služio kao argentinski [[vojni ataše]] u Londonu.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |access-date=2014-06-29 |archivedate=2011-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722151731/http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

Godine 1976, tijekom prvog dijela novog vojnog režima, Anaya je načelnik pomorskih operacija.

U prosincu 1981 došlo je do promjene u diktaturi koja je donijela u ured novu huntu na čelu s generalom Leopoldom Galtierijem. Anaya je tada, kao vrhovni zapovjednik ratne mornarice naredio viceadmiralu Juanu Lombardu stvaranje plana za zauzimanje Falklandskih otoka koji su oba predstavila novom v.d. predsjednika. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |access-date=2014-06-29 |archivedate=2011-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722151731/http://www.perfil.com/contenidos/2008/01/10/noticia_0054.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

Tijekom rata iz 1982 je osmislio i naredio operaciju Algeciras, u kojoj su argentinski komandosi trebali sabotirati je britanski ratni brod usidren u Gibraltaru; Plan je bio spriječen u posljednji trenutak, kada su presretene komunikacije. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.portierramaryaire.com/arts/algeciras_1.php |title=Archive copy |access-date=2014-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013060634/http://www.portierramaryaire.com/arts/algeciras_1.php |archive-date=2011-10-13 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Na suđenju huntama 1985. Anaya je oslobođen optužbi za otmice, mučenja, ropstva, skrivanje istine, uzurpaciju moći i lažne izjave. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.desaparecidos.org/nuncamas/web/juicios/argentin/capital/varios/indulto_20070425.htm |access-date=2014-06-29 |archive-date=2018-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813001443/http://www.desaparecidos.org/nuncamas/web/juicios/argentin/capital/varios/indulto_20070425.htm }}&lt;/ref&gt;
 
Godine 1997., španjolski sudac Baltasar Garzón zatražio je uhićenje i izručenje 45 članova argentinske vojske i jednog civila, za zločine genocida, državnog terorizma i mučenja počinjene tijekom &quot;Prljavog rata&quot; iz razdoblja de facto režima, uključujući i Anayu. &lt;ref&gt;http://www.derechos.org/nizkor/arg/espana/36esma.htm&lt;/ref&gt; Zahtjev je odbijen u nekoliko navrata od strane demokratski izabranih argentinskom vladom, ono što je tvrdio da je nedopušten na temelju neprimjenjiva nadležnosti.

Dana 27. srpnja 2003., putem Uredbe 420/03, predsjednik [[Néstor Kirchner|Nestor Kirchner]] izmijenio je kriterije pod kojim je odbijen zahtjev za izručenje, odredivši da pravni postupci koje je tražio španjolski sud se nastave i tako omogućio mnastavak procesa izručenja. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.espectador.com/principal/noticias/ind0307262.htm |access-date=2014-06-29 |archivedate=2007-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926215301/http://www.espectador.com/principal/noticias/ind0307262.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

U kolovozu 2003., španjolski premijer [[José María Aznar]] naredio je prestanak izručenja za zločine počinjene u Argentini pod de facto režimom. Ta odluka je godine 2005. kasnije poništena od strane Vrhovnog suda, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.segured.com/?od=9&amp;link=5620 |access-date=2014-06-29 |archive-date=2016-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109004950/http://segured.com/?od=9&amp;link=5620 }}&lt;/ref&gt; koji je naredio da se Garzonovi zahtjevi za izručenjem nastave. U studenom 2006, dok je čeka ispitivanje istražnog suca, Anaya je doživio srčani udar te je hitno odvezen u mornaričku bolnici. Ostao je u kućnom pritvoru nakon puštanja iz bolnice ali nije smatran više sposobnim za suđenje 

Umro je 9. siječnja 2008. tijekom kućnog pritvora pod optužbama za kršenje ljudskih prava. &lt;ref&gt;Harding, Colin (16 January 2008). &quot;Obituary: Rear-Admiral Jorge Anaya: Argentine naval commander&quot;. The Independent. Independent News and Media Limited. Dobavljeno 17. siječnja 2008. &lt;/ref&gt;
== Izvori ==

{{Izvori}}

[[Kategorija:Argentinski političari]]</text>
      <sha1>n4uho56vrqci736e3qifs1v0f5yi76s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gorana (Bar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1445325</id>
    <revision>
      <id>42696675</id>
      <parentid>41600500</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Prezimena */</comment>
      <origin>42696675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="qir506bp00ysl8lm3axaeiydmrxyku9" xml:space="preserve">'''Gorana''' je selo u opštini [[Bar (grad)|Bar]] u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. Nalazi se južno od grada Bara u regiji [[Mrkojevići]]. Sastoji se od [[Mala Gorana|Male Gorane]] i [[Velja Gorana|Velje Gorane]].

== Demografija ==

Prema popisu stanovništva iz [[2003]]. godine selo ima 523 stanovnika.

=== Etnička struktura ===
* [[Crnogorci]] - 239
* [[Bošnjaci]] - 1
* [[Muslimani (narod)|Muslimani]] - 238
* [[Albanci]] - 13
* neizjašnjeni - 14
* ostali - 18

{|class=wikitable
|-
! !! Crnogorci !! Bošnjaci !! Muslimani !! Albanci !! Neizjašnjeni !! Ostali !! Ukupno
|-
|Mala Gorana || 113 || 0 || 12 || 2 || 0 || 10 || '''137''' 
|-
|Velja Gorana || 126 || 1 || 226 || 11 || 14 || 8 || '''386'''
|-
|'''Ukupno''' || '''239''' || '''1''' || '''238''' || '''13''' || '''14''' || '''18''' || '''523'''
|}

=== Prezimena ===

Dominantna prezimena su u Maloj Gorani Šabović i Sulejmanović, a u Veljoj Gorani Nikezić, Metanović i Kovačević.

{{klica}}

[[Kategorija:Opština Bar]]</text>
      <sha1>qir506bp00ysl8lm3axaeiydmrxyku9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lužani (selo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1445699</id>
    <revision>
      <id>42696676</id>
      <parentid>5752945</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="i317cdqqbfdf739jlof20p0kdex4dyu" xml:space="preserve">'''Lužani''' su [[selo]] u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. U prošlosti brojna etnička zajednica u [[Gornja Zeta|gornjoj Zeti]]. Naseljavali su predele u kojima danas žive [[Bjelopavlići]], [[Pješivci]] i delom [[Piperi]]. 

{{klica}}

[[Kategorija:Naselja u Crnoj Gori]]</text>
      <sha1>i317cdqqbfdf739jlof20p0kdex4dyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martinići</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1445744</id>
    <revision>
      <id>42696677</id>
      <parentid>41801809</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="0ixi55234kxi739sx94liytv9y7bv4k" xml:space="preserve">'''Martinići''' su selo u [[Crna Gora|Crnoj Gori]], u opštini [[Danilovgrad]].
Zvanično je podeljeno na dva zaseoka:
* [[Donji Martinići]], 300 stanovnika i
* [[Gornji Martinići]], 30 stanovnika.
Selo je poznato jer su se u njegovoj blizini odigrale dve [[bitka kod Martinića|bitke kod Martinića]]. Posle niza sukoba 1896. Petar I Petrović uspeo je da zaustavi osmansku vojsku. Dogodila se još jedna bitka 1877. godine.
{{klica}}

[[Kategorija:Opština Danilovgrad]]</text>
      <sha1>0ixi55234kxi739sx94liytv9y7bv4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korminjane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1449326</id>
    <revision>
      <id>42696673</id>
      <parentid>42402943</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="tdvg3f67k9e92wmght9e0q1hp5kxdpx" xml:space="preserve">'''Korminjane''' je selo u [[Srbija|Republici Srbiji]] na [[Kosovo i Metohija|Kosovu i Metohiji]] u opštini [[Kosovska Kamenica]] u [[Kosovsko-pomoravski okrug|Kosovsko-pomoravskom okrugu]]. Nalazi se istoku [[Kosovo|Kosova]] u [[Kosovsko pomoravlje|Kosovskom pomoravlju]] duž toka reke [[Binačka Morava|Binačke Morave]], u podnožju brda Butka, Šanak i Čuka. Od administrativnog prelaza sa Srbijom - Končulj je udaljeno 3-4 kolometara. U blizini sela se nalazi grad [[Gnjilane]] .

Korminjane čine dva velika međusobno spojena sela '''Donje Korminjane''' i '''Gornje Korminjane''' koja zajedno broje više od 2000 stanovnika.

Iznad sela, u brdima, pronađeni su ostaci starog naselja. Tu se nalazi i manastir, jedini u ovom delu Kosovskog pomoravlja, [[Izmornik]].

U blizini sela se nalazila stara srpska [[crkva (građevina)|crkva]]. Danas u selu postoji crkvi Presvete Bogorodice sagrađena krajem 18. ili početkom 19. veka koja je proširena sredinom 19. veka i oslikana [[1870]]. godine&lt;ref&gt;[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.yu/spomenik.php?id=152 Spomenici kulture u Srbiji]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Pristupljeno 9. 4. 2013.&lt;/ref&gt;.

== Reference ==
{{reflist}}

{{Naselje-Srbija-začetak}}

[[Kategorija:Naselja na Kosovu]]
[[Kategorija:Opština Kosovska Kamenica]]</text>
      <sha1>tdvg3f67k9e92wmght9e0q1hp5kxdpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gečerlija</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1452855</id>
    <revision>
      <id>42696284</id>
      <parentid>42292599</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>31090</id>
      </contributor>
      <origin>42696284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1759" sha1="r3e1pce8nda5s3t25zco0w9lfm53e1y" xml:space="preserve">{{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat
|mesto              = Gečerlija
|izvorno_ime        = {{jez-mak|Гечерлија}}
|slika              = Воздушен поглед на Гечерлија.jpg
|opis_slike         = 
|opština            = Bosiljovo
|populacija         = 373
|nadm visina        = 240
|gšir               = 41.4844
|gduž               = 22.7128
|pozivni broj       = 034
|poštanski kod      = 2431
|registarska oznaka = SR
}}
'''Gečerlija''' ({{jez-mak|Гечерлија}}) je naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u jugoistočnom delu države. Gečerlija je u sastavu [[Opština Bosiljovo|opštine Bosiljovo]].

==Prirodni uslovi==
Gečerlija je smeštena u jugoistočnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Od najbližeg grada, [[Strumica|Strumice]], naselje je udaljeno 8 kilometara severoistočno.

Naselje Gečerlija se nalazi u istorijskoj oblasti [[Strumica (oblast)|Strumica]]. Naselje je položeno u središnjem delu plodnog [[Strumičko polje|Strumičkog polja]]. Južno od naselja protiče [[Strumica (reka)|reka Strumica]]. Nadmorska visina naselja je približno 240 metara.

Mesna klima je blaži oblik [[Kontinentalna klima|kontinentalne]] zbog blizine [[Egej]]a (žarka leta).

==Stanovništvo==
Gečerlija je prema poslednjem popisu iz [[2002.]] godine imala 373 stanovnika.

Većinsko stanovništvo su etnički [[Makedonci]] (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je [[pravoslavlje]].

==Izvori==
* [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.]

== Vanjske veze ==
*[http://www.opstinabosilovo.gov.mk www.opstinabosilovo.gov.mk Zvanična stranica opštine Bosiljovo]

{{Opština Bosiljovo}}

[[Kategorija:Opština Bosiljovo]]</text>
      <sha1>r3e1pce8nda5s3t25zco0w9lfm53e1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tikveš</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1458706</id>
    <revision>
      <id>42696679</id>
      <parentid>40922173</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="bod0u84hxdrzur47idhk802s6swr94i" xml:space="preserve">[[Datoteka:Lake Tikves coast.JPG|mini|desno|250px|Obale [[Tikveško jezero|Tikveškog jezera]]]]
'''Tikveš''' je [[nizija]] i etnogeografska oblast koja se nalazi u centralnom delu [[Severna Makedonija|Makedonije]], odnosno južnom delu [[Severna Makedonija|Severne Makedonije]]. Najveća naseljena mesta u ovoj niziji su [[Kavadarci]] i [[Negotino]], a većinu stanovništva čine [[Makedonci]]. Oblast je poznata po proizvodnji [[vino|vina]] i [[jogurt]]a.

== Položaj ==
Tikveš se nalazi zapadno od [[Vardar]]a, obuhvatajući tri geomorfološke celine: [[Tikveška kotlina|Tikvešku kotlinu]], severni deo visoravni [[Vitačevo]] i dolinu [[Raečka reka|Raečke reke]]. Regije koje okružuju Tikveš su [[Povardarje]] na istoku, [[Mariovo]] na jugu, [[Pelagonija]] na zapadu i [[Veleška regija]] na severu.

{{Geog-začetak}}

[[Kategorija:Oblasti u Republici Makedoniji]]</text>
      <sha1>bod0u84hxdrzur47idhk802s6swr94i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Slovačka-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1459367</id>
    <revision>
      <id>42696546</id>
      <parentid>7185082</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="tl8sih3ejbx1jaq2jnfktdiu7kbfnbs" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Slovakiatynkä.svg|40px]]
| govori o = naselju u Slovačkoj
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Slovačkoj, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Slovačkoj, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Slovačka-začetak}}
[[Kategorija:Slovački šabloni]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tl8sih3ejbx1jaq2jnfktdiu7kbfnbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Teniser-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1475307</id>
    <revision>
      <id>42696574</id>
      <parentid>5636093</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="8yo7qguox2gjw5exdxo6foxwh2y5kq6" xml:space="preserve">{{mrva-
| slika = [[Image:Tennis ball.svg|20px]]
| govori o = teniseru ili teniserki
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:U izradi, teniseri]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|U izradi, teniseri|[[Kategorija:Šabloni za biografske članke u izradi|Teniseri]]}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8yo7qguox2gjw5exdxo6foxwh2y5kq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696575</id>
      <parentid>42696574</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="aloycnj3k8obd8dvd1myrcvuyc2dw1e" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika = [[Image:Tennis ball.svg|20px]]
| govori o = teniseru ili teniserki
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Teniseri, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Glumci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
*{{tl|Teniser-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aloycnj3k8obd8dvd1myrcvuyc2dw1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696576</id>
      <parentid>42696575</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-biog-tenis]] na [[Šablon:Teniser-začetak]]</comment>
      <origin>42696575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="aloycnj3k8obd8dvd1myrcvuyc2dw1e" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika = [[Image:Tennis ball.svg|20px]]
| govori o = teniseru ili teniserki
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Teniseri, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Glumci, članci u začetku}}
== Upotreba ==
*{{tl|Teniser-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aloycnj3k8obd8dvd1myrcvuyc2dw1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696583</id>
      <parentid>42696576</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="7z23kwt5keibd2osvszm230jqh4s4pk" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika = [[Image:Tennis ball.svg|20px]]
| govori o = teniseru ili teniserki
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Teniseri, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Teniseri, članci u začetku}}
== Upotreba ==
*{{tl|Teniser-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7z23kwt5keibd2osvszm230jqh4s4pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Teniseri, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1475426</id>
    <revision>
      <id>42696578</id>
      <parentid>5636201</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Kategorija:U izradi, teniseri]] na [[Kategorija:Teniseri, članci u začetku]] bez ostavljanja preusmjerenja:  (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]])</comment>
      <origin>5636201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="652hyu2ua2tyc5ubx9ddvnf8jn9k8lo" xml:space="preserve">
[[Kategorija:Teniseri|*]]
[[Kategorija:U izradi, sportisti]]</text>
      <sha1>652hyu2ua2tyc5ubx9ddvnf8jn9k8lo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696579</id>
      <parentid>42696578</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="i871dz2fgywrpt9uhx40r588fkwdizu" xml:space="preserve">
[[Kategorija:Teniseri|*]]
[[Kategorija:U izradi, sportisti]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>i871dz2fgywrpt9uhx40r588fkwdizu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696580</id>
      <parentid>42696579</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Biografije, članci u začetku|Biografije, članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="2j1tu4hlj737oq2f795boc75naswpcj" xml:space="preserve">
[[Kategorija:Teniseri|*]]
[[Kategorija:U izradi, sportisti]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]</text>
      <sha1>2j1tu4hlj737oq2f795boc75naswpcj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696581</id>
      <parentid>42696580</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>−[[Kategorija:U izradi, sportisti]]; +[[Kategorija:Sport, članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="n5w50wh105odfrmu1ac77nmwq6q5nm2" xml:space="preserve">
[[Kategorija:Teniseri|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]</text>
      <sha1>n5w50wh105odfrmu1ac77nmwq6q5nm2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696584</id>
      <parentid>42696581</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="amw6nu0rai3kvzf2x7mjnrtmqbq6tn4" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Teniseri|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]</text>
      <sha1>amw6nu0rai3kvzf2x7mjnrtmqbq6tn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Vaterpolo-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1477761</id>
    <revision>
      <id>42696554</id>
      <parentid>5638978</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="e5bu4pb1owt8y1bbl8dgjtj928yuoup" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|30px]]
| govori o = vaterpolu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Vaterpolo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Vaterpolo-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e5bu4pb1owt8y1bbl8dgjtj928yuoup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696555</id>
      <parentid>42696554</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="8qdkxfr2abdha0elm15odd0ym68fa7z" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = vaterpolu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Vaterpolo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Vaterpolo-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qdkxfr2abdha0elm15odd0ym68fa7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696556</id>
      <parentid>42696555</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-vaterpolo]] na [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</comment>
      <origin>42696555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="8qdkxfr2abdha0elm15odd0ym68fa7z" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|30px|class=skin-invert]]
| govori o = vaterpolu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Vaterpolo, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Vaterpolo-začetak}}

[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qdkxfr2abdha0elm15odd0ym68fa7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-nogomet</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1478195</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696652</id>
      <parentid>5646977</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-nogomet-klub-hrvatska</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1478303</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696653</id>
      <parentid>5650668</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:12:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rupotina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488330</id>
    <revision>
      <id>42696207</id>
      <parentid>42691027</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52376-98</username>
        <id>396781</id>
      </contributor>
      <comment>Poništena izmjena [[Special:Diff/42691027|42691027]] korisnika [[Special:Contributions/Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] ([[User talk:Edgar Allan Poe|razgovor]])</comment>
      <origin>42696207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1924" sha1="a91y8fpt5oy4vz3nuv4vk04prgy9l1a" xml:space="preserve">'''Rupotina''' (ili '''Rupatina''') je [[naselje]] u [[splitsko-dalmatinska županija|Splitsko-dalmatinskoj županiji]] na jugoistočnoj strani planine [[Kozjak]].
Rupotina je smještena iznad Solina, na cesti između Splita i Klisa (Markezina Greda). Nakon što ostavite Solin iza sebe, nakon samo par stotina metara je lijevi odvojak za Ninčeviće.

Administravno je podijeljeno između grada [[Solin]]a i općine [[Klis]].

U posljednjih nekoliko godina, u Rupotini se naselilo dosta stanovnika koji su tamo našli mirno i lijepo mjesto koje ima pogled na cijeli [[Split]] i otoke. U Rupotini se nalazi i jedno od najvažnijih hrvatskih [[arheologija|arheoloških]] lokaliteta - [[Rižinice]].

Posebna je po svojim [[priroda|prirodnim]] ljepotama od čega su najljepši izvori pitke [[voda|vode]] u [[Borovi|bor]]ovoj [[šuma|šumi]] Voljak. 

Rupotina je najmanje mjesto s mnogo poznatih športaša, a to su: Stipe Čerina, [[Nikola Kalinić]], [[Marina Katić]], [[Ante Delaš]], [[Mario Delaš]], [[Tomislav Nakić]], [[Lukša Boban]], [[Krešimir Bogdan]], [[Igor Čerina]], [[Marinko Boban]], Petra Vrdoljak, Nikola Žižić, Milan Mičić, Franko Bogdan.{{nedostaje izvor}} Iz Rupotine je i poznati hrvatski športski povjesničar [[Jurica Gizdić]], autor 50 knjiga športske tematike. Gizdić je i potpredsjednik Hrvatskog društva za povijest sporta na nivou cijele Hrvatske.

Selo Blaca iza Kozjaka pripada također MO Rupotina. Selo je jedno od izoliranijih u županiji, jer nema spoja na vodovodnu niti na električnu mrežu. U njemu obitava nekoliko obitelji, a više njih je obnovilo svoje stare kuće, bave se stočarstvom i poljoprivredom. Udruga Blaca-Solin želi sačuvati običaje i selu vratititi nekakav život te organizira pučku feštu &quot;Žetva i vršidba&quot;, svaka posljednje subote u srpnju mjesecu.{{nedostaje izvor}}

{{Mrva-naselje hr}}
[[Kategorija:Naselja u Splitsko-dalmatinskoj županiji]]</text>
      <sha1>a91y8fpt5oy4vz3nuv4vk04prgy9l1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696208</id>
      <parentid>42696207</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>Poništena izmjena [[Special:Diff/42696207|42696207]] korisnika [[Special:Contributions/~2026-52376-98|~2026-52376-98]] ([[User talk:~2026-52376-98|razgovor]])</comment>
      <origin>42696208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1940" sha1="sjus3pcopffk7zvhqfk2moplmrepo3e" xml:space="preserve">'''Rupotina''' (ili '''Rupotine''', '''Rupatina''') je [[naselje]] u [[splitsko-dalmatinska županija|Splitsko-dalmatinskoj županiji]] na jugoistočnoj strani planine [[Kozjak]].
Rupotine su smještene iznad Solina, na cesti između Splita i Klisa (Markezina Greda). Nakon što ostavite Solin iza sebe, nakon samo par stotina metara je lijevi odvojak za Ninčeviće.

Administravno je podijeljeno između grada [[Solin]]a i općine [[Klis]].

U posljednjih nekoliko godina, u Rupotini se naselilo dosta stanovnika koji su tamo našli mirno i lijepo mjesto koje ima pogled na cijeli [[Split]] i otoke. U Rupotini se nalazi i jedno od najvažnijih hrvatskih [[arheologija|arheoloških]] lokaliteta - [[Rižinice]].

Posebna je po svojim [[priroda|prirodnim]] ljepotama od čega su najljepši izvori pitke [[voda|vode]] u [[Borovi|bor]]ovoj [[šuma|šumi]] Voljak. 

Rupotina je najmanje mjesto s mnogo poznatih športaša, a to su: Stipe Čerina, [[Nikola Kalinić]], [[Marina Katić]], [[Ante Delaš]], [[Mario Delaš]], [[Tomislav Nakić]], [[Lukša Boban]], [[Krešimir Bogdan]], [[Igor Čerina]], [[Marinko Boban]], Petra Vrdoljak, Nikola Žižić, Milan Mičić, Franko Bogdan.{{nedostaje izvor}} Iz Rupotine je i poznati hrvatski športski povjesničar [[Jurica Gizdić]], autor 50 knjiga športske tematike. Gizdić je i potpredsjednik Hrvatskog društva za povijest sporta na nivou cijele Hrvatske.

Selo Blaca iza Kozjaka pripada također MO Rupotina. Selo je jedno od izoliranijih u županiji, jer nema spoja na vodovodnu niti na električnu mrežu. U njemu obitava nekoliko obitelji, a više njih je obnovilo svoje stare kuće, bave se stočarstvom i poljoprivredom. Udruga Blaca-Solin želi sačuvati običaje i selu vratititi nekakav život te organizira pučku feštu &quot;Žetva i vršidba&quot;, svaka posljednje subote u srpnju mjesecu.{{nedostaje izvor}}

{{Mrva-naselje hr}}
[[Kategorija:Naselja u Splitsko-dalmatinskoj županiji]]</text>
      <sha1>sjus3pcopffk7zvhqfk2moplmrepo3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696209</id>
      <parentid>42696208</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zaštićena stranica [[Rupotina]]: Učestao spam ([uređivanje: dopušteno samo automatski potvrđenim korisnicima] (ističe 29. oktobra 2026. u 16:06 (UTC)) [premještanje: dopušteno samo automatski potvrđenim korisnicima] (ističe 29. oktobra 2026. u 16:06 (UTC)))</comment>
      <origin>42696208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1940" sha1="sjus3pcopffk7zvhqfk2moplmrepo3e" xml:space="preserve">'''Rupotina''' (ili '''Rupotine''', '''Rupatina''') je [[naselje]] u [[splitsko-dalmatinska županija|Splitsko-dalmatinskoj županiji]] na jugoistočnoj strani planine [[Kozjak]].
Rupotine su smještene iznad Solina, na cesti između Splita i Klisa (Markezina Greda). Nakon što ostavite Solin iza sebe, nakon samo par stotina metara je lijevi odvojak za Ninčeviće.

Administravno je podijeljeno između grada [[Solin]]a i općine [[Klis]].

U posljednjih nekoliko godina, u Rupotini se naselilo dosta stanovnika koji su tamo našli mirno i lijepo mjesto koje ima pogled na cijeli [[Split]] i otoke. U Rupotini se nalazi i jedno od najvažnijih hrvatskih [[arheologija|arheoloških]] lokaliteta - [[Rižinice]].

Posebna je po svojim [[priroda|prirodnim]] ljepotama od čega su najljepši izvori pitke [[voda|vode]] u [[Borovi|bor]]ovoj [[šuma|šumi]] Voljak. 

Rupotina je najmanje mjesto s mnogo poznatih športaša, a to su: Stipe Čerina, [[Nikola Kalinić]], [[Marina Katić]], [[Ante Delaš]], [[Mario Delaš]], [[Tomislav Nakić]], [[Lukša Boban]], [[Krešimir Bogdan]], [[Igor Čerina]], [[Marinko Boban]], Petra Vrdoljak, Nikola Žižić, Milan Mičić, Franko Bogdan.{{nedostaje izvor}} Iz Rupotine je i poznati hrvatski športski povjesničar [[Jurica Gizdić]], autor 50 knjiga športske tematike. Gizdić je i potpredsjednik Hrvatskog društva za povijest sporta na nivou cijele Hrvatske.

Selo Blaca iza Kozjaka pripada također MO Rupotina. Selo je jedno od izoliranijih u županiji, jer nema spoja na vodovodnu niti na električnu mrežu. U njemu obitava nekoliko obitelji, a više njih je obnovilo svoje stare kuće, bave se stočarstvom i poljoprivredom. Udruga Blaca-Solin želi sačuvati običaje i selu vratititi nekakav život te organizira pučku feštu &quot;Žetva i vršidba&quot;, svaka posljednje subote u srpnju mjesecu.{{nedostaje izvor}}

{{Mrva-naselje hr}}
[[Kategorija:Naselja u Splitsko-dalmatinskoj županiji]]</text>
      <sha1>sjus3pcopffk7zvhqfk2moplmrepo3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Francuska, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1660747</id>
    <revision>
      <id>42696343</id>
      <parentid>5992346</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="91mtevsb5pp5plvms67t5em1dm7beqm" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Francuska|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>91mtevsb5pp5plvms67t5em1dm7beqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Реалан број</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1746608</id>
    <redirect title="Realni broj" />
    <revision>
      <id>42696074</id>
      <parentid>6080412</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Realni broj]]</comment>
      <origin>42696074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="phuq8b8pe8nkuchwsuy199fcb7m43nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Realni broj]]</text>
      <sha1>phuq8b8pe8nkuchwsuy199fcb7m43nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1879042</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696438</id>
      <parentid>6217314</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1879044</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696439</id>
      <parentid>6217316</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1879046</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696440</id>
      <parentid>6217318</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1880208</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696441</id>
      <parentid>6218485</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1880210</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696442</id>
      <parentid>6218487</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1880212</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696443</id>
      <parentid>6218489</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1908889</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696113</id>
      <parentid>6247572</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1908890</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696114</id>
      <parentid>6247573</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1908891</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696115</id>
      <parentid>6247574</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Ob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1909469</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696116</id>
      <parentid>6248179</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Ob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1909471</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696117</id>
      <parentid>6248181</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Ob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1909473</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696118</id>
      <parentid>6248183</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1950104</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696444</id>
      <parentid>6289298</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1950106</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696445</id>
      <parentid>6289300</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1950108</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696446</id>
      <parentid>6289302</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Pa de Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1950983</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696447</id>
      <parentid>6290179</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Ob)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1976503</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696119</id>
      <parentid>6315927</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1979148</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696120</id>
      <parentid>6318624</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1979150</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696121</id>
      <parentid>6318626</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1979152</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696122</id>
      <parentid>6318628</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Па де Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2014626</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696448</id>
      <parentid>6355173</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Па де Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2014628</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696449</id>
      <parentid>6355175</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Па де Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2014630</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696450</id>
      <parentid>6355177</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2019851</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696451</id>
      <parentid>6360548</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2019853</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696452</id>
      <parentid>6360550</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2019855</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696453</id>
      <parentid>6360552</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Прованса-Алпи-Азурна обала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2038557</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696075</id>
      <parentid>6379401</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Прованса-Алпи-Азурна обала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2038559</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696076</id>
      <parentid>6379403</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Об</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2044311</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696123</id>
      <parentid>6385211</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Об</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2044313</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696124</id>
      <parentid>6385213</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Об</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2044315</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696125</id>
      <parentid>6385215</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2049843</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696126</id>
      <parentid>6390812</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2049845</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696127</id>
      <parentid>6390814</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2049847</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696128</id>
      <parentid>6390816</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Па де Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2084940</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696454</id>
      <parentid>6426422</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Па де Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2084942</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696455</id>
      <parentid>6426424</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2091463</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696456</id>
      <parentid>6432990</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2091465</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696457</id>
      <parentid>6432992</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2091467</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696458</id>
      <parentid>6432994</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Приморски Алпи)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2102856</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696077</id>
      <parentid>6444484</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Приморски Алпи)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2102857</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696078</id>
      <parentid>6444485</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2110237</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696079</id>
      <parentid>6451908</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2110239</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696080</id>
      <parentid>6451910</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2110241</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696081</id>
      <parentid>6451913</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Об)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2112565</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696129</id>
      <parentid>6454261</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Об)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2112567</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696130</id>
      <parentid>6454263</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2120609</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696131</id>
      <parentid>6462417</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2120611</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696132</id>
      <parentid>6462419</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2120613</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696133</id>
      <parentid>6462421</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152845</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696459</id>
      <parentid>6496875</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152847</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696460</id>
      <parentid>6496877</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152849</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696461</id>
      <parentid>6496879</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2161731</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696462</id>
      <parentid>6505843</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2161733</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696463</id>
      <parentid>6505845</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2161735</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696464</id>
      <parentid>6505847</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot, Alpes-Maritimes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2171153</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696082</id>
      <parentid>6515352</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Alpes-Maritimes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2171155</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696083</id>
      <parentid>6515354</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Alpes-Maritimes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2171157</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696084</id>
      <parentid>6515356</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2180305</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696085</id>
      <parentid>6524649</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2180307</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696086</id>
      <parentid>6524651</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2180309</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696087</id>
      <parentid>6524654</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Aube</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2181346</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696134</id>
      <parentid>6525706</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Aube</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2181348</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696135</id>
      <parentid>6525708</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Aube</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2181350</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696136</id>
      <parentid>6525710</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2190715</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696137</id>
      <parentid>6535395</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2190717</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696138</id>
      <parentid>6535397</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2190719</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696139</id>
      <parentid>6535399</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2221115</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696465</id>
      <parentid>6566402</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2221117</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696466</id>
      <parentid>6566404</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2221119</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696467</id>
      <parentid>6566406</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2231845</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696468</id>
      <parentid>6577650</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2231847</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696469</id>
      <parentid>6577652</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2231849</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696470</id>
      <parentid>6577654</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Alpes-Maritimes)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2239574</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696088</id>
      <parentid>6585620</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Alpes-Maritimes)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2239576</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696089</id>
      <parentid>6585622</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Aube)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2249829</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696140</id>
      <parentid>6595917</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Aube)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2249831</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696141</id>
      <parentid>6595919</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2250511</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696090</id>
      <parentid>6596605</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2250513</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696091</id>
      <parentid>6596607</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2250515</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696092</id>
      <parentid>6596609</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2260786</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696142</id>
      <parentid>6606935</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2260788</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696143</id>
      <parentid>6606937</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2260790</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696144</id>
      <parentid>6606939</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Francuska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2389455</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696471</id>
      <parentid>6736561</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Francuska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2389457</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696472</id>
      <parentid>6736563</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Francuska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2389459</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696473</id>
      <parentid>6736565</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Pa de Kale, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2412491</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696474</id>
      <parentid>6759895</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Pa de Kale, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2412492</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696475</id>
      <parentid>6759896</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Pa de Kale, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2412493</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696476</id>
      <parentid>6759897</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot, Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2433706</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696093</id>
      <parentid>6781297</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2433708</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696094</id>
      <parentid>6781299</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2433710</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696095</id>
      <parentid>6781301</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Ob, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2444409</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696145</id>
      <parentid>6792133</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Ob, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2444410</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696146</id>
      <parentid>6792134</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Ob, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2444413</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696147</id>
      <parentid>6792137</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Francuska)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2452081</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696477</id>
      <parentid>6799901</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Francuska)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2452083</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696478</id>
      <parentid>6799903</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Francuska)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2452085</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696479</id>
      <parentid>6799905</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Pa de Kale, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2486606</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696480</id>
      <parentid>6846367</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Pa de Kale, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2486608</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696481</id>
      <parentid>6846371</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Pa de Kale, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2486610</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696482</id>
      <parentid>6846375</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505584</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696096</id>
      <parentid>6874436</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505586</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696097</id>
      <parentid>6874440</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Primorski Alpi, Provansa-Alpi-Azurna obala)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505588</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696098</id>
      <parentid>6874442</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, France</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2515422</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696483</id>
      <parentid>6890399</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, France</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2515424</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696485</id>
      <parentid>6890403</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, France</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2515426</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696486</id>
      <parentid>6890408</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Ob, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2516171</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696148</id>
      <parentid>6891884</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Ob, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2516173</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696149</id>
      <parentid>6891888</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Ob, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2516175</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696150</id>
      <parentid>6891893</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Па де Кале, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2558379</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696487</id>
      <parentid>6977546</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Па де Кале, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2558383</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696488</id>
      <parentid>6977552</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Па де Кале, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2558385</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696489</id>
      <parentid>6977556</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot, Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2577583</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696099</id>
      <parentid>7017400</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2577585</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696100</id>
      <parentid>7017404</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2577586</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696101</id>
      <parentid>7017407</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (France)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2579135</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696490</id>
      <parentid>7020614</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (France)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2579137</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696491</id>
      <parentid>7020618</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (France)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2579139</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696492</id>
      <parentid>7020622</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Об, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2587821</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696151</id>
      <parentid>7038719</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Об, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2587823</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696152</id>
      <parentid>7038723</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Об, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2587825</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696153</id>
      <parentid>7038727</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Па де Кале, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2629376</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696493</id>
      <parentid>7088259</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Па де Кале, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2629378</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696494</id>
      <parentid>7088261</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Па де Кале, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2629380</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696495</id>
      <parentid>7088263</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Limbr, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2642746</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696497</id>
      <parentid>7101826</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Limbr, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2642748</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696498</id>
      <parentid>7101828</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Limbr, Sever-Pa d Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2642750</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696499</id>
      <parentid>7101830</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2649250</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696102</id>
      <parentid>7108492</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2649252</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696103</id>
      <parentid>7108494</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Приморски Алпи, Прованса-Алпи-Азурна обала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2649254</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696104</id>
      <parentid>7108496</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Об, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2659778</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696154</id>
      <parentid>7119065</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Об, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2659780</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696155</id>
      <parentid>7119067</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Об, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2659782</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696156</id>
      <parentid>7119069</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2668810</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696157</id>
      <parentid>7128178</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2668812</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696158</id>
      <parentid>7128180</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2668815</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696159</id>
      <parentid>7128183</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Limbr, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2703772</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696500</id>
      <parentid>7163503</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Limbr, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2703774</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696501</id>
      <parentid>7163505</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Limbr, Sever-Pa d Kale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2703776</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696502</id>
      <parentid>7163507</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2716359</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696504</id>
      <parentid>7178818</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2716361</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696505</id>
      <parentid>7178822</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2716363</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696506</id>
      <parentid>7178826</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Naselja u Slovačkoj, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2719420</id>
    <revision>
      <id>42696366</id>
      <parentid>7185100</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="fqtly59mtxbid8kgt0tq4morq6gmue5" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Naselja u Slovačkoj|*]]
[[Kategorija:Geografija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>fqtly59mtxbid8kgt0tq4morq6gmue5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2731148</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696160</id>
      <parentid>7208682</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2731150</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696161</id>
      <parentid>7208686</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Bar sir Sen, Šampanja-Ardeni)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2731152</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696162</id>
      <parentid>7208689</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot, Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2735537</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696105</id>
      <parentid>7217857</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio, Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2735539</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696106</id>
      <parentid>7217861</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био, Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2735541</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696107</id>
      <parentid>7217865</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Aube, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2746138</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696163</id>
      <parentid>7239535</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Aube, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2746140</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696164</id>
      <parentid>7239539</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Aube, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2746142</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696165</id>
      <parentid>7239543</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Limbr, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2767694</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696507</id>
      <parentid>7281427</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Limbr, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2767696</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696508</id>
      <parentid>7281431</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Limbr, Север-Па д Кале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2767698</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696509</id>
      <parentid>7281435</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2788154</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696510</id>
      <parentid>7320975</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2788156</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696511</id>
      <parentid>7320979</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Pas-de-Calais, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2788158</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696512</id>
      <parentid>7320983</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Bar sir Sen, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2793969</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696166</id>
      <parentid>7332418</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Bar sir Sen, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2793971</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696167</id>
      <parentid>7332422</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Bar sir Sen, Шампања-Ардени</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2793973</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696168</id>
      <parentid>7332426</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biot (Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2807027</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696108</id>
      <parentid>7358969</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bio (Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2807028</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696109</id>
      <parentid>7358972</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Био (Alpes-Maritimes, Provence-Alpes-Côte d'Azur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2807029</id>
    <redirect title="Biot (Alpes-Maritimes)" />
    <revision>
      <id>42696110</id>
      <parentid>7358975</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</comment>
      <origin>42696110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Biot (Alpes-Maritimes)]]</text>
      <sha1>3wogvf4hicse07f7f8gkfy9du8qbdmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Aube, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2816183</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696169</id>
      <parentid>7378225</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Aube, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2816185</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696170</id>
      <parentid>7378229</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Aube, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2816187</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696171</id>
      <parentid>7378233</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Limbr, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2831275</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696513</id>
      <parentid>7399865</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Limbr, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2831277</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696514</id>
      <parentid>7399867</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Limbr, Север-Па д Кале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2831279</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696515</id>
      <parentid>7399869</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Bar sir Sen, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2856960</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696172</id>
      <parentid>7425795</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Bar sir Sen, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2856962</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696425</id>
      <parentid>7425797</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Bar sir Sen, Шампања-Ардени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2856964</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696426</id>
      <parentid>7425799</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Limbr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2858328</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696516</id>
      <parentid>7427174</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Limbr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2858330</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696518</id>
      <parentid>7427176</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Limbr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2858333</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696519</id>
      <parentid>7427179</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Bar sir Sen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2886467</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696427</id>
      <parentid>7457886</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Bar sir Sen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2886469</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696428</id>
      <parentid>7457888</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Bar sir Sen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2886471</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696429</id>
      <parentid>7457890</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Limbr, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2903619</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696520</id>
      <parentid>8175412</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Limbr, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2903620</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696521</id>
      <parentid>8175414</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Limbr, Nord-Pas-de-Calais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2903621</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696522</id>
      <parentid>8175417</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil, Bar sir Sen, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2916777</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696430</id>
      <parentid>8215028</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej, Bar sir Sen, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2916778</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696431</id>
      <parentid>8215031</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј, Bar sir Sen, Champagne-Ardenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2916779</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696432</id>
      <parentid>8215034</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines (Limbr, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2934866</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696523</id>
      <parentid>8271278</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken (Limbr, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2934867</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696524</id>
      <parentid>8271281</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен (Limbr, Nord-Pas-de-Calais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2934868</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696525</id>
      <parentid>8271284</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buxeuil (Bar sir Sen, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2947941</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696433</id>
      <parentid>8313503</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biksej (Bar sir Sen, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2947942</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696434</id>
      <parentid>8313506</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биксеј (Bar sir Sen, Champagne-Ardenne)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2947943</id>
    <redirect title="Buxeuil (Aube)" />
    <revision>
      <id>42696435</id>
      <parentid>8313509</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Buxeuil (Aube)]]</comment>
      <origin>42696435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Buxeuil (Aube)]]</text>
      <sha1>4rjggsy62d3aode7kuz1n5kh4oqcg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Vpolo-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3557065</id>
    <redirect title="Šablon:Vaterpolo-začetak" />
    <revision>
      <id>42696558</id>
      <parentid>9058960</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</comment>
      <origin>42696558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</text>
      <sha1>d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Vaterpolo, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3557066</id>
    <revision>
      <id>42696396</id>
      <parentid>9058961</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="0g02ibvnw5ptbtcywp92b76zuc9l754" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Vaterpolo|*]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>0g02ibvnw5ptbtcywp92b76zuc9l754</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Klica-vaterpolista</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3557067</id>
    <redirect title="Šablon:Vaterpolo-začetak" />
    <revision>
      <id>42696561</id>
      <parentid>9058962</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Vpolo-začetak]] na [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</comment>
      <origin>42696561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</text>
      <sha1>d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Teatar, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3559074</id>
    <revision>
      <id>42696391</id>
      <parentid>9075076</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="eslbd8g8zxe8ialh66xpadm2j143pnd" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Teatar]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>eslbd8g8zxe8ialh66xpadm2j143pnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Meksiko-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3660056</id>
    <revision>
      <id>42696544</id>
      <parentid>9180583</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="a41s1duifjriwf773fl2zun3cyb8oyi" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Mexico Flag Map.svg|35px]]
| govori o = naselju u Meksiku
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Meksiku, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Meksiku, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Meksiko-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a41s1duifjriwf773fl2zun3cyb8oyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines, Limbr, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3993806</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696526</id>
      <parentid>9593570</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alken, Limbr, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3993808</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696527</id>
      <parentid>9593573</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкен, Limbr, Pa de Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3993810</id>
    <redirect title="Alquines" />
    <revision>
      <id>42696528</id>
      <parentid>9593576</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10993</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Alquines]]</comment>
      <origin>42696528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Alquines]]</text>
      <sha1>mr50uqqncz6jmz1jrie3qxaxrc3n6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Jemen-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4478619</id>
    <revision>
      <id>42696543</id>
      <parentid>15977838</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="edq6o77y3lnal71ipetk88gd04vg45s" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Yemen.svg|35px]]
| govori o = naselju u Jemenu
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Jemenu, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Jemenu, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Jemen-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>edq6o77y3lnal71ipetk88gd04vg45s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Naselje-Rumunija-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4498586</id>
    <revision>
      <id>42696545</id>
      <parentid>17347690</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="mnmkyqip1b97ts8uty8perzipmqf3zs" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Flag-map of Romania.svg|35px]]
| govori o = naselju u Rumuniji
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Naselja u Rumuniji, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Naselja u Rumuniji, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|Naselje-Rumunija-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnmkyqip1b97ts8uty8perzipmqf3zs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kelly–Hopkinsville susret</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4538478</id>
    <revision>
      <id>42696720</id>
      <parentid>42377388</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2809" sha1="or2cv54grbc7lqdh5u92tjtcsavmmg5" xml:space="preserve">[[Datoteka:Kentucky_in_United_States.svg|right|thumb|225px|[[Kentucky]] na karti SAD-a]]
[[Datoteka:Kelly-Hopkinsville(reconstitution).png|right|thumb|225px|Umjetnički prikaz navodnih bića oko farme obitelji Sutton]]
'''Kelly–Hopkinsville susret''' (engleski ''Kelly–Hopkinsville encounter'') odnosi se na niz navodnih [[bliski susreti|bliskih susreta]] koja su uključivala navodna [[izvanzemaljci|izvanzemaljska bića]] 21. 8. 1955. na jednoj farmi, tada u vlasništvu obitelji Sutton, koja se nalazila između ruralnog gradića Kelly i [[Hopkinsville, Kentucky]].&lt;ref name=&quot;neweralittlemen&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.google.com/newspapers?id=HeYrAAAAIBAJ&amp;sjid=qmUFAAAAIBAJ&amp;pg=2838,3341366 | title= Story of Space-ship, 12 Little Men Probed Today | author= | publisher=''Kentucky New Era'' | date= August 22, 1955 }}&lt;/ref&gt;

Jedanaest članova obitelji na toj farmi su tvrdili da su vidjeli neidentificirana bića, koja su ličila na [[goblini|gobline]] te se pojavila oko 20:00 sati iz šume: bila su visoka oko jedan metar, sa oštrim ušima, mršavim udovima (noge su opisane kao da pate od [[atrofija|atrofije]]), dugim rukama sa kandžama. Bića su imala sibu boju ili nosila nešto metalno, a pokreti kao da su prkosili gravitaciji, jer su lebdjeli iznad tla ili su se pojavili na visokim mjestima. Nisu nikada ušla u kuću, ali su se pojavila ispred prozora ili vrata, te probudila djecu. Otac je čak puškom pucao po tim bićima. Obitelj je pobjegla iz farme usred noći i otišla policiji. Šerif i 20-ak policijaca se vratilo sa obitelji u kuću, ali izuzev neobičnih svjetala na nebu, nisu ništa mogli konkretno otkriti. Policija je na kraju otišla oko 2:15 ujutro. Međutim, bića su se opet vratila te noći, te su članovi obitelji opet pucali na njih. Zadnji put su ta bića viđena oko 4:45 ujutro, te su potom nestala.

Ovaj incident ostaje vrlo popularan među krugovima [[Ufologija|ufologije]]. Francuski ufolog Renaud Lecletlt smatra da se možda radilo o [[sova]]ma. [[Projekt Plava knjiga]] navodi da se radi o [[Prevara|obmani]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bluebookarchive.org/page.aspx?PageCode=NARA-PBB87-702|title=Project Blue Book|page=10}}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Izvori==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
*[http://skeptoid.com/episodes/4331 Kelly-Hopkinsville susret - analiza] skeptoid.com
*[https://web.archive.org/web/20051025053904/http://ufologie.net/htm/kelly55.htm Analiza slučaja sa skicama navodnih bića]
* [https://web.archive.org/web/20150719060154/http://www.ufocasebook.com/Kelly-Hopkinsville.html Kelly-Hopkinsville Encounter] - UFO Casebook website.
* [http://www.theironskeptic.com/articles/goblins/goblins.htm The Hopkinsville Goblins]

[[Kategorija:Ufologija]]
[[Kategorija:1955.]]</text>
      <sha1>or2cv54grbc7lqdh5u92tjtcsavmmg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Krasinski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4576095</id>
    <revision>
      <id>42696666</id>
      <parentid>42692730</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14347" sha1="q0ntkjn8sk87etqinqssd91sgkzn5vj" xml:space="preserve">{{Infokutija glumac
| slika       = John Krasinski and Josh Wood (cropped).jpg
| opis     = Krasinski na 15. dodjeli nagrada SAG (januar 2011.)
| ime_po_rođenju  = John Burke Krasinski
| datum_rođenja  = {{birth date and age|1979|10|20|df=y}}
| mjesto_rođenja = [[Brighton, Boston, Massachusetts|Brighton]], [[Boston]], [[SAD]]
| zanimanje  = glumac, režiser, scenarist, producent
| period = 2000–
| supružnik      = {{marriage|[[Emily Blunt]]|2010}}
| djeca   = 2
| znamenite_uloge   = [[Jim Halpert]] u ''[[The Office (TV serija, SAD)|The Office]]''
| website     =
}}
'''John Burke Krasinski''' ([[Newton, Massachusetts|Newton]], [[Massachusetts]], [[SAD]], [[20. listopada]] [[1979.]]) je [[SAD|američki]] glumac, redatelj i scenarist. Najpoznatiji je po ulozi Jima Halperta u TV seriji [[U uredu (američka TV serija)|U uredu]]. U njoj je osim glume, sudjelovao u režiji i scenariju nekih epizoda.

== Karijera ==
=== Počeci ===
Krasinski je rođen u [[Newton, Massachusetts|Newtonu]] kao dijete američkog [[Poljaci|Poljaka]], doktora interne medicine Ronalda Krasinskog te majke Mary Clare (rođ. Doyle) koja je irskog podrijetla.&lt;ref&gt;[http://www.wargs.com/other/krasinski.html Ancestry of John Krasinski]&lt;/ref&gt; Glumac ima dvojicu braće, Kevina i Paula a svi su odgajani u [[Rimokatolici|rimokatoličkoj]] obitelji.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thinking Outside the Cubicle |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,1180433,00.html |access-date=2017-01-02 |archive-date=2009-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427141815/http://www.ew.com/ew/article/0,,1180433,00.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

Na uglednom [[Brown University]] studirao je [[Kazališna umjetnost|kazališnu glumu]] pod mentorstvom [[John Emigh|Johna Emigha]] i Lowryja Marshalla. Tijekom boravka na tom sveučilištu, bio je član komičarske skupine Out of Bounds&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.browndailyherald.com/2008/12/01/sexiest-alum-returns-to-brown-theater/ |title=‘Sexiest’ alum returns to Brown theater |access-date=2017-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927112007/http://www.browndailyherald.com/2008/12/01/sexiest-alum-returns-to-brown-theater/ |archive-date=2017-09-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; a diplomirao je [[2001.]] godine.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brown University Library/All Locations |url=http://josiah.brown.edu/search?%2Fl1-SIZE+1-N+HO+2001+K73%2Fl1+n+ho+2001+k73%2F-3%2C-1%2C0%2CE%2Fframeset&amp;FF=l1+n+ho+2001+k73&amp;1%2C1%2C |access-date=2017-01-02 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111054042/http://josiah.brown.edu/search?%2Fl1-SIZE+1-N+HO+2001+K73%2Fl1+n+ho+2001+k73%2F-3%2C-1%2C0%2CE%2Fframeset&amp;FF=l1+n+ho+2001+k73&amp;1%2C1%2C |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Nakon toga pohađao je Nacionalni kazališni institut u [[Connecticut]]u a poslije i njujorški The Actors Center te engleski [[Royal Shakespeare Company]].

=== Filmska i televizijska karijera ===
Poslije diplome na Brownu, Krasinski odlazi u [[New York]] gdje započinje glumačku karijeru, pojavljujući se najprije u reklamama te u gostujućim ulogama u TV emisijama a radio je i kao konobar.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2008/03/30/movies/30dave.html?partner=rssnyt&amp;emc=rss&amp;_r=0 Tackling Directing and George Clooney]&lt;/ref&gt;

Krasinski  se [[2004.]] godine nakon manjih filmskih i televizijskih uloga, prijavljuje na audiciju za američku adaptaciju britanske humoristične TV serije [[U uredu]].&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=CjugQnTK6a0 The Office Retrospective]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Krasinski&quot;&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=8YJZvulCZRc John Krasinski - Off Camera - &quot;Auditioning for The Office&quot;]&lt;/ref&gt; Prošavši audiciju, dobio je glavnu ulogu Jima Halperta, prodavača papira u lokalnoj tvrtci Dunder Mifflin iz [[Scranton, Pennsylvani|Scrantona]] u [[Pennsylvania|Pennsylvaniji]].&lt;ref name=&quot;Krasinski&quot; /&gt; Samom glumcu je u početku ponuđena uloga Dwighta Schrutea, međutim on ju je odbio zbog želje da glumi Jima.&lt;ref name=&quot;Krasinski&quot; /&gt; Tu ulogu je tumačio svih devet sezona koliko se ona snimala, sve do finalne epizode u svibnju [[2013]]. Osim kao glumac, John je u seriji sudjelovao i kao redatelj i scenarist nekih epizoda.

Glumac se pojavljivao i u epizodnim ulogama kriminalističkih serija [[Zakon i red: Zločinačke nakane]] te [[CSI: Crime Scene Investigation|CSI: Las Vegas]]. Uz [[George Clooney|Georgea Clooneyja]] i [[Renée Zellweger]] je [[2008.]] glumio u sportskoj komediji [[Prljava igra (2008)|Prljava igra]] o počecima razvoja [[Američki nogomet|američkog nogometa]] u [[SAD|SAD-u]]. Iste godine imao je glavnu ulogu u drami [[Novi život]] koju je režirao oskarovac [[Sam Mendes]].&lt;ref&gt;[http://variety.com/2008/film/news/krasinski-rudolph-join-mendes-film-1117981980/ Krasinski, Rudolph join Mendes film]&lt;/ref&gt;

[[2009.]] je režirao i napisao scenarij niskobudžetnog filma [[Kratki razgovori s prikrivenim čovjekom]]. Drama je imala premijeru na [[Sundance filmski festival|Sundance filmskom festivalu]] te je ušla u uži izbor filmova za nagradu žirija.

Zajedno s [[Matt Damon|Mattom Damonom]] je napisao scenarij za psihološku dramu [[Obećana zemlja]] u kojoj su obojica tumačili glavne uloge.&lt;ref&gt;[http://www.deadline.com/interstitial/?ref=http%3A%2F%2Fwww.deadline.com%2F2012%2F02%2Ffocus-participant-acquire-matt-damonjohn-krasinski-film-gus-van-sant-directing%2F Focus, Participant Acquire Matt Damon/John Krasinski Film; Gus Van Sant Directing]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hollywoodreporter.com/news/matt-damon-john-krasinski-250753 Matt Damon to Direct Warner Bros. Drama He Co-Wrote With John Krasinski]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.progressive.org/matt-damon-exposes-fracking-in-promised-land Matt Damon Exposes Fracking in Promised Land]&lt;/ref&gt; Krasinski je bio kandidat za glavnu ulogu [[Kapetan Amerika|Kapetana Amerike]] u akcijskom filmu [[Kapetan Amerika: Prvi osvetnik]], međutim, tu ulogu je kasnije dobio [[Chris Evans]].&lt;ref&gt;[http://news.moviefone.com/2010/02/24/exclusive-is-john-krasinski-our-captain-america/ Is John Krasinski Our Captain America?]&lt;/ref&gt;

=== Ostali rad ===
Počevši od ožujka [[2006.]], Johnov glas pripovjedača se pojavljuje u reklamama za [[Ask.com]],&lt;ref&gt;[http://www.givememyremote.com/remote/2006/03/29/john-krasinski-not-the-voice-of-askcom/ John Krasinski IS the Voice of Ask.com]&lt;/ref&gt; [[Apple TV]], [[Verizon Wireless]], [[Esurance]],&lt;ref&gt;[http://www.prnewswire.com/news-releases/esurance-debuts-new-national-ad-campaign-136073928.html Esurance Debuts New National Ad Campaign]&lt;/ref&gt; [[BlackBerry Storm]],&lt;ref&gt;[http://usatoday30.usatoday.com/money/advertising/adtrack/2009-02-22-celebrity-endorsements-scandals_N.htm Ad Track: Scandals tarnish celebrity endorsements]&lt;/ref&gt; [[My Coke Rewards]],&lt;ref&gt;[http://www.givememyremote.com/remote/2009/04/26/john-krasinski-my-coke-rewards-commercial/ John Krasinski: My Coke Rewards Commercial]&lt;/ref&gt; [[Carnival Cruise Line]]&lt;ref&gt;[http://www.adweek.com/news/advertising-branding/arnold-bangs-drum-carnival-101233 Arnold Bangs the Drum for Carnival Launches trio of spots celebrating shipboard family fun]&lt;/ref&gt; te [[GAP]]&lt;ref&gt;[http://www.givememyremote.com/remote/2007/11/01/more-john-krasinski-for-gap/ More John Krasinski for Gap]&lt;/ref&gt; dok je [[2012.]] počeo najavljivati dokumentarnu seriju Head Games na [[Discovery Channel]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=John Krasinski Hosts New Series 'Head Games' Premiering June 3 on Discovery |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/04/30/john-krasinski-hosts-new-series-head-games-premiering-june-3-on-discovery/131544/ |access-date=2017-01-02 |archivedate=2013-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123170214/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/04/30/john-krasinski-hosts-new-series-head-games-premiering-june-3-on-discovery/131544/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

U travnju [[2011.]] je s kolegom [[Alec Baldwin|Alecom Baldwinom]] glumio u reklamnoj kampanji [[Major League Baseball|MLB-a]] gdje su obojica tumačila navijačke rivale [[New York Yankees]]a i [[Boston Red Sox]]a.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sports.yahoo.com/mlb/blog/big_league_stew/post/video-alec-baldwin-and-john-krasinski-spar-in-funny-new-era-ad?urn=mlb,wp2802 |title=Alec Baldwin and John Krasinski spar in funny New Era ad |access-date=2017-01-02 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413145726/http://sports.yahoo.com/mlb/blog/big_league_stew/post/video-alec-baldwin-and-john-krasinski-spar-in-funny-new-era-ad?urn=mlb,wp2802 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Privatni život ==
Krasinski je prijatelj s [[B.J. Novak]]om još od srednjoškolskih dana te su obojica zajedno maturirali [[1997]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boston.com/ae/tv/articles/2005/12/06/class_reunion/ |title=Class reunion |access-date=2017-01-02 |archive-date=2012-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407222728/http://www.boston.com/ae/tv/articles/2005/12/06/class_reunion/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kasnije je prijateljstvo preraslo u poslovnu suradnju kao primjerice [[U uredu (američka TV serija)|U uredu]].

Glumac je dodatni publicitet stekao donacijom studentskoj organizaciji [[ScholarMatch]] za financiranje studenata iz [[San Francisco|San Francisca]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ScholarMatch's second movie, featuring donor John Krasinski |url=http://www.826national.org/article/401/scholarmatch-s-second-movie-featuring-donor-john-krasinski |access-date=2017-01-02 |archivedate=2012-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120407074229/http://www.826national.org/article/401/scholarmatch-s-second-movie-featuring-donor-john-krasinski |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

U studenom [[2008.]] Krasinski je počeo hodati s engleskom glumicom [[Emily Blunt]] a par se vjenčao [[10. srpnja]] [[2010.]] u privatnoj ceremoniji u talijanskom [[Como|Comu]]. Među poznatim uzvanicima bili su [[George Clooney]], [[Matt Damon]], [[Jimmy Kimmel]], [[Stanley Tucci]], [[David Schwimmer]] i [[Meryl Streep]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20401056,00.html |title=John Krasinski Marries Emily Blunt |access-date=2017-01-02 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630115615/http://www.people.com/people/article/0,,20401056,00.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Po političkom usmjerenju, John Krasinski je [[Demokratska stranka SAD|demokrat]] te je [[21. svibnja]] [[2012.]] zajedno s kolegama [[Matt Damon|Mattom Damonom]] i [[Ben Affleck|Benom Affleckom]] prikupljao donacije u kalifornijskoj [[Santa Monica, Kalifornija|Santa Monici]] za [[Elizabeth Warren]] koja se kandidirala za demokratsku senatoricu iz [[Massachusetts]]a.&lt;ref&gt;[http://campaignoutsider.com/2012/05/09/good-bucks-hunting-damon-affleck-to-host-warren-fundraiser/ Good Bucks Hunting: Damon, Affleck To Host Warren Fundraiser]&lt;/ref&gt;

== Filmografija ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Godina
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Film
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Hrv. prijevod
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Uloga
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Bilješke
|-
|[[2000]]
|State and Main
|???
|Sučev asistent
|Nepotpisan.
|-
|rowspan=2|[[2002]]
|Fighting Still Life
|???
|Tyler
|
|-
|Alma Mater
|???
|Prvi kandidat Flea Cluba
|
|-
|rowspan=2|[[2004]]
|Kinsey
|[[Kinsey (2004.)|Kinsey]]
|Ben
|
|-
|Taxi
|???
|Treći glasnik
|
|-
|rowspan=2|[[2005]]
|Duane Hopwood
|???
|Duane Hopwood
|
|-
|Jarhead
|Gušteri
|Kaplar Harrigan
|
|-
|rowspan=4|[[2006]]
|The Magic Roundabout
|???
|
|Glasovna uloga u animiranom filmu.
|-
|For Your Consideration
|???
|Službenik
|
|-
|Dreamgirls
|???
|Sam Walsh
|
|-
|The Holiday
|Ljubav i praznici
|Ben
|
|-
|rowspan=4|[[2007]]
|A New Wave
|???
|Gideon
|
|-
|Smiley Face
|???
|Brevin
|
|-
|Shrek the Third
|Shrek Treći
|Sir Lancelot
|Glasovna uloga u animiranom filmu.
|-
|License to Wed
|Dozvola za vjenčanje
|Ben Murphy
|
|-
|[[2008]]
|Leatherheads
|Prljava igra
|Carter Rutherford
|
|-
|rowspan=4|[[2009]]
|Brief Interviews with Hideous Men
|???
|Ryan
|Osim glume, Krasinski je film režirao i napisao scenarij.&lt;br/&gt;Drama je bila nominirana za nagradu žirija na Sundance filmskom festivalu.
|-
|Monsters vs. Aliens
|Čudovišta protiv izvanzemaljaca
|Cuthbert
|Glasovna uloga u animiranom filmu.
|-
|Away We Go
|Novi život
|Burt Farlander
|
|-
|It's Complicated
|Previše je složeno
|Harley
|
|-
|rowspan=2|[[2011]]
|Something Borrowed
|Nešto posuđeno
|Ethan
|
|-
|The Muppets
|Muppeti
|
|Cameo uloga.
|-
|rowspan=3|[[2012]]
|Big Miracle
|Veliko čudo
|Adam Carlson
|
|-
|Nobody Walks
|???
|Peter
|
|-
|Promised Land
|Obećana zemlja
|Dustin Noble
|Osim glume, Krasinski je film režirao i napisao scenarij.
|-
|[[2013]]
|Monsters University
|Čudovišta sa sveučilišta
|&quot;Zastrašujući&quot; Frank McCay
|Glasovna uloga u animiranom filmu.
|}

=== Televizija ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Godina
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Film
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Hrv. prijevod
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Uloga
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | Bilješke
|-
|[[2003]]
|Ed
|[[Ed (TV serija)|Ed]]
|Process Server
|Uloga u epizodi: &quot;Good Advice&quot;.
|-
|[[2004]]
|Law &amp; Order: Criminal Intent
|[[Zakon i red: Zločinačke nakane]]
|Jace Gleesing
|Uloga u epizodi: &quot;Mad Hops&quot;.
|-
|rowspan=2|[[2005]]
|CSI: Crime Scene Investigation
|[[CSI: Crime Scene Investigation|CSI: Las Vegas]]
|Lyle Davis
|Uloga u epizodi: &quot;Who Shot Sherlock&quot;.
|-
|Without a Trace
|???
|Curtis Horne
|Uloga u epizodi: &quot;The Bogie Man&quot;.
|-
|[[2005]] - [[2013]]
|The Office
|[[U uredu (američka TV serija)|U uredu]]
|Jim Halpert
|Dvije nagrade Screen Actors Guild Award za najbolje humoristične serije (2006. i 2007.)&lt;br/&gt;Dvije nominacije za Screen Actors Guild Award u kategoriji najbolje humoristične serije (2008. i 2009.)
|-
|[[2006]]
|American Dad!
|???
|Gilbert
|Glasovna uloga u epizodi &quot;Irregarding Steve&quot;.
|-
|[[2013]]
|Arrested Development
|Prikraćeni
|Spyder Foode
|Uloga u epizodi: &quot;The B. Team&quot;.
|}

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
*[http://www.imdb.com/name/nm1024677/?ref_=sr_1 Profil glumca na IMDB.com]
== References ==
&lt;references /&gt;

{{Authority control}}

{{Lifetime|1979||Krasinski, John}}

[[Kategorija:Američki televizijski glumci]]
[[Kategorija:Američki filmski glumci]]</text>
      <sha1>q0ntkjn8sk87etqinqssd91sgkzn5vj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Webarchive</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4578935</id>
    <revision>
      <id>42696668</id>
      <parentid>40688956</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="af0jh9wqwfjf3uyx3ywwvb039disnpm" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:webarchive|webarchive}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>af0jh9wqwfjf3uyx3ywwvb039disnpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Političar-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4599331</id>
    <revision>
      <id>42696567</id>
      <parentid>40751602</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="rjp9cooo1wb7u990zavssw6vuljvnci" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Human-emblem-people-black-128.png|30px]]
| govori o = političaru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Političari, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Političari, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|političar-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rjp9cooo1wb7u990zavssw6vuljvnci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Političari, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4599332</id>
    <revision>
      <id>42696246</id>
      <parentid>41583401</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Politika, članci u začetku|Politika, članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="pfnkjmeswxlinha3gdswfsuqewcxyrb" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]</text>
      <sha1>pfnkjmeswxlinha3gdswfsuqewcxyrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696247</id>
      <parentid>42696246</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="3px81ig5xqsm5mw8wapggqel5wz2ts1" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>3px81ig5xqsm5mw8wapggqel5wz2ts1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696378</id>
      <parentid>42696247</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="mq6miu3u1bo6h3q458wli92l2l5gr46" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>mq6miu3u1bo6h3q458wli92l2l5gr46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696568</id>
      <parentid>42696378</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Kategorija:Političari, biografski članci u začetku]] na [[Kategorija:Političari, članci u začetku]] bez ostavljanja preusmjerenja:  (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]])</comment>
      <origin>42696378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="mq6miu3u1bo6h3q458wli92l2l5gr46" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Politika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>mq6miu3u1bo6h3q458wli92l2l5gr46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mława</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4599444</id>
    <revision>
      <id>42696259</id>
      <parentid>42455328</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1874" sha1="osrgi6qnr9v82pxn3aiqhcbm9lw1qo1" xml:space="preserve">{{Grad u Poljskoj
| naziv               = Mlava
| izvorni_naziv       = {{jez-polj|Mława}}
| slika               =
| opis_slike          =  
| gradska_zastava     = POL Mława flag.svg 
| grb                 = POL Mława COA.svg 
| vojvodstvo          = {{zastava|Vojvodstvo mazovsko}}
| povjat              = 
| osnivanje            = 
| grad_od             = 1429&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.chronologia.pl/wydarzenie-14290713p0-pl.html|title=Kalendarz historyczny}}&lt;/ref&gt;
| površina            = 34,80
| stanovništvo        = 31 047&lt;ref&gt;[https://www.polskawliczbach.pl/Mlawa Populacja - Mlawa] 2021r. www.polskawliczbach.pl&lt;/ref&gt;
| izvor_stanovništvo  = 
| godina_stanovništvo = 2021
| gustina             = 892
| aglomeracija        = 
| godina_aglomeracija = 
| gšir                = 53.116667
| gduž                = 20.366667
| nadmorska_visina    = 135–180
| vremenska_zona      = 
| pozivni_broj        = 023
| registarska_oznaka  = WML
| gradonačelnik       = 
| veb-strana          = http://www.mlawa.pl
| predsednik          = 
| vreme_službovanja    =
| INSEE               = 
| poštanski_kod       = 06-500 - 06-501
}}
'''Mlava''' ({{jez-polj|Mława}}) je grad u [[Poljska|Poljskoj]] u [[Vojvodstvo mazovsko|Vojvodstvu mazovskom]]. Po podacima iz [[2012]]. godine broj stanovnika u mestu je bio 30 969.

== Stanovništvo ==
{{DemografijaPOLJ
|1946=
|1950=
|1960=
|1970=
|1980=
|1987=
|1990=
|1995=
|2000=
|2002=
|2005=
|2010=
|2011=
|2012=30 969
|2021=31 047}}

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
* [http://www.sztetl.org.pl/en/city/mlawa/ Jewish Community in Mława] on Virtual Shtetl
* [http://mksmlawa.futbolowo.pl/ MKS Mlawa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604160304/http://mksmlawa.futbolowo.pl/ |date=2012-06-04 }}

{{commons|Mława}}

{{Authority control}}

{{klica-grad}}

[[Kategorija:Gradovi u Poljskoj]]</text>
      <sha1>osrgi6qnr9v82pxn3aiqhcbm9lw1qo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kutija za začetak/dok</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4599554</id>
    <revision>
      <id>42696684</id>
      <parentid>42686596</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="3jv2umvz1bh9o9y6caa857qnlh3ddd5" xml:space="preserve">
== Uputa ==

Ovaj šablon služi kao podloga za izradu specifičnih tematskih šablona za članke u začetku.

Iza crtice preporuča se dodati temu u skraćenom obliku ('''geo'''grafija, '''hist'''orija, itd.)

== Upotreba ==
&lt;div style=&quot;width:600px; background:#ddd; border:1px solid black; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
{{Začetak-
| slika    = [[Datoteka:*****|**px]]
| govori o = 
}}
&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;

== Primjer ==

Primjer šablona ''[[Šablon:Hist-začetak|Hist-začetak]]'':

'''Upis:'''
&lt;div style=&quot;width:600px; background:#ddd; border:1px solid black; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
{{Začetak-
| slika    = [[Datoteka:Heraldic_hourglass.svg|30px]]
| govori o = historiji
}}
&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;

'''Rezultat:'''

{{Začetak-
| slika    = [[Datoteka:Heraldic_hourglass.svg|30px]]
| govori o = historiji
}}

== Srodni šabloni ==
* [[Šablon:U začetku]]
* [[Šablon:Asbox]]

&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Šabloni za članke u začetku| ]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3jv2umvz1bh9o9y6caa857qnlh3ddd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Vladar-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4599811</id>
    <revision>
      <id>42696596</id>
      <parentid>40753384</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="k8h4tcsvwm9e0jap89kk93igcpsw50g" xml:space="preserve">{{začetak-
| slika    = [[Datoteka:Open crown or - heraldic.svg|30px]]
| govori o = vladaru
}}
{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Vladari, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Vladari, članci u začetku}}
== Upotreba ==
{{tl|vladar-začetak}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8h4tcsvwm9e0jap89kk93igcpsw50g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Vladari, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4599812</id>
    <revision>
      <id>42696249</id>
      <parentid>40753386</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Historija, članci u začetku|Historija, članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="kti3z3bd2xgtfozbegprc49c5cd329f" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku|Vladari]]
[[Kategorija:Historija, članci u začetku]]</text>
      <sha1>kti3z3bd2xgtfozbegprc49c5cd329f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696250</id>
      <parentid>42696249</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="2lwgmo5mft4cv3947naoyw5fh0igftq" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku|Vladari]]
[[Kategorija:Historija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>2lwgmo5mft4cv3947naoyw5fh0igftq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696397</id>
      <parentid>42696250</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="il0sahtxizb7bd7tjldh73c1tvb1b24" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku|Vladari]]
[[Kategorija:Historija, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>il0sahtxizb7bd7tjldh73c1tvb1b24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Bendovi, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4600324</id>
    <revision>
      <id>42696231</id>
      <parentid>40754943</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="g84g4y1h63ovy74e99a7ugyderssaqh" xml:space="preserve">[[Kategorija:Muzičke grupe|*]]
[[Kategorija:Muzika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>g84g4y1h63ovy74e99a7ugyderssaqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696331</id>
      <parentid>42696231</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="ce0miedb78gq8vtux4n5c0xahdy517p" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Muzičke grupe|*]]
[[Kategorija:Muzika, članci u začetku]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>ce0miedb78gq8vtux4n5c0xahdy517p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Modeli, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4600327</id>
    <revision>
      <id>42696240</id>
      <parentid>40754957</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="9jpdi0jpqwfj6x9tj2s8f2joqpwytvf" xml:space="preserve">[[Kategorija:Modeli| *]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Moda, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>9jpdi0jpqwfj6x9tj2s8f2joqpwytvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696362</id>
      <parentid>42696240</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="2kv7u7rxa5vcqn75lvxggery2ye0dyz" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Modeli| *]]
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Moda, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>2kv7u7rxa5vcqn75lvxggery2ye0dyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Pisci, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4600331</id>
    <revision>
      <id>42696245</id>
      <parentid>40754973</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Članci u začetku|Članci u začetku]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="hoy7cu9b9y6gty63c1ujs1hkzuhxfyn" xml:space="preserve">[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Umjetnici, članci u začetku]]
[[Kategorija:Pisci| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>hoy7cu9b9y6gty63c1ujs1hkzuhxfyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696375</id>
      <parentid>42696245</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="qqu2kkivmpcfxxxtehjnuk0yg58rt08" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Biografije, članci u začetku]]
[[Kategorija:Umjetnici, članci u začetku]]
[[Kategorija:Pisci| ]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>qqu2kkivmpcfxxxtehjnuk0yg58rt08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Fudklub-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4600399</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696649</id>
      <parentid>40755360</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Nogometni klub-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4600400</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696650</id>
      <parentid>40755362</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Međunarodna nevladina organizacija</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4618377</id>
    <revision>
      <id>42696667</id>
      <parentid>42693632</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Kategorija:Neprofitne organizacije]]; +[[Kategorija:Nevladine organizacije]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18238" sha1="23y4vgr990zw95wdvtam2dwfpmnacwg" xml:space="preserve">'''Međunarodna nevladina organizacija''' (MNO) ima istu misiju kao i [[Nevladina organizacija]], ali ima međunarodne ciljeve I ogranke širom sveta kako bi mogla da se bavi posebnim problemima u mnogim zemljama.

Trebalo bi razlikovati termine Nevladina organizacija i Međunarodna nevladina organizacija od termina Međunarodna vladina organizacija (MVO) koja podrazumeva grupe kao sto su Ujedinjene nacije (UN) ili Međunarodnu organizaciju rada (MOR). Međunarodna nevladina organizacija može biti osnovana iz čovekoljublja, kao što su osnovane Karnegi, Rokfeler, Gejts, Zator ili Ford fondacije, ili pak pripajanjem već postojećim međunarodnim organizacijama kao što su katoličke ili luteranske crkve. Veliki talas osnivanja I razvoja MNO dogodio se tokom Drugog svetskog rata, a iz nekih od njih će se kasnije razviti organizacije kao što su &quot;SOS dečija sela&quot;, &quot;Oksfarm&quot;, Međunarodna katolička organizacija za socijalnu pomoć &quot;Care međunarodna oraganizacija&quot; i &quot;Luteranska pomoc svetu&quot;.

Međunarodna nevladina organizacija&lt;ref&gt;[http://www.dandc.eu/en/briefings/international-ngos-helpful-though-not-beyond-reproach] Briefing about &quot;International non-governmental organisations&quot; in D+C/E+Z. http://www.dandc.eu/en/briefings/international-ngos-helpful-though-not-beyond-reproach&lt;/ref&gt; može biti dalje definisana svojom prvobitnom svrhom. Neke MNO su operacione, što znači da je njihova primarna svrha da daju podstrek oranizacijama zajednica u svakoj zemlji putem raznih projekata i operacija. Neke MNO su zasnovane na advokaturi, što znaci da im je primarni cilj uticaj na formiranje polise Vlada raznih država koje se tiču određenih problema ili promovisanja svesti o određenim problemima. Mnoge velike MNO imaju delove koji se bave kako operativnim projektima tako i advokaturom I zajedno deluju u posebnim državama.

== Kriterijum ==

Kako bi bila povezana sa sekretarijatom Ujedinjenih nacija za informacije od javnog značaja, Međunarodna nevladina organizacija mora da poštuje određene kriterijume:

* MNVO mora podržati I poštovati prinicipe iz Povelje ujedinjenih nacija 
* 
* Organizacija mora imati ugled priznat na nacionalnom i međunarodnom nivou  
* 
* Organizacija mora delovati isključivo na neprofitnoj bazi i imati status kojim je oslobođena od poreza  
* 
* Organizacija mora imati obavezu i sredstva da sprovede efektivne informativne programe o aktivnostima UN sa svojim saradnicima i sa širom publikom putem objavljivanja informatora, biltena i pamfleta. Takođe i putem organizovanja konferencija, seminara i sastanaka ili uključivanjem pažnje medija.  
* 
* Trebalo bi da ima zadovoljavajuću evidenciju o prethodnoj saradnji sa Informacionim centrima/centrima usluga Ujedinjenih nacija ili drugim delovima sistema UN pre priključivanja 
* 
* Obratiti pažnju na to da u slučajevima kada NVO nema zabeležene prethodne saradnje ali Komitet departmana za javne informacije potvrdi zahtev NVO, ona će imati status privremeno priduržene organizacije  u trajanju od dve godine, posle čega ona može formirati partnerstvo sa odgovarajućim organizacijama Ujedinjenih nacija ili sistema UN. 
* 
* NVO bi trebalo da preda revidiran godišnji finansijski izveštaj sa navedenom valutom u američkim dolarima, a koji je utvrdio kvalifikovani nezavisni računovođa 
* 
* NVO bi trebalo da ima statute/podzakonske akte koji dozvoljavaju uvid u transparentan proces donošenja odluka, izbora službenika i članova upravnog odbora.  
* 
* Trebalo bi da ima utvrđenu evidenciju kontinuiteta u radu za period od najmanje tri godine i trebalo bi da izrazi očekivanja za održivom aktivnosti u budućnosti 
*

== Razvoj ==

Glavni cilj MNVO jeste da zemljama u razvoju obezbedi novčanu i pomoć pri razvoju. Takođe, svrha MNVO je da pruži usluge koje država ne može ili ne želi da omogući svojim građanima. Projekti ove organizacije vezane za zdravstvo kao što su prevencija i svest o HIV-u ili sidi, prečišćavanju vode i prevenciji od malarije, ali i oni vezani za edukaciju kao što su škole za devojčice i obezbeđivanje knjiga za zemlje u razvoju, pomažu omogućavanju društvenih usluga koje Vlada države ne može ili ne želi da obezbedi u datom trenutku. Međunarodne nevladine organizacije su takođe jedne od prvih koje odgovaraju na prirodne katastrofe kao što su uragani i poplave ili krize u kojima je potrebna hitna novčana pomoć.

NVO su uglavnom zaslužne za nadoknadu preko 15% ukupne prekomorske pomoći u razvoju, što se povezuje sa rastom i razvojnim procesom. Procenjeno je da je pomoć (kojoj delom doprinose MNVO) tokom proteklih trideset godina povećala godišnji nivo razvoja najsiromašnijih zemalja za jedan posto. Iako jedan procenat za trideset godina ne zvuči kao veliki napredak, zasluge bi trebalo dodeliti činjenici da se razvoj stalno povećavao tokom godina umesto da stagnira ili da nazaduje.

Mnogi međunarodni projekti i inicijative zastupanja koje promoviše MNVO podstiču održivost razvoja putem promovisanja ljudskih prava i pristupa koji stavlja akcenat na sposobnosti. Međunarodne nevladine organizacije koje promovišu zastupanje problema ljudskih prava delom pokušavaju da postave međunarodne sudski standard koji poštuje prava svakog ljudskog bića i promoviše podsticaj marginalizovanim zajedincama.

Druge organizacije, kao što je Međunarodna misija pravde, rade u efektivnim i legitimnim sudskim sistemima, koji dozvoljavaju legitimitet i razvoj određene države. Svakako, druge, kao što su one koje promovišu mikrofinansiranje i edukaciju, direktno utiču na sposobnosti građana i zajednica razvijajući veštine i ljudski kapital dok podstiču građansku samostalnost i uključenost zajednica. MNVO, pored domaćih i inostranih inicijativa Vlada imaju kritičnu ulogu u  globalnom razvoju.

Skoro svaka MNVO potiče i opstaje kroz volonterski rad individualnih činioca sa vidljivim racionalizovanim ciljevima. Pod smelim normama, otvorenim članstvom i demokratskim načinom donošenja odluka, organizacije pokušavaju da &quot;šire napredak&quot; po svetu u svrhu podsticanja sigurnijih i efikasnijih tehničkih sistema, jačih obrazovnih struktura, bolje brige o telu, prijateljske konkurencije i fer-pleja. Da bi postigli ove ciljeve, akcenat se stavlja na komunikaciji, znanju, sistem vrednosti i način donošenja odluka i individualne dužnosti. MNVO imaju pet osnovnih svetskih i kulturnih principa koji se mogu svrstati negde između ideologija i struktura, a to su: univerzalnost, indiviudalizam, racionalna volonterska nadležnost, ljudska svrha u racionalizaciji progresa i svetska državljanstva.

== Debata ==

Ovo su važne kontroverze i kritike o efektivnosti MNVO.

Prva kritika je ta da novac koji obezbeđuje MNVO ne stiže do onih kojima je najviše potreban. Kada su administrativni troškovi u okvriu organizacije visoki, ljudi koji su dali novac se zapitaju da li njihov novac ide za pomoć zemljama u razvoju ili u džep vodećih u organizaciji. Ako je Vlada određene zemlje korumpirana takđe postoji mogućnost da fondovi MNVO bivaju iskorišćeni od strane Vlade.

Veb stranice kao što je &quot;Charty navigator&quot; i &quot;GiveWell&quot; služe da obezbede informacije o korišćenju novca i donacija koji su potrošeni u okviru organizacije. Ovi sajtovi, pored toga što prikazuju odobrenje rada NVO od strane UN na osnovu njenih kriterjuma&lt;ref&gt;[http://www.un.org/dpi/ngosection/criteria.asp] UN Department of Public Information, &quot;Criteria.&quot; http://www.un.org/dpi/ngosection/criteria.asp (accessed November 10, 2010)&lt;/ref&gt;, promovišu transparentnost i odgovornost u okviru Međunarodnih nevladinih organizacija tako da ljudi koji žele da doniraju novac mogu da donesu pravilnu odluku na osnovu onoga što žele da podrže i da vide da li će se njihov novac efektivno iskoristiti.

Čak i ako se fondovi jedne MNVO efektivno koriste, neki kritičari bi raspravljali o tome da li su sredstva koje organizacija promoviše efektivna u rešavanju problema. Na primer, Singer daje primer MNVO koja daje mreže za krevete&lt;ref&gt;[http://www.cdcfoundation.org. Retrieved 23 March 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520154441/https://www.cdcfoundation.org/ |date=2018-05-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520154441/https://www.cdcfoundation.org/ |date=2018-05-20 }} &quot;Bed Nets for Children - CDC Foundation&quot;. www.cdcfoundation.org. Retrieved 23 March 2018.&lt;/ref&gt; (protiv komaraca) o kojoj govori:

&quot;One (mreže) će, ako se pravilno koriste, sprečiti od uboda komaraca ljude dok spavaju i tako će se smanjiti rizik od dobijanja malarije. Ali, ne sačuva svaka mreža život: mnog deca koja dobiju mrežu bi preživela i bez nje.” Džefri Saks, pokušavajući da preciznije izmeri efekat korišćenja mreža, uzeo je ovo u obzir i procenio da će se, za svakih sto mreža koje se dostave, biti sačuvan život jednog deteta svake godine. Mreža, koja je tretirana insekticidima i dugog je veka, košta u proseku 5 dolara, tako da, ako pretpostavimo da ona traje godinu dana, čuvanje života jednog deteta košta 500 dolara.

Postoji i još jedan argument, koji se tiče odgovornosti MNVO. Ove nevladine organizacije moraju da računaju na moguće posledice. Na primer, MNVO kao što su Oksfarm i Grinpis imaju uticaj na živote mnogih ljudi jer obezbeđuju važnu socijalnu i novčanu pomoć.  Ljudi koji se oslanjaju na ove MNVO, međutim, nemaju sredstva da utiču na aktivnosti ovih MNVO. Stoga, da bi ove MNVO praktikovale svoju odgovornost i rad za dobro ljudi koje dotiču njihove aktivnosti, one moraju da budu odgovorne za svoja dela. Trebalo bi i izneti i način na koji se fondovi koriste i koliko su svojih ciljeva organizacije dostigle.

== Studije slučaja == 
Studije slučaja MNVO prikazuju kako kratkoročnu novčanu pomoć, tako i dugoročne kampanje koje Međunarodne nevladine organizacije promovišu. Izveštaji o prihodima i troškovima svake Međunarodne nevladine organizacije mogu se naći na „Charity“ navigatoru gde postoje detalji o količini novca koji velike Međunarodne nevladine organizacije imaju na raspolaganju, kao i o efektivnosti sa kojom razne organizacije koriste svoje donacije. 
=== CARE International ===
'''„Care international“''' je velika humanitarna međunarodna nevladina organizacija koja je posvećena borbi protiv siromaštva. Ona se bavi podsticanjem siromašnih žena jer „žene imaju moć da pomognu čitavim porodicama i zajednicama da pobegnu od siromaštva“. Misija i konkretni ciljevi ove organizacije, kao što je i opisano na njihovom sajtu, žele da omoguće i olakšaju dugotrajnu promenu na sledeće načine:

* Jačanjem kapaciteta za samopomoć
* 
* Omogućavanjem povoljnih ekonomskih prilika
* 
* Dostavljanjem novčane pomoći u hitnim slučajevima
* 
* Uticanjem na politiku donošenja odluka na svim nivoima
* 
* Upućivanjem na diskriminaciju u svim njenim oblicima
* 
Jedan od projekata ove organizacije jeste i odgovor i reakcija na prirodne katastrofe. Na primer, „Care“ je imala integralni udeo u novčanoj pomoći kada je počela epidemija kolere na Haitiju.&lt;ref&gt;[http://www.care.org/newsroom/articles/2010/11/haiti-cholera-outbreak-artibonite-20101111.asp?s_src=170760460000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520185850/http://www.care.org/newsroom/articles/2010/11/haiti-cholera-outbreak-artibonite-20101111.asp?s_src=170760460000 |date=2013-05-20 }} Lane, Kathy and Melanie Brooks. &quot;CARE Steps Up Haiti Response as Cholera Cases Surge.&quot; November 11, 2010.http://www.care.org/newsroom/articles/2010/11/haiti-cholera-outbreak-artibonite-20101111.asp?s_src=170760460000 (accessed November 12, 2010).&lt;/ref&gt; Neke od taktika pri pružanju novčane pomoći Haitiju bile su:

* Stavka uređenog spiska
* 
* Raznošenje visokoenergetskih biskvita, tableta za prečišćavanje vode, soli za oralnu rehidrataciju i higijenske opreme
* 
* Davanje instrukcija stanovnicima Haitija kako da najbolje izbegnu i spreče oboljevanje od kolere, i 
* 
* Obezbeđivanje čiste vode i toaleta ljudima koji žive u kampovima za preživele od zemljotresa na Haitiju, koji se dogodio dvanaestog januara
*

=== Amnesty internacional ===

'''„Amnesty international“'''&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/who-we-are/about-amnesty-international] &quot;About Amnesty International.&quot; https://www.amnesty.org/en/who-we-are/about-amnesty-international (accessed November 10, 2010).&lt;/ref&gt; je Međunarodna nevladina organizacija koja se bavi promovisanjem i zaštitom ljudskih prava na međunarodnom nivou, onako kako je navedeno u Univerzalnoj deklaraciji o ljudskim pravima. Njihovi ciljevi, kao što je navedeno na njihovom sajtu, jesu sledeći:

* Zaustaviti nasilje nad ženama
* 
* Braniti prava i dostojanstvo svih onih koji su pogođeni siromaštvom
* 
* Zabraniti smrtnu kaznu 
* 
* Pravdom rešiti mučenje i teror u sukobima
* 
* Osloboditi zatvorenike od savesti 
* 
* Zaštiti ljudska prava izbeglica i migranata
* 
* Regulisati svetsku trgovinu oružjem 
*

Ova organizacija koristi pristup koji je više pravni kako bi promovisala promenu i ljudska prava u okviru Vlade. Njihov vebsajt tvrdi da mobilišu „javni pritisak u masovnim demonstracijama, protestima i direktno lobiranje, onlajn i oflajn kampanje“ kako bi promovisali svoje kampanje koje su u toku, a koje prikazuju i njiove ciljeve.

=== Oxfam international ===
'''„Oxfam international“''' je Međunarodna nevladina organizacija koja radi sa lokalnim partnerskim organizacijama i ljudima koji žive u siromaštvu trudeći se da primene njihova ljudska prava. Područja na koja se „Oxfam“ fokusira uključuju razvoj, hitne slučajeve, kapanje, advokaturu i istraživanje politike. Sledeći su detalji svake od oblasti rada:

* Dugoročni programi za iskorenjavanje siromaštva i nepravde
* 
* Dostava najbrže pomoći koja može da sačuva život ljudima koji su pogođeni prirodnim katastrofama i sukobima
* 
* Podizanje javne svesti o uzrocima siromaštva
* 
* Podsticanje običnih ljudi da aktivno rade za stvaranje boljeg sveta 
* 
* Vršenje pritiska na one koji donose odluke da promene politiku i prakse koje podstiču siromaštvo i nepravdu
* 
* Dijalog sa vlastima kao rezultat istraživanja i analiza 
*
== Primeri ==

Humanitarna pomoć

=== Višestruki interdisciplinarni projekti ===
* ADRA
* CAFOD
* CARE&lt;ref&gt;[http://www.care.org/about/index.asp] &quot;About CARE.&quot; http://www.care.org/about/index.asp (accessed November 12, 2010).&lt;/ref&gt;
* Oxfam 
* 
* Lakshyam nevladina organizacija
* 
* SOS Children's Villages
* 
* World Vision international
* 
* Mercy Corps
* 
* Save the Children
* 
* Good Neighbors International
*
=== Zdravlje === 
* Doctors Without Borders
* 
* Health Right international
* 
* charity: water
=== Deca i mladi ===
* Lakshyam NGO&lt;ref&gt;[http://library.duke.edu/research/subject/guides/ngo_guide/igo_ngo_coop/ngo_wb.html] World Bank and NGOs.&quot; October 3, 2007. http://library.duke.edu/research/subject/guides/ngo_guide/igo_ngo_coop/ngo_wb.html (accessed November 10, 2010).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ebrahim, A.: 2003, 'Accountability in Practice: Mechanisms for NGOs', World Development 31(5), 813-829.&lt;/ref&gt;
* 
* Compassion International
* 
* Plan
* World Association of Girl Guides and Girl Scouts (WAGGGS)
* 
* Save the Children International
* 
* SOS Children's Villages
* 
* Reggio Children Foundation
* 
* World Organization of the Scout Movement (WOSM)
* 
* World Vision International
* 
* International Federation of Catholic Parochial Youth Movements (FIMCAP)
=== Obrazovanje ===
* [[ActionAid]]
* [[The Library Project]]
* 
* [[OpenmindProjects- INGO]]
* 
* [[European Association of History Educators]]
=== Ljudska prava ===
* [[Amnesty International]]
* 
* [[Commonwealth Human Rights Initiative]]
* 
* [[Friends of Peoples Close to Nature]]
* 
* [[International Christian Concern]]
* 
* [[International Federation for Human Rights]]
* 
* [[International Stateless Persons Organisation]]
* 
* [[Survival International]]
=== Životna sredina === 
* [[International POPs Elimination Network]]
* 
* [[International Union for Conservation of Nature]]
* 
* [[Greenpeace]]
* [[World Wide Fund for Nature]]
=== Religija ===
* [[International Federation of Catholic Parochial Youth Movements]] (FIMCAP)
* 
* [[Lutheran World Relief]]
* 
* [[Forum of European Muslim Youth and Student Organizations]] (FEMYSO)
* 
* [[Diplomatic Society]]
=== Tehnologija ===
* [[COSPAR]]
* [[Saalome Global]]

== Povezano ==
* [[European Convention on the Recognition of the Legal Personality of International Non-Governmental Organizations]]
* 
* [[Foundation (non-profit)]]
* 
* [[International Non-Governmental Organisations Accountability Charter]]
* 
* [[Nonprofit organization]]
* 
* [[Think tank]]
* 
* [[World Polity Theory]]
== Dodatna literatura ==
* Atack Iain 1998. &quot;Four Criteria of Development NGO Legitimacy,&quot; in World Development 27(5), pp. 855–864.
* 
* Collier, Paul 2007. &quot;Aid to the Rescue?,&quot; in The Bottom Billion: Why the Poorest Countries are Failing and What Can Be Done About It, pp. 99–123. Oxford and New York: Oxford University Press.&lt;ref&gt;Collier, Paul. 2007. The Bottom Billion: Why the Poorest Countries are Failing and What Can Be Done About It. Oxford and New York: Oxford University Press. (p.100).&lt;/ref&gt;
* 
* Haugen, Gary; Boutros, Victor (2010). &quot;And Justice for All: Enforcing Human Rights for the World's Poor&quot;. Foreign Affairs. 89 (3): 51–62.
* 
* Singer, Peter 2009. &quot;How Can You Tell Which Charities Do It Best?,&quot; in The Life You Can Save, pp. 82–125. New York: Random House.&lt;ref&gt;Singer, Peter 2009. &quot;How Can You Tell Which Charities Do It Best?&quot; in The Life You Can Save. New York: Random House. (p.86).&lt;/ref&gt;
*

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
* [https://www.wvi.org/ World Vision International]
* 
* [https://www.charitynavigator.org/ Charity Navigator]
* 
* [https://www.givewell.org/ GiveWell]
* 
* [https://www.amnesty.org/en/ Amnesty International]
* 
* [https://www.care-international.org/ CARE International]
* 
* [https://www.oxfam.org/ Oxfam International]
* 
* [https://www.ijm.org/ International Justice Mission]
*

[[Kategorija:Neprofitne organizacije]]
[[Kategorija:Nevladine organizacije]]</text>
      <sha1>23y4vgr990zw95wdvtam2dwfpmnacwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jednost</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4626089</id>
    <revision>
      <id>42696573</id>
      <parentid>42602426</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4070" sha1="a05y89ud92kg8y4z9raspkd05up0gjz" xml:space="preserve">'''Jednost''' ili '''jednoća''' ({{jez-grč|ἕνωσις}} ''henosis'', {{jez-lat|unum}}, {{jez-eng|Oneness}}) je filozofski koncept koji označava odsustvo [[Pluralizam|mnoštva]] i podeljenosti. To je svojstvo onoga što je [[jedno]] i u sebi ne sadrži nikakvu mogućnost različnosti. Jednost je identitet u metafizičkom i ontološkom smislu i znači da je [[biće]] nepodeljeno u sebi.&lt;ref&gt;Jednost, Filozofski rečnik (autor Branko Pavlović), Plato, Beograd 1997.&lt;/ref&gt;

== Filozofija ==

Starogrčki filozofi su tragali za jednim počelom kojim bi objasnili pojavni [[svet]]. Prema Aristotelu „jednim se naziva ono što nije razdeljeno i ukoliko nije razdeljeno.&quot; Najviši stupanj je supstancijalna jednoća (''unum per se''), u bićima koja su zbiljski (''actu'') jedno biće i ne mnoga bića, koja su samo akcidentalno ujedinjena. U akcidentalnoj jednoći (''unum per accidens'') biće je takođe ujedinjeno, ali nije u sebi jedna supstancija.&lt;ref&gt;[http://www.filozofija.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=131&amp;Itemid=58 Jednoća, Filozofijski rečnik (filozofija.org)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123223034/http://www.filozofija.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=131&amp;Itemid=58 |date=2012-01-23 }}, Pristupljeno 4. 5. 2013.&lt;/ref&gt;

Srednjovekovni islamski filozof Ibn Arabi upotrebljava izraz jednost (''Ehadijje'') za čistu [[bit]]. Najpotpunija manifestacija jednosti u svemiru jeste čovek kad uroni u svoju bit (''zāt'').&lt;ref&gt;[http://www.znaci.com/osnovi_vjerovanja/tesavvuf/Fejzijje-salavat-salavat-Bozanskih-izljeva-od-hazreti-Ibn-Arebija.html Salavat Božanskih izljeva od Ibn ’Arebija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118225628/http://www.znaci.com/osnovi_vjerovanja/tesavvuf/Fejzijje-salavat-salavat-Bozanskih-izljeva-od-hazreti-Ibn-Arebija.html |date=2012-01-18 }}, Pristupljeno 4. 5. 2013.&lt;/ref&gt;

U savremenoj filozofiji se često iznosi mišljenje da jedinstvo kao kategorija objektivnog sveta ima svoj izvor i uzor u jedinstvu [[svest]]i, odnosno grupisanju doživljaja oko jednog »[[ja]]«.&lt;ref&gt;Filozofijski rečnik, Matica Hrvatska, Zagreb 1984.&lt;/ref&gt;

== Religija ==

U duhovnom smislu jednost označava odsustvo granica koje postavlja [[id, ego i super ego|ego]]. Stara [[zen]] mudrost glasi: „ako ćutimo, jedno smo; ako [[govor]]imo, dvoje smo“.&lt;ref&gt;Ranko Bugarski, Pismo, Matica srpka, Novi Sad, 1996.&lt;/ref&gt; Prema nekim duhovnim tradicijama jednost je doživljaj potpunog jedinstva sa [[biće]]m ili [[bog]]om.

{{izdvojeni citat|U mnoštvenosti je drugost, nesličnost i različitost. U Bogu je gospodu, jednom i jedinstvenom, istovetnost, jednostavnost i podobnost. Stoga onome koji se nije izuzeo iz mnoštvenosti nije bezbedno da sebi nameće [[sozercanje]] Boga... Opasno je govorenjem nastojati iskazati neiskazivo, jer iskazana reč podrazumeva podvojenost i mnoštvenost. To je jedino mogućno u duši bezglasnoj, u tihotnom sozercanju, pošto je u nerazdeljivom a ne u mnoštvenom vaspostavljena jednost.|[[Maksim Ispovednik]]&lt;ref&gt;[http://www.svetosavlje.org/biblioteka/Bogoslovlje/maksim03.htm Maksim Ispovednik, Gnostički stoslovi] {{Wayback|url=http://www.svetosavlje.org/biblioteka/Bogoslovlje/maksim03.htm |date=20080305082611 }}, Pristupljeno 4. 5. 2013.&lt;/ref&gt;}}

U religiji se koncept [[jednost Boga|jednosti Boga]] naziva [[monoteizam]]. [[Islam]]ski koncept jednosti Boga, koji se donekle razvio kao reakcija na hrišćansko [[Sveta Trojica|Trojstvo]], se naziva [[tevhid]].

[[Bahai vera]] propoveda jednost Boga, religije i čovečanstva.&lt;ref&gt;[http://www.bahai.hr/info/uvod/religije.html Jednost religije - Progresivna Objava] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501003042/http://www.bahai.hr/info/uvod/religije.html |date=2008-05-01 }}{{Mrtva veza|date=09. 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Pristupljeno 28. 3. 2013.&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{reflist|2}}

== Povezano ==
* [[Jedno]]
* [[Monizam]]
* [[Dualizam]] 
* [[Pluralizam]]

[[Kategorija:Teologija]]
[[Kategorija:Filozofski koncepti]]
[[Kategorija:Misticizam]]</text>
      <sha1>a05y89ud92kg8y4z9raspkd05up0gjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historija željeznice u Bosni i Hercegovini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4634130</id>
    <revision>
      <id>42696072</id>
      <parentid>42686483</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26117" sha1="iokve6r6vjtdy513kown6hpfxojznrd" xml:space="preserve">[[File:Eisenbannetz BiH 1892.jpg|mini|desno|Željeznica u BiH 1892
* k.u.k. Bosnabahn: 
* * Bosanski Brod–Zenica
* Bosnisch-Herzegowinische Staatsbahnen:
* * Zenica–Sarajevo und Doboj–Simin Han (betrieben durch die Bosnabahn)
* * Sarajevo–Metković
* * Vogošća–Čevljanovići
* * Janjići–Donji Vakuf–Jajce/Bugojno und Podlugovi–Vareš (beide damals projektiert)
* k.u.k. Militärbahn 
* * Dobrljin–Banja Luka
* Usoratalbahn 
* * Doboj–Teslić]]
'''Historija željeznice Bosne i Hercegovine''' počinje krajem decembra 1872. godine, puštanjem u saobraćaj pruge [[Dobrljin]] – [[Banja Luka]] kao dio pruge [[Istanbul]]-[[Beč]]. Odluku o gradnji donio je turski sultan [[Abdul Aziz Han]], nakon posjete [[Evropa|Evropi]].

== Prva pruga ==
Bila je to pruga normalnog kolosijeka, u dužini od 101,6&amp;nbsp;km. Na pruzi je izgrađeno 13 mostova, od kojih su dva bila željezna. U ložionici u Banjoj Luci bilo je 5 lokomotiva. Dvije su bile izrađene u fabrici Hanomag u Hanoveru u [[Njemačka|Njemačkoj]] a tri u fabrici Tubize u [[Belgija|Belgiji]].

Saobraćaj na pruzi Banja Luka - Dobrljin obustavljen je 14. novembra 1875. godine zbog nedovoljnog broja putnika i roba. Nakon [[Berlinski kongres|Berlinskog kongresa 1878]]. godine [[Bosna i Hercegovina]] dolazi pod vlast [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]] monarhije. Pruga je popravljena, a saobraćaj od Banje Luke do [[Prijedor]]a uspostavljen je 1. decembra 1878. godine, a do Dobrljina 24. marta 1879. godine.&lt;ref name=&quot;Helga&quot;/&gt; Pruga je dobila naziv „Carska i kraljevska vojna žaljeznica Banja Luka - Dobrljin“. Osim za potrebe vojske, [[željeznica]] je bila dostupna i za civilno stanovništvo. Tada su izgrađene i nove stanične zgrade, kao i magacini i magacinske utovarno -istovarne rampe.

Prvog decembra 1891. godine željeznička stanica Banja Luka povezana je sa gradom Banja Luka novoizgrađenom željezničkom prugom u dužini od 3&amp;nbsp;km.

== Prve uskotračne pruge ==
Uskotračne pruge u Bosni i Hercegovini, poznate kao ''bosanski kolosjek'' (njem: Bosnische Spurweite, auch „Bosnaspur“), bile su pruge širine 760&amp;nbsp;mm do 762&amp;nbsp;mm (30 Zoll)&lt;ref name=&quot;Helga&quot;&gt;[http://othes.univie.ac.at/417/1/02-12-2008_8606753.pdf Helga Berdan, Univerzitet Beč - Austro-ugarska politika u izgradnji željeznice u Bosni i Hercegovini 1872 – 1914]&lt;/ref&gt;
=== Pruga Bosanski Brod - Sarajevo - Metković ===
Prva uzana (uskotračna) željeznička pruga u Bosni i Hercegovini, od [[Bosanski Brod|Bosanskog Broda]] do [[Sarajevo|Sarajeva]], građena je etapno od 1878. godine do 1882. godine. Krajem 1878. godine pruga je izgrađena do [[Derventa|Dervente]], 12. februara 1879. godine došao je prvi voz u [[Doboj]]. Aprila 1879. godine pruga je izgrađena do [[Žepče|Žepča]], a 5. juna 1879. godine prvi voz je stigao u [[Zenica|Zenicu]]. Spojna veza-pruga između [[Slavonski Brod|Slavonskog]] i Bosanskog Broda u dužini od 3,484&amp;nbsp;m završena je 5. jula 1879. godine i tako se ova prva uzana bosanskohercegovačka pruga povezala sa prugama Austro-Ugarske monarhije. Vozni park se sastojao od malih lokomotiva i vagona. Lokomotive su imale jačinu 20 do 40 konjskih snaga, a otvoreni vagoni zvani«loris» imali su nosivost dvije tone. Kvačenje vagona bilo je primitivno i uslijed krutih veza, često je dolazilo do kidanja vozova u krivinama. Za putnički saobraćaj preuređeno je 10 «lorisa» na taj način što su u četiri ćoška vagona postavljeni vertikalni stubovi i razapeto krovno platno, zvano «SEGEITUH».

Prvi voz u Sarajevo stigao je 5. 10. 1882. godine. Uskotračna željeznička pruga na cijeloj trasi od Sarajeva do [[Metković]]a u dužini od 134,7&amp;nbsp;km, izgrađena je 1891. Direkcija bosanskohercegovačkih zemaljskih željeznica raspolagala je 1910. godine sa 1.002 kilometra uskotračne željezničke mreže.
&lt;ref name=&quot;Fevzija&quot;&gt;{{Cite web |url=https://vremeplov.ba/2025/wp-content/uploads/2014/03/100-godina-zeljeznice-u-bih.pdf |title=Fevzija Ajdin - Sto godina istorije željeznice u Bosni i Hercegovini |access-date=2026-02-04 |archive-date=2026-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213044356/https://vremeplov.ba/2025/wp-content/uploads/2014/03/100-godina-zeljeznice-u-bih.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Pruga Lašva – Donji Vakuf – Jajce ===
Pruga je građena nakon završetka pruge Bosanski Brod – Sarajevo. Dana 26. oktobra 1893. godine u rad je puštena dionica duga 37 kilometara između Lašve i [[Travnik]]a. Nastavak pruge na dionici Travnik – [[Donji Vakuf]] – [[Bugojno]] preko prijevoja Komar završen je 14. oktobra 1894, dok je krak pruge od Donjeg Vakufa do [[Jajce|Jajca]] završen 1. maja 1895. U Jajcu se pruga nastavljala na privatnu, šumsku Stenbeisovu željeznicu.

Prijevoj Komar, na 927 metara nadmorske visine, savladan je probijanjem tunela dugog 1362 metra te upotrebom župčaničke željeznice,  gdje su vozile posebno konstruirane lokomotive. Pronalazač zupčaničke željeznice bio je Roman Abt, a projektant zupčaničkih željeznica u Bosni i Hercegovini bio je Albert Schneider.&lt;ref name=&quot;lašva&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.agencija-jajce.ba/331-uskotracna-pruga-lasva-jajce/ |title=Uskotračna pruga Lašva – Jajce |work=JU Agencija za kulturno-historijsku i prirodnu baštinu Jajca |access-date=9. 2. 2021 }}&lt;/ref&gt;

Stanice i stajališta su bili: Lašva, [[Busovača]], [[Vitez]], Bila, Dolac na Lašvi, Travnik, [[Turbe]], Goleš, Komar, [[Oborci]], Donji Vakuf, [[Babino Selo]], Doganovci, [[Vinac]], Bravnice i Jajce. Putovanje je prosječno trajalo četiri sata na pruzi dužine 93,8&amp;nbsp;km.

Na pruzi je bilo i nekoliko pristaništa, gdje se voz zaustavljao po potrebi. Takvo jedno pristanište je bilo Merdani (još stoji željeznička zgrada!). U Busovači, Travniku i Donjem Vakufu je voz uobičajeno stajao po 15÷20 minuta, radi točenja vode. U Donjem Vakufu su se dva vagona isključivala iz željezničke kompozicije i zasebnom lokomotivom vozila za Bugojno. Od Lašve do Nove Bile se putovalo oko 75 minuta. Gotovo na svim stanicama je bila sezonska ponuda voća (u Oborcima su nuđene najbolje šumske jagode), povrća i domaćih prehrambenih proizvoda. 
Pruga je imala odvojke: 
* Vitez – Kruščica (9&amp;nbsp;km) 
* Dolac – Novi Travnik – Sebešić (58&amp;nbsp;km, do visine 1.120 m/m)  
* Turbe – preduzeće „Ugar“ (4,5&amp;nbsp;km), kao prva elektrificirana pruga prije 1930. god. 
* Turbe – Vlašićki plato (34&amp;nbsp;km)  
* Donji Vakuf – Bugojno. Očekivalo se da se pruga produži do [[Split]]a, ali do realizacije nije nikad došlo jer je Ugarska vlada smatrala prugu Bugojno – Split štetnom po svoje interese. Dionica Bugojno – Uskoplje (Gornji Vakuf) je službeno otvorena 3. oktobra 1945, nakon što je predhodno 1941. produžena do Karamustafića Hana
* Bila – Trenica u duljini od 7,7&amp;nbsp;km izgrađena je 1947. 
Željeznička stanica ove pruge u Jajcu bila je vezana sa željezničkom stanicom Steinbeis pruge, čime je Jajce u to vrijeme imalo dvije željezničke stanice.

Nakon raspada austrougarske države, željezničkom prugom Lašva – Donji Vakuf – Jajce/Bugojno upravljale su Državne željeznice Kraljevine SHS, a kasnije [[Jugoslavenske državne željeznice]] (JDŽ/JŽ). 
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;90&quot;&gt;
Station Lašva.jpg|Željeznička stanica u Lašvi
Bahnhof Travnik.jpg|Željeznička stanica u Travniku
Narrow-Gauge-Railway Spalatobahn Tunnel-Franjo-Josip-I Station-Komar.jpg|Tunel na Komaru
Bahnstation Bugojno.jpg|Željeznička stanica u Bugojnu
Jajce mit Plivabrücke.jpg|Jajce sa mostom preko Plive
&lt;/gallery&gt;
[[File:Capljina-Zelenika Karte.svg|mini|desno|Pruga Čapljina-Zelenika]] 
=== Pruga Čapljina-Zelenika ===
Gradnja pruge, poznate i kao Dalmatinska pruga, imala je prvenstveno vojni značaj, jer je [[Zelenika]] luka u [[Boka Kotorska|Boki Kotorskoj]], današnja [[Crna Gora]]. Istovremeno je njena gradnja bila i posljedica rivaliteta između Austrije i [[Mađarska|Mađarske]] oko raspodjele luka na [[jadran]]skoj obali. Puštena je u saobraćaj 17. jula 1901. god. Osnovna pruga imala je i dva kraka:
* od Huma prema [[Podgorica|Podgorici]]
* od Uskoplja prema Gružu kod [[Dubrovnik]]a
Dio pruge Čapljina–Hum–[[Trebinje]]/Uskoplje–Glavska pripadao je Bosansko-hercegovačkoj državnoj željeznici (BHStB). Dio Uskoplje–Zelenika i Glavska–Gruž pripadao je državnoj austrougarskoj željeznici (kkStB). U [[Prvi svjetski rat|Prvom svjetskom ratu]] pruga je korištena isključivo za potrebe ofanzivnih dejstava protiv [[Srbija|srpske]] i [[Crna Gora|crnogorske]] vojske.

[[File:Uskoplje-Gruž Railway (superimposed onto OpenTopoMap).jpg|mini|lijevo|Mapa područja sa prugom Uskoplje-Gruž]]
==== Pruga Uskoplje-Gruž ====
Bila je skoro 17&amp;nbsp;km. duga uskotračna pruga (bosanski kolosijek 760&amp;nbsp;mm), kao krak pruge Čapljina-Zelenika. Otvorena je 17. jula 1901. godine u prisustvu najviših političkih i administrativnih uglednika. Time je ostvarena želja Dubrovnika za željezničkom vezom, izražena 1868. i 1880. Godine. Koristila se i za putnički i za teretni promet.
Željeznička pruga je polazila iz Uskoplja u Bosni i Hercegovini i nakon 2,5 kilometra prelazila granicu sa Dalmacijom u današnjoj Hrvatskoj. Od granice je vodila kroz 276 metara dug spiralni tunel i petlju koja se spuštala skoro 350 metara do dalmatinske luke u Gružu.
 
Od Sarajeva do Gruža  saobraćao je voz sa vagonima savremene izvedbe. Za 4 godine prugom je prevezeno 128.000 putnika i 28 miliona tona bruto robnog prometa. Luka u Gružu se razvila isključivo zbog prometa robe iz Bosne i Hercegovine. Ukinuta je 30. maja 1976. god.

&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;90&quot;&gt;
Old steel bridge just south of Capljina over the river Neretva.jpg|Željezni most kod Gabele preko [[Neretva|Neretve]]
Nasep zeleznicni trati Gabela-Dubrovnik, Popovo Polje.jpg|Današnji izgled trase pruge kroz [[Popovo polje]].
Herceg-Novi-former-railway-tunnel.JPG|Trasa pruge kroz Herceg Novi, danas kao šetalište
Bahnhof Zelenika.jpg|Stanica Zelenika, najjužnija stanica u Austro-Ugarskoj monarhiji
&lt;/gallery&gt;

Problem sa glavnom bosanskom prugom, Bosanski Brod – Zelenika, bio je u različitom kapacitetu dionica (1923)&lt;ref&gt;[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_2F6F6602455A67B1B521D786232CBF4A/1923/08/09?fullscreen &quot;Politika&quot;, 9. avg. 1923]&lt;/ref&gt;:
* Bosanski Brod – Doboj, 84&amp;nbsp;km: slab gornji stroj, lakše lokomotive sa slabom vučom;
* Doboj – Pazarić, 211&amp;nbsp;km: mogu i teže lokomotive;
* Pazarić – Konjic, 46&amp;nbsp;km: zupčasta pruga, lokomotive vuku &quot;jedva 70 tona&quot;;
* Konjic – Mostar, 79&amp;nbsp;km: slab gornji stroj, lake lokomotive;
* Mostar – Gruž – Zelenika, 236&amp;nbsp;km: moguće najteže lokomotive sa najvećom vučnom snagom.

=== Bosanska istočna pruga ===
Iz strategijskih razloga, Austrougarska monarhija se opredijelila za izgradnju Bosanske istočne pruge, kao dijela ukupne bosanskohercegovačke željeznice (njem: BHStB). Pruga se gradila etapna i imala je dva krakova:
* Sarajevo-[[Uvac]] bio je osnovni pravac u dužini 137,6&amp;nbsp;km. 
* Most na Drini-[[Vardište]] bio je krak u dužini 29,1&amp;nbsp;km. Pruga je ukinuta 1978. godine, ali dijelovi trase postoje i danas, kao i više stanica, tunela i mostova. Neke od stanica imaju status spomenika baštine. Od 2003. manjim dijelom pruge na odvojku od Višegrada do Vardišta i dalje do &quot;[[Šarganska osmica|Šarganske osmice]]&quot; u Srbiji, saobraća turistički voz &quot;Ćiro&quot;.

Pruga se smatra jednom od najskupljih, jer joj je trasa položena kroz veoma teške kamenite terene i klisure. Na toj pruzi izgrađeno je 99 tunela, napravljen veliki broj propusta i potpornih zidova. Jedan kilometar te pruge koštao je 450.000 zlatnih kruna, odnosno 50 miliona kruna čitava pruga. Puštena je u saobraćaj 04. 7. 1906. godine.

Nakon 1918. god. pruga je vlasništvo [[Jugoslavenske državne željeznice]] (JDŽ/JŽ). Tokom 1929. god. produžena je u dužini 4,5&amp;nbsp;km. od Uvca prema [[Priboj]]u u današnjoj Srbiji. Krak [[Ustiprača]]–[[Foča]] otvoren je 1939. god, a produžetak Foča–[[Miljevina]] 1962. god. Sedamdesetih godina XX vijeka doći će do ukidanje Istočne pruge.

{| class=&quot;wikitable hintergrundfarbe2&quot;
| Relacija ||Otvaranje||Zatvaranje || Dužina (km)
|-
| Sarajevo–Dobrun ||rowspan=&quot;2&quot;|4. Juli 1906 ||rowspan=&quot;4&quot;|28. Maj 1978 || style=&quot;text-align:right&quot;|120,5
|-
| Most na Drini–Uvac ||style=&quot;text-align:right&quot;|38,8 
|-
| Dobrun–Vardište ||1. Avgust 1906 ||style=&quot;text-align:right&quot;|7,4
|-
| Uvac–Priboj ||1. Januar 1929 ||style=&quot;text-align:right&quot;|4,5
|-
| Ustiprača–Foča ||17. Septembar 1939 ||22. Maj 1977 ||style=&quot;text-align:right&quot;|41,6
|-
| Sarajevo–Novo Sarajevo ||20. Maj 1951 ||1. Maj 1968 ||style=&quot;text-align:right&quot;|1,2
|-
| Foča–Miljevina ||1. Juli 1962 ||1. April 1976 ||style=&quot;text-align:right&quot;|14,0
|-
| colspan=&quot;3&quot; |Ukupno ||style=&quot;text-align:right&quot;|'''228,0&amp;nbsp;km'''
|}

&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;90&quot;&gt;
Narrow-Gauge-Railway Ostbahn Station-Bistrik (3).jpg|Zgrada željezničke stanice Bistrik. Stanica je u svojim posljednjim godinama stekla svjetsku prepoznatljivost, jer su se pored nje snimali kadrovi filma [[Valter brani Sarajevo]]
Narrow-Gauge-Railway Ostbahn Bridge-Dobrik West-of-Pale.jpg|Vijadukt iznad Dobrika kod [[Pale|Pala]]
Narrow-Gauge-Railway Ostbahn Tunnels-No-1-65 Most-na-Drini.jpg|Nakon Mosta na Drini kod [[Međeđa|Međeđe]] pruga se račvala prema Vardištu (lijevo) i [[Uvac|Uvcu]] (desno). Za gradnju ovog mosta dužine 130 metara, iz jedne fabrike u južnoj [[Poljska|Poljskoj]] dopremljeno je 94 vagona materijala.
&lt;/gallery&gt;

== Šumske i rudničke pruge ==
=== Pruga Semizovac - Čevljanovići ===
{{Glavni|Pruga Semizovac - Čevljanovići}}
Austrougarska monarhija sagradila je i mnoge šumske i rudničke pruge u privatnom vlasništvu koje su služile za eksploataciju rudnog i šumskog bogatstva, kao i za putnički saobraćaj. Godine 1985. za potrebe novootvorenog rudnika [[mangan]]a izgrađena je prva rudnička uskotračna pruga u dužini od oko 22&amp;nbsp;km, od [[Pruga Semizovac - Čevljanovići|Semizovca do Čevljanovića]].

Pred kraj austrougarske uprave, krajem 1916. godine u Bosni i Hercegovini bilo je oko 1220&amp;nbsp;km. šumskih i rudničkih pruga.
[[File:Narrow-Gauge-Railway Steinbeisbahn Station-Drvar.jpg|mini|lijevo|Drvar sa Šipadovom prugom 1965.]]
=== Šipadove pruge ===
{{Glavni|Štajnbas-Šipadove pruge}}
Najveće su bile pruge bečkog industrijalca Otta Steinbeissa (Štajnbasa) u zapadnoj Bosni koje će od 1919. godine preći u vlasništvo [[ŠIPAD]]-a ([[Štajnbas-Šipadove pruge]]). Njima su pripadale pruge [[Prijedor]] – [[Sanski Most]] - Srnetica – [[Drvar]] – Lička Kaldrma i [[Srnetica]] – [[Mliništa]] – [[Jajce]]. Ove pruge imale su vlastiti vozni i vučni park i ložionice.

Pruga [[Prijedor]] – [[Sanski Most]] - Srnetica – Drvar – Lička Kaldrma, završena je u julu 1914. godine, kada je izgrađena i zgrada stare željezničke stanice u [[Sanski Most|Sanskom Mostu]].&lt;ref name=&quot;Spomenik&quot;&gt;{{Cite web|url= http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&amp;lang=1&amp;action=view&amp;id=3800|title= Zgrada Stare željezničke stanice u Sanskom Mostu|work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH|accessdate= 9. 2. 2017|archive-date= 2022-08-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20220806191017/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&amp;lang=1&amp;action=view&amp;id=3800}}&lt;/ref&gt;

Pruga Srnetica – Jajce puštena je u saobraćaj 10.01.1916. godine u dužini 107&amp;nbsp;km. Željezničke stanice na relaciji Jajce – Srnetica bile su: Jajce – Plivska Jezera – Jezero – Volari – [[Šipovo]] – Sokolac – Pliva – Podovi – Čardak – Podgora – Mlinište – Ovčara – Lisina – Tisova Kosa – Kurijeva Kosa – Potoci – Srnetica. Za potrebe ove pruge u prigradskom dijelu Jajca sagrađena je još jedna zgrada željezničke stanice poznata pod nazivom Šipad. Izgradnjom ove zgrade Jajce dobija dvije zasebne željezničke stanice.&lt;ref name=&quot;NSBiH&quot;&gt;{{Cite web |url= http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?page |title= Nacionalni spomenici |work= Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika |accessdate= 2. 2. 2026 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Pruga Zavidovići - Kusače ===
Druga značajna šumska željeznička pruga od [[Zavidovići|Zavidovića]] do Kusača, koja se naziva i &quot;Šumska pruga Krivaja&quot;, bila je u vlasništvu države i dužine od 118,7&amp;nbsp;km. Iako je bila druga po veličini šumska pruga, bila je znatno kraća nego Štajnbas-Šipadove pruge (dužine 400&amp;nbsp;km).

Eksploatacija drveta u Zavidovićima počela je 1884, a 1899. godine [[Zemaljska vlada za Bosnu i Hercegovinu]] je zaključila ugovor sa tvrtkama Eissler i Bruder iz Beča i Luis Ortlieb iz [[Minhen]]a o pravu sječe četinarskih šuma u području rijeke [[Krivaja|Krivaje]] i Žep planine, u trajanju od 30 godina. Ove dvije tvrtke su se udružile i 1900. godine kod Okružnog suda u [[Tuzla|Tuzli]] registrirale su preduzeće “Bosanska šumska industrija Eissler i Ortlieb u Zavidovićima“, koja je u to vrijeme bila jedna od najvećih i najmodernijih postrojenja u tadašnjoj [[Evropa|Evropi]]. Firma je od države preuzela prugu u zakup.

U neposrednoj blizini [[Upravna zgrada Krivaje u Zavidovićima|Upravne zgrade Krivaje]], koja je proglašena za [[nacionalni spomenik BiH]], ispod metalne nadstrešnice se nalazi eksponat parne lokomotive “Kusače“, snage 90 KS. Proizvedena je 1901. god. u tvornici LOCOMOTIVFABRIK KRAUSS&amp;MÜNCHEN&amp;LINZ, tvornički broj 4379. Služila je za prijevoz drvenih trupaca, uglja i željeza na relaciji Careva Ćuprija – [[Olovo]] – [[Han-Pijesak]]. Bila je u upotrebi do 1959. godine.&lt;ref name=&quot;NSBiH&quot;/&gt;

=== Šumske pruge kod Sarajeva ===
Od glavne željezničke linije, koja je vodila od Sarajeva prema jugu preko Ivan-sedla, odvajalo se nekoliko relativno kraćih šumskih pruga.&lt;ref name=&quot;Juzbašić&quot;&gt;{{Cite web |url= https://bastina.anubih.ba/server/api/core/bitstreams/770c7daf-bac0-4530-af40-27b68eb0d6a3/content |title= Dževad Juzbašić: Izgradnja željeznica u Bosni i Hercegovini u svjetlu austrougarske politike od okupacije do kraja Kalajeve ere |accessdate= 9. februar 2026 }}&lt;/ref&gt; 

To su pruge [[Ilidža]] — Kobiljdol (Kasindol) i [[Igman]]ska pruga, kojima se služila [[italija]]nska firma &quot;Giuseppe Feltrinelli &amp; comp.&quot; eksploatišući šume u okolini Sarajeva. Ova firma je kasnije prenijela težište svoje djelatnosti na istok, u područje Sjetline. Feltrinelli je 1896. godine otkupila pilanu u [[Hadžići]]ma od firme &quot;Hofmann i Griinsfeld&quot;, a dvije godine kasnije podigla je veliko pilansko postrojenje u Kasindolu. Ona je izgradila vlastitu željezničku prugu od Ilidže do Kobiljdola, kao i jedan krak pruge koji je vodio od podnožja Igmana kod [[Hrasnica|Hrasnice]] do pomenute pruge Ilidža — Kasindol. U području Kobiljdola i Krupe kod Pazarića, gdje je firma Feltrinelli takođe posjedovala pilanu, bilo je ukupno 9 km pruge na parni pogon i 4 km ostalih kolosijeka.

Šumska pruga koja je vodila od Hadžića do Velikog polja na Igmanu (19,32 km) izgrađena je o trošku zemaljskog erara. Ona je služila za izvoz drvene građe izrađivane u erarnoj režiji i prodavane, na osnovu dugoročnog ugovora, firmi Feltrinelli za alimentiranje njene pilane u Hadžićima. To je, u stvari, bila koturača sa drvenim tračnicama (''Rollbahn''), kojom su prazni vagoneti izvlačeni uz brdo pomoću animalne snage, a spuštani niz brdo [[Gravitacija|gravitacijom]]. Erar je izgradio i kolosijek koji se odvajao kod Raštelice od glavne pruge i služio za izvlačenje ogrevnog drveta sa Ivan-planine.

Šume na Ivan-planini iskorištavala je i &quot;Jela d. d. za eksploataciju i eksportiranje drveta&quot;, koja je 1911. godine naslijedila firmu Rafael
Z. Finci &amp; comp. Preduzeće je posjedovalo pilanu u Tarčinu i u svom ugovornom području imalo krajem 1916. godine 17 km željezničke pruge.

=== Pruga Petrovo Selo - Ozren ===
Uz rijeku Spreču firma Fischer, odnoso kasnije firma Liska i Fischer počele su izgrađivati osamdesetih godina 19. stoljeća šumsku prugu na parni pogon od [[Petrovo|Petrova Sela]] do [[Ozren (Bosna i Hercegovina)|Ozren-planine]]. Prugom je izvlačena pilanska oblovina za snabdijevanje pilane u [[Puračić]]u, a docnije i pilane podignute 1889. u Petrovu. Dužina ove pruge sa ograncima dosegla je kasnije 21 km.&lt;ref name=&quot;Juzbašić&quot;/&gt; 

=== Pruga na Kozari ===
U pogledu eksploatacije, šumska pruga na [[Kozara|Kozari]] bila je podijeljena na dva dijela. Zapadni dio eksploatisala je firma &quot;Una&quot;, koja je 1901. godine osnovana mađarskim kapitalom. Posjedovala je pilanu u [[Kozarska Dubica|Bosanskoj Dubici]] i izgradila je šumsku željezničku prugu koja je vodila uz dolinu rijeke [[Moštanica (rijeka)|Mošćanice]] do sedla kod Pašinog konaka, a odatle se spuštala u dolinu rijeke [[Mlječanica|Mlječanice]] (37,5 km). Istočni dio Kozare eksploatisale su razne firme: &quot;Johan Brabetz&quot; iz [[Prag]]a, &quot;M. Ziliani&quot; iz [[Padova|Padove]], &quot;Societa anonima&quot; iz Padove i dr. Za eksploataciju ovog dijela Kozare podignuta je još 1882. godine pilana u [[Donji Podgradci|Donjim Podgradcima]] i zatim izgrađena šumska željeznička pruga koja je povezivala, s jedne
strane, pilanu u Podgradcima sa šumom (11,7 km.), a s druge strane, istu pilanu sa obalom Save kod [[Gradiška|Bosanske Gradiške]] (21 km).&lt;ref name=&quot;Juzbašić&quot;/&gt;

== Prvi motorni vozovi ==
U [[Slavonski Brod|Slavonskom Brodu]] građeni su motorni vozovi u kooperaciji sa [[Mađarska|mađarskom]] tvornicom Ganz-[[Budimpešta|Budapest]] - čuveni DMV-801. Prvi takav voz u saobraćaj pušten je 1938. godine na relaciji [[Beograd]] - Sarajevo - [[Dubrovnik]]. Pošto je bio mnogo brži od dotadašnjih parnjača, popularno je nazvan ''Ludi Sarajlija'', po tadašnjem ministru [[Mehmed Spaho|Mehmedu Spahi]]. Krajem '60-ih godina prošlog stoljeća isključeni su iz saobraćaja.

[[File:Narrow-Gauge-Railway Yugoslavia Station-Sarajevo-Novo (2).jpg|mini|lijevo|Željeznićka stanica Sarajevo 1960-ih godina]]
[[File:NERETVA RIVER BRIDGES, BOSNIA.jpg|mini|lijevo|Željeznički most na pruzi Sarajevo - Ploče 1960-ih]]
== Pruge normalnog kolosjeka ==
Odmah poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] pristupilo se otklanjanju nezapamćenih razaranja i zgarišta. U kratkom roku obnovljeno je oko 80% željezničkih kapaciteta, u to vrijeme jedinog vida transporta. Već u toku obnove počinje i izgradnja pruga normalnog kolosjeka, što je značilo prekid sa prošlošću - kraj tradicije gradnje pruga uskog kolosijeka.&lt;ref name=&quot;Fevzija&quot;/&gt;

* [[Pruga Brčko–Banovići]] (89,100&amp;nbsp;km), puštena u saobraćaj 07.11.1946. god, prije planiranog vremena.&lt;ref name=&quot;Gradačac&quot;&gt;{{Cite web |url= https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2016/05/Pages-from-gg41_web-7.pdf |title= Alen Zečević: Izgradnja željezničkog saobraćaja u Socijalističkoj Republici Bosni i Hercegovini |work= GRAČANIČKI GLASNIK, časopis za kulturnu historiju |accessdate= 9. 2. 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210830230104/https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2016/05/Pages-from-gg41_web-7.pdf |archive-date= 2021-08-30 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt;  Gradila ju je omladina iz svih krajeva socijalističke Jugoslavije [[Omladinske radne akcije|omladinskim radnim akcijama]]&lt;ref name=&quot;Hrvatska&quot;&gt;{{Cite web |url=http://iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2019/08/40-prilozi_-Hist.gra%C4%91a-Sini%C5%A1aLajnert.pdf |title=Omladinske pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo u arhivskim fondovima Hrvatskog državnog arhiva |work=Hrvatski državni arhiv, Zagreb |accessdate=9. 2. 2021 |archive-date=2021-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210327072112/http://iis.unsa.ba/wp-content/uploads/2019/08/40-prilozi_-Hist.gra%C4%91a-Sini%C5%A1aLajnert.pdf }}&lt;/ref&gt;
* [[Pruga Šamac-Sarajevo|Bosanski Šamac – Sarajevo]] (238&amp;nbsp;km.), kao druga omladinska pruga puštena je u saobraćaj 15. novrmbra 1947. I ovaj put došao je do izražaja elan i heroizam omlasine Jugoslavije.
* [[Pruga Doboj - Banja Luka]]
U narednom periodu završena je: 
* [[Unska pruga|pruga Bihać - Knin]] završena je 28.novembra.1948, a trasirana i započeta nekoliko desetina godina prije rata.
* pruga [[Modriča]] – [[Gradačac]] izgrađena je 1951, 
* pruga [[Podlugovi]] - [[Vareš]], odnosno Draškovca, u saobraćaju je od 28. marta 1953. god.
* [[Doboj]] – [[Tuzla]] (27.08.1953.), 
* [[Pruga Sarajevo-Ploče|Sarajevo – Ploče]] puštena je u saobraćja 01.oktobra 1968. i spadu u jednu od najinteresantnijih u svijetu.
* za potrebe prevoza rude izgrađene su još i manje pruge Brezičani - [[Ljubija]] (15,600 km) 1948. god. i Omarska - Tomašica (12,200 km) 1968. god.

Od 1966. do 1978. godine, ukinute su sve uskotračne pruge na teritoriji Bosne i Hercegovine. Već 1969. godine elektrificirana je pruga Sarajevo – [[Ploče]], a naredni period do 1992. godine je period elektrifikacije i uvodenja najsavremenijih tehnologija u željezničkom saobraćaju. Željeznički kapaciteti i infrastruktura znatno su uništeni u periodu [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata 1992-95]]. Programi obnove i razvoja se realizuju uz pomoć i Međunarodne zajednice.

== Reference ==
{{reference|2}}

== Literatura ==
* Dževad Juzbašić - Izgradnja željeznica u BiH u svijetlu austrougarske politike od okupacije do kraja Kallayeve ere. Akademija nauka i umjetnosti BiH Sarajevo, 1974.
* Dušan Žigić - Izgradnja pruga i historija željeznica u Bosni i Hercegovini od 1872 do 1972
* Fevzija Ajdin - Prva bosanskohercegovačka pruga Banja luka - Dobrljin

== Vanjske veze ==
* [http://www.zfbh.ba/zfbhbax/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=44&amp;Itemid=97 Željeznica FBiH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816102517/http://www.zfbh.ba/zfbhbax/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=44&amp;Itemid=97 |date=2016-08-16 }}
{{Commonscat|History of rail transport in Bosnia and Herzegovina}}

[[Kategorija:Željeznički saobraćaj u Bosni i Hercegovini]]
[[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj]]</text>
      <sha1>iokve6r6vjtdy513kown6hpfxojznrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Elektronika-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4660038</id>
    <revision>
      <id>42696563</id>
      <parentid>41811280</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-elek]] na [[Šablon:Elektronika-začetak]]</comment>
      <origin>41811280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="4yto6ie46tbvsytup5r98tzs4h3q31x" xml:space="preserve">{{mrva-
| slika = [[Slika:Nuvola apps kcmprocessor.png|40px]]
| govori o = elektronici
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Elektronika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Elektronika, članci u začetku}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4yto6ie46tbvsytup5r98tzs4h3q31x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696565</id>
      <parentid>42696563</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="t3650y0lrftnv3mm8od3j6onzwfprwb" xml:space="preserve">{{mrva-
| slika = [[Datoteka:Nuvola apps kcmprocessor.png|40px]]
| govori o = elektronici
}}

{{{1|&lt;includeonly&gt;[[Kategorija:Elektronika, članci u začetku]]&lt;/includeonly&gt;}}}
&lt;noinclude&gt;
{{dodaje u kategoriju|Elektronika, članci u začetku}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t3650y0lrftnv3mm8od3j6onzwfprwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Četkica (elektrotehnika)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4660896</id>
    <revision>
      <id>42696254</id>
      <parentid>41813447</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Izvori */</comment>
      <origin>42696254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1402" sha1="iaibzatai8gv0fx8oxkhngkix3mian2" xml:space="preserve">[[datoteka:Carbon brushes.jpg|mini|desno|300px|Par [[grafit]]nih četkica.]]

'''Četkica''' su [[elektroda|elektrode]] koje čini spoj između nepokretnih žica, i pokretnih dijelova [[Električni strojevi|električnog stroja]], najčešće osovina. U početku su pravljene od snopa [[Bakar (element)|bakrenih]] ili [[mjed]]enih [[žica]], potom tijelo pravokutnog ili kružnog presjeka od prirodnog ili sintetskog [[grafit]]a, a rijetko od [[metal]]a. 

Četkica je [[opruga|oprugom]] pritisnuta da klizi po rotirajućoj elektrodi ([[Komutator (elektromotor)|kolektor ili komutator]]), zbog čega se haba (troši), pa ju je nakon nekog vremena potrebno zamijeniti. Na mjestu dodira četkice i pokretne elektrode, osobito pri slabijem prianjanju, preskaču [[električna iskra|električne iskre]]. One oštećuju elektrode i izvor su [[Frekvencija|visokofrekventnih]] struja, a to znači i električnih smetnji na okolnim [[Komunikacije|komunikacijskim]] i sličnim [[uređaj]]ima. Zato se u [[strujni krug]] četkica stavljaju [[Električni kondenzator|kondenzatori]] koji gotovo kratko spajaju [[frekvencija|visokofrekventne]] [[električna struja|električne struje]] i tako ih uklanjaju. &lt;ref&gt; '''četkica''', [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=13335] &quot;Hrvatska enciklopedija&quot;, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2016.&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{izvori}}

{{Mrva}}</text>
      <sha1>iaibzatai8gv0fx8oxkhngkix3mian2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696255</id>
      <parentid>42696254</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Električne mašine|Električne mašine]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="dm4fkpvrzo9u2b89s9891svrsdszyoh" xml:space="preserve">[[datoteka:Carbon brushes.jpg|mini|desno|300px|Par [[grafit]]nih četkica.]]

'''Četkica''' su [[elektroda|elektrode]] koje čini spoj između nepokretnih žica, i pokretnih dijelova [[Električni strojevi|električnog stroja]], najčešće osovina. U početku su pravljene od snopa [[Bakar (element)|bakrenih]] ili [[mjed]]enih [[žica]], potom tijelo pravokutnog ili kružnog presjeka od prirodnog ili sintetskog [[grafit]]a, a rijetko od [[metal]]a. 

Četkica je [[opruga|oprugom]] pritisnuta da klizi po rotirajućoj elektrodi ([[Komutator (elektromotor)|kolektor ili komutator]]), zbog čega se haba (troši), pa ju je nakon nekog vremena potrebno zamijeniti. Na mjestu dodira četkice i pokretne elektrode, osobito pri slabijem prianjanju, preskaču [[električna iskra|električne iskre]]. One oštećuju elektrode i izvor su [[Frekvencija|visokofrekventnih]] struja, a to znači i električnih smetnji na okolnim [[Komunikacije|komunikacijskim]] i sličnim [[uređaj]]ima. Zato se u [[strujni krug]] četkica stavljaju [[Električni kondenzator|kondenzatori]] koji gotovo kratko spajaju [[frekvencija|visokofrekventne]] [[električna struja|električne struje]] i tako ih uklanjaju. &lt;ref&gt; '''četkica''', [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=13335] &quot;Hrvatska enciklopedija&quot;, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2016.&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{izvori}}

{{Mrva}}

[[Kategorija:Električne mašine]]</text>
      <sha1>dm4fkpvrzo9u2b89s9891svrsdszyoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696256</id>
      <parentid>42696255</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Elektrotehnika|Elektrotehnika]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1468" sha1="4z5z89tut4hnp97ysup6s242y71qn3u" xml:space="preserve">[[datoteka:Carbon brushes.jpg|mini|desno|300px|Par [[grafit]]nih četkica.]]

'''Četkica''' su [[elektroda|elektrode]] koje čini spoj između nepokretnih žica, i pokretnih dijelova [[Električni strojevi|električnog stroja]], najčešće osovina. U početku su pravljene od snopa [[Bakar (element)|bakrenih]] ili [[mjed]]enih [[žica]], potom tijelo pravokutnog ili kružnog presjeka od prirodnog ili sintetskog [[grafit]]a, a rijetko od [[metal]]a. 

Četkica je [[opruga|oprugom]] pritisnuta da klizi po rotirajućoj elektrodi ([[Komutator (elektromotor)|kolektor ili komutator]]), zbog čega se haba (troši), pa ju je nakon nekog vremena potrebno zamijeniti. Na mjestu dodira četkice i pokretne elektrode, osobito pri slabijem prianjanju, preskaču [[električna iskra|električne iskre]]. One oštećuju elektrode i izvor su [[Frekvencija|visokofrekventnih]] struja, a to znači i električnih smetnji na okolnim [[Komunikacije|komunikacijskim]] i sličnim [[uređaj]]ima. Zato se u [[strujni krug]] četkica stavljaju [[Električni kondenzator|kondenzatori]] koji gotovo kratko spajaju [[frekvencija|visokofrekventne]] [[električna struja|električne struje]] i tako ih uklanjaju. &lt;ref&gt; '''četkica''', [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=13335] &quot;Hrvatska enciklopedija&quot;, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2016.&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{izvori}}

{{Mrva}}

[[Kategorija:Električne mašine]]
[[Kategorija:Elektrotehnika]]</text>
      <sha1>4z5z89tut4hnp97ysup6s242y71qn3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeronim de Rada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4665735</id>
    <revision>
      <id>42696173</id>
      <parentid>41815827</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialscientist</username>
        <id>22788</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Jeronim de Rada (portret).jpg]] → [[File:Jeronim de Rada (portret) crop.jpg]] cropped image</comment>
      <origin>42696173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10052" sha1="b7k1ox874fpyri1ornih6uvhschkq0n" xml:space="preserve">{{Infokutija pisac
| ime             = Jeronim de Rada&lt;/br&gt;Girolamo de Rada
| slika           = Jeronim de Rada (portret) crop.jpg
| širina_slike    = 
| opis            = Jeronim de Rada
| ime_po_rođenju  = 
| datum_rođenja   = {{Birth date|1814|11|29|df=y}}
| mjesto_rođenja  = [[San Demetrio Corone|Macchia Albanese]], [[Kraljevina Sicilija]]
| datum_smrti     = {{Death date and age|1903|2|28|1814|11|29|df=y}}
| mjesto_smrti    = 
| počivalište     = 
| pseudonim       = 
| državljanstvo   = 
| rodbina         = 
| supružnik       = 
| partner         = 
| djeca           = 
| obrazovanje     = [[Univerzitet u Napulju Federico II|Sveučilište u Napulju]] 
| alma_mater      = 
| zanimanje       = {{hlist|Folklorist|novinar|pravnik|književnik|sudionik Albanskog narodnog pokreta}} 
| period          = 
| jezik           = {{hlist|[[Albanski jezik|Albanski]]|[[Grčki jezik|grčki]]|[[Talijanski jezik|talijanski]]}}
| pokret          = [[Albanska renesansa]] 
| žanr            = {{hlist|[[Romantizam]]}}
| znamenita_djela = 
| nagrade         = 
| uticaj_od       = 
| uticaj_na       = 
| potpis          = 
| website         = 
}}
'''Jeronim de Rada''' ({{jez-tal|Girolamo de Rada}}, 29. novembar 1814 – 28. februar 1903) bio je [[Arbereši|arbereški]] folklorist, novinar, pravnik, književnik i sudionik [[Albanski narodni preporod|Albanskog narodnog preporoda]].&lt;ref name=&quot;Elsie&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&amp;pg=PA106 |author1=Robert Elsie |authorlink1=Robert Elsie |title=Historical Dictionary of Albania |year=2010 |publisher=Rowman &amp; Littlefield, 2010 |isbn=9780810861886 |pages=106109 |language=English}}&lt;/ref&gt; Smatra se jednim od najutjecajnijih [[Albanska književnost|albanskih pisaca]] [[19. stoljeće|19. stoljeća]], koji je odigrao bitnu ulogu u [[Albanska renesansa|albanskoj renesansi]].&lt;ref name=&quot;Elsie&quot;/&gt;

==Život==
Rođen je kao sin župnika [[Talijansko-albanska katolička crkva|talijansko-albanske katoličke crkve]] u [[San Demetrio Corone|Macchia Albaneseu]] u planinama [[Cosenza|Cosenze]], De Rada je pohađao koledž svetog Adrijana u [[San Demetrio Corone|San Demetrio Coroneu]]. Već prožet strašću prema svom [[Albanci|albanskom]] porijeklu, počeo je sakupljati folklornu građu u ranoj mladosti.

==Djelo==
===Književnost===
U oktobru 1834. godine, u skladu s očevim željama, upisao se na Pravni fakultet [[Sveučilište u Napulju|Sveučilišta u Napulju]], ali glavni fokus njegovih interesa ostali su folklor i književnost. Upravo je u Napulju 1836. godine De Rada objavio prvo izdanje svoju najpoznatiju poemu na albanskom jeziku, ''Pjesme o Milosau'' (''Këngët e Milosaos'', 1836) pod talijanskim naslovom ''Poesie albanesi del secolo XV. Canti di Milosao, figlio del despota di Scutari'' (&quot;Albanska poezija 15. stoljeća. Pjesme o Milosau, sinu [[Skadar|skadarskog]] [[Despot|despota]]&quot;). Ubrzo je bio prisiljen napustiti studij zbog epidemije kolere u Napulju i vratio se kući u [[Kalabrija|Kalabriju]].

Njegovo drugo djelo, ''Canti storici albanesi di Serafina Thopia, moglie del principe Nicola Ducagino'' (''Albanske povijesne pjesme Serafine Topije, supruge princa Nikole Dukađinija'', Napulj 1839),&lt;ref name=&quot;Skendi116117&quot;/&gt; [[Bourbon (dinastija)|bourbonske]] su vlasti zaplijenile zbog navodne povezanosti De Rada sa zavjereničkom skupinom za vrijeme talijanskog [[Risorgimento|preporoda]]. Djelo je ponovno objavljeno pod naslovom ''Canti di Serafina Thopia, principessa di Zadrina nel secolo XV'' (''Pjesme Serafine Topije, zadrinske princeze u 15. stoljeću'', Napulj 1843) i kasnijih godina u trećoj verziji kao ''Specchio di umano transito, vita di Serafina Thopia, Principessa di Ducagino'' (''Ogledalo čovjekove prolaznosti, život Serafine Topije, dukađinske princeze'', Napulj 1897). To djelo priča o tome kako se kći vojvode (duke) od [[Arta (Grčka)|Arte]], lijepa Serafina, zaljubljuje u Bozdara Stresa, čemu se njezini roditelji protive i udaju je za princa iz obitelji [[Dukagjini]]; nakon toga ona polako vene, a kad sazna za Bozdarovu smrt, od tuge umire; u poemi je prikazan i povijesni kontekst 1441–1468.{{sfn|Këlmendi|1977|loc=str. 541}}

U svojoj najvećoj poemi, ''Nepobjedivi Skenderbeg'' (''Skënderbeu i pafat''), na kojoj je radio do kraja života, De Rada pjeva o albanskom herojskom dobu i o [[Skenderbeg|Skenderbegu]], koji se pojavljuje kao opći heroj i kao simbol albanskog nacionalnog preporoda.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hamiti|2017|p=94-95}}&lt;/ref&gt; Njegova povijesna tragedija na talijanskom jeziku ''I Numidi'' (''Numidijani'', Napulj 1846, razrađena pola stoljeća kasnije kao ''Sofonisba, dramma storico'' (''Sofonisba, povijesna drama'', Napulj 1892), uživala je samo skroman ugled. 

[[Revolucija 1848–1849.|Revolucionarne 1848. godine]] De Rada je osnovao časopis ''L'Albanese d'Italia'' (&quot;Talijanski Albanac&quot;), koji su objavljivao i članke na [[Albanski jezik|albanskom jeziku]]. Ovaj dvojezični &quot;politički, moralni i književni časopis&quot; u konačnoj nakladi od 3200 primjeraka bio je prvo periodično izdanje na albanskom jeziku u svijetu. Prije nego što je Albanija postala samostalni politički entitet, ona je već postala pjesnička stvarnost u djelima Jeronima De Rade. Njegova vizija neovisne Albanije prerasla je u drugoj polovici 19. stoljeća iz jednostavne želje u realni politički cilj kojemu je strastveno bio predan.

De Rada je bio glasnik i prvi javni glas [[Romantizam|romantičarskog pokreta]] u [[Albanska književnost|albanskoj književnosti]], pokreta koji je, nadahnut njegovom nepromjenjivom energijom u ime nacionalnog buđenja među Albancima u Italiji i na Balkanu, trebao evoluirati u romantični nacionalizam karakterističan za doba [[Albanski narodni preporod|narodnog preporoda u Albaniji]]. Njegove novinarske, književne i političke aktivnosti imale su ključnu ulogu ne samo u poticanju svijesti o arbereškoj manjini u Italiji, već i u postavljanju temelja albanskoj nacionalnoj književnosti.

Njegovo je najpopularnije književno djelo spomenuta poema ''Pjesme o Milosau'', na albanskom jeziku poznata kao ''Këngët e Milosaos'', duga romantična [[balada]] koja prikazuje ljubav Milosaa, fiktivnog mladog plemića u Skadru (Scutari) iz 15. stoljeća, koji se vratio kući iz [[Solun|Soluna]]. Ovdje, na seoskoj fontani, susreće i zaljubljuje se u Rinu, kćer pastira Kologre. Razlika u društvenom položaju među ljubavnicima dugo priječi njihovo sjedinjenje sve dok potres ne uništi i grad i sav privid klasnih razlika. Nakon vjenčanja u inozemstvu, rađa se dijete. Ali razdoblje bračnog blaženstva ne traje dugo. Milosaov sin i supruga ubrzo umiru, a on sam, ranjen u borbi, stradava na obali rijeke u blizini Skadra.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hamiti|2017|p=98–101}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Këlmendi|1977|loc=str. 541}} Tu je pjesmu francuski književnik [[Victor Hugo]] nazvao &quot;nadopunom moderne romantične poezije&quot;.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hamiti|2017|p=112}}&lt;/ref&gt;

De Rada je izdavao i časopis ''[[Fiamuri Arbërit]]'', čiji se prvi broj pojavio 20. jula 1883. u [[Cosenza|Cosenzi]] u Italiji, u početku na albanskom, pisan abecedom na latinskoj osnovi koju je izmislio de Rada, a kasnije s prijevodima na talijanski.&lt;ref name=&quot;Skendi116117&quot;/&gt; Časopis je sadržavao teme vezane uz albansku književnost, politiku i povijest i brzo je postao popularan među Albancima i široko distribuiran.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pynsent|first=Robert|title=Reader's encyclopedia of Eastern European literature|url=https://books.google.com/books?id=Z4kYAAAAIAAJ&amp;q=Fiamuri+Arberit|year=1993|publisher=HarperCollins|isbn=0-06-270007-3|page=84}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Skendi116117&quot;&gt;{{harvnb|Skendi|1967|pp=116–117.}}&lt;/ref&gt;

===Politička djelatnost===
Godine 1881. stavovi De Rade o budućnosti Albanije predviđali su zemlju podijeljenu u tri cjeline na temelju religije unutar jedne [[Savezna država|savezne države]].&lt;ref name=&quot;Skendi167&quot;&gt;{{harvnb|Skendi|1967|p=167.}}&lt;/ref&gt; Do 1886. godine, De Rada se usprotivio grčkim prijedlozima o balkanskoj federaciji i podržao postojanje Albanije odvojene od Grčke jer bi svako ujedinjenje, po njemu, značilo kraj albanskog postojanja.&lt;ref name=&quot;Skendi307308&quot;&gt;{{harvnb|Skendi|1967|pp=307–308.}}&lt;/ref&gt; De Rada se svrstavao uz [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]] protiv zajedničkih neprijatelja i nije odobravao protuosmansku pobunu, promatrajući je kao djelovanje [[Grčka|grčkog]] i [[Kraljevina Srbija|srpskog]] stranog utjecaja i nadajući se da će Osmansko Carstvo Albancima dati njihova društveno-politička prava.&lt;ref name=&quot;Skendi233&quot;&gt;{{harvnb|Skendi|1967|p=223}}&lt;/ref&gt;

U oktobru 1895. godine De Rada je zajedno s kolegama Italo-Albancima [[Giuseppe Schirò|Giuseppeom Schiròom]] i [[Anselmo Lorecchio|Anselmom Lorecchiom]] organizirao kongres o albanskom nacionalnom, kulturnom i jezičnom samoodređenju, koji je sazvan u [[Corigliano Calabro, Cosenza|Coriglianu Calabru]], a nakon njega je uslijedio drugi kongres u [[Lungro, Cosenza|Lungru]] tijekom veljače 1897. godine.&lt;ref name=&quot;Skendi216217&quot;&gt;{{cite book|last=Skendi|first=Stavro|title=The Albanian national awakening|year=1967|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|url=https://books.google.com/books?id=8QPWCgAAQBAJ&amp;q=de+Rada&amp;pg=PR15|isbn=9781400847761|pages=216–217}}&lt;/ref&gt;

==Reference==
{{reflist|2}}

==Literatura==
* {{cite book|last1=Hamiti|first1=Sabri|title=Letërsia 11|year=2017|publisher=Albas|location=Tiranë|isbn=978-9928-02-865-5|language=sq |ref = harv}}
* {{cite book|last=Këlmendi|first=Ahmet|year=1977|title= Povijest svjetske književnosti, knj. 2. &quot;Albanska književnost&quot;|location= Zagreb |publisher= Mladost |ref = harv}}
* {{cite book|last=Skendi|first=Stavro|title=The Albanian national awakening|year=1967|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|url=https://books.google.com/books?id=8QPWCgAAQBAJ&amp;q=de+Rada&amp;pg=PR15|isbn=9781400847761|pages=216–217}}

{{Albanska književnost}}
{{Normativna kontrola}}
{{Lifetime|1814|1903|De Rada, Jeronim}}
[[Kategorija:Albanski pisci]]
[[Kategorija:Albanski pjesnici]]</text>
      <sha1>b7k1ox874fpyri1ornih6uvhschkq0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ina May Gaskin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4669213</id>
    <revision>
      <id>42696282</id>
      <parentid>42694098</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19371" sha1="q7222fvm28fdkkyo9hqfpc71rqi2g4t" xml:space="preserve">{{Orphan|date=septembar 2026}}

[[File:Ina May Gaskin lecture at the Nambassa 3 day Music &amp; Alternatives festival, New Zealand 1981. Photographer Michael Bennetts.jpg|220px|thumb|Ina May Gaskin na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]], [[1981.]] godine.]]
'''Ina May Gaskin''' (8. ožujka 1940.) je američka [[Babice|primalja]] poznata kao &quot;majka autentičnog [[Babice|primaljstva]]&quot;.&lt;ref name=&quot;Salon&quot;&gt;Granju, K.A. (1999) [http://www.salon.com/people/bc/1999/06/01/gaskin/ &quot;The Midwife of Modern Midwifery&quot;] Salon.com, Brilliant Careers.&lt;/ref&gt; Sa svojim suprugom Stephenom Gaskinom [[1971]]. godine pomogla je u osnivanju samoodržive zajednice pod nazivom &quot;Farma&quot;, gdje je započela svoju primaljsku karijeru. Poznata je po primaljskom hvatu koji nosi njeno ime ([[:sh:Gaskin manevar|Gaskin manevar]]), napisala je nekoliko knjiga o [[:sh:Primaljstvo|primaljstvu]] i [[:sh:Porođaj|porođaju]] te i dalje aktivno, kroz predavanja i konferencije, širi svoju poruku o prirodnom, neustrašivom porodu.

== Rani život i obitelj ==

=== Obitelj ===
Ina May Gaskin je rođena u [[:sh:Protestantizam|protestantskoj]] obitelji iz [[:sh:Iowa|Iowe]]. Njezin otac, Talford Middleton, odgojen je na velikoj farmi u Iowi, koju je zaplijenila banka nedugo nakon očeve slučajne smrti 1926. Njezina majka, Ruth Stinson Middleton bila je učiteljica domaćinstva koje je predavala u raznim malim gradovima u [[:sh:Iowa|Iowi.]] Oboje roditelja su završili fakultete i [[:sh:Visoko obrazovanje|visoko obrazovanje]] im je bilo jako važno.

Njezini djed i baka po majci vodili su prezbiterijansko sirotište u Farmingtonu u Missouriju, gradiću u regiji Ozarks. Njezina baka, Ina May Beard Stinson, nastavila je voditi sirotište mnogo godina nakon smrti supruga pastora. Bila je strastvena članica Ženske kršćanske unije umjerenosti ([[:en:Woman's Christian Temperance Union|Woman's Christian Temperance Union]])&lt;nowiki/&gt;i velika obožavateljica [[:sh:Elizabeth Cady Stanton|Elizabeth Cady Stanton]], [[:sh:Susan B. Anthony|Susan B. Anthony]] i [[:sh:Jane Addams|Jane Addams]].

Njezini djed i baka po ocu bili su poljoprivrednici. Adam Leslie Middleton, njezin djed, putovao je i radio s poljoprivrednicima iz [[:sh:Iowa|Iowe]], [[:sh:Illinois|Illinoisa]], [[:sh:Minnesota|Minnesote]], [[:sh:Južna Dakota|Južne Dakote]], [[:sh:Nebraska|Nebraske]] i [[:sh:Kansas|Kansasa]] organizirajući žitne zadruge te veća prodajna mjesta u [[:sh:Chicago|Chicagu]] i drugim velikim gradovima s ciljem gradnje lokalnih kompleksa za pohranu žita. Radio je kao organizator s uzgajivačima pšenice u [[:sh:Kanada|Kanad]]&lt;nowiki/&gt;i i [[:sh:Washington|Washingtonu]] na poziv ministra poljoprivrede za vrijeme vlade predsjednika Warrena G. Hardinga i Franklina Delano Roosevelta.

=== Obrazovanje ===
Nakon što je završila srednju školu [[:sh:Marshalltown|Marshalltown]], pohađala je sveučilište u [[:sh:Iowa|Iowi]] i stekla zvanje prvostupnice engleske književnosti.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|last=TEDx Talks|title=Reducing fear of birth in U.S. culture: Ina May Gaskin at TEDxSacramento|date=2013-07-16|url=https://www.youtube.com/watch?v=S9LO1Vb54yk|access-date=2019-04-25}}&lt;/ref&gt; Zatim se na nekoliko godina pridružila mirovnim snagama i imala priliku biti profesorica engleskog jezika u [[:sh:Malezija|Maleziji]]. Vratila se u Sjedinjene Američke Države i magistrirala na Sveučilištu Northern Illinois.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.womenofthehall.org/inductee/ina-may-gaskin/ National Women's Hall of Fame, Ina May Gaskin]&lt;/ref&gt;

=== Prije &quot;Farme&quot; ===
Šezdesetih godina prošlog stoljeća Ina May rodila je svoje prvo dijete pri kojem je liječnik upotrijebio forceps.&amp;nbsp;Iskustvo je bilo toliko neugodno da ju je potaknulo na potragu za boljim načinom rađanja. 1971., prije nego što je osnovana &quot;Farma&quot;, njezin je suprug Stephen vodio predavačku turneju, temeljenu na njegovim filozofskim seminarima u San Franciscu. Na ovoj turneji je Ina May prvi put pomogla ženi pri [[:sh:Porođaju|porođaju]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Dana 16. ožujka, dok je karavana putovala Nebraskom, Ina May se porodila. Beba, koju su nazvali Christian, rođena je 8 tjedana prerano, a umrla je sljedeći dan. Nije joj bilo dopušteno zadržati dijete, a policijski organi natjerali su je da ga pokopa u Nebraski.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|last=Windolf|first=Jim|title=Sex, Drugs, and Soybeans|url=https://www.vanityfair.com/news/2007/05/thefarm200705|access-date=2019-04-25|website=The Hive|language=en}}&lt;/ref&gt; To osobno iskustvo potaknulo je njezin interes za primaljstvo i siguran porod.&amp;nbsp;

== Centar za primalje na &quot;Farmi&quot; ==
1971. Ina May je sa suprugom Stephenom osnovala komunu pod nazivom &quot;Farma&quot; u [[:sh:Summertown|Summertownu]] u [[:sh:Tennesseeju|Tennesseeju]]. Tamo je, zajedno s primaljama iz komune, osnovala Centar za primalje &quot;Farma&quot;, jedan od prvih vanbolničkih [[:sh:Centar za porode|centara za porode]] u Sjedinjenim Državama.  U Centru se poticalo članove obitelji i prijatelje da budu prisutni pri porodu i preuzmu aktivnu ulogu u porodu.  Gaskin je pronašla lokalnog obiteljskog liječnika, dr. Johna Williamsa, kako bi bio mentor njoj i drugim ženama koje su željele biti primalje u ovoj zajednici.&amp;nbsp;U to je vrijeme dr. Williams imao gotovo 20 godina iskustva rada u tradicionalnim [[:sh:Amiši|amiškim]] zajednicama u kojima se rađalo kod kuće, pa je imao iskustva s [[:sh:Izvanbolnički porođaj|izvanbolničkim porođajima]]. Uz njegovu pomoć i vodstvo, Ina May je stvorila [[:sh:Centar za primalje na &quot;Farmi&quot;|Centar za primalje na]] [[:sh:Centar za primalje na &quot;Farmi&quot;|&quot;Farmi&quot;]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; gdje pružaju svoje usluge ženama s &quot;Farme&quot;, kao i onima izvan zajednice.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; Centar nudi različite mogućnosti smještaja za [[:sh:Porođaj|porođaje]] poput stanova, kuća i koliba.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Our History|url=http://thefarmmidwives.org/our-history/|access-date=2019-04-25|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;

=== Rezultati ===
Provedena je velika studija [[:sh:Kućni porođaj|kućnih porođaja]] u kojoj su obrađeni ishodi porođaja 1.707 žena koje su rodile u ruralnom Tennesseeju između 1971. i 1989. godine uz asistenciju primalja s &quot;Farme&quot; (Durand 1992.). Ti su se porođaji uspoređivali s više od 14.000 bolničkih porođaja koje su vodili liječnici (uključujući i visokorizične). Uspoređujući [[:sh:Perinatalna smrt|perinatalne smrti]], komplikacije vezane uz [[:sh:Porođaj|porođaj]] i upotrebu asistiranog [[:sh:Porođaj|porođaja]], studija je otkrila da se &quot;pod određenim okolnostima (trudnoće s niskim rizikom), [[:sh:Kućni porođaj|kućni porođaji]] vođeni od strana [[:sh:Primalja|primalja]] mogu obaviti jednako sigurno i uz manje intervencija nego [[:sh:Bolnički porođaj|bolnički porođaji]] koje vode liječnici. &quot; .&lt;ref&gt;Durand, Mark A. (1992). [http://ajph.aphapublications.org/cgi/content/abstract/82/3/450 ''The Safety of Home Birth: The Farm Study'', American Journal of Public Health, 82:450-452.]&lt;/ref&gt;

== Značaj njenog rada ==
Prema Carol Lorente (1995.), rad Ine May Gaskin i primalja možda ne bi imao toliki utjecaj da nije objavljena njezina knjiga ''[[:sh:Duhovno primaljstvo|Duhovno primaljstvo]]'' (1977.):

: &quot;Smatra se ključnim djelom koje promatra trudnoću, porod i dojenje iz jedne svježe, prirodne i duhovne perspektive, a ne sa standardnog kliničkog stajališta. U krugovima kućnih porođaja i primalja to ju je učinilo poznatim imenom i nadaleko cijenjenom učiteljicom i spisateljicom. &quot; &lt;ref&gt;Lorente, C.W. (1995). [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0820/is_n215/ai_17082644 ''Mother of Midwifery: Ina May Gaskin Hopes to Birth a Local Movement of Midwives.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050118095540/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0820/is_n215/ai_17082644 |date=2005-01-18 }} ''Vegetarian Times,'' Special Women's Health Issue, July 1995.&lt;/ref&gt;

Do ranih 1990-ih godina, nakon višestrukih reizdanja, ''[[:sh:Duhovno primaljstvo|Duhovno primaljstvo]]'' priznato je kao &quot;klasični tekst o primaljstvu&quot; &lt;ref&gt;{{Citiranje časopisa|last=Burfoot|first=Annette|date=1991|title=Midwifery: An Appropriate(d) Symbol of Women's Reproductive Rights?|url=http://www.finrrage.org/wp-content/uploads/2016/03/Midwifery_an_Appropriated_Symbol_of_Womens_Reproduvtive_Rights.pdf|journal=Issues in Reproductive and Genetic Engineering|volume=4|issue=2|pages=119–127|access-date=23 April 2018}}&lt;/ref&gt; s &quot;trajnim utjecajem&quot;.&lt;ref name=&quot;Distillations&quot;&gt;{{Citiranje časopisa|last=Eardley-Pryor|first=Roger|date=2017|title=Love, Peace, and Technoscience|url=https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/love-peace-and-technoscience|journal=Distillations|volume=3|issue=2|pages=38–41}}&lt;/ref&gt;

Ini May Gaskin pripisuje se jačanje i popularizacija primaljstva s izravnim pristupom (npr. bez potrebe da se prvo završi edukacija za medicinsku sestru) u Sjedinjenim Državama od ranih 1970-ih. Između 1977. i 2000. izdavala je tromjesečni časopis ''[[:sh:Birth Gazette|Birth Gazette]]''. ''[[:sh:Priručnik Ine May o porodu|Priručnik Ine May o porodu]] ([[:sh:Ina May’s Guide to Childbirth|Ina May’s Guide to Childbirth]])'', njezinu drugu knjigu o rođenju i primaljstvu, izdala je izdavačka kuća Bantam/Dell 2003. godine. Njene su knjige prevedene na mnoge jezike, uključujući hrvatski, njemački, talijanski, mađarski, slovenski, španjolski i japanski.

Od ranih 1980-ih, ona je međunarodno poznata predavačica o rodiljskoj skrbi, neovisno i za Savez primalja Sjeverne Amerike ([[:en:Midwives Alliance of North America|Midwives Alliance of North America]] - MANA). Predaje diljem svijeta [[:sh:Primalja|primaljama]], liječnicima, [[:hr:Dula|doulama]], budućim roditeljima i kreatorima zdravstvene politike. Držala je govore u medicinskim i primaljskim školama u nekoliko zemalja, te na Starwood festivalu i  WinterStar simpoziju, raspravljajući o povijesti i važnosti primalja.

Od 1980-ih godina utemeljiteljica je projekta [[:sh:Safe Motherhood Quilt Project|Safe Motherhood Quilt Project]], koji nastoji skrenuti pažnju javnosti na stope smrtnosti majki i odati počast ženama koje su umrle od uzroka povezanih s trudnoćom.&lt;ref&gt;[http://www.inamay.com/quilt/home.html The Quilt Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209122249/http://www.inamay.com/quilt/home.html|date=2006-02-09}}.&lt;/ref&gt;

Pojavila se u nekoliko filmova, kao što su ''[[:sh:Orgazmični porod: Najbolje čuvana tajna|Orgazmični porod: Najbolje čuvana tajna]]'' (''Orgasmic Birth: The Best-Kept Secret)'' u režiji [[:sh:Debra Pascali-Bonaro|Debre Pascali-Bonaro]] iz 2009., ''Biznis rađanja (The Business of Being Born) u režiji''  Abby Epstein iz 2008., ''Sa ženama: Dokumentarni film o ženama, primaljama i'' ''porođaju'' ''([[:hr:With Women: A Documentary About Women, Midwives and Birth|With Women: A Documentary About Women, Midwives and Birth]])'' ''iz 2006.'',&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ina May Gaskin|url=https://www.imdb.com/name/nm2752176/|access-date=19 September 2016}}&lt;/ref&gt; a predstavljena je i u dokumentarcu o Farmi iz 2013. pod nazivom ''Američka komuna ([[:hr:American Commune|American Commune]])''.

== Gaskin manevar ==
[[:hr:Gaskin manevar|Gaskin manevar]], koji se naziva i &quot;na sve četiri&quot;, tehnika je za prevenciju [[:hr:Distocije ramena|distocije ramena]], specifične vrste [[:sh:Zastoja u porodu|zastoja u porodu]] koja može dovesti do [[:sh:Smrti fetusa|smrti fetusa]]. Ina May ga je predstavila u SAD -u 1976. godine nakon što ga je naučila od žene iz Belizea koja ga je naučila u Gvatemali, odakle je i potekao. U ovom manevru majka se podupire rukama i koljenima kako bi riješila distociju ramena.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ina May Gaskin –|url=http://www.inamay.com/|access-date=19 September 2016|accessdate=2021-09-25|archivedate=2016-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005095548/http://inamay.com/}}&lt;/ref&gt; Prebacivanjem u položaj na rukama i koljenima dolazi do promjene oblika [[:sh:Zdjelica|zdjelice]], čime se omogućuje zarobljenom ramenu da se oslobodi i da se dijete rodi. Budući da ovaj manevar zahtijeva položaj značajno različit od standardnog [[:sh:Litotomskog položaja|litotomskog položaja]] (uključuje ležanje na leđima s podignutim nogama pod kutem od 90 stupnjeva, koljena savijena na 70 do 90 stupnjeva, a potkoljenice pridržavaju nasloni), može ga biti znatno teže izvesti dok rodilja prima [[:sh:Epiduralna anestezija|epiduralnu anesteziju]], ali je ipak moguć &lt;ref&gt;Demott, Kathryn. (Nov. 1, 1999). [http://findarticles.com/p/articles/mi_m0CYD/is_21_34/ai_61621174/ ''Gaskin Maneuver is Gaining Popularity'' OB/GYN News.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914174904/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0CYD/is_21_34/ai_61621174 |date=2008-09-14 }}&lt;/ref&gt; .

== Priznanje ==
Gaskin je bila predsjednik Saveza primalja Sjeverne Amerike ([[:sh:Midwives Alliance of North America|Midwives' Alliance of North America]]) od 1996. do 2002. godine.

Predstavljena je 1999. u časopisu ''Salon'' u prilogu pod nazivom ''Briljantne karijere'' (''Brilliant Careers'').&lt;ref name=&quot;Salon&quot;/&gt; Njezina knjiga ''[[:sh:Porod je važan: Manifest jedne primalje|Porod je važan: Manifest jedne primalje]]'' ''([[:en:Birth Matters: A Midwife's Manifesta|Birth Matters: A Midwife's Manifesta]])'' proglašena je jednom od 6 najboljih knjiga Međunarodnog saveza za planiranje roditeljstva ([[:en:International Planned Parenthood Federation|International Planned Parenthood Federation]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Archived copy|url=https://www.ippfwhr.org/en/blog/top-6-books-of-2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418092835/https://www.ippfwhr.org/en/blog/top-6-books-of-2011|archive-date=2018-04-18|access-date=2018-04-17}}&lt;/ref&gt;

Godine 2003. postala je gostujuća suradnica Morse koledža na [[:sh:Sveučilište Yale|Sveučilištu Yale]].&lt;ref name=&quot;IMG14&quot;&gt;[http://www.inamay.com/?page_id=14 Ina May Gaskin website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105170540/http://www.inamay.com/?page_id=14}}&lt;/ref&gt; 24. studenog 2009. postala je dobitnica [[:sh:Počasni doktorat|počasnog doktorata]] na Sveučilištu Thames Valley u Engleskoj, kao priznanje za svoj rad koji dokazuje učinkovitost i sigurnost primaljstva.&lt;ref&gt;[http://www.inamay.com/?p=122 Ina May Gaskin website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105160328/http://www.inamay.com/?p=122}}&lt;/ref&gt;

Dobila je nagradu Američkog društva za psihoprofilaksu u opstetriciji ([[:en:American Society for Psycho-Prophylaxis in Obstetrics|American Society for Psycho-Prophylaxis in Obstetrics]]) Lamaze Irwin Chabon i nagradu Perinatalne udruge Tennessee ([[:en:Tennessee Perinatal Association|Tennessee Perinatal Association]]). Dana 29. rujna 2011. Ina May Gaskin proglašena je su-dobitnicom nagrade [[:sh:Nagrada za pravilan život|Right Livelihood Award]] 2011. za &quot;cjeloživotno djelo predstavljanja i zagovaranja sigurnih metoda [[:sh:Porođaj|porođaja]] usmjerenih na ženu koje najbolje promiču fizičko i mentalno zdravlje majke i dijeteta&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ina May Gaskin|url=https://www.rightlivelihoodaward.org/laureates/ina-may-gaskin/|access-date=2020-01-07|website=The Right Livelihood Award|language=en-US}}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=29 September 2011|title=Solar power pioneer Huang Ming wins 'alternative Nobel'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15113996|access-date=19 September 2016|via=www.bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt;

Godine 2013. primljena je u Nacionalnu žensku kuću slavnih (&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/National_Women's_Hall_of_Fame&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;National Women's Hall of Fame&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;170&quot;&gt;National Women's Hall of Fame&lt;/a&gt;) .&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Bibliografija ==

=== Knjige ===

* {{Cite book|last=Gaskin|first=Ina May|title=Babies, Breastfeeding, and Bonding|url=https://archive.org/details/babiesbreastfeed0000gask|date=1987|publisher=Bergin &amp; Garvey Publishers|isbn=9780897891349|location=South Hadley, Mass.|language=en|oclc=15860611}}
* {{Cite book|last=Gaskin|first=Ina May|title=Spiritual Midwifery|date=2014|publisher=ReadHowYouWant|isbn=9781459647077|location=Strawberry Hills, NSW|language=en|oclc=907698021}}
* {{Cite book|last=Gaskin|first=Ina May|title=Ina May's Guide to Childbirth|date=2012|publisher=Bantam Books|isbn=9780553381153|location=New York|language=en|oclc=826306709}}
* {{Cite book|last=Gaskin|first=Ina May|title=Ina May's Guide to Breastfeeding|url=https://archive.org/details/inamaysguidetobr0000gask|date=2009|publisher=Pinter &amp; Martin|isbn=9781905177332|location=UK|language=en|oclc=768809453}}
* {{Cite book|last=Gaskin|first=Ina May|url=https://archive.org/details/birthmattersmidw0000gask|title=Birth Matters: A Midwife's Manifesta|date=2015|publisher=Seven Stories Press|isbn=9781583229279|location=New York|language=en|url-access=registration}}

=== Članci ===

* [http://www.reproductivemedicine.com/toc/auto_abstract.php?id=9490 ''All-Fours Maneuver for Reducing Shoulder Dystocia During Labor'', The Journal of Reproductive Medicine, May, 1998].
* [http://findarticles.com/p/articles/mi_m0838/is_2001_July-August/ai_76587430 ''Induced and Seduced: The Dangers of Cytotec.'' in ''Mothering'', July-August, 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040826090458/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0838/is_2001_July-August/ai_76587430 |date=2004-08-26 }}. Retrieved: 2006-08-26.
* [https://web.archive.org/web/20120811041522/http://www.inamay.com/article/undervalued-art-vaginal-breech-birth-skill-every-birth-attendant-should-learn ''The Undervalued Art of Vaginal Breech Birth: a Skill Every Birth Attendant Should Learn'' in ''Mothering'', July-August, 2004]. Retrieved: 2006-08-26.
* [https://web.archive.org/web/20100105170545/http://www.inamay.com/?page_id=146 ''A Summary of Articles Published in English about Misoprostol (Cytotec) for Cervical Ripening or Induction of Labor'', 2005-09-05] Retrieved: 2010-01-22.

== Filmografija ==

* ''[[:en:With Women: A Documentary About Women, Midwives and Birth|With Women: A Documentary About Women, Midwives and Birth]]'' (2006)
* ''[[:en:The Business of Being Born|The Business of Being Born]]'' (2008)
* ''[[:en:Orgasmic Birth: The Best-Kept Secret|Orgasmic Birth: The Best-Kept Secret]]'' (2009)
* ''American Commune'' (2013)
* ''[[:en:Birth Story: Ina May Gaskin and the Farm Midwives|Birth Story: Ina May Gaskin and the Farm Midwives]]'' (2013)

== Bilješke i reference ==
&lt;references group=&quot;&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Vanjske veze ==

* {{Official website|http://inamay.com/|Ina May Gaskin official website}}
* [https://web.archive.org/web/20010302112516/http://midwiferyworkshops.org/ Farm Midwifery Workshops]
* [http://www.thefarmmidwives.org/ The Farm Midwives Website]
* {{IMDb name|2752176}}
* [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2009/sep/26/natural-birth-expert Profile] by [[:en:Viv Groskop|Viv Groskop]], ''The Guardian'', September 2009
* [https://www.nytimes.com/2012/05/27/magazine/ina-may-gaskin-and-the-battle-for-at-home-births.html &quot;Ina May Gaskin and the Battle for at-Home Births&quot;] feature by Samantha M. Shapiro in ''The New York Times Magazine'' May 23, 2012

{{Authority control}}
{{Životni vijek|1940||Gaskin, Ina May}}

[[Kategorija:Američke spisateljice]]</text>
      <sha1>q7222fvm28fdkkyo9hqfpc71rqi2g4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rahiv</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4669444</id>
    <revision>
      <id>42696318</id>
      <parentid>42438010</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3474" sha1="sisf6735fetsfxicrybbhdcfpi57onj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name          = Rahiv
| native_name            = &lt;!--{{native name|uk|Рахів}} --&gt;
| other_name             = &lt;!--{{native name|hu|Rahó}}&lt;br&gt;{{native name|ro|Rahău}}--&gt;
| settlement_type        = Grad značaja distrikta
| image_skyline          = {{kolaž|position=center
|photo1a =Rakhiv a1.jpg
|photo2a =
|photo2b =Rakhiv.jpg
|photo3a =Парк відпочинку &quot;Буркут&quot;.jpg
|photo3b =Альтанка на Буркуті.jpg
|photo3c =Rakhiv administrative building.jpg
|photo4a =Рахів (Закарпатська область) - станція, поїзд (D1).jpg
|photo4b =Амфітеатр у місті Рахів.JPG
|size = 270
|spacing = 1
|color = #FFFFFF
|border = 1
}}
| imagesize              = 250px
| image_caption          = 
| image_flag             = Rahiv prapor.png
| image_shield           = Rahiv gerb.png
| nickname               = 
| motto                  = 
| image_map              = 
| mapsize                = 250px
| map_caption            = Map of Zakarpattia Oblast with Rakhiv.
| pushpin_map            = Ukraine Zakarpattia Oblast
| pushpin_label_position = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_map_caption    = Lokacija Rahiva
| pushpin_map1           = Ukraine
| coordinates            = {{coord|48|03|00|N|24|12|00|E|region:UA|display=inline,title}}
| subdivision_type       = [[Popis suverenih država|Ukrajina]]
| subdivision_name       = {{flag|Ukrajina}}
| subdivision_type2      = [[Oblasti Ukrajine|Oblast]]
| subdivision_name2      = [[Zakarpatska oblast]]
| subdivision_type3      = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]]
| subdivision_name3      = [[Rahivski rajon]]
| established_title      = Osnovan
| established_date       = 1477
| established_title1     = Inkorporiran
| established_date1      = 1958
| leader_title           = [[Gradonačelnik]]
| leader_name            = Viktor Medvid
| area_total_km2         = 5.68
| area_land_km2          = 
| area_water_km2         = 
| elevation_m            = 430
| population_footnotes   = 
| population_total       = 15596
| population_as_of       = 2021
| population_density_km2 = auto
| population_metro       = 
| population_note        = 
| timezone               = [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]]
| utc_offset             = +1
| timezone_DST           = [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]]
| utc_offset_DST         = +2
| postal_code_type       = [[poštanski broj]]
| postal_code            = 90600
| area_code              = +380-3132
| blank_name_sec1        = [[Köppen climate classification|Climate]]
| blank_info_sec1        = [[Humid continental climate#Mild/cool summer subtype|Dfb]]
| website                = 
| footnotes              = 
}}
'''Rahiv''' ({{lang-uk|Рахів}}, {{IPA&lt;!---uk--&gt;|ˈrɑxiu̯|pron}}&lt;!--; {{lang-rue|Рахово}}; &lt;small&gt;v. [[#Imena|dolje]]&lt;/small&gt;--&gt;) je [[grad]] smješten u [[Zakarpatska oblast|Zakarpatskoj oblasti]] u zapadnoj [[Ukrajina|Ukrajini]]. Predstavlja administrativno središte [[Rahivski rajon|Rahivskog rajona]]. U njemu, po procjenama iz 2021. godine, živi 15.596 stanovnika.

== Vanjske veze ==
* {{Commonscat-inline|Rakhiv}}
* [http://www.rakhiv.com/ rakhiv.com] {{uk icon}}{{ru icon}}{{hu icon}}{{en icon}}
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\R\A\Rakhiv.htm Rakhiv], ''[[Encyclopedia of Ukraine]]'' {{en icon}}

{{klica-geog}}

{{Authority control}}

[[Kategorija:Gradovi u Ukrajini]]</text>
      <sha1>sisf6735fetsfxicrybbhdcfpi57onj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrčavka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4672284</id>
    <revision>
      <id>42696178</id>
      <parentid>42600898</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4094" sha1="m0ngyf0r4xbawpt1l4cmtdzbbkejtpn" xml:space="preserve">{{Reka
|ime = Hrčavka
|slika = Udoli Hrcavky, v pozadi hlavni hreben Zelengory s Bregocem.jpg
|opis = Hrčavka je kanjonska rijeka sa otežanim pristupom
|mapa =
|opis_m =
|dužina = 13,5
|visina_izvora = 1570 m.
|protok =
|površina_sliva = 53,9 km2
|izvor = planina [[Zelengora]]
|ušće = Sutjeska
|oblasti = {{flag|Republika Srpska}}
|zemlje = {{flag|Bosna i Hercegovina}}
|pritoke = 
|sliv = [[Crno more|Crnomorski]]
|gradovi = 
|plovnost = nije plovna
}}

'''Hrčavka''' je rijeka u jugoistočnom dijelu [[BiH|Bosne i Hercegovine]] i nalazi se na prostoru opštine [[Foča]]. Najveća je pritoka [[Sutjeska|Sutjeske]]. Čitavim tokom protiče planinom [[Zelengora|Zelengorom]] i [[Nacionalni park Sutjeska|Nacionalnim parkom  Sutjeska]].
 
Izvire u šumovitim predjelima na nadmorskoj visini od 1.570 m, između planinskih grebena Zelengore: Planike (1.795 m), Ljubina groba (1.815 m), Orlovače (1.960 m) i Kozje strane (2.014 m). Prolazi kroz uski [[kanjon]], a zatim se ulijeva u rijeku [[Sutjeska (rijeka)|Sutjesku]], na nadmorskoj visini od 530 metara i dužine toka od 13.5 km. Visinska razlika od izvora do ušća iznosi 1.030 metara, odnosno pad 76,3 m/km toka.

Na lijevoj obali rijeke Hrčavke naspram Milinklada na strmim liticama smještena je [[Tođevac (Foča)|tvrđava Tođevac]].

== Kanjon Hrčavke ==
Kanjon Hrčavke je jedan od najljepših divljih kanjona i jedno od najljepših mjesta za [[kanjoning]] u [[Evropa|Evropi]]. Uski kanjon rijeke Hrčavke ima mnogo vertikala (do 10m.), vodopade, duboke prirodne bazene i vodene tobogane, što je odlično mjesto za ljubitelje avantura.&lt;ref&gt;[https://outdoortara.com/bs/kanjoning-u-bosni-i-hercegovini/ Kanjon Hrčavka – odlično mjesto za kanjoning]&lt;/ref&gt;
=== Vodopad Skakavac ===
Na tom kratkom putovanju pridružuju joj se brojni manji vodeni tokovi. U gotovo nedostupnom kanjonu Hrčavke, nalazi se i vodopad Skakavac, istog naziva kao poznatiji [[vodopad Skakavac]] u prašumi Perućica.  Iz nepristupačne stijene izvire voda koja pada u kanjon, sa visine od 20 m.

Pristup kanjonu Hrčavke je sa saobraćajnice [[Foča]] - [[Gacko]], od koje se prije [[Tjentište|Tjentišta]] odvaja loša [[makadamska cesta]] koja vodi do jezera [[Donje Bare]]. Kanjon je tek nedavno istražen, a prve komercijalne ture započele su 2014. godine.&lt;ref&gt;[https://divljarijeka.com/atractions/hrcavka-canyon/  Hrčavka kanjon - divljarijeka.com, Pristupljeno 09.05.2022]&lt;/ref&gt;

Pristup vodopadu je iz [[Tjentište|Tjentišta]], udaljenog 2 km, pored sela Tođevac, uz određenu fizičku spremnost.&lt;ref&gt;[https://canyoning.ba/bs/kanjoning-u-nacionalnom-parku-sutjeska-nova-atrakcija/ Kanjoning U Nacionalnom Parku Sutjeska: tekst i '''slika''' - canyoning.ba, 2023. - Pristupljeno 31.1.2024]&lt;/ref&gt; 
== Ekologija ==
Hrčavka je bogata ribom, naročito [[pastrmka|pastrmkom]].&lt;ref&gt;[https://www.bistrobih.ba/nova/rijeka-hrcavka/ Hrčavka - bistrobih.ba, Pristupljeno 09.05.2022] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

U avgustu 2014. godine Centar za životnu sredinu je sa Arbor Magnom i WWF-om angažovao eksperte i organizovao istraživačku ekspediciju u kanjonima Sutjeske i Hrčavke, gdje je za samo pet dana zabilježeno čak 403 biljnih vrsta. Vodeći se rezultatima ove ekspedicije, Okružni sud u [[Banja Luka|Banjaluci]] je poništio ranije donešeno Rješenje o odobravanju Studije uticaja na životnu sredinu malih hidroelektrana planiranih u kanjonu rijeke Hrčavke u Nacionalnom parku Sutjeska, te presudio u korist Centra za životnu sredinu.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.musicar.rs/rijeka-hrcavka-ostaje-nedirnuta/ |title=Rijeka Hrčavka ostaje nedirnuta!, 19/02/2015 - www.musicar.rs, Pristupljeno 09.05.2022 |access-date=2022-05-10 |archive-date=2022-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629155641/http://www.musicar.rs/rijeka-hrcavka-ostaje-nedirnuta/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Reference ==
{{reference}}
{{Commonscat|Hrčavka}}
{{Portal|Bosna i Hercegovina}}
[[Kategorija:Rijeke u Bosni i Hercegovini]]
[[Kategorija:Zelengora]]
[[Kategorija:Sutjeska]]</text>
      <sha1>m0ngyf0r4xbawpt1l4cmtdzbbkejtpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Aca/lista zadataka</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4676295</id>
    <revision>
      <id>42696682</id>
      <parentid>42694194</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Dodavanje stavke na listu zadataka: [[Šablon:Klica-selo-Makedonija]]</comment>
      <origin>42696682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="61mkda5keptk2hsfalukx1l5a9pvfs1" xml:space="preserve">
&lt;li id=&quot;20221229221323&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Stranice sa istim argumentima kod poziva šablona]] 23:13, 29 decembar 2022 (CET) – isprazniti&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20221231162707&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Stranice s greškama u ISBN-u]] 17:27, 31 decembar 2022 (CET) – proveriti ISBN-ove&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20241226160718&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Preusmjerenja povezana sa stavkom na Wikipodacima]] 26. decembra 2024. u 17:07 (CET) – Isprazniti&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20260926013734&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[Šablon:Nedavne izmjene]] 26. septembra 2026. u 03:37 (CEST) – dodati nove kat&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20260930022857&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[Šablon:Klica-selo-Makedonija]] 30. septembra 2026. u 04:28 (CEST) – &lt;/li&gt;</text>
      <sha1>61mkda5keptk2hsfalukx1l5a9pvfs1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696683</id>
      <parentid>42696682</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Dodavanje stavke na listu zadataka: [[Šablon:Mrva-bejzbol]]</comment>
      <origin>42696683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="t4867y1j4ek6ck1mnw1bb1wf5du8j27" xml:space="preserve">
&lt;li id=&quot;20221229221323&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Stranice sa istim argumentima kod poziva šablona]] 23:13, 29 decembar 2022 (CET) – isprazniti&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20221231162707&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Stranice s greškama u ISBN-u]] 17:27, 31 decembar 2022 (CET) – proveriti ISBN-ove&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20241226160718&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[:Kategorija:Preusmjerenja povezana sa stavkom na Wikipodacima]] 26. decembra 2024. u 17:07 (CET) – Isprazniti&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20260926013734&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[Šablon:Nedavne izmjene]] 26. septembra 2026. u 03:37 (CEST) – dodati nove kat&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20260930022857&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[Šablon:Klica-selo-Makedonija]] 30. septembra 2026. u 04:28 (CEST) – &lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;20260930023117&quot; class=&quot;lista-zadataka&quot;&gt;[[Šablon:Mrva-bejzbol]] 30. septembra 2026. u 04:31 (CEST) – plus rešiti mrve&lt;/li&gt;</text>
      <sha1>t4867y1j4ek6ck1mnw1bb1wf5du8j27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Zavičajac/igralište</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4676787</id>
    <revision>
      <id>42696716</id>
      <parentid>42690937</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <origin>42696716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3118" sha1="1gu7pe5z3emmae0nusnvj4hbcm5yx6e" xml:space="preserve">{{UNESCO-nematerijalna svjetska baština
|ime baštine = Mangwengwe
|slika = The traditional Zambian flex 07.png
|godina = 2024.
|regija = Afrika
|id = 01855
|ugroženost = 
|poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855
|država = {{flag|Zambija}}
}}
'''Mangwengwe''' je tradicionalni [[ples]] koji izvode narodi Mambwe i Namwanga iz [[Zambija|Zambije]]. Nastao je u [[Kolonijalizam|predkolonijalnom]] periodu. 

Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], što je posljedica raznolikosti njezinih ljudi. Zbog složene imigracijske povijesti, dom je brojnim etničkim skupinama, od kojih su najveće [[Bemba]], [[Tonga]] i [[Chewa]]. Ova raznolikost se ogleda u više od 25 različitih jezika koji se govore u regijama Zambije.&lt;ref&gt;[https://cid-ds.org/zambia/ Ples i duhovnost - Britannica - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

Ples i [[pozorište]] igraju važnu ulogu u zambijskom društvu. Izvedbena [[umjetnost]] uvijek se koristila u duhovnom kontekstu. Često je bila i sredstvo za izražavanje političkih poruka. Plesovi poput [[Mbeni]]ja imali su važnu ulogu u protetima protiv represivnih režima i kolonijalne eksploatacije. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Zambia/Education Država Zambija, Afrika - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

== Nematerijalna kulturna baština ==
Mangwengwe je karakterističanpo po kružnim pokretima ramena, a ponekad i struka. Izvodi ga glavni pjevač ili plesač, prateći pjevači i plesači, pljeskači rukama i [[Muzika|muzičari]]. Ritam se određuje trljanjem drvenih stolica o dno [[Glina|glinenih]] posuda. Većinu pjevanja, plesa i pljeskanja izvode žene, a povremeno sudjeluju i muškarci u posebnim predstavama. Izvođači uglavnom izvode vlastite pjesme sa tekstom o svakodnevno životu, istorijskim događajima u društvu, poznatim ličnostim i aktualnim dešavanjima. Mangwengwe ples je najčešće dio važnih događaja, poput vjenčanja, sprovoda i tradicionalnih ceremonija. Značajno je da je to jedini ples koji se izvodi na sprovodu i pokopu poglavice. Često se izvodi na političkim skupovima kako bi se pohvalili ili kritizirali politički i građanski lideri.&lt;ref&gt;[https://afroatlas.org/intangible/mangwengwe-dance/ Afro Heritage Atlas - afroatlas.org - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt;

Mangwengwe ples upisan je [[UNESCO]]-vu Reprezentativnu listu [[Nematerijalna kulturna baština|nematerijalnog kulturnog naslijeđa]] čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Zambije.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 UNESCO: Mangwengwe ples - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 19. zasjedanju koje je održano od 2. do 6. decembra 2024. god. u [[Asunción]]u, [[Paragvaj]].&lt;ref name=&quot;Zambija&quot;&gt;{{Cite web |url= https://ich.unesco.org/en/state/zambia-ZM |title= Nematerijalna kulturna baština u Zambiji |work= UNESCO |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Reflista}}

{{Commonscat|Dance of Zambia}}
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji]</text>
      <sha1>1gu7pe5z3emmae0nusnvj4hbcm5yx6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696717</id>
      <parentid>42696716</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <origin>42696717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3116" sha1="qn3ui4flu9xdom496gnp0b8iqhjzn6p" xml:space="preserve">{{UNESCO-nematerijalna svjetska baština
|ime baštine = Mangwengwe
|slika = The traditional Zambian flex 07.png
|godina = 2024.
|regija = Afrika
|id = 01855
|ugroženost = 
|poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855
|država = {{flag|Zambija}}
}}
'''Mangwengwe''' je tradicionalni [[ples]] koji izvode narodi Mambwe i Namwanga iz [[Zambija|Zambije]]. Nastao je u [[Kolonijalizam|predkolonijalnom]] periodu. 

Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], što je posljedica raznolikosti njezinih ljudi. Zbog složene imigracijske povijesti, dom je brojnim etničkim skupinama, od kojih su najveće [[Bemba]], [[Tonga]] i [[Chewa]]. Ova raznolikost se ogleda u više od 25 različitih jezika koji se govore u regijama Zambije.&lt;ref&gt;[https://cid-ds.org/zambia/ Ples i duhovnost - Britannica - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

Ples i [[pozorište]] igraju važnu ulogu u zambijskom društvu. Izvedbena [[umjetnost]] uvijek se koristila u duhovnom kontekstu. Često je bila i sredstvo za izražavanje političkih poruka. Plesovi poput [[Mbeni]]ja imali su važnu ulogu u protetima protiv represivnih režima i kolonijalne eksploatacije. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Zambia/Education Država Zambija, Afrika - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

== Nematerijalna kulturna baština ==
Mangwengwe je karakterističanpo po kružnim pokretima ramena, a ponekad i struka. Izvodi ga glavni pjevač ili plesač, prateći pjevači i plesači, pljeskači rukama i [[Muzika|muzičari]]. Ritam se određuje trljanjem drvenih stolica o dno [[Glina|glinenih]] posuda. Većinu pjevanja, plesa i pljeskanja izvode žene, a povremeno sudjeluju i muškarci u posebnim predstavama. Izvođači uglavnom izvode vlastite pjesme sa tekstom o svakodnevno životu, istorijskim događajima u društvu, poznatim ličnostim i aktualnim dešavanjima. Mangwengwe ples je najčešće dio važnih događaja, poput vjenčanja, sprovoda i tradicionalnih ceremonija. Značajno je da je to jedini ples koji se izvodi na sprovodu i pokopu poglavice. Često se izvodi na političkim skupovima kako bi se pohvalili ili kritizirali politički i građanski lideri.&lt;ref&gt;[https://afroatlas.org/intangible/mangwengwe-dance/ Afro Heritage Atlas - afroatlas.org - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt;

Mangwengwe ples upisan je u [[UNESCO]]-vu Reprezentativnu listu [[Nematerijalna kulturna baština|nematerijalne kulturne baštine]] čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Zambije.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 UNESCO: Mangwengwe ples - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 19. zasjedanju koje je održano od 2. do 6. decembra 2024. god. u [[Asunción]]u, [[Paragvaj]].&lt;ref name=&quot;Zambija&quot;&gt;{{Cite web |url= https://ich.unesco.org/en/state/zambia-ZM |title= Nematerijalna kulturna baština u Zambiji |work= UNESCO |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Reflista}}

{{Commonscat|Dance of Zambia}}
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji]</text>
      <sha1>qn3ui4flu9xdom496gnp0b8iqhjzn6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696724</id>
      <parentid>42696717</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <origin>42696724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="43qti0bqlb1bfzbbrns7nw0aalvc2gf" xml:space="preserve">{{UNESCO-nematerijalna svjetska baština
|ime baštine = Kalela ples
|slika = The traditional Zambian flex 07.png
|godina = 2022.
|regija = Afrika
|id = 01698
|ugroženost = 
|poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/kalela-dance-01698
|država = {{flag|Zambija}}
}}
'''Kalela''' je naziv plesa nastalog u kolonijalnom periodu u pokrajini Luapula u Zambiji. Usvojili su ga rudari i koristili za zabavu u Palači poglavara tijekom tradicionalnih ceremonija, sprovoda, žetvenih proslava i drugih važnih prigoda. Kalela je vrsta plesne vježbe u kojoj plesači formiraju dvije ili tri linije, krećući se naprijed-natrag dok pjevaju u ritmu bubnja. Tu je i glavni pjevač, kao i drugi koji se pridružuju kao podrška. Glavni plesači također vode formaciju i plešu oko bubnjeva, koji su postavljeni u središte. Postoje dva velika bubnja i jedan mali bubanj, koje obično sviraju muškarci. Znanje i vještine Kalela plesa prvenstveno se prenose javnosti i mlađim generacijama kroz pjesmu i poeziju te promatranjem i sudjelovanjem tijekom javnih nastupa. Međutim, neke grupe mogu organizirati formalne lekcije koje vode stručni bubnjari kako bi regrutirali nove glazbenike, jer su bubnjari ponekad rijetki. Javni nastupi uključeni su u mnoge događaje, poput tradicionalnih ceremonija, javnih i državnih događanja, međunarodnih i nacionalnih proslava, vjenčanja i sprovoda.


Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], što je posljedica raznolikosti njezinih ljudi. Zbog složene imigracijske povijesti, dom je brojnim etničkim skupinama, od kojih su najveće [[Bemba]], [[Tonga]] i [[Chewa]]. Ova raznolikost se ogleda u više od 25 različitih jezika koji se govore u regijama Zambije.&lt;ref&gt;[https://cid-ds.org/zambia/ Ples i duhovnost - Britannica - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

Ples i [[pozorište]] igraju važnu ulogu u zambijskom društvu. Izvedbena [[umjetnost]] uvijek se koristila u duhovnom kontekstu. Često je bila i sredstvo za izražavanje političkih poruka. Plesovi poput [[Mbeni]]ja imali su važnu ulogu u protetima protiv represivnih režima i kolonijalne eksploatacije. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Zambia/Education Država Zambija, Afrika - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

== Nematerijalna kulturna baština ==
Mangwengwe je karakterističan po po kružnim pokretima ramena, a ponekad i struka. Izvodi ga glavni pjevač ili plesač, prateći pjevači i plesači, pljeskači rukama i [[Muzika|muzičari]]. Ritam se određuje trljanjem drvenih stolica o dno [[Glina|glinenih]] posuda. Većinu pjevanja, plesa i pljeskanja izvode žene, a povremeno sudjeluju i muškarci u posebnim predstavama. Izvođači uglavnom izvode vlastite pjesme sa tekstom o svakodnevno životu, istorijskim događajima u društvu, poznatim ličnostim i aktualnim dešavanjima. Mangwengwe ples je najčešće dio važnih događaja, poput vjenčanja, sprovoda i tradicionalnih ceremonija. Značajno je da je to jedini ples koji se izvodi na sprovodu i pokopu poglavice. Često se izvodi na političkim skupovima kako bi se pohvalili ili kritizirali politički i građanski lideri.&lt;ref&gt;[https://afroatlas.org/intangible/mangwengwe-dance/ Afro Heritage Atlas - afroatlas.org - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt;

Mangwengwe ples upisan je u [[UNESCO]]-vu Reprezentativnu listu [[Nematerijalna kulturna baština|nematerijalne kulturne baštine]] čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Zambije.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 UNESCO: Mangwengwe ples - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 19. zasjedanju koje je održano od 2. do 6. decembra 2024. god. u [[Asunción]]u, [[Paragvaj]].&lt;ref name=&quot;Zambija&quot;&gt;{{Cite web |url= https://ich.unesco.org/en/state/zambia-ZM |title= Nematerijalna kulturna baština u Zambiji |work= UNESCO |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Reflista}}

{{Commonscat|Dance of Zambia}}
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji]</text>
      <sha1>43qti0bqlb1bfzbbrns7nw0aalvc2gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista Jugoslavena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4676818</id>
    <revision>
      <id>42696322</id>
      <parentid>42696040</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360156" sha1="8ak5ewmbma04lgjuodotw23alyacfmc" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>8ak5ewmbma04lgjuodotw23alyacfmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696341</id>
      <parentid>42696322</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360453" sha1="4e0d6qc5kw9pzccsr73aykfe41lhzom" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>4e0d6qc5kw9pzccsr73aykfe41lhzom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696386</id>
      <parentid>42696341</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360693" sha1="miv95gf6yzaib46am6f4uksv17lo28s" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>miv95gf6yzaib46am6f4uksv17lo28s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696593</id>
      <parentid>42696386</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360902" sha1="o4vge3hrzieipd21eumgauaozwkxsgq" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pogacic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 372.&lt;br&gt;''“Pogačić M. Vladimir, filmski reditelj (r. 23. IX 1919, Karlovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>o4vge3hrzieipd21eumgauaozwkxsgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696608</id>
      <parentid>42696593</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T00:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361195" sha1="j68g113qx8ugv9gr7irvcdqqwszc0xn" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 195.&lt;br&gt;''“Kadijević G. Đorđe, filmski i TV režiser; istoričar umetnosti, likovni kritičar NIN-a, slobodni umetnik (r. 6. I 1933, Šibenik). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pogacic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 372.&lt;br&gt;''“Pogačić M. Vladimir, filmski reditelj (r. 23. IX 1919, Karlovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>j68g113qx8ugv9gr7irvcdqqwszc0xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696685</id>
      <parentid>42696608</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+R. Bašić</comment>
      <origin>42696685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361444" sha1="oo67wsg6o3ikbomugkca0x7zz2otyr4" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 195.&lt;br&gt;''“Kadijević G. Đorđe, filmski i TV režiser; istoričar umetnosti, likovni kritičar NIN-a, slobodni umetnik (r. 6. I 1933, Šibenik). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pogacic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 372.&lt;br&gt;''“Pogačić M. Vladimir, filmski reditelj (r. 23. IX 1919, Karlovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Bašić]], političar, revolucionar&lt;ref name=basic1&gt;Miljković, Dušan D.: Stradanja u Cazinskoj krajini i antifašistička borba (1941-1945). Beograd 2011, str. 228.&lt;br&gt;''“Rođen 1919, Garevice, Prijedor. Jugosloven, student.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>oo67wsg6o3ikbomugkca0x7zz2otyr4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696686</id>
      <parentid>42696685</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+slika</comment>
      <origin>42696686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361505" sha1="0h635ehtuvu8qrqslna4xmf5bb101n3" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 195.&lt;br&gt;''“Kadijević G. Đorđe, filmski i TV režiser; istoričar umetnosti, likovni kritičar NIN-a, slobodni umetnik (r. 6. I 1933, Šibenik). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pogacic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 372.&lt;br&gt;''“Pogačić M. Vladimir, filmski reditelj (r. 23. IX 1919, Karlovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Bašić]], političar, revolucionar&lt;ref name=basic1&gt;Miljković, Dušan D.: Stradanja u Cazinskoj krajini i antifašistička borba (1941-1945). Beograd 2011, str. 228.&lt;br&gt;''“Rođen 1919, Garevice, Prijedor. Jugosloven, student.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Spomenik Radetu Bašiću, Prijedor.jpg|Rade Bašić
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>0h635ehtuvu8qrqslna4xmf5bb101n3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696687</id>
      <parentid>42696686</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dwina744</username>
        <id>178014</id>
      </contributor>
      <comment>+izv.</comment>
      <origin>42696687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361763" sha1="2cvvm0ojf3bui6n36rqnvts6ihhbt1t" xml:space="preserve">Ovo je spisak značajnih osoba koji se identificiraju kao [[Jugoslaveni]] – ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali.{{Efn|Navedene su također osobe koje su se do 1840-ih godina izjašnjavale kao ''Iliri'', nazivom kojim su se do tada označavali Jugoslaveni.|group=α}}

Jugoslovenski se identitet danas najčešće javlja kao nadnacionalni, kulturni&lt;ref name=primjer-kulturnjugoslav&gt;Usp. npr. [https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;, nacionalni odnosno etnički&lt;ref name=primjer-nacionjugoslav&gt;Usp. npr. [https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;, ali i kao anacionalni ili politički identitet. U ogromnoj većini slučajeva on egzistira pored drugih (nacionalnih) identiteta (Srbin, Hrvat, Bošnjak, Makedonac, Albanac, itd.)&lt;ref name=studija-pavlakovic&gt;Usp. Pavlaković, Vjeran: Ispunjenje tisućljetnog sna: Strategije simbolične izgradnje nacije u Hrvatskoj, u: Pavlaković, Vjeran/Korov, Goran (ur.): Strategije simbolične izgradnje nacije u državama jugoistočne Europe. Zagreb 2016, str. 27-60&lt;/ref&gt;, u rijetkim slučajevima kao identitet koji te identitete ne uzima u obzir.

Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali &quot;prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima&quot;. Druga po brojnosti kategorija su bili &quot;oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati&quot;. Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.&lt;ref name=jugoslavenstvo69&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.&lt;/ref&gt;

== Arhitektura ==

* [[Mia David]], arhitekta, scenograf&lt;ref name=miadavid1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miša David]], arhitekta&lt;ref name=mišadavid1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radivoje Dinulović]], arhitekt&lt;ref name=dinulovic1&gt;[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Milunić]], arhitekt&lt;ref name=milunic1&gt;[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milunic2&gt;[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as &quot;a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore.&quot;''&lt;/ref&gt;
* [[Aljoša Šegvić]], arhitekta&lt;ref name=segvic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.&lt;br&gt;''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milica Šterić]], arhitekta&lt;ref name=steric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.&lt;br&gt;''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije &quot;Energoprojekt&quot; - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Svoboda]], arhitekta&lt;ref name=svoboda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.&lt;br&gt;''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Udovički]], arhitekta&lt;ref name=dudovicki1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''&lt;br&gt;''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Diplomacija ==

* [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar&lt;ref name=abebler1&gt;VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.&lt;br&gt;''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Salih Fejić]], diplomata&lt;ref name=fejic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.&lt;br&gt;''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rexhai Surroi]], diplomat&lt;ref name=surroi1&gt;Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.&lt;br&gt;''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privržen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privržen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privržen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenko Štambuk]], diplomata&lt;ref name=zstambuk&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''&lt;br&gt;''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Film i pozorište ==

* [[Vjekoslav Afrić]], glumac&lt;ref name=afric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Neda Arnerić]], glumica&lt;ref name=arneric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare &quot;Atrijum&quot;, Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arneric2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Arnerić Neda, glumica i galerista (r. 15. VII 1953, Knjaževac). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Bajić]], redatelj&lt;ref name=dbajic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dbajic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.&lt;br&gt;''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Primož Bebler]], redatelj&lt;ref name=pbebler1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''&lt;br&gt;''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.&lt;br&gt;''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pbebler3&gt;[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''&lt;br&gt;''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Bekjarev]], glumac&lt;ref name=bekjarev1&gt;[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''&lt;br&gt;''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Benka]], redatelj&lt;ref name=benka1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Melita Bihali]], glumica&lt;ref name=bihali1&gt;[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''&lt;br&gt;''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bihali2&gt;[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''&lt;br&gt;''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Bjelac]], glumac&lt;ref name=bjelac1&gt;[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''&lt;br&gt;''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelac2&gt;[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: &quot;Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelica Bjeli]], glumica&lt;ref name=bjeli1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac&lt;ref name=bjelogrlic1&gt;[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film &quot;Toma&quot; se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''&lt;br&gt;''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic2&gt;[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''&lt;br&gt;''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bjelogrlic3&gt;[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''&lt;br&gt;''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''&lt;/ref&gt;
* [[Bogić Bošković]], glumac&lt;ref name=bboskovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tanja Bošković]], glumica&lt;ref name=tboskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tboskovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.&lt;br&gt;''“Bošković V. Tatjana, glumica, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 27. VI 1953, Beograd). Srpkinja, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karlo Bulić]], glumac&lt;ref name=bulic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Cvejić]], glumac&lt;ref name=cvejic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: &quot;Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje&quot;] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.&lt;br&gt;''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Cvetković]], glumac&lt;ref name=scvetkovic1&gt;[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''&lt;br&gt;''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic3&gt;[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''&lt;br&gt;''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic4&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''&lt;br&gt;''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic5&gt;[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''&lt;br&gt;''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic6&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.&lt;br&gt;''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scvetkovic7&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.&lt;br&gt;''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator&lt;ref name=dovnikovic1&gt;[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''&lt;br&gt;''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Dragojević]], redatelj&lt;ref name=dragojevic1&gt;[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''&lt;br&gt;''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic2&gt;[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''&lt;br&gt;''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic3&gt;[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''&lt;br&gt;''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragojevic4&gt;[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''&lt;br&gt;''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''&lt;/ref&gt;
* [[Jasna Đuričić]], glumica&lt;ref name=djuricic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''&lt;br&gt;''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djuricic2&gt;[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''&lt;br&gt;''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Ejdus]], glumac&lt;ref name=ejdus1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''&lt;br&gt;''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus2&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''&lt;br&gt;''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.&lt;br&gt;''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ejdus4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Ejdus Lj. Predrag, glumac, član i v. d. direktora Drame Narodnog pozorišta u Beogradu (r. 24. VII 1947, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mira Erceg]], reditelj&lt;ref name=erceg1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.&lt;br&gt;''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=erceg2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 125.&lt;br&gt;''“Erceg R. Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik (r. 22. VII 1945, Sanski Most). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Fehmiu]], glumac&lt;ref name=fehmiu1&gt;[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''&lt;br&gt;''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragomir Felba]], glumac&lt;ref name=felba1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.&lt;br&gt;''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=felba2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Felba A. Dragomir, glumac (r. 7. VII 1921, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjen Glavonić]], redatelj&lt;ref name=glavonic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''&lt;br&gt;''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Grahovac]], glumac&lt;ref name=grahovac1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''&lt;br&gt;''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Gruden]], glumac&lt;ref name=agruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta &quot;Atelje 212&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac&lt;ref name=hadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.&lt;br&gt;''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Hubač]], dramski pisac&lt;ref name=hubac1&gt;[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''&lt;br&gt;''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Isaković]], glumac&lt;ref name=bisakovic1&gt;[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''&lt;br&gt;''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic2&gt;[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisakovic3&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''&lt;br&gt;''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Isović]], scenarista&lt;ref name=fisovic1&gt;[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''&lt;br&gt;''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic2&gt;[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''&lt;br&gt;''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic3&gt;[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fisovic4&gt;[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za &quot;Avaz&quot;: Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''&lt;br&gt;''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ita Rina]], glumica&lt;ref name=itarina&gt;[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''&lt;/ref&gt;
* [[Davor Janjić]], glumac&lt;ref name=janjic&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''&lt;br&gt;''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Kadijević]], redatelj&lt;ref name=kadijevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''&lt;br&gt;''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic2&gt;[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''&lt;br&gt;''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic4&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.&lt;br&gt;''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kadijevic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 195.&lt;br&gt;''“Kadijević G. Đorđe, filmski i TV režiser; istoričar umetnosti, likovni kritičar NIN-a, slobodni umetnik (r. 6. I 1933, Šibenik). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Rialda Kadrić]], glumica&lt;ref name=kadric1&gt;[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''&lt;br&gt;''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stefan Kapičić]], glumac&lt;ref name=kapicic1&gt;[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''&lt;br&gt;''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''&lt;/ref&gt;
* [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja&lt;ref name=kapic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.&lt;br&gt;''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kapic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.&lt;br&gt;''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Karadžić]], glumac&lt;ref name=karadzic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.&lt;br&gt;''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirjana Karanović]], glumica&lt;ref name=mkaranovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Srđan Karanović]], redatelj&lt;ref name=skaranovic1&gt;[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''&lt;br&gt;''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljen Kljaković]], scenarista&lt;ref name=kljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.&lt;br&gt;''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Kokotović]], reditelj&lt;ref name=kokotovic1&gt;[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.&lt;br&gt;''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokotovic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 210.&lt;br&gt;''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj; zamenik direktora Narodnog pozorišta u Subotici (r. 2. IV 1944, Zagreb), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Kosanović]], reditelj&lt;ref name=dkosanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik&lt;ref name=leskovar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.&lt;br&gt;''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=leskovar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 243.&lt;br&gt;''“Leskovar P. Deana, dramaturg, filmski scenarist, dramski pisac (r. 14. XII 1950, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Leon Lučev]], glumac&lt;ref name=lucev1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj&lt;ref name=majdak1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.&lt;br&gt;''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj&lt;ref name=mandic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.&lt;br&gt;''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maričić]], reditelj&lt;ref name=maricic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.&lt;br&gt;''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordan Matić]], reditelj&lt;ref name=matic1&gt;[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''&lt;br&gt;''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Matičević]], reditelj&lt;ref name=maticevic1&gt;[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''&lt;br&gt;''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Irfan Mensur]], glumac&lt;ref name=mensur1&gt;[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''&lt;br&gt;''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur2&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''&lt;br&gt;''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''&lt;br&gt;''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur4&gt;[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''&lt;br&gt;''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur5&gt;[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur6&gt;[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''&lt;br&gt;''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur7&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.&lt;br&gt;''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mensur8&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.&lt;br&gt;''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ognjenka Milićević]], rediteljka&lt;ref name=milicevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.&lt;br&gt;''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Kokan Mladenović]], redatelj&lt;ref name=kokan1&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan2&gt;[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan3&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kokan4&gt;[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''&lt;/ref&gt;
* [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica&lt;ref name=mrkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.&lt;br&gt;''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar&lt;ref name=munitic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.&lt;br&gt;''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=munitic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 315.&lt;br&gt;''“Munitić B. Ranko, pisac o filmu i srodnim umetnostima, filmski i TV scenarista, autor televizijskih i radio emisija; slobodni umetnik (r. 3. IV 1943, Zagreb). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dino Mustafić]], reditelj&lt;ref name=mustafic1&gt;[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''&lt;br&gt;''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic2&gt;[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mustafic3&gt;[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''&lt;br&gt;''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Paskaljević]], reditelj&lt;ref name=paskaljevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.&lt;br&gt;''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paskaljevic2&gt;[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.&lt;br&gt;''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borka Pavićević]], dramaturškinja&lt;ref name=pavicevic1&gt;[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''&lt;br&gt;''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavićević V. Borka, dramaturg; umetnički direktor Beogradskog dramskog pozorišta (r. 5. VI 1947, Kotor). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavicevic3&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''&lt;br&gt;''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Pejaković]], glumac&lt;ref name=pejakovic&gt;[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu &quot;Ućerivanje&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''&lt;br&gt;''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''&lt;/ref&gt;
* [[Katarina Pejović]], dramaturškinja&lt;ref name=pejovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''&lt;br&gt;''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Perić]], glumac&lt;ref name=dperic1&gt;[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&amp;yyyy=2018&amp;mm=09&amp;dd=24&amp;nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pogačić]], reditelj&lt;ref name=pogacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.&lt;br&gt;''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pogacic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 372.&lt;br&gt;''“Pogačić M. Vladimir, filmski reditelj (r. 23. IX 1919, Karlovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radko Polič]], glumac&lt;ref name=polic1&gt;[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=polic2&gt;[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''&lt;br&gt;''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mladen Popović]], dramaturg&lt;ref name=mladenpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.&lt;br&gt;''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nenad Prokić]], dramaturg&lt;ref name=prokic1&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Jovan Ristić (reditelj)|Jovan Ristić]], reditelj&lt;ref name=jristic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482.&lt;br&gt;''“Ristić Jovan, reditelj; pomoćnik gen. direktora TV Beograd; član Upravnog odbora RTS (od '96); član Glavnog odbora Jugoslovenske levice (JUL); preds. Udruženja estradnih radnika Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jristic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić P. Jovan, reditelj i urednik programa u TV Beograd; predsednik Udruženja estradnih radnika Srbije (r. 2. IV 1939, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Ristić]], režiser&lt;ref name=ljristic1&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''&lt;br&gt;''“Nacionalnost - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic2&gt;[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.&lt;br&gt;''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ljristic4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 408.&lt;br&gt;''“Ristić M. Ljubiša, reditelj; direktor Narodnog pozorišta u Subotici (r. 8. II 1947, Priština). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Savić]], glumica&lt;ref name=olgasavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olgasavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić D. Olga, glumica, član Drame Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 23, [sic!] I 1934, Loznica). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Savin]], redatelj&lt;ref name=savin1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=savin2&gt;[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''&lt;br&gt;''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Žorž Skrigin]], reditelj&lt;ref name=skrigin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.&lt;br&gt;''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skrigin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 432.&lt;br&gt;''“Skrigin V. Georgije - Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik (r. 4. VIII 1910, Odesa, SSSR). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gorčin Stojanović]], reditelj&lt;ref name=gstojanovic1&gt;[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''&lt;br&gt;''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gstojanovic2&gt;[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''&lt;br&gt;''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Abdurrahman Šalja]], glumac&lt;ref name=salja1&gt;[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''&lt;br&gt;''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji,  mrtvi, odlaze  nekuda na plutajućem ostrvu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Šerbedžija]], glumac, glazbenik&lt;ref name=serbedzija1&gt;[http://arhiva.alo.rs/v-i-p/svetski-dzet-set/serbedzija-srecan-sam-sto-me-zovu-srbinom-iz-hrvatske-foto/59916 Šerbedžija: Srećan sam što me zovu Srbinom iz Hrvatske!] Alo.rs ''Jutarnji list; 01.07.2014.''&lt;br&gt;''“Istina je, ja se osećam različito. Nekada kao Jugosloven, zbog zemlje i naroda, drugo, kao hrvatski glumac, zagrebački dečko, kao što govorite, pričao sam kajkavski i još uvek tako govorim kad dođem u Zagreb, ali naravno da držim do svojih korena i do tog specijalnog mentaliteta Srbina iz Hrvatske. Kao i do svoje regije u kojoj sam rođen, a to je Lika, i to je nešto do čega mi je naročito stalo, kao uostalom i do Slavonije, u kojoj sam odrastao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=serbedzija2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 471.&lt;br&gt;''“Šerbedžija Rade, glumac i pozorišni reditelj; redovni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu (r. 27. VII 1946, Bunić, Titova Korenica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Štimac]], glumac&lt;ref name=stimac1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''&lt;br&gt;''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''&lt;/ref&gt;
* [[Feđa Štukan]], glumac&lt;ref name=stukan1&gt;[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''&lt;br&gt;''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan2&gt;[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''&lt;br&gt;''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stukan3&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''&lt;br&gt;''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Tinska]], glumica&lt;ref name=tinska&gt;[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Trešnjak]], režiser&lt;ref name=tresnjak1&gt;[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''&lt;br&gt;''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergej Trifunović]], glumac&lt;ref name=strifunovic1&gt;[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Renata Ulmanski]], glumica&lt;ref name=ulmanski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.&lt;br&gt;''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ulmanski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 502.&lt;br&gt;''“Ulmanski M. Renata, glumica (r. 29. XI 1929, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mlađa Veselinović]], glumac&lt;ref name=veselinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.&lt;br&gt;''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar&lt;ref name=volk1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.&lt;br&gt;''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Zaninović]], reditelj&lt;ref name=zaninovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.&lt;br&gt;''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zaninovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 539.&lt;br&gt;''“Zaninović V. Stjepan, filmski reditelj i scenarista (r. 4. III 1926, Herceg Novi). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Žigon]], glumac&lt;ref name=zigon1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.&lt;br&gt;''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zigon2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 547.&lt;br&gt;''“Žigon Š. Stevo, glumac i reditelj; generalni sekretar Saveza udruženja dramskih umetnika Jugoslavije (r. 8. XII 1926, Ljubljana). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar&lt;ref name=zmukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.&lt;br&gt;''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić
Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić
Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev
Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli
Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić
Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković
Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić
Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić
Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković
Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković
Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević
Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić
Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus
Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu
Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković
Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina
Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić
Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić
Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović
Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić
Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević
Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić
Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić
Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević
Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević
Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić
Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič
Datoteka:RS013-15.jpg|Jovan Ristić
Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić
Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin
Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin
Datoteka:Rade Serbedzija 2016-mc.rs.jpg|Rade Šerbedžija
Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac
Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović
Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski
Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fotografija ==

* [[Ivo Eterović]], fotograf&lt;ref name=eterovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Kragujević]], fotoreporter&lt;ref name=kragujevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.&lt;br&gt;''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan&lt;ref name=surla1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''&lt;br&gt;''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla2&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''&lt;br&gt;''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=surla3&gt;[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''&lt;br&gt;''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević
Datoteka:Rizo Šurla crop.jpg|Rizo Šurla
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Književnost i pjesništvo==

* [[Olja Alvir]], književnica&lt;ref name=alvir1&gt;[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''&lt;br&gt;''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str.  182.&lt;br&gt;''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=andric2&gt;Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.&lt;br&gt;''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Arsenijević]], književnik&lt;ref name=arsenijevic1&gt;[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''&lt;br&gt;''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Aškerc]], pesnik&lt;ref name=askerc1&gt;Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.&lt;br&gt;''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Babić]], književnik&lt;ref name=babic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''&lt;br&gt;''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno &quot;proljećarske&quot; devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao &quot;zadrti šuvarovac&quot; i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic2&gt;[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''&lt;br&gt;''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - &quot;Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici.&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic3&gt;[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''&lt;br&gt;''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=babic4&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''&lt;br&gt;''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladislav Bajac]], književnik&lt;ref name=bajac1&gt;[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''&lt;br&gt;''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja&lt;ref name=bajindjukanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajindjukanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 30.&lt;br&gt;''“Bajin - Đukanović Lj. Zorica, likovni umetnik fotografije, pesnik, slobodni umetnik (r. 30. VII 1952, Mostar). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Benkova]], književnica&lt;ref name=benkova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.&lt;br&gt;''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''&lt;/ref&gt;
* [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti&lt;ref name=bihalji1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.&lt;br&gt;''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Laslo Blašković]], književnik&lt;ref name=blaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač&lt;ref name=bodirogic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bodirogic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''&lt;/ref&gt;
* [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja&lt;ref name=bogavac1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''&lt;br&gt;''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka&lt;ref name=bojicic1&gt;[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar&lt;ref name=cicvara1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.&lt;br&gt;''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cicvara2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 65.&lt;br&gt;''“Cicvara R. Dušan, novinar i književnik (r. 30. I 1964). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Ćurčin]], pjesnik&lt;ref name=curcin1&gt;[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''&lt;br&gt;''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;&lt;ref name=davico&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''&lt;br&gt;''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš&lt;ref name=ergic1&gt;[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''&lt;br&gt;''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic2&gt;[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic3&gt;[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ergic4&gt;[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''&lt;br&gt;''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdenka Feđver]], književnica&lt;ref name=fedjver1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''&lt;br&gt;''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frida Filipović]], književnik&lt;ref name=filipovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.&lt;br&gt;''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=filipovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 129.&lt;br&gt;''“Filipović F. Frida, književnik i prevodilac (r. 3. II 1913, Sarajevo). Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Hristo Georgijevski]], književnik&lt;ref name=georgijevski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.&lt;br&gt;''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Goldsworthy]], književnica&lt;ref name=goldsvorti1&gt;[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''&lt;br&gt;''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=goldsvorti2&gt;[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''&lt;br&gt;''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragojla Jarnević]], književnica, pedagoginja&lt;ref name=jarnevic-trnski&gt;Bartolac, Ivana: [https://hrcak.srce.hr/en/file/504498 Dragojla Jarnević-prva dama ilirizma], u: Varaždinski učitelj, god. 9. br. 21 (2026), str. 7.&lt;br&gt;''“Budući da su stihovi bili potpisani imenom „Ilir iz Hrvatske“, Dragojla tada njoj nepoznatom autoru odgovara na hrvatskom jeziku te se potpisuje kao „Ilirkinja iz Karlovca“ […]. […]. Upoznavši u Grazu „Ilira iz Hrvatske“, odnosno Ivana Trnskog, Dragojla postaje nacionalno osviještena i „gorljiva domoljupka“ […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jarnevic1&gt;Detoni-Dujmić, Dunja: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/jarnevic-dragojla Jarnević, Dragojla] Hrvatski biografski leksikon (1983–2026), mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“Ponekad se potpisivala Dragoila J……ćeva, Ilirkinja iz Karlovca, Il. iz K., Dragoila J., Drag. Jarnj. te Drag. Jarnevićeva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mustafa Karahasan]], književnik&lt;ref name=karahasan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.&lt;br&gt;''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''&lt;/ref&gt;
* [[Danilo Kiš]], književnik&lt;ref name=kis1&gt;Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.&lt;br&gt;''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Koprivica]], književnik&lt;ref name=koprivica1&gt;[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''&lt;br&gt;''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=koprivica2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''&lt;br&gt;''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista&lt;ref name=krleza1&gt;Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.&lt;br&gt;''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krleza2&gt;Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.&lt;br&gt;''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kundek]], pesnik, misionar&lt;ref name=kundek1&gt;Rogić Musa, Tea: [https://hbl.lzmk.hr/clanak/kundek-josip Kundek, Josip] Hrvatski biografski leksikon, mrežno izdanje (1983–2026). ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2026.''&lt;br&gt;''“U pjesmi Slavoglasje petrinske vile (1836) prvi se put naziva Ilirom i piše na štokavskome s dijakritičkim znakovima po uzoru na pravopisna rješenja Lj. Gaja. […] Potpisivao se i kao Ilir iz naroda hrvatskoga..”''&lt;/ref&gt;
* [[Zofka Kveder]], književnica&lt;ref name=kveder1&gt;Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).&lt;br&gt;''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik&lt;ref name=levicnik1&gt;Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Maticki]], književnik, novinar&lt;ref name=maticki1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.&lt;br&gt;''“Maticki Milenko, književnik; urednik &quot;Politikinog&quot; podlistka &quot;Politika za decu&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Matvejević]], književnik&lt;ref name=matvejevic1&gt;Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom)
&lt;br&gt;''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic2&gt;[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''&lt;br&gt;''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic3&gt;[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''&lt;br&gt;''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=matvejevic4&gt;[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''&lt;br&gt;''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Mažuranić]], književnik, političar&lt;ref name=mazuranic1&gt;Živančević, Milorad: [https://hrcak.srce.hr/en/file/309559 »Danica ilirska« i njeni anonimni suradnici (Bilješke in tergo u povodu reprint izdanja)], u: Croatica, br. 5 (1973), str. 382.&lt;br&gt;''“Dok se kadikad potpisivao punim imenom, deklarirajući se kao »Ilir iz Primorja Horvatskog«, u većini slučajeva, naročito onda kada mu se iz političkih razloga činilo da će tako biti bolje, ili pak kada je smatrao da su mu prilozi nedostojni slave, a potrebni u određenom trenutku, pisao je pod šifrom, ne rijetko i posve anonimno.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mazuranic2&gt;Pasarić, Josip: Ivan Mažuranić, u: Vienac, god. XXI br. 32 (1890), str. 510.&lt;br&gt;''“Ovako smjelo i umno pjeva g. 1836. Mažuranić, koji se pod ovu pjesmu podpisao: Ilir iz Primorja Horvatskog.”''&lt;/ref&gt;
* [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata&lt;ref name=mihanovic1&gt;Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.&lt;br&gt;''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”&lt;/ref&gt;
* [[Milan Milišić]], pesnik&lt;ref name=milisic1&gt;Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.&lt;br&gt;''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic2&gt;[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''&lt;br&gt;''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milisic3&gt;[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor&lt;ref name=muzijevic1&gt;[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''&lt;br&gt;''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik&lt;ref name=nazor1&gt;Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.&lt;br&gt;''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''&lt;/ref&gt;
* [[Elvedin Nezirović]], književnik&lt;ref name=nezirovic1&gt;[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''&lt;br&gt;''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist&lt;ref name=nikolaidis&gt;[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''&lt;br&gt;''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grozdana Olujić]], književnica&lt;ref name=olujic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.&lt;br&gt;''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=olujic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Olujić L. Grozdana, književnik, slobodni umetnik (r. 30. VIII 1934, Erdevik, Vojvodina). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Omerović]], pjesnik&lt;ref name=omerovic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''&lt;br&gt;''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije &quot;ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata&quot;!”''&lt;/ref&gt;
* [[Eliezer Papo]], književnik i rabin&lt;ref name=papo1&gt;[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''&lt;br&gt;''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''&lt;/ref&gt;
* [[Siniša Pavić]], scenarista&lt;ref name=pavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.&lt;br&gt;''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 346.&lt;br&gt;''“Pavić A. Siniša, književnik; sudija Okružnog suda u Beogradu (r. 22. I 1933, Sinj). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Muharem Pervić]], književni kritičar&lt;ref name=pervic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.&lt;br&gt;''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pervic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 354.&lt;br&gt;''“Pervić S. Muharem, književnik, književni i pozorišni kritičar; umetnički savetnik u TV Beograd (r. 11. IV 1934, Ključ). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik&lt;ref name=pukmeister1&gt;Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.&lt;br&gt;''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Radović]], književnik&lt;ref name=radovic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''&lt;br&gt;''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vujica Rešin Tucić]], književnik&lt;ref name=resintucic1&gt;Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.&lt;br&gt;''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=resintucic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Rešin Tucić Đ. Vujica, književnik (r. 17. II 1941, Melenci). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Ristić]], književnik i diplomata&lt;ref name=ristic-andric-davico/&gt;
* [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik&lt;ref name=sarajlic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''&lt;br&gt;''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;
* [[Bekim Sejranović]], književnik&lt;ref name=sejranovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''&lt;br&gt;''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac&lt;ref name=tiagostankovic1&gt;[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tiagostankovic2&gt;[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''&lt;br&gt;''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlada Stojiljković]], književnik&lt;ref name=stojiljkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.&lt;br&gt;''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture&lt;ref name=suvin1&gt;[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''&lt;br&gt;''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''&lt;/ref&gt;
* [[August Šenoa]], književnik&lt;ref name=senoa1&gt;Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.&lt;br&gt;''“Osim što je bio jedan od najvećih 
hrvatskih književnika, Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=senoa2&gt;Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.&lt;br&gt;''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac&lt;ref name=scepanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.&lt;br&gt;''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost &quot;Erazmo&quot;; urednik IP &quot;Prometej&quot;, N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šubić]], književnik&lt;ref name=subic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.&lt;br&gt;''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gvido Tartalja]], književnik&lt;ref name=tartalja1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.&lt;br&gt;''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Tišma]], književnik&lt;ref name=stisma1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''&lt;br&gt;''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stisma2&gt;[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''&lt;br&gt;''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Todorović]], književnik, novinar&lt;ref name=dtodorovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.&lt;br&gt;''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dtodorovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 490.&lt;br&gt;''“Todorović D. Dragan, novinar, urednik i voditelj na III kanalu TV Beograd (r. 6. IX 1958, Kragujevac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Toman]], pjesnik, političar&lt;ref name=toman1&gt;Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.&lt;br&gt;''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Tomaš]], pjesnik&lt;ref name=mtomas1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''&lt;br&gt;''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mtomas2&gt;[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''&lt;br&gt;''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mato Topalović]], pjesnik, sveštenik&lt;ref name=topalovic1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/topalovic-mato Topalović, Mato] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Ilirskomu pokretu pridružio se domoljubnim i prigodničarskim pjesmama tiskanima u Danici od 1835 (skupljenima u knjizi Odziv rodoljubivog serca, 1842), pod imenima Ilir iz Slavonije i Rodoljub Zdenčanin, te člancima u Narodnim novinama; njegova pjesma Silni hrabri graničari pjevala se kao graničarska himna.”''&lt;/ref&gt;
* [[Juraj Tordinac]], pesnik&lt;ref name=tordinac1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/tordinac-juraj Tordinac, Juraj] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Kao zagovornik narodnoga preporoda, pod pseudonimom Ilir iz Slavonije, surađivao je u Danici (1835–42), u kojoj je, pišući stihom narodne pjesme, objavljivao domoljubnu (Slavonija sestram, 1835; Moja domovina, 1838; Rodu na poštenje, 1838) i refleksivnu poeziju (Moje pjesni, 1840; Sreća pjesnička, 1840).”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tordinac2&gt;Horvat, Rudolf: Slike iz hrvatske povjesti. Zagreb 1910, str. 132.&lt;br&gt;''“Kao »Ilir iz Slavonije« počeo je Tordinac već god. 1835. pisati pjesme za Gajevu »Danicu«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Trdina]], književnik&lt;ref name=trdina1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.&lt;br&gt;''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik&lt;ref name=mvesovic1&gt;[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''&lt;br&gt;''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic2&gt;[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''&lt;br&gt;''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mvesovic3&gt;[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radonja Vešović]], književnik&lt;ref name=rvesovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rvesovic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.&lt;br&gt;''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište&quot;&lt;ref name=vidakovicpetrov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.&lt;br&gt;''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf&lt;ref name=viskovic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''&lt;br&gt;''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''&lt;/ref&gt;
* [[Stanko Vraz]], pjesnik, prevodilac&lt;ref name=vraz1&gt;[https://www.enciklopedija.hr/clanak/vraz-stanko Vraz, Stanko] Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. ''Leksikografski zavod Miroslav Krleža; 2013.–2026.''&lt;br&gt;''“Iste je godine u Grazu upoznao Lj. Gaja; surađivao je u Danici od prvoga broja, potpisujući se isprva kao »Ilir iz Štajera«.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Zubanović]], književnik&lt;ref name=zubanovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.&lt;br&gt;''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zubanovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 545.&lt;br&gt;''“Zubanović V. Slobodan, književnik; sekretar redakcije lista Književne novine (r. 16. III 1947). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nina Živančević]], pjesnikinja&lt;ref name=zivancevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.&lt;br&gt;''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zivancevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 548.&lt;br&gt;''“Živančević V. Nina, književnik i prevodilac, slobodni umetnik (r. 30. I 1957.) Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić
Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević
Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc
Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac
Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin
Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo
Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić
Datoteka:Dragojla Jarnević 3.jpg|Dragojla Jarnević
Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš
Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža
Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder
Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik
Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević
Datoteka:Ivan Mažuranić drawing (cropped).jpg|Ivan Mažuranić
Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović
Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor
Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić
Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić
Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić
Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković
Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa
Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja
Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović
Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman
Datoteka:Mato Topalovic 1885 Mayerhofer.png|Mato Topalović
Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina
Datoteka:Stanko_Vraz.jpg|Stanko Vraz
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Komedija ==

* [[Peđa Bajović]], stand-up komičar&lt;ref name=bajovic1&gt;[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: &quot;U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''&lt;br&gt;''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic2&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''&lt;br&gt;''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic3&gt;[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''&lt;br&gt;''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a  koji su sve dio mog identiteta.  Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bajovic4&gt;[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''&lt;/ref&gt;

== Kulinarstvo ==

* [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje&lt;ref name=stanisic1&gt;[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&amp;nav_id=653173&amp;yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&amp;mm=11&amp;nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''&lt;br&gt;''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stanisic2&gt;[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.&lt;br&gt;''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Ljekarstvo ==

* [[Ljubica Božinović]], kardiolog&lt;ref name=bozinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.&lt;br&gt;''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar&lt;ref name=dulic1&gt;Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar&lt;ref name=sgruden1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.&lt;br&gt;''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor&lt;ref name=ilankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.&lt;br&gt;''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ilankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 158.&lt;br&gt;''“Ilanković N. Nikola, šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja Psihijatrijske klinike UKC u Beogradu; asistent Medicinskog fakulteta (r. 14. IV 1948, Subotica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica&lt;ref name=misakovic1&gt;[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''&lt;br&gt;''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Janežič]], lekar, pisac&lt;ref name=vjanezic&gt;Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.&lt;br&gt;''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor&lt;ref name=juzbasic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.&lt;br&gt;''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar&lt;ref name=moricpetrovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.&lt;br&gt;''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar&lt;ref name=vpopadic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.&lt;br&gt;''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor&lt;ref name=draganpopovic1&gt;Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.&lt;br&gt;''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''&lt;/ref&gt;
* [[Igor Radosavljević]], psihijatar&lt;ref name=iradosavljevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''&lt;br&gt;''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''&lt;/ref&gt;
* [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=msimic1&gt;[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''&lt;br&gt;''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.&lt;br&gt;''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic3&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''&lt;br&gt;''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic4&gt;[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''&lt;br&gt;''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=msimic5&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 427.&lt;br&gt;''“Simić M. Miroslav, dopisni član SANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 4. IV 1924, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić
Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič
Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav &quot;Mirko&quot; Simić
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Muzika ==

* [[Ernest Ačkun]], klarinetista&lt;ref name=ackun1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ackun2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.&lt;br&gt;''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Husein Alijević]], pjevač&lt;ref name=alijevic1&gt;[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''&lt;br&gt;''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šaban Bajramović]], pjevač&lt;ref name=bajramovic1&gt;[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''&lt;br&gt;''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bebi Dol]], pevačica&lt;ref name=bebidol1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.&lt;br&gt;''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Beki Bekić]], pevač&lt;ref name=bekic1&gt;[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''&lt;br&gt;''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Beljajev]], dirigent&lt;ref name=beljajev1&gt;[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''&lt;br&gt;''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bruno Bjelinski]], kompozitor&lt;ref name=bjelinski2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.&lt;br&gt;''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dara Bubamara]], pjevačica&lt;ref name=darabubamara1&gt;[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za &quot;Avaz&quot;: Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ðogani]], pjevač&lt;ref name=djogani1&gt;[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''&lt;br&gt;''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor&lt;ref name=dojcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.&lt;br&gt;''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ &quot;J. Slavenski&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Furduj]], muzičar&lt;ref name=furduj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.&lt;br&gt;''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=furduj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.&lt;br&gt;''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac&lt;ref name=glisic1&gt;[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zafir Hadžimanov]], pjevač&lt;ref name=hadzimanov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.&lt;br&gt;''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hadzimanov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 150.&lt;br&gt;''“Hadžimanov V. Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik (r. 25. XII 1943, Kavadarci). Makedonac - Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojan Hreljac]], muzičar&lt;ref name=hreljac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.&lt;br&gt;''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hreljac2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 154.&lt;br&gt;''“Hreljac Z. Bojan, muzičar, estradni umetnik (r. 30. IX 1948, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Janković]], muzičar&lt;ref name=vjankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.&lt;br&gt;''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vjankovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 174.&lt;br&gt;''“Janković J. Vladimir - Džet, muzičar, urednik Programa 202 Radio Beograda (r. 10. IV 1946, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ekrem Jevrić]], pevač&lt;ref name=jevric1&gt;[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''&lt;br&gt;''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Kalezić]], pevač&lt;ref name=kalezic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.&lt;br&gt;''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rastislav Kambasković]], kompozitor&lt;ref name=kambaskovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.&lt;br&gt;''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Kovač]], glazbenik&lt;ref name=bkovac&gt;[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''&lt;br&gt;''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''&lt;/ref&gt;
* [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor&lt;ref name=kkovac1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''&lt;br&gt;''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''&lt;/ref&gt;
* [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač&lt;ref name=hoki1&gt;[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''&lt;br&gt;''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki2&gt;[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hoki3&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''&lt;br&gt;''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''&lt;/ref&gt;
* [[Lepa Brena]], pevačica&lt;ref name=brena1&gt;[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''&lt;br&gt;''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena2&gt;[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''&lt;br&gt;''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena3&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brena4&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.&lt;br&gt;''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj&lt;ref name=lisinski1&gt;Petrović, Dragoš: [https://www.arhivyu.rs/leksikon-jugoslavije/drzavni_simboli Himna] ''Arhiv Jugoslavije''.&lt;br&gt;''“Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Lokner]], muzičar&lt;ref name=lokner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.&lt;br&gt;''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe &quot;Bajaga i instruktori&quot;. […] P: Jugosloven”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lokner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 246.&lt;br&gt;''“Lokner A. Aleksandar, estradni umetnik, član grupe Bajaga i instruktori (r. 6. VI 1964, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dženan Lončarević]], pjevač&lt;ref name=loncarevic1&gt;[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=loncarevic2&gt;[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''&lt;br&gt;''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''&lt;/ref&gt;
* [[Magnifico]], pjevač&lt;ref name=magnifico1&gt;[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=magnifico2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''&lt;br&gt;''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoje Marković]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181&gt;[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''&lt;br&gt;''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mmarkovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.&lt;br&gt;''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar&lt;ref name=mladenovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.&lt;br&gt;''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Redžo Mulić]], kompozitor&lt;ref name=mulic1&gt;[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''&lt;br&gt;''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mulic2&gt;[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''&lt;br&gt;''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik&lt;ref name=nemecek1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.&lt;br&gt;''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV &quot;Pink&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Istra Pečvari]], pijanistkinja&lt;ref name=pecvari1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlastimir Peričić]], kompozitor&lt;ref name=pericic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 351.&lt;br&gt;''“Peričić J. Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, dopisni član SANU (r. 7. XII 1927, Vršac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pericic3&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.&lt;br&gt;''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šako Polumenta]], pevač&lt;ref name=špolumenta1&gt;[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html &quot;Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve&quot;: Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''&lt;/ref&gt;
* [[Esma Redžepova]], pevačica&lt;ref name=eredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.&lt;br&gt;''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 485.&lt;br&gt;''“Teodosievski - Redžepova Esma, istaknuta estradna umetnica; član Predsedništva za kulturu Međunarodne unije Roma (r. 8. VIII 1943, Skoplje). Romkinja - Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Usnija Redžepova]], pjevačica&lt;ref name=uredzepova1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.&lt;br&gt;''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=uredzepova2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 406.&lt;br&gt;''“Redžepova J. Usnija, estradni umetnik, vokalni solista (r. 4. II 1946, Skoplje). Romkinja, jugoslovenka, [sic!] […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Senidah]], pevačica&lt;ref name=senidah1&gt;[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''&lt;br&gt;''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mojmir Sepe]], kompozitor&lt;ref name=mmarkovic-sepe-181/&gt;
* [[Šemsa Suljaković]], pevačica&lt;ref name=suljakovic1&gt;[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''&lt;br&gt;''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Švager]], saksofonista&lt;ref name=svager1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.&lt;br&gt;''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i &quot;Dzezteta Ivana Švagera&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=svager2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 480.&lt;br&gt;''“Švager S. Ivan, kompozitor i aranžer, vođa sekcije saksafonista i solista u džez orkestru RTV Beograd (r. 3. I 1943, Novi Sad). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevo Teodosievski]], muzičar&lt;ref name=teodosievski1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 486.&lt;br&gt;''“Teodosievski P. Stevo, estradni umetnik - kompozitor, aranžer, tekstopisac, pedagog; predsednik Predsedništva za kulturu Medunarodne organizacije Roma (r. 16. IV 1924, Kočane). Makedonac-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dado Topić]], pjevač i muzičar&lt;ref name=topic1&gt;[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest &quot;A sad adio&quot; i muzika iz &quot;Otpisanih&quot;: U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic2&gt;[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=topic3&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''&lt;br&gt;''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bisera Veletanlić]], pjevačica&lt;ref name=bveletanlic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''&lt;br&gt;''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bveletanlic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Senka Veletanlić]], pevačica&lt;ref name=sveletanlic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sveletanlic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac&lt;ref name=vunturisevic1&gt;[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''&lt;br&gt;''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Toma Zdravković]], pjevač&lt;ref name=zdravkovic1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.&lt;br&gt;''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun
Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević
Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović
Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol
Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski
Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač
Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena
Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski
Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević
Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico
Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović
Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić
Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta
Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova
Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova
Datoteka:Stevo Тeodosievski.jpg|Stevo Teodosievski
Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić
Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević
Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Nauka ==

* [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor&lt;ref name=ahmetovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ahmetovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 12.&lt;br&gt;''“Ahmetović K. Zlatko, naučni saradnik i direktor Zavoda za fizičku kulturu Vojvodine (r. 28. V 1950, Novi Sad). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac&lt;ref name=babukic1&gt;Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.&lt;br&gt;''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jdraskovic-babukic/&gt;
* [[Jovo Bakić]], sociolog&lt;ref name=bakic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''&lt;br&gt;''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Belkić]], fizičar&lt;ref name=belkic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.&lt;br&gt;''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=belkic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 38.&lt;br&gt;''“Belkić S. Dževad, fizičar; naučni savetnik u Institutu za fiziku u Zemunu (r. 11. III 1946, Bijeljina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti&lt;ref name=blazevic1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''&lt;br&gt;''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar&lt;ref name=borojevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=borojevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 52.&lt;br&gt;''“Borojević Slavko, redovni član VANU; profesor univerziteta - u penziji (r. 21. XI 1919, Knezovljani, Kostajnica). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Bradaška]], historičar&lt;ref name=bradaska1&gt;Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od
profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.&lt;br&gt;''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Buden]], filozof&lt;ref name=buden1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''&lt;br&gt;''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik&lt;ref name=caf1&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.&lt;br&gt;''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu 
slavne […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=caf2&gt;Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.&lt;br&gt;''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Čolović]],  etnolog&lt;ref name=icolovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.&lt;br&gt;''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Ćorović]], povjesničar&lt;ref name=corovic1&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.&lt;br&gt;''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksa Đilas]], sociolog&lt;ref name=adjilas1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''&lt;br&gt;''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas2&gt;[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''&lt;br&gt;''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas3&gt;[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''&lt;br&gt;''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas4&gt;Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:I4_wUiRXowIC&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&amp;ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.&lt;br&gt;''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=djilas5&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.&lt;br&gt;''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas6&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=adjilas7&gt;[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Đokić]], historičar&lt;ref name=djokic1&gt;[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''&lt;br&gt;''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog&lt;ref name=dvornikovic1&gt;[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''&lt;br&gt;''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''&lt;/ref&gt;
* [[Egon Fekete]], lingvista&lt;ref name=fekete1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.&lt;br&gt;''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fekete2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 127.&lt;br&gt;''“Fekete B. Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf, naučni savetnik u Institutu za srpskohrvatski jezik u Beogradu (r. 11. VI 1931, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik&lt;ref name=ifilipovic1&gt;Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.&lt;br&gt;''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog&lt;ref name=garasanin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.&lt;br&gt;''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Grubačić]], sociolog&lt;ref name=grubacic1&gt;Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&amp;f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.&lt;br&gt;''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''&lt;/ref&gt;
* [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica&lt;ref name=hedrih1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa &quot;Facta Universitatis&quot;; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hedrih2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Hedrih R. Katica, redovni profesor i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta u Nišu (r. 28. VIII 1944, Bobovište). Jugoslovenka, srpske nacionalnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Herbut]], fizičar&lt;ref name=herbut1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.&lt;br&gt;''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=herbut2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.&lt;br&gt;''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj&lt;ref name=ibrovac1&gt;Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.&lt;br&gt;''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist&lt;ref name=ilesic1&gt;Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.&lt;br&gt;''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor&lt;ref name=ivic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.&lt;br&gt;''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Janežič]], filolog&lt;ref name=janezic1&gt;Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.&lt;br&gt;''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Jezernik]], etnolog&lt;ref name=jezernik1&gt;[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''&lt;br&gt;''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đokica Jovanović]], sociolog&lt;ref name=jovanovic1&gt;[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''&lt;br&gt;''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''&lt;/ref&gt;
* [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar&lt;ref name=kakas1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.&lt;br&gt;''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog&lt;ref name=kisjuhas1&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Klajn]], jezikoslovac&lt;ref name=klajn1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.&lt;br&gt;''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Korać]], sociolog&lt;ref name=korac1&gt;
Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.&lt;br&gt;''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar&lt;ref name=kotevska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.&lt;br&gt;''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika &quot;Bis&quot;; […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kotevska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 220.&lt;br&gt;''“Kotevska M. Ana, muzikolog i muzički kritičar, zamenik glavnog i odgovornog urednika za muziku na II programu Radio Beograda (r. 18. III 1947, Strumica, Makedonija). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boško Kovačević]], sociolog&lt;ref name=kovacevic1&gt;[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''&lt;/ref&gt;
* [[Fran Kovačič]], teolog, historičar&lt;ref name=kovačič1&gt;Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.&lt;br&gt;''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar&lt;ref name=kraljevicbalalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.&lt;br&gt;''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar&lt;ref name=sakcinski1&gt;I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sakcinski2&gt;Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.&lt;br&gt;''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đuro Kurepa]], fizičar&lt;ref name=djkurepa1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.&lt;br&gt;''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Kurepa]], fizičar&lt;ref name=mkurepa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.&lt;br&gt;''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mkurepa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.&lt;br&gt;''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog&lt;ref name=ljubic1&gt;Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)&lt;br&gt;“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Macun]], književni povjesničar&lt;ref name=macun1&gt;Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.&lt;br&gt;''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti&lt;ref name=madjaric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.&lt;br&gt;''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac&lt;ref name=majar1&gt;Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Matković]], geograf&lt;ref name=pmatkovic1&gt;Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.&lt;br&gt;''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''&lt;/ref&gt;
* [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor&lt;ref name=mesinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.&lt;br&gt;''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mesinger2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 277.&lt;br&gt;''“Mesinger Z. Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF u Beogradu; dopisni član SANU i član Academia Europae (r. 7. III 1933, Sremska Mitrovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nada Milašin]], naučnik&lt;ref name=milasin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.&lt;br&gt;''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vojin Milić]], sociolog&lt;ref name=milic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.&lt;br&gt;''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor&lt;ref name=miljanic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.&lt;br&gt;''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Navratil]], jezikoslovac&lt;ref name=navratil1&gt;N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.&lt;br&gt;''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar&lt;ref name=anikolic1&gt;[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.&lt;br&gt;''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Novak]], istoričar&lt;ref name=novak1&gt;[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''&lt;br&gt;''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor&lt;ref name=opavski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.&lt;br&gt;''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=opavski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.&lt;br&gt;''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=panic1&gt;[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''&lt;br&gt;''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=panic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''&lt;br&gt;''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva&lt;ref name=pavlovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.&lt;br&gt;''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar&lt;ref name=pavlowitch1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''&lt;br&gt;''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miljenko Perić]], fizikohemičar&lt;ref name=mperic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.&lt;br&gt;''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vesna Pešić]], sociološkinja&lt;ref name=vpesic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''&lt;br&gt;''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nebojša Popov]], sociolog&lt;ref name=popov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.&lt;br&gt;''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista &quot;Republika&quot; (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=popov2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 373.&lt;br&gt;''“Popov D. Nebojša, predsednik Udruženja za jugoslovensku demokratsku inicijativu (UJDI) za Srbiju; sociolog u Institutu za društvenu teoriju u Beogradu; odgovorni urednik lista Republika (r. 20. IX 1939, Petrovgrad, Zrenjanin). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor&lt;ref name=tpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.&lt;br&gt;''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 381.&lt;br&gt;''“Popović M. Tomislav, direktor Instituta ekonomskih nauka u Beogradu; direktor Konzorcijuma Instituta Jugoslavija u svetskoj privredi; redovni profesor Univerziteta u Novom Sadu (r. 27. XII 1937, Đakovica). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Puhalo]], anglista&lt;ref name=puhalo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.&lt;br&gt;''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=puhalo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 387.&lt;br&gt;''“Puhalo D. Dušan, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu u penziji (r. 4. XII 1919, Brlog, Otočac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik&lt;ref name=racki1&gt;Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.&lt;br&gt;''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=racki2&gt;Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.&lt;br&gt;''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki/&gt;&lt;ref name=racki31&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  216.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Radetić]], jezikoslovac&lt;ref name=radetic1&gt;Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.&lt;br&gt;''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božo Radman]], agronom&lt;ref name=radman1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine&lt;ref name=dradosavljevic&gt;[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.&lt;br&gt;''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubiša Rajić]], lingvist&lt;ref name=rajic1&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic2&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.&lt;br&gt;''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rajic3&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 399.&lt;br&gt;''“Rajić R. Ljubiša, docent za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu (r. 4. IV 1947), Beograd. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar&lt;ref name=sribnikar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.&lt;br&gt;''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sribnikar2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 407.&lt;br&gt;''“Ribnikar V. Slobodan, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 24. V 1929, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Rot]], profesor psihologije&lt;ref name=rot1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.&lt;br&gt;''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rot2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 412.&lt;br&gt;''“Rot E. Nikola, psiholog; profesor univerziteta - u penziji (r. 23. VI 1910, Koroš, Mađarska). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Obrad Savić]], filozof&lt;ref name=obradsavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.&lt;br&gt;''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa &quot;The Belgrade circle&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obradsavic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 419.&lt;br&gt;''“Savić M. Obrad, filozof; asistent na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (r. 4. XI 1948, Beršići, G. Milanovac). Jugosloven, Srbin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja&lt;ref name=ssavic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.&lt;br&gt;''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica&lt;ref name=simakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.&lt;br&gt;''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=simakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 424.&lt;br&gt;''“Simaković D. Ljubica, redovni profesor i dekan Ekonomskog fakulteta u Kragujevcu (r. 13. IV 1944, Svetozarevo), Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Stanković]], povjesničar&lt;ref name=djstankovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.&lt;br&gt;''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka&lt;ref name=dstojanovic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''&lt;br&gt;''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dstojanovic2&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''&lt;br&gt;''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava&lt;ref name=skaric1&gt;[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=skaric2&gt;[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&amp;id=9&amp;setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''&lt;/ref&gt;
* [[Slobodan Šoja]], historičar&lt;ref name=soja1&gt;[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''&lt;br&gt;''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jorjo Tadić]], istoričar&lt;ref name=jtadic1&gt;Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=de&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.&lt;br&gt;''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tadic2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.&lt;br&gt;''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar&lt;ref name=ntadic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.&lt;br&gt;''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Tesla]], izumitelj&lt;ref name=tesla1&gt;[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.&lt;br&gt;''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar&lt;ref name=tomovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.&lt;br&gt;''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96).  […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tomovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 495.&lt;br&gt;''“Tomović M. Rajko, član VANU i spoljni član SAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 1. XI 1919, Baja, Mađarska). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka&lt;ref name=trgovcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.&lt;br&gt;''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trgovcevic2&gt;[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''&lt;br&gt;''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milan Trtanj]], fizikohemičar&lt;ref name=trtanj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.&lt;br&gt;''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinca&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trtanj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trtanj I. Milan, naučni savetnik u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič Vinča - OOUR Institut za hemijsku dinamiku (r. 1. I 1947, Grabarje, Slavonski Brod). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladeta Urošević]], fizičar&lt;ref name=urosevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.&lt;br&gt;''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća &quot;Metrologia&quot;. […] P: Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=urosevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 504.&lt;br&gt;''“Urošević V. Vladeta, naučni savetnik i rukovodilac Laboratorije za interdisciplinarna istraživanja u Institutu za fiziku, Zemun (r. 20. VI 1925, Stopanja). Srbin, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Vejvoda]], politikolog&lt;ref name=vejvoda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.&lt;br&gt;''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vejvoda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.&lt;br&gt;''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar&lt;ref name=vernic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.&lt;br&gt;''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radina Vučetić]], historičarka&lt;ref name=vucetic1&gt;[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''&lt;br&gt;''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vucetic2&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''&lt;br&gt;''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sreten Vujović]], sociolog&lt;ref name=svujovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.&lt;br&gt;''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor&lt;ref name=zelenhasic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.&lt;br&gt;''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zelenhasic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 542.&lt;br&gt;''“Zelenhasić F. Emir, redovni profesor i šef Katedre za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Subotici (r. 9. X 1938, Prokuplje). Jugosloven, Musliman.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić
Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić
Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška
Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf
Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović
Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić
Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović
Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić
Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič
Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič
Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn
Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič
Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski
Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa
Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić
Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun
Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar
Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić
Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil
Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov
Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik
Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački
Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić
Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović
Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić
Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla
Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović
Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Novinarstvo i publicistika ==

* [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=bjelica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Olga Božičković]], novinarka&lt;ref name=bozickovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.&lt;br&gt;''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Burzan]], novinar&lt;ref name=burzan1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.&lt;br&gt;''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici &quot;Naše Borbe&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Angelina Čakširan]], novinarka&lt;ref name=caksiran1&gt;[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Dragojlović]], novinar&lt;ref name=dragojlovic1&gt;[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''&lt;/ref&gt;
* [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar&lt;ref name=mdjilas1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''&lt;br&gt;''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jug Grizelj]], novinar&lt;ref name=grizelj1&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.&lt;br&gt;''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grizelj2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''&lt;br&gt;''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor&lt;ref name=gruhonjic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gruhonjic3&gt;[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''&lt;br&gt;''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''&lt;/ref&gt;
* [[Zdravko Huber]], novinar, urednik&lt;ref name=huber1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.&lt;br&gt;''“Huber Zdravko, novinar, urednik u &quot;Našoj Borbi&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik&lt;ref name=dilic1&gt;[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''&lt;br&gt;''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''&lt;/ref&gt;
* [[Viktor Ivančić]], novinar&lt;ref name=ivancic1&gt;[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''&lt;br&gt;''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Željko Ivanović]], novinar&lt;ref name=zivanovic1&gt;[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar&lt;ref name=kirigin1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.&lt;br&gt;''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ferdo Kočevar]], publicist&lt;ref name=kocevar1&gt;Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist&lt;ref name=konjhodzic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.&lt;br&gt;''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Kos]], publicist&lt;ref name=kos1&gt;A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.&lt;br&gt;''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Boro Krivokapić]], novinar&lt;ref name=krivokapic1&gt;[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''&lt;/ref&gt;
* [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor&lt;ref name=lukac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.&lt;br&gt;''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetlana Lukić]], novinarka&lt;ref name=lukic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.&lt;br&gt;''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija &quot;B-92&quot; (od '96). […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Luković]], novinar&lt;ref name=lukovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.&lt;br&gt;''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista &quot;Vreme&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik&lt;ref name=tmarkovic1&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rusko Matulić]], publicista&lt;ref name=matulic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''&lt;br&gt;''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident&lt;ref name=mihajlov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.&lt;br&gt;''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''&lt;/ref&gt;
* [[Živko Milić]], novinar, publicista&lt;ref name=milic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.&lt;br&gt;''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar&lt;ref name=mujcinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.&lt;br&gt;''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu &quot;Politika ekspres&quot;, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rizinger]], novinar&lt;ref name=rizinger1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije &quot;Pobeda&quot; (od '90) i diskografske kuće &quot;Take It Or Leave It&quot;, Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Teofil Pančić]], novinar&lt;ref name=pancic1&gt;[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''&lt;br&gt;''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pancic2&gt;[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''&lt;br&gt;''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Milorad Roganović]], novinar&lt;ref name=roganovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=roganovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 411.&lt;br&gt;''“Roganović D. Milorad, novinar, pomoćnik direktora i glavnog i odgovornog urednika Studija B (r. 2. I 1951, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik&lt;ref name=sabljakovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.&lt;br&gt;''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sabljakovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 415.&lt;br&gt;''“Sabljaković J. Dževad, književnik, književni kritičar i novinar; urednik u YUTEL-u (r. 7. VII 1939, Beograd), Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragoslav Simić]], novinar&lt;ref name=dsimic1&gt;[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''&lt;br&gt;''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tamara Skrozza]], novinarka&lt;ref name=skrozza1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''&lt;br&gt;''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Karel Slanc]], publicista, političar&lt;ref name=slanc1&gt;Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.&lt;br&gt;''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jelena Sofronijevic]], novinarka&lt;ref name=sofronijevic1&gt;[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''&lt;br&gt;''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''&lt;/ref&gt;
* [[Grujica Spasović]], novinar, urednik&lt;ref name=spasovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.&lt;br&gt;''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spasovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 437.&lt;br&gt;''“Spasović M. Grujica, novinar, zamenik glavnog i odgovornog urednika lista Borba (r. 19. VIII 1950, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Suša]], novinarka&lt;ref name=susa1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.&lt;br&gt;''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu &quot;Naša Borba&quot;; urednik Video nedeljnika &quot;VIN&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=susa2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 465.&lt;br&gt;''“Suša Ž. Gordana, novinar, urednik u YUTEL-u (r. 2. II 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hari Štajner]], novinar&lt;ref name=stajner1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.&lt;br&gt;''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista &quot;Vreme&quot;; direktor &quot;Medija centra&quot;, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stajner2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 477.&lt;br&gt;''“Štajner T. Hari, novinar, urednik spoljnopolitičke rubrike lista Vreme (r. 28. V 1930, Beograd). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Timofejev]], novinar&lt;ref name=timofejev1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 576.&lt;br&gt;''“Timofejev Aleksandar-Saša, novinar, voditelj u Radiju &quot;B-92&quot;; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaharije Trnavčević]], novinar&lt;ref name=trnavcevic1&gt;[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''&lt;br&gt;''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trnavcevic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 500.&lt;br&gt;''“Trnavčević M. Zaharije, novinar; predsednik Glavnog odbora Stranke Jugoslovena za Srbiju (r. 2. I 1926, Šabac). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Pavel Turner]], publicist&lt;ref name=turner1&gt;Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Varga]], novinar, politolog&lt;ref name=varga1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''&lt;br&gt;''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vekoslav Vakaj]], publicist&lt;ref name=vakaj1&gt;Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.&lt;br&gt;''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''&lt;/ref&gt;
* [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica&lt;ref name=gvujovic1&gt;[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''&lt;br&gt;''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas
Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić
Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić
Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar
Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos
Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković
Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov
Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić
Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc
Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša
Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Obaveštajstvo ==

* [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar&lt;ref name=djurasinovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.&lt;br&gt;''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

== Odvjetništvo ==

* [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava&lt;ref name=spopovic1&gt;Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.&lt;br&gt;''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic2&gt;[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''&lt;br&gt;''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem &quot;s tom vrstom identifikacije&quot;.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic3&gt;[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spopovic4&gt;[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''&lt;br&gt;''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Politika ==

=== 21. vijek ===

* [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat&lt;ref name=kopecni1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.&lt;br&gt;''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke &quot;Vinča&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kopecni2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 214.&lt;br&gt;''“Kopečni M. Miroslav, direktor Instituta za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje u Institutu za nuklearne nauke Boris Kidrič - Vinča (r. 13. V 1946, Tuzla). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Subotić]], politički aktivista&lt;ref name=subotic1&gt;[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''&lt;br&gt;''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''&lt;/ref&gt;

=== 20. vek ===

* [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist&lt;ref name=adzija1&gt;Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.&lt;br&gt;''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar&lt;ref name=agbaba1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.&lt;br&gt;''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=agbaba2&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.&lt;br&gt;''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rade Bašić]], političar, revolucionar&lt;ref name=basic1&gt;Miljković, Dušan D.: Stradanja u Cazinskoj krajini i antifašistička borba (1941-1945). Beograd 2011, str. 228.&lt;br&gt;''“Rođen 1919, Garevice, Prijedor. Jugosloven, student.”''&lt;/ref&gt;
* [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar&lt;ref name=bijedic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.&lt;br&gt;''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa&lt;ref name=Tito1&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.&lt;br&gt;''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Tito2&gt;Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.&lt;br&gt;''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«&lt;/ref&gt;
* [[Vice Buljan]], političar, revolucionar&lt;ref name=buljan1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.&lt;br&gt;''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181&gt;Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.&lt;br&gt;''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar&lt;ref name=danilovic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.&lt;br&gt;''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=dapcevic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.&lt;br&gt;''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar&lt;ref name=dugonjic1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.&lt;br&gt;''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Đuro Đaković]], politički djelatnik&lt;ref name=djakovic1&gt;Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.&lt;br&gt;''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''&lt;/ref&gt;
* [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Sava Kosanović]], političar, diplomata&lt;ref name=skosanovic1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.&lt;br&gt;''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''&lt;/ref&gt;
* [[Hinko Krizman]], političar&lt;ref name=krizman1&gt;Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.&lt;br&gt;''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general&lt;ref name=krstulovic1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.&lt;br&gt;''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=krstulovic2&gt;Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''&lt;br&gt;''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Grga Jankes]], političar, revolucionar&lt;ref name=jankes1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.&lt;br&gt;''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jankes2&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.&lt;br&gt;''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Romano Moric]], političar, revolucionar&lt;ref name=moric1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.&lt;br&gt;''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radovan Papić]], političar, revolucionar&lt;ref name=rpapic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.&lt;br&gt;''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Puniša Perović]], političar, revolucionar&lt;ref name=perovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.&lt;br&gt;''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”&lt;/ref&gt;
* [[Moša Pijade]], političar, revolucionar&lt;ref name=pijade1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.&lt;br&gt;''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Pribićević]], političar&lt;ref name=pribicevic1&gt;Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.&lt;br&gt;''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''&lt;/ref&gt;
* [[Gavrilo Princip]], revolucionar&lt;ref name=princip1&gt;Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.&lt;br&gt;''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip2&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''&lt;br&gt;''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=princip3&gt;[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave &quot;Mali mi je ovaj grob&quot;: Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''&lt;br&gt;''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vaso Radić]], političar, revolucionar&lt;ref name=vradic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.&lt;br&gt;''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar&lt;ref name=rankovic1&gt;VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.&lt;br&gt;''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=ivanribar1&gt;Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str.  LXII.&lt;br&gt;''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=jribar1&gt;Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.&lt;br&gt;''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jribar2&gt;Petričević, Jurica Ribar, str. 99.&lt;br&gt;''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''&lt;/ref&gt;
* [[Paško Romac]], političar, revolucionar&lt;ref name=romac1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.&lt;br&gt;''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Frano Supilo]], političar&lt;ref name=supilo1&gt;Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230810230215/https://hrcak.srce.hr/file/333440 |date=2023-08-10 }}, u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.&lt;br&gt;''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zaim Šarac]], političar&lt;ref name=sarac1&gt;Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)&lt;br&gt;''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Pero Šoć]], političar, književnik&lt;ref name=soc1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.&lt;br&gt;''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;&lt;ref name=vlahovicl&gt;Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.&lt;br&gt;''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar&lt;ref name=vlatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.&lt;br&gt;''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Gregor Žerjav]], političar&lt;ref name=zerjav1&gt;[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''&lt;br&gt;''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''&lt;/ref&gt;

=== 19. vijek ===

* [[Janko Drašković]], političar&lt;ref name=jdraskovic-babukic&gt;Ивић, Алекса: Архивска грађа о југословенским књижевним и културним радницима. Књига четврта. 1723–1887. Београд 1935, стр. 250.&lt;br&gt;''“Za Vaše pomnjive i neumorne trude koje Vi do sada pišući svakoverstne članke u različitih žurnalih, za razsvetlenje istinitih i čovečanstvu za bolji i plemenitii život neobhodno potrebitih koristnih stvarih, ne manje za uzdržanje i obranjenje našega naroda slavjanskoga u obće, a ilirskoga napose od nasilnih zlotvorah izkazaste: ne možemo mi prepustiti, da Vama, usled zaključka našega u obćenitom 24 sečnja t. g. obderžavanom saboru u ime celoga našega „družtva Čitaonice ilirske zagrebačke ne zahvalimo i u napredak i u Vašu nama dragocenu ljubav i prijateljstvo ne preporučimo.”&lt;/ref&gt;
* [[Andrej Einspieler]], političar, publicist&lt;ref name=einspieler1&gt;Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.&lt;br&gt;''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''&lt;/ref&gt;
* [[Janez Bleiweis]], političar, publicist&lt;ref name=bleiweis1&gt;Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.&lt;br&gt;''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Jelačić]], državnik, general&lt;ref name=jelacic1&gt;Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617222234/https://hrcak.srce.hr/file/76682 |date=2022-06-17 }}, u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.&lt;br&gt;''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist&lt;ref name=ljubusak1&gt;Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&amp;pg=PR7&amp;dq=istocno+blago+ljubusak&amp;hl=de&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.&lt;br&gt;''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''&lt;/ref&gt;
* [[Lovro Monti]], političar&lt;ref name=monti1&gt;Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.&lt;br&gt;''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radoslav Razlag]], političar, pisac&lt;ref name=razlag1&gt;Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.&lt;br&gt;''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''&lt;/ref&gt;
* [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik&lt;ref name=zarnik1&gt;Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.&lt;br&gt;''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zarnik2&gt;Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.&lt;br&gt;''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija
Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba
Datoteka:Spomenik Radetu Bašiću, Prijedor.jpg|Rade Bašić
Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić
Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis
Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito
Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević
Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin
Datoteka:Draskovicj.png|Janko Drašković
Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić
Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković
Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler
Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić
Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović
Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti
Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš
Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade
Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević
Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip
Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković
Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag
Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar
Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar
Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar
Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac
Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo
Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć
Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović
Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović
Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik
Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Privreda ==

* [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji&lt;ref name=dcvetkovic1&gt;[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''&lt;br&gt;''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2&gt;[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''&lt;br&gt;''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista&lt;ref name=vivanovic1&gt;Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)&lt;br&gt;''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic2&gt;[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''&lt;br&gt;''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vivanovic3&gt;[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''&lt;br&gt;''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač&lt;ref name=aleksandarjosipovic1&gt;[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''&lt;br&gt;''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ajosipovic2/&gt;
* [[Milan Popović]], poduzetnik&lt;ref name=milanpopovic1&gt;[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''&lt;br&gt;''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Tutavac]], privrednik&lt;ref name=tutavac1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.&lt;br&gt;''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista&lt;ref name=vukobrat1&gt;[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.&lt;br&gt;''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vukobrat2&gt;[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek&lt;ref name=šimunec1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.&lt;br&gt;''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=šimunec2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 473.&lt;br&gt;''“Šimunec J. Zvonimir, novinar, urednik komercijalnih programa Radio Beograda (r. 29. X 1952, Leskovac). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković
Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Religija ==

* [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar&lt;ref name=jusufspahic1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar &quot;Vreme&quot;; broj 844, 08.03.2007.''&lt;br&gt;''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jusufspahic2&gt;[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''&lt;br&gt;''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nedeljko Kačavenda]], pastor&lt;ref name=kacavenda1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kacavenda2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 194.&lt;br&gt;''“Kačavenda R. Nedeljko, pastor; generalni sekretar Glavnog odbora Hrišćanske adventističke crkve u SFRJ (r. 23. V 1937, Prijedor). Srbin-Jugosloven, adventista sedmog dana.”&lt;/ref&gt;
* [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar&lt;ref name=simandl1&gt;Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.&lt;br&gt;''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''&lt;/ref&gt;
* [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar&lt;ref name=strossmayer1&gt;Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.&lt;br&gt;''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer2&gt;Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.&lt;br&gt;''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer-racki&gt;Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.&lt;br&gt;''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=strossmayer3&gt;Grbešić, Grgo: [https://hrcak.srce.hr/file/146668 Od ilirskoga pokreta i jugoslavenske ideje do neuralgičnih točaka u hrvatsko-srpskim odnosima u 20. stoljeću], u: Diacovensia, god. 21 br. 1 (2013), str. 90.&lt;br&gt;''Prigodom stogodišnjice Matice srpske (1826.-1926.) Ljubomir Lotić zapisao je o Strossmayeru sljedeće: »Ovaj veliki Jugoslaven dao je Matici srpskoj legat od 1000 kruna. […]«''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sport ==

* [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak&lt;ref name=alagic1&gt;[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''&lt;br&gt;''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''&lt;/ref&gt;
* [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser&lt;ref name=armenulic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.&lt;br&gt;''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=armenulic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 21.&lt;br&gt;''“Armenulić Đ. Radmilo, savezni kapiten Teniske reprezentacije Jugoslavije (r. 6. III 1938, Beograd). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marijan Beneš]], boksač&lt;ref name=benes1&gt;[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''&lt;br&gt;''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes2&gt;[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''&lt;br&gt;''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=benes3&gt;[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za &quot;Blic&quot; Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''&lt;br&gt;''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stjepan Bobek]], fudbaler&lt;ref name=bobek1&gt;[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''&lt;br&gt;''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''&lt;/ref&gt;
* [[Miodrag Božović]], nogometni trener&lt;ref name=bozovic1&gt;[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''&lt;br&gt;''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bozovic2&gt;[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio &quot;orlove&quot;: Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš&lt;ref name=damjanovic1&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog &quot;paketa&quot;, za &quot;Glas&quot;: Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''&lt;br&gt;''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=gudelj1&gt;[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''&lt;br&gt;''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener&lt;ref name=ivkov1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.&lt;br&gt;''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Anton Josipović]], bokser&lt;ref name=antonjosipovic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''&lt;br&gt;''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku &quot;nacionalnost&quot; upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antonjosipovic2&gt;[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''&lt;br&gt;''Brzo mu je u olimpijskom selu &quot;skrenuta&quot; pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš&lt;ref name=karabatic1&gt;[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''&lt;br&gt;''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser&lt;ref name=karakasevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.&lt;br&gt;''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač&lt;ref name=karasi1&gt;[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''&lt;br&gt;''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za &quot;Dan&quot;.''&lt;/ref&gt;
* [[Dane Korica]], atletičar&lt;ref name=korica1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.&lt;br&gt;''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK &quot;Crvena zvezda&quot;, Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=korica2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 216.&lt;br&gt;''“Korica D. Daniel - Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije i savezni kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; profesor fizičke kulture (r. 10. VI 1945, Kutina). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Refik Kozić]], bivši nogometaš&lt;ref name=kozic1&gt;[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''&lt;br&gt;''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Matošević]], reli vozač&lt;ref name=matosevic1&gt;[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''&lt;/ref&gt;
* [[Franjo Mihalić]], atletičar&lt;ref name=mihalic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.&lt;br&gt;''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu &quot;Partizan&quot;. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš&lt;ref name=mijatovic1&gt;[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima &quot;Ja sam Jugosloven&quot;: Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''&lt;br&gt;''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač&lt;ref name=nikic1&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''&lt;br&gt;''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener&lt;ref name=osim1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''&lt;br&gt;''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osim2&gt;[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest &quot;Pijanac&quot;, penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''&lt;br&gt;''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener&lt;ref name=paunovic1&gt;[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.&lt;br&gt;''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''&lt;/ref&gt;
* [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]&lt;ref name=mpesic&gt;[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''&lt;br&gt;''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''&lt;/ref&gt;
* [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener&lt;ref name=spesic1&gt;[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''&lt;br&gt;''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic2&gt;[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&amp;mm=01&amp;dd=19&amp;nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic3&gt;[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html &quot;Ich bleibe Jugoslawe!&quot;] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''&lt;br&gt;''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spesic4&gt;[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: &quot;Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia&quot;] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''&lt;br&gt;''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Petković]], rukometni trener&lt;ref name=petkovic1&gt;[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''&lt;br&gt;''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista&lt;ref name=dusanpopovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.&lt;br&gt;''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dusanpopovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 376.&lt;br&gt;''“Popović M. Dušan, vaterpolista (r. 15. VI 1970). Srbin-Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dževad Prekazi]], fudbaler&lt;ref name=prekazi1&gt;[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''&lt;br&gt;''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=prekazi2&gt;[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''&lt;br&gt;''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista&lt;ref name=radjenovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.&lt;br&gt;''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK &quot;Roma&quot; (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radjenovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 398.&lt;br&gt;''“Rađenović M. Goran, vaterpolista (r. 4. XI 1966, Niš). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Monika Seleš]], bivša tenisačica&lt;ref name=seles1&gt;[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''&lt;br&gt;''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''&lt;/ref&gt;
* [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener&lt;ref name=slavnic1&gt;[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za &quot;Blic&quot;: Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista&lt;ref name=sostar1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.&lt;br&gt;''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK &quot;Barselona&quot;, Barselona. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener&lt;ref name=tanjevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''&lt;br&gt;''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic2&gt;[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''&lt;br&gt;''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic3&gt;[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''&lt;br&gt;''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanjevic4&gt;[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener&lt;ref name=tirnanic&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.&lt;br&gt;''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Petar Trifunović]], šahist&lt;ref name=ptrifunovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.&lt;br&gt;''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eleonora Vild]], košarkašica&lt;ref name=vild1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.&lt;br&gt;''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK &quot;Vemeks&quot;, Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Duško Vujošević]], košarkaški trener&lt;ref name=vujosevic1&gt;[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic2&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''&lt;br&gt;''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vujosevic3&gt;[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''&lt;/ref&gt;
* [[Veselin Vujović]], rukometni trener&lt;ref name=vvujovic1&gt;[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic2&gt;[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vvujovic3&gt;[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''&lt;br&gt;''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš
Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek
Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović
Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović
Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj
Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov
Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić
Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica
Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić
Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović
Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim
Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić
Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković
Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi
Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović
Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš
Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar
Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević
Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić
Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović
Datoteka:Duško Vujošević (cropped).jpg|Duško Vujošević
Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Televizija i radio ==

* [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka&lt;ref name=kuzet1&gt;[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''&lt;br&gt;''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuzet2&gt;[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''&lt;br&gt;''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''&lt;/ref&gt;
* [[Daško Milinović]], radijski voditelj&lt;ref name=milinovic1&gt;[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''&lt;br&gt;''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic2&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''&lt;br&gt;''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=milinovic3&gt;[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''&lt;br&gt;''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Umetnost ==

* [[Marina Abramović]], umjetnica performansa&lt;ref name=abramovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=abramovic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 9.&lt;br&gt;''“Abramović B. Marina, slikar; multimedijalni, konceptualni umetnik (r. 30. XI 1946, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf&lt;ref name=aleksic1&gt;[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''&lt;/ref&gt;
* [[Mrđan Bajić]], vajar&lt;ref name=mbajic1&gt;[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''&lt;br&gt;''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic2&gt;[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''&lt;br&gt;''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka &quot;Nepouzdani pripovedač&quot;, da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mbajic3&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''&lt;br&gt;''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''&lt;/ref&gt;
* [[Danica Basta]], slikarka&lt;ref name=basta1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.&lt;br&gt;''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=basta2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 34.&lt;br&gt;''“Basta M. Danica, slikar, profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu (r. 11. VII, Beograd). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vjera Biller]], slikarica&lt;ref name=biller1&gt;Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf  Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.&lt;br&gt;''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“&lt;/ref&gt;
* [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica&lt;ref name=ebregovic1&gt;[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic2&gt;[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - &quot;Ne treba tražiti nove razloge za podjele&quot;] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''&lt;br&gt;''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ebregovic3&gt;[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! &quot;Ja sam Jugoslovenka&quot;, a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''&lt;br&gt;''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner&lt;ref name=cehovin1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.&lt;br&gt;''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cehovin2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 73.&lt;br&gt;''“Čehovin D. Eduard, grafički dizajner, art-direktor firme Art +- Bussines [sic!] - Beograd (r. 29. V 1951, Zemun). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Damjanovski]], slikar&lt;ref name=damjanovski1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.&lt;br&gt;''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=damjanovski2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 87.&lt;br&gt;''“Damjanovski D. Božidar, slikar, samostalni umetnik (r. 12. IX 1947, Skoplje). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik&lt;ref name=demnievska1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.&lt;br&gt;''“Demnievska Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=demnievska2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 91.&lt;br&gt;''“Demnievska A. Evgenia [sic!], slikar, slobodni umetnik (r. 4. XII 1946, Skoplje). Makedonka, Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Emir Dragulj]], grafičar&lt;ref name=dragulj1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.&lt;br&gt;''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dragulj2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 102.&lt;br&gt;''“Dragulj A. Emir, slikar; vanredni profesor Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu (r. 2. II 1939, Mravinjac, Goražde). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Džafo]], slikar&lt;ref name=dzafo1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.&lt;br&gt;''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista &quot;Republika&quot;. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dzafo2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 107.&lt;br&gt;''“Džafo M. Nikola, slikar, slobodni umetnik (r. 9. VI 1950, N.Sad [sic!]). Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Branko Gavrić]], grafički dizajner&lt;ref name=gavric1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.&lt;br&gt;''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme &quot;Total Design&quot; DOO. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nandor Glid]], vajar&lt;ref name=glid1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.&lt;br&gt;''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=glid2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.&lt;br&gt;''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''&lt;/ref&gt;
* [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor&lt;ref name=djilic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.&lt;br&gt;''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Darija Kačić]], slikarka&lt;ref name=kacic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.&lt;br&gt;''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner&lt;ref name=kostandinovic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.&lt;br&gt;''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista&lt;ref name=krizanic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.&lt;br&gt;''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka&lt;ref name=opresnik1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.&lt;br&gt;''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Gradimir Pankov]], balet majstor&lt;ref name=pankov1&gt;[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''&lt;br&gt;''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''&lt;/ref&gt;
* [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik&lt;ref name=dpapic1&gt;[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]].  ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''&lt;br&gt;''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljuba Popović]], slikar&lt;ref name=ljpopovic1&gt;[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''&lt;br&gt;''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''&lt;/ref&gt;
* [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka&lt;ref name=rakocevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.&lt;br&gt;''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Rendić]], kipar&lt;ref name=rendic1&gt;Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.&lt;br&gt;''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''&lt;/ref&gt;
* [[Mateja Rodiči]], slikar&lt;ref name=rodici1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.&lt;br&gt;''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor&lt;ref name=aslijepcevic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.&lt;br&gt;''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Marija Tišma]], slikarka&lt;ref name=mtisma1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.&lt;br&gt;''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Emma Varga]], dizajner stakla&lt;ref name=varga-marodic1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=varga-marodic2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 270.&lt;br&gt;''“Marodić Emilija, dizajner stakla, samostalni umetnik (r. 22. III 1952, Ada). Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Veličković]], slikar&lt;ref name=velickovic1&gt;[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''&lt;br&gt;''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=velickovic2&gt;[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''&lt;br&gt;''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina&lt;ref name=vukicevic1&gt;[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''&lt;br&gt;''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović
Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović
Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić
Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Vojska ==

* [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=antic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.&lt;br&gt;''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine&lt;ref name=buzov1&gt;[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''&lt;br&gt;''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=buzov2&gt;[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''&lt;br&gt;''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar&lt;ref name=nkaranovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.&lt;br&gt;''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac&lt;ref name=loncaric1&gt;Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.&lt;br&gt;''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''&lt;/ref&gt;
* [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar&lt;ref name=mmatkovic1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.&lt;br&gt;''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar&lt;ref name=nadj1&gt;Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.&lt;br&gt;''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jugoslavenstvodanas180-181/&gt;
* [[Alojz Peharnik]], vojnik-graničar, pjesnik&lt;ref name=peharnik1&gt;Šurmin, Đuro: Hrvatski preporod. I. Od godine 1790. do 1836. Zagreb 1903, str. 187.&lt;br&gt;''“I doista, osim poznatih Gajevih davorija pjeva još iste godine barun Peharnik, koji je u njemačkoj „Luni“ napisao gdjekoju patriotičnu stvarcu, kao „Ilir iz Horvatske“ svoju „Poskočnicu junačku“ dičeći se svojim rodom junačkim i […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Vladimir Pfeifer]], kapetan fregate&lt;ref name=pfeifer1&gt;Vladimir Pfeifer, kapetan fregate u. p., u: Јадранска стража, год. XI бр. 1 (1933), стр. 26.&lt;br&gt;''“Kao osvjedočeni Jugosloven i zbog svojih rijetkih sposobnosti primjen je poslije oslobođenja u našu mladu mornaricu, gdje mu je povjerena zadaća da izvježba naš mladi podmornički naraštaj.”''&lt;/ref&gt;
* [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar&lt;ref name=primorac&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.&lt;br&gt;''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''&lt;/ref&gt;
* [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj&lt;ref name=radicevic1&gt;[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''&lt;br&gt;''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić
Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči
Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak
Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović
Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ
Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Druge oblasti ==

* [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac&lt;ref name=bezensek1&gt;Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.&lt;br&gt;''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''&lt;/ref&gt;
* [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat&lt;ref name=biserko1&gt;Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.&lt;br&gt;''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=biserko2&gt;Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, 
skice za portret. Beograd 2018, str. 33.&lt;br&gt;''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''&lt;/ref&gt;
* [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka&lt;ref name=acorovic1&gt;[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''&lt;br&gt;''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=corovic2&gt;[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''&lt;br&gt;''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja&lt;ref name=dabizinovic1&gt;Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.&lt;br&gt;''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka&lt;ref name=haas1&gt;Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.&lt;br&gt;''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''&lt;/ref&gt;
* [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner&lt;ref name=ille1&gt;Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.&lt;br&gt;''“Ille Eduard, direktor &quot;Jugokoncerta&quot;, Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ille2&gt;Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 160.&lt;br&gt;''“Ille N. Eduard, direktor Jugokoncerta, Beograd (r. 21. VII 1936, Drniš). Jugosloven.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar&lt;ref name=kostrencic1&gt;Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618015253/https://hrcak.srce.hr/file/314359 |date=2022-06-18 }}, u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.&lt;br&gt;''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''&lt;/ref&gt;
* [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite&lt;ref name=krnjajic1&gt;[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''&lt;br&gt;''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''&lt;/ref&gt;
* [[Ašok Murti]], poznati stilista&lt;ref name=murti1&gt;[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''&lt;br&gt;''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=murti2&gt;[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online&lt;br&gt;''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''&lt;/ref&gt;
* [[Božidar Petranović]], pravnik, pisac&lt;ref name=petranovic1&gt;Antoljak, Stjepan: Dalmatinsko pitanje kroz vjekove. Vjekovne težnje i borbe Hrvata za ujedinjenje Dalmacije s Hrvatskom. Zagreb 1944, str. 166.&lt;br&gt;''“Tek poneki se nazivaju »Ilirima iz Dalmacije« kao Božidar Petranović, koji radi sa svojim prijateljima oko podizanja narodne knjige izdavajući […].”''&lt;/ref&gt;
* [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik&lt;ref name=schedlich1&gt;[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''&lt;br&gt;''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''&lt;/ref&gt;
* [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a&lt;ref name=jslijepcevic1&gt;[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''&lt;br&gt;''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;
* [[Maja Veseli]], kulturni radnik&lt;ref name=veseli1&gt;Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.&lt;br&gt;''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''&lt;/ref&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;gallery perrow=6&gt;
Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek
Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko
Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović
Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas
Datoteka:Bozidar Petranovic 1885 Mayerhofer.png|Božidar Petranović

&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Povezano ==
* [[Jugoslaveni]]
* [[Jugoslavenstvo]]

== Napomene ==
{{notelist}}

== Reference ==
{{reflist|colwidth=30em}}

[[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]]
[[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]]</text>
      <sha1>2cvvm0ojf3bui6n36rqnvts6ihhbt1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Itagüí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4677961</id>
    <revision>
      <id>42696297</id>
      <parentid>42406745</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="1oyqjfw45e0x9tazbkwdxquksi320g9" xml:space="preserve">{{Naselje
| ime = Itagüí
| ime_genitiv =Itagüía
| izvorno_ime =

| slika_panorama =Panoramica_Itagüí.jpg
| veličina_slike = 260px
| opis_slike  =[[Panorama]] grada

| slika_zastava          =
| slika_zastava_veličina = 
| slika_pečat            =
| slika_pečat_veličina   =
| slika_grb = 
| slika_grb_veličina     =

| slika_lokacijska_karta_država = Colombia
| slika_lokacijska_karta_opis= Itagüí na karti Kolumbije

| utemeljenje_ime=Osnovan
| utemeljenje_datum  =[[1743]].&lt;ref name=city/&gt;

| širina-stupnjevi =6
| širina-minute=10
| širina-oznaka= N
| dužina-stupnjevi =75
| dužina-minute=37
| dužina-oznaka= W

| lokacija_ime   = [[Lista država|Država]]
| lokacija_info  = {{flag|Kolumbija}}
| lokacija1_ime  =[[Departmani Kolumbije|Departman]]
| lokacija1_info = [[Antioquia (departman)|Antioqua]]
| lokacija2_ime  =
| lokacija2_info =
| lokacija3_ime  =
| lokacija3_info =

| vrsta_vlasti   =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe  = [[Gradonačelnik]]
| ime_vođe=José Fernando Escobar Estrada 
| stranka_vođe   =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =19.65 [[km²]]&lt;ref name=city/&gt;
| površina_kopna    =
| površina_vode     =
| postotak_vode     =
| površina_uža=12.7 [[km²]]&lt;ref name=city/&gt;
| površina_šira =
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1     =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2     =
| visina =1,550 [[metar|m]]&lt;ref name=city/&gt;
| visina_izvor =
| visina_max   =
| visina_min   =

| stanovništvo_godina   = [[2020]].
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo =
| stanovništvo_gustoća  =
| stanovništvo_uže=247,918&lt;ref name=city/&gt;
| stanovništvo_uže_gustoća  =19,461 stan./[[km²]]&lt;ref name=city/&gt;
| stanovništvo_šire=289,994&lt;ref name=city/&gt;
| stanovništvo_šire_gustoća =14,758 stan./[[km²]]&lt;ref name=city/&gt;
| stanovništvo_prazno1_ime  =
| stanovništvo_prazno1      =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime     =
| stanovništvo_prazno2         =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona= [[UTC+5]]
| utc_pomak =
| vremenska_zona_DST =
| utc_pomak_DST      =
| poštanski_broj =
| pozivni_broj =
| gradovi_prijatelji =
| web_stranica =
| bilješke =
}}
'''Itagüí''' je [[općina]] od 289,994 [[Stanovništvo|stanovnika]] i [[grad]] od 247,918 [[Stanovništvo|st.]] na [[sjeverozapad]]u [[Kolumbija|Kolumbije]] u 
[[Antioquia (departman)|Departmanu Antioqua]].&lt;ref name=city&gt;{{cite web
 | url =https://www.citypopulation.de/en/colombia/admin/antioquia/05360__itag%C3%BC%C3%AD/
 | title =''Itagüí Municipality in Colombia'' 
 | accessdate =14.1.2023.
 | language=engleski
 | publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Itagüí je dio [[Metropola|metropolitanskog]] [[Medellín]]a, [[Urbana sredina|aglomeracije]] od preko 3,5 [[milion]]a stanovnika.&lt;ref name=vale&gt;{{cite web
 | url =https://datosabiertos.metropol.gov.co/
 | title =''Nuestros catálogos''
 | accessdate =14.1. 2023.
 | language =španjolski
 | publisher =Área Metropolitana del Valle de Aburrá}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Geografija ==

Grad se prostire duž lijeve obale [[Medellín (rijeka)|Rijeke Medellín]] u [[dolina|dolini]] Aburrá, između [[planina]] [[Centralni Kordiljeri (Kolumbija)|Centralnih Kolumbijskih Kordiljera]], udaljen  svega 8 [[km]] od centra [[Medellín]]a, pa je zapravo [[jug|južno]] [[predgrađe]] tog grada.
== Historija ==
Itagüí je osnovan [[1743]].&lt;ref name=city/&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Itagüí}}
*[https://www.itagui.gov.co/ ''Alcaldía de Itagüí''] {{es icon}}

[[Kategorija:Gradovi u Kolumbiji]]


{{geog-stub}}</text>
      <sha1>1oyqjfw45e0x9tazbkwdxquksi320g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Fudbal, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4680472</id>
    <revision>
      <id>42696344</id>
      <parentid>41441792</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="dciav9iz3zfh1puac1cr7y69cvknlki" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Fudbalski klubovi| *]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>dciav9iz3zfh1puac1cr7y69cvknlki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696643</id>
      <parentid>42696344</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Kategorija:Fudbalski klubovi, članci u začetku]] na [[Kategorija:Fudbal, članci u začetku]] bez ostavljanja preusmjerenja:  (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]])</comment>
      <origin>42696344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="dciav9iz3zfh1puac1cr7y69cvknlki" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Fudbalski klubovi| *]]
[[Kategorija:Sport, članci u začetku]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>dciav9iz3zfh1puac1cr7y69cvknlki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Pijaca/Pravila i smjernice</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4681661</id>
    <revision>
      <id>42696689</id>
      <parentid>42694414</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Smernica o rodno osetljivom jeziku */</comment>
      <origin>42696689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25482" sha1="ljdebdpeamgix4y70b4hpffrrox5slx" xml:space="preserve">{{pijaca}}

== Zaštićivanje ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje navedenog pravila. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. maja 2026. u 17:23 (CEST)|Usvojeno}}
Nakon što je ovo predugo stajalo nedovršeno, mislim da je vrijeme da raspravimo i [[Korisnik:Edgar Allan Poe/Osobna vježbaonica|smjernicu o zaštiti stranica]]. Uglavnom se tu radi o prijevodu s engleske Wikipedije, uz neke lokalne nadopune temeljem iskustava koje smo imali, kao i obično. Šablone još nisam posebno pravio jer trebamo vidjeti treba li nam baš sve ovo i koje su tehničke mogućnosti primjene svega toga. Rasprava traje od danas, a trajat će do '''26. travnja 2026.''' godine u '''00:00''', osim ako iz tijeka rasprave ne bude razvidno da je potrebno više vremena za postizanje konsenzusa. 

Sukladno ranijoj praksi, obavještavam sve korisnike koji su aktivni u posljednje vrijeme: @[[Korisnik:Aca|Aca]] @[[Korisnik:Vipz|Vipz]] @[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] @[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] @[[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] @[[Korisnik:Slashslasher|Slashslasher]] @[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]] @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] @[[Korisnik:Alekol|Alekol]] @[[Korisnik:Deni|Deni]] @[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]] @[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]] @[[Korisnik:Belirac|Belirac]] @[[Korisnik:Argo|Argo]] @[[Korisnik:ImStevan|ImStevan]] @[[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]] @[[Korisnik:Duma|Duma]] @[[Korisnik:Ekvatarina|Ekvatarina]] @[[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]] (ispričavam se ukoliko sam nekoga zaboravio taggirati) – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 18. aprila 2026. u 18:33 (CEST)

:@[[Korisnik:Alalch E.|Alalch E.]], krivi ping! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 18. aprila 2026. u 18:36 (CEST)
:Vrlo važna smjernica, ali bih je želeo detaljno pregledati. Javim se za jednu sedmicu otprilike i predložio bih da i ovo produžimo na 14 dana. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19. aprila 2026. u 03:25 (CEST)

Ja sam u drugim stvarima i ne stignem detaljno gledati, ali koliko sam letimično vidio, sve zvuči normalno. - [[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]] ([[Razgovor s korisnikom:Ante Vranković|razgovor]]) 19. aprila 2026. u 16:25 (CEST)

:Napomena: Ovo treba biti pravilo kad ga budemo usvojili. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. aprila 2026. u 14:17 (CEST)
::Ovo pravilo neću detaljno lektorirati (jer je obimno), ali ću promeniti neke suštinske stvari u konsultaciji s tvorcem. Takođe ću ispraviti poneke tipografske greške na koje usputno naiđem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. aprila 2026. u 18:41 (CEST)
:::Ostalo je još pitanje statusne zaštite da se riješi (jer mi imamo i zaštitu do patrolerskog statusa, pa to treba također navesti). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 24. aprila 2026. u 18:36 (CEST)
::::Mislim da je to to. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 25. aprila 2026. u 02:32 (CEST)
:::::Završio sam pregled celog pravila. '''Podržavam''' uvođenje u ovom obliku. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 16:17 (CEST)
::::::Pre nego ovo uvedemo, trebalo bi napraviti šablon &quot;Zaštićena stranica&quot;, i implementirati ga tamo gde treba. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 23:44 (CEST)
:::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Možeš li ti napraviti to (Protection padlock), a ja da ih dodam na stranice? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:56 (CEST)
::::::::Bit će urađeno. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:14 (CEST)
:::::::::Tooooooo legendo – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:30 (CEST)

Pregledao i '''podržavam''' uvođenje smernice. [[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]] ([[Razgovor s korisnikom:Stefanguzvica|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 17:41 (CEST)

:Kako se bližimo kraju stranice, prečice postaju prava ''alfabet supa''. Mislim da se treba ograničiti na manji broj lako pamtljivih prečica. Volio bih da se možda uvede i wiki žargon ''zasoljavanje'' (stranice) kod zaštite od izrade ([[:en:WP:SALT]]; od [[:en:Salting the earth]]: ''zasoljavanje tla''). – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 07:27 (CEST)
::Saglasan sam da se treba smanjiti broj prečica. Što se zasoljavanja tiče, nisam za to. Mislim da se taj žargon vrlo retko koristi na enwiki, a kamoli kod nas. Pritom je malo nezgodan. Kod nas se obično kaže i &quot;sprečavanje [izrade]&quot;, dok se zaštita generalno kaže i &quot;zaključavanje&quot;. Pada mi na pamet ideja da je naslov &quot;zapečaćen&quot; (umesto &quot;zasoljen&quot;). Taj mi termin više ima smisla, ali ne bih kovao termine dok ne postoji realna upotreba. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 10:46 (CEST)
:::Prečice smanjujte kako vam drago, ja sam to nabacivao onako, vodeći se osjećajem, vi to uredite kako vam spada. Što se tiče alternativnog izraza, dogovorite se kako vam odgovara. &quot;Soljenje zemlje&quot; kao termin postoji u našoj literaturi, čisto kao napomena. Koliko je učestao... ''not sure''... – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 28. aprila 2026. u 13:22 (CEST)
::::Već su prošle 2 sedmice od početka rasprave. Nema smisla dalje čekati ako postoji konsenzus za usvajanje. Šablone i ostale tehnikalije ćemo rešiti usput. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:47 (CEST)
:::::Slažem se. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:47 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Dve dopune ==
=== Dopuna pravila o brzom brisanju ===
{{zaglavlje rasprave|Zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje dopune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 4. maja 2026. u 06:08 (CEST)|Usvojeno}}
U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' napisao sam dopunu pravila o [[Wikipedija:Brzo brisanje|brzom brisanju]]. Dopuna se odnosi na članke generirane umjetnom inteligencijom. Slobodno ostavite svoje mišljenje o prijedlogu ovdje. Rasprava traje jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:13 (CEST)

:Mi smo Wikipedija, odnosno enciklopedija. Umjetna inteligencija je u najmanju ruku sporna, u najgorem slučaju glupa i ''tailora'' korisnikov zahtjev. Mislim da treba tu biti jasan i glasan - svaki tekst za koji se utvrdi da je nastao uz pomoć AI-ja ili za koji se, temeljem pregleda preko dostupnih alata, utvrdi s visokom vjerojatnošću da je nastao AI-jem ide na brzo brisanje ili se uklanja. Takav nam tekst apsolutno ne treba i jedinu soluciju koju vidim ovdje je da se to piše ponovo; ostalo nema smisla. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 27. aprila 2026. u 04:31 (CEST)
::Upravo to ovo regulira. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 27. aprila 2026. u 22:10 (CEST)
:Čini mi se dobrom nadopunom KBB, bar za početak. Jedino bih &quot;{{!xt|izmijenio}}&quot; izmijenio u &quot;{{xt|redigirao}}&quot;. Bilo bi dobro imati i podrobniji vodič za prepoznavanje teksta generiranog umjetnom inteligencijom ([[:en:Wikipedia:Signs of AI writing]]), ali o tom potom. Samo bih napomenuo da se na dostupne alate ne bi trebalo oslanjati bez opreza, s obzirom na to da Wikipedija čini značajan dio tekstualne građe na kojoj se LLM-ovi treniraju. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 27. aprila 2026. u 22:55 (CEST)
::Urađeno, zahvaljujem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 02:29 (CEST)
:::Ovo ću zatvoriti tokom večeri, ako nema dodatnih sugestija. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:41 (CEST)
::::Ja sam okej s tim – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:48 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

=== Dopuna smjernice o prijenosu ===
{{zaglavlje rasprave|Budući da nije bilo protivljenja, revidirani prijedlog je usvojen. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2026. u 01:47 (CEST)|Usvojeno}}
S obzirom na postojeće stanje u pogledu infokutija, predložio bih usvajanje '''moratorija na izradu novih infokutija'''. Konkretno, predlažem sljedeću dopunu smjernice o [[WP:PRIJENOS|prijenosu sadržaja]] (odjeljak {{section link|Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija#Šabloni|nopage=y}}):
{{izdvojeni citat komentara|Prenošenje novih infokutija sa susednih projekata trenutno se ''ne preporučuje''. Nove infokutije koje su duplikati postojećih bit će [[Wikipedija:Brzo brisanje|izbrisane po kratkom postupku]]. Prije nego što se odlučite za prijenos, obratite se zajednici na [[Wikipedija:Pijaca|Pijaci]] ili kontaktirajte s administratorima.}}
Imate li još neki dodatak? Šta mislite o ovome? Rasprava traje jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:29 (CEST)

:Smjernica treba ostati što je više moguće generalna (ne odnositi se na neki specifičan skup šablona) i treba ostati smjernicom (predložena nadopuna zvuči kao strogo pravilo s apsolutnim posljedicama). Postojeće su infokutije u velikoj mjeri tehnički i infrastrukturno zastarjele i rudimentarne. Izrada 'duplikata' može biti sasvim opravdana ako se priprema kao moguća zamjena, a mnogo odstupa od trenutačnog rješenja. Mislim da bi postojeću smjernicu mogli nadopuniti nekakvom uputom kada započimati nove (na temelju prenesenog koda) te kada prilagođavati postojeće šablone (i gdje, i.e. /igralište), te kako izvršiti njihovu implementaciju. Ako ćemo ih već upućivati na Pijacu, npr. kao mjesto prijedloga ili zahtjeva za novim šablonima, prilagodbama postojećih šablona, ili usvajanju već izrađenih rješenja, možemo ih upućivati na odgovarajući odjeljak Pijace i.e. [[WP:P/TEH]]. Što se tiče nepridržavanja smjernice, na samom kraju drugog pasusa (u sadašnjoj verziji teksta) može se dodati upozorenje koje će reći što se događa s dupliciranim šablonima. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 21:35 (CEST)
::Pa ne zvuči uopšte kao strogo pravilo xD (&quot;ne preporučuje se&quot; umesto &quot;zabranjeno je&quot;). Takođe s obzirom na situaciju i činjenicu da su infokutije najveći gorući problem, mislim da je specificiranje ovoga mnogo važno umesto da guramo stvari u generalizovani kalup. Saglasan sam da koristimo /TEH, i saglasan sam za izradu nekih vrsta uputa, to je dobra ideja. Ipak mislim da treba da ograničimo prenos novih infokutija na minimum. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 21:42 (CEST)
:::Najrelevantniji dio predloženog teksta (druga i treća rečenica) zvuči kao da se radi o strogom pravilu s apsolutnim posljedicama za svako postupanje mimo njega, dok prva rečenica to predstavlja samo kao načelnu preporuku - tekst je unutrašnje nekoherentan. Infokutije su trenutačno problematično područje, ali smjernica bi trebala biti dugoročno održiva, a ne oblikovana isključivo kao reakcija na sadašnje stanje. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:11 (CEST)
::::Aight, daj da vidimo tvoj predlog. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:21 (CEST)
:::::Možda ne treba dopunjavati smjernicu s privremenim pravilom, '''ali''' definitivno nam treba moratorij da se ne stvaraju novi problemi dok se ova situacija ne riješi. Mislim da se moratorij može dogovoriti ovdje neformalno, bez da se unosi išta u pravila, ali sam prijedlog - u formi u kojoj jest trenutno - podržavam. Previše problema imamo sada jer ranije nije bilo ovakve regulacije. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 27. aprila 2026. u 04:28 (CEST)
::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]], [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' pripremio sam dopunu smjernice o prijenosu. Trudio sam se da je uobličim u skladu s iznesenim sugestijama. Možete pogledati i dati svoje mišljenje. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:39 (CEST)
::::::Takođe ću produžiti ovo na još jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:40 (CEST)
:::::::Okej ti je ovo, samo ti je tekst kontradiktoran - preporučuje se ne prenositi, a onda zabranjeno je prenositi i ako prenesete bit će brisano. Dok se situacija ne sredi, treba zabraniti sve, a onda ovo pravilo modificirati i uskladiti s budućom situacijom. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:47 (CEST)
::::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Stavio sam ''treba'' umjesto ''preporučuje se'' i malo sredio tok rečenica. Kako sad djeluje? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 4. maja 2026. u 20:16 (CEST)
:::::::::Može! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 5. maja 2026. u 02:26 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Poboljšanje jezičkih smjernica ==
{{zaglavlje rasprave|Radi se o pitanjima koja nisu zahtjevala posebnu proceduru pa je rasprava kao takva zaključena. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. maja 2026. u 17:24 (CEST)|Riješeno}}
Predlažem reviziju [[Wikipedija:Jezičke smjernice|jezičkih smjernica]]. Konkretni prijedlozi:
# Predlažem da se [[Aerozagađenje]] ukloni kao primjer, jer je [[Zagađenje zraka]] znatno učestaliji izraz i u skladu sa [[WP:2:1]].
# Predlažem da se načelo neutralnog izraza ograniči. Neutralni izrazi moraju imati potvrđenu upotrebu u pouzdanim izvorima; ne trebamo umjetno konstruirati termine radi izbjegavanja varijantskih razlika.
# Trebamo navesti koji pravopisni priručnici se smatraju srpskim, hrvatskim, crnogorskim i bosanskim standardom. Trenutno je to ostalo nedorečeno, a važno je da znamo koje knjige pratimo za koji standard.
Potrebna nam je i infrastruktura u pogledu nekih šablona, ali to je dodatno pitanje. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 02:36 (CEST)

:Ha? Čemu prijedlog za promjenu smjernica za promjenu primjera? Stavi drugi izraz i gotovo, to nije razlog za promjenu smjernica. Pravilo o neutralnosti već je ograničeno pravilom 2:1, a na ovo se primjenjuju i [[WP:Naslovi članaka]]. Što se tiče pravopisa, ako same države nisu normirale jedinstvene, službene pravopise onda to ne možemo ni mi. Ova rasprava je sama po sebi suvišna - samo promijeni primjer i to je to. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 02:42 (CEST)
::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Svakako sam htio prodiskutirati pre izmjena, pogotovo zbog ova dva potonja pitanja. Ja mislim da je važno da istaknemo da neutralni izraz ne znači da se na Wikipediji mogu kovati &quot;zajednički&quot; termini koji ne postoje u praksi. Time bismo dodatno precizirali smernicu i povezali je sa [[WP:BOI]]. Što se tiče trećeg pitanja, Srbija i Crna Gora imaju službene pravopise, koji su ozvaničeni. Za bosanski jezik je najmerodavniji Senahidov pravopis. Jedino je za Hrvatsku stvar pomalo nezgodna jer imate dva pravopisa. Tu možemo priznati oba ili se opredeliti za institucionalno podržaniji pravopis. Ideja je da definiramo tačno šta se smatra srpskim, hrvatskim, crnogorskim i bosanskim standardom kako bi članci bili pravopisno dosljedni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 10:16 (CEST)
:::Prvo nije problem, to nije stvar mijenjanja sadržaja smjernice ''per se''. S kojim god primjerom ideš, sadržaj ostaje isti. Drugo je isto stvar koja je sadržajno i teleološki već dio smjernice, tako da možeš unijeti tu izmjenu slobodno, bez da tražiš &quot;konsenzus zajednice&quot;, jer isto oko toga već postoji. Što se tiče trećeg, ta se dva pravopisa mogu navesti gore gdje su navedeni pravopisi, ali kažem - dok država na službenoj razini ne ozvaniči pravopis, mi nismo ni mjerodavni ni ovlašteni donositi ikakve izbore po tom pitanju. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 13:36 (CEST)
::::To mi se čini kao okej solucija; navedemo oba, pa kome drago. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 13:41 (CEST)
:::::Ali to već doslovno piše... &quot;Niste dužni upotrebljavati gornje poveznice jer su sva druga službena tiskana izdanja također prihvatljiva.&quot;. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 13:56 (CEST)
::::::I ovo: &quot;Korisnici trebaju biti svjesni i činjenice da ni standardne varijante često nemaju jedinstvena pravopisna i gramatička pravila, što može stvoriti konfuziju kod urednika oko izvora koji se mogu ili trebaju upotrebljavati. U takvim slučajevima, korisnicima se daje osnovna uputa da su prihvatljiva sva publicirana rješenja koja zadovoljavaju kriterij pouzdanosti. U slučaju spora potrebno je pokrenuti raspravu, poželjno na stranici za razgovor samog članka.&quot; – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 14:00 (CEST)
:::::::Ali to mi je dosta ''vague'' i nemerodavno. Znači sad može moja baba lingvistica iz Crne Gore da izda novi pravopisni priručnik i mi to uzmemo kao rešenje i pišemo članke vodeći se tom knjigom, iako recimo nijedna službena institucija ne odobri taj tekst. Kriterijum pouzdanosti tu ništa ne pomaže. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 15:12 (CEST)
::::::::To valjda samo ti tako interpretiraš *facepalm* – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 15:30 (CEST)
:::::::::Trebalo bi da sam rešio prve dve stvari sada. Treću stvar možemo zanemariti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 20:45 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Dopuna smjernice [[WP:UJED]] ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje dopune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. augusta 2026. u 17:09 (CEST)|Usvojeno}}
U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' pripremio sam dopunu smjernice [[WP:UJED]]. Dopuna obuhvata uvođenje nove podsmjernice pod nazivom &quot;Smjernica jednog sata&quot; ili &quot;Smjernica 60 minuta&quot;. Ova smjernica pruža novajlijama neophodan prostor, kodificirajući našu lokalnu praksu. Njeno bi usvajanje bio simboličan i gostomprimljiv gest prema novajlijama, a suština je da im pružimo ugodno okruženje za doprinos. Smjernica je prevedena sa Wikipedije na engleskom jeziku i Wikipedije na hrvatskom jeziku, uz lokalna prilagođavanja. Šta mislite o usvajanju? Unaprijed zahvalan na komentarima! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 15. augusta 2026. u 14:49 (CEST)

:Okej mi je, samo ne bih to nazivao smjernicom ako je dio smjernice. Onda je to odredba ili nešto slično. Ostalo mi je okej. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. augusta 2026. u 15:24 (CEST)
::A načelo? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 15. augusta 2026. u 15:45 (CEST)
:::Može. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. augusta 2026. u 16:00 (CEST)
::::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]], [[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Vaš stav? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21. augusta 2026. u 20:31 (CEST)
:::::{{za}}, ja se potpuno slažem.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. augusta 2026. u 16:12 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Smernica o rodno osetljivom jeziku ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje predložene smjernice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. septembra 2026. u 05:22 (CEST)|Usvojeno}}
Izrađen je '''[[Nacrt:Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik|predlog smernice o rodno osetljivom jeziku]]'''. Smernica reguliše mnoga tekuća pitanja, kao što su pitanja kategorizacije, sadržaj članaka i poruke interfejsa. Pozivam sve kolege i koleginice da se izjasnite. Rasprava traje 7 dana. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. septembra 2026. u 02:13 (CEST)
:{{za}} – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 23. septembra 2026. u 18:11 (CEST)
:{{za}} Jedino bih razmislio o promjenu imena, &quot;rodno osjetljiv jezik&quot; mi zvuči neobično, kao da ima neka elegantnija fraza za to, ali o tom po tom – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 25. septembra 2026. u 04:48 (CEST)
: {{komentar}} Nakon konsultacije, naslov će biti promenjen u &quot;Rodno inkluzivan jezik&quot;, ako/kada se ovo usvoji. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. septembra 2026. u 01:36 (CEST)
::Podržavam. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 26. septembra 2026. u 12:57 (CEST)
{{podnožje rasprave}}</text>
      <sha1>ljdebdpeamgix4y70b4hpffrrox5slx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696692</id>
      <parentid>42696689</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Smernica o rodno osetljivom jeziku */</comment>
      <origin>42696692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25481" sha1="npamcqfz6d14v4dyqfk2hx4r0kwxx3h" xml:space="preserve">{{pijaca}}

== Zaštićivanje ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje navedenog pravila. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. maja 2026. u 17:23 (CEST)|Usvojeno}}
Nakon što je ovo predugo stajalo nedovršeno, mislim da je vrijeme da raspravimo i [[Korisnik:Edgar Allan Poe/Osobna vježbaonica|smjernicu o zaštiti stranica]]. Uglavnom se tu radi o prijevodu s engleske Wikipedije, uz neke lokalne nadopune temeljem iskustava koje smo imali, kao i obično. Šablone još nisam posebno pravio jer trebamo vidjeti treba li nam baš sve ovo i koje su tehničke mogućnosti primjene svega toga. Rasprava traje od danas, a trajat će do '''26. travnja 2026.''' godine u '''00:00''', osim ako iz tijeka rasprave ne bude razvidno da je potrebno više vremena za postizanje konsenzusa. 

Sukladno ranijoj praksi, obavještavam sve korisnike koji su aktivni u posljednje vrijeme: @[[Korisnik:Aca|Aca]] @[[Korisnik:Vipz|Vipz]] @[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] @[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] @[[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]] @[[Korisnik:Slashslasher|Slashslasher]] @[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]] @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] @[[Korisnik:Alekol|Alekol]] @[[Korisnik:Deni|Deni]] @[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]] @[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]] @[[Korisnik:Belirac|Belirac]] @[[Korisnik:Argo|Argo]] @[[Korisnik:ImStevan|ImStevan]] @[[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]] @[[Korisnik:Duma|Duma]] @[[Korisnik:Ekvatarina|Ekvatarina]] @[[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]] (ispričavam se ukoliko sam nekoga zaboravio taggirati) – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 18. aprila 2026. u 18:33 (CEST)

:@[[Korisnik:Alalch E.|Alalch E.]], krivi ping! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 18. aprila 2026. u 18:36 (CEST)
:Vrlo važna smjernica, ali bih je želeo detaljno pregledati. Javim se za jednu sedmicu otprilike i predložio bih da i ovo produžimo na 14 dana. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19. aprila 2026. u 03:25 (CEST)

Ja sam u drugim stvarima i ne stignem detaljno gledati, ali koliko sam letimično vidio, sve zvuči normalno. - [[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]] ([[Razgovor s korisnikom:Ante Vranković|razgovor]]) 19. aprila 2026. u 16:25 (CEST)

:Napomena: Ovo treba biti pravilo kad ga budemo usvojili. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. aprila 2026. u 14:17 (CEST)
::Ovo pravilo neću detaljno lektorirati (jer je obimno), ali ću promeniti neke suštinske stvari u konsultaciji s tvorcem. Takođe ću ispraviti poneke tipografske greške na koje usputno naiđem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. aprila 2026. u 18:41 (CEST)
:::Ostalo je još pitanje statusne zaštite da se riješi (jer mi imamo i zaštitu do patrolerskog statusa, pa to treba također navesti). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 24. aprila 2026. u 18:36 (CEST)
::::Mislim da je to to. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 25. aprila 2026. u 02:32 (CEST)
:::::Završio sam pregled celog pravila. '''Podržavam''' uvođenje u ovom obliku. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 16:17 (CEST)
::::::Pre nego ovo uvedemo, trebalo bi napraviti šablon &quot;Zaštićena stranica&quot;, i implementirati ga tamo gde treba. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 23:44 (CEST)
:::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Možeš li ti napraviti to (Protection padlock), a ja da ih dodam na stranice? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:56 (CEST)
::::::::Bit će urađeno. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:14 (CEST)
:::::::::Tooooooo legendo – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:30 (CEST)

Pregledao i '''podržavam''' uvođenje smernice. [[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]] ([[Razgovor s korisnikom:Stefanguzvica|razgovor]]) 25. aprila 2026. u 17:41 (CEST)

:Kako se bližimo kraju stranice, prečice postaju prava ''alfabet supa''. Mislim da se treba ograničiti na manji broj lako pamtljivih prečica. Volio bih da se možda uvede i wiki žargon ''zasoljavanje'' (stranice) kod zaštite od izrade ([[:en:WP:SALT]]; od [[:en:Salting the earth]]: ''zasoljavanje tla''). – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 07:27 (CEST)
::Saglasan sam da se treba smanjiti broj prečica. Što se zasoljavanja tiče, nisam za to. Mislim da se taj žargon vrlo retko koristi na enwiki, a kamoli kod nas. Pritom je malo nezgodan. Kod nas se obično kaže i &quot;sprečavanje [izrade]&quot;, dok se zaštita generalno kaže i &quot;zaključavanje&quot;. Pada mi na pamet ideja da je naslov &quot;zapečaćen&quot; (umesto &quot;zasoljen&quot;). Taj mi termin više ima smisla, ali ne bih kovao termine dok ne postoji realna upotreba. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 10:46 (CEST)
:::Prečice smanjujte kako vam drago, ja sam to nabacivao onako, vodeći se osjećajem, vi to uredite kako vam spada. Što se tiče alternativnog izraza, dogovorite se kako vam odgovara. &quot;Soljenje zemlje&quot; kao termin postoji u našoj literaturi, čisto kao napomena. Koliko je učestao... ''not sure''... – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 28. aprila 2026. u 13:22 (CEST)
::::Već su prošle 2 sedmice od početka rasprave. Nema smisla dalje čekati ako postoji konsenzus za usvajanje. Šablone i ostale tehnikalije ćemo rešiti usput. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:47 (CEST)
:::::Slažem se. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:47 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Dve dopune ==
=== Dopuna pravila o brzom brisanju ===
{{zaglavlje rasprave|Zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje dopune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 4. maja 2026. u 06:08 (CEST)|Usvojeno}}
U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' napisao sam dopunu pravila o [[Wikipedija:Brzo brisanje|brzom brisanju]]. Dopuna se odnosi na članke generirane umjetnom inteligencijom. Slobodno ostavite svoje mišljenje o prijedlogu ovdje. Rasprava traje jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:13 (CEST)

:Mi smo Wikipedija, odnosno enciklopedija. Umjetna inteligencija je u najmanju ruku sporna, u najgorem slučaju glupa i ''tailora'' korisnikov zahtjev. Mislim da treba tu biti jasan i glasan - svaki tekst za koji se utvrdi da je nastao uz pomoć AI-ja ili za koji se, temeljem pregleda preko dostupnih alata, utvrdi s visokom vjerojatnošću da je nastao AI-jem ide na brzo brisanje ili se uklanja. Takav nam tekst apsolutno ne treba i jedinu soluciju koju vidim ovdje je da se to piše ponovo; ostalo nema smisla. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 27. aprila 2026. u 04:31 (CEST)
::Upravo to ovo regulira. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 27. aprila 2026. u 22:10 (CEST)
:Čini mi se dobrom nadopunom KBB, bar za početak. Jedino bih &quot;{{!xt|izmijenio}}&quot; izmijenio u &quot;{{xt|redigirao}}&quot;. Bilo bi dobro imati i podrobniji vodič za prepoznavanje teksta generiranog umjetnom inteligencijom ([[:en:Wikipedia:Signs of AI writing]]), ali o tom potom. Samo bih napomenuo da se na dostupne alate ne bi trebalo oslanjati bez opreza, s obzirom na to da Wikipedija čini značajan dio tekstualne građe na kojoj se LLM-ovi treniraju. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 27. aprila 2026. u 22:55 (CEST)
::Urađeno, zahvaljujem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. aprila 2026. u 02:29 (CEST)
:::Ovo ću zatvoriti tokom večeri, ako nema dodatnih sugestija. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:41 (CEST)
::::Ja sam okej s tim – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:48 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

=== Dopuna smjernice o prijenosu ===
{{zaglavlje rasprave|Budući da nije bilo protivljenja, revidirani prijedlog je usvojen. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2026. u 01:47 (CEST)|Usvojeno}}
S obzirom na postojeće stanje u pogledu infokutija, predložio bih usvajanje '''moratorija na izradu novih infokutija'''. Konkretno, predlažem sljedeću dopunu smjernice o [[WP:PRIJENOS|prijenosu sadržaja]] (odjeljak {{section link|Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija#Šabloni|nopage=y}}):
{{izdvojeni citat komentara|Prenošenje novih infokutija sa susednih projekata trenutno se ''ne preporučuje''. Nove infokutije koje su duplikati postojećih bit će [[Wikipedija:Brzo brisanje|izbrisane po kratkom postupku]]. Prije nego što se odlučite za prijenos, obratite se zajednici na [[Wikipedija:Pijaca|Pijaci]] ili kontaktirajte s administratorima.}}
Imate li još neki dodatak? Šta mislite o ovome? Rasprava traje jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 20:29 (CEST)

:Smjernica treba ostati što je više moguće generalna (ne odnositi se na neki specifičan skup šablona) i treba ostati smjernicom (predložena nadopuna zvuči kao strogo pravilo s apsolutnim posljedicama). Postojeće su infokutije u velikoj mjeri tehnički i infrastrukturno zastarjele i rudimentarne. Izrada 'duplikata' može biti sasvim opravdana ako se priprema kao moguća zamjena, a mnogo odstupa od trenutačnog rješenja. Mislim da bi postojeću smjernicu mogli nadopuniti nekakvom uputom kada započimati nove (na temelju prenesenog koda) te kada prilagođavati postojeće šablone (i gdje, i.e. /igralište), te kako izvršiti njihovu implementaciju. Ako ćemo ih već upućivati na Pijacu, npr. kao mjesto prijedloga ili zahtjeva za novim šablonima, prilagodbama postojećih šablona, ili usvajanju već izrađenih rješenja, možemo ih upućivati na odgovarajući odjeljak Pijace i.e. [[WP:P/TEH]]. Što se tiče nepridržavanja smjernice, na samom kraju drugog pasusa (u sadašnjoj verziji teksta) može se dodati upozorenje koje će reći što se događa s dupliciranim šablonima. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 21:35 (CEST)
::Pa ne zvuči uopšte kao strogo pravilo xD (&quot;ne preporučuje se&quot; umesto &quot;zabranjeno je&quot;). Takođe s obzirom na situaciju i činjenicu da su infokutije najveći gorući problem, mislim da je specificiranje ovoga mnogo važno umesto da guramo stvari u generalizovani kalup. Saglasan sam da koristimo /TEH, i saglasan sam za izradu nekih vrsta uputa, to je dobra ideja. Ipak mislim da treba da ograničimo prenos novih infokutija na minimum. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 21:42 (CEST)
:::Najrelevantniji dio predloženog teksta (druga i treća rečenica) zvuči kao da se radi o strogom pravilu s apsolutnim posljedicama za svako postupanje mimo njega, dok prva rečenica to predstavlja samo kao načelnu preporuku - tekst je unutrašnje nekoherentan. Infokutije su trenutačno problematično područje, ali smjernica bi trebala biti dugoročno održiva, a ne oblikovana isključivo kao reakcija na sadašnje stanje. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:11 (CEST)
::::Aight, daj da vidimo tvoj predlog. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 22:21 (CEST)
:::::Možda ne treba dopunjavati smjernicu s privremenim pravilom, '''ali''' definitivno nam treba moratorij da se ne stvaraju novi problemi dok se ova situacija ne riješi. Mislim da se moratorij može dogovoriti ovdje neformalno, bez da se unosi išta u pravila, ali sam prijedlog - u formi u kojoj jest trenutno - podržavam. Previše problema imamo sada jer ranije nije bilo ovakve regulacije. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 27. aprila 2026. u 04:28 (CEST)
::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]], [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' pripremio sam dopunu smjernice o prijenosu. Trudio sam se da je uobličim u skladu s iznesenim sugestijama. Možete pogledati i dati svoje mišljenje. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:39 (CEST)
::::::Takođe ću produžiti ovo na još jednu sedmicu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 3. maja 2026. u 21:40 (CEST)
:::::::Okej ti je ovo, samo ti je tekst kontradiktoran - preporučuje se ne prenositi, a onda zabranjeno je prenositi i ako prenesete bit će brisano. Dok se situacija ne sredi, treba zabraniti sve, a onda ovo pravilo modificirati i uskladiti s budućom situacijom. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 4. maja 2026. u 01:47 (CEST)
::::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Stavio sam ''treba'' umjesto ''preporučuje se'' i malo sredio tok rečenica. Kako sad djeluje? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 4. maja 2026. u 20:16 (CEST)
:::::::::Može! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 5. maja 2026. u 02:26 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Poboljšanje jezičkih smjernica ==
{{zaglavlje rasprave|Radi se o pitanjima koja nisu zahtjevala posebnu proceduru pa je rasprava kao takva zaključena. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. maja 2026. u 17:24 (CEST)|Riješeno}}
Predlažem reviziju [[Wikipedija:Jezičke smjernice|jezičkih smjernica]]. Konkretni prijedlozi:
# Predlažem da se [[Aerozagađenje]] ukloni kao primjer, jer je [[Zagađenje zraka]] znatno učestaliji izraz i u skladu sa [[WP:2:1]].
# Predlažem da se načelo neutralnog izraza ograniči. Neutralni izrazi moraju imati potvrđenu upotrebu u pouzdanim izvorima; ne trebamo umjetno konstruirati termine radi izbjegavanja varijantskih razlika.
# Trebamo navesti koji pravopisni priručnici se smatraju srpskim, hrvatskim, crnogorskim i bosanskim standardom. Trenutno je to ostalo nedorečeno, a važno je da znamo koje knjige pratimo za koji standard.
Potrebna nam je i infrastruktura u pogledu nekih šablona, ali to je dodatno pitanje. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 02:36 (CEST)

:Ha? Čemu prijedlog za promjenu smjernica za promjenu primjera? Stavi drugi izraz i gotovo, to nije razlog za promjenu smjernica. Pravilo o neutralnosti već je ograničeno pravilom 2:1, a na ovo se primjenjuju i [[WP:Naslovi članaka]]. Što se tiče pravopisa, ako same države nisu normirale jedinstvene, službene pravopise onda to ne možemo ni mi. Ova rasprava je sama po sebi suvišna - samo promijeni primjer i to je to. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 02:42 (CEST)
::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Svakako sam htio prodiskutirati pre izmjena, pogotovo zbog ova dva potonja pitanja. Ja mislim da je važno da istaknemo da neutralni izraz ne znači da se na Wikipediji mogu kovati &quot;zajednički&quot; termini koji ne postoje u praksi. Time bismo dodatno precizirali smernicu i povezali je sa [[WP:BOI]]. Što se tiče trećeg pitanja, Srbija i Crna Gora imaju službene pravopise, koji su ozvaničeni. Za bosanski jezik je najmerodavniji Senahidov pravopis. Jedino je za Hrvatsku stvar pomalo nezgodna jer imate dva pravopisa. Tu možemo priznati oba ili se opredeliti za institucionalno podržaniji pravopis. Ideja je da definiramo tačno šta se smatra srpskim, hrvatskim, crnogorskim i bosanskim standardom kako bi članci bili pravopisno dosljedni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 10:16 (CEST)
:::Prvo nije problem, to nije stvar mijenjanja sadržaja smjernice ''per se''. S kojim god primjerom ideš, sadržaj ostaje isti. Drugo je isto stvar koja je sadržajno i teleološki već dio smjernice, tako da možeš unijeti tu izmjenu slobodno, bez da tražiš &quot;konsenzus zajednice&quot;, jer isto oko toga već postoji. Što se tiče trećeg, ta se dva pravopisa mogu navesti gore gdje su navedeni pravopisi, ali kažem - dok država na službenoj razini ne ozvaniči pravopis, mi nismo ni mjerodavni ni ovlašteni donositi ikakve izbore po tom pitanju. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 13:36 (CEST)
::::To mi se čini kao okej solucija; navedemo oba, pa kome drago. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 13:41 (CEST)
:::::Ali to već doslovno piše... &quot;Niste dužni upotrebljavati gornje poveznice jer su sva druga službena tiskana izdanja također prihvatljiva.&quot;. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 13:56 (CEST)
::::::I ovo: &quot;Korisnici trebaju biti svjesni i činjenice da ni standardne varijante često nemaju jedinstvena pravopisna i gramatička pravila, što može stvoriti konfuziju kod urednika oko izvora koji se mogu ili trebaju upotrebljavati. U takvim slučajevima, korisnicima se daje osnovna uputa da su prihvatljiva sva publicirana rješenja koja zadovoljavaju kriterij pouzdanosti. U slučaju spora potrebno je pokrenuti raspravu, poželjno na stranici za razgovor samog članka.&quot; – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 14:00 (CEST)
:::::::Ali to mi je dosta ''vague'' i nemerodavno. Znači sad može moja baba lingvistica iz Crne Gore da izda novi pravopisni priručnik i mi to uzmemo kao rešenje i pišemo članke vodeći se tom knjigom, iako recimo nijedna službena institucija ne odobri taj tekst. Kriterijum pouzdanosti tu ništa ne pomaže. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 15:12 (CEST)
::::::::To valjda samo ti tako interpretiraš *facepalm* – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 9. maja 2026. u 15:30 (CEST)
:::::::::Trebalo bi da sam rešio prve dve stvari sada. Treću stvar možemo zanemariti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. maja 2026. u 20:45 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Dopuna smjernice [[WP:UJED]] ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje dopune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. augusta 2026. u 17:09 (CEST)|Usvojeno}}
U '''[[Korisnik:Aca/igralište3|svom igralištu]]''' pripremio sam dopunu smjernice [[WP:UJED]]. Dopuna obuhvata uvođenje nove podsmjernice pod nazivom &quot;Smjernica jednog sata&quot; ili &quot;Smjernica 60 minuta&quot;. Ova smjernica pruža novajlijama neophodan prostor, kodificirajući našu lokalnu praksu. Njeno bi usvajanje bio simboličan i gostomprimljiv gest prema novajlijama, a suština je da im pružimo ugodno okruženje za doprinos. Smjernica je prevedena sa Wikipedije na engleskom jeziku i Wikipedije na hrvatskom jeziku, uz lokalna prilagođavanja. Šta mislite o usvajanju? Unaprijed zahvalan na komentarima! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 15. augusta 2026. u 14:49 (CEST)

:Okej mi je, samo ne bih to nazivao smjernicom ako je dio smjernice. Onda je to odredba ili nešto slično. Ostalo mi je okej. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. augusta 2026. u 15:24 (CEST)
::A načelo? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 15. augusta 2026. u 15:45 (CEST)
:::Može. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 15. augusta 2026. u 16:00 (CEST)
::::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]], [[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Vaš stav? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21. augusta 2026. u 20:31 (CEST)
:::::{{za}}, ja se potpuno slažem.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. augusta 2026. u 16:12 (CEST)
{{podnožje rasprave}}

== Smernica o rodno osetljivom jeziku ==
{{zaglavlje rasprave|Na temelju rasprave zaključujem da postoji konsenzus za usvajanje predložene smernice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. septembra 2026. u 05:22 (CEST)|Usvojeno}}
Izrađen je '''[[Nacrt:Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik|predlog smernice o rodno osetljivom jeziku]]'''. Smernica reguliše mnoga tekuća pitanja, kao što su pitanja kategorizacije, sadržaj članaka i poruke interfejsa. Pozivam sve kolege i koleginice da se izjasnite. Rasprava traje 7 dana. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23. septembra 2026. u 02:13 (CEST)
:{{za}} – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 23. septembra 2026. u 18:11 (CEST)
:{{za}} Jedino bih razmislio o promjenu imena, &quot;rodno osjetljiv jezik&quot; mi zvuči neobično, kao da ima neka elegantnija fraza za to, ali o tom po tom – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 25. septembra 2026. u 04:48 (CEST)
: {{komentar}} Nakon konsultacije, naslov će biti promenjen u &quot;Rodno inkluzivan jezik&quot;, ako/kada se ovo usvoji. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 26. septembra 2026. u 01:36 (CEST)
::Podržavam. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Edgar A.&lt;/span&gt;]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|&lt;span style=&quot;color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';&quot;&gt;Poe&lt;/span&gt;]] 26. septembra 2026. u 12:57 (CEST)
{{podnožje rasprave}}</text>
      <sha1>npamcqfz6d14v4dyqfk2hx4r0kwxx3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Elektronika, članci u začetku</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4686507</id>
    <revision>
      <id>42696338</id>
      <parentid>41811274</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AcaBot</username>
        <id>120650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ dodavanje oznake za sakrivenu kategoriju</comment>
      <origin>42696338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="s36v8ujopin1m9o9hc1jjq6dsk0bo4w" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
[[Kategorija:Elektronika|*]]
[[Kategorija:Članci u začetku]]</text>
      <sha1>s36v8ujopin1m9o9hc1jjq6dsk0bo4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolaboracija četnika s Trećim Reichom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4690760</id>
    <revision>
      <id>42696175</id>
      <parentid>42696054</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52373-49</username>
        <id>396769</id>
      </contributor>
      <origin>42696175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361204" sha1="berl1keujvz778z0go163xwak167o3t" xml:space="preserve">{{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}}
[[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]]
[[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]]

'''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti.

Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.&lt;ref&gt;https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.&lt;/ref&gt; Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.&lt;ref&gt;AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.&lt;/ref&gt;

U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]&lt;/ref&gt; Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&amp;rec=314&amp;roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]&lt;/ref&gt;

Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]&lt;/ref&gt;

Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima.

Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]].

== Nemačka politika prema četnicima ==

Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]:

{{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.&lt;ref&gt;AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.&lt;/ref&gt;}}

Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“:
{{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE&lt;/ref&gt; U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om.

== Hronologija ==

=== Mihailovićeva ponuda Nemcima i pregovori u Divcima (jesen 1941) ===
{{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}}
{{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]&lt;/ref&gt;|Ponuda Draže Mihailovića Nemcima iz oktobra 1941.}}

{{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}}
{{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}}
{{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}}

Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta  krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše:
{{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima:

– KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO?

Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu...

Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.&lt;ref&gt;[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.&lt;/ref&gt;|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}}

1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine:
{{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. &lt;br /&gt; 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. &lt;br /&gt; 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. &lt;br /&gt; Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. &lt;br /&gt; 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. &lt;br /&gt; 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. &lt;br /&gt; 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]&lt;/ref&gt;}}

Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“&lt;ref&gt;BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.&lt;/ref&gt; Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće:
{{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.&lt;ref&gt;AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]&lt;/ref&gt;}}

No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno:

{{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera &quot;da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava&quot;. Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer:

1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i

2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}}

Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga &quot;nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta&quot;.&lt;ref name=&quot;Divci&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]&lt;/ref&gt; U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku:

{{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.&lt;ref name=&quot;Divci&quot;/&gt;}}

Pukovnik Mihailović se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli,&lt;ref&gt;„Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu.”&lt;/ref&gt; tvrdeći da nije na strani ustanika, tj. „onih koji žele da isteraju Nemce”.&lt;ref name=&quot;Divci&quot;/&gt; Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju kako bi nastavio borbu protiv Titovih partizana.&lt;ref&gt;„Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo.”&lt;/ref&gt; Međutim, on je želio da njegovo „delovanje na nacionalnoj osnovi” ostane skriveno od javnosti kako ne bi prošao poput vojvode [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i dobio žig izdajnika.&lt;ref name=&quot;Divci&quot;/&gt; Nakon opetovanih zahtjeva okupatoru za isporukom municije, pukovniku Mihailoviću je nedvosmisleno stavljeno do znanja da je jedina opcija za njega i njegove trupe bezuslovna kapitulacija. I pored nepopustljivog njemačkog stava, Mihailović, kao i major Mišić, pokušali su u više navrata uvjeriti svoje sagovornike da uvaže njihove prijedloge, pružajući Nijemcima čvrsta uvjeravanja da im ne prijeti nikakva opasnost sa četničke strane: „Nećemo se boriti protiv Nemaca, pa ni onda ako nam ova borba bude nametnuta... '''Mi vam nećemo biti neverni'''... Mi idemo tako daleko da Vas molimo da do nas uputite oficire za vezu da biste se, uz punu garanciju, mogli uveriti u našu borbu protiv komunista.” Uprkos svim četničkim pokušajima, njemački su pregovarači ostali rezolutni:

{{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“&lt;ref&gt;NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka&lt;/ref&gt;|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}}

Među brojnim njemačkim dokumentima u kojima se pominje sastanak u Divcima, izdvaja se bilješka potpukovnika [[Rudolfa Kogarda]] (koji je prisustvovao sastanku) o četničkom komandantu, kao i o razgovorima vođenim sa Mihailovićevim oficirima pri povratku za [[Beograd]]. Potpukovnik Kogard zapisuje da je „pukovniku Mihailoviću (je) mnogo stalo do toga da se vrhovni komandant u Srbiji [general [[Franz Böhme]] — prim.] uveri u iskrenost njegovih namera”:
{{izdvojeni citat|Obustaviti borbu protiv nemačkog Vermahta i povesti je samo protiv komunista. Na samo vođenje borbe druga strana ne sme da utiče. Izuzimajući to što sâm ne želi da se potčini, živi u ubeđenju da komuniste u njihovom gerilskom načinu ratovanja regularne trupe ne mogu da poraze. On, dakle, želi da preuzme specijalni zadatak i garantuje uspeh... U izlaganju pukovnika Mihailovića samo uzgred je nagovešteno da pre uništenja komunista ne može ni da pomišlja na polaganje oružja. Pri povratku u Beograd njegovi poverenici su naglasili da je pukovnik Mihailović spreman da položi oružje čim uništi komuniste. A za uspešno okončanje ove borbe potrebna mu je municija, jer je komunisti imaju u ogromnim količinama... Potpukovnik Kogard je pitao srpskog kapetana [Nenada — prim.] Mitrovića šta Mihailovićeva grupa radi sa zarobljenim komunistima. Odgovoreno mu je da se ubeđeni komunisti ubijaju, a oni koji su samo pošli s njima odvode se u koncentracione logore. [...] Mihailović izjavljuje da mu nikada nije bila namera da se bori protiv nemačkih trupa i saopštava da će i sada naložiti svojim trupama da se ne bore protiv nemačkog Vermahta.&lt;ref&gt;NAW, Mikrofilm T—314, Roll 1457, snimci 1332—1335.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 161—162.&lt;/ref&gt;}}

Obavještajni oficiri, raspoređeni u njemačkim ustanovama u Srbiji, registrovali su da je s jeseni 1941. godine došlo do raspada jedinstvenog ustaničkog fronta, kao i da je pukovnik Mihailović naredio [[Napad četnika na Užičku Republiku|napad]] na [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|partizansku slobodnu teritoriju]]. U skladu s novonastalom situacijom, Wehrmachtovi oficiri predlažu svojim pretpostavljenim u [[Berlin]]u koordinaciju okupatorskih dejstava s onima četničkih odredâ, što bi doprinijelo efikasnijem gušenju partizanskog otpora, čiji je centar bilo [[Užice]]:
{{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 1, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova Nemačkog Rajha: 18. april — 31. decembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1973, dok. 236, str. 630.&lt;/ref&gt;|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}}

Za Dražom Mihailovićem je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu.

=== Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) ===
{{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}}
[[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]]
Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine.

Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]&lt;/ref&gt; Kosjeriću,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]&lt;/ref&gt; Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]].

Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]&lt;/ref&gt; Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]&lt;/ref&gt;

=== Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) ===
{{main|Legalizovani četnici}}
[[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]]

Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].&lt;ref name=&quot;yuhistorija.com&quot;&gt;[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]&lt;/ref&gt;

Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.&lt;ref&gt;[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove.

Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu:

{{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi:

1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca;

2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade;

3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji;

4) da poziva na borbu protiv komunista.

Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]&lt;/ref&gt;}}

Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].&lt;ref&gt;NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg&lt;/ref&gt;

[[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]]

U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem.

U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine &quot;ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori.&quot;&lt;ref name=&quot;Deakin2&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]&lt;/ref&gt;

Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem &quot;smrdljivih bombi&quot;, &quot;svrabećih praškova&quot;, &quot;praškova za kijanje&quot;, upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...&lt;ref name=&quot;Kosta Nikolić 2004&quot;/&gt; Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da &quot;Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji&quot;, da su &quot;u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani&quot; te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj &quot;Srbo-Sloveniji i Dalmaciji&quot;. Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: 
{{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.&lt;ref name=&quot;Deakin2&quot;/&gt;|Britanski kapetan Bil Hadson}}
[[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]]

Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: 
{{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;broj=490&amp;roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}}

U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.&lt;ref&gt;BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler &amp; Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen.&quot;}})&lt;/ref&gt;

Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće:
{{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&amp;rec=314&amp;roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. &lt;/br&gt; Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}}

=== Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) ===
{{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}}
[[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]]

Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.&lt;ref&gt;Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=175&amp;broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Haltung gegenüber feindlich eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K.&quot;}})&lt;/ref&gt; Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića:
{{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=175&amp;broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}}

Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]:
{{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti.

Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.—

Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.—

Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]&lt;/ref&gt;}}

Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]:
{{izdvojeni citat|
NEMCI

Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se.

HRVATI

Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]&lt;/ref&gt;}}

Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]:
{{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&amp;rec=315&amp;roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}}

O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]:
{{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}&lt;/ref&gt;|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}}

Pored 117. divizije, četnici generala Mihailovića će sarađivati i sa ostalim njemačkim divizijama koje su uzele učešća u operaciji »Weiss«, što se može zaključiti i na osnovu podataka iz ratnog dnevnika [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] od 12. marta 1943. godine:
{{izdvojeni citat|12. III 1943. (00,30 sati) — Izvještaji divizijskih jedinicâ: Operativno odjeljenje (Ia) Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj Operativnom odjeljenju [369. divizije] (telefonski): &lt;/br&gt; 1.) Snažne neprijateljske snage opkoljene su od strane [četnikâ] D.M., 717., [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718]]., 369. i [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije]]. 717. divizija započinje potjeru takođe 12. marta i doseže crtu [[Prozor (BiH)|Rama]] — [[Ostrožac (Jablanica)|Ostrožac]]. 718. divizija napreduje od Ivan-sedla opštim smjerom ka [[Mostar]]u.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=404&amp;rec=315&amp;roll=2154 NARA, T315, Roll 2154, frame no. 000399.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;12.3.1943. 00,30 Uhr &lt;/br&gt; Meldungen der Div. Einheiten &lt;/br&gt; Ia des Befh.d.dt.Tr.i.Kr. an Ia fernmündl.: &lt;/br&gt; 1.) Starke feindl. Kräfte sind durch D.M. 717., 718., 369. und SS–Div. umstellt. &lt;/br&gt; 717. tritt 12.3. ebenfalls zur Verfolgung an und gewinnt Linie Rama–Ostovac [sic]. &lt;/br&gt; 718. geht von Ivan–Sattel [sic] in allgemeiner Richtung auf Mostar vor.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik [[369. legionarska divizija|369. divizije]]}}

Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike:
{{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]&lt;/ref&gt;}}

O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u:
{{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=175&amp;broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Munition für die Cetniks: &lt;/br&gt; An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}}
[[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]]

9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],&lt;ref&gt;''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.&lt;/ref&gt; vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima:
{{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}}

O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga:
{{izdvojeni citat|''9. mart'' &lt;/br&gt; Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}}

Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.&lt;ref&gt;AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.&lt;/ref&gt;

General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi:
{{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im &quot;Weiss II&quot;–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung erbeten worden war.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U iscrpnom izvještaju&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.&lt;/ref&gt; koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«:
{{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}}

=== Četnički teror u Srbiji (1943) ===
{{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}}
Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za &quot;planirani narodni ustanak&quot;. Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.&lt;ref&gt;NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).&lt;/ref&gt; Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i &quot;odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama&quot;.&lt;ref&gt;Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.&lt;/ref&gt;

12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«:

{{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: &lt;/br&gt; U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm  Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]&lt;/ref&gt;}}

Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom:

{{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm  Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]&lt;/ref&gt;}}

I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već &quot;samo po našem spisku&quot;, partizanske, i samo će se partizani ubijati:

{{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.&lt;ref&gt;Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2,  Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.&lt;/ref&gt;}}

[[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]]

Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova:

{{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.&lt;ref&gt;http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html&lt;/ref&gt;|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}}

Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere:

{{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti.

4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica.

5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen.

6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa.

7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]&lt;/ref&gt;|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}}

Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: &quot;Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana&quot;.&lt;ref name=&quot;Deakin2&quot;/&gt;

=== Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) ===
{{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}}
[[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]]

U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše:

{{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“&lt;ref&gt;NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).&lt;/ref&gt;|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}}

U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]&lt;/ref&gt; konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkog]] iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji:
{{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića:

U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista.

Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: &lt;/br&gt; In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. &lt;/br&gt; Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: &quot;Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!&quot; Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu:

{{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.&lt;ref name=&quot;Kosta Nikolić 2004&quot;&gt;Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.&lt;/ref&gt;|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}}

1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (mahom onih koji su bili obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: 
{{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]] te na području između rijekâ Bosne i [[Una|Une]] i [[Sana|Sane]] i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika — koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila — nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što se pokazalo uzdržanošću prema komunističkim bandama.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&amp;rec=314&amp;roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}}

Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću:
{{izdvojeni citat|NAREĐUJEM
1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja.

2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir.

3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma.

Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.&lt;/ref&gt;}}

18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira:
{{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&amp;rec=313&amp;roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]&lt;/ref&gt;}}
[[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).&lt;ref&gt;[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: &lt;/br&gt; 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]&lt;/ref&gt;]]

Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.&lt;ref&gt;Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.&lt;/ref&gt; Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku &quot;po svaku cenu&quot; i nesukobljavanje sa Nemcima &quot;po svaku cenu&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]&lt;/ref&gt;

Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili:
{{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]&lt;/ref&gt;}}

U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. &lt;/br&gt; Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt.&quot;}})&lt;/ref&gt; U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig.&quot;}})&lt;/ref&gt;
[[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]]

U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih:

{{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}}

Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu:
{{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&amp;rec=313&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}}

{{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=483&amp;broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}}

{{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&amp;rec=314&amp;roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;b.) Cetniks: &lt;/br&gt; Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}}

U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica:
{{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: 
{{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.&lt;ref&gt;Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler &amp; Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}}

U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje:
{{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). &lt;br /&gt; U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. &lt;br /&gt; Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. &lt;br /&gt; Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). &lt;br /&gt; Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.&lt;ref&gt;Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.&lt;/ref&gt;}}

Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: &lt;/br&gt; Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. &lt;/br&gt; Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. &lt;/br&gt; Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg.&quot;}})&lt;/ref&gt; U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren.&quot;}})&lt;/ref&gt; U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar.&quot;}})&lt;/ref&gt;

19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu &quot;da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih&quot;.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm&lt;/ref&gt; 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja:

{{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm&lt;/ref&gt;|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}}

Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima:
{{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II&lt;/ref&gt;}}

=== Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) ===
{{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}}
[[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]]

[[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju &quot;zbog raspoloženja naroda&quot;.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga&lt;/ref&gt; Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je:
{{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}}
{{izdvojeni citat|
2)  Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista.

4)  Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom.

5)  Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht.

6)  Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima.

8)  Razmena štabova za vezu.

9)  Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama.

10)  Sporazum se mora držati u tajnosti.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]&lt;/ref&gt;|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}}

27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]&lt;/ref&gt; U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji.

{{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture  Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}}

Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka:
{{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;broj=639&amp;roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;3.) Serbien: &lt;/br&gt; Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}}

30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu:
{{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.&lt;ref&gt;AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.&lt;/ref&gt;}}

Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića:

{{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista.

U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]&lt;/ref&gt;|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}}

Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje članova [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] misijâ pri JVuO (tj. da četnici prekinu &quot;sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih&quot;). Fon Vajhs upozorava da se &quot;lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti&quot;, jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali &quot;propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti&quot;, do daljnjeg.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268&lt;/ref&gt; Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]&lt;/ref&gt; Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da &quot;četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu&quot; za borbu protiv partizanskog pokreta.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]&lt;/ref&gt; Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja &quot;danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]&lt;/ref&gt;

{{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko DM-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se DM-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&amp;rec=311&amp;roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic [sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}}

Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ:
{{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.&lt;ref&gt;Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.&lt;/ref&gt;}}

I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: 
{{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]&lt;/ref&gt;}}

14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: „Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.].“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;

U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom:

{{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]&lt;/ref&gt;}}

Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt; u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije:

{{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: 
{{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...]

Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće:

1)  Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti.

2)  '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''.

3)  U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]&lt;/ref&gt;|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}}

Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio  specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu:
{{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.&lt;ref&gt;Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.&lt;/ref&gt;}}

Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.&lt;ref&gt;Cripps, John (2001). &quot;Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose&quot;. {{ISBN|0593 049101}}&lt;/ref&gt;

No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]].

=== Borbe pod nemačkom komandom (1943) ===
{{main|Operacija Kugelblic}}
[[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]]

[[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]]

{{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]&lt;/ref&gt;|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}}

Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke:
{{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&amp;roll=196&amp;broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: &lt;/br&gt; Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}}

U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]:
{{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&amp;rec=314&amp;roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. &lt;/br&gt; Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}}

U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće:
{{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&amp;roll=1295&amp;broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;7.) Ausweispflicht landeseigener Verbände. &lt;/br&gt; Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}}

U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&amp;rec=314&amp;roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. &lt;/br&gt; a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; &lt;/br&gt; Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein.&quot;}})&lt;/ref&gt; Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom):
{{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: &lt;/br&gt; 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&amp;rec=315&amp;roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Verpflegung der Cetniks: &lt;/br&gt; Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: &lt;/br&gt; 1 Brotportion, &lt;/br&gt; 1 Gemüseportion, &lt;/br&gt; 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), &lt;/br&gt; 1 Salzportion, &lt;/br&gt; 2 Getränkeportionen, &lt;/br&gt; 1 Tabakportion.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}}

{{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|&quot;Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}}

U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika:

{{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&amp;rec=314&amp;roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. &lt;/br&gt; Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. &lt;/br&gt; Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}}

{{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&amp;roll=554&amp;broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“:

{{izdvojeni citat|Predmet: &lt;/br&gt; Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: &lt;/br&gt; Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&amp;roll=560&amp;broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}}

Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: 
{{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&amp;rec=314&amp;roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}}

Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]:
{{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&amp;broj=89&amp;roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}}

=== Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) ===
{{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}}
[[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]]

Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf&lt;/ref&gt; Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.&lt;ref&gt;https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf&lt;/ref&gt; U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.&lt;/ref&gt; delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: 
{{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}}

Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«):
{{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće &quot;žandarmima&quot; — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.&lt;ref&gt;AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.&lt;/ref&gt;}}

[[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku:
{{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}
[[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]]

Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima:
{{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica.

2.) Jedinice koje su učestvovale:

4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...]

5.) Sprovođenje:

U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom.

6.) Gubici neprijatelja:

32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena.

Plen:

2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana.

Sopstveni gubici:

20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih.

7.) Iskustva:

a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandarmi, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja...

e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&amp;broj=72&amp;roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Fernschreiben An Pz.AOK.2 &lt;/br&gt; 1.) Abschluss– und Erfahrungsbericht Unternehmen &quot;Bora&quot;: &lt;/br&gt; Vom 27.2. bis 3.3.44 wurde Cetnik–Unternehmen &quot;Bora&quot; unter deutscher Führung zur Säuberung des Raumes Danilovgrad – Cevo – Cetinje – Podgorica durchgeführt. &lt;/br&gt; 2.) Beteiligte Truppen: &lt;/br&gt; 4000 Mann nationaler Gendarmerie, Miliz, Abwehrtrupp 215, 1 Beutegebirgsbatterie, Bandenjägertrupp 181.Inf.Div. &lt;/br&gt; Bewaffnung: Gewehre, 60 le.M.G. &lt;/br&gt; 3.) Leitung: &lt;/br&gt; Selbst.Feldkdtr. 1040 Cetinje &lt;/br&gt; 4.) Führung: &lt;/br&gt; Platzkdt. Podgorica &lt;/br&gt; 5.) Durchführung: &lt;/br&gt; In zum Teil harten Kämpfen gewannen die von O, SO u. S vorrückenden Kolonnen langsam Boden. Am 29.3. Cevo genommen. Feind (Stärke 250 Mann) nach NW ausgewichen. Nach Abrücken deutscher Kräfte und Einsetzen feindl. Gegenangriffe zogen sich Cetniks in z.T. panikartiger Flucht auf ihre Ausgangsstellungen zurück. Feind besetzte erneut das im Unternehmen gesäuberte Gebiet. &lt;/br&gt; 6.) Feindverluste: &lt;/br&gt; 32 Tote, 88 Verwundete, 23 Gefangene. &lt;/br&gt; Beute: &lt;/br&gt; 2 le.MG., 1 s.MG., 15 Gewehre, 1 Funkgerät, Propagandamaterial und Verpflegung. &lt;/br&gt; Eigene Verluste: &lt;/br&gt; 20 Tote, 31 Verwundete, 46 Vermisste. &lt;/br&gt; 7.) Erfahrungen: &lt;/br&gt; a) Einwohnerwehren infolge mangelhafter Ausrüstung und geringer Kampfmoral zu Kampfaufgaben nicht geeignet; Gendarmen, Miliz, Cetniks bei Beteiligung deutscher Truppen für Kampf– u. Sicherungsaufgaben geiegnet. &lt;/br&gt; b) Kaukasische Freiwillige des Abwehrtr. 215 gut bewährt. &lt;/br&gt; c) Mitnahme schwerer Waffennur mit deutscher Sicherung. &lt;/br&gt; d) Truppenverpflegung für einheimische Verbände ungeignet, Marschverpflegung zweckmässig. &lt;/br&gt; e) Bei derartigen Unternehmungen sind Beteiligung deutscher Truppen, Unterstützungen durch  schwere Waffen und Nachrichtenverbindung zu den einzelnen Kampfgruppen Voraussetzungen für den Erfolg.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}}

[[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija &quot;Frilingservahen&quot; (april-maj 1944)|operaciju &quot;Frilingservahen&quot;]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći:
{{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''':

Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac.

Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin.

Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac.

'''Nemačke snage''':

1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja.

1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja.

Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz.

Početak napada: 10. 4. 44.

[[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe &quot;Jug&quot; (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe &quot;Nikšić&quot;.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&amp;rec=314&amp;roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Fernschreiben An 181.Inf.Div. &lt;/br&gt; Betr.: Unternehmen &quot;Frühlingserwachen&quot;. &lt;/br&gt; 1.) Nachstehende Plannung des Major Djurisic für Durchführung des Unternehmens &quot;Frühlingserwachen&quot; zur Kenntnis: &lt;/br&gt; Erste Kampfgruppe 700 Mann aus NO Richtung über Raum 5 km S Bijelopolje nach Mojkovac (16 km NNO Kolasin). &lt;/br&gt; Zweite Kampfgruppe 1200 Mann unter Führung Stab Djurisic von Brodarevo über Sahovici nach Mojkovac – Kolasin. &lt;/br&gt; Dritte Kampfgruppe 1000 Mann von Mitte Strasse Pljevlja – Prijepolje Richtung Mojkovac. &lt;/br&gt; Vierte Kampfgruppe 1500 Mann von Pljevlja Richtung Mojkovac. Mojkovac soll in 2 Tagen erreicht werden. Anschliessend Abdrehen der Masse in den Raum W Tara NW Kolasin – Mojkovac. &lt;/br&gt; Deutsche Kräfte: 1 verst.mot.Kp. stösst von Brodarevo bis Bijelopolje. &lt;/br&gt; 1 verst.mot.Kp. von Pljevlja bis Taraübergang 22SW Pljevlja SFK–Btl. 600 Mann folgt deutschen Kräften nach Bijelopolje, dann Abdrehen nach Mojkovac. &lt;/br&gt; Miliz Brodarevo 700 Mann säubert eigenen Raum und stösst von Brodarevo nach SSW. &lt;/br&gt; Angriffsbeginn: 10.4.44. &lt;/br&gt; 2.) 181.Inf.Div stellt  entsprechende Unterrichtung der Cetnikgruppe Süd (Major Lasic und Bukatonovic in Podgorica) sowie der Gruppe Niksic sicher. &lt;/br&gt; Absichten für Beteiligung an den Unternehmen sind Gen.Kdo.XII.Geb.A.K. zu melden.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.&lt;/ref&gt;}}

=== Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) ===
[[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).&lt;ref&gt;[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: &lt;/br&gt; 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division &quot;Prinz Eugen&quot;]&lt;/ref&gt;]]

Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]&lt;/ref&gt; zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]&lt;/ref&gt; S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]&lt;/ref&gt;

Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje:
{{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi tzv. [[Zeleni kadar|zelenog kadra]], koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=17&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. &quot;Grünen Kaders&quot; in Kampf gegen die Roten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}}

Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ:
{{izdvojeni citat|
Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«:

1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju.

2.) Gubici:

A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo.

B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig.

C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&amp;rec=314&amp;roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: &lt;/br&gt; 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. &lt;/br&gt; 2.) VERLUSTE: &lt;/br&gt; A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. &lt;/br&gt; B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. &lt;/br&gt; C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}
[[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].&lt;ref&gt;[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: &lt;/br&gt; 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]&lt;/ref&gt;]]

Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom:
{{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića:
{{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]&lt;/ref&gt;}}

Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe &quot;Konrad&quot; protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]&lt;/ref&gt; U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće:
{{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' 

Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur.

Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&amp;rec=314&amp;roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. &lt;/br&gt; In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division &quot;Dinara&quot; zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. &lt;/br&gt; Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}}

Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&amp;rec=314&amp;roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich.&quot;}})&lt;/ref&gt;
[[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]]

U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ:
{{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] &lt;/br&gt; Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&amp;rec=314&amp;roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Polizeigebiet II (Sarajevo): &lt;/br&gt; Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}}

Konverzacija vođena između njemačkog opunomoćenog generala u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]] i feldmaršala [[Wilhelm Keitel|Wilhelma Keitela]], prilikom posjete Hitlerovom glavnom štabu početkom marta 1944, otkriva kakva je bila percepcija statusa četnika u NDH od strane vojnog vrha Trećeg Reicha: „U [[Berchtesgaden|Berhtesgaden]]u ljubazno me je primio Kajtel. Informisao me je o toku razgovora sa [[Nikola Mandić|Mandić]]em i Perićem [predsjednik vlade i ministar vanjskih poslova NDH — prim.]. U više navrata morao sam da ga prekinem kako bih ga ispravio, a pre svega u pogledu četničkog pitanja. On je mislio da se četnici sastoje samo od nekoliko dobrovoljaca (skraćeno „Hiwis“, dolazi od nemačke reči „Hilfswilligen“, prim. prev.), koji služe u nemačkim divizijama.“&lt;ref&gt;Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 456.&lt;/ref&gt;

Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]&lt;/ref&gt; dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi:
{{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&amp;rec=314&amp;roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. &lt;/br&gt; Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}}

U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena:
{{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&amp;rec=314&amp;roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&amp;rec=314&amp;roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]&lt;/ref&gt;

Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima:
{{izdvojeni citat|14. 7. 1944: &lt;/br&gt; ''SS-brdska divizija »Handžar«'': &lt;/br&gt; Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;W–SS–Geb.Div. Handschar: &lt;/br&gt; Zum Unternehmen &quot;Fliegenfänger&quot; Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Pored operacije »Fliegenfänger«, istočnobosanski četnički odredi (koji su brojali oko 13.000 ljudi) uzeli su, tokom proljeća i ljeta 1944. godine, učešća u više poduvhata koje je predvodila 13. SS brdska divizija »Handžar« (kao npr. [[Operacija Maiglöckchen|»Maiglöckchen«]], [[Operacija Vollmond|»Vollmond«]], [[Operacija Heiderose|»Heiderose«]] ili [[Operacija Röslein|»Röslein«]]). Visoki oficiri [[Sicherheitsdienst|SS]]-a bili su u velikoj mjeri zadovoljni obostrano izgrađenim povjerenjem. Dok je ''Hauptsturmführer'' Hermann Schifferdecker, zapovjednik 27. brdske lovačke pukovnije iz sastava divizije, decenijama nakon rata tvdio da je „saradnja između divizije i četnika bila (je) veoma labava”, kao i da su se četnici „javljali našem obavještajnom oficiru onda kada im je bila potrebna hrana ili municija”, juna 1944. komandant 13. SS brdske divizije [[Karl-Gustav Sauberzweig]] je pohvaljivao iskreno savezničko držanje pripadnika JVuO (najvjerovatnije četnici Radivoja Kerovića):
{{izdvojeni citat|Nakon što ih naše trupe razbiju, partizani u povlačenju često upadaju u zasjede četničkih jedinica koje traže oružje... Tokom posljednjih operacija, četničke snage su se dobro pokazale u borbi. Uspostavljena je prihvatljiva, gotovo drugarska saradnja [Nijemaca — prim.] sa četnicima. Srpsko pravoslavno stanovništvo (sigurnosne zone) predstavlja jedini marljivi, konstruktivni i vitalni element na ovoj teritoriji. Kada je divizija tek stigla u (sjeveroistočnu Bosnu), među četnicima je zavladala panika zbog straha od [[Bošnjaci|muslimanske]] osvete. U međuvremenu, konstruktivniji među Srbima su shvatili da će divizija uključiti sve dijelove stanovništva u svoju misiju oslobađanja [od partizana — prim.]. To je, u određenom smislu, dovelo do svojevrsne saradnje.&lt;ref&gt;George Lepre, Himmler's Bosnian Division: The Waffen-SS Handschar Division 1943–1945. Atlgen, PA: Schiffer Military History, 1997, pp. 198–199. &lt;br /&gt; ({{jez-eng|&quot;With an estimated strength of over 13,000 effectives, the Četniks of northeastern Bosnia were divided into four large groups, with one each operating in the Posavina, Bijeljina, Tuzla, and Zvornik areas. &quot;The cooperation between the division and the Četniks was very loose,&quot; wrote one critical SS officer. &quot;Most of the time they simply reported to our intelligence officer when they needed food or ammunition.&quot; Sauberzweig was more optimistic: &quot;After being routed by our troops, retreating Partisans are often ambushed by Četnik units seeking weapons... During the latest operations, the Četnik forces have fought well. An acceptable, almost comradely cooperation with the Četniks has emerged. The Serbian-Orthodox population of the (security zone) is the sole industrious, constructive, and vital element in the territory. When the division first arrived in (northeastern Bosnia), the Četniks panicked, fearing Muslim revenge. In the meantime, the constructive-minded Serbians have realized that the division shall include all portions of the population in its mission of liberation. This has led, in a certain sense, to a sort of cooperation.&quot;&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji:

{{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=195&amp;broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv. &lt;/br&gt; In Norddalmatien (serbischer Volksraum) Cetnikführer Djujic. Etwa 8 000 Mann, davon 6–7 000 Bewaffnete. Gut organisiert. Englandfeindliche Stimmung. Keine englische Unterstützung. Zweifel, ob diese Cetniks bei englische Landung gegen deutsche Besatzungsmacht kämpfen werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}}

Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića:
{{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=195&amp;broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. &lt;/br&gt; Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. &quot;Kroatische Kampfgemeinschaft&quot; bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. &lt;/br&gt; Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. &lt;/br&gt; Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. &lt;/br&gt; Von Invasion sprechen Cetniks kaum. &lt;/br&gt; Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. &lt;/br&gt; Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: &quot;Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen.&quot; &lt;/br&gt; Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]:
{{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! &quot;Kroatische Kampfgemeinschaft&quot; steht nur auf dem Papier.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}}

U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je:
{{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;roll=192&amp;broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}}

Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).&lt;ref&gt;[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]&lt;/ref&gt;

O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]&lt;/ref&gt; Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni:
{{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}}

Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.&lt;/ref&gt;

I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]:
{{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]&lt;/ref&gt;}}

=== Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) ===
{{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}}
[[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]]

{{Quote box
 | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen.&quot;}})&lt;/ref&gt;
 | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944.
 | width = 40%
 | align = right}}
{{Quote box
 | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;
 | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944.
 | width = 40%
 | align = right}}

Oko [[Nova godina|Nove godine]] po [[Julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] 1944. dolazi do žestokih [[Bitka za Ivanjicu (januar 1944.)|borbi za Ivanjicu]]. Ovom prilikom, četnici Draže Mihailovića stupaju u borbu protiv snagâ NOVJ skupa sa Nijemcima, [[Bugari|Bugarima]] i kvislinškim formacijama (Državna i Poljska straža). 11. januara 1944, u Vrhovnu komandu JVuO stiže depeša kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]] (pseudonimi »Švarc« i »Ras-Rasa«), u kojoj se navodi: „Nemci i Bugari uz pomoć četnika ušli u Ivanjicu, a tenkovi produžili dalje. Komunisti otstupaju u pravcu Javor — Kušići. Od naših u borbi [[Vuk Kalaitović|Kalait]] i Marković. Gubici nisu još utvrđeni. Nemci danas prošli kroz [[Kosjerić]] i sutra stižu na bojište. Od komunista učestvuju u borbi muslimanska i dalmatinska brigada.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt; Kapetan [[Predrag Raković]] (»Kar-Kar« i »Pre-Pre«) šalje 13. januara dvije depeše kojima obavještava VK JVuO i generala Mihailovića o stanju na terenu:
{{izdvojeni citat|Primio sam sva Vaša naređenja za prikupljanje snaga za dejstvo prema Ivanjici protivu komunista. Situacija kod Ivanjice 12-I uveče: partizani su izbačeni iz Ivanjice i odbačeni prema Mučnju, a štab mi je još u Katićima. Partizani tamo imaju 1, 2 i 5 proletersku brigadu i srbijansku proletersku brigadu. Ukupno oko 3000 ljudi. Odlično naoružani sa dosta municije. Od okupatora: Nemaca vrlo malo sa 5 tenkova, a Bugara 1000. Nemci ne nameravaju da dovedu u ovu oblast jače snage za borbu, jer su radi da ove partizane likvidiraju sa Bugarima, srpskom državnom stražom i da im pomognu četnici D. M. I jedna i druga strana drže se u toku 13-I pasivno.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]],  nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]&lt;/ref&gt;

Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]&lt;/ref&gt; U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju:
{{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}}

Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]&lt;/ref&gt; Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt;

Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944:
{{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}}

U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]:
{{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=514&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: &lt;/br&gt; F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}}

Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u:
{{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=462&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/294.&lt;/ref&gt;|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}}

U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji:
{{izdvojeni citat|Srbija: &lt;br /&gt; Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;roll=256&amp;broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}}

12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: 
{{izdvojeni citat|OBJAVA

Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]&lt;/ref&gt;}}

1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ:
{{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: &lt;/br&gt; Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] &lt;/br&gt; Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien. Eigene Lage. &lt;/br&gt; B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. &lt;/br&gt; F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt; Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.&lt;ref&gt;Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.&lt;/ref&gt;

U dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&amp;broj=677&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet.&quot;}})&lt;/ref&gt; sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]:
{{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, uništio komoru [[Peta krajiška divizija|Pete divizije]] kod [[Varda (selo)|Varde]]. Veliki neprijateljski gubici. Četnici postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.}}

U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]:
{{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}}

Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim okupatorom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije:
{{izdvojeni citat|
I. Sopstvene snage

A) Grupa “Holman”

696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova.

B) Grupa “Vajel”

Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva.

C) 24. bug. div.

I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen.

D) Grupa “Tatalović”

Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien. II. Eigene Lage. &lt;/br&gt; A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. &lt;/br&gt; B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. &lt;/br&gt; C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. &lt;/br&gt; D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: 
{{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger &quot;beschmutzen&quot; wolle.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: 
{{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: &lt;/br&gt; f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}}

Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše:

{{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...&lt;ref&gt;AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]&lt;/ref&gt;}}

18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira:

{{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]&lt;/ref&gt;}}

U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću:

{{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.&lt;ref&gt;Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.&lt;/ref&gt;}}

U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije
[[Brandenburger|''Brandenburg'']].&lt;ref name=&quot;yuhistorija.com&quot;/&gt;
[[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]]

Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je:
{{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: &lt;/br&gt; A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, lično bili vođeni od strane DM-a.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Tagesmeldung von 28.4.1944. &lt;/br&gt; Serbien. &lt;/br&gt; I. Feindlage. &lt;/br&gt; A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe:
{{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.&lt;ref&gt;AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.&lt;/ref&gt;}}

U svojstvu komandanta Valjevskog korpusa JVuO, u depešama od 17. maja 1944. kapetan Nedić je poslao Vrhovnoj komandi i Mihailoviću sljedeće informacije: „Peta divizija uglavnom na prostoru Mučanj i južno... Prema ovima snagama u pokretu su Nemci sa juga i jugoistoka tri bataljona Nemaca. Bugari sa Rakovićem i sa javorcima [Javorski korpus pod komandom majora Radomira Cvetića — prim.] u pokretu su sa istoka. Ja sa Gardom i valjevskim korpusom napadam danas sa severa sa težnjom da ovladam sa Okruglicom... Požeški korpus i Ajdačić [Filip, komandant Crnogorske brigade Požeškog korpusa JVuO — prim.] zatvaraju otstupanje Crvenih na sever na položaju: Vranjevina, Crveni Vrh, Treštena Stena. Užička brigada sa jednim bataljonom Nemaca napada od Kokinog Broda na sever. Druga komunistička divizija na Zlataru: Jablanica, Dobroselica, Negbina, Draglica. Sa juga je napadaju Nemci i Zlatiborski korpus [pod komandom kapetana Milomira Kolarevića — prim.].“&lt;ref&gt;AVII, ČA, kut. 276, reg. br. 2/1—38.&lt;/ref&gt;

U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;

11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju:
{{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]&lt;/ref&gt; Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama&lt;ref&gt;Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.&lt;/ref&gt; koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: 
{{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}}

General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind.&quot;}})&lt;/ref&gt; Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića:

{{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike.

Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka.

Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]&lt;/ref&gt;}}

Komanda Jugoistoka će, takođe, u mjesečnom izvještaju iz druge polovine maja 1944. konstatovati rastrzanost Mihailovićevog pokreta između osnovnog antiokupatorskog usmjerenja i saradnje s njim u antikomunističkom frontu, kao i strah od gubitka [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] podrške i naklonosti najširih slojeva stanovništva okupirane Srbije, s obzirom na to da je kolaboraciju bilo gotovo nemoguće sakriti:
{{izdvojeni citat|II. Situacija kod neprijatelja &lt;/br&gt; a) Srbija &lt;/br&gt; Uprkos saradnji između jakih četničkih jedinica i nemačkog Vermahta — koju je odobrio sam DM — radi borbe protiv nadirućih Titovih snagâ, pokret DM je u svom stavu ostao suštinski neprijateljski nastrojen. Popuštanje pritiska od strane crvenih odmah je dovelo do pojačane aktivnosti usmerene protiv okupatorskih snaga i SDK-a. Tvrdnje područnih komandanata — da je većinu napada podstakao neodgovoran starešinski kadar nižeg ranga — tek treba dokazati. Psihološka osnova za ovu obnovljenu aktivnost može se pronaći u želji da se povrati politički ugled, koji je praktično izgubljen u očima Saveznika, a navodno i u očima srpskog naroda, usled iznuđene saradnje sa nemačkim Vermahtom. U tom smislu, ovi nacionalistički aktivisti su nesumnjivo u suprotnosti sa opštim javnim mnjenjem, koje bi pozdravilo nagodbu između okupacione sile, srpske vlade i pokreta DM.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=784&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000780.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;II. Feindlage. &lt;/br&gt; a) Serbien &lt;/br&gt; Die DM–Bewegung ist trotz der von DM gebilligsten Zusammenarbeit starker Cetnik–Verbände mit der deutschen Wehrmacht im Kampf gegen die eingebrochenen Tito–Kräfte in ihrem grundsätzlichen Haltung unverändert Feind geblieben. Dass Nachlassen des roten Drucks hat auch sofort eine verschärfte Aktivität gegenüber der Besatzungsmacht und dem SFK zur Folge gehabt. Es muss sich die Behauptung der Gebietsführer, dass die Mehrzahl der Überfalle durch unverantwortliche Unterführer hervorgerufen ist, erst noch beweisen. Der psychologische Grund für die neuerliche Aktivität könnte darin gefunden werden, das durch die notgedrungene Zusammenarbeit mit der deutschen Wehrmacht vor den Allierten tatsächlich und vor dem serbischen Volke vermeintlich verlorengegangene politische Prestige wiederzugewinnen. Damit stehen diese nationalen Aktivisten zweifellos im Gegensatz zur allgemeinen Volksmeinung, die einen Ausgleich zwischen der Besatzungsmacht, der serbischen Regierung und der DM–Bewegung begrüssen wurde.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Mjesečni izvještaj Komande Jugoistoka za period od 16.4 do 15.5.44. (23. maj 1944. godine)}}

U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora:
{{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&amp;rec=501&amp;roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}}

General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće:
{{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.&lt;ref&gt;Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.&lt;/ref&gt;}}

U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića:
{{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen &quot;Trumpf&quot; mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. &lt;/br&gt; Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. &lt;/br&gt; Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}}

Oportuni stav generala Draže Mihailovića i njegovih komandanata, sračunat na skoro njemačko povlačenje, dok bi u međuvremenu okupatora trebalo što više iskoristiti za uništenje glavnog neprijatelja ([[NOVJ]]), zapažen je od strane oficirâ Armijske grupe »F«, prilikom savjetovanja sa specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Hermann Neubacher|Hermannom Neubacherom]], krajem jula 1944. godine:
{{izdvojeni citat|Četničko pitanje: Njemačka je za DM neprijatelj br. 2 — neprijatelj br. 1 su komunisti. DM računa — uostalom, kao i ostale banditske vođe — na skoro povlačenje Nijemaca iz zemlje. Nastojanje za očuvanjem snage četničkih jedinica je prvenstveno sračunato na trenutnu i docniju borbu protiv komunizma. U cilju ostvarivanja ove namjere, DM je tražio velike količine oružja, što je, naravno, bilo odbijeno. Pojedinačni ugovori sa četničkim komandantima (npr. Neško Nedić, Keserović itd.), koji osiguravaju ograničenu lokalnu i taktičku saradnju u borbi protiv komunista, nisu rizični i mogu se nastaviti. Oni su u ovom momentu — i samo u ovom — povoljni za nas, jer odgovaraju našim interesima. Oni ne znače podršku za veliki obračun između nacionalnih Srba i Titovih komunista, koji se ima tek odigrati u daljnoj budućnosti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Cetnikfrage: &lt;/br&gt; Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten. D.M. rechnet – wie auch andere Bandenführer – mit einem baldigen Abzug des Okkupators. Das Interesse an Erhaltung der Kampfkraft aller Cetnik–Banden gilt in erster Linie der derzeitigen und späteren Auseinandersetzung mit dem kommunistischen Widerpart. &lt;/br&gt; D.M.s Forderungen nach grossen Mengen von Waffen, die vorstehende Absicht praktisch ermöglich sollen, kann selbstverständlich nicht ersprochen werden. Einzelabmachungen mit Unterführern (z.B. Nesko Nedic, Keserovic usw.), die dem gemeinsamen örtlichen und durch die Lage bedingten jeweiligen Kampf gegen die Tito–Banden dienen, können ohne Risiko eingegangen werden, da sie für den Augenblick – und nur für diesen – zugleich deutschen Interessen entgegenkommen, eine Unterstützung für den Kampf von übermorgen, d.h. für die grosse Auseinandersetzung der nationalen Serben mit dem Kommunisten Titos jedoch nicht bedeuten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« (Heeresgruppe F) sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944. godine}}

Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Neue Kampfgruppe Major Weyel.&quot;}})&lt;/ref&gt;) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje  NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]&lt;/ref&gt; U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben.&quot;}})&lt;/ref&gt; navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi:
{{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': &lt;/br&gt; Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}}

U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ:
{{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: &lt;/br&gt; Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK  KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}}

Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis:
{{izdvojeni citat|Srbija: &lt;/br&gt; Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: &lt;/br&gt; Abschlussmeldung &quot;Kehraus&quot;: Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}}

27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|3.) SERBIEN &lt;/br&gt; MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE &quot;KEHRAUS&quot; AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})&lt;/ref&gt; Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;/&gt; Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. 

Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 

29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;3.) SERBIEN: &lt;/br&gt; BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. &lt;/br&gt; KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.&lt;/br&gt; 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})&lt;/ref&gt;}}

Nakon što je krajem jula i početkom avgusta 1944. došlo do »naknadnog čišćenja«&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1028&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000886.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: &lt;/br&gt; Nachsäuberung &quot;Kehraus&quot; Fd.–Kräfte beiderseits Lebane gegen Bulgaren, die hohe Verluste an Waffen und Vermissten, nach N vorgedrungen. &lt;/br&gt; Absicht: Zerschlagen Fd.–Kräfte beiderseits Strasse Medvedja – Lebane mit Kgr. Diesener, Tln. Cetnikgruppe Weyel und 5 Btln. 27.bulg.Div.&quot;}})&lt;/ref&gt; u ovoj operaciji, 6. VIII Vrhovna komanda Wehrmachta zaključuje:
{{izdvojeni citat|Srbija:

Protiv neprijateljskih raštrkanih grupa koje su prodrle prema istoku i na mnogim mestima prešle Ibar upućeni su delovi četničke grupe »Vajel« iz prostora Brus u pravcu planine Kopaonik.

Operacija »Keraus« je završena.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=266&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289519.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;3.) SERBIEN: GEGEN DIE AN MEHREREN STELLEN UEBER IBAR NACH O VORGEDRUNGENE FDL. SPLITTERGRUPPE TLE. CETNIKGRUPPE WEYEL AUS RAUM BRUS RICHTUNG KOPAONIK– GEBIRGE IM VORGEHEN. &lt;/br&gt; ”KEHRAUS” BEENDET.}})&lt;/ref&gt;}}

Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i formalno stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]:
{{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. &lt;/br&gt; CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. &lt;/br&gt; ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}}

Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija &quot;Trumpf&quot;|&quot;Trumpf&quot;]] i [[Operacija &quot;Halali&quot;|&quot;Hallali&quot;]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944.

{{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: &quot;Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!&quot; loyal verhalten hätten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}}

=== Desant na Drvar (1944) ===
{{main|Desant na Drvar}}
Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.&lt;ref name=&quot;Pop izdaje&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]&lt;/ref&gt; Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba:

{{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&amp;rec=314&amp;roll=564 NARA, T314,  Roll 564, frame no. 000455.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj obavještajnog  odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}}

U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji:
{{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' 
Tiče se: »Reselšprunga« [...] 

7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&amp;rec=314&amp;roll=563 NARA, T314,  Roll 563, frames no. 000715—000716.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Fernschreiben An PzAOK 2 &lt;/br&gt; Betr. Rösselsprung &lt;/br&gt; 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«:
{{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša.

2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara.

Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. 

Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...]

d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo.

3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&amp;rec=314&amp;roll=563 NARA, T314,  Roll 563, frame no. 000690.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. &lt;/br&gt; 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen &quot;RÖSSELSPRUNG&quot; ausgeschaltet werden. &lt;/br&gt; Führung &quot;RÖSSELSPRUNG&quot;: XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. &lt;/br&gt; Zu &quot;RÖSSELSPRUNG&quot; treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: &lt;/br&gt; d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. &lt;/br&gt; 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici &quot;neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa&quot;.&lt;ref&gt;NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).&lt;/ref&gt;

=== Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) ===
{{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}}
[[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;]]
Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]&lt;/ref&gt; Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.&lt;ref name=&quot;yuhistorija.com&quot;/&gt; Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka:

{{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način:
{{izdvojeni citat|
1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor.

2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga.

3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom.

4. DM moli da sam ostane u ilegali.

5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama.

6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.&lt;ref name=&quot;B0_11 1944&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&amp;rec=311&amp;roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. &lt;/br&gt; 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. &lt;/br&gt; 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. &lt;/br&gt; 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können &lt;/br&gt; 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. &lt;/br&gt; 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi:
{{izdvojeni citat|
''Saradnja sa četničkim bandama''

Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|&quot;Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«:
{{izdvojeni citat|
Srbija:

Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311,  Roll 190, frame no. 000948.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi:

{{izdvojeni citat|
a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca.

b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji.

c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista.

d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa.

e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća.

f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika.

g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama.

h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: &lt;/br&gt; a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. &lt;/br&gt; b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. &lt;/br&gt; c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. &lt;/br&gt; d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. &lt;/br&gt; e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. &lt;/br&gt; f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. &lt;/br&gt; g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. &lt;/br&gt; h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Jedan iskaz&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|&quot;Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist.&quot;}})&lt;/ref&gt; sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande:
{{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]&lt;/ref&gt;|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}}

U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]&lt;/ref&gt; Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog:
{{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&amp;rec=311&amp;roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše:
{{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.&lt;ref&gt;AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]&lt;/ref&gt;}}

Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on &quot;da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom&quot;.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er &lt;br /&gt; 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und &lt;br /&gt; 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. &lt;br /&gt; Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat.&quot;}})&lt;/ref&gt; Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.&lt;ref name=&quot;Živković&quot;&gt;{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način:
{{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on

a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM,

b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.&lt;ref name=&quot;znaci.org&quot;&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er &lt;br /&gt; a) gegen &quot;kleine taktische Manöver&quot; mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, &lt;br /&gt; b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}}

Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&amp;rec=501&amp;roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! &lt;br /&gt; Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung.&quot;}})&lt;/ref&gt; Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]&lt;/ref&gt;

=== Bitka za Srbiju (1944) ===
{{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}}
[[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]]
U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji:

{{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|&quot;Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

[[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}&lt;/ref&gt; Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče.

Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage:
{{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«, 

1.) Snage koje učestvuju:

a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«,

b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka,

c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus),

d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III),

e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova,

f) Grupa »Krempler«,

g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Betr.: Plannung &quot;Rübezahl&quot;. &lt;/br&gt; 1.) Beteiligte Kräfte: &lt;/br&gt; a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. &lt;/br&gt; b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 &lt;/br&gt; c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). &lt;/br&gt; d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). &lt;/br&gt; e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. &lt;/br&gt; f) Gruppe Krempler. &lt;/br&gt; g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.&lt;/ref&gt;}}

[[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112&lt;/ref&gt; kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju:
{{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]&lt;/ref&gt;}}

Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]:
{{izdvojeni citat|
''Naređenje komandanta Jugoistoka''

Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.&lt;ref name=&quot;ZA PERIOD OD 1 1944&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&amp;rec=311&amp;roll=191 NARA, T311,  Roll 191, frame no. 000007.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Befehle OB.Südost &lt;br /&gt; Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije:

{{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja:

7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, &lt;br /&gt; 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, &lt;br /&gt; 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka.

Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&amp;rec=311&amp;roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: &lt;/br&gt; 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, &lt;/br&gt; 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, &lt;/br&gt; 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. &lt;/br&gt; Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf.&quot;}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]&lt;/ref&gt;|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}}

U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]:
{{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike:

a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a,

b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka,

c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima,

d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu,

e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: &lt;/br&gt; a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, &lt;/br&gt; b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, &lt;/br&gt; c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, &lt;/br&gt; d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, &lt;/br&gt; e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista:

{{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je 
krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.&lt;/ref&gt;|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}}

U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima:
{{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben.&quot;}})&lt;/ref&gt;|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}}

Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: 
{{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}}

Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ:
{{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;West– und Mittel– Serbien: &lt;/br&gt; Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta od 25. septembra 1944. godine}}

Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine:
{{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}}

Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu:
{{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]&lt;/ref&gt;}}

Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji:
{{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;NW–Serbien: &lt;/br&gt; Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}}

U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji:
{{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}}

Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo:
{{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]&lt;/ref&gt;}}

Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]&lt;/ref&gt; Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta:

{{izdvojeni citat|Početak &quot;Cirkusa&quot; 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od  Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&amp;rec=311&amp;roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Beginn &quot;Zirkus&quot; 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}}

U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe &quot;Srbija&quot; od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168&lt;/ref&gt; U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom:

{{izdvojeni citat|Glavni štab DM-a premješten je u Bosnu usljed napredovanja komunista u Srbiji; međutim, povlačenje četničkih snaga iz Srbije u Bosnu još uvijek nije sprovedeno. Uprkos slabijoj borbenoj efikasnosti, Račićevi četnici nastavljaju borbu protiv komunista. Pod jakim komunističkim pritiskom, još se četničkih vođâ, uključujući i one iz ist. Srbije, izjasnilo spremnim za borbu protiv komunista zajedno s njemačkim Wehrmachtom.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;broj=101&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Der Hpt.Stab DM ist infolge Vorrückens der Kommunisten in Serbien nach Bosnien verlegt worden, ein Abzug von Cetnik–Kräften aus dem Serbischen Raum nach Bosnien hat dagegen noch nicht stattgefunden. Trotz ihrer Unterlegenheit an Kampfwert stehen die Cetniks des Racic weiterhin im Kampf gegen die Kommunisten. &lt;/br&gt; Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}}

{{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}}

Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]:
{{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|&quot;Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}}

=== Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) ===
{{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}}
[[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]]

Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.&lt;/ref&gt;
{{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}}

O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala bojišnica u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], koju su držale jedinice Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO kojom je komandovao potpukovnik Račić:
{{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka severu, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su nemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usled nedostatka municije i oružja te u odsustvu nemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. &lt;/br&gt; Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s nemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima nemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. &lt;/br&gt; Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}}

U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] za 23. oktobar 1944. godine ponovo se pominje da je povučena nova linija [[Istočni front|Istočnog fronta]], kao i da ona prolazi preko teritorije okupirane Srbije i [[Balkan]]a. Iz dokumenta se može zaključiti kako četnička formacija potpukovnika Dragoslava Račića sudjeluje u frontu kao dio osovinskih snagâ, što je njemačkom Wehrmachtu svakako olakšalo povlačenje jedinicâ iz Grčke:
{{izdvojeni citat|Istočni front: &lt;/br&gt; Pokušaj očigledno slabijih snaga [neprijatelja] da sa juga opkole našu borbenu grupu zapadno od [[Kriva Palanka|Krive Palanke]]. Uništenje neprijateljske grupe 24 km severoistočno od [[Priština|Prištine]] (300 poginulih neprijateljskih vojnika; uništeno ili zaplenjeno brojno oružje, vozila i vojna oprema). Vazdušno izviđanje ukazuje na pokret jakih snaga iz područja [[Kragujevac|Kragujevca]] ka [[Gornji Milanovac|Gor. Milanovcu]]. Četnička grupa Račića blokira rejon [[Čačak]]–[[Kraljevo]]–[[Požega]]. Pokreti naših snaga radi povlačenja u oblast severozapadno od [[Beograd]]a i dalje se odvijaju bez ometanja od strane neprijatelja.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=655&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000649.] &lt;/br&gt; ({{jez-njem|&quot;Ic–Abendmeldung vom 23.10.1944. &lt;/br&gt; Ostfront: &lt;/br&gt; Umfassungsversuch eigener Kampfgruppe W Kriva Palanka mit anscheinend schwachen Kräften von S. Vernichtung einer Feindgruppe 24 NO Pristina (300 Feindtote, zahlreiche Waffen, Fahrzeuge und Kriegsgerät vernichtet oder erbeutet). &lt;/br&gt; Aus Raum Kragujevac nach Luftaufklärung Bewegung starker Kräften gegen Grn. Milanovac. Cetnik–Gruppe Racic blockiert: Raum Cacak, Kraljevo, Pozega. Eigene Absetzbewegungen Raum NW Belgrad auch weiterhin von Feind nicht verstört.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

O »formiranju novog istočnog fronta« pišu 4. novembra 1944. i feldmaršal [[Maximilian von Weichs]] i general [[Hans Felber]]. U izvještaju koji predstavlja svojevrsni pregled najvažnijih događaja za period avgust—novembar 1944, najviši oficiri Wehrmachta na teritoriji okupirane Jugoslavije računaju da se, pored četnika Draže Mihailovića, na strani Nijemaca u ovom »frontu« bore i [[Ruski zaštitni korpus|RZK]], [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Srpska državna straža|SDS]], zaključujući da je situacija kritična za okupatora i kolaboracioniste:
{{izdvojeni citat|Uprkos mobilizaciji jedinica za uzbunu i koncentraciju neznatnih rezervi, uz bezobzirno ostavljanje otkrivenih širih delova zemlje, prodor Titovih snaga preko Ibarske doline prema jugoistoku Srbije u žestokim borbama nije mogao da bude sprečen.

Grupa armija »F« je protiv Titovih snaga, pripremljenih u Crnoj Gori, bacila u borbu 1. brd. div.[iziju]. Izmičući njenom pritisku, druge Titove jedinice su početkom avgusta prešle jugozapadnu granicu Srbije. Isprva je namera vojnoupravnog komandanta Srbije bila da otkloni glavno ugrožavanje u jugoistočnoj Srbiji. U tu svrhu je 28. avgusta Komandi Grupe »Auleb« povereno komandovanje nad svima jedinicama koje su bile angažovane u jugoistočnoj Srbiji. Trebalo je da napad počne posle dovođenja 1. brd. div. iz Crne Gore.

Tada je kapitulacija Rumunije od 23. 8. iz temelja izmenila situaciju u političkom i vojničkom pogledu. Na Dunavu i na granici Banata nastao je novi istočni front, a podređene bugarske snage otpale su i koncentrisale su se, napuštajući prostore koje su obezbeđivale, krajem meseca, duž glavne pruge od Velike Plane do Leskovca, u cilju odlaska za Bugarsku. Rus[ke] i srpske, kao i pol.[icijske] dobr.[ovoljačke] jedinice i četničke jedinice, koje su se do tada, uprkos svih razočarenja, borile na strani nemačkog Vermahta, postale su nesigurne, poslednje čak i delom neprijateljske.

Situacija je zahtevala momentalnu mobilizaciju svih snaga koje su u tom prostoru stajale na raspolaganju, kao i dovođenje drugih nemačkih snaga iz ostalog jugoistočnog područja i njihovo angažovanje za formiranje novog istočnog fronta.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]&lt;/ref&gt;}}

U mjesečnom izvještaju Armijske grupe »F« ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO:
{{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&amp;rec=311&amp;roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. &lt;br /&gt; Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. &lt;br /&gt; Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]].
{{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija &quot;E&quot; Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}}
{{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.&lt;ref name=&quot;sr.wikisource.org&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|&quot;D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}}

Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji:
{{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|&quot;Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}}

Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]:
{{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.&lt;ref name=&quot;sr.wikisource.org&quot;&gt;[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&amp;rec=311&amp;roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|&quot;Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}}

Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu:
{{izdvojeni citat|
''Za Kondora — ultra urgent''

Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]&lt;/ref&gt;}}

Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe &quot;E&quot; iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe &quot;E&quot; iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe &quot;E&quot; i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova.

U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],&lt;ref&gt;NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.&lt;/ref&gt; odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]:
{{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća.

Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka.

Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane Obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. X 1944.}}

Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe &quot;E&quot;|Armijske grupe &quot;E&quot;]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever.

U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&amp;rec=311&amp;roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;I. Deutsche und verbündete Truppen. &lt;/br&gt; Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)&quot;}})&lt;/ref&gt;

Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&amp;rec=311&amp;roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]&lt;/ref&gt; dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se &quot;drže u senci Vermahta&quot;. Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj:
{{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. &lt;br /&gt; Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].&lt;ref&gt;[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija &quot;E&quot; Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&amp;rec=311&amp;roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. &lt;br /&gt; 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. &lt;br /&gt; 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: 
{{izdvojeni citat|
''Borbenoj grupi pukovnika Bemera &lt;/br&gt; Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 

1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 

2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima.

3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni.

4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&amp;rec=311&amp;roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] &lt;br/&gt; ({{jez-njem|&quot;An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: &lt;/br&gt; Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) &lt;/br&gt; 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. &lt;/br&gt; 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. &lt;/br&gt; 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. &lt;/br&gt; 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]:
{{izdvojeni citat|Srpski četnici: &lt;/br&gt; Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: &lt;/br&gt; 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; &lt;/br&gt; 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; &lt;/br&gt; 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; &lt;/br&gt; 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; &lt;/br&gt; 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; &lt;/br&gt; Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&amp;sta2=D.M&amp;idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die serbischen Cetniks. &lt;/br&gt; Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. &lt;/br&gt; Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. &lt;/br&gt; Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: &lt;/br&gt; 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. &lt;/br&gt; 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. &lt;/br&gt; 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. &lt;/br&gt; 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. &lt;/br&gt; 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. &lt;/br&gt; Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}}

=== Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) ===
{{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}}
[[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&amp;rec=311&amp;roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]&lt;/ref&gt; Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|&quot;10.000 Montenegriner&quot;}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]]

Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove (&quot;[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]&quot;), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe &quot;E&quot;]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica:
{{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&amp;rec=314&amp;roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. &lt;/br&gt; M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija &quot;E&quot; od 23. septembra 1944. godine}}

O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]:
{{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.&lt;/ref&gt;|[[Hermann Neubacher]]}}

=== Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) ===
{{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}}
[[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine&lt;ref&gt;[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: &lt;/br&gt; 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]&lt;/ref&gt;]]

[[Armijska grupa &quot;E&quot;]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je:
{{izdvojeni citat|
Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«:

1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj.

2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica.

3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi.

4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&amp;rec=311&amp;roll=184 NARA, T311,  Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| &lt;br /&gt; &quot;1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. &lt;br /&gt; 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist &quot;Mitrovica&quot;. &lt;br /&gt; 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. &lt;br /&gt; 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]&lt;/ref&gt; navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ:

{{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&amp;rec=311&amp;roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}}

Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad.

Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)&lt;/ref&gt; [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF &amp; EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.&lt;/ref&gt;

[[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.&lt;ref&gt;[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]&lt;/ref&gt;

[[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: 
{{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi.

2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...]

6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. &lt;br /&gt; Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. &lt;br /&gt; Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.&lt;/ref&gt;|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}}

[[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak:
{{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu 
Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.&lt;/ref&gt;}}

General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]&lt;/ref&gt;

== Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO ==
[[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]]

{{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&amp;rec=311&amp;roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}}

Jedna od najrječitijih evaluacijâ komandne sposobnosti načelnika štaba Jugoslovenske vojske u Otadžbini, a koja potiče iz primarnih izvora njemačke provenijencije, sadržana je u mjesečnom izvještaju Komande Jugoistoka za mart 1943. godine&lt;ref&gt;[https://znaci.org/00001/40_51.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje BITKA NA NERETVI I NJENE POSLJEDICE]&lt;/ref&gt;:

{{izdvojeni citat|Dosadašnje borbe pokazuju da je Mihailović kao vojni komandant zatajio. Mihailović snosi glavnu krivnju za dosadašnje neuspjehe zbog nepravilne procjene vremena, prostora i zemljišta i zbog toga što nije iskoristio opće date mogućnosti.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=813&amp;rec=78&amp;roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame 6290063.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Die bisherigen Kämpfe zeigen, daß Mihailovic als militärischer Führer versagte. Die gegebenen Möglichkeiten infolge Unkenntnis von Zeitbedarf, Raum und Gelände nicht erkennend, trägt er die Hauptschuld an den bisherigen Mißerfolgen.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}}

Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće:
{{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.&lt;ref&gt;http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|&quot;MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks.

''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim:
{{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...&lt;ref&gt;Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. &lt;br/ &gt; ({{jez-eng|&quot;Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more...&quot;}})&lt;/ref&gt;|[[Maximilian von Weichs]]}}

Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu:

{{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.&lt;/ref&gt;}}

Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima,  general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva:

{{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.&lt;ref&gt;[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&amp;broj=235&amp;roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN.&quot;}})&lt;/ref&gt;|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}}

General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division &quot;Prinz Eugen&quot;'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora:
{{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.&lt;ref&gt;[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division &quot;Prinz Eugen&quot;], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division &quot;Prinz Eugen&quot;] str. 52. &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]:

{{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.&lt;ref&gt;Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. &lt;br /&gt; ({{jez-njem|&quot;Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos.&quot;}})&lt;/ref&gt;}}

== Reference ==
{{izvori|2}}

== Povezano ==
* [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]]
* [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]]

== Vanjske veze ==
{{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}}
* [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)]

{{Kolaboracija u Jugoslaviji}}
{{Authority control}}

[[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]]</text>
      <sha1>berl1keujvz778z0go163xwak167o3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veselin Đurović</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4692654</id>
    <revision>
      <id>42696680</id>
      <parentid>42424224</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literatura */</comment>
      <origin>42696680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="g8edqi652hn0fxsrma4j2ws2kavql3u" xml:space="preserve">{{Heroj M
|didaskalija=VESELIN ĐUROVIĆ
| slika = 
| opis_slike=
| datum_rođenja = [[1924]].&lt;!-- nema na wikidata --&gt;
| mesto_rođenja =[[Veleta]], kod [[Danilovgrad]]a
| država_rođenja = [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevina SHS]]
| datum_smrti = {{Datum smrti|1943|6|13|1924|0|0}}
| mesto_smrti =[[Vrbnica (Foča)|Vrbnica]], kod [[Foča|Foče]]
| država_smrti = [[Nezavisna Država Hrvatska|ND Hrvatska]]
|profesija=[[zemljoradnja|zemljoradnik]]
|SKOJ= [[1940]].
|rat=[[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]]
|služba=[[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOV i PO Jugoslavije]]
|narodni heroj=[[27. novembar|27. novembra]] [[1953]].
}}
'''Veselin Đurović – Aga''' ([[Veleta]], kod [[Danilovgrad]]a, [[1924]] – [[Vrbnica (Foča)|Vrbnica]], kod [[Foča|Foče]], [[13. jun]] [[1943]]), učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] i [[narodni heroj Jugoslavije]].

== Biografija ==
Rođen je 1924. godine u selu Veleta, kod Danilovgrada. Do [[1941]]. godine se bavio [[zemljoradnja|zemljoradnjom]]. Godinu dana uoči rata postao je član [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]].

Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] je od [[1941]]. godine. Tokom [[Trinaestojulski ustanak|Trinaestojulskog ustanka]] učestvovao je u oslobođenju Danilovgrada. Od [[1942]]. je bio borac [[Peta proleterska crnogorska udarna brigada|Pete crnogorske brigade]] pre njenog pokreta u [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]]. Tamo je postao kurir štaba brigade.

Tokom [[Bitka na Sutjesci|bitke na Sutjesci]] 1943. godine, Đurović je učestvovao u proboju pored [[Sava Kovačević|Save Kovačevića]]. Jurišao je pored [[komandant]]a kada je ovaj bio pokošen rafalom, a ubrzo je i sam Đurović poginuo u jurišu.

Ukazom [[Predsednik Jugoslavije|predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije]] [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]], [[27. novembar|27. novembra]] [[1953]]. godine, proglašen je za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja]].

== Literatura ==
{{Portal NOB}}
* {{cite encyclopedia |year=1982|title = [[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]|encyclopedia= |publisher= Partizanska knjiga - Narodna knjiga - Pobjeda|location= Ljubljana - Beograd - Titograd|id= }}
* ''[[Srpski biografski rečnik]]''. „Matica srpska“ Novi Sad, 2007. godina.
* Milan Inđić: ''„Djeca heroji“'', Dom štampe, Zenica, 1985. godine

{{Narodni heroji-Danilovgrad}}

{{biografija-začetak}}

{{normativna kontrola}}

{{DEFAULTSORT:Đurović, Veselin}}
[[Kategorija:Rođeni 1924.]]
[[Kategorija:Umrli 1943.]]
[[Kategorija:Biografije, Danilovgrad]]
[[Kategorija:Crnogorski komunisti]]
[[Kategorija:Jugoslavenski partizani]]
[[Kategorija:Borci Pete proleterske brigade]]
[[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]]
[[Kategorija:Poginuli u bici na Sutjesci]]</text>
      <sha1>g8edqi652hn0fxsrma4j2ws2kavql3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marko Baletić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4692660</id>
    <revision>
      <id>42696681</id>
      <parentid>42516849</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literatura */</comment>
      <origin>42696681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2582" sha1="3ekhyvz4zpbexstmltrxu9vm0fyfhcd" xml:space="preserve">{{Heroj M
|didaskalija=MARKO BALETIĆ
| slika = 
| opis_slike=
| datum_rođenja = {{Datum rođenja|1917|10|21}}
| mesto_rođenja =[[Broćanac (Nikšić)|Broćanac]], kod [[Nikšić]]a
| država_rođenja =[[Kraljevina Crna Gora]]
| datum_smrti = {{Datum smrti|1943|6|13|1917|10|21}}
| mesto_smrti =[[Tjentište]], kod [[Foča|Foče]]
| država_smrti = [[Nezavisna Država Hrvatska|ND Hrvatska]]
|profesija=student [[Medicina|medicine]]
|KPJ=[[1940]].
|rat=[[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]]
|narodni heroj=[[10. jul]]a [[1953]].
}}
'''Marko Baletić''' ([[Broćanac (Nikšić)|Broćanac]], kod [[Nikšić]]a, [[21. oktobar]] [[1917]] — [[Tjentište]], kod [[Foča|Foče]], [[13. jun]] [[1943]]) bio je učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] i [[narodni heroj Jugoslavije]].

== Biografija ==
Rođen je [[21. oktobar|21. oktobra]] [[1917]]. godine u selu [[Broćanac (Nikšić)|Broćanac]], kod [[Nikšić]]a.

Pre [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] je studirao medicinu, a uoči rata je bio apsolvent.

Član [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] je od [[1940]]. godine.

Učesnik [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] je od [[1941]]. godine.

Poginuo je [[13. jun]]a [[1943]]. godine, iznad [[Tjentište|Tjentišta]], u toku [[Bitka na Sutjesci|Bitke na Sutjesci]], kao referent saniteta [[Peta proleterska crnogorska udarna brigada|Pete proleterske crnogorske udarne brigade]].

Ukazom [[Predsednik Jugoslavije|predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije]] [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]], [[10. jul]]a [[1953]]. godine, proglašen je za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja]].{{sfn|Narodni heroji 1|1982|p=}}

== Reference ==
{{reflist|3}}

== Literatura ==
* {{Cite book|ref={{harvid|Narodni heroji 1|1982}}|title=[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]] tom -{I}-|year=1982|publisher=Narodna knjiga|location=Beograd|isbn=}} {{COBISS|ID=48700167}}

{{Narodni heroji-Nikšić}}
{{Narodni heroji-lekari}}

{{biografija-začetak}}

{{normativna kontrola}}

{{DEFAULTSORT:Baletić, Marko}}
[[Kategorija:Rođeni 1917.]]
[[Kategorija:Umrli 1943.]]
[[Kategorija:Biografije, Nikšić]]
[[Kategorija:Crnogorski komunisti]]
[[Kategorija:Jugoslavenski partizani]]
[[Kategorija:Borci Pete proleterske brigade]]
[[Kategorija:Politički komesari NOVJ]]
[[Kategorija:Partizanski ljekari]]
[[Kategorija:Poginuli u bici na Sutjesci]]
[[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]]</text>
      <sha1>3ekhyvz4zpbexstmltrxu9vm0fyfhcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasaï</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4712354</id>
    <revision>
      <id>42696712</id>
      <parentid>42432912</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="4emua53l28sbz7ivkg79hwaf4fb1e16" xml:space="preserve">{{Regija (HR)
| ime =Kasaï
| ime_genitiv=Kasaja
| slika =Democratic_Republic_of_the_Congo_(26_provinces)_-_Kasaï.svg
| slika_opis= Pozicija provincije na [[Karta|karti]] [[Demokratska epublika Kongo|DR Konga]]
| nalazi_se_u_sastavu=[[Demokratska republika Kongo|Demokratske republike Kongo]]
| upravni_oblik=[[provincija]]
| službeni_jezik=[[svahili]], [[francuski jezik|francuski]]
| glavni_grad=[[Tshikapa]] 
| vladar =Dieudonne Pieme Tutokot
| titula_vladara=[[guverner]]
| površina=95631
| stanovnika=3417000
| pozivni_broj = 
| web=
| komentar = 
|}}
'''Kasaï''' je jedna od 26 [[Provincije DR Konga|provincija]] na koje je [[Demokratska Republika Kongo]] [[državna uprava|administrativno]] podjeljena.

== Karakteristike==
Provincija se nalazi na [[jug]]u [[DR Kongo|zemlje]] od [[granica|granice]] sa [[Angola|Angolom]] u unutrašnjost.
Prostire se na [[površina|površini]] od 95,631 [[km²]], u kojoj živi 3,417,000 [[Stanovništvo|stanovnika]].&lt;ref name=fra&gt;{{cite web
| url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?admid=8563
| title =Kasaï Province-Capital: Tshikapa
| accessdate =12.02.2025.
| language=engleski
| publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Provincije [[Kasaï-Central]] i [[Kasaï]] rezultat su podjele bivše Provincije Kasaï-Occidental.

[[Upravni centar|Administrativni centar]] provincije je [[grad]] [[Tshikapa]] koji ima 366,503 [[Stanovništvo|stan.]]&lt;ref name=city&gt;{{cite web
 | url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?cityid=1870
 | title =''Tshikapa in Kasaï''
 | accessdate =12.02.2025.
 | language=engleski
 | publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Provincija je administrativno podjeljena na 5 teritorija;
* Dekese
* Ilebo
* Kamonia (Tshikapa)
* Luebo
* Mweka

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
* [https://web.archive.org/web/20250709004408/https://www.investindrc.cd/fr/PROVINCE-DU-KASAI?lang=fr ''Province du Kasaï'' (Agence Nationale pour la Promotion)] {{fr icon}}
{{Provincije DR Konga}}
{{Geog-stub}}
[[Kategorija:Provincije Demokratske Republike Konga]]</text>
      <sha1>4emua53l28sbz7ivkg79hwaf4fb1e16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasaï Oriental</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4712415</id>
    <revision>
      <id>42696713</id>
      <parentid>42432914</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="gy5grx17dc5h5it5naigip20jfo68uj" xml:space="preserve">{{Regija (HR)
| ime =Kasaï-Oriental
| ime_genitiv=Kasai Orientala
| slika =Democratic_Republic_of_the_Congo_(26_provinces)_-_Kasaï-Oriental.svg
| slika_opis= Pozicija provincije na [[Karta|karti]] [[Demokratska epublika Kongo|DR Konga]]
| nalazi_se_u_sastavu=[[Demokratska republika Kongo|Demokratske republike Kongo]]
| upravni_oblik=[[provincija]]
| službeni_jezik=[[svahili]], [[francuski jezik|francuski]]
| glavni_grad=[[Mbuji-Mayi]] 
| vladar =Jean-Paul Mbwebwa
| titula_vladara=[[guverner]]
| površina=9545
| stanovnika=3864300
| pozivni_broj = 
| web=
| komentar = 
|}}
'''Kasaï-Oriental''' je jedna od 26 [[Provincije DR Konga|provincija]] na koje je [[Demokratska Republika Kongo]] [[državna uprava|administrativno]] podjeljena.

== Karakteristike==
Provincija se nalazi u sredini [[DR Kongo|zemlje]], prostire se na [[površina|površini]] od 9545 [[km²]], u kojoj živi 3,864,300 [[Stanovništvo|stanovnika]].&lt;ref name=fra&gt;{{cite web
| url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?admid=7294
| title =Kasaï-Oriental Province-Capital: Mbuji-Mayi
| accessdate =14.02.2025.
| language=engleski
| publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Provincija je osnovana [[2015]], za [[reforma|reforme]] [[državna uprava|državne uprave]] podjelom dotadašnje puno veće provincije Kasaï-Oriental, na tri manje; Kasaï-Oriental, [[Lomami]] i [[Sankuru]]

[[Upravni centar|Administrativni centar]] provincije je [[grad]] [[Mbuji-Mayi]] koji ima 1,213,726 [[Stanovništvo|stan.]]&lt;ref name=city&gt;{{cite web
 | url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?cityid=1868
 | title =''Mbuji-Mayi in Kasaï-Oriental''
 | accessdate =14.02.2025.
 | language=engleski
 | publisher=City population}}&lt;/ref&gt;
 
Provincija je administrativno podjeljena na 5 teritorija ([[općina]]);
* Kabeya-Kamwanga
* Katanda
* Lupatapata
* Miabi
* Tshilenge

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
* [https://web.archive.org/web/20250722034815/https://www.investindrc.cd/fr/spip.php?article151&amp;lang=fr ''Province du Kasaï-Oriental'' (Agence Nationale pour la Promotion)] {{fr icon}}
{{Provincije DR Konga}}
{{Geog-stub}}
[[Kategorija:Provincije Demokratske Republike Konga]]</text>
      <sha1>gy5grx17dc5h5it5naigip20jfo68uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ituri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4713819</id>
    <revision>
      <id>42696298</id>
      <parentid>42452688</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="sngyb0c1osv92amrd463pmqsorck7yc" xml:space="preserve">{{Regija (HR)
| ime =Ituri 	
| ime_genitiv=Ituria
| slika =Democratic_Republic_of_the_Congo_(26_provinces)_-_Ituri.svg
| slika_opis= Pozicija provincije na [[Karta|karti]] [[Demokratska epublika Kongo|DR Konga]]
| nalazi_se_u_sastavu=[[Demokratska republika Kongo|Demokratske republike Kongo]]
| upravni_oblik=[[provincija]]
| službeni_jezik=[[svahili]], [[francuski jezik|francuski]]
| glavni_grad=[[Bunia]] 
| vladar =Johnny Luboya Nkashama 
| titula_vladara=[[guverner]]
| površina=65658
| stanovnika=4392200
| pozivni_broj = 
| web=
| komentar = 
|}}
'''Ituri''' ([[swahili]]: ''Jimbo la Ituri'') je jedna od 26 [[Provincije DR Konga|provincija]] na koje je [[Demokratska Republika Kongo]] [[državna uprava|administrativno]] podjeljena.

== Karakteristike==

Provincija se nalazi na [[sjeveroistok]u [[DR Kongo|zemlje]], prostire se na [[površina|površini]] od 65,658 [[km²]], u kojoj živi 4,392,200 [[Stanovništvo|stanovnika]].&lt;ref name=fra&gt;{{cite web
| url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?admid=8557
| title =''Ituri Province-Capital: Bunia''
| accessdate =28.02.2025.
| language=engleski
| publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Na [[sjever]]u [[granica|graniči]] sa [[Haut-Uélé|Provincijom Haut-Uélé]], na [[zapad]]u sa [[Tshopo|Provincijom Tshopo]], na [[jug]]u sa [[Nord-Kivu|Provincijom Nord-Kivu]] a na [[istok]]u sa [[Južni Sudan|Južnim Sudanom]] i [[Uganda|Ugandom]].

Ime je dobila po rijeci [[Ituri (rijeka)|Ituri]].

[[Upravni centar|Administrativni centar]] provincije je [[grad]] [[Bunia]] koji ima 230,625 [[Stanovništvo|stan.]]&lt;ref name=city&gt;{{cite web
 | url =https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/?cityid=1848
 | title =''Bunia in Ituri''
 | accessdate =28.02.2025.
 | language=engleski
 | publisher=City population}}&lt;/ref&gt;

Provincija je administrativno podjeljena na 5 teritorija ([[selo|ruralnih]] [[općina]]);
* Aru
* Djugu
* Irumu
* Mahagi
* Mambasa

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske veze ==
* [https://web.archive.org/web/20250529231444/https://www.dev.investindrc.cd/en/spip.php?page=province-article&amp;id_article=148 ''Province du Ituri'' (Agence Nationale pour la Promotion)] {{fr icon}}

{{Provincije DR Konga}}
[[Kategorija:Provincije Demokratske Republike Konga]]</text>
      <sha1>sngyb0c1osv92amrd463pmqsorck7yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibrahim Ustavdić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4716341</id>
    <revision>
      <id>42696263</id>
      <parentid>42561796</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5666" sha1="hggr155476r6k1r3hfc5hp977k190kq" xml:space="preserve">{{Infokutija biografija
| ime             = Ibrahim Ustavdić
| slika           = Ibrahim Ustavdić.jpg
| širina_slike    = 200px
| opis            = 
| ime_po_rođenju  = 
| datum_rođenja   = 1878.
| mjesto_rođenja  = [[Gračanica (Tuzlanski kanton)|Gračanica]], {{flagicon|Austro-Ugarska}} [[Austro-Ugarska]]
| datum_smrti     = 1974. (dob: 96)
| mjesto_smrti    = [[Sarajevo]], {{flagicon|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]]
| prebivalište    = 
| državljanstvo   = 
| zanimanje       = učitelj, nadzornik, upravitelj
| roditelji       = 
}}
'''Ibrahim Ustavdić''' ([[Gračanica (Tuzlanski kanton)|Gračanica]], [[1878.]] − [[Sarajevo]], [[1974.]]) bio je prosvjetni radnik, prvi [[Gračanica (Tuzlanski kanton)|gračanički]] učitelj,&lt;ref name=&quot;pogled&quot;&gt;&quot;Jedan pogled na ulogu i mjesto gračaničkih intelektualaca u preobražaju svoga zavičaja&quot;. Gračanički glasnik, str. 41.&lt;/ref&gt; školski nadzornik i upravitelj prve Narodne osnovne škole u Gračanici. Jedna od najvažnijih ličnosti u istoriji Gračanice.&lt;ref name=&quot;sto&quot;&gt;&quot;Sto godina Narodne osnovne škole u Gračanici: Uz pregled razvoja osnovnog školstva na području opštine Gračanica&quot;. Gračanica, 1986. str. 35.&lt;/ref&gt; Prapradjed je [[Edvin Kanka Ćudić|Edvina Kanke Ćudića]].&lt;ref name=&quot;Goodreads&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.goodreads.com/author/show/16591553.Edvin_Kanka_udi_|title=Edvin Kanka Ćudić|publisher=goodreads.com|date=30 August 2023 |accessdate=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;

==Biografija==
[[Datoteka:Ibrahim Ustavdić, grave.jpg|thumb|left|200px|Grob Ibrahima Ustavdića, groblje Režići u [[Gračanica (Tuzlanski kanton)|Gračanici]].]]
Ibrahim Ustavdić je rođen u [[Gračanica (Tuzlanski kanton)|Gračanici]] 1878. godine. Narodnu osnovnu školu završio je 1897. godine u rodnom gradu, a potom je upisao i završio učiteljsku školu.&lt;ref name=&quot;pogled&quot;/&gt; Za privremenog [[Bosanska Krupa|otočkog]] učitelja je imenovan 1902. godine. Iz Otoke je premješten u [[Kozarac (Prijedor)|Kozarac]] 1903, a odatle u [[Prijedor]] 1904. godine. Početkom 1905. zaposlen je za učitelja u Narodnoj osnovnoj školi u Gračanici, gdje je radio do 1935. godine.&lt;ref name=&quot;Akos&quot;&gt;{{cite web|url=https://akos.ba/skolstvo-u-b-krupi-u-vrijeme-austrougarske-drzavne-osnovne-skole/?fbclid=IwY2xjawK2OKBleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFkMjB4dlMxbW1JcjBWcXQyAR53AWnKxxfO8AXdDsm2I87iW94_knVnpgZG4Zff9hJKt5AvGQCuFo20NhF9Aw_aem_rM3C7g3gYhLjcg8tES-xAA|title=Školstvo u Bosanskoj Krupi u vrijeme Austrougarske: Državne osnovne škole|publisher=akos.ba|date=1 February 2022|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt; Od 1912. do 1935. bio je upravitelj Narodne osnovne škole u Gračanici. Godine 1935. imenovan je za školskog nadzornika u Gračanici. Tu dužnost je obnašao do 1938. godine, kada odlazi penziju. Radio je kao učitelj u Gračanici više od trideset godina. Takođe, kao učitelj i upravitelj Narodne osnovne škole, sudjelovao je u obrazovnoj reformi gračaničke Osman-kapetanove medrese 1930. godine.&lt;ref&gt;&quot;Osman-kapetanova medresa i njen značaj za kadiluk Gračanica u periodu od 1800. do 1945. godine&quot;. Novi Muallim, proljeće 2017. str. 69.&lt;/ref&gt; Kada je 1903. osnovan mjesni odbor [[Gajret]]a u Gračanici, bio je među njegovim prvim rukovodiocima.&lt;ref&gt;&quot;Kulturno-prosvjetna društva u Gračanici krajem austrougarske uprave i za vrijeme Kraljevine SHS/Jugoslavije-kratak pregled&quot;. Gračanički glasnik 58/XXIX, novembar 2024. str. 17.&lt;/ref&gt; Jedan je od finansijskih donatora sarajevskog spomenika posvećenog [[Hrvati|hrvatskom]] pjesniku [[Silvije Strahimir Kranjčević|Silviju Strahimiru Kranjčeviću]].&lt;ref name=&quot;Ivan Lovrenović&quot;&gt;{{cite web|url=https://ivanlovrenovic.com/clanci/bosna-argentina/andrej-rodinis-spomenik-silviju-strahimiru-kranjcevicu-kroz-ostavstinu-josipa-milakovica|title=Andrej Rodinis, Spomenik Silviju Strahimiru Kranjčeviću kroz ostavštinu Josipa Milakovića|publisher=ivanlovrenovic.com|date=9 March 2015 |accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt; Također, kada je oktobra 1936. u Gračanici je otkriven spomenik ubijenom [[Kraljevina Jugoslavija|jugoslovenskom]] kralju [[Aleksandar I. Karađorđević|Aleksandru I. Karađorđeviću]], Ibrahim Ustavdić je bio među političkim dužnosnicima. Položio je dva vijenca u ime mjesnih škola.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/11/Pages-from-gg10-7.pdf|title=Odjeci ubojstva kralja Aleksandra I. Karađorđevića u Gračanici: prilozi iz izvorne građe, No. 38/XIX, pp 151|publisher=gracanickiglasnik.ba|date=5 November 2014|accessdate=2025-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250922202428/https://gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/11/Pages-from-gg10-7.pdf|archive-date=2025-09-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Nakon penzionisanja, preselio se u [[Sarajevo]], gdje je umro u proljeće 1974. Njegovom željom ukopan je u Gračanici, na groblju Režići. [[Dženaza-namaz|Dženazi]] Ibrahima Ustavdića je prisustvovao veliki broj Gračanlija, svi učenici i učitelji Osnovne škole &quot;[[Hasan Kikić]]&quot; u Gračanici, kao i delegacije učenika i prosvjetara iz drugih škola.&lt;ref name=&quot;sto&quot;/&gt; 

== Reference ==
{{izvori|2}}

== Vanjske veze ==
{{commons category}}
{{s-start}} 
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=–}}
{{s-ttl|title=Upravitelj Narodne osnovne škole u [[Gračanica|Gračanici]]|years=1912 – 1935.}}
{{s-aft|after= Mustafa Žiško}}
|-
{{s-bef|before=–}}
{{s-ttl|title= Školski nadzornik u Gračanici|years=1935 – 1938.}}
{{s-aft|after=Šefik Bešlagić}}
|-
{{s-end}}

{{DEFAULTSORT:Ustavdić, Ibrahim}}
{{Lifetime|1878|1974|Ustavdić, Ibrahim}}
[[Kategorija:Biografije, Gračanica]]
[[Kategorija:Profesori]]</text>
      <sha1>hggr155476r6k1r3hfc5hp977k190kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Wikiprojekt države/Panama</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4716363</id>
    <revision>
      <id>42696205</id>
      <parentid>42693831</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <origin>42696205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15188" sha1="mqrp30y13smbifc0k75shaeteq1ionk" xml:space="preserve">{| width=75% valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#CE1126; color: white; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border: Solid #002B7F 1px; text-align: center; font-size: 160%; margin: 0 auto&quot; 
| Wikiprojekt države - '''Panama'''
|}

{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:white;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba napisati&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- bgcolor=lightblue
| &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;small&gt;'''Broj'''&lt;/small&gt;&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;'''Članak'''&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Članak na drugom jeziku&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Opis&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Riješeno &lt;/div&gt;
|-
| '''1.''' || &quot;[[Himno Istmeño]]&quot; || [[w:en:Himno Istmeño]] || himna || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''2.''' || [[Narodna skupština (Panama)]] || [[w:en:National Assembly (Panama)]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''3.''' || [[Predsjednik Paname]] || [[w:es:Presidente de Panamá]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''4.''' || [[Ustav Paname]] || [[w:en:Constitution of Panama]] || pravo || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''5.''' || [[Panamska balboa]] || [[w:en:Panamanian balboa]] || valuta || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''6.''' || [[Akt o nezavisnosti Paname]] || [[w:en:Independence Act of Panama]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''7.''' || [[Nezavisnost Paname]] || [[w:en:Independence of Panama from Spain]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''8.''' || [[Gran Coclé]] || [[w:en:Gran Coclé]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''9.''' || [[Rodrigo de Bastidas]] || [[w:en:Rodrigo de Bastidas]] || istraživač || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''10.''' || [[Sebastián Hurtado de Corcuera]] || [[w:en:Sebastián Hurtado de Corcuera]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''11.''' || [[Castilla de Oro]] || [[w:en:Castilla de Oro]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''12.''' || [[Drakeov napad na Panamu]] || [[w:en:Drake's Assault on Panama]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''13.''' || [[Dariénska spletka]] || [[w:en:Darien scheme]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''14.''' || [[Pljačka Paname]] || [[w:en:Henry Morgan's Panama expedition]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''15.''' || [[Mariano Arosemena]] || [[w:en:Mariano Arosemena]] || pisac || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''16.''' || [[Panama (savezna država)]] || [[w:en:Panama State]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''17.''' || [[Panama (departman)]] || [[w:en:Panama Department (1886)]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''18.''' || [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije]] || [[w:en:Secession of Panama from Colombia]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''19.''' || [[Sporazum Hay–Bunau-Varilla]] || [[w:en:Hay–Bunau-Varilla Treaty]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''20.''' || [[Philippe Bunau-Varilla]] || [[w:en:Philippe Bunau-Varilla]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''21.''' || [[Manuel Amador Guerrero]] || [[w:en:Manuel Amador Guerrero]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''22.''' || [[Tomás de Herrera]] || [[w:en:Tomás de Herrera]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''23.''' || [[Slobodna Država Prevlake]] || [[w:es:Estado del Istmo]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''24.''' || [[Panamska kriza 1885.]] || [[w:en:Panama crisis of 1885]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''25.''' || [[Tisućudnevni rat]] || [[w:en:Thousand Days' War]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''26.''' || [[Zona Panamskog kanala]] || [[w:en:Panama Canal Zone]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''27.''' || [[José Raúl Mulino]] || [[w:en:José Raúl Mulino]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''28.''' || [[Demetrio H. Brid]] || [[w:en:Demetrio H. Brid]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''29.''' || {{nowrap|[[Privremena vladina hunta (Panama)]]}} || {{nowrap|[[w:es:Junta Provisional de Gobierno de Panamá]]}} || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''30.''' || [[Državni udar u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian coup d'état]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''31.''' || [[Guillermo Endara]] || [[w:en:Guillermo Endara]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''32.''' || [[Opći izbori u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian general election]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''33.''' || [[Arnulfo Arias]] || [[w:en:Arnulfo Arias]] || politika || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''34.''' || [[Sporazumi Torrijos–Carter]] || [[w:en:Torrijos–Carter Treaties]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''35.''' || [[Barú]] || [[w:en:Volcán Barú]] || geografija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''36.''' || [[Transpanamski cjevovod]] || [[w:en:Trans-Panama pipeline]] || ekonomija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''37.''' || [[Roberto Durán]] || [[w:en:Roberto Durán]] || sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''38.''' || [[Rolando Frazer]] || [[w:en:Rolando Frazer]] || sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''39.''' || [[Rubén Blades]] || [[w:en:Rubén Blades]] || muzičar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''40.''' || [[Rukometna reprezentacija Paname]] || — || sport || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''41.''' || [[Košarkaška reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama men's national basketball team]] || sport || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''42.''' || [[Fudbalska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national football team]] || sport || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''43.''' || [[Bejzbolska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national baseball team]] || sport || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''44.''' || [[Gonzalo Fernández de Oviedo]] || [[w:en:Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés]] || pisac || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''45.''' || [[Mola (tekstil)]] || [[w:en:Mola (art form)]] || umjetnost || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''46.''' || [[Tamborito]] || [[w:en:Tamborito]] || ples || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''47.''' || [[Panamska zlatna žaba]] || [[w:en:Panamanian golden frog]] || fauna || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''48.''' || [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] || [[w:en:Pygmy three-toed sloth]] || fauna || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''49.''' || [[Vicenteova otrovna žaba]] || [[w:en:Vicente's poison frog]] || fauna || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''50.''' || ''[[Sterculia apetala]]'' || [[w:en:Sterculia apetala]] || flora || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|}

&lt;/div&gt;
|}
| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |

| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:white;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba nadopuniti&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000; padding:2px 5px;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;

* &lt;s&gt;'''[[Panama]]'''
:Glavni članak trebalo bi svakako proširiti da se dobije jedan respektabilan članak koji bi obuhvatio sva područja.&lt;/s&gt;


&lt;/div&gt;

|}
|}

{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:white;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Dodatni članci&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;

Ovdje će se unositi oni članci koji nisu na popisu iznad, a napisani su u sklopu sređivanja članaka o Panami. Svaki suradnik koji napiše ili zna da je takav članak napisan može u tablicu dodati podatke.

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- bgcolor=lightblue
| &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;small&gt;'''Broj'''&lt;/small&gt;&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;'''Članak'''&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Članak na drugom jeziku&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Opis&lt;/div&gt; || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Riješeno &lt;/div&gt;
|-
| '''1.''' || {{nowrap|[[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']]}} || {{nowrap|[[w:es:Asamblea Nacional de Representantes de Corregimientos]]}} || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''2.''' || [[Corregimiento (Panama)]] || [[w:en:Corregimientos of Panama]] || uprava || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''3.''' || [[Vojna diktatura u Panami]] || [[w:es:Dictadura militar en Panamá]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''4.''' || [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] || [[w:es:Corte Suprema de Justicia de Panamá]] || pravo || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''5.''' || {{nowrap|[[Kolonijalne međuokeanske rute u Panami]]}} || {{nowrap|[[w:en:The Colonial Transisthmian Route of Panamá]]}} || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''6.''' || [[Univerzitet u Panami]] || [[w:en:University of Panama]] || obrazovanje || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''7.''' || ''[[Peristeria elata]]'' || [[w:en:Peristeria elata]] || flora || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''8.''' || [[Harpija (ptica)]] || [[w:en:Harpy eagle]] || fauna || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''9.''' || [[Aníbal Godoy]] || [[w:en:Aníbal Godoy]] || sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''10.''' || [[Luis Tejada]] || [[w:en:Luis Tejada]] || sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''11.''' || [[Panama Al Brown]] || [[w:en:Panama Al Brown]] || sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''12.''' || [[Rubén Douglas]] || [[w:en:Ruben Douglas]] ||sportaš || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''13.''' || [[Panamska željeznica]] || [[w:en:Panama Canal Railway]] || promet || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''14.''' || [[Rt Mariato]] || [[w:en:Punta Mariato]] || geografija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''15.''' || [[Justo Arosemena]] || [[w:en:Justo Arosemena Quesada]] || pravnik || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''16.''' || [[José de Fábrega]] || [[w:es:José de Fábrega]] || oficir || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''17.''' || [[La Villa de los Santos]] || [[w:en:La Villa de los Santos]] || geografija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''18.''' || [[Sporazum Carrillo–Obarrio]] || [[w:es:Tratado Carrillo-Obarrio]] || historija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''19.''' || [[Victoriano Lorenzo]] || [[w:en:Victoriano Lorenzo]] || revolucionar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''20.''' || [[José Agustín Arango]] || [[w:es:José Agustín Arango]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''21.''' || [[Tomás Arias]] || [[w:en:Tomás Arias]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''22.''' || [[Federico Boyd]] || [[w:en:Federico Boyd]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''23.''' || [[Balboa (Panama)]] || [[w:en:Balboa, Panama]] || geografija || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''24.''' || [[José Domingo de Obaldía]] || [[w:en:José Domingo de Obaldía]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''25.''' || [[Belisario Porras]] || [[w:en:Belisario Porras]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''26.''' || [[Harmodio Arias]] || [[w:en:Harmodio Arias Madrid]] || političar || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;{{kvačica}}&lt;/div&gt;
|-
| '''27.''' || [[]] || [[w:en:]] ||  || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''28.''' || [[]] || [[w:en:]] ||  || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''29.''' || [[]] || [[w:en:]] ||  || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
| '''30.''' || [[]] || [[w:en:]] ||  || &lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|}

&lt;/div&gt;
|}
| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |

| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:white;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Poslovi kategorizacije i stilizacije&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000; padding:2px 5px;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;

*'''[[:Kategorija:Panama]]'''
:Sve članke u ovoj kategoriji valjalo bi propisno kategorizirati. Nekoliko novih kategorija svakako se može i treba otvoriti, članci koji su u glavnoj kategoriji, a mogu u potkategorije tamo trebaju i biti postavljeni. I

*'''Šabloni'''
:Na sve pripadajuče članke, valjalo bi dodati šablone koji se koriste za te vrste članaka (šablon o gradovima za gradove, političarima za političate, ''etc.'') kako bi se povećala kvaliteta postojećih članaka.


&lt;/div&gt;

|}
|}

{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width:100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:100%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:white;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; width:100%; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;[[File:Coat of arms of Costa Rica.svg|18px]] Dodatno, zahtjevi, želje, ...&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px; width:100%&quot;&gt;

Ovdje se mogu unositi sve vrste želja, zahtjeva i zamolbi koje bi bilo koji suradnik imao prema sudionicima na projektu, a vezane su uz Panamu.

&lt;/div&gt;
|}
|}
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

[[Kategorija:Wikiprojekt države|P]]</text>
      <sha1>mqrp30y13smbifc0k75shaeteq1ionk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Državni poglavari Paname</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4716939</id>
    <revision>
      <id>42696199</id>
      <parentid>42693812</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <origin>42696199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4609" sha1="kxuswodqyjzgfmyks3f8iqiiamlwb5i" xml:space="preserve">{{navbox
|name  = Državni poglavari Paname
|title = [[Predsjednik Paname|Predsjednici]] i državni poglavari [[Panama|Paname]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|nowrapitems = yes
|image = [[File:Coat of arms of Panama.svg|80px]]
|above = &lt;small&gt;'''Napomena:''' ''Italik'' označava vršitelja dužnosti predsjednika&lt;/small&gt;
|group1= [[Slobodna Država Prevlake|Slobodna Država Prevlake&lt;br&gt;{{small|(1840–1841)}}]]
|list1 =
* [[Tomás de Herrera]] {{small|(1840–1841)}}

|group2= [[Panama|Republika Panama&lt;br&gt;{{small|(1903–''danas'')}}]]
|list2 =
* [[Demetrio H. Brid]]{{sup|a}} {{small|(1903)}}
* ''[[Privremena vladina hunta (Panama)|Privremena vladina hunta]]'' {{small|(1903–1904)}}
* [[Manuel Amador Guerrero]] {{small|(1904–1908)}}
* [[José Domingo de Obaldía]] {{small|(1908–1910)}}
* ''[[Carlos Antonio Mendoza]]'' {{small|(1910)}}
* ''[[Federico Boyd]]'' {{small|(1910)}}
* ''[[Pablo Arosemena]]'' {{small|(1910–1912)}}
* [[Belisario Porras]] {{small|(1912–1916)}}
* [[Ramón Maximiliano Valdés]] {{small|(1916–1918)}}
* ''[[Ciro Luis Urriola]]'' {{small|(1918)}}
* ''[[Pedro Antonio Díaz]]'' {{small|(1918)}}
* [[Belisario Porras]] {{small|(1918–1920)}}
* ''[[Ernesto Tisdel Lefevre]]'' {{small|(1920)}}
* [[Belisario Porras]] {{small|(1920–1924)}}
* [[Rodolfo Chiari]] {{small|(1924–1928)}}
* [[Florencio Harmodio Arosemena]] {{small|(1928–1931)}}
* ''[[Harmodio Arias]]'' {{small|(1931)}}
* ''[[Ricardo J. Alfaro]]'' {{small|(1931–1932)}}
* [[Harmodio Arias]] {{small|(1932–1936)}}
* [[Juan Demóstenes Arosemena]] {{small|(1936–1939)}}
* ''[[Ezequiel Fernández Jaén]]'' {{small|(1939)}}
* ''[[Augusto Samuel Boyd]]'' {{small|(1939–1940)}}
* [[Arnulfo Arias]] {{small|(1940–1941)}}
* [[Ricardo Adolfo de la Guardia]] {{small|(1941–1945)}}
* ''[[Enrique A. Jiménez]]'' {{small|(1945–1948)}}
* [[Domingo Díaz Arosemena]] {{small|(1948–1949)}}
* [[Daniel Chanis Pinzón]] {{small|(1949)}}
* [[Roberto F. Chiari]] {{small|(1949)}}
* [[Arnulfo Arias]] {{small|(1949–1951)}}
* [[Alcibíades Arosemena]] {{small|(1951–1952)}}
* [[José Antonio Remón Cantera]] {{small|(1952–1955)}}
* [[José Ramón Guizado]] {{small|(1955)}}
* [[Ricardo Arias]] {{small|(1955–1956)}}
* [[Ernesto de la Guardia]] {{small|(1956–1960)}}
* [[Roberto F. Chiari]] {{small|(1960–1964)}}
* [[Marco Aurelio Robles]] {{small|(1964–1968)}}
* [[Arnulfo Arias]] {{small|(1968)}}
* ''[[José María Pinilla Fábrega]]'' / ''[[Bolívar Urrutia]]''{{sup|b}} {{small|(1968–1969)}}
* ''[[Demetrio B. Lakas]]''{{sup|b}} {{small|(1969–1972)}}
* [[Demetrio B. Lakas]] {{small|(1972–1978)}}
* [[Arístides Royo]] {{small|(1978–1982)}}
* [[Ricardo de la Espriella]] {{small|(1982–1984)}}
* [[Jorge Illueca]] {{small|(1984)}}
* [[Nicolás Ardito Barletta]] {{small|(1984–1985)}}
* [[Eric Arturo Delvalle]] {{small|(1985–1988)}}
* ''[[Manuel Solís Palma]]''{{sup|c}} {{small|(1988–1989)}}
* ''[[Francisco Rodríguez]]'' {{small|(1989)}}
* [[Guillermo Endara]] {{small|(1989–1994)}}
* [[Ernesto Pérez Balladares]] {{small|(1994–1999)}}
* [[Mireya Moscoso]] {{small|(1999–2004)}}
* [[Martín Torrijos Espino]] {{small|(2004–2009)}}
* [[Ricardo Martinelli]] {{small|(2009–2014)}}
* [[Juan Carlos Varela]] {{small|(2014–2019)}}
* [[Laurentino Cortizo]] {{small|(2019–2024)}}
* [[José Raúl Mulino]] {{small|(2024–''danas'')}}

|group3= [[Vojna diktatura u Panami|Vojna diktatura&lt;br&gt;{{small|(1968–1989)}}]]{{sup|d}}
|list3 =
* [[Omar Torrijos]] {{small|(1968–1981)}}
* [[Florencio Flores Aguilar]] {{small|(1981–1982)}}
* [[Rubén Darío Paredes]] {{small|(1982–1983)}}
* [[Manuel Noriega]] {{small|(1983–1989)}}

|below = {{sup|a}} Bird je službeno bio Predsjednik Općinskog savjeta Paname te je u tom svojstvu bio ''de facto'' državni poglavar (predsjednik) tijekom dijela [[1903.]] godine. ⋅ {{sup|b}} Fábrega i Urrutia zajednički su vodili privremenu huntu koja je bila na čelu izvršne vlasti nakon [[Državni udar u Panami 1968.|državnog udara]]. Lakas je bio na čelu hunte od [[1969.]] do [[1972.]] godine, kada je imenovan predsjednikom. ⋅ {{sup|c}} Solís Palma bio je ministar u službi Predsjednika Republike, međutim Vrhovni je sud njegovo imenovanje [[1990.]] godine proglasio neustavnim. ⋅ {{sup|d}} Od [[1968.]] do [[1989.]] godine, Panamom je upravljala vojna hunta koja je formalno imenovala predsjednike, mada su oni sami imali gotovo nikakve ovlasti. Stvarnu vlast držali su čelnici vojne hunte kako su navedeni u šablonu.

}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorija:Panamski šabloni]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kxuswodqyjzgfmyks3f8iqiiamlwb5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725555</id>
    <revision>
      <id>42696690</id>
      <parentid>42694158</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aca premješta stranicu [[Nacrt:Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik]] na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42694158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15807" sha1="p0ef6bypzuw71qkkfdecws94vk08hnz" xml:space="preserve">{{smjernica}}
'''Rodno inkluzivan jezik''' pruža jezička rješenja kojima se žene, muškarci i osobe drugih rodnih identiteta predstavljaju ravnopravno, precizno i u skladu s kontekstom. Ova smjernica regulira upotrebu rodno inkluzivnog jezika u člancima, kategorijama, ostalim imenskim prostorima i porukama korisničkog interfejsa.

== Osnovna načela ==
[[Datoteka:Gender equality symbol.svg|thumb|upright=0.65|alt=Krug sa znakom jednakosti u sredini, strelicom usmjerenom gore desno i krstićem ispod, koji objedinjuje simbole muškog i ženskog roda|Simbol rodne ravnopravnosti]]
# '''Preciznost''' – Rodno označavanje mora precizno predstavljati konkretnu osobu, grupu i značenje o kojem se piše.
# '''Samoopredjeljenje''' – U konkretnoj biografiji koriste se zamjenice koje osoba javno preferira, na temelju [[Wikipedija:Pouzdani izvori|pouzdanih izvora]].
# '''Ravnopravnost''' – Pri obraćanju osobama različitih rodova treba koristiti inkluzivne formulacije koje obuhvataju sve pripadnike i pripadnice grupe.
# '''Prirodnost''' – Prednost imaju ustaljeni i gramatički pravilni oblici te preoblikovane rečenice. Kosu crtu (/) treba koristiti ''štedljivo''.
# '''Jednakost''' – Pri klasifikaciji ne koriste se različita mjerila za žene, muškarce i osobe drugih rodnih identiteta.
# '''Vjerodostojnost''' – Nazivi djela, organizacija, funkcija, historijski nazivi i citati ne prepravljaju se tako da izgube izvorni oblik ili značenje.

== Članci ==
=== Biografije ===
Za osobu se koriste gramatički rod, zamjenice i rodno označene imenice koji odgovaraju njenom javno izraženom rodnom identitetu u pouzdanim izvorima. Ako jasna i vjerodostojna izjava same osobe ne postoji, treba pratiti ustaljenu praksu u pouzdanim izvorima. Ne treba samostalno zaključivati rod osobe na osnovu njenog imena, izgleda ili glasa niti se pozivati na preferencije koje nisu javno provjerljive u pouzdanim izvorima.

Kada je osoba žena, koristite odgovarajuće ženske oblike zanimanja, zvanja, funkcije i društvene uloge: ''naučnica'' ili ''znanstvenica'', ''profesorica'' ili ''profesorka'', ''ministrica'' ili ''ministarka'', ''urednica'' i sl. Treba izabrati oblik u skladu s jezičkom varijantom članka i dosljedno ga koristiti. Muški oblik ''nemojte'' koristiti samo zato što je naziv položaja naveden u muškom rodu u propisu ili starijem izvoru. Imajte na umu da lična preferencija naziva zanimanja nije isto što i rodni identitet te da ona ne treba utjecati na izbor odgovarajućeg oblika. Na primjer, čak i kada osoba ženskog roda preferira muške oblike zanimanja, radi očuvanja uniformnosti treba koristiti ženske oblike zanimanja.   

Ako postoji više pravilnih ženskih ili muških oblika, prednost ima oblik koji odgovara jezičkoj varijanti članka, prevladava u pouzdanim izvorima ili djeluje prirodnije. ''Nemojte'' samostalno kovati nove ženske oblike koji ne postoje ni u jednom pouzdanom izvoru na srpskohrvatskom jeziku jer [[Wikipedija:Wikipedija nije mjesto za stvari izmišljene preko noći|Wikipedija nije mjesto za izraze izmišljene preko noći]]. Umjesto toga, preoblikujte rečenicu tako da izbjegnete sporni rodno označeni oblik.

[[File:Gender Neutral (13777) - The Noun Project.svg|thumb|upright=0.65|alt=Crna stilizirana ljudska figura čija lijeva polovina nosi suknju, a desna pantalone|Simbol rodne neutralnosti]]
Za nebinarne i druge osobe koje ne koriste muški rod (npr. {{jez-en|he/him|veza=ne}}) ili ženski rod (npr. {{jez-en|she/her|veza=ne}}), već koriste rodno neutralne zamjenice (npr. {{jez-en|they/them|veza=ne}}) ili neozamjenice, treba koristiti rodno neutralne rečenice. Takve rečenice mogu se oblikovati riječju ''osoba'' (npr. ''osoba se bavila'', ''osoba je bila na čelu'', ''osoba je obavljala dužnost''). Iako je riječ ''osoba'' gramatički ženskog roda, ona ne označava ženski rodni identitet. Međutim, treba izbjegavati učestalo ponavljanje riječi ''osoba''; upotreba imena i preoblikovanih rečenica često je prirodnija opcija. Radi izbjegavanja roda, u rečenicama možete koristiti narativni prezent (''glumi'', ''izjavljuje'', ''započinje''). Umjesto zamjenica, koristite ime osobe pri upućivanju na nju. Napomena o upotrebi rodno neutralnog jezika ''može'' se ostaviti u komentaru na vrhu članka radi očuvanja dosljednosti, iako to nije obavezno.

Prethodno ime transrodne osobe navodi se samo ako je enciklopedijski relevantno i dobro potkrijepljeno izvorima. Ne koristi se kao podrazumijevano ime i ne ponavlja se bez potrebe. Za prošle događaje u pravilu se koriste sadašnje ime i zamjenice osobe, osim u doslovnom citatu, naslovu djela ili drugom slučaju u kojem bi izmjena falsificirala izvor.

=== Naslovi članaka i preusmjerenja ===
[[Wikipedija:Naslovi članaka|Naslov članka]] bira se prema kriterijima prepoznatljivosti, prirodnosti, preciznosti, sažetosti i dosljednosti. Rodna inkluzivnost sama po sebi nije razlog da se zanemari najčešći ili službeni naziv teme.

Za zanimanja, funkcije i druge pojmove koji imaju rodne oblike, članak se u pravilu piše o pojmu, a ne zasebno o muškom i ženskom obliku (npr. [[glumac]] i [[medicinska sestra]]). U prvoj rečenici članka treba navesti relevantne oblike, a sa drugih uobičajenih oblika napraviti preusmjerenja. Zasebni članci opravdani su samo kada izrazi označavaju različite historijske, pravne, kulturne ili društvene pojave.

=== Citati, službeni nazivi i historijski izrazi ===
Doslovni citati, naslovi djela, imena organizacija, službeni nazivi i tekst historijskih dokumenata prenose se vjerno originalu. Arhaičan, diskriminatoran ili danas neprimjeren izraz može se objasniti u tekstu kada je to relevantno, ali se citat ne prepravlja bez označavanja izmjena.

U običnom tekstu ne treba preuzimati zastarjelu ili omalovažavajuću terminologiju samo zato što se pojavljuje u izvoru. Izvor se sažima savremenim, neutralnim i preciznim jezikom, osim kada je sama terminologija tema članka.

== Ostali imenski prostori ==
Prethodno navedene odredbe za članke primjenjuju se i u drugim imenskim prostorima uz sljedeće izuzetke: korisničke stranice (regulirane u odjeljku ispod), naslovi kategorija (regulirani u odjeljku ispod) i dvojni oblici u ''sadržaju'' stranica u imenskim prostorima Wikipedija, Pomoć, Šablon, Modul i MediaWiki (regulirani u nastavku).

Kada se tekst odnosi na osobe različitih rodova, treba izabrati formulaciju koja ih jasno obuhvata. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''i'' (npr. ''korisnici i korisnice'', ''urednici i urednice''). Kada se tekst odnosi na osobu nepoznatog roda, treba izabrati formulaciju koja ne pretpostavlja rod osobe. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''ili'' (npr. ''korisnik ili korisnica'', ''urednik ili urednica'') ili, kada je potrebna sažetost, upotrebom kose crte (npr. ''korisnik/korisnica'', ''urednik/urednica''). 

Skraćeni oblik s kosom crtom i bez crtice (npr. ''korisnik/ca'', ''urednik/ca'') može se koristiti samo kada je neophodan radi sažetosti (npr. u infokutijama gdje prostor ne dopušta pune oblike). ''Nemojte'' koristiti donju crtu (npr. ''korisnik_korisnica'', ''urednik_urednica''), vertikalnu trotačku (npr. ''korisnik⋮korisnica'', ''urednik⋮urednica'') i skraćene oblike s crticom (npr. ''korisnik/-ca'', ''urednik/-ca'' i ''korisnik⋮-ca'', ''urednik⋮-ca''). Također ''nemojte'' koristiti zagrade za navođenje rodnih oblika, kao u primjeru ''prijavljen(a)''.  

Uobičajeni redoslijed je muški pa ženski oblik. Međutim, kada se poruka primarno odnosi na žene (npr. feministički uređivački maraton), na prvo mjesto treba staviti ženski oblik, a na drugo muški. Izmjena redoslijeda moguća je i zbog kongruencije (sročnosti) unutar rečenice. U svakom slučaju, formulacija mora ostati precizna i dosljedna. 

Alternativno, moguća je upotreba dužih opisnih izraza (npr. ''ljudi koji koriste Wikipediju'', ''osobe koje uređuju Wikipediju''). Kad je to primjenljivo, ''preporučuje se'' preoblikovanje rečenice tako da ona izbjegava rodno označavanje (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik'').

Muški množinski oblik može se upotrijebiti u ustaljenom nazivu, doslovnom citatu, historijskom kontekstu ili kada bi drugo rješenje bilo neprirodno. Međutim, ne treba ga mehanički birati u svakom općem iskazu ako je dostupno preciznije i inkluzivnije rješenje.

''Naslovi'' stranica u ostalim imenskim prostorima, sa izuzetkom naslova kategorija (regulirani u odjeljku ispod), podliježu istim odredbama kao i naslovi članaka (npr. [[Wikipedija:Administratori]]).

Imajte na umu da mnoge stranice mogu odudarati od odredaba navedenih u ovom odjeljku. Takve stranice u pravilu se smatraju neusklađenim s ovom smjernicom, osim kada je riječ o opravdanim izuzecima. Svi su dobrodošli da pomognu u usklađivanju stranica s ovom smjernicom. Pritom treba imati u vidu da postojeće komentare u raspravama ne treba mijenjati i da se oni smatraju opravdanim izuzecima. Dok se stranice ne ažuriraju, treba smatrati da se rečenice pisane u muškom generičkom rodu pojednako odnose i na žene. 

=== Kategorije ===
Naslovi kategorija treba da budu precizni, gramatički pravilni i usklađeni sa sadržajem kategorije:
* Kada kategorija obuhvata osobe različitih rodova, treba koristiti rodno neutralan naslov koji je dovoljno prirodan (npr. ''Rođenja 2010.'', ''Smrti 2020.'').
* Kada je kategorizacija po rodu ''enciklopedijski smislena'' (npr. muški i ženski nazivi zanimanja), ''mogu'' se napraviti zasebne, rodno određene kategorije za muški rod (npr. ''Kanadski glumci'') i ženski rod (npr. ''Kanadske glumice'') te za nebinarne osobe (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). 
* Ne treba stvarati natkategorije naslovljene dvojnim oblicima (npr. ''Kanadski glumci i glumice''). Zajednička sveobuhvatna kategorija tog nivoa u praksi neće postojati.
* Rodno određene kategorije moraju biti kategorizirane ''simetrično'', u istim natkategorijama. Ženska kategorija i kategorija za nebinarne osobe ''ne smiju'' biti potkategorije muške kategorije. 
* Kategorije za nebinarne osobe treba da budu naslovljene generičkom upotrebom muškog gramatičkog roda (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). Upotreba dvojnih oblika može se smatrati terminološki nezgrapnom. Imajte na umu da izabrana gramatička forma ne određuje rodni identitet članova kategorije, već isključivo označava zanimanje.
* Za izradu rodno određene kategorije potreban je dovoljan broj članaka (minimalno tri).
* Kada adekvatna rodno određena kategorija ne postoji i ne ispunjava gornji uvjet, članak se kategorizira u šire odgovarajuće kategorije koje nisu rodno određene.

=== Projektne stranice i stranice pomoći ===
U pravilima, smjernicama, uputstvima, obavijestima i obrascima treba koristiti rodno neutralne ili inkluzivne formulacije, naročito kada se neposredno opisuje šta korisnici i korisnice mogu ili treba da urade. Prednost imaju kratka i prirodna rješenja. Kada god je to primjenljivo, u uputstvima koristite drugo lice množine imperativa radi sažetosti (''Unesite razlog'' umjesto ''Korisnik ili korisnica unosi razlog'').

=== Stranice za razgovor ===
Korisnike i korisnice treba oslovljavati imenom i zamjenicama koje oni sami koriste. Ako rod osobe nije poznat, ne treba ga nagađati. Može se upotrijebiti korisničko ime, izraz ''osoba'', glagolska konstrukcija bez rodnog označavanja ili direktno obraćanje u drugom licu.

Nenamjerna greška u rodu ispravlja se ''staloženo''. Namjerno i ustrajno pogrešno oslovljavanje ({{jez-en|misgendering|veza=ne}}) nesaglasno jasno izraženom identitetu osobe i uprkos prethodnoj javnoj primjedbi predstavlja [[Wikipedija:Bez ličnih napada|lični napad]] i [[Wikipedija:Uznemiravanje|uznemiravanje]] na temelju rodnog identiteta te se razmatra prema odredbama [[:foundation:Policy:Universal_Code_of_Conduct/sh|Univerzalnog kodeksa ponašanja]]; neće se razmatrati kao običan jezički spor. Nedvosmisleni lični napadi i jasno uznemiravanje na temelju rodnog identiteta mogu rezultirati određenim mjerama (poput blokade) i bez prethodnog upozorenja. 

Citiranje tuđih riječi u raspravi mora ostati vjerno. Niko nije dužan otkrivati vlastiti rodni identitet radi doprinošenja Wikipediji.

=== Korisničke stranice ===
Korisnici i korisnice slobodno biraju kako će na vlastitim korisničkim stranicama izraziti rod i koje će zamjenice koristiti. Također mogu izabrati nazive svojih zanimanja po vlastitoj želji. Drugi urednici i urednice ''ne smiju'' mijenjati takvo samoopredjeljenje niti ga koristiti za lični napad ili uznemiravanje (pogledajte odjeljak iznad).

=== Šabloni i moduli ===
Tekst koji šablon ili modul prikazuje treba uskladiti s ovom smjernicom. Kada izlaz zavisi od konkretne osobe, može se koristiti ugrađena funkcija &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Alternativno, mogu se koristiti odgovarajući parametri. 

U dokumentaciji treba navesti kako se bira rodni oblik i šta se prikazuje kao rezultat. Tehnička složenost treba da bude razmjerna koristi; često je jednostavnije preoblikovati poruku nego koristiti različite rodne oblike.

=== Poruke interfejsa ===
Kada je riječ o porukama interfejsa, treba voditi računa o sažetosti i dužini teksta, pogotovo u mobilnom prikazu. To znači da kratke poruke treba prevesti koristeći sažete rodno neutralne izraze, dok dugačke poruke (poput informativnih tekstova) mogu koristiti rodno inkluzivne, dvojne oblike.

Pri pisanju i prevođenju poruka u pravilu se primjenjuje sljedeći redoslijed:
# Upotrijebite direktno obraćanje ili preoblikujte poruku tako da rodni oblici nisu potrebni (npr. upotreba narativnog prezenta u dnevnicima).
# Upotrijebite rodno neutralni ili opisni izraz (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik/korisnica'', kada je primjenljivo).
# Ako se korisnički rod može pribaviti, upotrijebite odgovarajuće rodne oblike pomoću ugrađene funkcije &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Prvi oblik je za muški, drugi za ženski, a treći za nenaveden rod. Kada treći parametar nije naveden a rodni identitet nije naznačen u postavkama, funkcija vraća vrijednost prvog parametra. Radi dosljednosti preporučuje se upotreba rodno inkluzivnog oblika u trećem parametru (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnik|korisnica|korisnik/korisnica}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). Kada postoji jedinstveni rodno neutralni oblik, koristite ga univerzalno unutar prvog parametra (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnički}} račun&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, kada je primjenljivo), u skladu s gornjom tačkom.
# Ako nijedno od navedenog nije izvodljivo, upotrijebite dvojni oblik koristeći odgovarajući veznik (''i'', ''ili''). Alternativno, možete koristiti kosu crtu (/) kada je sažetost potrebna. ''Nemojte'' koristiti dvojne oblike za pojedinačnu osobu u slučajevima kada se očekuje upotreba konkretnog roda (npr. kada osoba izabere rod u postavkama). Umjesto toga, koristite rodno neutralne izraze ili zatražite podršku za rod na stranici za podršku sajta translatewiki.net.
Imajte na umu da se izabrano rješenje treba koristiti dosljedno u određenom ''segmentu'' interfejsa i unutar povezanih poruka. Segmenti i povezane poruke treba da budu što više konzistentni i prirodni.

== Rješavanje sporova ==
Sporovi o rodnim oblicima rješavaju se u skladu s načelima ove smjernice. Urednici i urednice treba prvo da pokušaju pronaći precizno i prirodno preoblikovanje koje čuva značenje. ''Nemojte'' praviti masovne izmjene rodnih oblika dok traje rasprava o spornom rješenju.

== Povezano ==
* [[Wikipedija:Biografije živih osoba]]
* [[Wikipedija:Neutralno gledište]]

{{Wikipedijina pravila i smjernice}}</text>
      <sha1>p0ef6bypzuw71qkkfdecws94vk08hnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696696</id>
      <parentid>42696690</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15871" sha1="bnq2wf2nf0z2jyjjo9gat6pd1fn52vv" xml:space="preserve">{{smjernica}}
{{prečica|WP:ROJ}}
'''Rodno inkluzivan jezik''' ili '''rodno osjetljiv jezik''' ('''ROJ''') pruža jezička rješenja kojima se žene, muškarci i osobe drugih rodnih identiteta predstavljaju ravnopravno, precizno i u skladu s kontekstom. Ova smjernica regulira upotrebu rodno inkluzivnog jezika u člancima, kategorijama, ostalim imenskim prostorima i porukama korisničkog interfejsa.

== Osnovna načela ==
[[Datoteka:Gender equality symbol.svg|thumb|upright=0.65|alt=Krug sa znakom jednakosti u sredini, strelicom usmjerenom gore desno i krstićem ispod, koji objedinjuje simbole muškog i ženskog roda|Simbol rodne ravnopravnosti]]
# '''Preciznost''' – Rodno označavanje mora precizno predstavljati konkretnu osobu, grupu i značenje o kojem se piše.
# '''Samoopredjeljenje''' – U konkretnoj biografiji koriste se zamjenice koje osoba javno preferira, na temelju [[Wikipedija:Pouzdani izvori|pouzdanih izvora]].
# '''Ravnopravnost''' – Pri obraćanju osobama različitih rodova treba koristiti inkluzivne formulacije koje obuhvataju sve pripadnike i pripadnice grupe.
# '''Prirodnost''' – Prednost imaju ustaljeni i gramatički pravilni oblici te preoblikovane rečenice. Kosu crtu (/) treba koristiti ''štedljivo''.
# '''Jednakost''' – Pri klasifikaciji ne koriste se različita mjerila za žene, muškarce i osobe drugih rodnih identiteta.
# '''Vjerodostojnost''' – Nazivi djela, organizacija, funkcija, historijski nazivi i citati ne prepravljaju se tako da izgube izvorni oblik ili značenje.

== Članci ==
=== Biografije ===
Za osobu se koriste gramatički rod, zamjenice i rodno označene imenice koji odgovaraju njenom javno izraženom rodnom identitetu u pouzdanim izvorima. Ako jasna i vjerodostojna izjava same osobe ne postoji, treba pratiti ustaljenu praksu u pouzdanim izvorima. Ne treba samostalno zaključivati rod osobe na osnovu njenog imena, izgleda ili glasa niti se pozivati na preferencije koje nisu javno provjerljive u pouzdanim izvorima.

Kada je osoba žena, koristite odgovarajuće ženske oblike zanimanja, zvanja, funkcije i društvene uloge: ''naučnica'' ili ''znanstvenica'', ''profesorica'' ili ''profesorka'', ''ministrica'' ili ''ministarka'', ''urednica'' i sl. Treba izabrati oblik u skladu s jezičkom varijantom članka i dosljedno ga koristiti. Muški oblik ''nemojte'' koristiti samo zato što je naziv položaja naveden u muškom rodu u propisu ili starijem izvoru. Imajte na umu da lična preferencija naziva zanimanja nije isto što i rodni identitet te da ona ne treba utjecati na izbor odgovarajućeg oblika. Na primjer, čak i kada osoba ženskog roda preferira muške oblike zanimanja, radi očuvanja uniformnosti treba koristiti ženske oblike zanimanja.   

Ako postoji više pravilnih ženskih ili muških oblika, prednost ima oblik koji odgovara jezičkoj varijanti članka, prevladava u pouzdanim izvorima ili djeluje prirodnije. ''Nemojte'' samostalno kovati nove ženske oblike koji ne postoje ni u jednom pouzdanom izvoru na srpskohrvatskom jeziku jer [[Wikipedija:Wikipedija nije mjesto za stvari izmišljene preko noći|Wikipedija nije mjesto za izraze izmišljene preko noći]]. Umjesto toga, preoblikujte rečenicu tako da izbjegnete sporni rodno označeni oblik.

[[File:Gender Neutral (13777) - The Noun Project.svg|thumb|upright=0.65|alt=Crna stilizirana ljudska figura čija lijeva polovina nosi suknju, a desna pantalone|Simbol rodne neutralnosti]]
Za nebinarne i druge osobe koje ne koriste muški rod (npr. {{jez-en|he/him|veza=ne}}) ili ženski rod (npr. {{jez-en|she/her|veza=ne}}), već koriste rodno neutralne zamjenice (npr. {{jez-en|they/them|veza=ne}}) ili neozamjenice, treba koristiti rodno neutralne rečenice. Takve rečenice mogu se oblikovati riječju ''osoba'' (npr. ''osoba se bavila'', ''osoba je bila na čelu'', ''osoba je obavljala dužnost''). Iako je riječ ''osoba'' gramatički ženskog roda, ona ne označava ženski rodni identitet. Međutim, treba izbjegavati učestalo ponavljanje riječi ''osoba''; upotreba imena i preoblikovanih rečenica često je prirodnija opcija. Radi izbjegavanja roda, u rečenicama možete koristiti narativni prezent (''glumi'', ''izjavljuje'', ''započinje''). Umjesto zamjenica, koristite ime osobe pri upućivanju na nju. Napomena o upotrebi rodno neutralnog jezika ''može'' se ostaviti u komentaru na vrhu članka radi očuvanja dosljednosti, iako to nije obavezno.

Prethodno ime transrodne osobe navodi se samo ako je enciklopedijski relevantno i dobro potkrijepljeno izvorima. Ne koristi se kao podrazumijevano ime i ne ponavlja se bez potrebe. Za prošle događaje u pravilu se koriste sadašnje ime i zamjenice osobe, osim u doslovnom citatu, naslovu djela ili drugom slučaju u kojem bi izmjena falsificirala izvor.

=== Naslovi članaka i preusmjerenja ===
[[Wikipedija:Naslovi članaka|Naslov članka]] bira se prema kriterijima prepoznatljivosti, prirodnosti, preciznosti, sažetosti i dosljednosti. Rodna inkluzivnost sama po sebi nije razlog da se zanemari najčešći ili službeni naziv teme.

Za zanimanja, funkcije i druge pojmove koji imaju rodne oblike, članak se u pravilu piše o pojmu, a ne zasebno o muškom i ženskom obliku (npr. [[glumac]] i [[medicinska sestra]]). U prvoj rečenici članka treba navesti relevantne oblike, a sa drugih uobičajenih oblika napraviti preusmjerenja. Zasebni članci opravdani su samo kada izrazi označavaju različite historijske, pravne, kulturne ili društvene pojave.

=== Citati, službeni nazivi i historijski izrazi ===
Doslovni citati, naslovi djela, imena organizacija, službeni nazivi i tekst historijskih dokumenata prenose se vjerno originalu. Arhaičan, diskriminatoran ili danas neprimjeren izraz može se objasniti u tekstu kada je to relevantno, ali se citat ne prepravlja bez označavanja izmjena.

U običnom tekstu ne treba preuzimati zastarjelu ili omalovažavajuću terminologiju samo zato što se pojavljuje u izvoru. Izvor se sažima savremenim, neutralnim i preciznim jezikom, osim kada je sama terminologija tema članka.

== Ostali imenski prostori ==
Prethodno navedene odredbe za članke primjenjuju se i u drugim imenskim prostorima uz sljedeće izuzetke: korisničke stranice (regulirane u odjeljku ispod), naslovi kategorija (regulirani u odjeljku ispod) i dvojni oblici u ''sadržaju'' stranica u imenskim prostorima Wikipedija, Pomoć, Šablon, Modul i MediaWiki (regulirani u nastavku).

Kada se tekst odnosi na osobe različitih rodova, treba izabrati formulaciju koja ih jasno obuhvata. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''i'' (npr. ''korisnici i korisnice'', ''urednici i urednice''). Kada se tekst odnosi na osobu nepoznatog roda, treba izabrati formulaciju koja ne pretpostavlja rod osobe. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''ili'' (npr. ''korisnik ili korisnica'', ''urednik ili urednica'') ili, kada je potrebna sažetost, upotrebom kose crte (npr. ''korisnik/korisnica'', ''urednik/urednica''). 

Skraćeni oblik s kosom crtom i bez crtice (npr. ''korisnik/ca'', ''urednik/ca'') može se koristiti samo kada je neophodan radi sažetosti (npr. u infokutijama gdje prostor ne dopušta pune oblike). ''Nemojte'' koristiti donju crtu (npr. ''korisnik_korisnica'', ''urednik_urednica''), vertikalnu trotačku (npr. ''korisnik⋮korisnica'', ''urednik⋮urednica'') i skraćene oblike s crticom (npr. ''korisnik/-ca'', ''urednik/-ca'' i ''korisnik⋮-ca'', ''urednik⋮-ca''). Također ''nemojte'' koristiti zagrade za navođenje rodnih oblika, kao u primjeru ''prijavljen(a)''.  

Uobičajeni redoslijed je muški pa ženski oblik. Međutim, kada se poruka primarno odnosi na žene (npr. feministički uređivački maraton), na prvo mjesto treba staviti ženski oblik, a na drugo muški. Izmjena redoslijeda moguća je i zbog kongruencije (sročnosti) unutar rečenice. U svakom slučaju, formulacija mora ostati precizna i dosljedna. 

Alternativno, moguća je upotreba dužih opisnih izraza (npr. ''ljudi koji koriste Wikipediju'', ''osobe koje uređuju Wikipediju''). Kad je to primjenljivo, ''preporučuje se'' preoblikovanje rečenice tako da ona izbjegava rodno označavanje (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik'').

Muški množinski oblik može se upotrijebiti u ustaljenom nazivu, doslovnom citatu, historijskom kontekstu ili kada bi drugo rješenje bilo neprirodno. Međutim, ne treba ga mehanički birati u svakom općem iskazu ako je dostupno preciznije i inkluzivnije rješenje.

''Naslovi'' stranica u ostalim imenskim prostorima, sa izuzetkom naslova kategorija (regulirani u odjeljku ispod), podliježu istim odredbama kao i naslovi članaka (npr. [[Wikipedija:Administratori]]).

Imajte na umu da mnoge stranice mogu odudarati od odredaba navedenih u ovom odjeljku. Takve stranice u pravilu se smatraju neusklađenim s ovom smjernicom, osim kada je riječ o opravdanim izuzecima. Svi su dobrodošli da pomognu u usklađivanju stranica s ovom smjernicom. Pritom treba imati u vidu da postojeće komentare u raspravama ne treba mijenjati i da se oni smatraju opravdanim izuzecima. Dok se stranice ne ažuriraju, treba smatrati da se rečenice pisane u muškom generičkom rodu pojednako odnose i na žene. 

=== Kategorije ===
Naslovi kategorija treba da budu precizni, gramatički pravilni i usklađeni sa sadržajem kategorije:
* Kada kategorija obuhvata osobe različitih rodova, treba koristiti rodno neutralan naslov koji je dovoljno prirodan (npr. ''Rođenja 2010.'', ''Smrti 2020.'').
* Kada je kategorizacija po rodu ''enciklopedijski smislena'' (npr. muški i ženski nazivi zanimanja), ''mogu'' se napraviti zasebne, rodno određene kategorije za muški rod (npr. ''Kanadski glumci'') i ženski rod (npr. ''Kanadske glumice'') te za nebinarne osobe (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). 
* Ne treba stvarati natkategorije naslovljene dvojnim oblicima (npr. ''Kanadski glumci i glumice''). Zajednička sveobuhvatna kategorija tog nivoa u praksi neće postojati.
* Rodno određene kategorije moraju biti kategorizirane ''simetrično'', u istim natkategorijama. Ženska kategorija i kategorija za nebinarne osobe ''ne smiju'' biti potkategorije muške kategorije. 
* Kategorije za nebinarne osobe treba da budu naslovljene generičkom upotrebom muškog gramatičkog roda (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). Upotreba dvojnih oblika može se smatrati terminološki nezgrapnom. Imajte na umu da izabrana gramatička forma ne određuje rodni identitet članova kategorije, već isključivo označava zanimanje.
* Za izradu rodno određene kategorije potreban je dovoljan broj članaka (minimalno tri).
* Kada adekvatna rodno određena kategorija ne postoji i ne ispunjava gornji uvjet, članak se kategorizira u šire odgovarajuće kategorije koje nisu rodno određene.

=== Projektne stranice i stranice pomoći ===
U pravilima, smjernicama, uputstvima, obavijestima i obrascima treba koristiti rodno neutralne ili inkluzivne formulacije, naročito kada se neposredno opisuje šta korisnici i korisnice mogu ili treba da urade. Prednost imaju kratka i prirodna rješenja. Kada god je to primjenljivo, u uputstvima koristite drugo lice množine imperativa radi sažetosti (''Unesite razlog'' umjesto ''Korisnik ili korisnica unosi razlog'').

=== Stranice za razgovor ===
Korisnike i korisnice treba oslovljavati imenom i zamjenicama koje oni sami koriste. Ako rod osobe nije poznat, ne treba ga nagađati. Može se upotrijebiti korisničko ime, izraz ''osoba'', glagolska konstrukcija bez rodnog označavanja ili direktno obraćanje u drugom licu.

Nenamjerna greška u rodu ispravlja se ''staloženo''. Namjerno i ustrajno pogrešno oslovljavanje ({{jez-en|misgendering|veza=ne}}) nesaglasno jasno izraženom identitetu osobe i uprkos prethodnoj javnoj primjedbi predstavlja [[Wikipedija:Bez ličnih napada|lični napad]] i [[Wikipedija:Uznemiravanje|uznemiravanje]] na temelju rodnog identiteta te se razmatra prema odredbama [[:foundation:Policy:Universal_Code_of_Conduct/sh|Univerzalnog kodeksa ponašanja]]; neće se razmatrati kao običan jezički spor. Nedvosmisleni lični napadi i jasno uznemiravanje na temelju rodnog identiteta mogu rezultirati određenim mjerama (poput blokade) i bez prethodnog upozorenja. 

Citiranje tuđih riječi u raspravi mora ostati vjerno. Niko nije dužan otkrivati vlastiti rodni identitet radi doprinošenja Wikipediji.

=== Korisničke stranice ===
Korisnici i korisnice slobodno biraju kako će na vlastitim korisničkim stranicama izraziti rod i koje će zamjenice koristiti. Također mogu izabrati nazive svojih zanimanja po vlastitoj želji. Drugi urednici i urednice ''ne smiju'' mijenjati takvo samoopredjeljenje niti ga koristiti za lični napad ili uznemiravanje (pogledajte odjeljak iznad).

=== Šabloni i moduli ===
Tekst koji šablon ili modul prikazuje treba uskladiti s ovom smjernicom. Kada izlaz zavisi od konkretne osobe, može se koristiti ugrađena funkcija &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Alternativno, mogu se koristiti odgovarajući parametri. 

U dokumentaciji treba navesti kako se bira rodni oblik i šta se prikazuje kao rezultat. Tehnička složenost treba da bude razmjerna koristi; često je jednostavnije preoblikovati poruku nego koristiti različite rodne oblike.

=== Poruke interfejsa ===
Kada je riječ o porukama interfejsa, treba voditi računa o sažetosti i dužini teksta, pogotovo u mobilnom prikazu. To znači da kratke poruke treba prevesti koristeći sažete rodno neutralne izraze, dok dugačke poruke (poput informativnih tekstova) mogu koristiti rodno inkluzivne, dvojne oblike.

Pri pisanju i prevođenju poruka u pravilu se primjenjuje sljedeći redoslijed:
# Upotrijebite direktno obraćanje ili preoblikujte poruku tako da rodni oblici nisu potrebni (npr. upotreba narativnog prezenta u dnevnicima).
# Upotrijebite rodno neutralni ili opisni izraz (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik/korisnica'', kada je primjenljivo).
# Ako se korisnički rod može pribaviti, upotrijebite odgovarajuće rodne oblike pomoću ugrađene funkcije &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Prvi oblik je za muški, drugi za ženski, a treći za nenaveden rod. Kada treći parametar nije naveden a rodni identitet nije naznačen u postavkama, funkcija vraća vrijednost prvog parametra. Radi dosljednosti preporučuje se upotreba rodno inkluzivnog oblika u trećem parametru (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnik|korisnica|korisnik/korisnica}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). Kada postoji jedinstveni rodno neutralni oblik, koristite ga univerzalno unutar prvog parametra (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnički}} račun&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, kada je primjenljivo), u skladu s gornjom tačkom.
# Ako nijedno od navedenog nije izvodljivo, upotrijebite dvojni oblik koristeći odgovarajući veznik (''i'', ''ili''). Alternativno, možete koristiti kosu crtu (/) kada je sažetost potrebna. ''Nemojte'' koristiti dvojne oblike za pojedinačnu osobu u slučajevima kada se očekuje upotreba konkretnog roda (npr. kada osoba izabere rod u postavkama). Umjesto toga, koristite rodno neutralne izraze ili zatražite podršku za rod na stranici za podršku sajta translatewiki.net.
Imajte na umu da se izabrano rješenje treba koristiti dosljedno u određenom ''segmentu'' interfejsa i unutar povezanih poruka. Segmenti i povezane poruke treba da budu što više konzistentni i prirodni.

== Rješavanje sporova ==
Sporovi o rodnim oblicima rješavaju se u skladu s načelima ove smjernice. Urednici i urednice treba prvo da pokušaju pronaći precizno i prirodno preoblikovanje koje čuva značenje. ''Nemojte'' praviti masovne izmjene rodnih oblika dok traje rasprava o spornom rješenju.

== Povezano ==
* [[Wikipedija:Biografije živih osoba]]
* [[Wikipedija:Neutralno gledište]]

{{Wikipedijina pravila i smjernice}}</text>
      <sha1>bnq2wf2nf0z2jyjjo9gat6pd1fn52vv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696704</id>
      <parentid>42696696</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vipz</username>
        <id>151311</id>
      </contributor>
      <comment>Dodao [[WP:RIJ]] kao prečicu.</comment>
      <origin>42696704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15878" sha1="1izv1r0m7q8cm0twnhjf8wucs723hub" xml:space="preserve">{{smjernica}}
{{prečica|WP:RIJ|WP:ROJ}}
'''Rodno inkluzivan jezik''' ili '''rodno osjetljiv jezik''' ('''ROJ''') pruža jezička rješenja kojima se žene, muškarci i osobe drugih rodnih identiteta predstavljaju ravnopravno, precizno i u skladu s kontekstom. Ova smjernica regulira upotrebu rodno inkluzivnog jezika u člancima, kategorijama, ostalim imenskim prostorima i porukama korisničkog interfejsa.

== Osnovna načela ==
[[Datoteka:Gender equality symbol.svg|thumb|upright=0.65|alt=Krug sa znakom jednakosti u sredini, strelicom usmjerenom gore desno i krstićem ispod, koji objedinjuje simbole muškog i ženskog roda|Simbol rodne ravnopravnosti]]
# '''Preciznost''' – Rodno označavanje mora precizno predstavljati konkretnu osobu, grupu i značenje o kojem se piše.
# '''Samoopredjeljenje''' – U konkretnoj biografiji koriste se zamjenice koje osoba javno preferira, na temelju [[Wikipedija:Pouzdani izvori|pouzdanih izvora]].
# '''Ravnopravnost''' – Pri obraćanju osobama različitih rodova treba koristiti inkluzivne formulacije koje obuhvataju sve pripadnike i pripadnice grupe.
# '''Prirodnost''' – Prednost imaju ustaljeni i gramatički pravilni oblici te preoblikovane rečenice. Kosu crtu (/) treba koristiti ''štedljivo''.
# '''Jednakost''' – Pri klasifikaciji ne koriste se različita mjerila za žene, muškarce i osobe drugih rodnih identiteta.
# '''Vjerodostojnost''' – Nazivi djela, organizacija, funkcija, historijski nazivi i citati ne prepravljaju se tako da izgube izvorni oblik ili značenje.

== Članci ==
=== Biografije ===
Za osobu se koriste gramatički rod, zamjenice i rodno označene imenice koji odgovaraju njenom javno izraženom rodnom identitetu u pouzdanim izvorima. Ako jasna i vjerodostojna izjava same osobe ne postoji, treba pratiti ustaljenu praksu u pouzdanim izvorima. Ne treba samostalno zaključivati rod osobe na osnovu njenog imena, izgleda ili glasa niti se pozivati na preferencije koje nisu javno provjerljive u pouzdanim izvorima.

Kada je osoba žena, koristite odgovarajuće ženske oblike zanimanja, zvanja, funkcije i društvene uloge: ''naučnica'' ili ''znanstvenica'', ''profesorica'' ili ''profesorka'', ''ministrica'' ili ''ministarka'', ''urednica'' i sl. Treba izabrati oblik u skladu s jezičkom varijantom članka i dosljedno ga koristiti. Muški oblik ''nemojte'' koristiti samo zato što je naziv položaja naveden u muškom rodu u propisu ili starijem izvoru. Imajte na umu da lična preferencija naziva zanimanja nije isto što i rodni identitet te da ona ne treba utjecati na izbor odgovarajućeg oblika. Na primjer, čak i kada osoba ženskog roda preferira muške oblike zanimanja, radi očuvanja uniformnosti treba koristiti ženske oblike zanimanja.   

Ako postoji više pravilnih ženskih ili muških oblika, prednost ima oblik koji odgovara jezičkoj varijanti članka, prevladava u pouzdanim izvorima ili djeluje prirodnije. ''Nemojte'' samostalno kovati nove ženske oblike koji ne postoje ni u jednom pouzdanom izvoru na srpskohrvatskom jeziku jer [[Wikipedija:Wikipedija nije mjesto za stvari izmišljene preko noći|Wikipedija nije mjesto za izraze izmišljene preko noći]]. Umjesto toga, preoblikujte rečenicu tako da izbjegnete sporni rodno označeni oblik.

[[File:Gender Neutral (13777) - The Noun Project.svg|thumb|upright=0.65|alt=Crna stilizirana ljudska figura čija lijeva polovina nosi suknju, a desna pantalone|Simbol rodne neutralnosti]]
Za nebinarne i druge osobe koje ne koriste muški rod (npr. {{jez-en|he/him|veza=ne}}) ili ženski rod (npr. {{jez-en|she/her|veza=ne}}), već koriste rodno neutralne zamjenice (npr. {{jez-en|they/them|veza=ne}}) ili neozamjenice, treba koristiti rodno neutralne rečenice. Takve rečenice mogu se oblikovati riječju ''osoba'' (npr. ''osoba se bavila'', ''osoba je bila na čelu'', ''osoba je obavljala dužnost''). Iako je riječ ''osoba'' gramatički ženskog roda, ona ne označava ženski rodni identitet. Međutim, treba izbjegavati učestalo ponavljanje riječi ''osoba''; upotreba imena i preoblikovanih rečenica često je prirodnija opcija. Radi izbjegavanja roda, u rečenicama možete koristiti narativni prezent (''glumi'', ''izjavljuje'', ''započinje''). Umjesto zamjenica, koristite ime osobe pri upućivanju na nju. Napomena o upotrebi rodno neutralnog jezika ''može'' se ostaviti u komentaru na vrhu članka radi očuvanja dosljednosti, iako to nije obavezno.

Prethodno ime transrodne osobe navodi se samo ako je enciklopedijski relevantno i dobro potkrijepljeno izvorima. Ne koristi se kao podrazumijevano ime i ne ponavlja se bez potrebe. Za prošle događaje u pravilu se koriste sadašnje ime i zamjenice osobe, osim u doslovnom citatu, naslovu djela ili drugom slučaju u kojem bi izmjena falsificirala izvor.

=== Naslovi članaka i preusmjerenja ===
[[Wikipedija:Naslovi članaka|Naslov članka]] bira se prema kriterijima prepoznatljivosti, prirodnosti, preciznosti, sažetosti i dosljednosti. Rodna inkluzivnost sama po sebi nije razlog da se zanemari najčešći ili službeni naziv teme.

Za zanimanja, funkcije i druge pojmove koji imaju rodne oblike, članak se u pravilu piše o pojmu, a ne zasebno o muškom i ženskom obliku (npr. [[glumac]] i [[medicinska sestra]]). U prvoj rečenici članka treba navesti relevantne oblike, a sa drugih uobičajenih oblika napraviti preusmjerenja. Zasebni članci opravdani su samo kada izrazi označavaju različite historijske, pravne, kulturne ili društvene pojave.

=== Citati, službeni nazivi i historijski izrazi ===
Doslovni citati, naslovi djela, imena organizacija, službeni nazivi i tekst historijskih dokumenata prenose se vjerno originalu. Arhaičan, diskriminatoran ili danas neprimjeren izraz može se objasniti u tekstu kada je to relevantno, ali se citat ne prepravlja bez označavanja izmjena.

U običnom tekstu ne treba preuzimati zastarjelu ili omalovažavajuću terminologiju samo zato što se pojavljuje u izvoru. Izvor se sažima savremenim, neutralnim i preciznim jezikom, osim kada je sama terminologija tema članka.

== Ostali imenski prostori ==
Prethodno navedene odredbe za članke primjenjuju se i u drugim imenskim prostorima uz sljedeće izuzetke: korisničke stranice (regulirane u odjeljku ispod), naslovi kategorija (regulirani u odjeljku ispod) i dvojni oblici u ''sadržaju'' stranica u imenskim prostorima Wikipedija, Pomoć, Šablon, Modul i MediaWiki (regulirani u nastavku).

Kada se tekst odnosi na osobe različitih rodova, treba izabrati formulaciju koja ih jasno obuhvata. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''i'' (npr. ''korisnici i korisnice'', ''urednici i urednice''). Kada se tekst odnosi na osobu nepoznatog roda, treba izabrati formulaciju koja ne pretpostavlja rod osobe. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''ili'' (npr. ''korisnik ili korisnica'', ''urednik ili urednica'') ili, kada je potrebna sažetost, upotrebom kose crte (npr. ''korisnik/korisnica'', ''urednik/urednica''). 

Skraćeni oblik s kosom crtom i bez crtice (npr. ''korisnik/ca'', ''urednik/ca'') može se koristiti samo kada je neophodan radi sažetosti (npr. u infokutijama gdje prostor ne dopušta pune oblike). ''Nemojte'' koristiti donju crtu (npr. ''korisnik_korisnica'', ''urednik_urednica''), vertikalnu trotačku (npr. ''korisnik⋮korisnica'', ''urednik⋮urednica'') i skraćene oblike s crticom (npr. ''korisnik/-ca'', ''urednik/-ca'' i ''korisnik⋮-ca'', ''urednik⋮-ca''). Također ''nemojte'' koristiti zagrade za navođenje rodnih oblika, kao u primjeru ''prijavljen(a)''.  

Uobičajeni redoslijed je muški pa ženski oblik. Međutim, kada se poruka primarno odnosi na žene (npr. feministički uređivački maraton), na prvo mjesto treba staviti ženski oblik, a na drugo muški. Izmjena redoslijeda moguća je i zbog kongruencije (sročnosti) unutar rečenice. U svakom slučaju, formulacija mora ostati precizna i dosljedna. 

Alternativno, moguća je upotreba dužih opisnih izraza (npr. ''ljudi koji koriste Wikipediju'', ''osobe koje uređuju Wikipediju''). Kad je to primjenljivo, ''preporučuje se'' preoblikovanje rečenice tako da ona izbjegava rodno označavanje (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik'').

Muški množinski oblik može se upotrijebiti u ustaljenom nazivu, doslovnom citatu, historijskom kontekstu ili kada bi drugo rješenje bilo neprirodno. Međutim, ne treba ga mehanički birati u svakom općem iskazu ako je dostupno preciznije i inkluzivnije rješenje.

''Naslovi'' stranica u ostalim imenskim prostorima, sa izuzetkom naslova kategorija (regulirani u odjeljku ispod), podliježu istim odredbama kao i naslovi članaka (npr. [[Wikipedija:Administratori]]).

Imajte na umu da mnoge stranice mogu odudarati od odredaba navedenih u ovom odjeljku. Takve stranice u pravilu se smatraju neusklađenim s ovom smjernicom, osim kada je riječ o opravdanim izuzecima. Svi su dobrodošli da pomognu u usklađivanju stranica s ovom smjernicom. Pritom treba imati u vidu da postojeće komentare u raspravama ne treba mijenjati i da se oni smatraju opravdanim izuzecima. Dok se stranice ne ažuriraju, treba smatrati da se rečenice pisane u muškom generičkom rodu pojednako odnose i na žene. 

=== Kategorije ===
Naslovi kategorija treba da budu precizni, gramatički pravilni i usklađeni sa sadržajem kategorije:
* Kada kategorija obuhvata osobe različitih rodova, treba koristiti rodno neutralan naslov koji je dovoljno prirodan (npr. ''Rođenja 2010.'', ''Smrti 2020.'').
* Kada je kategorizacija po rodu ''enciklopedijski smislena'' (npr. muški i ženski nazivi zanimanja), ''mogu'' se napraviti zasebne, rodno određene kategorije za muški rod (npr. ''Kanadski glumci'') i ženski rod (npr. ''Kanadske glumice'') te za nebinarne osobe (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). 
* Ne treba stvarati natkategorije naslovljene dvojnim oblicima (npr. ''Kanadski glumci i glumice''). Zajednička sveobuhvatna kategorija tog nivoa u praksi neće postojati.
* Rodno određene kategorije moraju biti kategorizirane ''simetrično'', u istim natkategorijama. Ženska kategorija i kategorija za nebinarne osobe ''ne smiju'' biti potkategorije muške kategorije. 
* Kategorije za nebinarne osobe treba da budu naslovljene generičkom upotrebom muškog gramatičkog roda (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). Upotreba dvojnih oblika može se smatrati terminološki nezgrapnom. Imajte na umu da izabrana gramatička forma ne određuje rodni identitet članova kategorije, već isključivo označava zanimanje.
* Za izradu rodno određene kategorije potreban je dovoljan broj članaka (minimalno tri).
* Kada adekvatna rodno određena kategorija ne postoji i ne ispunjava gornji uvjet, članak se kategorizira u šire odgovarajuće kategorije koje nisu rodno određene.

=== Projektne stranice i stranice pomoći ===
U pravilima, smjernicama, uputstvima, obavijestima i obrascima treba koristiti rodno neutralne ili inkluzivne formulacije, naročito kada se neposredno opisuje šta korisnici i korisnice mogu ili treba da urade. Prednost imaju kratka i prirodna rješenja. Kada god je to primjenljivo, u uputstvima koristite drugo lice množine imperativa radi sažetosti (''Unesite razlog'' umjesto ''Korisnik ili korisnica unosi razlog'').

=== Stranice za razgovor ===
Korisnike i korisnice treba oslovljavati imenom i zamjenicama koje oni sami koriste. Ako rod osobe nije poznat, ne treba ga nagađati. Može se upotrijebiti korisničko ime, izraz ''osoba'', glagolska konstrukcija bez rodnog označavanja ili direktno obraćanje u drugom licu.

Nenamjerna greška u rodu ispravlja se ''staloženo''. Namjerno i ustrajno pogrešno oslovljavanje ({{jez-en|misgendering|veza=ne}}) nesaglasno jasno izraženom identitetu osobe i uprkos prethodnoj javnoj primjedbi predstavlja [[Wikipedija:Bez ličnih napada|lični napad]] i [[Wikipedija:Uznemiravanje|uznemiravanje]] na temelju rodnog identiteta te se razmatra prema odredbama [[:foundation:Policy:Universal_Code_of_Conduct/sh|Univerzalnog kodeksa ponašanja]]; neće se razmatrati kao običan jezički spor. Nedvosmisleni lični napadi i jasno uznemiravanje na temelju rodnog identiteta mogu rezultirati određenim mjerama (poput blokade) i bez prethodnog upozorenja. 

Citiranje tuđih riječi u raspravi mora ostati vjerno. Niko nije dužan otkrivati vlastiti rodni identitet radi doprinošenja Wikipediji.

=== Korisničke stranice ===
Korisnici i korisnice slobodno biraju kako će na vlastitim korisničkim stranicama izraziti rod i koje će zamjenice koristiti. Također mogu izabrati nazive svojih zanimanja po vlastitoj želji. Drugi urednici i urednice ''ne smiju'' mijenjati takvo samoopredjeljenje niti ga koristiti za lični napad ili uznemiravanje (pogledajte odjeljak iznad).

=== Šabloni i moduli ===
Tekst koji šablon ili modul prikazuje treba uskladiti s ovom smjernicom. Kada izlaz zavisi od konkretne osobe, može se koristiti ugrađena funkcija &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Alternativno, mogu se koristiti odgovarajući parametri. 

U dokumentaciji treba navesti kako se bira rodni oblik i šta se prikazuje kao rezultat. Tehnička složenost treba da bude razmjerna koristi; često je jednostavnije preoblikovati poruku nego koristiti različite rodne oblike.

=== Poruke interfejsa ===
Kada je riječ o porukama interfejsa, treba voditi računa o sažetosti i dužini teksta, pogotovo u mobilnom prikazu. To znači da kratke poruke treba prevesti koristeći sažete rodno neutralne izraze, dok dugačke poruke (poput informativnih tekstova) mogu koristiti rodno inkluzivne, dvojne oblike.

Pri pisanju i prevođenju poruka u pravilu se primjenjuje sljedeći redoslijed:
# Upotrijebite direktno obraćanje ili preoblikujte poruku tako da rodni oblici nisu potrebni (npr. upotreba narativnog prezenta u dnevnicima).
# Upotrijebite rodno neutralni ili opisni izraz (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik/korisnica'', kada je primjenljivo).
# Ako se korisnički rod može pribaviti, upotrijebite odgovarajuće rodne oblike pomoću ugrađene funkcije &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Prvi oblik je za muški, drugi za ženski, a treći za nenaveden rod. Kada treći parametar nije naveden a rodni identitet nije naznačen u postavkama, funkcija vraća vrijednost prvog parametra. Radi dosljednosti preporučuje se upotreba rodno inkluzivnog oblika u trećem parametru (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnik|korisnica|korisnik/korisnica}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). Kada postoji jedinstveni rodno neutralni oblik, koristite ga univerzalno unutar prvog parametra (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnički}} račun&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, kada je primjenljivo), u skladu s gornjom tačkom.
# Ako nijedno od navedenog nije izvodljivo, upotrijebite dvojni oblik koristeći odgovarajući veznik (''i'', ''ili''). Alternativno, možete koristiti kosu crtu (/) kada je sažetost potrebna. ''Nemojte'' koristiti dvojne oblike za pojedinačnu osobu u slučajevima kada se očekuje upotreba konkretnog roda (npr. kada osoba izabere rod u postavkama). Umjesto toga, koristite rodno neutralne izraze ili zatražite podršku za rod na stranici za podršku sajta translatewiki.net.
Imajte na umu da se izabrano rješenje treba koristiti dosljedno u određenom ''segmentu'' interfejsa i unutar povezanih poruka. Segmenti i povezane poruke treba da budu što više konzistentni i prirodni.

== Rješavanje sporova ==
Sporovi o rodnim oblicima rješavaju se u skladu s načelima ove smjernice. Urednici i urednice treba prvo da pokušaju pronaći precizno i prirodno preoblikovanje koje čuva značenje. ''Nemojte'' praviti masovne izmjene rodnih oblika dok traje rasprava o spornom rješenju.

== Povezano ==
* [[Wikipedija:Biografije živih osoba]]
* [[Wikipedija:Neutralno gledište]]

{{Wikipedijina pravila i smjernice}}</text>
      <sha1>1izv1r0m7q8cm0twnhjf8wucs723hub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696706</id>
      <parentid>42696704</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vipz</username>
        <id>151311</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;u člancima, kategorijama, ostalim imenskim prostorima i porukama korisničkog interfejsa&quot; izmijenio u &quot;svim [[Wikipedija:Imenski prostor|imenskim prostorima]] i porukama korisničkog interfejsa&quot;.</comment>
      <origin>42696706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15881" sha1="hv20xtmdd4e0igprdo3ie811dd43fg5" xml:space="preserve">{{smjernica}}
{{prečica|WP:RIJ|WP:ROJ}}
'''Rodno inkluzivan jezik''' ili '''rodno osjetljiv jezik''' ('''ROJ''') pruža jezička rješenja kojima se žene, muškarci i osobe drugih rodnih identiteta predstavljaju ravnopravno, precizno i u skladu s kontekstom. Ova smjernica regulira upotrebu rodno inkluzivnog jezika u svim [[Wikipedija:Imenski prostor|imenskim prostorima]] i porukama korisničkog interfejsa.

== Osnovna načela ==
[[Datoteka:Gender equality symbol.svg|thumb|upright=0.65|alt=Krug sa znakom jednakosti u sredini, strelicom usmjerenom gore desno i krstićem ispod, koji objedinjuje simbole muškog i ženskog roda|Simbol rodne ravnopravnosti]]
# '''Preciznost''' – Rodno označavanje mora precizno predstavljati konkretnu osobu, grupu i značenje o kojem se piše.
# '''Samoopredjeljenje''' – U konkretnoj biografiji koriste se zamjenice koje osoba javno preferira, na temelju [[Wikipedija:Pouzdani izvori|pouzdanih izvora]].
# '''Ravnopravnost''' – Pri obraćanju osobama različitih rodova treba koristiti inkluzivne formulacije koje obuhvataju sve pripadnike i pripadnice grupe.
# '''Prirodnost''' – Prednost imaju ustaljeni i gramatički pravilni oblici te preoblikovane rečenice. Kosu crtu (/) treba koristiti ''štedljivo''.
# '''Jednakost''' – Pri klasifikaciji ne koriste se različita mjerila za žene, muškarce i osobe drugih rodnih identiteta.
# '''Vjerodostojnost''' – Nazivi djela, organizacija, funkcija, historijski nazivi i citati ne prepravljaju se tako da izgube izvorni oblik ili značenje.

== Članci ==
=== Biografije ===
Za osobu se koriste gramatički rod, zamjenice i rodno označene imenice koji odgovaraju njenom javno izraženom rodnom identitetu u pouzdanim izvorima. Ako jasna i vjerodostojna izjava same osobe ne postoji, treba pratiti ustaljenu praksu u pouzdanim izvorima. Ne treba samostalno zaključivati rod osobe na osnovu njenog imena, izgleda ili glasa niti se pozivati na preferencije koje nisu javno provjerljive u pouzdanim izvorima.

Kada je osoba žena, koristite odgovarajuće ženske oblike zanimanja, zvanja, funkcije i društvene uloge: ''naučnica'' ili ''znanstvenica'', ''profesorica'' ili ''profesorka'', ''ministrica'' ili ''ministarka'', ''urednica'' i sl. Treba izabrati oblik u skladu s jezičkom varijantom članka i dosljedno ga koristiti. Muški oblik ''nemojte'' koristiti samo zato što je naziv položaja naveden u muškom rodu u propisu ili starijem izvoru. Imajte na umu da lična preferencija naziva zanimanja nije isto što i rodni identitet te da ona ne treba utjecati na izbor odgovarajućeg oblika. Na primjer, čak i kada osoba ženskog roda preferira muške oblike zanimanja, radi očuvanja uniformnosti treba koristiti ženske oblike zanimanja.   

Ako postoji više pravilnih ženskih ili muških oblika, prednost ima oblik koji odgovara jezičkoj varijanti članka, prevladava u pouzdanim izvorima ili djeluje prirodnije. ''Nemojte'' samostalno kovati nove ženske oblike koji ne postoje ni u jednom pouzdanom izvoru na srpskohrvatskom jeziku jer [[Wikipedija:Wikipedija nije mjesto za stvari izmišljene preko noći|Wikipedija nije mjesto za izraze izmišljene preko noći]]. Umjesto toga, preoblikujte rečenicu tako da izbjegnete sporni rodno označeni oblik.

[[File:Gender Neutral (13777) - The Noun Project.svg|thumb|upright=0.65|alt=Crna stilizirana ljudska figura čija lijeva polovina nosi suknju, a desna pantalone|Simbol rodne neutralnosti]]
Za nebinarne i druge osobe koje ne koriste muški rod (npr. {{jez-en|he/him|veza=ne}}) ili ženski rod (npr. {{jez-en|she/her|veza=ne}}), već koriste rodno neutralne zamjenice (npr. {{jez-en|they/them|veza=ne}}) ili neozamjenice, treba koristiti rodno neutralne rečenice. Takve rečenice mogu se oblikovati riječju ''osoba'' (npr. ''osoba se bavila'', ''osoba je bila na čelu'', ''osoba je obavljala dužnost''). Iako je riječ ''osoba'' gramatički ženskog roda, ona ne označava ženski rodni identitet. Međutim, treba izbjegavati učestalo ponavljanje riječi ''osoba''; upotreba imena i preoblikovanih rečenica često je prirodnija opcija. Radi izbjegavanja roda, u rečenicama možete koristiti narativni prezent (''glumi'', ''izjavljuje'', ''započinje''). Umjesto zamjenica, koristite ime osobe pri upućivanju na nju. Napomena o upotrebi rodno neutralnog jezika ''može'' se ostaviti u komentaru na vrhu članka radi očuvanja dosljednosti, iako to nije obavezno.

Prethodno ime transrodne osobe navodi se samo ako je enciklopedijski relevantno i dobro potkrijepljeno izvorima. Ne koristi se kao podrazumijevano ime i ne ponavlja se bez potrebe. Za prošle događaje u pravilu se koriste sadašnje ime i zamjenice osobe, osim u doslovnom citatu, naslovu djela ili drugom slučaju u kojem bi izmjena falsificirala izvor.

=== Naslovi članaka i preusmjerenja ===
[[Wikipedija:Naslovi članaka|Naslov članka]] bira se prema kriterijima prepoznatljivosti, prirodnosti, preciznosti, sažetosti i dosljednosti. Rodna inkluzivnost sama po sebi nije razlog da se zanemari najčešći ili službeni naziv teme.

Za zanimanja, funkcije i druge pojmove koji imaju rodne oblike, članak se u pravilu piše o pojmu, a ne zasebno o muškom i ženskom obliku (npr. [[glumac]] i [[medicinska sestra]]). U prvoj rečenici članka treba navesti relevantne oblike, a sa drugih uobičajenih oblika napraviti preusmjerenja. Zasebni članci opravdani su samo kada izrazi označavaju različite historijske, pravne, kulturne ili društvene pojave.

=== Citati, službeni nazivi i historijski izrazi ===
Doslovni citati, naslovi djela, imena organizacija, službeni nazivi i tekst historijskih dokumenata prenose se vjerno originalu. Arhaičan, diskriminatoran ili danas neprimjeren izraz može se objasniti u tekstu kada je to relevantno, ali se citat ne prepravlja bez označavanja izmjena.

U običnom tekstu ne treba preuzimati zastarjelu ili omalovažavajuću terminologiju samo zato što se pojavljuje u izvoru. Izvor se sažima savremenim, neutralnim i preciznim jezikom, osim kada je sama terminologija tema članka.

== Ostali imenski prostori ==
Prethodno navedene odredbe za članke primjenjuju se i u drugim imenskim prostorima uz sljedeće izuzetke: korisničke stranice (regulirane u odjeljku ispod), naslovi kategorija (regulirani u odjeljku ispod) i dvojni oblici u ''sadržaju'' stranica u imenskim prostorima Wikipedija, Pomoć, Šablon, Modul i MediaWiki (regulirani u nastavku).

Kada se tekst odnosi na osobe različitih rodova, treba izabrati formulaciju koja ih jasno obuhvata. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''i'' (npr. ''korisnici i korisnice'', ''urednici i urednice''). Kada se tekst odnosi na osobu nepoznatog roda, treba izabrati formulaciju koja ne pretpostavlja rod osobe. To se može postići navođenjem muškog i ženskog oblika pomoću veznika ''ili'' (npr. ''korisnik ili korisnica'', ''urednik ili urednica'') ili, kada je potrebna sažetost, upotrebom kose crte (npr. ''korisnik/korisnica'', ''urednik/urednica''). 

Skraćeni oblik s kosom crtom i bez crtice (npr. ''korisnik/ca'', ''urednik/ca'') može se koristiti samo kada je neophodan radi sažetosti (npr. u infokutijama gdje prostor ne dopušta pune oblike). ''Nemojte'' koristiti donju crtu (npr. ''korisnik_korisnica'', ''urednik_urednica''), vertikalnu trotačku (npr. ''korisnik⋮korisnica'', ''urednik⋮urednica'') i skraćene oblike s crticom (npr. ''korisnik/-ca'', ''urednik/-ca'' i ''korisnik⋮-ca'', ''urednik⋮-ca''). Također ''nemojte'' koristiti zagrade za navođenje rodnih oblika, kao u primjeru ''prijavljen(a)''.  

Uobičajeni redoslijed je muški pa ženski oblik. Međutim, kada se poruka primarno odnosi na žene (npr. feministički uređivački maraton), na prvo mjesto treba staviti ženski oblik, a na drugo muški. Izmjena redoslijeda moguća je i zbog kongruencije (sročnosti) unutar rečenice. U svakom slučaju, formulacija mora ostati precizna i dosljedna. 

Alternativno, moguća je upotreba dužih opisnih izraza (npr. ''ljudi koji koriste Wikipediju'', ''osobe koje uređuju Wikipediju''). Kad je to primjenljivo, ''preporučuje se'' preoblikovanje rečenice tako da ona izbjegava rodno označavanje (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik'').

Muški množinski oblik može se upotrijebiti u ustaljenom nazivu, doslovnom citatu, historijskom kontekstu ili kada bi drugo rješenje bilo neprirodno. Međutim, ne treba ga mehanički birati u svakom općem iskazu ako je dostupno preciznije i inkluzivnije rješenje.

''Naslovi'' stranica u ostalim imenskim prostorima, sa izuzetkom naslova kategorija (regulirani u odjeljku ispod), podliježu istim odredbama kao i naslovi članaka (npr. [[Wikipedija:Administratori]]).

Imajte na umu da mnoge stranice mogu odudarati od odredaba navedenih u ovom odjeljku. Takve stranice u pravilu se smatraju neusklađenim s ovom smjernicom, osim kada je riječ o opravdanim izuzecima. Svi su dobrodošli da pomognu u usklađivanju stranica s ovom smjernicom. Pritom treba imati u vidu da postojeće komentare u raspravama ne treba mijenjati i da se oni smatraju opravdanim izuzecima. Dok se stranice ne ažuriraju, treba smatrati da se rečenice pisane u muškom generičkom rodu pojednako odnose i na žene. 

=== Kategorije ===
Naslovi kategorija treba da budu precizni, gramatički pravilni i usklađeni sa sadržajem kategorije:
* Kada kategorija obuhvata osobe različitih rodova, treba koristiti rodno neutralan naslov koji je dovoljno prirodan (npr. ''Rođenja 2010.'', ''Smrti 2020.'').
* Kada je kategorizacija po rodu ''enciklopedijski smislena'' (npr. muški i ženski nazivi zanimanja), ''mogu'' se napraviti zasebne, rodno određene kategorije za muški rod (npr. ''Kanadski glumci'') i ženski rod (npr. ''Kanadske glumice'') te za nebinarne osobe (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). 
* Ne treba stvarati natkategorije naslovljene dvojnim oblicima (npr. ''Kanadski glumci i glumice''). Zajednička sveobuhvatna kategorija tog nivoa u praksi neće postojati.
* Rodno određene kategorije moraju biti kategorizirane ''simetrično'', u istim natkategorijama. Ženska kategorija i kategorija za nebinarne osobe ''ne smiju'' biti potkategorije muške kategorije. 
* Kategorije za nebinarne osobe treba da budu naslovljene generičkom upotrebom muškog gramatičkog roda (npr. ''Kanadski nebinarni glumci''). Upotreba dvojnih oblika može se smatrati terminološki nezgrapnom. Imajte na umu da izabrana gramatička forma ne određuje rodni identitet članova kategorije, već isključivo označava zanimanje.
* Za izradu rodno određene kategorije potreban je dovoljan broj članaka (minimalno tri).
* Kada adekvatna rodno određena kategorija ne postoji i ne ispunjava gornji uvjet, članak se kategorizira u šire odgovarajuće kategorije koje nisu rodno određene.

=== Projektne stranice i stranice pomoći ===
U pravilima, smjernicama, uputstvima, obavijestima i obrascima treba koristiti rodno neutralne ili inkluzivne formulacije, naročito kada se neposredno opisuje šta korisnici i korisnice mogu ili treba da urade. Prednost imaju kratka i prirodna rješenja. Kada god je to primjenljivo, u uputstvima koristite drugo lice množine imperativa radi sažetosti (''Unesite razlog'' umjesto ''Korisnik ili korisnica unosi razlog'').

=== Stranice za razgovor ===
Korisnike i korisnice treba oslovljavati imenom i zamjenicama koje oni sami koriste. Ako rod osobe nije poznat, ne treba ga nagađati. Može se upotrijebiti korisničko ime, izraz ''osoba'', glagolska konstrukcija bez rodnog označavanja ili direktno obraćanje u drugom licu.

Nenamjerna greška u rodu ispravlja se ''staloženo''. Namjerno i ustrajno pogrešno oslovljavanje ({{jez-en|misgendering|veza=ne}}) nesaglasno jasno izraženom identitetu osobe i uprkos prethodnoj javnoj primjedbi predstavlja [[Wikipedija:Bez ličnih napada|lični napad]] i [[Wikipedija:Uznemiravanje|uznemiravanje]] na temelju rodnog identiteta te se razmatra prema odredbama [[:foundation:Policy:Universal_Code_of_Conduct/sh|Univerzalnog kodeksa ponašanja]]; neće se razmatrati kao običan jezički spor. Nedvosmisleni lični napadi i jasno uznemiravanje na temelju rodnog identiteta mogu rezultirati određenim mjerama (poput blokade) i bez prethodnog upozorenja. 

Citiranje tuđih riječi u raspravi mora ostati vjerno. Niko nije dužan otkrivati vlastiti rodni identitet radi doprinošenja Wikipediji.

=== Korisničke stranice ===
Korisnici i korisnice slobodno biraju kako će na vlastitim korisničkim stranicama izraziti rod i koje će zamjenice koristiti. Također mogu izabrati nazive svojih zanimanja po vlastitoj želji. Drugi urednici i urednice ''ne smiju'' mijenjati takvo samoopredjeljenje niti ga koristiti za lični napad ili uznemiravanje (pogledajte odjeljak iznad).

=== Šabloni i moduli ===
Tekst koji šablon ili modul prikazuje treba uskladiti s ovom smjernicom. Kada izlaz zavisi od konkretne osobe, može se koristiti ugrađena funkcija &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Alternativno, mogu se koristiti odgovarajući parametri. 

U dokumentaciji treba navesti kako se bira rodni oblik i šta se prikazuje kao rezultat. Tehnička složenost treba da bude razmjerna koristi; često je jednostavnije preoblikovati poruku nego koristiti različite rodne oblike.

=== Poruke interfejsa ===
Kada je riječ o porukama interfejsa, treba voditi računa o sažetosti i dužini teksta, pogotovo u mobilnom prikazu. To znači da kratke poruke treba prevesti koristeći sažete rodno neutralne izraze, dok dugačke poruke (poput informativnih tekstova) mogu koristiti rodno inkluzivne, dvojne oblike.

Pri pisanju i prevođenju poruka u pravilu se primjenjuje sljedeći redoslijed:
# Upotrijebite direktno obraćanje ili preoblikujte poruku tako da rodni oblici nisu potrebni (npr. upotreba narativnog prezenta u dnevnicima).
# Upotrijebite rodno neutralni ili opisni izraz (npr. ''korisnički račun'' umjesto ''korisnik/korisnica'', kada je primjenljivo).
# Ako se korisnički rod može pribaviti, upotrijebite odgovarajuće rodne oblike pomoću ugrađene funkcije &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Prvi oblik je za muški, drugi za ženski, a treći za nenaveden rod. Kada treći parametar nije naveden a rodni identitet nije naznačen u postavkama, funkcija vraća vrijednost prvog parametra. Radi dosljednosti preporučuje se upotreba rodno inkluzivnog oblika u trećem parametru (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnik|korisnica|korisnik/korisnica}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). Kada postoji jedinstveni rodno neutralni oblik, koristite ga univerzalno unutar prvog parametra (npr. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{GENDER:$1|korisnički}} račun&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, kada je primjenljivo), u skladu s gornjom tačkom.
# Ako nijedno od navedenog nije izvodljivo, upotrijebite dvojni oblik koristeći odgovarajući veznik (''i'', ''ili''). Alternativno, možete koristiti kosu crtu (/) kada je sažetost potrebna. ''Nemojte'' koristiti dvojne oblike za pojedinačnu osobu u slučajevima kada se očekuje upotreba konkretnog roda (npr. kada osoba izabere rod u postavkama). Umjesto toga, koristite rodno neutralne izraze ili zatražite podršku za rod na stranici za podršku sajta translatewiki.net.
Imajte na umu da se izabrano rješenje treba koristiti dosljedno u određenom ''segmentu'' interfejsa i unutar povezanih poruka. Segmenti i povezane poruke treba da budu što više konzistentni i prirodni.

== Rješavanje sporova ==
Sporovi o rodnim oblicima rješavaju se u skladu s načelima ove smjernice. Urednici i urednice treba prvo da pokušaju pronaći precizno i prirodno preoblikovanje koje čuva značenje. ''Nemojte'' praviti masovne izmjene rodnih oblika dok traje rasprava o spornom rješenju.

== Povezano ==
* [[Wikipedija:Biografije živih osoba]]
* [[Wikipedija:Neutralno gledište]]

{{Wikipedijina pravila i smjernice}}</text>
      <sha1>hv20xtmdd4e0igprdo3ie811dd43fg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Domingo de Obaldía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725584</id>
    <revision>
      <id>42696688</id>
      <parentid>42693633</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>155863</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>42696688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11579" sha1="ac80srergc76m5lbm9vk8v4rgg4p0c9" xml:space="preserve">{{Infokutija nosilac funkcije
| ime                   = José Domingo de Obaldía
| slika                 = José Domingo de Obaldía cph.3b17472.jpg
| veličina              = &lt;!-- samo kada je apsolutno nužno --&gt;
| opis                  = 
&lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt;
| položaj               = [[Panama (departman)|Guverner departmana Panamá]]
| tip1                  = političar
| mandat_start          = [[20. rujna]]
| mandat_kraj           = [[3. studenog]] [[1903.]]
| prethodnik            = [[Facundo Mutis Durán]]
| nasljednik            = ''[[Odcjepljenje Paname od Kolumbije|departman ukinut]]''
&lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt;
| položaj2               = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik Paname]]{{efn|Obaldía  je prvo je bio drugi [[Potpredsjednik Paname|izabrani predsjednik]] u periodu od [[1904.]] do [[1906.]], a od [[1906.]] do [[1908.]] bio je prvi izabrani predsjednik.}}
| tip2                   = političar
| mandat_start2          = [[19. veljače]] [[1904.]]
| mandat_kraj2           = [[1. listopada]] [[1908.]]
| predsjednik2           = [[Manuel Amador Guerrero]]
| prethodnik2            = ''pozicija stvorena''
| nasljednik2            = {{nowrap|[[Federico Boyd]] / [[José Agustín Arango]]{{efn|Boyd ga je [[1906.]] godine naslijedio na mjestu drugog izabranog predsjednika, a Arango ga je [[1908.]] godine naslijedio na mjestu prvog izabranog predsjednika.}}}}
&lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt;
| položaj3               = 2. [[predsjednik Paname]]
| tip3                  = političar
| mandat_start3          = [[1. listopada]] [[1908.]]
| mandat_kraj3           = [[1. ožujka]] [[1910.]]
| zamjenik-tip3  = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik]]
| zamjenik3        = {{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1908. – 1909. |1 = {{nowrap|[[José Agustín Arango]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Carlos Antonio Mendoza]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;[[Juan M. Lambert]] {{small|(treći)}}}}}}{{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1909. – 1910. |1 = {{nowrap|[[Carlos Antonio Mendoza]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Juan M. Lambert]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;''upražnjeno'' {{small|(treći)}}}}}}
| prethodnik3            = [[Manuel Amador Guerrero]]
| nasljednik3            = ''[[Carlos Antonio Mendoza]]'' {{small|(v.d.)}}
&lt;!-- Biografske informacije --&gt;
| puno ime              = José Domingo de Obaldía Gallegos
| posthumno ime         =
| datum rođenja         = {{Datum rođenja|1845|1|30|hr=da}}
| mjesto rođenja        = {{flagicon|PAN}} [[David (grad)|David]], [[Panama]]&lt;br&gt;{{small|(tada {{flagicon image|Flag of New Granada.svg}} [[Republika Nova Granada|Nova Granada]])}}
| datum smrti           = {{Datum smrti i dob|1910|3|1|1845|1|30|hr=da}} 
| mjesto smrti          = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]], [[Panama]]
| datum pokopa          =
| mjesto pokopa         =
| stranka               = [[Konzervativna stranka (Panama)|Konzervativci]] {{small|(ranije)}}&lt;br&gt;[[Nacionalna liberalna stranka (Panama)|Liberali]]
| dinastija             =
| vladarska himna       =
| alma_mater            = [[Univerzitet Rosario]]&lt;br&gt;
| zanimanje             = pravnik, političar
| otac                  = [[José de Obaldía]] 
| majka                 = Ana María Gallegos
| supruga               = {{ubl|Manuela Jované|Josefa Jované}}
| partneri              = 
| djeca                 = 
| vjera                 = 
| potpis                = Firma de José Domingo de Obaldía.jpg
| fusnote               = {{notelist}}
}}
'''José Domingo de Obaldía Gallegos''' ([[David (grad)|David]], [[30. siječnja]] [[1845.]] – [[Ciudad de Panamá]], [[1. ožujka]] [[1910.]]), [[Panama|panamski]] političar i državnik. Obaldía je [[1903.]] godine bio posljednji guverner [[Panama (departman)|departmana Paname]], a [[1908.]] godine postao je drugi [[predsjednik Paname]] te prvi izabran na općim, narodnim izborima. Preminuo je [[1910.]] godine, postavši tako prvi panamski predsjednik koji je umro za vrijeme dužnosti. 

== Biografija ==

Rođen je [[1845.]] godine u [[David (grad)|Davidu]] kao sin političara [[José de Obaldía|Joséa de Obaldíje]] i Ane Maríje Gallegos. Njegov otac bio je utjecajni [[Republika Nova Granada|novogrenadinski]] političar, potpredsjednik i dvostruki vršitelj dužnosti predsjednika, poznat po tome što je bio jedini [[Predsjednik Kolumbija|kolumbijski predsjednik]] rođen na teritoriju današnje [[Panama|Paname]]. Bio je drugi od četvrto djece, a njegovi braća i sestre bili su José Arístides, José Lorenzo i Josefa. Osnovnu školu završio je u rodnom gradu. U mladosti se bavio stočarstvom te je sudjelovao u aktivnostima [[Konzervativna stranka (Panama)|Konzervativne stranke]]. Nakon sudjelovanja u manjem revolucionarnom pokretu protiv simpatizera [[Buenaventura Correoso|Buenaventure Correosa]], njegova je obitelj protjerana u [[Kostarika|Kostariku]]. Iz Kostarike je otišao u [[Bogota|Bogotu]], gdje je nastavio školovanje. Školovanje je ponovo morao prekinuti [[1863.]] godine jer se morao vratiti u David kako bi se skrbio o očevoj imovini. Studij pravae dovršio je u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. 

Nakon povratka iz [[SAD|Sjedinjenih Država]], Obaldía se aktivno počeo baviti politikom te je u dva navrata bio biran u lokalnu skupštinu. U jeku turbulentnih promjena u [[Kolumbija|Kolumbiji]] te jačanja secesionističkog pokreta u [[Panama|Panami]], Obaldía je bio sklon ideji o nezavisnosti Paname te je [[1903.]] godine, kada je izabran za guvernera departmana Panama, dao podršku separatistima. Kako se [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije|Panama odcijepila od Kolumbije]] u studenom iste godine, Obaldía je služio kao posljednji guverner Paname dok je još bila u zajednici s Kolumbijom. 

Nakon uspostave [[Panama|Republike Paname]], prvo je bio drugi [[Potpredsjednik Paname|izabrani predsjednik]] u periodu od [[1904.]] do [[1906.]], a od [[1906.]] do [[1908.]] bio je prvi izabrani predsjednik, oboje za vrijeme mandata [[Manuel Amador Guerrero|Manuela Amadora Guerrera]].&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=tHYqAAAAYAAJ |title = La sucesión presidencial en el derecho panameño|last1 = Guizado|first1 = Fernando Berguido|year = 1987}}&lt;/ref&gt; Kada je Guerrero odlučio da se neće kandidirati za novi mandat, Obaldía se odlučio kandidrati na [[Predsjednički izbori u Panami 1908.|narednim predsjedničkim izborima]], na kojima mu je protukandidat trebao biti [[Ricardo Arias Feraud]], kojeg je podržavao Guerrero. Postojale su ozbiljne sumnje da bi Guerrero mogao namjestiti izbore u Ariasovu korist, zbog čega je čak i [[William Howard Taft]] doputovao u Panamu kako bi upozorio Guerrera da izbori moraju biti pošteni.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TR Center - Telegram from William H. Taft to Theodore Roosevelt |url=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58605&amp;from=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Advanced-Search?r=1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |access-date=2024-01-25 |website=www.theodorerooseveltcenter.org |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125161139/https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58605&amp;from=https%3A%2F%2Fwww.theodorerooseveltcenter.org%2FAdvanced-Search%3Fr%3D1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TR Center - Telegram from Joseph C. S. Blackburn to Theodore Roosevelt |url=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58676&amp;from=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Advanced-Search?r=1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |access-date=2024-01-25 |website=www.theodorerooseveltcenter.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125161138/https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58676&amp;from=https%3A%2F%2Fwww.theodorerooseveltcenter.org%2FAdvanced-Search%3Fr%3D1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |archive-date=2024-01-25 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TR Center - Letter from William H. Taft to Manuel Amador Guerrero |url=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58615&amp;from=https://www.theodorerooseveltcenter.org/Advanced-Search?r=1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |access-date=2024-01-25 |website=www.theodorerooseveltcenter.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125161138/https://www.theodorerooseveltcenter.org/Research/Digital-Library/Record?libID=o58615&amp;from=https%3A%2F%2Fwww.theodorerooseveltcenter.org%2FAdvanced-Search%3Fr%3D1&amp;st1=5&amp;t1=%2522Arias%252C%2520Ricardo%252C%25201852-1927%2522&amp;v=expanded |archive-date=2024-01-25 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Nakon što su Obaldíjini saveznici pobijedili na ranijim općinskim izborima,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1908 |title=TROOPS AT PANAMA ELECTION.; No Serious Disorder in Municipal Contests, Won by Obaldia's Candidates. |url=https://www.nytimes.com/1908/06/29/archives/troops-at-panama-election-no-serious-disorder-in-municipal-contests.html |work=New York Times}}&lt;/ref&gt; bilo je izgledno da će Obaldía pobijediti i na predsjedničkim izborima, što se na koncu i dogodilo; Arias se prethodno povukao, a njegovi glasači nisu izašli na izbore,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=1908 |title=Orderly Election in Panama |url=https://newspapers.bc.edu/?a=d&amp;d=BOSTONSH19080718-01.2.14&amp;e=-------en-20--1--txt-txIN------- |access-date=2024-01-25 |website=The Sacred Heart Review}}&lt;/ref&gt; tako da je Obaldía pobijedio kao jedini kandidat.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1908 |title=OBALDIA ELECTED PRESIDENT.; Receives All the Votes Cast in Harmonious Election in Panama. |url=https://www.nytimes.com/1908/07/13/archives/obaldia-elected-president-receives-all-the-votes-cast-in-harmonious.html |work=New York Times}}&lt;/ref&gt;

Njegov predsjednički mandat započeo je [[1. listopada]] [[1908.]] godine. Njegova je administracija isplatila Kolumbiji $500,000 ($17.9 milijuna u [[2025.]] godini) kako bi pokrila dug koji je postojao u trenutku stjecanja nezavisnosti, a Kolumbija je zauzvrat [[7. siječnja]] [[1909.]] godine priznala Panamu.&lt;ref name=&quot;SMH 1909&quot;&gt;{{cite web|title=SECESSION OF PANAMA.| newspaper=Sydney Morning Herald |url=http://trove.nla.gov.au/newspaper/article/15027494|access-date=23 July 2016|date=8 January 1909}}&lt;/ref&gt; Uz to, posebnim je dekretom osnovao nacionalnu tajnu policiju te je svečano otvorio [[Nacionalni institut Paname]], čija je izgradnja započela [[1907.]] godine. Iznenada je preminuo [[1. ožujka]] [[1910.]] godine od posljedica [[srčani udar|srčanog udara]]; kao vršitelj dužnosti, naslijedio ga je [[Carlos Antonio Mendoza]]. 

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
* Mellander, Gustavo A., Mellander, Nelly, Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390. (1999)
* Mellander, Gustavo A., The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years.&quot; Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568. (1971)

{{Predsjednici Paname}}
{{Authority control}}
{{Životni vijek|1845|1910|Obaldía, José Domingo de}}

[[Kategorija:Panamski političari]]
[[Kategorija:Predsjednici Paname]]
[[Kategorija:Panamski pravnici]]
[[Kategorija:Kolumbijski političari]]</text>
      <sha1>ac80srergc76m5lbm9vk8v4rgg4p0c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Razgovor s korisnikom:Sve u svemu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4725630</id>
    <revision>
      <id>42696218</id>
      <parentid>42694972</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dobrodošlica */ odgovor</comment>
      <origin>42696218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="926" sha1="ag73u24vbl98goderz2aoowfmcwzuus" xml:space="preserve">== Dobrodošlica ==
Dobro nam došli i hvala na doprinosima. Molim Vas obratite pažnju da članci moraju biti adekvatno kategorisani i da poseduju jezičke veze (tj. da su povezani sa odgovarajućom stavkom na Wikipodacima). Uredio sam Vaš članak [[Antistije (ljekar)]], pa bacite pogled na izmene u istoriji izmena! Ako Vam bude bila potrebna bilo kakva pomoć, tu sam! Imamo i server na Discordu, gde možete uvek razjasniti nedoumice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 27. septembra 2026. u 15:42 (CEST)

:Molim te baci pogled i na ispravke u [[La Comédie humaine]]. Znači liste obično ne stavljamo u uvodu, kategorije i jezičke veze su obavezne. U sadržaju pisati ili ijekavicu ili ekavicu, bez mešanja (naslovi/podnaslovi idu uvek ijekavicom). Reference odvoji u zaseban odeljak. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2026. u 17:22 (CEST)</text>
      <sha1>ag73u24vbl98goderz2aoowfmcwzuus</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696219</id>
      <parentid>42696218</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dobrodošlica */</comment>
      <origin>42696219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="0dnisl5okd1ijfudm4vkao3l3d57qed" xml:space="preserve">== Dobrodošlica ==
Dobro nam došli i hvala na doprinosima. Molim Vas obratite pažnju da članci moraju biti adekvatno kategorisani i da poseduju jezičke veze (tj. da su povezani sa odgovarajućom stavkom na Wikipodacima). Uredio sam Vaš članak [[Antistije (ljekar)]], pa bacite pogled na izmene u istoriji izmena! Ako Vam bude bila potrebna bilo kakva pomoć, tu sam! Imamo i server na Discordu, gde možete uvek razjasniti nedoumice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 27. septembra 2026. u 15:42 (CEST)

:Molim te baci pogled i na ispravke u [[La Comédie humaine]]. Znači liste obično ne stavljamo u uvodu, kategorije i jezičke veze su obavezne. U sadržaju pisati ili ijekavicu ili ekavicu, bez mešanja (naslovi/podnaslovi idu uvek ijekavicom). Reference izdvojiti u zaseban odeljak. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2026. u 17:22 (CEST)</text>
      <sha1>0dnisl5okd1ijfudm4vkao3l3d57qed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696710</id>
      <parentid>42696219</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:56:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sve u svemu</username>
        <id>396100</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dobrodošlica */ odgovor</comment>
      <origin>42696710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1154" sha1="td9az6suyle42j2sbhmek6j5nnejaxg" xml:space="preserve">== Dobrodošlica ==
Dobro nam došli i hvala na doprinosima. Molim Vas obratite pažnju da članci moraju biti adekvatno kategorisani i da poseduju jezičke veze (tj. da su povezani sa odgovarajućom stavkom na Wikipodacima). Uredio sam Vaš članak [[Antistije (ljekar)]], pa bacite pogled na izmene u istoriji izmena! Ako Vam bude bila potrebna bilo kakva pomoć, tu sam! Imamo i server na Discordu, gde možete uvek razjasniti nedoumice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 27. septembra 2026. u 15:42 (CEST)

:Molim te baci pogled i na ispravke u [[La Comédie humaine]]. Znači liste obično ne stavljamo u uvodu, kategorije i jezičke veze su obavezne. U sadržaju pisati ili ijekavicu ili ekavicu, bez mešanja (naslovi/podnaslovi idu uvek ijekavicom). Reference izdvojiti u zaseban odeljak. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2026. u 17:22 (CEST)
::U redu, izvinjavam se. Nisam uspeo jezički povezati [[La Comédie humaine|La Comedie humaine]].  – [[Korisnik:Sve u svemu|Sve u svemu]] ([[Razgovor s korisnikom:Sve u svemu|razgovor]]) 30. septembra 2026. u 07:56 (CEST)</text>
      <sha1>td9az6suyle42j2sbhmek6j5nnejaxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korisnik:Ptica soko/igralište</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4725642</id>
    <revision>
      <id>42696180</id>
      <parentid>42696057</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>fix</comment>
      <origin>42696180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5263" sha1="cw8xiiom36itdndol7pj5vvzd84j3wg" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i pravilan heksaedar).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane)   &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke) &lt;math&gt;D =  a }\sqrt{3&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane   &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice)   &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove)  &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''' &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\frac{1}{2},-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},0,-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},\frac{1}{2},0),(0,\frac{1}{2},\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},0,\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},-\frac{1}{2},0)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>cw8xiiom36itdndol7pj5vvzd84j3wg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696181</id>
      <parentid>42696180</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5269" sha1="s32oppnqrppvrdn63uj0ir05d7qxjq5" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane)   &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke) &lt;math&gt;D =  a }\sqrt{3&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane   &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice)   &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove)  &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''' &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\frac{1}{2},-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},0,-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},\frac{1}{2},0),(0,\frac{1}{2},\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},0,\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},-\frac{1}{2},0)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>s32oppnqrppvrdn63uj0ir05d7qxjq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696182</id>
      <parentid>42696181</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>fix</comment>
      <origin>42696182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="lwst1zp88vm0sw6t3xqh4mt0wokxwz0" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane)   &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke) &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane   &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice)   &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove)  &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''' &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\frac{1}{2},-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},0,-\frac{1}{2}),(\frac{1}{2},\frac{1}{2},0),(0,\frac{1}{2},\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},0,\frac{1}{2}),(-\frac{1}{2},-\frac{1}{2},0)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>lwst1zp88vm0sw6t3xqh4mt0wokxwz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696183</id>
      <parentid>42696182</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karakteristike specifičnih presjeka: */ ovo bi trebalo da budu ispravni vrhovi, proveri</comment>
      <origin>42696183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5231" sha1="gdyodg3xo2yonz7j80jc7b00xlwf4oq" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane)   &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke) &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane   &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice)   &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove)  &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''' &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>gdyodg3xo2yonz7j80jc7b00xlwf4oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696184</id>
      <parentid>42696183</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule za kocku stranice  a */</comment>
      <origin>42696184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5232" sha1="mcksmdbqf4dfm5iy3x017yi6i3oti99" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane)   &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke) &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane)   &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice)   &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove)  &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''' &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>mcksmdbqf4dfm5iy3x017yi6i3oti99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696185</id>
      <parentid>42696184</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule za kocku stranice  a */</comment>
      <origin>42696185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5230" sha1="buf499cl2qv00gjlthc8bn1vy1a82nf" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere  &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>buf499cl2qv00gjlthc8bn1vy1a82nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696186</id>
      <parentid>42696185</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule za kocku stranice  a */</comment>
      <origin>42696186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5230" sha1="3q3zx2imy6rnbqlq01f6pkqs5demamr" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>3q3zx2imy6rnbqlq01f6pkqs5demamr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696187</id>
      <parentid>42696186</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule za kocku stranice  a */</comment>
      <origin>42696187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5231" sha1="i5mdz5ybpk51b6rof2jg2jq2s38mogl" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]],  zbog čega su su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein, Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice  a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt;  ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt;  naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;,, njeni vrhovi imaju koordinate  &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik  upisane  sfere  &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje   sfere   &lt;math&gt;\rho =  \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;    (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik  opisani   sfere   &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;  (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravni
siječenja
!Oblik strane
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijeloova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx  1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;1 \sqrt{2}/2&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
| colspan=&quot;undefined&quot; |&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka: ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi  &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su:   &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tekst opisa
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>i5mdz5ybpk51b6rof2jg2jq2s38mogl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696188</id>
      <parentid>42696187</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>fix</comment>
      <origin>42696188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5165" sha1="6k5vxqfrgybas1ss6y5emty4m2uvplj" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik opisani sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija&lt;math&gt;( n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt; n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; n &lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>6k5vxqfrgybas1ss6y5emty4m2uvplj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696189</id>
      <parentid>42696188</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pregled po dimenzijama */</comment>
      <origin>42696189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5159" sha1="pmvgewfvle12rrgylevhgnpw5ldpeko" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, [[poliedar]] omeđen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik opisani sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>pmvgewfvle12rrgylevhgnpw5ldpeko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696190</id>
      <parentid>42696189</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5170" sha1="a8zt84w202f7chexv6y4wy0jkcuhdzx" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina i jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik opisani sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>a8zt84w202f7chexv6y4wy0jkcuhdzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696192</id>
      <parentid>42696190</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Osobine */</comment>
      <origin>42696192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="5t4mexs9ed951to1edhrzf53n7p867s" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

poluprečnik opisani sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>5t4mexs9ed951to1edhrzf53n7p867s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696193</id>
      <parentid>42696192</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jedinična kocka a=1 */</comment>
      <origin>42696193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="8da149ih7ojxo0xoweras8b60pww23t" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>8da149ih7ojxo0xoweras8b60pww23t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696194</id>
      <parentid>42696193</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jedinična kocka a=1 */</comment>
      <origin>42696194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="tikhzd3xnvzz6oonp2lciyebluajw8f" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt;(udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>tikhzd3xnvzz6oonp2lciyebluajw8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696195</id>
      <parentid>42696194</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jedinična kocka a=1 */</comment>
      <origin>42696195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5169" sha1="mbljue8nt1khkg7rqf4tq0k0zrdbi8z" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1.414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1.732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{ n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>mbljue8nt1khkg7rqf4tq0k0zrdbi8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696196</id>
      <parentid>42696195</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pregled po dimenzijama */</comment>
      <origin>42696196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="6tsc5oyqgbmk6koz5t7t818gfrqd4de" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt; x+ z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|x+y+z=0
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}
=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>6tsc5oyqgbmk6koz5t7t818gfrqd4de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696198</id>
      <parentid>42696196</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar */</comment>
      <origin>42696198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5180" sha1="qwpp6uc831s5f6w8qd29irjuk2b71wb" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima &lt;math&gt;12&lt;/math&gt; ivica, &lt;math&gt;6&lt;/math&gt; strana i &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt; a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt; (\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt; r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt; \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|&lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}

=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>qwpp6uc831s5f6w8qd29irjuk2b71wb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696200</id>
      <parentid>42696198</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5137" sha1="tttim719mxrzrb1nhmibz7gt5oqyrfv" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima 12 ivica, 6 strana i 8 vrhova
* Sve strane kocke su oblikovane kao [[kvadrat]], zbog čega su dužina, širina i visina jednake &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
* Diedarski ugao između bilo koje dvije susjedne strane iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt;a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. Ako je centrirana u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt;(\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt;r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|&lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}

=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>tttim719mxrzrb1nhmibz7gt5oqyrfv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696281</id>
      <parentid>42696200</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ptica soko</username>
        <id>333848</id>
      </contributor>
      <comment>/* Osobine */</comment>
      <origin>42696281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5115" sha1="b6xn86zctc0szce56vxlz9lls4v15nh" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini]]
* Kocka ima 12 ivica, 6 strana i 8 vrhova
* Strane kocke su kvadrati, pa su i njene dimenzije (dužina, širina i visina) jednake &lt;math&gt; a&lt;/math&gt;
* Diedarski ugao između susjednih strana iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt;a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. . Ako je njen centar u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt;(\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt;r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|&lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}

=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>b6xn86zctc0szce56vxlz9lls4v15nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696283</id>
      <parentid>42696281</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ptica soko</username>
        <id>333848</id>
      </contributor>
      <origin>42696283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5183" sha1="czgcztfo2nye46d06luyigiily3euq8" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini|Kocka]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini|Jedanaest mreža kocke ]]
* Kocka ima 12 ivica, 6 strana i 8 vrhova
* Strane kocke su kvadrati, pa su i njene dimenzije (dužina, širina i visina) jednake &lt;math&gt; a&lt;/math&gt;
* Diedarski ugao između susjednih strana iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini|Jedinična kocka  &lt;math&gt; a = 1&lt;/math&gt;]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt;a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. . Ako je njen centar u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt;(\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt;r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|&lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}

=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>czgcztfo2nye46d06luyigiily3euq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696293</id>
      <parentid>42696283</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ptica soko</username>
        <id>333848</id>
      </contributor>
      <origin>42696293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5238" sha1="blby2vj8unlgwpox7cgm206ipp1ggxh" xml:space="preserve">[[Datoteka:Cube Drawing.jpg|mini|Kocka]]
U geometriji, '''kocka''' je pravilno geometrijsko tijelo, odnosno [[poliedar]] ograničen sa šest kvadrata (također se naziva i '''pravilni heksaedar''').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=kocka |url=https://enciklopedija.hr/clanak/kocka |access-date=29.09.2026. |website=Hrvatska enciklopedija}}&lt;/ref&gt; Pripada [[Paralelepiped|paralelepipedima]].

== Osobine ==
[[Datoteka:Eleven nets of a cube with numbers.svg|mini|Jedanaest mreža kocke ]]
* Kocka ima 12 ivica, 6 strana i 8 vrhova
* Strane kocke su kvadrati, pa su i njene dimenzije (dužina, širina i visina) jednake &lt;math&gt; a&lt;/math&gt;
* Diedarski ugao između susjednih strana iznosi &lt;math&gt;90^\circ&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;\frac{\pi}{2}&lt;/math&gt; radijana).
* Naspramne strane i naspramne ivice kocke su međusobno paralelne.
* Svaka strana kocke graniči se sa četiri druge strane, a svaki vrh kocke spaja tri strane i tri ivice.
* Postoji ukupno 11 različitih mreža kojima se može razviti površina kocke.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Weisstein|first=Eric W |date= |title=Cube |url=https://web.archive.org/web/20151210064759/http://mathworld.wolfram.com/Cube.html |access-date=29.09.2026. |website=wolfram Mathworld}}&lt;/ref&gt;

== Formule za kocku stranice a ==
[[Datoteka:Cube diagonals.svg|mini|Dijagonala  kocke]]
'''Mala dijagonala''' (dijagonala strane): &lt;math&gt;d=a\sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Velika dijagonala''' (prostorna dijagonala kocke): &lt;math&gt;D=a\sqrt{3}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik upisane sfere''' (sfere koja dodiruje strane): &lt;math&gt;r=\frac{ a}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik srednje sfere''' (sfere koja dodiruje ivice): &lt;math&gt;\rho = \frac{a\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;

'''Poluprečnik opisane sfere''' (sfere koja prolazi kroz vrhove): &lt;math&gt;R =\frac{ a \sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt;

'''Površina dijagonalnog presjeka''': &lt;math&gt;P_{ dp} = ad= a^2 \sqrt{2}&lt;/math&gt;

'''Površina kocke''': &lt;math&gt;6a^2&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;P = 24r^2&lt;/math&gt;

'''Zapremina kocke''': &lt;math&gt;V = a^3&lt;/math&gt; ili preko poluprečnika upisane sfere: &lt;math&gt;V = 8r^3&lt;/math&gt;

Veza između zapremine i površine izražava se preko izvoda po poluprečniku upisane sfere:

&lt;math&gt;\frac{dV}{dr}=P&lt;/math&gt;

== Jedinična kocka a=1 ==
[[Datoteka:Cube coords.png|mini|Jedinična kocka  &lt;math&gt; a = 1&lt;/math&gt;]]
Kocka sa dužinom ivice &lt;math&gt;a= 1&lt;/math&gt; naziva se jedinična kocka. . Ako je njen centar u koordinatnom početku&lt;math&gt;(0,0,0) &lt;/math&gt;, njeni vrhovi imaju koordinate &lt;math&gt;(\pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2})&lt;/math&gt;

Za jediničnu kocku važi:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Poluprečnik upisane sfere &lt;math&gt;r =\frac{1}{2}= 0,5&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje strane).

Poluprečnik srednje sfere &lt;math&gt;\rho = \frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do središta bilo koje ivice).

Poluprečnik opisane sfere &lt;math&gt;R =\frac{\sqrt{3}}{2}&lt;/math&gt; (udaljenost od centra do bilo kojeg vrha).

Dualni poliedar jedinične kocke je pravilan oktaedar čija dužina ivice iznosi &lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt; (ukoliko su mu vrhovi u centrima strana kocke).

=== Poprečni presjeci jedinične kocke ravni koja prolazi kroz centar ===
Kada ravan siječe jediničnu kocku (centriranu u koordinatnom početku), oblik i metrička svojstva presjeka zavise od jednačine ravni:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ravan
!Oblik presjeka
!Dužina ivica
!Površina
!Zapremina dijelova
|-
| &lt;math&gt;z=0&lt;/math&gt;
|[[kvadrat]]
|1
|1
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;
|[[pravougaonik]]
|&lt;math&gt;1,\sqrt{2}\approx 1,414&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;(Maksimalna površina)
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|-
|&lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;
|[[šestougao]]
( heksagon)
|&lt;math&gt;\frac{\sqrt{2}}{2}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3}{4}\sqrt{3}\approx 1,299&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{2}, \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|}

=== Karakteristike specifičnih presjeka ===
'''Maksimalna površina presjeka''' iznosi &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;. Dobija se siječenjem kocke ravni koja prolazi kroz dvije naspramne ivice i dvije naspramne dijagonale strana (npr. ravan&lt;math&gt;x+z=0&lt;/math&gt;).

'''Pravilan šestougao''' se dobija kada ravan prolazi kroz središta šest ivica kocke (ravan &lt;math&gt;x+y+z=0&lt;/math&gt;). Postoje četiri takve ose (prostorne dijagonale kocke) oko kojih se mogu dobiti ovakvi šestougaoni presjeci. Vrhovi ovog upisanog šestougla za jediničnu kocku su: &lt;math&gt;(0,-\tfrac12,\tfrac12),(\tfrac12,-\tfrac12,0),
(\tfrac12,0,-\tfrac12),(0,\tfrac12,-\tfrac12),
(-\tfrac12,\tfrac12,0),(-\tfrac12,0,\tfrac12)&lt;/math&gt;

Ovaj šestougaoni oblik se jasno vidi kada se kocka posmatra ortogonalno duž pravca njene glavne prostorne dijagonale.

=== Pregled po dimenzijama ===
U zavisnosti od broja dimenzija &lt;math&gt;(n)&lt;/math&gt;, jedinična hiperkocka poprima različite oblike i dužine dijagonala:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dimenzija (n) !! Naziv objekta !! Dužina najduže dijagonale
|-
| &lt;math&gt;n=1&lt;/math&gt; ||	Jedinična duž (interval) || &lt;math&gt;\sqrt{1} =1&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=2&lt;/math&gt; || 	Jedinični kvadrat|| &lt;math&gt;\sqrt{2} \approx 1,414&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=3&lt;/math&gt; || Jedinična kocka || &lt;math&gt;\sqrt{3} \approx 1,732&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n=4&lt;/math&gt; || Jedinični teserakt (hiperkocka) || &lt;math&gt;\sqrt{4}= 2&lt;/math&gt;
|-
| &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; || n-dimenzionalna hiperkocka|| &lt;math&gt;\sqrt{n}&lt;/math&gt;
|}</text>
      <sha1>blby2vj8unlgwpox7cgm206ipp1ggxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Comédie humaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725661</id>
    <revision>
      <id>42696201</id>
      <parentid>42696063</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="8cwksmf8sczsnjk48byg7eo4bxfemny" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
Ljudska komedija''(fr. La Comédie humaine)'' je zajednički naziv za više od 90 književnih dela. Autor je [[Honoré de Balzac|Onore de Balzak]], pisac u epohi [[Realizam (književnost)|realizma]], koji je do srži opisivao [[Francuska|Francusko]] društvo u prvoj polovini 19. [[Stoljeće|stoljeća]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević, Radulović, Grdinić |first=Časlav, Olivera, Mirjana |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |language=srpski}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio Ljudsku komediju u tri velike celine, koje su sačinjene od slika/prizora, koje upućuju na segmente društvenog života. Te celine su:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# '''Studije naravi 19. stoljeća'''
# '''Filozofske studije'''
# '''Analitičke studije'''

=== Studije naravi 19. stoljeća ===
----Slike koje sačinjavaju '''Studije naravi''' upućuju na segmente društvenog života, to su:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (delo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (dela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (dela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]] ,[[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (delo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (delo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (delo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima, bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio Ljudsku komediju kao: ‚‚Jedinstvenu celinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povjesti, nego povjest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;. Takođe, Balzak tvrdi da ‚‚Roman nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== Filozofske studije ===
----Slike koje sačinjavaju '''Filozofske studije''' su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka, ta dela su:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# Šagrinska koža (fr. ''[[La Peau de chagrin]]'')
# Traganje za apsolutnim (fr. ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# Nepoznato remek-delo (fr. ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Analitičke studije ===
----Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korena društvenih tvari, poput morala, institucija, i tome sličnog. Dela u toj celini su:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# Fiziologija braka ''(fr. [[Physiologie du mariage]])''
# Mali jadi bračnog života ''(fr. [[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;</text>
      <sha1>8cwksmf8sczsnjk48byg7eo4bxfemny</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696210</id>
      <parentid>42696201</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>42696210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="gvkcfqb1cge99qvb6mmal9r3f1qmjhu" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==</text>
      <sha1>gvkcfqb1cge99qvb6mmal9r3f1qmjhu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696212</id>
      <parentid>42696210</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Kategorija:1829. u književnosti]]; +[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3484" sha1="6acbr6bgt7k01da22ard60d6dtd600a" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]</text>
      <sha1>6acbr6bgt7k01da22ard60d6dtd600a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696213</id>
      <parentid>42696212</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Serije knjiga|Serije knjiga]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="595f7f294euu3nub67zksldl9652joy" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]</text>
      <sha1>595f7f294euu3nub67zksldl9652joy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696214</id>
      <parentid>42696213</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dodana kategorija [[:Kategorija:Serije romana|Serije romana]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="q2e0u3n44n5p5yg1wednyyk0vat1par" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]
[[Kategorija:Serije romana]]</text>
      <sha1>q2e0u3n44n5p5yg1wednyyk0vat1par</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696216</id>
      <parentid>42696214</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="6rzjagzkbwhyfzcmimn09nqjldt03ao" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' ({{jez-fr|[[La Peau de chagrin]]}})
# ''Traganje za apsolutnim'' ({{jez-fr|[[La Recherche de l'absolu]]}})
# ''Nepoznato remek-djelo'' ({{jez-fr|[[Le Chef-d'œuvre inconnu]]}})

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' ({{jez-fr|[[Physiologie du mariage]]}})
# ''Mali jadi bračnog života'' ({{jez-fr|[[Petites misères de la vie conjugale]]}})&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]
[[Kategorija:Serije romana]]</text>
      <sha1>6rzjagzkbwhyfzcmimn09nqjldt03ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696217</id>
      <parentid>42696216</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>ipak bez ovog, nije još spremno za upotrebu</comment>
      <origin>42696217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="q2e0u3n44n5p5yg1wednyyk0vat1par" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]
[[Kategorija:Serije romana]]</text>
      <sha1>q2e0u3n44n5p5yg1wednyyk0vat1par</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696220</id>
      <parentid>42696217</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reference */</comment>
      <origin>42696220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="7lzlix8swtp80nqx2paf47w0xezz31s" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Reference ==
{{reflist}}

{{normativna kontrola}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]
[[Kategorija:Serije romana]]</text>
      <sha1>7lzlix8swtp80nqx2paf47w0xezz31s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696221</id>
      <parentid>42696220</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>/* Analitičke studije */</comment>
      <origin>42696221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3550" sha1="grf3xwaiji4pg52xlzd0kmwj0xhtqc2" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''

== Reference ==
{{reflist}}

{{normativna kontrola}}

[[Kategorija:1829. u književnosti]]
[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije knjiga]]
[[Kategorija:Serije romana]]</text>
      <sha1>grf3xwaiji4pg52xlzd0kmwj0xhtqc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696223</id>
      <parentid>42696221</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>−[[Kategorija:1829. u književnosti]]; −[[Kategorija:Serije knjiga]]; +[[Kategorija:Francuska književnost]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="dr81lvpyhkz4whgsjghjip0h7sh1bae" xml:space="preserve">{{kurzivni naslov}}
'''''La Comédie humaine''''' (prijevod: '''''Ljudska komedija''''') jest zajednički naziv za više od 90 književnih djela autora [[Honoré de Balzac|Onore de Balzaka]]. U svojim djelima, Balzak, francuski [[Realizam (književnost)|realst]], opisivao je [[Francuska|francusko]] društvo u prvoj polovini 19. stoljeća.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Đorđević |first=Časlav |year=2014. |title=Književnost i gramatika 2 |publisher=Venclović |isbn=978-86-85691-86-7 |edition=1. |location=Novi Sad |pages=157-158 |last2=Radulović|first2=Olivera|last3=Grdinić|first3=Mirjana}}&lt;/ref&gt;

Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' u tri velike cjeline, koje su sačinjene od slika, koje upućuju na segmente društvenog života. Te cjeline su: Studije naravi 19. stoljeća, Filozofske studije i Analitičke studije.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Studije naravi 19. stoljeća ==
Slike koje sačinjavaju Studije naravi upućuju na segmente društvenog života:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

# Slike iz privatnog života (djelo ''[[Le Père Goriot]]''[[Le Père Goriot|)]]
# Slike iz palanačkog života (djela ''[[Eugénie Grandet]]'', ''[[Illusions perdues]]'')
# Slike iz pariskog života (djela ''[[Splendeurs et misères des courtisanes]], [[La Cousine Bette]], [[Le Cousin Pons]]'')
# Slike iz političkog života (djelo ''[[Le Député d'Arcis]]'')
# Slike iz vojničkog života (djelo ''[[Les Chouans]]'')
# Slike iz seoskog života (djelo ''[[Le Lys dans la vallée]]'')

Onore de Balzak je opisivao sve društvene slojeve, i jedinstvo među pojedinima bazirano na jedinstvu duhovnog i materijalnog, odnosno samog [[Čovjek|čovjeka]], i društva u kome egzistira. Autor je zamislio ''Ljudsku komediju'' kao &quot;jedinstvenu cjelinu koja bi obuhvatila ne samo pojedine ličnosti i pojedine povijesti, nego povijest čitavog francuskog društva iz prve polovine 19. stoljeća&quot;. Također Balzak tvrdi da roman &quot;nije čista reprodukcija stvarnosti, pak samo osobita, uzvišena laž, istinita u pojedinostima, pa je i bolji svijet od postojećeg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Filozofske studije ==
Slike koje sačinjavaju Filozofske studije su bazirane na istraživanju latentnih uzroka ljudskih postupaka, kao i strasti koja može uništiti čovjeka:&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |year=1870. |title=Études philosophiques |publisher=Claudine Corbasson, Hans Pieterse and the Online Distributed Proofreading Team at www.pgdp.net |edition=1. |location=Paris: Houssiaux |publication-date=4.7.2005. |pages=1-100 |language=Francuski |trans-title=Filozofske studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Šagrinska koža'' (francuski: ''[[La Peau de chagrin]]'')
# ''Traganje za apsolutnim'' (francuski: ''[[La Recherche de l'absolu]]'')
# ''Nepoznato remek-djelo'' (francuski: ''[[Le Chef-d'œuvre inconnu]])''

== Analitičke studije ==
Slike koje sačinjavaju Analitičke studije predstavljaju Balzakovu percepciju korijena društvenih tvari, poput morala, institucija i tome sličnog. Djela u toj cjelini:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Balzak |first=Onore de |date=4. 7. 2005. |year=1870. |title=Analytical Studies |publisher=Project Gutenberg |edition=3. |language=engleski |trans-title=Analitičke studije}}&lt;/ref&gt;

# ''Fiziologija braka'' (francuski: ''[[Physiologie du mariage]])''
# ''Mali jadi bračnog života'' (francuski: ''[[Petites misères de la vie conjugale]])''

== Reference ==
{{reflist}}

{{normativna kontrola}}

[[Kategorija:Fiktivni univerzumi]]
[[Kategorija:Serije romana]]
[[Kategorija:Francuska književnost]]</text>
      <sha1>dr81lvpyhkz4whgsjghjip0h7sh1bae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harmodio Arias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725662</id>
    <revision>
      <id>42696202</id>
      <timestamp>2026-09-29T14:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>Nova stranica: {{Infokutija nosilac funkcije | ime                   = Harmodio Arias | slika                 = Presidente de Panamá Harmodio Arias Madrid.jpg | veličina              = &lt;!-- samo kada je apsolutno nužno --&gt; | opis                  =  &lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt; | položaj               = [[Predsjednik Paname]]&lt;br&gt;{{nobold|(vršitelj dužnosti)}} | tip1                  = političar | mandat_start          = [[3. siječnja|3.]]  | mandat_kraj           = 16. sij...</comment>
      <origin>42696202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7039" sha1="97yuhpcnjbeqrxd7m4gn73fboecid3d" xml:space="preserve">{{Infokutija nosilac funkcije
| ime                   = Harmodio Arias
| slika                 = Presidente de Panamá Harmodio Arias Madrid.jpg
| veličina              = &lt;!-- samo kada je apsolutno nužno --&gt;
| opis                  = 
&lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt;
| položaj               = [[Predsjednik Paname]]&lt;br&gt;{{nobold|(vršitelj dužnosti)}}
| tip1                  = političar
| mandat_start          = [[3. siječnja|3.]] 
| mandat_kraj           = [[16. siječnja]] [[1931.]]
| zamjenik-tip          = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik]]
| zamjenik              = {{nowrap|{{ubl|[[Ricardo J. Alfaro]] {{small|(prvi)}}|[[Carlos L. López]] {{small|(drugi)}}|[[Eduardo Chiari]] {{small|(treći)}}}}}}
| prethodnik            = [[Florencio Harmodio Arosemena]]
| nasljednik            = ''[[Ricardo J. Alfaro]]'' {{small|(v.d.)}}

| položaj2               = 9. [[predsjednik Paname]]
| tip2                  = političar
| mandat_start2          = [[5. lipnja]] [[1932.]]
| mandat_kraj2           = [[1. listopada]] [[1936.]]
| zamjenik-tip2          = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik]]
| zamjenik2              = {{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1932. – 1934. |1 = {{nowrap|[[Domingo Díaz Arosemena]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Carlos W. Müller]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;[[José de Obaldía Jované]] {{small|(treći)}}}}}}{{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1934. – 1936. |1 = {{nowrap|[[Enrique Adolfo Jiménez]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Ricado A. Morales]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;[[Miguel Ángel Grimaldo]] {{small|(treći)}}}}}}
| prethodnik2            = ''[[Ricardo J. Alfaro]]'' {{small|(v.d.)}}
| nasljednik2            = [[Juan Demóstenes Arosemena]]
&lt;!-- Biografske informacije --&gt;
| puno ime              = Harmodio Arias Madrid
| posthumno ime         =
| datum rođenja         = {{Datum rođenja|1886|7|3|hr=da}}
| mjesto rođenja        = {{flagicon|PAN}} [[Penonomé]], [[Panama]]&lt;br&gt;{{small|(tada {{flag|Kolumbija}})}}
| datum smrti           =  {{Datum smrti i dob|1962|12|23|1886|7|3|hr=da}}
| mjesto smrti          = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[Panama City, Florida|Panama City]], [[Florida|FL]], [[Sjedinjene Države]]}}
| datum pokopa          =
| mjesto pokopa         =
| vladarska himna       =
| alma_mater            = {{ubl|[[Univerzitet Cambridge]]|[[Univerzitet u Londonu]]}}
| zanimanje             = pravnik, političar
| otac                  = Antonio Arias
| majka                 = Carmen Madrid
| supruga               = María del Rosario Guardia Vieto
| partneri              = 
| djeca                 = 5 djece{{efn|Djeca su mu bila Harmodio, [[Roberto Arias|Roberto Emilio]], Rosario del Carmen, Gilberto i Antonio Manuel.}}
| vjera                 = 
| potpis                = 
| fusnote               = {{notelist}}
}}
'''Harmodio Arias Madrid''' ([[Penonomé]], [[3. srpnja]] [[1886.]] – [[Panama City, Florida|Panama City]], [[Florida|FL]], [[23. prosinca]] [[1962.]])&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Arias Madrid, Harmodio (1886–1962) &amp;#124; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/arias-madrid-harmodio-1886-1962|access-date=19 November 2021|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; [[Panama|panamski]] političar i pravnik koji je u dva navrata bio [[predsjednik Paname]], prvi put kao vršitelj dužnosti [[1931.]] godine, a onda i kao izabrani predsjednik od [[1932.]] do [[1936.]] godine. Njegov mlađi brat, [[Arnulfo Arias|Arnulfo]], tri je puta bio predsjednik Paname i sva tri puta svrgnut je u puču, dok je njegov sin [[Roberto Arias|Roberto]] bio upleten u aferu koja je dovela do [[Kubanska invazija Paname|kubanske invazije Paname]] [[1959.]] godine. 

== Biografija ==

Harmodio Arias rođen je [[1886.]] godine u [[Penonomé]]u kao sin Antonija Ariasa i Carmen Madrid; imao je još troje braće i sestara. Studirao je pravo u [[Southport]]u, nakon čega je diplomirao na [[Univerzitet Cambridge|Cambridgeu]] te doktorirao na [[Univerzitet u Londonu|Univerzitetu u Londonu]]. Prije aktivnog bavljenja politikom radio je kao odvjetnik u uredu Fábrega i Arias. U ovom se periodu vjenčao s Maríjom del Rosario Guardia Vieto, s kojom je imao petoro djece, sinove Harmodija, [[Roberto Arias|Roberta Emilija]], Gilberta i Antonija Manuela te kćer Rosario del Carmen. Bio je i vlasnik i čelnik novina ''El Panamá América'', a napisao je i nekoliko pravno-političkih knjiga koje su objavljene u periodu od [[1910.]] do [[1912.]] godine.

Nakon ulaska u politiku, Arias je obavljao različite diplomatske funkcije, bio je član [[Narodna skupština (Panama)|Narodne skupštine]] te suradnik odbora za zakonodavstvo. Paralelno je predavao [[Rimsko pravo|rimsko]] i [[međunarodno pravo]], a bio je i član akademija u [[Buenos Aires]]u i [[Caracas]]u te Panamskog društva za međunarodno pravo.

Nakon [[Državni udar u Panami 1931.|državnog udara]] iz siječnja [[1931.]] godine u kojem je svrgnut predsjednik [[Florencio Harmodio Arosemena]], Harmodio Arias je nakratko postao vršitelj dužnosti predsjednika dok funkciju nije preuzeo [[Ricardo Alfaro]]. U lipnju [[1932.]] godine pobijedio je na izborima za predsjednika, iskoristivši val rastućeg nacionalizma i netrpeljivosti prema [[SAD|Sjedinjenim Državama]] uz obećanje da će sklopiti novi sporazum o [[Panamski kanal|Panamskom kanalu]],&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Langley |first=Lester D. |date=1967 |title=The World Crisis and the Good Neighbor Policy in Panama, 1936-41 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/americas/article/abs/world-crisis-and-the-good-neighbor-policy-in-panama-193641/6BAF856856DC2F997E23AE965530344D |journal=The Americas |language=en |volume=24 |issue=2 |pages=137–152 |doi=10.2307/980423 |issn=0003-1615|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; te je preuzeo predsjedničke dužnosti. Za vrijeme njegova mandata utemeljen je [[Univerzitet u Panami]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Madrid |first=Harmodio Arias |url=https://books.google.com/books?id=9wJOAAAAMAAJ&amp;dq=%22Harmodio+Arias+Madrid%22&amp;pg=PR1 |title=The Panama Canal: A Study in International Law and Diplomacy |date=1911 |publisher=Imp. por Prensa Moderna Impresores |language=en}}&lt;/ref&gt; Godine [[1936.]] naslijedio ga je [[Juan Demóstenes Arosemena]].

Preminuo je [[1962.]] godine na [[Flodira|Floridi]].

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
* {{cite book|url=http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/Captura/upload/HarmodioAriasMadrid.doc|title=Harmodio Arias Madrid - Biografías Panameñas|publisher=[[Biblioteca Nacional de Panamá]]|website=bdigital.binal.ac.pa|date=29 December 2004|access-date=11 March 2021|archive-date=13 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050513125326/http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/Captura/upload/HarmodioAriasMadrid.doc|url-status=dead}}

{{Predsjednici Paname}}
{{Authority control}}
{{Životni vijek|1886|1962|Arias, Harmodio}}</text>
      <sha1>97yuhpcnjbeqrxd7m4gn73fboecid3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696204</id>
      <parentid>42696202</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Kategorija:Panamski političari]]; +[[Kategorija:Predsjednici Paname]]; +[[Kategorija:Panamski pravnici]]; +[[Kategorija:Panamski diplomati]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>42696204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7178" sha1="3r8nlnikr3rgpgwwbn4vg5ftqaskiti" xml:space="preserve">{{Infokutija nosilac funkcije
| ime                   = Harmodio Arias
| slika                 = Presidente de Panamá Harmodio Arias Madrid.jpg
| veličina              = &lt;!-- samo kada je apsolutno nužno --&gt;
| opis                  = 
&lt;!-- Funkcija (može biti do 10) --&gt;
| položaj               = [[Predsjednik Paname]]&lt;br&gt;{{nobold|(vršitelj dužnosti)}}
| tip1                  = političar
| mandat_start          = [[3. siječnja|3.]] 
| mandat_kraj           = [[16. siječnja]] [[1931.]]
| zamjenik-tip          = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik]]
| zamjenik              = {{nowrap|{{ubl|[[Ricardo J. Alfaro]] {{small|(prvi)}}|[[Carlos L. López]] {{small|(drugi)}}|[[Eduardo Chiari]] {{small|(treći)}}}}}}
| prethodnik            = [[Florencio Harmodio Arosemena]]
| nasljednik            = ''[[Ricardo J. Alfaro]]'' {{small|(v.d.)}}

| položaj2               = 9. [[predsjednik Paname]]
| tip2                  = političar
| mandat_start2          = [[5. lipnja]] [[1932.]]
| mandat_kraj2           = [[1. listopada]] [[1936.]]
| zamjenik-tip2          = [[Potpredsjednik Paname|Izabrani predsjednik]]
| zamjenik2              = {{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1932. – 1934. |1 = {{nowrap|[[Domingo Díaz Arosemena]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Carlos W. Müller]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;[[José de Obaldía Jované]] {{small|(treći)}}}}}}{{Collapsible list2|titlestyle= background:#E4DCF6; text-align: center; border: 1px solid #667766; | title = 1934. – 1936. |1 = {{nowrap|[[Enrique Adolfo Jiménez]] {{small|(prvi)}}&lt;br&gt;[[Ricado A. Morales]] {{small|(drugi)}}&lt;br&gt;[[Miguel Ángel Grimaldo]] {{small|(treći)}}}}}}
| prethodnik2            = ''[[Ricardo J. Alfaro]]'' {{small|(v.d.)}}
| nasljednik2            = [[Juan Demóstenes Arosemena]]
&lt;!-- Biografske informacije --&gt;
| puno ime              = Harmodio Arias Madrid
| posthumno ime         =
| datum rođenja         = {{Datum rođenja|1886|7|3|hr=da}}
| mjesto rođenja        = {{flagicon|PAN}} [[Penonomé]], [[Panama]]&lt;br&gt;{{small|(tada {{flag|Kolumbija}})}}
| datum smrti           =  {{Datum smrti i dob|1962|12|23|1886|7|3|hr=da}}
| mjesto smrti          = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[Panama City, Florida|Panama City]], [[Florida|FL]], [[Sjedinjene Države]]}}
| datum pokopa          =
| mjesto pokopa         =
| vladarska himna       =
| alma_mater            = {{ubl|[[Univerzitet Cambridge]]|[[Univerzitet u Londonu]]}}
| zanimanje             = pravnik, političar
| otac                  = Antonio Arias
| majka                 = Carmen Madrid
| supruga               = María del Rosario Guardia Vieto
| partneri              = 
| djeca                 = 5 djece{{efn|Djeca su mu bila Harmodio, [[Roberto Arias|Roberto Emilio]], Rosario del Carmen, Gilberto i Antonio Manuel.}}
| vjera                 = 
| potpis                = 
| fusnote               = {{notelist}}
}}
'''Harmodio Arias Madrid''' ([[Penonomé]], [[3. srpnja]] [[1886.]] – [[Panama City, Florida|Panama City]], [[Florida|FL]], [[23. prosinca]] [[1962.]])&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Arias Madrid, Harmodio (1886–1962) &amp;#124; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/arias-madrid-harmodio-1886-1962|access-date=19 November 2021|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; [[Panama|panamski]] političar i pravnik koji je u dva navrata bio [[predsjednik Paname]], prvi put kao vršitelj dužnosti [[1931.]] godine, a onda i kao izabrani predsjednik od [[1932.]] do [[1936.]] godine. Njegov mlađi brat, [[Arnulfo Arias|Arnulfo]], tri je puta bio predsjednik Paname i sva tri puta svrgnut je u puču, dok je njegov sin [[Roberto Arias|Roberto]] bio upleten u aferu koja je dovela do [[Kubanska invazija Paname|kubanske invazije Paname]] [[1959.]] godine. 

== Biografija ==

Harmodio Arias rođen je [[1886.]] godine u [[Penonomé]]u kao sin Antonija Ariasa i Carmen Madrid; imao je još troje braće i sestara. Studirao je pravo u [[Southport]]u, nakon čega je diplomirao na [[Univerzitet Cambridge|Cambridgeu]] te doktorirao na [[Univerzitet u Londonu|Univerzitetu u Londonu]]. Prije aktivnog bavljenja politikom radio je kao odvjetnik u uredu Fábrega i Arias. U ovom se periodu vjenčao s Maríjom del Rosario Guardia Vieto, s kojom je imao petoro djece, sinove Harmodija, [[Roberto Arias|Roberta Emilija]], Gilberta i Antonija Manuela te kćer Rosario del Carmen. Bio je i vlasnik i čelnik novina ''El Panamá América'', a napisao je i nekoliko pravno-političkih knjiga koje su objavljene u periodu od [[1910.]] do [[1912.]] godine.

Nakon ulaska u politiku, Arias je obavljao različite diplomatske funkcije, bio je član [[Narodna skupština (Panama)|Narodne skupštine]] te suradnik odbora za zakonodavstvo. Paralelno je predavao [[Rimsko pravo|rimsko]] i [[međunarodno pravo]], a bio je i član akademija u [[Buenos Aires]]u i [[Caracas]]u te Panamskog društva za međunarodno pravo.

Nakon [[Državni udar u Panami 1931.|državnog udara]] iz siječnja [[1931.]] godine u kojem je svrgnut predsjednik [[Florencio Harmodio Arosemena]], Harmodio Arias je nakratko postao vršitelj dužnosti predsjednika dok funkciju nije preuzeo [[Ricardo Alfaro]]. U lipnju [[1932.]] godine pobijedio je na izborima za predsjednika, iskoristivši val rastućeg nacionalizma i netrpeljivosti prema [[SAD|Sjedinjenim Državama]] uz obećanje da će sklopiti novi sporazum o [[Panamski kanal|Panamskom kanalu]],&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Langley |first=Lester D. |date=1967 |title=The World Crisis and the Good Neighbor Policy in Panama, 1936-41 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/americas/article/abs/world-crisis-and-the-good-neighbor-policy-in-panama-193641/6BAF856856DC2F997E23AE965530344D |journal=The Americas |language=en |volume=24 |issue=2 |pages=137–152 |doi=10.2307/980423 |issn=0003-1615|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; te je preuzeo predsjedničke dužnosti. Za vrijeme njegova mandata utemeljen je [[Univerzitet u Panami]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Madrid |first=Harmodio Arias |url=https://books.google.com/books?id=9wJOAAAAMAAJ&amp;dq=%22Harmodio+Arias+Madrid%22&amp;pg=PR1 |title=The Panama Canal: A Study in International Law and Diplomacy |date=1911 |publisher=Imp. por Prensa Moderna Impresores |language=en}}&lt;/ref&gt; Godine [[1936.]] naslijedio ga je [[Juan Demóstenes Arosemena]].

Preminuo je [[1962.]] godine na [[Flodira|Floridi]].

== Reference ==
{{reflist}}

== Literatura ==
* {{cite book|url=http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/Captura/upload/HarmodioAriasMadrid.doc|title=Harmodio Arias Madrid - Biografías Panameñas|publisher=[[Biblioteca Nacional de Panamá]]|website=bdigital.binal.ac.pa|date=29 December 2004|access-date=11 March 2021|archive-date=13 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050513125326/http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/Captura/upload/HarmodioAriasMadrid.doc|url-status=dead}}

{{Predsjednici Paname}}
{{Authority control}}
{{Životni vijek|1886|1962|Arias, Harmodio}}

[[Kategorija:Panamski političari]]
[[Kategorija:Predsjednici Paname]]
[[Kategorija:Panamski pravnici]]
[[Kategorija:Panamski diplomati]]</text>
      <sha1>3r8nlnikr3rgpgwwbn4vg5ftqaskiti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harmodio Arias Madrid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725663</id>
    <redirect title="Harmodio Arias" />
    <revision>
      <id>42696203</id>
      <timestamp>2026-09-29T14:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edgar Allan Poe</username>
        <id>29250</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Harmodio Arias]]</comment>
      <origin>42696203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="3jh3rbqt9775c502l0hxb33zttm7n01" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Harmodio Arias]]</text>
      <sha1>3jh3rbqt9775c502l0hxb33zttm7n01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Postmortalni interval</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725665</id>
    <revision>
      <id>42696300</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <comment>Nova stranica: {{znakovi smrti}} [[File:Postmortem interval changes (stages of death).png|thumb|500px|Vremenska linija postmortalnih promjena]] [[File:Michele_Taylor_-_Forensics_Final_Project_(1).jpg|thumb|Slika 1. Postmortalne pojave za procjenu vremena smrti]] '''Postmortalni interval''' (en. ''post-mortem interval'', '''PMI''') je vrijeme koje je proteklo od trenutka [[smrt]]i pojedinca.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=Forensic entomology: the utility of arthropods in legal investigatio...</comment>
      <origin>42696300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9600" sha1="599rxcgkf48pj8ubddbu0suyy81olj5" xml:space="preserve">{{znakovi smrti}}
[[File:Postmortem interval changes (stages of death).png|thumb|500px|Vremenska linija postmortalnih promjena]]
[[File:Michele_Taylor_-_Forensics_Final_Project_(1).jpg|thumb|Slika 1. Postmortalne pojave za procjenu vremena smrti]]
'''Postmortalni interval''' (en. ''post-mortem interval'', '''PMI''') je vrijeme koje je proteklo od trenutka [[smrt]]i pojedinca.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=Forensic entomology: the utility of arthropods in legal investigations |date=2009 |publisher=Taylor &amp; Francis |editor=Jason H. Byrd |editor2=James L. Castner |isbn=978-0-8493-9215-3 |edition=2nd |location=Boca Raton |oclc=144565878}}&lt;/ref&gt; Kada vrijeme smrti nije poznato, interval se može procijeniti, te se tako može utvrditi približno vrijeme smrti. Procjene postmortalnog intervala mogu varirati između nekoliko sati i nekoliko dana ili čak godina, ovisno o vrsti dostupnih dokaza.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |date=2013-10-08 |editor-last=Pokines |editor-first=James |editor2-last=Symes |editor2-first=Steven A. |title=Manual of Forensic Taphonomy |url=http://dx.doi.org/10.1201/b15424 |doi=10.1201/b15424|isbn=9781439878439 |s2cid=132436926 }}&lt;/ref&gt; Postoje standardne medicinske i naučne tehnike koje omogućavaju tu procjenu.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation |last=Simmons |first=Tal |chapter=Post-Mortem Interval Estimation: an Overview of Techniques |date=2017-02-10 |title=Taphonomy of Human Remains: Forensic Analysis of the Dead and the Depositional Environment |pages=134–142 |place=Chichester, UK |publisher=John Wiley &amp; Sons, Ltd |doi=10.1002/9781118953358.ch10|isbn=9781118953358 }}&lt;/ref&gt;

== Pregled tijela i mjesta smrti ==
{{further|Faze smrti}}
Promjene na tijelu koje se javljaju nakon smrti ([[faze smrti ljudskog bića|postmortalne promjene]]) uključuju:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[Algor mortis]]: hlađenje tijela;
* [[Livor mortis]]: nakupljanje krvi u najniže postavljenim dijelovima tijela;
* [[Rigor mortis]]: ukočenost udova.

Uslovi na mjestu smrti utiču na procjenu vremena smrti. Za ''algor mortis'', ''livor mortis'' i ''rigor mortis'', zajedno s razmatranjem sadržaja želuca, potrebno je posmatrati uslove okoline na mjestu smrti kako bi se precizno izmjerio PMI (slika 1).&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Dix |first1=Jay |last2=Graham |first2=Michael |title=Time of Death, Decomposition and Identification: An Atlas |date=7 December 1999 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4200-4828-5 |page=1 |url=https://books.google.com/books?id=qxO3Z0um6WMC&amp;pg=PA1 |language=en}}&lt;/ref&gt; Faktori koji mogu uticati na brzinu raspadanja ljudskog tijela odnose se na specifično okruženje iz kojeg je tijelo izvučeno.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Tijela mogu biti otkrivena bilo gdje, na lokacijama na kopnu ili u vodi, a svaka od njih posjeduje svoje varijable koje mogu promijeniti procjene intervala.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Uz uobičajene faktore temperature, vlažnosti i izloženosti elementima, [[habitus (sociologija)|tjelesni habitus]] i odjeća su primjer komponente koja može uticati na brzinu hlađenja tijela, a time i na brzinu raspadanja.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=FBI Law Enforcement Bulletin |date=1973 |publisher=Federal Bureau of Investigation, U.S. Department of Justice |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=zutC-X8o_bwC&amp;pg=RA9-PA12 |language=en}}&lt;/ref&gt; Vrlo približno pravilo za procjenu postmortalnog intervala je sljedeće:&lt;ref&gt;{{cite book | last=Senior | first=T | title=Forensic ecogenomics : the application of microbial ecology analyses in forensic contexts | publisher=Academic Press | publication-place=London, United Kingdom San Diego, CA | year=2018 | isbn=978-0-12-809360-3 | oclc=1023028365}}&lt;/ref&gt;
* Toplo i mlitavo: manje od 3 sata
* Toplo i ukočeno: 3 do 8 sati
* Hladno i ukočeno: 8 do 36 sati
* Hladno i mlitavo: više od 36 sati.

Zbog značajnih razlika u okolišu između regija, u [[forenzika|forenzici]] se u tu svrhu ne koriste univerzalne formule.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Cockle |first1=Diane L. |last2=Bell |first2=Lynne S. |date=2015-08-01 |title=Human decomposition and the reliability of a 'Universal' model for post mortem interval estimations |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S037907381500211X |journal=Forensic Science International |language=en |volume=253 |pages=136.e1–136.e9 |doi=10.1016/j.forsciint.2015.05.018 |pmid=26092190 |issn=0379-0738|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

== Analitičke tehnike ==
Postoje analitičke tehnike koje se mogu koristiti za određivanje postmortalnog intervala:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[Forenzička entomologija]]: aktivnost insekata (posebno [[Calliphoridae|muha zunzara]]) na truplu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[forenzička biologija|Forenzička botanika]]: utjecaj biljaka i tla na proces raspadanja&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Forenzička patologija]]: utvrđivanje uzroka smrti i naknadne promjene nakon smrti&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citation |last1=Sorg |first1=Marcella |chapter=Advancing Forensic Taphonomy: Purpose, Theory, and Process |date=2001-07-30 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1201/9781420058352-3 |title=Advances in Forensic Taphonomy |pages=3–29 |publisher=CRC Press |access-date=2022-04-14 |last2=Haglund |first2=William|doi=10.1201/9781420058352-3 |doi-broken-date=12 July 2025 |isbn=978-0-8493-1189-5 |chapter-url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
* Promjene na oku: [[hemija|hemijski]] sastav [[staklasto tijelo|staklastog tijela]],&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/280613862|title=A New Model for the Estimation of Time of Death from Vitreous Potassium Levels Corrected for Age and Temperature |first1=B.|last1=Zilg|first2=S.|last2=Bernard|first3=K.|last3=Alkass|first4=S.|last4=Berg|first5=H.|last5=Druid|date=17 July 2015|volume=254|pages=158–166|doi=10.1016/j.forsciint.2015.07.020|pmid=26232848|journal=Forensic Science International|hdl=10616/44849|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; strukturne promjene [[oko|oka]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=De-Giorgio |first1=Fabio |last2=Grassi |first2=Simone |last3=d'Aloja |first3=Ernesto |last4=Pascali |first4=Vincenzo L. |date=2021-05-01 |title=Post-mortem ocular changes and time since death: Scoping review and future perspective |url=|journal=Legal Medicine |language=en |volume=50 |article-number=101862 |doi=10.1016/j.legalmed.2021.101862 |pmid=33610931 |s2cid=231988953 |issn=1344-6223}}&lt;/ref&gt;
* Stanje ili faza [[raspadanje|raspadanja]]: [[autoliza]] (proces samoprobave) i [[truljenje]] (proces uzrokovan [[bakterija]]ma koje se nalaze u tijelu).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Butzbach |first=Danielle M. |date=2010-03-01 |title=The influence of putrefaction and sample storage on post-mortem toxicology results |journal=Forensic Science, Medicine, and Pathology |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=35–45 |doi=10.1007/s12024-009-9130-8 |pmid=19946767 |s2cid=32152746 |issn=1556-2891}}&lt;/ref&gt;

Naprednije metode uključuju kvantifikaciju [[DNK]],&lt;ref&gt;{{cite journal |pmid=21542228 |year=2011 |last1=Lin |first1=X |last2=Yin |first2=YS |last3=Ji |first3=Q |title=Progress on DNA Quantification in Estimation of Postmortem Interval |volume=27 |issue=1 |pages=47–9, 53 |journal=Fa Yi Xue Za Zhi}}&lt;/ref&gt; [[Infracrvena spektroskopija|infracrvenu spektroskopiju]],&lt;ref&gt;{{cite journal |pmid=20707280 |year=2010 |last1=Huang |first1=P |last2=Tuo |first2=Y |last3=Wang |first3=ZY |title=Review on Estimation of Postmortem Interval Using FTIR Spectroscopy |volume=26 |issue=3 |pages=198–201 |journal=Fa Yi Xue Za Zhi}}&lt;/ref&gt; a kod sahranjenih osoba, promjene u sastavu tla, kao što su nivoi [[metan]]a,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2014.12.002 |year=2015 |last1=Davla |first1=M |last2=Moore |first2=TR |last3=Kalacska |first3=M |last4=LeBlanc |first4=G |last5=Costopoulos |first5=A |title=Nitrous Oxide, Methane and Carbon Dioxide Dynamics from Experimental Pig Graves |volume=247 |pages=41–47 | journal=Forensic Science International |pmid=25544693}}&lt;/ref&gt; [[fosfat]]a i [[nitrat]]a,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.3997/1873-0604.2004010 |year=2004 |last1=Senos Matias |first1=MJ |title=An Investigation into the Use of Geophysical Methods in the Study of Aquifer Contamination by Graveyards |volume=2 |issue=3 |pages=131–136 | journal=Near Surface Geophysics |bibcode=2004NSGeo...2..131S }}&lt;/ref&gt; ninhidrin-reaktivnog dušika,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2009.08.016 |pmid=19773138 |year=2009 |last1=Van Belle |first1=LE |last2=Carter |first2=DO |last3=Forbes |first3=SL |title=Measurement of Ninhydrin Reactive Nitrogen Influx into Gravesoil during Aboveground and Belowground Carcass (''Sus domesticus'') Decomposition |volume=193 |issue=1–3 |pages=37–41 | journal=Forensic Science International}}&lt;/ref&gt; [[Isparljivo organsko jedinjenje|isparljivih organskih spojeva]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1016/j.forsciint.2012.06.006 |year=2012 |last1=Vass |first1=A |title=Odor Mortis |volume=222 |issue=1–3 |pages=234–241 | journal=Forensic Science International |pmid=22727573 |url=https://zenodo.org/record/1258965 }}&lt;/ref&gt; i [[Provodljivost (elektrolitička)|provodljivosti]] vode,&lt;ref&gt;{{cite journal | doi=10.1111/1556-4029.12802 |pmid=26190264 |year=2015 |last1=Pringle |first1=JK |last2=Cassella |first2=JP |last3=Jervis |first3=JR |last4=Williams |first4=A |last5=Cross |first5=P |last6=Cassidy |first6=NJ |title=Soilwater Conductivity Analysis to Date and Locate Clandestine Graves of Homicide Victims |volume=60 |issue=4 |pages=1052–1061 |journal=Journal of Forensic Sciences|s2cid=12082791 |url=http://eprints.staffs.ac.uk/2166/7/cassella.pdf }}&lt;/ref&gt; također mogu otkriti vrijeme smrti.

== Reference ==
{{reflist}}

[[Kategorija:Smrti]]</text>
      <sha1>599rxcgkf48pj8ubddbu0suyy81olj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Postmortem interval</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725666</id>
    <redirect title="Postmortalni interval" />
    <revision>
      <id>42696301</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duma</username>
        <id>16555</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Postmortalni interval]]</comment>
      <origin>42696301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="j10umhr9iujgwod5wscd2ef3hjfwlz8" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Postmortalni interval]]</text>
      <sha1>j10umhr9iujgwod5wscd2ef3hjfwlz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Članci u začetku/Spisak šablona</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725667</id>
    <redirect title="Wikipedija:Šabloni za začetke" />
    <revision>
      <id>42696536</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Wikipedija:Članci u začetku/Spisak šablona]] na [[Wikipedija:Šabloni za začetke]] preko preusmjerenja: [[WP:KONCIZNO|Konciznije]]</comment>
      <origin>42696536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="e37slm9ctkbgagjxmkbsdxgt08hgfb6" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Šabloni za začetke]]</text>
      <sha1>e37slm9ctkbgagjxmkbsdxgt08hgfb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:ŠZZ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725669</id>
    <redirect title="Wikipedija:Šabloni za začetke" />
    <revision>
      <id>42696539</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Šabloni za začetke]]</comment>
      <origin>42696539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="e37slm9ctkbgagjxmkbsdxgt08hgfb6" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Šabloni za začetke]]</text>
      <sha1>e37slm9ctkbgagjxmkbsdxgt08hgfb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Planina-stub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725670</id>
    <redirect title="Šablon:Planina-začetak" />
    <revision>
      <id>42696548</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Planina-stub]] na [[Šablon:Planina-začetak]]</comment>
      <origin>42696548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ffdnjf7s82ze0fo6iovvi4bu7mw5pxr" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Planina-začetak]]</text>
      <sha1>ffdnjf7s82ze0fo6iovvi4bu7mw5pxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-planina</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725671</id>
    <redirect title="Šablon:Planina-začetak" />
    <revision>
      <id>42696553</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Planina-začetak]]</comment>
      <origin>42696553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ffdnjf7s82ze0fo6iovvi4bu7mw5pxr" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Planina-začetak]]</text>
      <sha1>ffdnjf7s82ze0fo6iovvi4bu7mw5pxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-vaterpolo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725672</id>
    <redirect title="Šablon:Vaterpolo-začetak" />
    <revision>
      <id>42696557</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-vaterpolo]] na [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</comment>
      <origin>42696557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</text>
      <sha1>d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Klica-vaterpolo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725673</id>
    <redirect title="Šablon:Vaterpolo-začetak" />
    <revision>
      <id>42696562</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</comment>
      <origin>42696562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Vaterpolo-začetak]]</text>
      <sha1>d5hbum2py95v85hns7ju3oydnzjburv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-elek</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725674</id>
    <redirect title="Šablon:Elektronika-začetak" />
    <revision>
      <id>42696564</id>
      <timestamp>2026-09-29T23:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-elek]] na [[Šablon:Elektronika-začetak]]</comment>
      <origin>42696564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="4ujse441ivmvtzll69g6o3yf7dwj9ox" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Elektronika-začetak]]</text>
      <sha1>4ujse441ivmvtzll69g6o3yf7dwj9ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Mrva-biog-tenis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725675</id>
    <redirect title="Šablon:Teniser-začetak" />
    <revision>
      <id>42696577</id>
      <timestamp>2026-09-30T00:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Mrva-biog-tenis]] na [[Šablon:Teniser-začetak]]</comment>
      <origin>42696577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="cr1pi35no1yao1pu5kcpr7dyz82ghn1" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Teniser-začetak]]</text>
      <sha1>cr1pi35no1yao1pu5kcpr7dyz82ghn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Fudbalski klub-začetak</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725676</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696641</id>
      <timestamp>2026-09-30T01:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Fudbalski klub-začetak]] na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Klica-fudbal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725677</id>
    <redirect title="Šablon:Fudbal-začetak" />
    <revision>
      <id>42696651</id>
      <timestamp>2026-09-30T01:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Šablon:Fudbal-začetak]]</comment>
      <origin>42696651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Fudbal-začetak]]</text>
      <sha1>7karcq707q6htsqzqo4qextdtksx1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Hrv-naselje-stub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725678</id>
    <redirect title="Šablon:Naselje-Hrvatska-začetak" />
    <revision>
      <id>42696661</id>
      <timestamp>2026-09-30T01:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Šablon:Hrv-naselje-stub]] na [[Šablon:Naselje-Hrvatska-začetak]]</comment>
      <origin>42696661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="nv7r5t2ecdeqtuo1p5208fanhu71od7" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Šablon:Naselje-Hrvatska-začetak]]</text>
      <sha1>nv7r5t2ecdeqtuo1p5208fanhu71od7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacrt:Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik</title>
    <ns>118</ns>
    <id>4725679</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696691</id>
      <timestamp>2026-09-30T03:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Aca premješta stranicu [[Nacrt:Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik]] na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno osjetljiv jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725680</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696694</id>
      <timestamp>2026-09-30T03:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno osetljiv jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725681</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696695</id>
      <timestamp>2026-09-30T03:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:ROJ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725682</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696697</id>
      <timestamp>2026-09-30T03:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno senzitivan jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725683</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696698</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno senzitivni jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725684</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696699</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696701</id>
      <parentid>42696699</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <origin>42696701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="sz9cspesutb9h6u19lf152wyv9lr522" xml:space="preserve">
#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>sz9cspesutb9h6u19lf152wyv9lr522</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno inkluzivni jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725686</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696700</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno neutralan jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725687</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696702</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:Rodno neutralni jezik</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725688</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696703</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aca</username>
        <id>108187</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedija:RIJ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4725689</id>
    <redirect title="Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik" />
    <revision>
      <id>42696705</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vipz</username>
        <id>151311</id>
      </contributor>
      <comment>Preusmjereno na [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</comment>
      <origin>42696705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn" xml:space="preserve">#PREUSMJERI [[Wikipedija:Rodno inkluzivan jezik]]</text>
      <sha1>55hew0bu65u2c4hm8n1f8fy7pz1ntbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mangwengwe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4725690</id>
    <revision>
      <id>42696718</id>
      <timestamp>2026-09-30T07:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <comment>Nova stranica: {{UNESCO-nematerijalna svjetska baština |ime baštine = Mangwengwe |slika = The traditional Zambian flex 07.png |godina = 2024. |regija = Afrika |id = 01855 |ugroženost =  |poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 |država = {{flag|Zambija}} }} '''Mangwengwe''' je tradicionalni [[ples]] koji izvode narodi Mambwe i Namwanga iz [[Zambija|Zambije]]. Nastao je u [[Kolonijalizam|predkolonijalnom]] periodu.   Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], š...</comment>
      <origin>42696718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3117" sha1="ght6fvmis2uo9tqk5y5c76yu0mkkkvx" xml:space="preserve">{{UNESCO-nematerijalna svjetska baština
|ime baštine = Mangwengwe
|slika = The traditional Zambian flex 07.png
|godina = 2024.
|regija = Afrika
|id = 01855
|ugroženost = 
|poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855
|država = {{flag|Zambija}}
}}
'''Mangwengwe''' je tradicionalni [[ples]] koji izvode narodi Mambwe i Namwanga iz [[Zambija|Zambije]]. Nastao je u [[Kolonijalizam|predkolonijalnom]] periodu. 

Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], što je posljedica raznolikosti njezinih ljudi. Zbog složene imigracijske povijesti, dom je brojnim etničkim skupinama, od kojih su najveće [[Bemba]], [[Tonga]] i [[Chewa]]. Ova raznolikost se ogleda u više od 25 različitih jezika koji se govore u regijama Zambije.&lt;ref&gt;[https://cid-ds.org/zambia/ Ples i duhovnost - Britannica - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

Ples i [[pozorište]] igraju važnu ulogu u zambijskom društvu. Izvedbena [[umjetnost]] uvijek se koristila u duhovnom kontekstu. Često je bila i sredstvo za izražavanje političkih poruka. Plesovi poput [[Mbeni]]ja imali su važnu ulogu u protetima protiv represivnih režima i kolonijalne eksploatacije. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Zambia/Education Država Zambija, Afrika - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

== Nematerijalna kulturna baština ==
Mangwengwe je karakterističanpo po kružnim pokretima ramena, a ponekad i struka. Izvodi ga glavni pjevač ili plesač, prateći pjevači i plesači, pljeskači rukama i [[Muzika|muzičari]]. Ritam se određuje trljanjem drvenih stolica o dno [[Glina|glinenih]] posuda. Većinu pjevanja, plesa i pljeskanja izvode žene, a povremeno sudjeluju i muškarci u posebnim predstavama. Izvođači uglavnom izvode vlastite pjesme sa tekstom o svakodnevno životu, istorijskim događajima u društvu, poznatim ličnostim i aktualnim dešavanjima. Mangwengwe ples je najčešće dio važnih događaja, poput vjenčanja, sprovoda i tradicionalnih ceremonija. Značajno je da je to jedini ples koji se izvodi na sprovodu i pokopu poglavice. Često se izvodi na političkim skupovima kako bi se pohvalili ili kritizirali politički i građanski lideri.&lt;ref&gt;[https://afroatlas.org/intangible/mangwengwe-dance/ Afro Heritage Atlas - afroatlas.org - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt;

Mangwengwe ples upisan je u [[UNESCO]]-vu Reprezentativnu listu [[Nematerijalna kulturna baština|nematerijalne kulturne baštine]] čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Zambije.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 UNESCO: Mangwengwe ples - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 19. zasjedanju koje je održano od 2. do 6. decembra 2024. god. u [[Asunción]]u, [[Paragvaj]].&lt;ref name=&quot;Zambija&quot;&gt;{{Cite web |url= https://ich.unesco.org/en/state/zambia-ZM |title= Nematerijalna kulturna baština u Zambiji |work= UNESCO |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Reflista}}

{{Commonscat|Dance of Zambia}}
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji]]</text>
      <sha1>ght6fvmis2uo9tqk5y5c76yu0mkkkvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>42696723</id>
      <parentid>42696718</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nematerijalna kulturna baština */</comment>
      <origin>42696723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3118" sha1="pviwghunndhoemxo0ktqcftj3a82al3" xml:space="preserve">{{UNESCO-nematerijalna svjetska baština
|ime baštine = Mangwengwe
|slika = The traditional Zambian flex 07.png
|godina = 2024.
|regija = Afrika
|id = 01855
|ugroženost = 
|poveznica = https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855
|država = {{flag|Zambija}}
}}
'''Mangwengwe''' je tradicionalni [[ples]] koji izvode narodi Mambwe i Namwanga iz [[Zambija|Zambije]]. Nastao je u [[Kolonijalizam|predkolonijalnom]] periodu. 

Zambija je zemlja bogate [[Kultura|kulture]], što je posljedica raznolikosti njezinih ljudi. Zbog složene imigracijske povijesti, dom je brojnim etničkim skupinama, od kojih su najveće [[Bemba]], [[Tonga]] i [[Chewa]]. Ova raznolikost se ogleda u više od 25 različitih jezika koji se govore u regijama Zambije.&lt;ref&gt;[https://cid-ds.org/zambia/ Ples i duhovnost - Britannica - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

Ples i [[pozorište]] igraju važnu ulogu u zambijskom društvu. Izvedbena [[umjetnost]] uvijek se koristila u duhovnom kontekstu. Često je bila i sredstvo za izražavanje političkih poruka. Plesovi poput [[Mbeni]]ja imali su važnu ulogu u protetima protiv represivnih režima i kolonijalne eksploatacije. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Zambia/Education Država Zambija, Afrika - 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; 

== Nematerijalna kulturna baština ==
Mangwengwe je karakterističan po po kružnim pokretima ramena, a ponekad i struka. Izvodi ga glavni pjevač ili plesač, prateći pjevači i plesači, pljeskači rukama i [[Muzika|muzičari]]. Ritam se određuje trljanjem drvenih stolica o dno [[Glina|glinenih]] posuda. Većinu pjevanja, plesa i pljeskanja izvode žene, a povremeno sudjeluju i muškarci u posebnim predstavama. Izvođači uglavnom izvode vlastite pjesme sa tekstom o svakodnevno životu, istorijskim događajima u društvu, poznatim ličnostim i aktualnim dešavanjima. Mangwengwe ples je najčešće dio važnih događaja, poput vjenčanja, sprovoda i tradicionalnih ceremonija. Značajno je da je to jedini ples koji se izvodi na sprovodu i pokopu poglavice. Često se izvodi na političkim skupovima kako bi se pohvalili ili kritizirali politički i građanski lideri.&lt;ref&gt;[https://afroatlas.org/intangible/mangwengwe-dance/ Afro Heritage Atlas - afroatlas.org - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt;

Mangwengwe ples upisan je u [[UNESCO]]-vu Reprezentativnu listu [[Nematerijalna kulturna baština|nematerijalne kulturne baštine]] čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Zambije.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/mangwengwe-dance-01855 UNESCO: Mangwengwe ples - Pristupljeno, 14. septembar 2026]{{en}}&lt;/ref&gt; Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 19. zasjedanju koje je održano od 2. do 6. decembra 2024. god. u [[Asunción]]u, [[Paragvaj]].&lt;ref name=&quot;Zambija&quot;&gt;{{Cite web |url= https://ich.unesco.org/en/state/zambia-ZM |title= Nematerijalna kulturna baština u Zambiji |work= UNESCO |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}&lt;/ref&gt;

== Izvori ==
{{Reflista}}

{{Commonscat|Dance of Zambia}}
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji]]</text>
      <sha1>pviwghunndhoemxo0ktqcftj3a82al3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Zambiji</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4725691</id>
    <revision>
      <id>42696719</id>
      <timestamp>2026-09-30T07:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zavičajac</username>
        <id>76707</id>
      </contributor>
      <comment>Nova stranica: [[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština po državama|Zambija]] [[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Africi|Zambija]] [[Kategorija:Zambija]]</comment>
      <origin>42696719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="q89xzy031o6fru0e2tej68qk1l139lo" xml:space="preserve">[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština po državama|Zambija]]
[[Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Africi|Zambija]]
[[Kategorija:Zambija]]</text>
      <sha1>q89xzy031o6fru0e2tej68qk1l139lo</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>