සිංහල අකුරු

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>සිංහල අකුරු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1801</id>
    <revision>
      <id>791525</id>
      <parentid>767565</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>79126</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>791525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11249" sha1="1rmu7f7xa04z6n1z4okthamgj2rwh6i" xml:space="preserve">{{merge|සිංහල හෝඩි}}
{{තොරතුරුකොටුව ලිවීමේ පද්ධතිය
 | name         = සිංහල අකුරු
 | type         = [[අබුගිඩා]]
 | time         = c. 700&amp;ndash;present
 | languages    = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
 | fam1         = [[Proto-Sinaitic alphabet]]
 | fam2         = [[Phoenician alphabet]]
 | fam3         = [[Aramaic alphabet]]
 | fam4         = [[බ්‍රාහ්මී අකුරු|බ්‍රාහ්මී]]
 | fam5         = Southern branch
 | sisters      = [[තෙලිඟු අකුරු]] &lt;br /&gt;  [[කන්නඩ අකුරු]] &lt;br /&gt;[[මලයාලම් අකුරු]]&lt;br /&gt;[[දමිළ අකුරු]]&lt;br /&gt;[[Tulu script]]
 | children     = [[දිවෙස් අකුරු]]
 | unicode      = [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf U+0D80&amp;ndash;U+0DFF]
 | iso15924     = Sinh
|sample=Sinhala aksharamalawa.png|caption=සිංහල අක්ෂර මාලාව}}

[[සිංහල භාෂාව]] ලිවීමට යොදාගන්නා අකුරු '''සිංහල අකුරු''' නම්වේ. සිංහල බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර [[අබුගිඩා]] වලින් පැවත එන නමුත්, වෙනත් බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර සමග සසඳන විට විශාල වෙනස්කම් දක්වයි.  මෙම හේතුව නිසා සිංහල [[යුනිකෝඩ්]] පිටුව අනෙක් අක්ෂර  වල යුනිකෝඩ් පිටු වලට වෙනස් වෙයි.{{citation needed}}
 
== ඉතිහාසය සිංහල හෝඩිය ලොව පරිණාමයෙන් ඉහලම ඇති භාෂාවයි එය කියවීමට ලිවීමට හා කථා කිරීමට හැති පැරණිම භාෂා අතරින් එකකි ක්ශබදයක් වරනැගීමට මෙම භාෂාවෙහි ස්වර සහ ව්‍යංජන අක්ෂර පරිණාමය වී ඇත වසර 50්00 කටත් වැඩි ලෙන් ලිපි වල හමුවන පැරණි බූාහ්මීය අක්ෂර සිංහල භාෂාවෙහි විකාශණයෙහි මුල්ම අක්ෂර ලෙස සැල‌කේ ==
{{empty section|small=සිංහල හෝඩිය ලොව පරිණාමයෙන් ඉහලම ඇති භාෂාවයි එය කියවීමට ලිවීමට හා කථා කිරීමට හැති පැරණිම භාෂා අතරින් එතත් ඔිනමශබදයක් වරනැගීමට මෙම භාෂාවෙහි ස්වර සහ ව්‍යංජන අක්ෂර පරිණාමය වී ඇත වසර 50්00 කටත් වැඩි ලෙන් ලිපි වල හමුවන පැරණි බූාහ්මීය අක්ෂර සිංහල භාෂාවෙහි විකාශණයෙහි මුල්ම අක්ෂර ලෙස සැල‌කේ}}

==ශබ්ද කිරීම==
=== සිංහල භාෂණයෙහි ස්වර ශබ්ද ===
          පූර්ව   මධ්‍ය    අපර
       හ්‍රස්ව දීර්ඝ       හ්‍රස්ව දීර්ඝ
* සංවෘත ඉ ඊ උ ඌ
* මධ්‍ය එ ඒ අ ඔ ඕ
* විවෘත ඇ ඈ අ ආ

===සිංහල භාෂණයේ ව්‍යංජන ශබ්ද ===
* ඔෂඨජ
* දන්තජ
* මූර්ධන්‍ය
* තාලුජ
* කණ්ඨජ
* අපරකණඨජ

* නාසික්‍ය ම් න් ණ් ඤ් ඞ් 
* ස්පර්ශ ප් බ් ඹ් ත් ද් ඳ් ට් ඩ් ඬ් ච් ජ් ඥ් ක් ග් ඟ් 
* උෂ්ම ෆ් ස් ශ් හ් 
* රේඵ ර්
* පාර්ශවීය ව් ල් ය්

ගැට ඇලපිල්ල
එය සිදු

==පිල්ලම්==
{{main|සිංහල පිල්ලම්}}
ව්‍යංජන ස්වර හා මුසුවීම පෙන්වීමට යොදාගන්නා ස්වර ලකුණු '''පිල්ලම් හෙවත් පිලි''' නම්වේ.ච්

== සිංහල යුනිකෝඩ්==

සිංහල [[යුනිකෝඩ්]] පරාසය U+0D80 ... U+0DFF වෙයි.

{|
|- align=&quot;center&quot;
|&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||A||B||C||D||E||F
|- align=&quot;center&quot;
|D80||&amp;nbsp;||඀||ඁ||ං||ඃ||඄||අ||ආ||ඇ||ඈ||ඉ||ඊ||උ||ඌ||ඍ||ඎ||ඏ
|- align=&quot;center&quot;
|D90||&amp;nbsp;||ඐ||එ||ඒ||ඓ||ඔ||ඕ||ඖ||඗||඘||඙||ක||ඛ||ග||ඝ||ඞ||ඟ
|- align=&quot;center&quot;
|DA0||&amp;nbsp;||ච||ඡ||ජ||ඣ||ඤ||ඥ||ඦ||ට||ඨ||ඩ||ඪ||ණ||ඬ||ත||ථ||ද
|- align=&quot;center&quot;
|DB0||&amp;nbsp;||ධ||න||඲||ඳ||ප||ඵ||බ||භ||ම||ඹ||ය||ර||඼||ල||඾||඿
|- align=&quot;center&quot;
|DC0||&amp;nbsp;||ව||ශ||ෂ||ස||හ||ළ||ෆ||෇||෈||෉||්||෋||෌||෍||෎||ා
|- align=&quot;center&quot;
|DD0||&amp;nbsp;||ැ||ෑ||ි||ී||ු||෕||ූ||෗||ෘ||ෙ||ේ||ෛ||ො||ෝ||ෞ||ෟ
|- align=&quot;center&quot;
|DE0||&amp;nbsp;||෠||෡||෢||෣||෤||෥||෦||෧||෨||෩||෪||෫||෬||෭||෮||෯
|- align=&quot;center&quot;
|DF0||&amp;nbsp;||෰||෱||ෲ||ෳ||෴||෵||෶||෷||෸||෹||෺||෻||෼||෽||෾||෿
|}

==වෙනත් භාෂා ලිවීමට යොදැගැනීම==
[[ගොනුව:ඉංග්‍රීසි භාෂාව - සිංහල අකුරු.JPG|250px|thumbnail|right|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව]] ලිවීමට සිංහල අකුරු යොදා ඇති අයුරු]]

* සිංහල භාෂාව පරිහරණය කරන්නන් විසින් [[පාලි]] සහ [[සංස්කෘත]] භාෂාව ලිවීමටද '''සිංහල අකුරු''' භාවිතා කරයි. 21 වන සිංයවසේ සිට ශ්‍රි ලංකාව තුල ඉංග්‍රීසී බස ලිවීමටද ඉඳහිට   '''සිංහල අකුරු'''  යොදාගැනේ.

උදාහරණ:
* Apple -ඇපල්   
පාලි සහ සංස්කෘත භාෂා සිංහල භාෂාවට බලපෑ ප්‍රබල මව් භාෂා දෙකකි. මෙම මවු භාෂාවල වචන එදිනෙද සිංහල භාෂක පිරිස අතර භාවිත වන අතර එම වචන සිංහල අයුරින් සිංහල අක්ෂර භාවිත කොට සන්නිවේදනයේදී භාවිත කෙරෙයි. එසේම සිංහල විද්‍යාර්ථයින් පාලි භාෂාවටම වෙනම අක්ෂර ක්‍රමයක් නොමැති නිසා පාලි භාෂාව ඉගැනීමේදී ඒවා පාලි වචන සිංහල අකුරින් ලියන අතර සංස්කෘත භාෂාව ඉගෙනීමේ පහසුව හෝ දේවනගරි අක්ෂර නොදැනුවත්කම නිසා නැතහොත් සන්නිවේදන පහසුව සඳහාද සිංහල භාෂක පිරිස් සංස්කෘත භාෂාවේ වචන සිංහල අකුරින් ලියති.

උදා :-                                                   

සිංහල අකුරින් ලියූ පාලි පාලි වචන                                                                          

සජ්ඣායනා                                                       

අට්ඨකතා                                                          

විපස්සනා                                                        


සිංහල අකුරින් ලියූ සංස්කෘත වචන 

නෛසර්ගික 

දුඃඛ

නයති


&lt;u&gt;&lt;sup&gt;&lt;big&gt;'''සිංහල ඉලක්කම්'''&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/u&gt;{{main|සිංහල ඉලක්කම්}}

නවතම අධ්‍යයනයන් තුළින සිංහලයට ආවේණික වූ ඉලක්කම් සොයාගෙන ඇත. ඈත අතීතයේ සිට ම මෙම ඉලක්කම් භාවිතා කොට ඇත.මහනුවර යුගය තෙක්ම මෙම ඉලක්කම් භාවිතා කොට ඇති බවට සාක්ෂි ලැබේ.පසුකාලීනව පෘතුගීසි, ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි බලපෑමෙන් හින්දු-අරාබි ඉලක්කම් හදුන්වා දීමත් සමග සිංහල ඉලක්කම් අභාවයට ගොස් ඇත. නමුත් සිංහල යුනිකොඩ් මගින් නැවත සිංහල ඉලක්කම් කරලියට පැමිණ ඇත.

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[සිංහල හෝඩි]]
* [[සිංහල භාෂාව]]

==යොමුව ==

==සටහන්==
==තව දුර කියවීමට==
== බැහැර පිටු ==
*[http://www.siyabas.lk/sinhala_about_unicode සිංහල යුනිකෝඩ් ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029204541/http://siyabas.lk/sinhala_about_unicode |date=2007-10-29 }}
*[http://groups.google.lk/group/Sinhala-Unicode?lnk=li&amp;hl=en සිංහල යුනිකෝඩ් සමූහය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927021331/http://groups.google.lk/group/Sinhala-Unicode?lnk=li&amp;hl=en |date=2007-09-27 }}
*[http://www.kaputa.com/magazine සිංහල යුනිකෝඩ් සඟරාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101061752/http://www.kaputa.com/magazine/ |date=2006-11-01 }}
*[http://www.info.lk/slword Download සිංහල යුනිකෝඩ්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719204310/http://www.info.lk/slword/ |date=2006-07-19 }}
*[http://www.siyabas.lk/sinhala_how_to_install.html සිංහල යුනිකෝඩ් ස්ථාපනය කරගැනීමට ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100926105935/http://www.siyabas.lk/sinhala_how_to_install.html |date=2010-09-26 }}
*[http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html සිංහල හෝඩිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806024953/http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html |date=2009-08-06 }}
*[http://www.omniglot.com/writing/sinhala.htm Omniglot සිංහල පිටුව]


[[ප්‍රවර්ගය:අබුගිඩා ලේඛන භාෂා]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල අකුරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:අබුගිඩා]]</text>
      <sha1>1rmu7f7xa04z6n1z4okthamgj2rwh6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෙනරත් පරණවිතාන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4209</id>
    <revision>
      <id>791426</id>
      <parentid>768536</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23373" sha1="26kfesr8ufgfasjkyaa70wai4x914pg" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name           = සෙනරත් පරණවිතාන
| image          = Senarath Paranavitana.jpg
| caption        = 
| birth_date     = {{Birth date|1896|12|26|df=y}}
| birth_place    = මැටරඹ, [[ගාල්ල]], [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව]]
| death_date     = {{Death date and age|1972|10|04|1896|12|26|df=y}}
| death_place    = 
| education      = මැටරඹ රජයේ පාසල,&lt;br &gt; උණවටුනේ බොනවිස්ටා ඉංග්‍රිසි පාසල, &lt;br &gt; Leiden University
| occupation     = පුරාවිද්‍යාඥ
| title          = 
| spouse         = රොස්ලින් කිතුල්ගොඩ
| parents        = 
| children       = 
| nationality    = {{flagicon|Sri Lanka}} [[ශ්‍රී ලාංකික]]
| ethnicity      = [[සිංහල]]
| religion       = [[ථේරවාද බෞද්ධ]] 
| signature      = 
| website        =
}}

'''සෙනරත් පරණවිතාන''' මහතා (දෙසැම්බර් 26 1896 - 4 ඔක්තෝබර් 1972) ශ්‍රී ලංකාවේ පුරෝගාමී පුරාවිද්යාඥකි.

==මුල් අවධිය==

දකුණු පළාතෙහි ගාලු දිස්ත්‍රික්කයට අයත් මැටරඹ නමි ගමෙහි 1896 දෙසැමිබර් මස 26 වෙනි දින උපත ලද සෙනරත්  පරණවිතානගේ පියා ඒබ්‍රහම් පරණවිතාන වු අතර මව ලෝරා හෙට්ට්ගේ ගිමාරා නම් වුවාය.‍ හෙට්ට්ගොඩ මෙතෝදිස්ත විදුහලෙහි වසර 02 ක් සිංහල ඉගෙන ගත් පරණව්තාන 1903 දී උණවටුනේ බොනවිස්ටා ඉංග්‍රිසි පාසලට ඇතුලත් වුයේ ඉංග්‍රිසි අධ්‍යාපනය හැදැරිම සඳහාය. 
එතුමා හීනටිගල රංවලගොඩ පිරිවෙනෙන් ද අධ්‍යාපනය ලැබුවේය.
 

පාසල් දිවිය අවසන් කර 1915 දි ප්‍රාචින ප්‍රාරමිභ පරික්‍ෂණයට පෙනී සිටිමින් ඉන් උසස් සාමාර්ථ්‍යක් ලබා ගනී.එම පරීක්‍ෂණයෙන් ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්‍යාව සඳහා ඉහළම ළකුණු ලබා ගැනීමට පරණවිතාන සමත් වීය.මෙම සමත් වීම මත 1916 දී මිහිරිපැන්නේ සිංහල පාසලේ ශිෂ්‍ය-ගුරු පදවිය ලැබීය. 1919 දී පරණවිතානගේ පියා මිය යයි. මේ අතරතුරදී ඉංග්‍රීසි ගුරු සහතික පරීක්‍ෂණයෙන් සමත්ව ඉංග්‍රිසි ඉගැන්වීම සඳහා මාගොල්ලේ සුධර්මා මහා විද්‍යාලයට පත් වීමක් ලබයි.

==පසු අවධිය== 

ශිලා ලිපි විමර්ශණ සහකාර තනතුරෙහි ඇති වූ පුරප්පාඩුව සඳහා පැවැත්වූ ලිඛිත පරීක්‍ෂණයෙන් සමත් වීමට පරණවිතානට හැකි විය.ඒ අනුව 1923 දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ශිලා ලිපි විමර්ශණ ධූරයට පත් විය.පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳව ඉන්දියාවෙන් ලංකාවට ලැබුණ ශිෂ්‍යත්වය මත 1923-1926 දක්වා ඉන්දියාවෙහි  අධ්‍යාපනය ලැබීමට මෙතුමාට අවස්ථාව හිමි විය.ඵහිදී බටහිර ඉන්දීය පුරා වස්තූන් නැරඹීමේ අවස්තාව මෙන්ම සුප්‍රකට පුරාවිද්‍යාඥයෙක් වූ ශ්‍රීමත් ජෝන් මාර්ෂල් යටතේද කටයුතු කිරීමේ හැකියාව ලැබුණි.එහිදී මොහෙන්ජොදාරෝ-හරප්පා සංස්කෘතිය හා තදාස්ශ්‍රිත ඉන්දු-ගංගා නිමිනයේ පුරාවිද්‍යා කැණීමි වලටද සහභාගී විය. පරණවිතාන මහතා ඉන්දියාවේ ශිලා ලේඛන විද්‍යාව (''epigraphy)'' , ප්‍රතිමා විද්‍යාව (''iconography'') , නානක විද්‍යාව (''numismatics'') , කෞතුකාගාර විද්‍යාව(''museology''), කැණීමි සහ තහවුරු කිරීමි (''excavation and conservation'' ), පුරාවිද්‍යා කටයුතු පරිපාලනය (''archaeological  administration'' ), පිළිබඳව පුහුණුව ලැබිය.


1926 අප්‍රේල් මස 24 දින නැවත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සහකාර ශිලාලිපි විමර්ශණ නිළධාරී තනතුරෙහි වැඩභාර ගන්නා ලදි. 1929 දී  එපිග්‍රෆියා සෙයිලනිකා නමි ලංකා ශිලා ලිපි සංග්‍රහයේ කර්තෘ පදවිය ලැබ 1964 දක්වා එම තනතුරෙහි වැඩ භාර ගන්නා ලදි. පරණවිතාන මහතා 1930 මාර්තු 03 දින [[පානදුර]] වලානේ කිතුල්ගොඩ වලවිවේ රොස්ලින් කිතුල්ගොඩ මෙනෙවිය සමග විවාහ විය.


මේ අතර 1923-1935 දක්වා කාලය තුළ පරණවිතාන මහතා පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් ධූරයේ  තාවකාලිකව වැඩ භාර ගනී. 1935 දි ඕලන්දයේ ලයිඩන් විශ්ව විද්‍යාලයට අනුබද්ධ කර්න් ආයතනයෙන් පල කෙරෙන  වාර්ෂික පුස්තක නාමාවලි සංග්‍රහයෙහි කර්තෘ මණ්ඩලයේ සාමාජික පදවිය ලැබිය. මෙතුමා විසින් සම්පාදනය කරනු ලැබු The Stupa in Ceylon නම් කෘතිය වෙනුවෙන් 1936 දී ලයිඩන් සරසවියෙන් දර්ශණ විශාරද උපාධිය (ph.D) ලැබුණි. 1940 ඔක්තොමිබර් 01 දින එතුමා පුරාවිද්‍යාකොමසාරිස් ලෙස සේවයෙහි ස්ථිර කරනු ලැබීය. ලංකාවේ ප්‍රථම පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයා ඔහු විය. එම තනතුර මීට ඉහතදී ඉංග්‍රිසී ජාතික විද්‍යාඥයන් දරන ලදි.සිය සේවයට උපහාර ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ නිළධාරි යන ගරු නාමයද 1952 දීබ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කොමාන්ඩර් යන විශේෂ ගෞරව නාමයද දෙවන එළිසෙබෙත් මහ රැජින මෙතුමාට පිරිනමන ලදි. 1955 දි රාජකීය ආසියාතික සමිතියේ ලංකා ශාඛාවේ රන් පදක්කමද පරණවිතානයන්ට හිමි විය.

==කරන ලද සේවය==

සෙනරත් පරණවිතාන මහතා ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාව උදෙසා විශාල සේවාවක් සිදු කරණු ලැබීය.පළමු වන කාශ්‍යප රජු විසින් ඉදිකරණ ලදැයි සැලකෙන [[සීගිරිය]] එළිපෙහෙළි කරවා සංරක්‍ෂණය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදි. සීගිරි ගී කියවීමට ඔහු දහස් වරකට වඩා සීගිරිය තරණය කර ඇත. පළමු වන කාශ්‍යප රජු සිගිරිය ඉදිකළේ ආලකමන්දාවට සමානවන පරිදි බව පරණවිතාන මහතාගේ අදහස විය.එමෙන්ම ආලකමන්දාවේ කුවේරයෙකු  ලෙස කාශ්‍යප රජුද විසීමට තැත් කළ බවත් සීගිරි බිතුසිතුවමි වල රන්වන් පැහැයෙන් යුත් ස්ත්‍රින්ගෙන් විජ්ජුලතා (විදුලිය) ද නිල් පැහැයෙන් යුත් ස්ත්‍රින්ගෙන් වැහි වලාකුළු ද නිරෑපණය වන බවත්ය.

ඉසුරුමුණියේ ගලක නෙලා ඇති අශ්ව හිස අසල වාඩි වී සිටින මිනිස් රුව පිළිබඳව පරණවිතාන මහතා පැවසුවේ මිනිස් රුවෙන් වර්ෂාවට අධිපති වෛදික පර්ජන්‍ය දෙවියන්ද අශ්වයා මඟින් ගිනි දෙවියන් වු අග්නිගේ මූර්තියද ප්‍රතීයමාන වන බවයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ කාසි ඉතිහාසයේ වැදගත් සංධිස්ථානයක් ලෙස සැලකෙන රන් කහවනුව පිලිබදව මෙතුමා දක්වා ඇති අදහස් සුවිශේෂි වේ. රන් කහවනුවේ අභිමුඛයේ හා ප්‍රතිමුඛයේ සටහන් කර ඇති පුද්ගල රෑප මගින් ධනයට අධිපති කුවේරයාගේ වස්තුව ආරක්‍ෂාකරන්නා වූ සංඛ හා පද්ම යන බහිරවයන් නිරෑපනය වන බවයි.

එමෙන්ම ඉන්දු-නිමිනයට අයත් මොහෙන්ජොදාරෝ-හරප්පා චිත්‍රාක්‍ෂර ලිපි සඳහා පැහැදිලි අර්ථකථනයක් සැපයීමට පරණවිතාන මහතා සමත් වීය. ඵතුමන් සෙල්ලිපි කියවිමෙන් බොහෝ තොරතුරු අනාවරණය කර ගත්හ.එමෙන්ම ඉතිහාසය නිවැරදි කිරීමේ කටයුතුද සිදුකරණ ලදි. නිදසුන් ලෙස අභයගිරිය, ජේතවනාරාමය ලෙසින් නම් මාරු වී පැවතුන අතර පරණවිතාන මහතාගේ දැනුමෙන් එය නිවැරදි විය.

1956 දී සීගිරි කුරුටු ගී නම් ග්‍රන්ථය පල කරන පරණවිතාන සීගිරි කුරුටු ගී 685 ක පෙළ  සහ අරුත් අර්ථකථනය කර ඇත. වසර 25 ක් පමණ සිදු කළ ගවේෂණයන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එය හදුන්වා දිය හැකිය.එම ග්‍රන්ථයට 8,9,10 සියවස් වල ලියවුණ කුරුටු ගී පමණක් අන්තර්ගත විය.කැටපත් පවුරෙහි වූ 6.7.11,12 සියවස් වලට අයත් කුරුටු ගී කියවීමට එතුමන්ගේ දිවි ගමන තුළ නොහැකි විය. මෙකී ග්‍රන්ථය මගින්  සීගිරි ගී වල   නිර්මාණශීලීත්වය පිළිබඳව  කරුණු දක්වයි.


බදුල්ලේ ටැමි ලිපිය,මැදිරිගිරියේ පුවරු ලිපිය,මන්නාරමේ කචිචේරිය ටැමි ලිපිය වැනි සෙල්ලිපි ගණනාවක් සඳහා නව අර්ථකථන ගෙන දෙමින් වැරදි ලෙස පිටපත් කර වැරදි අරුත් ගෙන දුන් ඒවා නිවැරදි බවට පත් කරණ ලදි. සඳකඩ පහණ තුළින් නිරෑපණය වන්නේ භව චක්‍රය බව පරණවිතාන මහතාගේ අදහස විය.එමෙන්ම පඬුවස් නුවර කැණීමි වලින් හමු වූ එක්ටැමි ගෙය හි නෂ්ඨාවශේෂ මහා පරාක්‍රමබාහු රජු චක්‍රවර්තී ආකල්පය රටට පල කිරීමට කළ ගොඩනැගිල්ලක අවශේෂ බවත් පෙන්වා දෙයි.


ඵ් ඵ් යුග වල පැවැති පාලන ක්‍රමයන්, නිල තල, ආර්ථිකයන් මෙන්ම සිංහල, පාලි, සංස්කෘත වැනි භාෂා පිළිබඳවද පූර්ණ දැනුමකින් පිරිපුන්ව සිටි පරණවිතානයන් වටිනා සාහිත්‍ය කෘතීන් ඵළි දක්වයි.සිංහලයන් පිළිබඳ ඓතිහාසික සහ පුරා විද්‍යාත්මක තොරතුරු දක්වමින් සිංහලයෝ (sinhalayo) නමින් ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථයක් කරයි. 

කුටිටම් පොකුණ, අනුරාධපුර මඟුල් උයන, මැදිරිගිරිය, වටදාගෙය, සීගිරි පියසට අයත් වට පිටාව වැනි ස්ථාන වලට ස්වාභාවික පරිසරයක් සකස් කර දීමටද එම ස්ථාන අලංකාර කිරීමටද පරණවිතාන මහතාගේ ප්‍රඥාව ඉවහල් විය. ලංකාවේ ප්‍රථම අගනුවර වූ අනුරාධපුරයෙහි පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයක් පිහිටුවීමේ ගෞරවයද මෙතුමාට හිමි වේ.
		        
මනුෂ්‍යාගේ සංසාරික පුරුද්ද සත්‍යයක්ය යන්න ඔප්පු කිරීමේ පරම නිදර්ශනයක් වූ පරණවිතාන මහතා තුළ කා වැදී තිබුණ පුදුම කුසලතාවන් දෙස බලන විට ,එතුමාට සම කළ හැකි අන් කිසිවකු මේ  රටේ නොවු බවත්, වර්තමානයේ ජිවත් නොවන බවත් අවිවාදයෙන් පිළිගත යුතුව තිබේ.&quot; (ඉන්ද්‍රාණි වීරසිංහ, ''34'' පිටුව, 'මහ ඇදුරු සෙනරත් පරණවිතාන')

එතුමාගේ සේවාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨත්වය මෙම හදුන්වා දීමෙන් පැහැදිලි වේ. 1956 දෙසැමිබර් මස 26 දින සෙනරත් පරණවිතාන මහතා පුරා විද්‍යා කොමසාරිස් ධූරයෙන් සමු ගන්නා ලදි. අනතුරුව 1957 සිට පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ පුරා විද්‍යා මහාචාර්ය තනතුරට පත් විය.මෙය ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාලයක ඇති කරණ ලද ප්‍රථම පුරාවිද්‍යා මහාචාර්ය පදවියයි. 1960දී විද්‍යෙදය විශ්ව විද්‍යාලයෙන් &quot;සාහිත්‍ය ශූරී &quot; සමිමාන උපාධිය ලැබුණි. 1962 දී විද්‍යාලංකාර විශ්ව විද්‍යාලයද &quot;සාහිත්‍ය චක්‍රවර්තී &quot; සමිමාන උපාධියද පිරි නැමීය. 1964 දී එතුමා පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙන් විශ්‍රාම ගෙන කොළඹ පදිංචියට පැමිණෙති.

දරුවන් නොසිටියද ඔහු සතු වු මානුෂීය දයාව, කරුණාවෙන් හෙබි හදවත නිරතුරුවම ස්නේහයෙන් පිරී පැවතුණි. 1969 දී එතුමන්ගේ සියළු කටයුතු සඳහා පසුපසින් සිටි පරණවිතාන මැතිණිය මිය යයි.පරණවිතාන මහතා විශ්‍රාම ගැනීමෙන් අනතුරුවද පුරා විද්‍යා කටයුතු පිළිබඳව සොයා බැලීය. 1972  ඔක්තොමිබර් මස 04 වෙනි දින සෙනරත් පරණවිතාන නමි ශ්‍රේෂ්ඨ විද්වතාණන්ගේ අභාවය සිදු විය. නමුත් ඔහුගේ සේවාව පුරාවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රය පුරාවටම රැදී පවතිනු ඇත.

==රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථ==
පරණවිතානයන් සේවය කළේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් ලෝකය ගිනිබත්ව පැවති යුගයකය. නමුත් ඔහුගේ බහුශ්‍රැතභාවයත්, ශක්තියත් හේතුකොටගෙන ඔහු පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් ලෙස සේවය කළ 17 වසර ශ්‍රී ලාංකීය පුරා විද්‍යා ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් සටහන්ව ඇත. වර්තමානයේ [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය|ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසය]] විස්තර කරනු ලබන්නේ ඔහු විසින් රචිත අධ්‍යාපනික සහ පර්යේෂණ ග්‍රන්ථ ආශ්‍රයෙනි. එතුමා විසින් ලෝකයට හෙලි කරන ලද ලෝක ඉතිහාසයේ වැදගත් සිහිවටනයක් වන සීගිරි කුරුටු ගී අද වන විට ඔක්ස්වර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාල‍යීය මුද්‍රණාලය මඟින් ග්‍රන්ථ ලෙස ප්‍රකාශනයට පත් කොට ඇත. 

එතුමන් විසින් රචිත දේශීය, විදේශීය සඟරාවන් විවිධ ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ රචනා වී ඇත. ඒ ශිලා ලේඛන විද්‍යාව, ඉතිහාසය, කලාව, ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, ආගම සහ සාහිත්‍ය යන ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේය. එම ප්‍රකාශන කීපයක් පහත දැක්වේ. 
* ද ශයින් ඔෆ් උපුල්වන් ඇට් දෙව්න්දර (The shine of upulwan at Devundara) (1953) 
* ද ගෝඩ් ඔෆ් ඇඩම්ස් පීක් (The God of Adam’s peak) (1958) 
* සෙලොන් ඇන්ඩ් මැලේසියා (Ceylon and Malaysia) (1961) 
* ඉන්ස්කිරිප්ශන් ඔෆ් සෙලෝන් වොල් I (Inscription of Ceylon Vol 1) (1970) 
* ද ග්‍රීක්ස් ඇන්ඩ් ද මයුරාස් (The Greeks and the mauryas) (1917) 
* අර්ට්ස් ඔෆ් ඒන්ශන් සින්හලීස් (Arts of Ancient Sinhalese) (1971) 
* ඉන්ස්කිරිප්ශන් ඔෆ් සෙලෝන් වොල් II (Inscription of Ceylon Vol II) (මරණින් පසු ප්‍රකාශණයට පත්විය) 
* සීගිරි කාතාන්දරය (Story of Sigiriya) (මරණින් පසු ප්‍රකාශණයට පත්විය) 
* සිංහලයෝ (Sinhalayo) 

සිංහලයෝ නම් කෘතිය 1967 දී රචනා කරන ලද අතර එය සිංහලයන්ගේ ඉතිහාසය සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ විග්‍රහ කිරීමේ අරමුණින් රචනා වී ඇත.

==බාහිර සබැදි==
*[http://www.divaina.com/2008/10/15/feature02.html ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ගේ ලිපියක්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101114021142/http://www.divaina.com/2008/10/15/feature02.html |date=2010-11-14 }}
*[http://www.dailynews.lk/2008/12/26/fea02.asp ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානන ගැන ලිපියක්]


&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:1896 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1972 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික පුරාවිද්‍යාඥයෝ]]</text>
      <sha1>26kfesr8ufgfasjkyaa70wai4x914pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4746</id>
    <revision>
      <id>791450</id>
      <parentid>269295</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9268" sha1="my0ukurhwadvfknaooh8173sy4mycaf" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ මහානායක 

&lt;br&gt;වසර 2551 ක් තරම් කලක් සම්බුදු සසුන පවත්වාගෙන ඒමට හැකි වූයේ මේ කාලය තුළ වැඩ සිටි විනයධර ධර්මධර සුපේශල ශික්‍ෂාකාමී මහ සඟරුවන නිසාමය. එවන් සම්භාවනීය බුද්ධපුත්‍රයන් වහන්සේ අතර වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර මහා නායක හිමිපාණන් වහන්සේද වෙති. සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිර පැවැත්ම සඳහා මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේ සිය පැවිදි දිවිය වසර 83 ක් පමණ දිගු කලක් මෙහෙයවා ඇති සංඝපීතෘවරයන් වහන්සේ නමකි.

&lt;br&gt;මීරිගම ශාසනවර්ධන පිරිවෙන් විහාරාධිපති ශ්‍රී සද්ධර්ම වාගීශ්වරාචාර්ය සිරි සරණංකරෝපසේන වංශාවතංස අග්ගමහා සද්ධම්මජෝතිකා ධජ ශාසනශෝභන වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර මහ නා හිමිපාණන් වහන්සේ

&lt;br&gt;
== උපත ==
1909 දෙසැම්බර් මස හත් වෙනි දින මීරිගම වේවැල්දෙණිය ගම් පියසෙහි සිංගම්කුට්ටි ආරච්චිගේ ඉසන් අප්පුහාමි උපාසක මහතා සහ රාජපක්‍ෂ විතාරණලාගේ ලියගුහාමි උපාසිකා මාතාව යන දම්පතීන්ගේ පුත් රුවනක් ලෙස උපත ලැබූහ.

1923 මැයි 26 වැනි දින අනුරාධපුර අභයගිරි ආරාමයේ දී (පූර්වාරාමය) කතලුවේ සීලවංශ සහ කදිරාගම සුමනසාර මා හිමිවරුන්ගේ ආචාර්ය උපාධ්‍යත්වයෙන් සසුන් ගත වූ මුන්වහන්සේ [[නිට්ටඹුව]] විද්‍යානන්ද මහ පිරිවෙන්හි දී මූලික අධ්‍යාපනය ලබා ප්‍රාචීන භාෂාවන් පිළිබඳ මනා දැනුමක් ලබා අනතුරුව මීරිගම ශාසනවර්ධන පිරිවෙන්හි වැඩසිටි මහෝපාධ්‍යාය කදිරාගම සුමනසාර මා හිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු එම පිරිවෙන්හි පරිවේනාධිපති තනතුරට පත්වූහ. 

1930 ජූනි 16 වෙනි දින උපසම්පදා භූමියට පත් වී ඇති මුන්වහන්සේ ශාසන සම්ප්‍රදායන්ට අනුව වස් 77 ක් ඉක්ම වූ භික්‍ෂූන් වහන්සේ නමකි. ලක් සඟසසුනෙහි ජ්‍යෙෂ්ඨම සංඝපීතෘවරයන් වහන්සේ කවරෙක්දැයි සොයා බලන්නෙකුට ඇතැම්විට අප මහානායක හිමිපාණන් වහන්සේ හමුවනු ඇත. මේ සා දිගු භික්‍ෂු ජීවිතයකින් උන්වහන්සේ මීරිගම ජනතාවට පමණක් නොව මුළු මහත් ලක්වැසි ජනතාවට ද පොදුවේ බෞද්ධ ලෝකය සඳහාම සිදු කර ඇති සේවය පමණ කළ නොහැකි ය.

මහනා හිමිපාණන් වහන්සේගේ ජීවිතය භික්‍ෂූන් වහන්සේට පමණක් නොව ඕනෑම කෙනෙකුට ආදර්ශයට ගත හැකි ජීවිතයකි. අලුයම 4.00 ට අවදිවන මුන් වහන්සේ තවමත් සිය කටයුතු තමා විසින් ම සිදු කර ගැනීමට සමත් ය. තනිව හිස රැවුල බා සිරුර කිස නිමා කොට අලුයම 5.30 ට සිය ශිෂ්‍යයන් වහන්සේලා සමඟ බුද්ධ වන්දනාවට සහභාගි වෙති. මළුපෙත්මං ඇමදීම ආදිය නිමා කොට සියලු ශිෂ්‍යයන් වහන්සේලා සමඟ දාන ශාලාවට වැඩම කොට දානය වැළඳීමට උන්වහන්සේ මහත් කැමැත්තක් දක්වති.

සිය ආචාර්යයන් වහන්සේලා ආරක්‍ෂා කළ නිකායික ප්‍රතිපත්ති එලෙසම ආරක්‍ෂා කරමින් පළමුවෙන්ම මීරිගම ප්‍රාදේශීය සංඝ සභාවේ ලේකම් තනතුරට පත් වූ මුන්වහන්සේ පසුව නිකායේ පාලක සභාවට ද කාරක සභාවට ද ප්‍රාදේශීය අධිකරණ නායක විශේෂාධිකාරී මණ්ඩලයට ද පත්වූහ. 1983 උපරිමානුවිජ්ජක තනතුරටත් පසුව සඤ්ඤාලේඛකාධිකාරී තනතුරටත් අනතුරුව නිකායේ අධිකරණ නායක තනතුරට ද පත් වී විශාල සේවයක් සිදු කළහ. 1998 දී පොත්තේවෙල පඤ්ඤාසාර මහ නාහිමියන් අපවත්වීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ මහා නායක පදවියට පත් වී සිටින මුන්වහන්සේ පුරා වසර 9 ක් මේ වන විට මහා නායක පදවියෙහි කටයුතු කරමින් වැඩ වෙසෙති. අපවත් වී වදාළ මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානාහිමිපාණන් වහන්සේ සහ එකල මල්වතු විහාරයෙහි මහා නායක හිමිපාණන් වහන්සේ මෙන්ම වත්මනෙහි අස්ගිරි පාර්ශවයෙහි මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ එක්ව නිකායත්‍රයෙහි සමගියට මෙන්ම ලක්වැසි ජනතාවගේ හිත සුව පිණිස සාමූහික සාකච්ඡා කිරීමටත් තීරණ නිකුත් කිරීමටත් ආරම්භ කළහ. විදේශයන්හි පවා වැඩම කරමින් බෞද්ධ ලෝකයේ ප්‍රබෝධය පිණිස කටයුතු කරන මහා නා හිමිපාණෝ [[ජපානය]], ඕස්ට්‍රේලියාව, බුරුමය, [[තායිලන්තය]], සිංගප්පූරුව, මැලේසියාව, ඉන්දියාව, කොරියාව, කාම්බෝජය ආදී රටවල මේ වන විට විවිධ ආගමික කටයුතු සඳහා වැඩම කර ඇත.

මීරිගම පිරිවෙනෙන් ඇරඹි මහානාහිමියන්ගේ අධ්‍යාපනික සේවය අතිමහත් ය. පිරිවෙන් සහ පාසල් ගණනාවක් අරඹා ඇත. මුන්වහන්සේ අනුරාධපුර බුද්ධශ්‍රාවක භික්‍ෂු විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති වශයෙන් කටයුතු කරති. එමෙන්ම පාලි හා බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාලය සම්බන්ධව පාලන සභාවන්හි ද එහි කුලපති තනතුර ද කලක් දැරූ මහා නාහිමිපාණෝ දෙස් විදෙස් හි විශාල සේවයක් සිදු කරනු ලබන සිය ගණන් ශිෂ්‍යයන් වහන්සේගේ වන්දනීය ගුරු දේවයන් වහන්සේ නමකි.

[[Category:බුදු සසුන]]</text>
      <sha1>my0ukurhwadvfknaooh8173sy4mycaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුඩානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7043</id>
    <revision>
      <id>791470</id>
      <parentid>726373</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T18:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38155" sha1="0jcssho2xfdx39g8fa8c350dsfs9lau" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = සුඩාන ජනරජය
| common_name            = සුඩානය
| native_name            = {{native name|ar|جمهورية السودان|italics=off}}&lt;br /&gt;''{{transliteration|ar|Jumhūriyyat as-Sūdān}}''
| image_flag             = Flag of Sudan.svg
| flag_type              = ජාතික ධජය
| religion_year          = 2020
| image_coat             = Emblem of Sudan.svg
| symbol_type            = ජාතික ලාංඡනය
| national_motto         = {{lang|ar|النصر لنا}}&lt;br /&gt;{{transliteration|ar|an-Naṣr lanā}}&lt;br /&gt;&quot;ජයග්‍රහණය අපේය&quot;
| national_anthem        = {{lang|ar|نحن جند اللّٰه، جند الوطن}}&lt;br /&gt;{{transliteration|ar|[[Nahnu Jund Allah Jund Al-watan|Naḥnu jund Allah, jund al-waṭan]]}}&lt;br /&gt;&quot;අපි දෙවියන්ගේ සොල්දාදුවෝ, මව්බිමේ සොල්දාදුවෝ&quot;{{parabr}}{{center|[[File:Sudanese national anthem, performed by the U.S. Navy Band (instrumental).oga]]}}
| image_map              = File:Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
| map_caption            = සුඩානය තද කොළ පැහැයෙන් ප්‍රදර්ශනය කර ඇති අතර, ලා කොළ පැහැයෙන් පරිපාලනය නොකරන ලද භූමි ප්‍රදේශ හිමි විය
| image_map2             = 
| capital                = [[කාර්ටූම්]]
| capital_exile          = සුඩාන වරාය{{efn|The Sudanese government evacuated to Port Sudan due to an ongoing [[Battle of Khartoum (2023)|battle]] for Khartoum.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.reuters.com/world/africa/paramilitary-rsf-say-they-have-seized-sudans-second-city-2023-10-26/|title=Paramilitary RSF say they have seized Sudan's second city |website=[[Reuters]] }}&lt;/ref&gt;}}
| coordinates            = 
| largest_city           = [[කාර්ටූම්]]
| official_languages     = {{hlist|[[අරාබි]]|[[ඉංග්‍රීසි]]}}
| ethnic_groups          = {{vunblist
 |70% සුඩාන අරාබි&lt;ref name=&quot;People and Society CIA world factbo&quot;&gt;{{cite web| url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| title = People and Society CIA world factbook| date = 10 May 2022}}&lt;/ref&gt;
 |5.9% බෙජා ජනතාව&lt;ref name=&quot;Bej&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/bej/|title=Beja|publisher=Ethnologue|access-date=June 2, 2024}}&lt;/ref&gt;
 |2.5% නුබා ජනතාව&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewhumanitarian.org/feature/2015/08/03/nuba-prisoners-geography|title=The Nuba people|date=3 August 2015 |access-date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt;
 |2% ෆර් ජනතාව&lt;ref name=&quot;Fur&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/24/language/fvr/|title=Fur| publisher=Ethnologue|access-date=11 October 2023}}&lt;/ref&gt;
 |2% ඊජිප්තු&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.capmas.gov.eg/Pages/ShowPDF.aspx?page_id=%20/Admin/Pages%20Files/2017109143840cns.pdf| title = الجهاز المركزي للتعبئة العامة والإحصاء}}&lt;/ref&gt;
 |1.3% නූබියන්{{Efn|&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/14/show_language/FIA/| title=Nobiin| publisher=Ethnologue| accessdate=18 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/14/show_language/KNC/| title=Dongolawi| publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mei&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/25/language/mei/|title=Midob|publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ghl&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/25/language/ghl/|title=Ghulfan|publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kdu&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kdu/|title=Kadaru|publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}&lt;/ref&gt;}}
 |16.3% වෙනත් අය&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://study.com/academy/lesson/sudan-ethnic-groups.html|title=Demographics and Ethnic Groups of Sudan|access-date=1 November 2023}}&lt;/ref&gt;}}
| government_type        = [[ෆෙඩරේෂන්]] [[ජනරජය]] [[මිලිටරි ජුන්ටාවක්]] යටතේ&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gavin |first1=Michelle |title=Junta and Public at Odds in Sudan |url=https://www.cfr.org/blog/junta-and-public-odds-sudan |access-date=20 March 2023 |work=[[Council on Foreign Relations]] |date=8 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Jeffrey |first1=Jack |title=Analysis: Year post-coup, cracks in Sudan's military junta |url=https://apnews.com/article/middle-east-africa-cairo-sudan-democracy-2b87ee19685ec2667ac05acff8b4ed9e |access-date=20 March 2023 |work=[[Associated Press]] |date=23 October 2022 |location=[[Cairo, Egypt]]}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = සංක්‍රාන්ති ස්වෛරී කවුන්සිලය
| leader_name1           = {{indented plainlist|
*[[අබ්දෙල් ෆාටා අල්-බුර්හාන්]] (සභාපති)
*[[මලික් ආගර්]] (උප සභාපති)
}}
| leader_title2          = අගමැති
| leader_name2           = {{indented plainlist|*[[ඔස්මාන් හුසේන්]] (වැඩබලන)}}
| legislature            = ''පුරප්පාඩු''
| religion               = {{ublist||97% සුන්නි ඉස්ලාම්&lt;ref name=&quot;People and Society CIA world factbo&quot;&gt;{{cite web| url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| title = People and Society CIA world factbook| date = 10 May 2022}}&lt;/ref&gt;
 |1.5% ක්‍රිස්තියානි
 |1.5% සම්ප්‍රදායික ඇදහිලි
 |0.9% වෙනත්}}
| sovereignty_type       = පිහිටුවීම
| established_event1     = කර්ම් රාජධානිය
| established_date1      = ක්‍රි.පූ. 2500
| established_event2     = කුෂ් රාජධානිය
| established_date2      = ක්‍රි.පූ. 1070
| established_event3     = [[මකුරියා]], [[නොබැටියා]], සහ [[ඇලෝඩියා]]
| established_date3      = {{circa|350}}
| established_event4     = තුන්ජුර්, ෆන්ජ් සහ ඩාෆුර් සුල්තාන්වරුන්
| established_date4      = {{circa|1500}}
| established_event5     = ටර්කෝ-ඊජිප්තු සුඩානය
| established_date5      = 1820
| established_event6     = මහඩිස්ට් ප්‍රාන්තය
| established_date6      = 1885
| established_event7     = ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සහාධිපත්‍යය
| established_date7      = 1899
| established_event8     = ස්වාධීනත්වය
| established_date8      = 1956 ජනවාරි 1
| established_event9     = සුඩාන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය
| established_date9      = 1969 මැයි 25
| established_event10    = සුඩාන ජනරජය (1985-2019)
| established_date10     = 1985 අප්‍රේල් 6
| established_event11    = [[දකුණු සුඩානය]] වෙන්වීම
| established_date11     = 2011 ජූලි 9
| established_event12    = [[සුඩාන විප්ලවය]]
| established_date12     = 2018 දෙසැම්බර් 19
| established_event13    = 2019 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රකාශය කෙටුම්පත බලාත්මක වේ
| established_date13     = 2019 අගෝස්තු 20
| area_km2               = 1886068
| area_rank              = 15 වෙනි
| area_sq_mi             = 728215
| percent_water          = 
| population_estimate    = 50,467,278&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Sudan|access-date=24 September 2022}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2024
| population_estimate_rank = 30 වෙනි
| population_density_km2 = 21.3
| population_density_sq_mi = 55.3
| population_density_rank = 202 වෙනි
| GDP_PPP                = {{decrease}} ඇ.ඩො. බිලියන 172.651&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SD&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=732,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Sudan) |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=10 October 2023 |access-date=15 October 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP_rank           = 71 වෙනි
| GDP_PPP_per_capita     = {{decrease}} ඇ.ඩො. 3,604&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SD&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 151 වෙනි
| GDP_nominal            = {{decrease}} ඇ.ඩො. බිලියන 25.569&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SD&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = 96 වෙනි
| GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} ඇ.ඩො. 533&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SD&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 171 වෙනි
| Gini                   = 34.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2014
| Gini_change            = decrease &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=16 June 2021}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.516 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2022 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=22 March 2023|archive-date=19 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319085123/https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 170 වෙනි
| currency               = [[සුඩාන පවුම]]
| currency_code          = SDG
| time_zone              = [[Central Africa Time|CAT]]
| utc_offset             = +2
| date_format            = dd/mm/yyyy &lt;!--numeric dates (dd-mm-yyyy, yyyy.mm.dd, etc.) plus era (AD, AH, etc.)--&gt;
| drives_on              = දකුණ
| calling_code           = [[+249]]
| iso3166code            = SD
| cctld                  = [[.sd]]&lt;br /&gt;[[سودان.]]
| religion_ref           = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Profiles |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=211c |access-date=8 October 2022 |website=[[Association of Religion Data Archives]]}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = සුඩානවරු
}}
'''සුඩානය''',{{efn|{{IPAc-en|lang|s|uː|ˈ|d|ɑː|n|audio=En-us-Sudan from Sudan pronunciation (Voice of America).ogg}} {{respell|soo|DAHN}} or {{IPAc-en|s|uː|ˈ|d|æ|n}} {{respell|soo|DAN}}; {{langx|ar|السودان|Sūdān}}}} නිල වශයෙන් '''සුඩාන ජනරජය''',{{efn|{{langx|ar|جمهورية السودان|link=no|Jumhūriyyat as-Sūdān}}}} ඊසානදිග අප්‍රිකාවේ රටකි. එය නිරිත දෙසින් මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය, බටහිරින් චැඩ්, වයඹ දෙසින් ලිබියාව, උතුරින් ඊජිප්තුව, නැගෙනහිරින් [[රතු මුහුද]], ගිනිකොන දෙසින් එරිත්‍රියාව සහ [[ඉතියෝපියාව]] සහ දකුණින් දකුණු සුඩානය මායිම් වේ. සුඩානයේ 2024&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sudan Population 2024 (Live) |url=https://worldpopulationreview.com/countries/sudan-population/ |access-date=1 June 2024 |website=}}&lt;/ref&gt; වන විට මිලියන 50 ක ජනගහනයක් සිටින අතර එය වර්ග කිලෝමීටර් 1,886,068 (වර්ග සැතපුම් 728,215) වාසය කරයි, එය ප්‍රදේශය අනුව අප්‍රිකාවේ තුන්වන විශාලතම රට සහ අරාබි ලීගයේ ප්‍රදේශය අනුව තුන්වන විශාලතම රට බවට පත් කරයි. 2011 දී දකුණු සුඩානය වෙන් වන තෙක් එය අප්‍රිකාවේ සහ අරාබි ලීගයේ ප්‍රදේශය අනුව විශාලතම රට විය;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Area |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html#su |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226211750/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html#su |archive-date=26 December 2018 |access-date=13 May 2018 |work=The World Factbook |publisher=U.S. Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; එතැන් සිට එම ස්ථානය [[ඇල්ජීරියාව|ඇල්ජීරියාවට]] හිමි විය. සුඩානයේ අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය කාර්ටූම් ය.

දැන් සුඩානය වන ප්‍රදේශය කොර්මුසාන් (ක්‍රි.පූ. 40000-16000),&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Goder-Goldberger|first=Mae|date=2013-06-25|title=The Khormusan: Evidence for an MSA East African industry in Nubia|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618212033423|journal=Quaternary International|series=The Middle Palaeolithic in the Desert|volume=300|pages=182–194|bibcode=2013QuInt.300..182G|doi=10.1016/j.quaint.2012.11.031|issn=1040-6182}}&lt;/ref&gt; හාල්ෆාන් සංස්කෘතිය (ක්‍රි.පූ. 20500-17000),&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Stone age prehistory: studies in memory of Charles McBurney|date=1986|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-25773-2|editor-last=Bailey|editor-first=Geoff N.|location=Cambridge|editor-last2=McBurney|editor-first2=Charles B. M.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Halfan {{!}} archaeology |url=https://www.britannica.com/topic/Halfan |access-date=17 December 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}&lt;/ref&gt; සෙබිලියන් (ක්‍රි.පූ. 13000-10000),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Introduction to Ancient Egypt {{!}} World Civilizations I (HIS101) – Biel |url=https://courses.lumenlearning.com/suny-fmcc-boundless-worldhistory/chapter/introduction-to-ancient-egypt/ |access-date=17 December 2023 |website=}}&lt;/ref&gt; කටාන් සංස්කෘතිය (ක්‍රි.පූ. 15000-5000),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nubia - an overview {{!}} ScienceDirect Topics |url=https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/nubia |access-date=17 December 2023 |website=}}&lt;/ref&gt; ක්‍රි.පූ. 11500 දී පමණ, ජෙබෙල් සහාබාගේ යුද්ධය, ලොව පැරණිතම යුද්ධය,&lt;ref name=&quot;Kelly2&quot;&gt;{{cite journal|last=Kelly|first=Raymond|date=October 2005|title=The evolution of lethal intergroup violence|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|PNAS]]|volume=102|issue=43|pages=24–29|doi=10.1073/pnas.0505955102|issn=0027-8424|pmc=1266108|pmid=16129826|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Crevecoeur|first1=Isabelle|last2=Dias-Meirinho|first2=Marie-Hélène|last3=Zazzo|first3=Antoine|last4=Antoine|first4=Daniel|last5=Bon|first5=François|date=2021-05-27|title=New insights on interpersonal violence in the Late Pleistocene based on the Nile valley cemetery of Jebel Sahaba|journal=Scientific Reports|language=en|volume=11|issue=1|pages=9991|bibcode=2021NatSR..11.9991C|doi=10.1038/s41598-021-89386-y|issn=2045-2322|pmc=8159958|pmid=34045477|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; A-Group සංස්කෘතිය&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ancient Nubia: A-Group 3800–3100 BC {{!}} Institute for the Study of Ancient Cultures |url=https://isac.uchicago.edu/museum-exhibits/nubia/ancient-nubia-group-3800%E2%80%933100-bc |access-date=17 December 2023 |website=}}&lt;/ref&gt; (ක්‍රි.පූ. 3800-3100), කර්මා රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 2500-1500), ඊජිප්තු නව රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 1500–1070), සහ කුෂ් රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 785 – ක්‍රි.ව. 350) කුෂ්ගේ වැටීමෙන් පසු, නූබියන්වරු නොබැටියා, මකුරියා සහ ඇලෝඩියා යන ක්‍රිස්තියානි රාජධානි තුන පිහිටුවා ගත්හ.

14 වන සහ 15 වන සියවස් අතර, සුඩානයේ බොහෝ ප්‍රදේශ ක්‍රමයෙන් අරාබි නාමිකයින් විසින් පදිංචි කරන ලදී. 16 සිට 19 වන සියවස දක්වා මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර සුඩානය ෆන්ජ් සුල්තාන් රාජ්‍යය විසින් ආධිපත්‍යය දැරූ අතර ඩාර්ෆූර් බටහිර සහ ඔටෝමන්වරු නැගෙනහිර පාලනය කළහ. 1811 දී, මාම්ලුක්ස් ඔවුන්ගේ වහල් වෙළඳාම සඳහා පදනමක් ලෙස ඩන්කුලාහි රාජ්‍යයක් පිහිටුවන ලදී. 1820 ගණන් වලින් පසු සුඩානයේ ටර්කෝ-ඊජිප්තු පාලනය යටතේ, වහලුන් වෙළඳාම් කිරීමේ පුරුද්ද උතුරු-දකුණු අක්ෂයක් දිගේ මුල් බැස ගත් අතර, රටේ දකුණු ප්‍රදේශවල වහල් වැටලීම් සිදු වූ අතර වහලුන් ඊජිප්තුවට සහ ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයට ප්‍රවාහනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Walz|first1=Terence|url=https://oxfordre.com/abstract/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-8|title=Oxford Research Encyclopedia of African History|year=2018|isbn=978-0-19-027773-4|chapter=Egyptian-Sudanese Trade in the Ottoman Period to 1882|doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.8}}&lt;/ref&gt;

19 වන සියවසේ සිට මුහම්මද් අලි රාජවංශය යටතේ ඊජිප්තුවරුන් විසින් මුළු සුඩානයම යටත් කර ගන්නා ලදී. ආගමික-ජාතිකවාදී උද්යෝගය පුපුරා ගියේ මහඩිස්ට් නැගිටීමේදී, අවසානයේදී මහඩිස්ට් බලවේග ඒකාබද්ධ ඊජිප්තු-බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා බලකායක් විසින් පරාජය කරන ලදී. 1899 දී, බ්‍රිතාන්‍ය පීඩනය යටතේ, ඊජිප්තුව සහාධිපත්‍යයක් ලෙස එක්සත් රාජධානිය සමඟ සුඩානය කෙරෙහි ස්වෛරීත්වය බෙදා ගැනීමට එකඟ විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, සුඩානය බ්‍රිතාන්‍ය සන්තකයක් ලෙස පාලනය විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Henehan|first=Alva D. Jr.|title=For Want Of A Camel: The Story of Britain's Failed Sudan Campaign, 1883–1885|date=2016|publisher=Outskirts Press|isbn=978-1-4787-6562-2|location=[Place of publication not identified]|oclc=1007048089}}&lt;/ref&gt;

1952 ඊජිප්තු විප්ලවය රාජාණ්ඩුව පෙරලා දැමූ අතර මුළු ඊජිප්තුවෙන් සහ සුඩානයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ඉවත් කර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. විප්ලවයේ සම නායකයන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු සහ ඊජිප්තුවේ පළමු ජනාධිපති මුහම්මද් නගුයිබ් අර්ධ සුඩාන ජාතිකයෙකු වූ අතර ඔහු හැදී වැඩුණේ සුඩානයේ ය. ඔහු සුඩානයේ නිදහස සුරක්ෂිත කිරීම විප්ලවවාදී රජයේ ප්‍රමුඛතාවයක් බවට පත් කළේය. ඊළඟ වසරේ, ඊජිප්තු සහ සුඩාන පීඩනය යටතේ, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් සුඩානය කෙරෙහි ඔවුන්ගේ හවුල් ස්වාධිපත්‍යය අවසන් කර සුඩානයට නිදහස ලබා දෙන ලෙස ආණ්ඩු දෙකටම ඊජිප්තුවේ ඉල්ලීමට එකඟ විය. 1956 ජනවාරි 1 වන දින සුඩානය ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

සුඩානය ස්වාධීන වීමෙන් පසුව, ගෆාර් නිමේරි තන්ත්‍රය ඉස්ලාමීය පාලනය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;sudan.gov.sd&quot;&gt;{{cite web |title=عن السودان |url=http://sudan.gov.sd/ar/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=39&amp;Itemid=75 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902160838/http://sudan.gov.sd/ar/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=39&amp;Itemid=75 |archive-date=2 September 2013 |access-date=14 July 2017 |language=Arabic}}&lt;/ref&gt; මෙය රජයේ ආසනය වන ඉස්ලාමීය උතුර සහ දකුණේ ඇනිමිස්ට් සහ කිතුනුවන් අතර විරසකය තීව්‍ර කළේය. ජාතික ඉස්ලාමීය පෙරමුණ (NIF) සහ අවසානයේ නායකත්වය දුන් සුඩාන මහජන විමුක්ති හමුදාව (SPLA) වඩාත් බලගතු කන්ඩායම වූ දකුණු කැරලිකරුවන් විසින් බලපෑමට ලක් වූ රජයේ හමුදා අතර සිවිල් යුද්ධයකදී භාෂාව, ආගම සහ දේශපාලන බලයේ වෙනස්කම් 2011 දී දකුණු සුඩානයේ නිදහස දක්වා පුපුරා ගියේය.&lt;ref&gt;Collins, Robert O. (2008). ''A History of Modern Sudan''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-85820-5}}.&lt;/ref&gt; 1989 සහ 2019 අතර, ඕමාර් අල්-බෂීර්ගේ නායකත්වයෙන් වසර 30 ක හමුදා ආඥාදායකත්වයක් සුඩානය පාලනය කළ අතර, වධහිංසා පැමිණවීම, සුළු ජාතීන්ට හිංසා කිරීම, ගෝලීය ත්‍රස්තවාදයට අනුග්‍රහය දැක්වීම සහ වාර්ගික ජන සංහාරය ඇතුළු පුලුල්ව පැතිරුනු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සිදු කළේය. සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කල, පාලන තන්ත්‍රය විසින් මිනිසුන් 300,000 සිට 400,000 දක්වා මරා දැමූ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. බෂීර්ගේ ඉල්ලා අස්වීම ඉල්ලා 2018 දී විරෝධතා පැන නැගුණු අතර, එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ 2019 අප්‍රේල් 11 වන දින කුමන්ත්‍රණයකින් බෂීර් සිරගත කිරීමය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 December 2012 |title=Omar al-Bashir Fast Facts |url=https://www.cnn.com/2012/12/10/world/africa/omar-al-bashir---fast-facts/index.html |website=CNN}}&lt;/ref&gt; සුඩානය දැනට ප්‍රතිවාදී කන්ඩායම් දෙකක් වන සුඩාන සන්නද්ධ හමුදා (SAF) සහ පැරාමිලිටරි වේගවත් ආධාරක බලකාය (RSF) අතර සිවිල් යුද්ධයක පැටලී සිටී.

ඉස්ලාමය සුඩානයේ රාජ්‍ය ආගම වූ අතර 1983 සිට 2020 දක්වා රට අනාගමික රාජ්‍යයක් බවට පත්වන තෙක් ඉස්ලාමීය නීති ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref name=&quot;sudan.gov.sd&quot; /&gt; සුඩානය අඩුම සංවර්ධිත රටක් වන අතර ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවල් අතර,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=2024-05-31 |website=World Bank Open Data}}&lt;/ref&gt; 2022 වන විට මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ 172 වන ස්ථානය සහ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ නාමික වශයෙන් 185 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත. ජාත්‍යන්තර සම්බාධක සහ හුදකලාව මෙන්ම අභ්‍යන්තර අස්ථාවරත්වයේ සහ කන්ඩායම් ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ඉතිහාසය හේතුවෙන් එහි ආර්ථිකය බොහෝ දුරට කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පවතී. සුඩානයේ විශාල බහුතරයක් වියළි වන අතර සුඩානයේ ජනගහනයෙන් 60%කට වඩා දරිද්‍රතාවයේ ජීවත් වෙති. සුඩානය [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]], අරාබි ලීගය, අප්‍රිකානු සංගමය, COMESA, නොබැඳි ව්‍යාපාරය සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි.

== නිරුක්තිය ==
රටේ නම සුඩානය යනු නූතන සුඩානයට ආසන්න බටහිර දෙසින් පිහිටි බටහිර අප්‍රිකාවේ විශාල සහෙල් ප්‍රදේශයට ඓතිහාසික වශයෙන් ලබා දී ඇති නමකි. ඓතිහාසික වශයෙන්, සුඩානය අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ සෙනගල් සිට ඊසානදිග අප්‍රිකාව සහ නූතන සුඩානය දක්වා විහිදෙන භූගෝලීය කලාපය දෙකම ගැන සඳහන් කරයි.

මෙම නම පැමිණියේ අරාබි bilād as-sūdān (بلاد السودان) හෝ &quot;The Land of the Blacks&quot; යන්නෙනි.&lt;ref&gt;{{citation|author=International Association for the History of Religions|title=Numen|page=131|year=1959|place=Leiden|publisher=EJ Brill|quote=West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the West to the Cameroons in the East; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', 'Land of the Blacks', of the Arabs}}&lt;/ref&gt; මෙම නම ආදිවාසී ජනයාගේ ඉතා අඳුරු සමට අදාළව, සමාන නිරුක්ති බෙදාගන්නා විවිධ ස්ථාන නාම වලින් එකකි. මෙයට පෙර, සුඩානය නුබියන් සහ මෙඩ්ජේ දුනුවායන් හෝ දුනුවායන් සඳහා නම් කරන ලද පුරාණ ඊජිප්තුවරුන් විසින් නුබියා සහ ටා නෙහෙසි හෝ ටා සෙටි ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය.

2011 සිට, දකුණු සුඩානයෙන් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා සුඩානය සමහර විට උතුරු සුඩානය ලෙසද හැඳින්වේ.

== ඉතිහාසය ==

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික සුඩානය (ක්‍රි.පූ. 8000ට පෙර) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|ප්‍රාග් ඓතිහාසික සුඩානය (ක්‍රි.පූ. 8000ට පෙර)|inline=yes}}

=== කර්ම සංස්කෘතිය (ක්‍රි.පූ. 2500-1500) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|කර්ම සංස්කෘතිය (ක්‍රි.පූ. 2500-1500)|inline=yes}}

=== ඊජිප්තු නූබියා (ක්‍රි.පූ. 1504-1070) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|ඊජිප්තු නූබියා (ක්‍රි.පූ. 1504-1070)|inline=yes}}

=== කුෂ් රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 1070-ක්‍රි.ව. 350) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|කුෂ් රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 1070-ක්‍රි.ව. 350)|inline=yes}}

=== මධ්‍යකාලීන ක්‍රිස්තියානි නූබියන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 350–1500) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|මධ්‍යකාලීන ක්‍රිස්තියානි නූබියන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 350–1500)|inline=yes}}

=== සෙන්නාර් සහ ඩාර්ෆුර් ඉස්ලාමීය රාජධානි (ක්‍රි.ව. 1500-1821) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|සෙන්නාර් සහ ඩාර්ෆුර් ඉස්ලාමීය රාජධානි (ක්‍රි.ව. 1500-1821)|inline=yes}}

=== තුර්කිය සහ මහඩිස්ට් සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1821-1899) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|තුර්කිය සහ මහඩිස්ට් සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1821-1899)|inline=yes}}

=== ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1899-1956) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1899-1956)|inline=yes}}

=== නිදහස (ක්‍රි.ව. 1956–වර්තමානය) ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|නිදහස (ක්‍රි.ව. 1956–වර්තමානය)|inline=yes}}

==== බෂීර් යුගය (1989-2019) ====
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|බෂීර් යුගය (1989-2019)|inline=yes}}

==== බෙදීම සහ පුනරුත්ථාපනය කිරීම ====
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|බෙදීම සහ පුනරුත්ථාපනය කිරීම|inline=yes}}

==== 2019 සුඩාන විප්ලවය සහ සංක්‍රාන්ති රජය ====
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|2019 සුඩාන විප්ලවය සහ සංක්‍රාන්ති රජය|inline=yes}}

==== 2021 කුමන්ත්‍රණය සහ අල්-බුර්හාන් පාලනය ====
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|2021 කුමන්ත්‍රණය සහ අල්-බුර්හාන් පාලනය|inline=yes}}

==== 2023–වර්තමානය: අභ්‍යන්තර ගැටුම් ====
{{Excerpt|සුඩානයේ ඉතිහාසය|2023–වර්තමානය: අභ්‍යන්තර ගැටුම්|inline=yes}}

== භූගෝලය ==
{{Excerpt|සුඩානයේ භූගෝලය||inline=yes}}

=== දේශගුණය ===
{{Excerpt|සුඩානයේ භූගෝලය|දේශගුණය|inline=yes}}

=== පාරිසරික ගැටළු ===
{{Excerpt|සුඩානයේ භූගෝලය|පාරිසරික ගැටළු|inline=yes}}

=== වනජීවී ===
{{Excerpt|සුඩානයේ භූගෝලය|වනජීවී|inline=yes}}

== රජය සහ දේශපාලනය ==
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය||inline=yes}}

=== ෂරියා නීතිය ===

==== නිමේරි යටතේ ====
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|නිමේරි යටතේ|inline=yes}}

==== අල් බෂීර් යටතේ ====
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|අල් බෂීර් යටතේ|inline=yes}}

==== අල් බෂීර්ගෙන් පසු ====
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|අල් බෂීර්ගෙන් පසු|inline=yes}}

=== පරිපාලන අංශ ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|පරිපාලන අංශ|inline=yes}}

=== කලාපීය ආයතන ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|කලාපීය ආයතන|inline=yes}}

=== මතභේදාත්මක ප්‍රදේශ සහ ගැටුම් කලාප ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|මතභේදාත්මක ප්‍රදේශ සහ ගැටුම් කලාප|inline=yes}}

=== විදේශ සබඳතා ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|විදේශ සබඳතා|inline=yes}}

=== හමුදා ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|හමුදා|inline=yes}}

=== මානව හිමිකම් ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|මානව හිමිකම්|inline=yes}}

==== ඩාෆූර් ====
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|ඩාෆූර්|inline=yes}}

==== මාධ්‍ය නිදහස ====
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|මාධ්‍ය නිදහස|inline=yes}}

=== සුඩානයේ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ===
{{Excerpt|සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|සුඩානයේ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන|inline=yes}}

== ආර්ථිකය ==
{{Excerpt|සුඩානයේ ආර්ථිකය||inline=yes}}

=== විද්‍යාව සහ පර්යේෂණ ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ආර්ථිකය|විද්‍යාව සහ පර්යේෂණ|inline=yes}}

== ජනවිකාසය ==
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය||inline=yes}}

=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්|inline=yes}}

=== නාගරික ප්‍රදේශ ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|නාගරික ප්‍රදේශ|inline=yes}}

=== භාෂා ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|භාෂා|inline=yes}}

=== ආගම ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|ආගම|inline=yes}}

=== සෞඛ්‍ය ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|සෞඛ්‍ය|inline=yes}}

=== අධ්‍යාපනය ===
{{Excerpt|සුඩානයේ ජනවිකාසය|අධ්‍යාපනය|inline=yes}}

== සංස්කෘතිය ==
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය||inline=yes}}

=== මාධ්‍ය ===
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය|මාධ්‍ය|inline=yes}}

=== සංගීතය ===
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය|සංගීතය|inline=yes}}

=== සිනමාව ===
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය|සිනමාව|inline=yes}}

=== ඇදුම් පැළඳුම් ===
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය|ඇදුම් පැළඳුම්|inline=yes}}

=== ක්‍රීඩා ===
{{Excerpt|සුඩානයේ සංස්කෘතිය|ක්‍රීඩා|inline=yes}}

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references /&gt;
{{අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>0jcssho2xfdx39g8fa8c350dsfs9lau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කියුබාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7048</id>
    <revision>
      <id>791417</id>
      <parentid>730497</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39561" sha1="alagx9w8wu94eh5ea93mw4n0imadlmb" xml:space="preserve">{{redirect|කියුබා ජනරජය|පළමු ජනරජයේ ඓතිහාසික කාලය|කියුබා ජනරජය (1902-1959)|වෙනත් භාවිතයන්|කියුබාව (වක්‍රෝක්තිහරණය)}}{{Infobox country
| conventional_long_name = කියුබානු ජනරජය
| common_name            = කියුබාව
| native_name            = {{native name|es|República de Cuba}}
| image_flag             = Flag of Cuba.svg
| flag_caption           = ජාතික ධජය
| image_coat             = Coat of arms of Cuba.svg
| alt_coat               = ෆ්‍රිජියන් කැප් එකෙන් ඔටුනු පළඳන ලද ෆැසෙස් එකක් ඉදිරිපිට පලිහක්, සියල්ලට ඕක් අත්තක් සහ ලෝරල් මල් වඩමකින් ආධාරකයක්
| symbol_type            = රාජ්‍ය ලාංඡනය
| national_motto         = {{lang|es|[[Patria o Muerte, Venceremos]]}}&lt;br /&gt;(&quot;නිජබිම හෝ මරණය, අපි ජය ගනිමු!&quot;){{lower|0.2em|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bc.gob.cu/english/cuban_bills.asp |title=Cuban Peso Bills |publisher=Central Bank of Cuba |date=2015 |access-date=14 February 2017 |archive-date=26 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926193856/http://www.bc.gob.cu/English/cuban_bills.asp}}&lt;/ref&gt;&lt;!--end lower:--&gt;}}
| national_anthem        = {{lang|es|[[La Bayamesa]]}}&lt;br /&gt;{{raise|0.2em|(&quot;බයාමෝ ගීතය&quot;){{lower|0.2em|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&amp;idpadre=83&amp;nivel=2 |title=National symbols |publisher=Government of Cuba |access-date=7 September 2009 |archive-date=15 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160115200948/http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&amp;idpadre=83&amp;nivel=2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;!--end lower:--&gt;}}&lt;!--end raise:--&gt;}}&lt;br /&gt;{{parabr}}{{center|[[File:Cuban national anthem (abridged version), performed by the U.S. Navy Band.oga]]}}
| image_map              = CUB orthographic.svg
| image_map2             = 
| alt_map                = 
| map_caption            = කියුබාව, තද කොළ පැහැයෙන් පෙන්වා ඇත
| capital                = [[හවානා, කියුබාව|හවානා]]
| coordinates            = {{coord|23|8|N|82|23|W|type:city}}
| largest_city           = capital
| official_languages     = [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව]]
| languages2             = [[හයිටි ක්‍රියෝල්]]&lt;br/&gt;
[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව]]&lt;br/&gt;
[[ලුකුමි භාෂාව]]&lt;br/&gt;
[[ගැලිසියානු භාෂාව]]&lt;br/&gt;
[[කෝර්සිකන් භාෂාව]]
| languages2_type        = වෙනත් කතා කරන භාෂා
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
  | 64.1% සුදු කියුබානුවන්
  | 26.6% බහු වාර්ගික මිනිසුන්
  | 9.3% ඇෆ්රෝ-කියුබානුවන්
}}
| ethnic_groups_year     = 2012
| ethnic_groups_ref      = {{efn|දත්ත කියුබාවේ 2012 ජාතික සංගණනයෙන් වාර්ගික ස්වයං-හඳුනා ගැනීම නියෝජනය කරයි}}&lt;ref name=CIA&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |publisher=Cia.gov |access-date=28 September 2021 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
  |58.9% ක්‍රිස්තියානි
  |23.2% අනාගමික
  |17.6% ජන ආගම්
  |0.3% වෙනත්}}
| religion_year          = 2020
| religion_ref           = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|title=Cuba - The World Factbook|website=www.cia.gov|date=6 October 2021|access-date=19 January 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = කියුබානුවන්
| government_type        = ඒකීය මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී ඒක-පක්ෂ සමාජවාදී ජනරජය&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 April 2019 |title=Constitution of Cuba |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Cuba_2019.pdf?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228032123/https://www.constituteproject.org/constitution/Cuba_2019.pdf?lang=en |archive-date=2020-02-28 |access-date=15 June 2023 | publisher=National Assembly of People's Power|website=constituteproject.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.upi.com/Top_News/Voices/2019/10/04/New-Cuban-leadership-reflects-a-rebranding-of-Castro-dictatorship/2661570190990/ | title=New Cuban leadership reflects a rebranding of Castro dictatorship | access-date=11 February 2024 | archive-date=4 June 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210604154206/https://www.upi.com/Top_News/Voices/2019/10/04/New-Cuban-leadership-reflects-a-rebranding-of-Castro-dictatorship/2661570190990/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = ජනාධිපති සහ පළමු ලේකම්{{efn|වඩාත්ම බලගතු දේශපාලන තනතුර වන්නේ කියුබාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පළමු ලේකම් මිස ජනාධිපති නොවේ. පළමු ලේකම්වරයා කියුබාවේ ඉහළම තීරණ ගැනීමේ ආයතන වන දේශපාලන මණ්ඩලය සහ ලේකම් කාර්යාලය පාලනය කරයි, කාර්යාල හිමියා කියුබාවේ නායකයා බවට පත් කරයි.}}
| leader_name1           = මිගෙල් ඩයස්-කැනල්
| leader_title2          = {{nowrap|උප ජනාධිපති}}
| leader_name2           = සැල්වදෝර් වැල්ඩෙස් මේසා
| leader_title3          = අගමැති
| leader_name3           = මැනුවෙල් මාරේරෝ කෲස්
| leader_title4          = ජාතික සභාවේ සභාපති
| leader_name4           = එස්ටෙබන් ලාසෝ හර්නාන්ඩස්
| legislature            = මහජන බලයේ ජාතික සභාව
| sovereignty_type       = ස්වාධීනත්වය
| sovereignty_note       = ස්පාඤ්ඤයෙන් සහ එක්සත් ජනපදයෙන්
| established_event1     = ස්වාධීන ප්‍රකාශනය
| established_date1      = 1868 ඔක්තෝබර් 10
| established_event2     = නිදහස් සටන
| established_date2      = 1895 පෙබරවාරි 24
| established_event3     = පිළිගැනීම (ස්පාඤ්ඤයේ සිට එක්සත් ජනපදයට භාර දෙන ලදී)
| established_date3      = 1898 දෙසැම්බර් 10
| established_event4     = ප්‍රකාශිත ජනරජය (එක්සත් ජනපදයෙන් නිදහස)
| established_date4      = 1902 මැයි 20
| established_event5     = [[කියුබානු විප්ලවය]]
| established_date5      = 1953 ජූලි 26 - 1959 ජනවාරි 1
| established_event6     = වත්මන් ව්‍යවස්ථාව
| established_date6      = 2019 අප්‍රේල් 10
| area_km2               = 110,860&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/#geography|title=Cuba|date=20 February 2023|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=20 November 2023|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/#geography|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| area_rank              = 104 වෙනි &lt;!-- Area rank should match [[Geography of Cuba]] --&gt;
| area_sq_mi             = 42,803 &lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| percent_water          = 0.94 &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| population_estimate    = {{DecreaseNeutral}} 10,055,968&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://amp.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/cuba/article290249799.html |title=Cuba admits to massive emigration wave: a million people left in two years amid crisis |newspaper=Miami Herald |last=Torres |first=Nora Gámez |date=24 July 2024 |access-date=13 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Cuba|access-date=22 June 2023|year=2023}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 
| population_census      = {{DecreaseNeutral}} 11,089,511&lt;ref&gt;{{cite web |title=Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2022 |url=http://www.onei.gob.cu/node/13815 |publisher=Oficina Nacional de Estadística e Information República de Cuba |access-date=8 June 2023 |language=es |archive-date=14 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314034430/http://www.onei.gob.cu/}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2022
| population_census_rank = 85 වෙනි
| population_density_km2 = 90.7
| population_density_sq_mi = 
| population_density_rank = 80 වෙනි
| GDP_PPP                = ඇ.ඩො. බිලියන 254.865&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|title=World Bank GDP PPP 2015, 28 April 2017 PDF |url=https://archive.org/details/GDPPPP1|access-date=18 January 2018}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2015
| GDP_PPP_rank           = 
| GDP_PPP_per_capita     = ඇ.ඩො. 22,237&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=World Bank total population of Cuba in 2015 (GDP PPP divided by Population data)|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&amp;locations=CU&amp;start=1960|access-date=18 January 2018|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111235251/https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&amp;locations=CU&amp;start=1960|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal            = {{increase}} ඇ.ඩො. බිලියන 147.194&lt;ref name=C&gt;{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/Basic |title=Basic Data Selection |publisher=United Nations |access-date=12 February 2024|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920212835/https://unstats.un.org/unsd/snaama/Basic |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal_year       = 2022
| GDP_nominal_rank       = 60 වෙනි
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ඇ.ඩො. 13,128&lt;ref name=C/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 64 වෙනි
| Gini                   = 38.0 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2000
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Cuba grapples with growing inequality |url=https://www.reuters.com/article/us-cuba-reform-inequality-idUSN1033501920080410 |access-date=21 July 2013 |publisher=[[Reuters]] |archive-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223074938/http://www.reuters.com/article/us-cuba-reform-inequality-idUSN1033501920080410 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.764
| HDI_year               = 2022&lt;!--Please use the year to which the HDI data refers, not the year of publication--&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 85 වෙනි
| currency               = කියුබානු පෙසෝ
| currency_code          = CUP
| time_zone              = [[UTC−05:00|CST]]
| utc_offset             = −5
| utc_offset_DST         = −4
| time_zone_DST          = [[UTC−04:00|CDT]]
| calling_code           = +53
| cctld                  = [[.cu]]
}}
'''කියුබාව''',{{efn|{{IPAc-en|audio=En-Cuba-pronunciation.ogg|ˈ|k|juː|b|ə}} {{respell|KEW|bə}}, {{IPA|es|ˈkuβa|lang|es-am-lat-Cuba.ogg}}}} නිල වශයෙන් '''කියුබා ජනරජය''',{{efn|{{langx|es|República de Cuba|links=no}} {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkuβa||RCUB.ogg}}}} යනු [[කියුබා දූපත]] (විශාලතම දූපත), ඉස්ලා ඩි ලා ජුවෙන්ටුඩ් සහ ප්‍රධාන දිවයින වටා ඇති දූපත් 4,195, කුඩා දූපත් සහ වැලිපර වලින් සමන්විත දූපත් රටකි. එය උතුරු කැරිබියන් මුහුද, මෙක්සිකෝ බොක්ක සහ [[අත්ලාන්තික් සාගරය]] හමුවන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත. කියුබාව පිහිටා ඇත්තේ යුකැටන් අර්ධද්වීපයට (මෙක්සිකෝව), ෆ්ලොරිඩා සහ බහමාස් යන දෙකටම දකුණින්, හිස්පැනියෝලා (හයිටි/ඩොමිනිකන් ජනරජය) බටහිරින් සහ ජැමෙයිකාවට සහ කේමන් දූපත් වලට උතුරින් ය. [[හවානා]] විශාලතම නගරය සහ අගනුවර වේ. කියුබාව යනු මිලියන 10 ක පමණ ජනගහනයක් සිටින [[හයිටි]] සහ ඩොමිනිකන් ජනරජයට පසුව කැරිබියන් හි තුන්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වේ. එය ප්‍රදේශය අනුව කැරිබියන් හි විශාලතම රට වේ.

15 වන සියවසේ ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයක් වන විට ගුවානාහටබේ සහ තායිනෝ ජනයා ප්‍රදේශයේ වාසය කළ අතර, දැන් කියුබාව ලෙස හඳුන්වන භූමි ප්‍රදේශය ක්‍රි.පූ. 4 වැනි සහස්‍රයේ තරම් මුල් කාලයේ ජනාවාස විය. එය පසුව 1886 වහල්භාවය අහෝසි කිරීම හරහා [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයේ]] යටත් විජිතයක් විය, 1898 ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධය දක්වා, කියුබාව එක්සත් ජනපදය විසින් අල්ලාගෙන 1902 දී නිදහස ලබා ගන්නා තෙක්. 1940 දී කියුබාව නව ව්‍යවස්ථාවක් ක්‍රියාත්මක කළ නමුත් එය ක්‍රියාත්මක විය. දේශපාලන නොසන්සුන්තාව 1952 කියුබානු කුමන්ත්‍රණයෙන් අවසන් විය පසුව ෆුල්ජෙන්සියෝ බැටිස්ටාගේ ආඥාදායකත්වය පැතුරුනි. කියුබානු විප්ලවය අතරතුර ජූලි 26 ව්‍යාපාරය මගින් 1959 ජනවාරි මාසයේදී බැටිස්ටා රජය පෙරලා දමන ලදී. ඒ විප්ලවය ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝගේ නායකත්වයෙන් කොමියුනිස්ට් පාලනයක් ඇති කළා. සෝවියට් සංගමය සහ එක්සත් ජනපදය අතර සීතල යුද්ධයේ දී රට මතභේදයට තුඩු දුන් කරුණක් වූ අතර, 1962 කියුබානු මිසයිල අර්බුදය න්‍යෂ්ටික යුද්ධය දක්වා වර්ධනය වීමට ආසන්නතම සීතල යුද්ධය ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ. 1970 ගණන් වලදී, ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝ අප්‍රිකාවේ මාක්ස්වාදී ආන්ඩුවලට සහය දැක්වීම සඳහා දස දහස් ගනනක් හමුදා පිටත් කර හැරියේය. CIA ප්‍රසිද්ධියට පත් කළ වාර්තාවකට අනුව, 1984 වන විට කියුබාවට සෝවියට් ආධාර වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 33ක් ලැබිණි. සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමෙන් පසුව, 1990 ගණන්වල කියුබාව දැඩි ආර්ථික පසුබෑමකට මුහුණ දුන් අතර එය විශේෂ කාලපරිච්ඡේදය ලෙස හැඳින්වේ. 2008 දී ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝ වසර 49කට පසු විශ්‍රාම ගියේය. රාවුල් කැස්ත්‍රෝ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස තේරී පත් විය. රාවුල් කැස්ත්‍රෝ 2018 දී ජනාධිපති ධුරයෙන් විශ්‍රාම ගත් අතර පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් පසු ජාතික සභාව විසින් ජනාධිපති ලෙස මිගෙල් ඩයස් කැනෙල් තේරී පත් විය. රාවුල් කැස්ත්‍රෝ 2021 දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පළමු ලේකම් ලෙස විශ්‍රාම ගත් අතර ඩයස්-කැනල් තේරී පත් විය.

කියුබාව යනු සමාජවාදී රාජ්‍යයක් වන අතර, කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ භූමිකාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව තුළ අන්තර්ගත වේ. කියුබාවේ පවතින්නේ දේශපාලන විරුද්ධත්වයට ඉඩ නොදෙන ඒකාධිපති ආන්ඩුවකි.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Levitsky|first1=Steven|author1-link=Steven Levitsky|url=https://books.google.com/books?id=NZDI05p1PDgC&amp;pg=PA361|title=Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War|last2=Way|first2=Lucan A.|date=2010-08-16|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-139-49148-8|pages=361–363|access-date=19 March 2023|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409052842/https://books.google.com/books?id=NZDI05p1PDgC&amp;pg=PA361|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Lachapelle|first1=Jean|last2=Levitsky|first2=Steven|last3=Way|first3=Lucan A.|last4=Casey|first4=Adam E.|date=2020|title=Social Revolution and Authoritarian Durability|url=https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/social-revolution-and-authoritarian-durability/B62A931E63978E8B8466225EC123D2A9|url-status=live|journal=[[World Politics]]|volume=72|issue=4|pages=557–600|doi=10.1017/S0043887120000106|issn=0043-8871|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121122958/https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/social-revolution-and-authoritarian-durability/B62A931E63978E8B8466225EC123D2A9|archive-date=21 January 2022|access-date=20 July 2021|s2cid=225096277}}&lt;/ref&gt; වාරණය පුළුල් වන අතර ස්වාධීන පුවත්පත් කලාව මර්දනය කරනු ලැබේ;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stein |first=Elizabeth Ann |date=2016 |title=Information and Civil Unrest in Dictatorships |url=https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-35 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171105/https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-35 |archive-date=6 August 2021 |access-date=6 August 2021 |website=Oxford Research Encyclopedia of Politics |doi=10.1093/acrefore/9780190228637.013.35 |isbn=978-0-19-022863-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 March 2016 |title=Six facts about censorship in Cuba |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2016/03/six-facts-about-censorship-in-cuba/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011094221/https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2016/03/six-facts-about-censorship-in-cuba/ |archive-date=11 October 2022 |access-date=2020-12-17 |website=www.amnesty.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Press Freedom Index 2015&quot;&gt;[http://index.rsf.org/#!/index-details/CUB &quot;Press Freedom Index 2015&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150827202105/http://index.rsf.org/#!/index-details/CUB|date=27 August 2015}}, Reporters Without Borders. Retrieved 12 November 2015&lt;/ref&gt; දේශසීමා රහිත වාර්තාකරුවන් කියුබාව මාධ්‍ය නිදහස සඳහා නරකම රටක් ලෙස සංලක්ෂිත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2008 |title=Press Freedom Index 2008 |url=http://www.rsf.org/IMG/pdf/cl_en_2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303221403/http://www.rsf.org/IMG/pdf/cl_en_2008.pdf |archive-date=2009-03-03 |publisher=Reporters Without Borders}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Press Freedom Index 2015&quot; /&gt; සංස්කෘතික වශයෙන්, කියුබාව ලතින් ඇමරිකාවේ කොටසක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Rangel|first=Carlos|author-link=Carlos Rangel|title=The Latin Americans: Their Love-Hate Relationship with the United States|publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]]|year=1977|isbn=978-0-15-148795-0|location=New York|pages=3–5}} {{cite book|last=Skidmore|first=Thomas E.|author-link=Thomas E. Skidmore|url=https://archive.org/details/modernlatinameri0006skid/page/1|title=Modern Latin America|author2-first=Peter H.|author2-last=Smith|author2-link=Peter H. Smith|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=978-0-19-517013-9|edition=6|location=Oxford and New York|pages=[https://archive.org/details/modernlatinameri0006skid/page/1 1–10]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; කියුබාව [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්]], G77, නොබැඳි ව්‍යාපාරය, අප්‍රිකානු, කැරිබියන් සහ පැසිෆික් රාජ්‍යයන්ගේ සංවිධානය, ALBA සහ ඇමරිකානු රාජ්‍යයන්ගේ සංවිධානයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි. එය ලෝකයේ සැලසුම්ගත ආර්ථිකයන් කිහිපයෙන් එකක් වන අතර එහි ආර්ථිකය සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ පුහුණු ශ්‍රමය, සීනි, දුම්කොළ සහ කෝපි අපනයනය මගින් ආධිපත්‍යය දරයි. කියුබාව ඓතිහාසිකව-කොමියුනිස්ට් පාලනයට පෙර සහ අතරතුර-සාක්ෂරතාවය,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pre-Castro Cuba {{!}} American Experience |url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/comandante-pre-castro-cuba/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722110826/https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/comandante-pre-castro-cuba/ |archive-date=22 July 2021 |access-date=2021-07-20 |website=PBS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Greenberg |first1=Jon |date=February 24, 2020 |title=Fact-checking Bernie Sanders' claim on Cuba literacy under Castro |url=https://www.politifact.com/factchecks/2020/feb/24/bernie-sanders/sanders-correct-cuba-literacy-campaign-skimps-prop/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720000408/https://www.politifact.com/factchecks/2020/feb/24/bernie-sanders/sanders-correct-cuba-literacy-campaign-skimps-prop/ |archive-date=20 July 2021 |access-date=2021-07-20 |website=[[PolitiFact]]}}&lt;/ref&gt; ළදරු මරණ සහ ආයු අපේක්ෂාව වැනි සමාජ ආර්ථික දර්ශක කිහිපයක් මත කලාපයේ අනෙකුත් රටවලට වඩා හොඳින් ක්‍රියා කර ඇත. කියුබාවේ සියලුම කියුබානු පුරවැසියන්ට නොමිලේ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දෙන විශ්වීය සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියක් ඇත,&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Geloso|first1=Vincent|last2=Pavlik|first2=Jamie Bologna|date=2021-04-01|title=The Cuban revolution and infant mortality: A synthetic control approach|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014498320300784|url-status=live|journal=[[Explorations in Economic History]]|volume=80|pages=101376|doi=10.1016/j.eeh.2020.101376|issn=0014-4983|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720000409/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014498320300784|archive-date=20 July 2021|access-date=20 July 2021|s2cid=229073336}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/12/01/justin-trudeaus-claim-that-castro-made-significant-improvements-to-cuban-health-care-and-education/|title=Justin Trudeau's claim that Castro made 'significant improvements' to Cuban health care and education|last=Kessler|first=Glenn|date=Dec 1, 2016|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2017-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200417102506/https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/12/01/justin-trudeaus-claim-that-castro-made-significant-improvements-to-cuban-health-care-and-education/|archive-date=17 April 2020|author-link=Glenn Kessler (journalist)|url-access=registration|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අභියෝග අතර වෛද්‍යවරුන් සඳහා අඩු වැටුප්, දුර්වල පහසුකම්, දුර්වල උපකරණ සැපයීම සහ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ නිතර නොපැමිණීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.economist.com/news/leaders/21651216-transformation-economy-needs-happen-much-faster-be-more-libre|title=Be more libre|author=Editorial|date=16 May 2015|access-date=20 May 2015|website=economist.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite web |author=The Committee Office, House of Commons |date=28 March 2001 |title=Cuban Health Care Systems and its implications for the NHS Plan |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200001/cmselect/cmhealth/30/30ap91.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821213607/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200001/cmselect/cmhealth/30/30ap91.htm |archive-date=21 August 2013 |access-date=19 July 2013 |publisher=Select Committee on Health}}&lt;/ref&gt; කියුබානු මානව හිමිකම් පිළිබඳ නිරීක්ෂණාගාරය (OCDH) විසින් 2023 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ ජනගහනයෙන් 88%ක් අන්ත දරිද්‍රතාවයේ ජීවත් වන බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2023 |title=The State of Social Rights in Cuba: VI Report 2023 |url=https://derechossocialescuba.com/wp-content/uploads/2023/09/ODS6_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005132152/https://derechossocialescuba.com/wp-content/uploads/2023/09/ODS6_EN.pdf |archive-date=5 October 2023 |access-date=2 October 2023 |publisher=Observatorio Cubano de Derechos Humanos (OCDH)}}&lt;/ref&gt; ක්ෂුද්‍ර පෝෂක ඌනතාවයන් සහ විවිධත්වය නොමැතිකම හේතුවෙන් සාම්ප්‍රදායික ආහාර රටාව ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්ව ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන (WFP) විසින් අවධාරණය කරන ලද පරිදි, සලාක ආහාර බොහෝ කියුබානුවන් සඳහා දෛනික පෝෂණ අවශ්‍යතාවලින් කොටසක් පමණක් සපුරාලන අතර එය සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට මග පාදයි.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Un informe de la ONU señala que los cubanos de 14 a 60 años sufren de malnutrición |url=https://www.14ymedio.com/cuba/informe-ONU-senala-cubanos-malnutricion_0_3508449125.html |access-date=2023-10-08 |website=14ymedio |language=es}}&lt;/ref&gt;

== නිරුක්තිය ==
ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ කියුබාව යන නම ටයිනෝ භාෂාවෙන් පැමිණි බවයි. කෙසේ වෙතත්, &quot;එහි නිශ්චිත ව්‍යුත්පන්නය [නොදනී]&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cuba – Cultural institutions {{!}} history – geography |url=https://www.britannica.com/place/Cuba/Cultural-institutions#toc129488 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818052221/https://www.britannica.com/place/Cuba/Cultural-institutions#toc129488 |archive-date=18 August 2017 |access-date=18 August 2017 |website=Encyclopedia Britannica |page=11}}&lt;/ref&gt; නමේ නියම අරුත අපැහැදිලි නමුත් එය 'සශ්‍රීක භූමිය බහුලව ඇති තැන' (කියුබාඕ),&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alfred Carrada – The Dictionary Of The Taino Language |url=http://www.alfredcarrada.org/notes8.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090219192148/http://alfredcarrada.org/notes8.html |archive-date=19 February 2009 |website=alfredcarrada.org}}&lt;/ref&gt; හෝ 'ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය' (කොබානා) ලෙසින් පරිවර්තනය කළ හැක.

== ඉතිහාසය ==

=== පූර්ව කොලොම්බියානු යුගය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|පූර්ව කොලොම්බියානු යුගය|inline=yes}}

=== ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය සහ පාලනය (1492-1898) ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය සහ පාලනය (1492-1898)|inline=yes}}

=== ස්වාධීන ව්‍යාපාර ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|ස්වාධීන ව්‍යාපාර|inline=yes}}

=== ජනරජය (1902–1959) ===
{{Main|කියුබා ජනරජය (1902-1959)}}

==== පළමු වසර කිහිපය (1902-1925) ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|පළමු වසර කිහිපය (1902-1925)|inline=yes}}

==== 1933-1940 විප්ලවය ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|1933-1940 විප්ලවය|inline=yes}}

==== 1940 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|1940 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව|inline=yes}}

==== බැටිස්ටා පාලනය ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|බැටිස්ටා පාලනය|inline=yes}}

=== විප්ලවවාදී රජය (1959–වර්තමානය) ===
==== ඒකාබද්ධ කිරීම සහ ජනසතු කිරීම (1959-1970) ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|ඒකාබද්ධ කිරීම සහ ජනසතු කිරීම (1959-1970)|inline=yes}}

==== විදේශ මැදිහත්වීම් (1971-1991) ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|විදේශ මැදිහත්වීම් (1971-1991)|inline=yes}}

==== දේශපාලන නැවත සකස් කිරීම් (1991–වර්තමානය) ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ඉතිහාසය|දේශපාලන නැවත සකස් කිරීම් (1991–වර්තමානය)|inline=yes}}

== භූගෝලය ==
{{Excerpt|කියුබාවේ භූගෝලය||inline=yes}}

=== දේශගුණය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ භූගෝලය|දේශගුණය|inline=yes}}

=== ජෛව විවිධත්වය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ භූගෝලය|ජෛව විවිධත්වය|inline=yes}}

== රජය සහ දේශපාලනය ==
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය||inline=yes}}

=== පරිපාලන අංශ ===
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|පරිපාලන අංශ|inline=yes}}

=== විදේශ සබඳතා ===
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|විදේශ සබඳතා|inline=yes}}

==== එක්සත් ජනපදය විසින් සම්බාධක (1960–වර්තමානය) ====
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|එක්සත් ජනපදය විසින් සම්බාධක (1960–වර්තමානය)|inline=yes}}

=== හමුදා ===
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|හමුදා|inline=yes}}

=== නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ===
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම|inline=yes}}

=== මානව හිමිකම් ===
{{Excerpt|කියුබාවේ රජය සහ දේශපාලනය|මානව හිමිකම්|inline=yes}}

== ආර්ථිකය ==
{{Excerpt|කියුබාවේ ආර්ථිකය||inline=yes}}

=== සම්පත් ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ආර්ථිකය|සම්පත්|inline=yes}}

=== සංචාරක ව්‍යාපාරය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ආර්ථිකය|සංචාරක ව්‍යාපාරය|inline=yes}}

=== ප්‍රවාහනය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ආර්ථිකය|ප්‍රවාහනය|inline=yes}}

== ජනවිකාසය ==
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය||inline=yes}}

=== විශාලතම නගර ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|විශාලතම නගර|inline=yes}}

=== වාර්ගික කණ්ඩායම් ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|වාර්ගික කණ්ඩායම්|inline=yes}}

=== සංක්‍රමණය ===

==== ආගමන ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|ආගමන|inline=yes}}

==== විගමන ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|විගමන|inline=yes}}

=== භාෂා ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|භාෂා|inline=yes}}

=== ආගම් ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|ආගම්|inline=yes}}

=== අධ්‍යාපනය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|අධ්‍යාපනය|inline=yes}}

=== සෞඛ්‍ය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|සෞඛ්‍ය|inline=yes}}

==== කියුබානු ගෘහ තුළ ආහාර සහ පෝෂණය ====
{{Excerpt|කියුබාවේ ජනවිකාසය|කියුබානු ගෘහ තුළ ආහාර සහ පෝෂණය|inline=yes}}

== සංස්කෘතිය ==
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය||inline=yes}}

=== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය|inline=yes}}

=== සාහිත්‍ය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|සාහිත්‍ය|inline=yes}}

=== සංගීතය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|සංගීතය|inline=yes}}

=== නැටුම් ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|නැටුම්|inline=yes}}

=== මාධ්‍ය ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|මාධ්‍ය|inline=yes}}

=== ආහාර පිසීම ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|ආහාර පිසීම|inline=yes}}

=== ක්‍රීඩා ===
{{Excerpt|කියුබාවේ සංස්කෘතිය|ක්‍රීඩා|inline=yes}}

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
== යොමු කිරීම් ==
{{reflist
 |refs =
  &lt;ref name=CIAfactbookCuba&gt;{{Citation
    |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html
    |title=Cuba
    |publisher=CIA World Factbook
    |accessdate=2008-01-01
    |access-date=2008-11-30
    |archive-date=2011-10-24
    |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024061151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html
    }}&lt;/ref&gt;
}}

== ආශ්‍රිත ==
* [[කියුබා දූපත]]
* [[පේරු]]
{{උතුරු ඇමරිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:කියුබාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:සමාජවාදී රටවල්]]</text>
      <sha1>alagx9w8wu94eh5ea93mw4n0imadlmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකා බාලදක්‍ෂ සංගමය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7752</id>
    <revision>
      <id>791550</id>
      <parentid>788748</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40529" sha1="gcfttrhwwnv7f49p4xnef4s3596jddx" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ බාලදක්ෂ සංගමය}}
{{Use dmy dates|date=January 2012}}
{{Infobox WorldScouting
|type=organization
|name=ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය
|caption = 
|image= ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සලකුණ.jpg
|headquarterstitle=
|headquarters =  [[කොළඹ]]  
|country=[[ශ්‍රී ලංකාව]] {{flagicon|Sri Lanka}}
|f-date=1912
|members=75,000
|chiefscouttitle=ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන බාලදක්ෂයා
|chiefscout=[[අනුර කුමාර දිසානායක]] [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|ජනාධිපති]] 
|chiefscouttitle2=සභාපති 
|chiefscout2= බ්‍රිගේඩියර් (විශ්‍රාමික) ජේ.පී. ඒ ජයවර්ධන &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://scout.lk/sri-lanka-scout-council/ | title=Sri Lanka Scout Council – SRI LANKA SCOUTS }}&lt;/ref&gt;
|chiefscouttitle3=ප්‍රධාන කොමසාරිස්
|chiefscout3=ජනප්‍රිත් ප්‍රනාන්දු
|website       = [http://www.scout.lk www.scout.lk]
|affiliation=[[බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය|ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය]]
|pattern_head  = beret
|color_head    = 000080
|pattern_body  = shirt short sleeves
|color_body    = 778899
|pattern_legs  = trousers
|color_legs    = 191970
|image size=}}

'''ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය''' (සිංහල: Sri Lanka බාලදක්ෂ සංගමය Sri Lanka Baladaksha Sangamaya; දෙමළ: இலங்கைச் சாரணர் சங்கம்), යනු ලංකා බාලදක්ෂ කවුන්සිලය මගින් ක්‍රියාත්මක වන ශ්‍රී ලංකාවේ බාලදක්ෂ සංවිධානයකි.  ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය 1953 දී ලෝක බාලදක්ෂ සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගනු ලැබීය. ලංකා බාලදක්ෂ කවුන්සිලය 1957 අංක 13 දරණ පනත මගින් පිහිටුවන ලද සංගමයකි.&lt;ref name=&quot;Gazzart of Government of Ceylon&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.commonlii.org/lk/legis/consol_act/csc498275.pdf |journal=Gazette of Government of Ceylon |date=March 1957 |title=Gazette of Government of Ceylon |volume=Chapter 498 |pages=XV/324 |access-date=14 March 2024 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211047/http://www.commonlii.org/lk/legis/consol_act/csc498275.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; පෞද්ගලික මන්ත්‍රී යෝජනාවක් ලෙස 1957දී ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ ලංකා බාලදක්ෂ පනත Ceylon Scout Council Act (No. 13 of 1957) &lt;ref name=&quot;Ceylon Scout Council Act (No. 13 of 1957) - Sect 5&quot;&gt;{{cite journal | url=http://www.commonlii.org/lk/legis/num_act/csca13o1957278/s5.html | journal=Ceylon Scout Council Act (No. 13 of 1957) | title=Sri Lanka Consolidated Acts }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; පසු කාලීනව යාවත් කාලීන කෙරුණු අතර එහි සඳහන් ආකාරයෙන් ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය වාර්ෂිකව නව නිලධාරී මණ්ඩලයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වීම සිදුවේ.

== ඉතිහාසය ==
ලෝක බාල දක්‍ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වී වසර පහකට පසුව එනම් 1912 වසරේදී ලංකා බාල දක්‍ෂ ව්‍යාපාරය  ආරම්භ විය.  ඉංග්‍රීසි ජාතික [[ෆ්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස්|එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස්]] මහතාගේ ප‍්‍රමුඛත්වයෙන් 1912 දී ලංකා බාලදක්‍ෂ කටයුතු මාතලේ ක්‍රිස්තු දේව විද්‍යාලයෙන් ආරම්භ විය. ජුනි 02 දිනය ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයෙහි ආදිකතෘ දිනය ලෙස සලකනු ලැබේ. 1915 වනවිට ආචාර්යවරුන්ද ඇතුළුව ලංකාව පුරා බාලදක්‍ෂයන් ගණන 248කි. 1907 දී  එංගලන්තයේ ඇරඹි බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ඉන් වසර 5කට පසු, 1911 දී එවකට මාතලේට අනියුක්ත ව ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ (PWD) සිවිල් ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස සේවය කළ ඉංගිරීසි ජාතික ප්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස් මහතාට බේඩ්න් පවල් සාමිතුමා විසින් අරඹන ලද ළමා ව්‍යාපාරය ලංකාවේ ස්වදේශික දරුවන් වෙත හදුන්වාදීමේ අදහස ඇති විය. ෆැන්සිස් ජෝන් ස්ටීවන්ස් මහතා විසින් 1912 දී මාතලේ ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් ම බාලදක්ෂ කණ්ඩායම ආරම්භ කරන ලදී. ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංජිනේරුවරයකු වූ ඒ මහතා සේවය කළ සෑම පළාතකම බාලදක්ෂ කටයුතු ආරම්භ කළේය. එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා විසින් ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම ආරම්භ කරනු ලැබූ ව ද එහි භාරකාරත්වය දැරීමට එතුමාට නො හැකි විය. ඒ් සදහා ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ එවක විදුහල්පතිතුමාගේ සොයුරු වූ එම විද්‍යාලයේ ම සේවය කල ඩී. චාල්ස් ජයසිංහ මහතා වෙත පවරනු ලැබිණ. ඒ අනුව ලංකාවේ ප්‍රථම බාලදක්ෂ නායකයා වනුයේ චාල්ස් ජයසිංහ මහතා ය. බී. පී. තුමා විසින් එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතා යටත්විජිත කොමසාරිස් ධුරයට පත්කරනු ලැබීමෙන් අනතුරු ව 1914දී බිතාන්‍ය බාලදක්ෂ සංගමයෙහි ලංකා ශාඛාව (British Boy Scout Association Ceylon Branch) වශයෙන් පිළිගැනීම සිදුවිය. 

1914 පැන නැගුණු පළමු ලෝක සංග්‍රාමයත් සමග ම එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා නැවත කොළඹට ස්ථාන මාරු කරන ලැබු අතර පසුව මෙසපොතේමියාවේ යුද සේවය කැඳ වූ හෙයින් F.G පියර්ස් මහතා බාලදක්ෂ කටයුතු භාරව ක්‍රියා කළේය. එතුමාද ඉන්දියාවේ සේවයට ගිය අතර සර් එඩ්වඩ් ඩෙන්හැම්, J.H ද සේරම්, වර්නන් ග්‍රේනියර් යන ත්‍රිත්වය බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ මූලිකත්වය ගත්හ. එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතාගේ වසර 33ක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට කරනු ලැබූ විශිෂ්ට සේවය අගයමින් බී. පී. තුමා විසින් පෞද්ගලික ව ඇගයීමට ලක්කරමින් ‘රිදී වෘකයා’ සම්මානය ද ප්‍රදානය කරන ලද්දේ ය.

1916 දී ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ වෘක පෝතක අංශය ඇරඹුණ දින දී ම ලංකාවේ ප්‍රථම වෘක පෝතක රැළ වන 2 වන ගාල්ල රිච්මන්ඞ් විද්‍යාලයීය පෝතක රැළෙහි ආරම්භය ද 1918 දී කොළඹ දී අරඹන ලද ලංකාවේ මුහුදු බාලදක්ෂ අංශය ද 1920 දී අරඹන ලද මානවක බාලදක්ෂ අංශය ද ස්ටීවන්ස් යුගයට අයත් වේ. ඒ අනුව එවකට දීප්තිමත් ම බාලදක්ෂ සමූහය වූ 2 වැනි ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයෙහි පෝතක බාලදක්ෂයන් 50 දෙනෙකුගෙන් යුත් රැළක් පිහිටවනු ලැබිණ. එවකට රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයීය බාලදක්‍ෂ ආචාර්ය ඡේ. වී. මෙන්ඩිස්‌ සහ එහි සහාය බාලදක්‍ෂ ආචාර්ය මෙන්ම වෘක පෝතක බාලදක්‍ෂ ආචාර්ය එස්‌. සී. වික්‍රමරත්න, සහාය වෘක පෝතක බාලදක්‍ෂ ආචාර්යවරුන් වූ  ටී. යූ. ද සිල්වා සහ එස්‌. විඡේසූරිය යන මහත්වරු කටයුතු කළහ.  

* 1915 - මුල්ම බාලදක්ෂ සංගණනය. (බාලදක්ෂයින් / නායකයින් 248)
* 1916 - පෝතක බාලදක්ෂ අංශය ආරම්භ වීම.
* 1917 - පළමු බාලදක්ෂ රැළිය කොළඹ හැව්ලොක් පිටියේදී පැවැත්වීම.
* 1917 දී මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයේ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම විසින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල දක්ෂතම බාලදක්ෂ සමූහයට හිමි රජුගේ ධජය දිනා ගැනීම.
* දෙවන වතාවටත් 1918 දී මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයේ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම විසින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල දක්ෂතම බාලදක්ෂ සමූහයට හිමි රජුගේ ධජය දිනා ගැනීම.
* 1918 - මුහුදු බාලදක්ෂ අංශය ආරම්භ වීම.
* 1919 - තෙවන වරටත් රජුගේ ධජය දිනා ගැනීම
* 1920 - පළමු බාලදක්ෂ ජම්බෝරියට තේනුවර මහතා සහභාගි වීම.
* 1921- B.P  තුමා හා ආර්යාව පළමු වරට ලංකාවට පැමිණීම.
* 1924 - පළමුවන ලී පදක්කම් පාඨමාලාව මෝදරදි පැවැත්වීම.
* 1931 - කළුතර ද සේරම් බාලදක්ෂ ජනපදය ඇරඹීම.
* 1934 - B.P තුමන් දෙවන වර ලංකාවට පැමිණීම.
* 1945 - රුපියලේ වැඩ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වීම.
* 1952 -  පළමු ජාතික ජම්බෝරිය පැවැත්වීම
* 1955 - ශ්‍රී ලංකාව ලෝක බාලදක්ෂ සම්මේලනයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම.
* 1957 - ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය නීතිගත කිරීම.
* 1962 - පළමු බාලදක්ෂ මුද්දරය නිකුත් වීම.
* 1975 - පළමු ජාතික කබෝරිය පැවැත්වීම.
* 1990 - පළමු සාක් ජම්බෝරිය පැවැත්වීම.
* 1991 - ප්‍රථම ජාතික ඉන්ඩාබා සමුළුව පැවැත්වීම.
* 2001 - ශ්‍රී ලංකා රැජිණ හා ජනාධිපති බාලදක්ෂ සංසදය ඇරඹීම.
* 2022 - ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ජාතික කිඩෝරිය සඳහා සිඟිති බාලදක්ෂ දරු දැරියන් 6000කට අධික පිරිසක් සහභාගිත්වයෙන් 2022 නොවැම්බර් 26 වැනිදා කොළඹ විහාරමහා දේවි එළිමහන් රංග පීඨයේදී පැවැත්වීම.
* 2024 - 02වැනි ජාතික කිඩෝරිය 2024 සැප්තැම්බර් මස 07 සහ 08 යන දිනයන්හි කොළඹ විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේදී

===සමස්ත ලංකා බාලදක්ෂ රැලි===
* 1917 - පළමුවන සමස්ත ලංකා රැලිය, හැව්ලොක් රේස් පිටිය, කොළඹ, 
* 1918 - 2 වන සමස්ත ලංකා රැලිය, බැරැක්ක, මහනුවර, 
* 1919 - 3 වන සමස්ත ලංකා රැලිය, මහනුවර, 
* 1921 - 4 වන සමස්ත ලංකා රැලිය,  හැව්ලොක් රේස් පිටිය, කොළඹ, (බී.පී.තුමාගේ පළමු ලංකා සංචාරය)
* 1922  - 5 වන සමස්ත ලංකා රැලිය, මහනුවර, (වේල්ස් කුමරුගේ නැගෙනහිර සංචාරය 23 මාර්තු 1922)
* 1924 - 6 වන සමස්ත ලංකා රැලිය, කොළඹ, (බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාර විලියම් මැනිංගේ උතුමාණන්ගේ සමුගැනීමේ උත්සවය)
* 1934 - 7 වන සමස්ත ලංකා රැලිය, බී.පී. තුමා සහ ඔලෙව් මැතිණියගේ දෙවන ලංකා සංචාරය

=== ජාතික බාලදක්ෂ ජම්බෝරි===
* 1952 -  පළමු ජාතික ජම්බෝරිය - කොළඹ
* 1962 - දෙවන ජාතික ජම්බෝරිය - කොළඹ
* 1985 - තෙවන ජාතික ජම්බෝරිය - අනුරාධපුරය
* 1992 - සිව්වන ජාතික ජම්බෝරිය - කුරුණෑගල
* 1998 - පස්වන ජාතික ජම්බෝරිය - මහනුවර
* 2002 - සයවන ජාතික ජම්බෝරිය - ගාල්ල
* 2006 - හත්වන ජාතික ජම්බෝරිය - නුවරඑළිය
* 2010 - අටවන ජාතික ජම්බෝරිය - හම්බන්තොට
* 2016 - නමවන ජාතික ජම්බෝරිය - යාපනය
* 2020 - කොරෝනා හේතුවෙන් අවලංගු කෙරිණ
* 2024 - දසවන ජාතික ජම්බෝරිය - ත්‍රිකුණාමලය
* 2025 - එකළොස්වන ජාතික ජම්බෝරිය -

=== ජාතික බාලදක්ෂ කබෝරි ===
ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ මූලස්ථානය මගින් වසර 03කට වරක් ජාතික මට්ටමින් පෝතක බාලදක්ෂයන් සඳහා ජාතික කබෝරියක් සංවිධානය කරනු ලැබේ. වයස අවුරුදු හතත්, එකොළහත් අතර වයසේ පසුවන පෝතක බාලදක්ෂයින්ට මේ සඳහා සහභාගී විය හැකිය. දරුවන්ගේ වයසට ඔබින විෂය නිර්දේශ යටතේ පුහුණුවීම් ලබාදීම සිදු කෙරෙන අතර විශේෂාංග රැසකින් සමන්විත විනෝදජනක අවස්ථා මගින් දැනුම ලබා ගැනීමට මෙහිදී අවස්ථාව සලසා දී තිබේ.

* 1975 - පළමු ජාතික කබෝරිය - ගාල්ල
* 1984 - දෙවන ජාතික කබෝරිය - කොළඹ
* 1986 - තෙවන ජාතික කබෝරිය - ගාල්ල
* 1995 - සිව්වන ජාතික කබෝරිය - කළුතර
* 1996 - පස්වන ජාතික කබෝරිය - වත්තල / ජා ඇල
* 2000 - සයවන ජාතික කබෝරිය - මීගමුව
* 2004 - හත්වන ජාතික කබෝරිය - මහනුවර
* 2007 - අටවන ජාතික කබෝරිය - ගාල්ල
* 2010 - නමවන ජාතික කබෝරිය - අඟුණුකොලපැලැස්ස
* 2013 - දසවන ජාතික කබෝරිය - වත්තල / ජා ඇල
* 2016 - එකළොස්වන ජාතික කබෝරිය - ගාල්ල
* 2019 - දොළොස්වන ජාතික කබෝරිය - ගම්පහ
* 2022 - දහතුන්වන ජාතික කබෝරිය - දිසා මට්ටමින්
* 2025 - දහහතරවන ජාතික කබෝරිය -

=== ජාතික බාලදක්ෂ කිඩෝරි ===
ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ ඉතිහාසයේ ඵෙතිහාසික පියවරක් තබමින්  අලුතින් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ සිඟිති බාලදක්ෂ අංශය සිඟිති බාලදක්ෂ දරු දැරියන් වෙනුවෙන්ගේ ජාතික ඒකරාශීවීම කිඩෝරිය ලෙස හදුන්වා දෙනු ලැබීය. වයස අවුරුදු 5-7 අතර පසුවන දරු දැරියන් සහභාගී වූ අතර සහය ප්‍රධාන කොමසාරිස් චන්ද්‍රානි ප්‍රනාන්දු මෙනවියගේ ප්‍රධානත්වයෙන්  කොළඹ විහාර මහාදේවි උද්‍යානයේ දී පැවැත්විණ.

* 2022 - පළමු වන ජාතික කිඩෝරිය - කොළඹ
* 2024 - දෙවන ජාතික කිඩෝරිය - කොළඹ

=== ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති සාක් ජම්බෝරි ===
දකුණු ආසියාතික භූගෝලීය කලාපය මුල්කොට ගෙන ඇති වූ කලාපීය සංවිධානය ‘සාක් ’ සංවිධානය යනුවෙන් හැඳින්වේ. SOUTH ASIAN ASSOCIATION FOR REGIONAL CO-OPERATION යන සංවිධාන නාමය සංක්‍ෂිප්ත නාමයක් වශයෙන් සාක් (SAARC) යනුවෙන් භාවිතයේ යෙදේ. සාක් යන අන්වර්ථ නාමයෙන් අදහස් වන දකුණු ආසියාතික කලාපීය සහයෝගිතා සංවිධානය නැතහොත් කලාපීය සහයෝගිතා ජම්බෝරි කීපයක් ම මේ වන විට පවත්වා අැත.

*1990 - පළමු සාක් ජම්බෝරිය - කොළඹ
*2000 -  දෙවන සාක් ජම්බෝරිය - නුවරඑළිය

=== ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති ආසියා පැසිපික් කලාපීය ජම්බෝරි ===
ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කර වසර 100ක් ගත වන 2012 වර්ෂය ශ්‍රී ලංකාවේ බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයකි. ඒ් වෙනුවෙන් සියවස ජම්බෝරිය [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] ජනාධිපතිතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් දඹුල්ලේ කණ්ඩලම [[ඩී.එස්. සේනානායක|ඩී.එස්.සේනානායක]] පිටියේ දී පැවැත් විය. 29 වැනි ආසියා පැසිෆික් කලාපීය ජම්බෝරිය රටවල් 20 බාලදක්ෂයින් සහභාගී වූහ. ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය අයත්වන ආසියා පැසිෆික් කලාපීයරටවල බාලදක්ෂයන් විසින් පවත්වන කලාපීය ජම්බෝරි 30 මේ වන විට පවත්වා ඇත. 

*2012 - 29වන කලාපීය ජම්බෝරිය - දඹුල්ල

===ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයේ කටයුතු===
මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක්ව පැවති අවධියෙහි ඉම්පීරියල් මූලස්ථානය යටතේ 1914දී බිතාන්‍ය බාලදක්ෂ සංගමයෙහි ලංකා ශාඛාව (British Boy Scout Association Ceylon Branch) වශයෙන් සාමාජිකත්වය ලබා දෙනු ලැබූ අතර සියලු 'වුඩ් බැජ්' නම් පාඨමාලා ලී පදක්කම් පුහුණු කටයුතු ගිල්වෙල් කදවුර ආශ්‍රිය කොට සිදු කෙරිණ. ලංකාවේ පළමුවන ලී පදක්කම් පුහුණු පාඨමාලාව 1924දී ආරම්භ වන තෙක්ම මෙම පුහුණුව සිදුවිය.

ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයට ලැබෙන මුදල් නිසි මූල්‍ය රෙගුලාසි අනුව ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයේ විධායක සභාවේ නිසි අනුමැතිය සහිතව වියදම් කර වාර්ෂිකව මූල්‍ය වාර්තා වරලත් ගණකාධිකාරි ආයතනයක් මඟින් විගණනයකර වාර්ෂික මහා සභාවේ අනුමැතිය මත සිදුකෙරේ. ප්‍රධාන කොමසාරිස් සී.පී.ජයවර්ධන මහතාගේ යුගයේදී රුපියලේ වැඩ සතිය නමින් 1950දී ආරම්භ කල ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයේ ප්‍රධාන අරමුදල් සම්පාදන වැඩ සටහන ශ්‍රී ලංකාවේ බාලදක්ෂ සේවා හා මහජන සම්බන්ධතා සතිය ලෙස වර්තමානයේදී ද ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. බාලදක්ෂ වැඩ සතියෙන් උපයන මුදලින් 20%ක මුදලක් ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයට ලැබෙන අතර තව 20%ක ප්‍රමාණයක් දිසා බාලදක්ෂ සංගමයට ලැබෙන අතර ඉතිරි 60%ක මුදල බාලදක්ෂ කටයුතු කරන බාලදක්ෂ කණ්ඩායමට ලැබේ. ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයේ විධායක සභාවේ කමිටු සාමාජිකයන්ගේ අනුමැතියකින් තොරව කිසිදු ගෙවීමක් සිදුකල නොහැකි අතර සියලු මූල්‍ය වාර්තා වරලත් ගණකාධිකාරි ආයතනයක් මඟින් විගණනය කර වාර්ෂික මහා සභාවේ අනුමැතිය ට යොමුකරනු ලැබේ.

ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයට වසර 110ක් පූර්ණ වී ඇති අතර ලෝකයේ ජාතික බාලදක්ෂ සංගම්‌ 172 ක්‌ නියෝජනය කරමින්‌ සාමාජිකයන්‌ මිලියන 57 කින්‌ සමන්විත ලෝක බාලදක්ෂ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි. සිඟිති, පෝතක, බාලදක්ෂ භා මානවක බාලදක්ෂයින්‌ භා නායකයින්‌ වාර්ෂිකව ලෝක බාලදක්ෂ සංවිධානයේ ලියාපදිංචි කිරීම එමඟින් සිදුකරනු ලැබේ. අදාල වර්ෂයේ සාමාජිකත්වය අලුත් කරන සියලු දෙනා වෙත සංගණන පදක්කම් නිකුත් කිරීම ඒ අනුව සිදු වේ. සිඟිති, පෝතක, බාලදක්ෂ හා මානවකයින්‌ ඛාලදක්ෂ නායකයින්‌, කොමසාරිස්වරුන්‌ හා ගිහි සාමාජිකයින්‌ සඳහා වාර්ෂික සංගණන ගාස්තුව රු. 50.00 කි. 2023 වාර්ෂික සංගණන සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව මුළු බාලදක්ෂ සාමාජික සංඛ්‍යාව 93,639ක් පමණ වේ.

වර්තමානය වන විට දිසා බාලදක්ෂ සංගම්‌ 37ක් යටතේ පරිපාලන කටයුතු සිදුකෙරෙන අතර නිල ඇඳුම් නොඅඳින විධායක කමිටුවක් මඟින් දිසා සංගම් පරිපාලනය කෙරේ. 

බෝඹුරු ඇල්ල ජලාශය අසල පිහිටා ඇති පීඩෲ බාලදක්ෂ කඳවුරු භූමිය [https://www.facebook.com/PedroScoutCamp/] සහ මීරිගම ලී දසනායක පුහුණු කඳවුරු භූමිය පවත්වාගෙන යාමත් ජාතික බාලදක්ෂ මූලස්ථාන ගොඩනැගිල්ල නඩත්තු කිරීම ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමය විසින් සිදු කරනු ලැබේ.

==ශ්‍රි ලංකා බාලදක්ෂ ලාංඡනය==
1912 වකවානුවේදී ආරම්භක අවධිය වන විට මෙරට බාලදක්ෂයන් සඳහා නිල ඇදුමක් හෝ විශේෂ පදක්කම් බාවිතයක් නොතිබුණු අතර ක්‍රමයෙන් බාලදක්ෂ කටයුතු සංවර්ධනය වීමත් සමග එංගලන්තයේ පවත්වාගෙන ආ ක්‍රියාකාරකම් පොතපත ඇසුරින් අධ්‍යයනය කරමින් ශිල්පීය කොටස් එකතු කිරීමත් නවක පෙළ &quot;''Tenderfoot'' badge&quot; සිට පළමු පෙළ දක්වා පදක්කම් ක්‍රමයට අනුගත කෙරිණ. 1914දී බිතාන්‍ය බාලදක්ෂ සංගමයෙහි ලංකා ශාඛාව (British Boy Scout Association Ceylon Branch) වශයෙන් පිළිගැනීම සිදු වීමෙන් අනතුරුව එංගලන්ත බාලදක්ෂයන් භාවිත කල [https://baladakshaya.blogspot.com/2020/02/blog-post_22.html ලෝකඩ පදක්කම මධ්‍යයෙහි CEYLON] නැමති අකුරු සහිත ලෝකබාලදක්ෂ පදක්කම සාමාජික පදක්කම වීමෙන් අනතුරුව හඳුන්වාදෙනු ලැබිණ. මෙම වකවානුවෙහිදී එංගලන්තයෙන් ලෝකඩ පදක්කම්, ඉනපටි, විසිල්, හිස්වැසුම්, කාර්යක්ෂමතා ප්‍රසාදන ගෙන්වීම අධික මිලක් වැයවීම හේතුවෙන් පදක්කම් ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීම තරමක් අසීරු විය. 

ලෝක බාලදක්ෂ පදක්කම ඇසුරින් ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.ඒ.ආරියසේන මහතා විසින් 1962දී ලංකා බාලදක්ෂ 50වෙනි සංවත්සරය සඳහා නිර්මාණය වූ ස්වර්ණ ජයන්ති මුද්දරය සඳහා නිර්මාණය කෙරුණු පදක්කම පසුකාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ බාලදක්ෂ සාමාජික පදක්කම වූ බව [https://baladakshaya.blogspot.com/2020/02/blog-post_22.html ශ්‍රී ලංකා ස්කවුටින් සඟරාව] විසින් පළමු වරට වාර්තා කරන ලද්දේය. දේශීයත්වය හා සෞභාග්‍ය නිරූපනය කිරීම සඳහා නෙළුම් පෙති වටයකින් යුක්ත වන අතර ලෝක බාලදක්ෂ සලකුණ මධ්‍යයෙහි රාජ්‍ය ලාංඡනයෙහි සිටින කඩුවක් අතින් ගත් සිංහයා යොදා තිබේ.

==ශ්‍රි ලංකා බාලදක්ෂ ලාංඡනයේ අර්ථය==
•කඩුවක් සුරතින් ගත් සිංහයා - ශ්‍රී ලංකේය අනන්‍යතාව
•තරුකොන් දහය -  බාලදක්ෂ නීති දහය
•පත්තිරු තුන - පොරොන්දුවේ කරුණු තුන
•කොළ පාට - සොබා දහමට ඇති ලැදි බව / එළිමහන් දිවිය
•ලා රෝස පාට - නිහතමානී බව / සමානාත්මතාව / උපේක්ෂශීලී    බව
•පලා පෙති දහසය - දේශීය සංස්කෘතික ලක්ෂණ

== ලෝක බාලදක්ෂ නායකතුමාගේ ලංකා සංචාරය ==
* 1921 දී පළමු වරට ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ නායක බේඩන් පවෙල් සාමිවරයා සහ ඔලේව් සෙන්ට් ක්ලෙයාර් මැතිනියගේ ලංකාවට සැපත් වීම සිදු විය. එම අවස්ථාවේ දී ඔවුන් පිළිගැනීමට කොළඹ ගාලූ මුවදොර පිටියේ රැළියක් පැවැත්විය.
* 1934 බී.පී. තුමා සහ ඔලෙව් මැතිණියගේ දෙවන ලංකා සංචාරය සිදු විය. 1934 අගෝස්තු මාසයේ පැවකි Our Chalet හි 8 වන ලෝක සමුළුවට සහභාගී වීම සඳහා ප්‍රධානීන් යුවල ඇඩ්‍රියාටික් නෞකාවෙන් ජිබ්‍රෝල්ටාර්, ප්‍රංශය, මෝල්ටා, ඇල්ජියර්ස්, ලිස්බන් නෙදර්ලන්තය නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව් (බටාවියා, සමරං, සොරුබයා) වෙත ගමන් කල අතර ඔස්ට්‍රේලියාව දක්වා සංචාරය කරනු ලැබිණ. ඊජිප්තුවේදී බාලදක්ෂිකාවන්, බාලදක්ෂයින්, පෝතකයින්, බ්‍රව්නීස් 1600ක් විසින් පිළිගැනීමක් සිදු කරන ලදී. 
* 1937 ලෝක සංචාරයේ කොටසක් ලෙස ඉන්දියානු ජම්බෝරිය සඳහා සහභාගීවීමට ඔලෙව් මැතිණිය (ජනවාරි සිට අප්රේල් දක්වා) සංචාරය කලේය. (ලංකා සංචාරය පිලිබඳ තොරතුරු සොයා බැලිය යුතුයි) පසුව ලෝක නායක දෙපල 5th World Jamboree, Holland සහභාගී වූහ.
* 1957දී ලෝක ප්‍රධාන මාර්ගෝපදේශක ඔලවේ බේඩන් පවෙල් ආර්යාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර, අපේ රටේ බාලිකා මාර්ගෝපදේශකත්වය භාර ගැනීමට වඩාත්ම දක්ෂ තැනැත්තිය ලෙස සීතා රාජසූරිය මහත්මිය හඳුනා ගත්තේ ඇයයි. ශ්‍රී පාදයට ඉහළින් පියාසර කරන අතරතුර බේඩන් පවෙල් ආර්යාව රාජසූරිය මහත්මියගේ අතින් අල්ලාගෙන වගකීම භාර ගන්නා බවට පොරොන්දු වූවාය. මෙහිදී බ්‍රවුන්සී කඳවුරේ 50 වැනි සංවත්සරය වෙනුවෙන් ලොව පුරා සැමරුම් රැසක් පැවතියේය. මෙම සංචාරයේදී තුන්වන ලෝක මධ්‍යස්ථානය වන අපේ කබානා විවෘත කිරීම සිදුකලේය. ශ්‍රී ලංකාවට අමතරව ඝානාව, ඔස්ට්‍රේලියාව දක්වා සංචාරය කරනු ලැබූ අතර &quot;මට කිසිදා අසනීපයක් නැත&quot; යැයි පවසනු ලැබූ බවත් ඇය පිත්තාශයේ ගල් හේතුවෙන් දැඩි සේ පීඩා විඳි බවත් සංචාරය අවසානයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ මිතුරන් විසින් ඇයව රෝහල් ගත කලබවත් පැවසේ.
*1961දී කෙන්සිංටන් හි බීපී හවුස් විවෘත කරනු ලැබූ අතර පසුව ඔලව් ඉන්දියාව, නැගෙනහිර පකිස්ථානය, බුරුමය, ලංකාව, ඉතාලිය, අයිල් ඔෆ් වයිට් සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය යන රටවල සංචාරය කරනු ලැබීය. කැනඩා දක්වා  සංචාරය අතරතුර දී ඔක්තෝම්බර් 13දින ප්‍රයිස් එඩ්වඩ් දූපතේදී ඔලේව්ට හෘදයාබාධයක් ඇති විය.

==ලංකා පළමු බාලදක්ෂ කණ්ඩායම්==
එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා මාරුවීම් ලද දිස්ත්‍රික්ක තුළ ද බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් ආරම්භ කරමින් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත කිරීමට කටයුතු කරන ලදී. 1912 දී  1වන මාතලේ  ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලය ද,  1913 දී මහනුවර ධර්මරාජයේ ද, 1914 දී ගාල්ල මහින්දයේ ද 1916දී 1st Jaffna කණ්ඩායම ද, බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත කළේ ය. බස්නාහිර පළාතේ පළමු ප්‍රාදේශීය ශාඛා සංගමය පිහිට වූ අතර ගාලු දිසා බාලදක්ෂ කොමසාරිස්වරයා ලෙස එෆ්. ජී. පියර්ස් මහතා ක්‍රියා කළේ ය. 1914 දී පළමුවන කොළඹ සමූහය ගාලු මුවදොර පිහිටි ක්‍රිස්තුදේව දෙව්මැදුරේ අරඹන ලදී. ඒය ආණ්ඩුකාරතුමා උතුමන්ගේ කණ්ඩායම ලෙසින් ද හැදින් වේ.

*1 වන මාතලේ  ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලය - 1912
*1 වන මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලය - 1913
*1 වන කොළඹ අග්‍රාණ්ඩුකාරතුමාගේ කණ්ඩායම - 1914
*1 වන යාපනය කණ්ඩායම - 1916
*1 වන ගාල්ල මහින්ද විද්‍යාලය - 1914

== ශ්‍රී ලංකා බාලදක්‍ෂ පදක්කම් ක්‍රමය ==
=== සිඟිති අංශය ===
# සාමාජික පදක්කම
# සතුට
# දිනුම

=== පෝතක අංශය ===
#සාමාජික පදක්කම් 
#ලෝකඩතරු පදක්කම්
#රිදීතරු පදක්කම්
#රන්තරු පදක්කම්

=== බාලදක්‍ෂ අංශය ===
# ජාතික බාලදක්ෂ සාමාජික පදක්කම.
# බාලදක්ෂ ආචාර්යවරයාගේ ප්‍රදානය.
# සමූහ බාලදක්ෂ ආචාර්යවරයාගේ ප්‍රදානය.
# දිසා කොමසාරිස් ප්‍රදානය.
# ප්‍රධාන කොමසාරිස් අභියෝගතා ප්‍රදානය (අනිවාර්ය ප්‍රදානයක් නොවේ

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
*https://baladakshaya.blogspot.com
*http://www.scouting.lk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190104021615/http://www.scouting.lk/ |date=4 January 2019 }}</text>
      <sha1>gcfttrhwwnv7f49p4xnef4s3596jddx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යක්‍රම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8044</id>
    <revision>
      <id>791451</id>
      <parentid>779388</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32605" sha1="7o8wnbendekjs6kqw180uc2xcfe4t8x" xml:space="preserve">[[රූපය:Charak.jpg‎|thumb|ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රම‍යේ පියා - චරක සෘෂි- ඉන්දියාව‍|right]]
ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවට හඳුන්වා දීමට පෙර පැවති වෛද්‍ය ක්‍රමය වූයේ පාරම්පරිකව පැවත ආ &quot;දේශීය චිකිත්සාව&quot; හෙවත් [[සිංහල වෙදකම]]යි. ශ්‍රී ලංකාවට ආයුර්වේදය හඳුන්වා දීමටත් පෙර ලොව දියුණුම වෛද්‍ය විද්‍යාව වන දේශීය හෙළ වෙදකම ලංකාව සතු විය. ආයුර්වේදය  ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුනේ අවුරුදු තුන්දහසකටත් අධික කාලයක් තිස්සේ එය වැඩී වර්ධනය වූ ඉන්දියාව වෙතිනි.කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය උතුරු ඉන්දීය ආයුර්වේද වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය, දකුණු ඉන්දීය සිද්ධ වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය, අරාබි යුනානි  වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය සමග පවතින්නකි. එසේ වුවද ශ්‍රී ලංකාව ස්වකීය හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය ආවේනික සම්ප්‍රදායක් තුළ පවත්වා ගෙන යන අනන්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාවක් ලෙස පිළිගෙන තිබේ.

==දේශීය ඖෂධ යනු==
ආයුෂ පවත්වා ගෙන යාමේ විද්‍යාව යනු ආයුර්වේදය යන්නෙහි අදහසයි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය නිවාරණය පදනම් කර ගත්තකි. එහි ප්‍රතිකාර ක්‍රම මෙන්ම ඇවතුම් - පැවතුම් ක්‍රම හා වත් පිළිවෙත් ද පවතී. හුදෙක් රෝගයකට ප්‍රතිකාර කිරීමට වඩා රෝගයන්ට ගොදුරු නොවන පරිදි කායික - මානසික දෙ අංශයෙන්ම සුවදායී සෞඛ්‍යමත් ජීවිතයක් පවත්වා ගෙන යාම ආයුර්වේදය මගින් අදහස් කෙරේ.
आयु़्रश्मिन्  विद्य  तेनेनवा  आयुर्  विन्दतिति  आयुर्वेद:
ආයුෂ පිළිබද ඉගැන්වන බැව්න් ආයුර්වෙදය නම් වේ.

==ශ්‍රී ලංකාවේ පාරම්පරික හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය පිළිබඳ මූලාශ්‍ර==
ඓතිහාසික ග්‍රන්ථ හා පුරා විද්‍යාත්මක සාධක යනාදිය ඉපැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ දියුණු,ව්‍යාප්ත එමෙන්ම විධිමත් දේශීය පාරම්පරික වෛද්‍ය ක්‍රමයක් පැවති බව සනාථ කරයි.  

===ඓතිහාසික ග්‍රන්ථ - මහාවංශය===
ආරෝග්‍යශාලා ඉදිකිරීම, ඖෂධ හා ආහාර පාන වැනි දෑ සම්පාදනය කිරීම පිළිබඳ ව මහාවංශයෙහි තොරතුරු දැක්වේ.
===පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක===
====සිංහල ශිලා ලේඛන====

මුල් කාලීන බ්‍රාහ්මී ශිලා ලේඛන වල මේ පිළිබඳ ව සඳහන් නොවේ. නමුත් සෞඛ්‍යාරක්ෂාව පවත්වා ගෙන යාම,නිරෝගී සම්පත ආදී කරුණු පිළිබඳ ව මෙන්ම ආරෝග්‍යශාලා පිහිටුවීම හා සම්බන්ධ කරුණු ද සිංහල ශිලා ලේඛන මගින් දක්වයි. 

උදාහරණ 

මැදිරිගිරිය ආරාම සංකීර්ණයේ පිහිටි ආරෝග්‍යශාලාව සම්බන්ධ නීති රීති දක්වන vi මිහිඳු රජුගේ මැදිරිගිරිය පුවරු ලිපිය

iv වන දප්පුල රජු විසින් ප්‍රධාන වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ගම්වරයක් ප්‍රදානය කිරීම පිළිබඳ ව දැක්වෙන දෙවන දොරබාවිල ටැම් ලිපිය

====පැරණි ආරෝග්‍යශාලාවන්හි සහ වෛද්‍ය මෙවලම් හා උපකරණ වල නටඹුන්====
මිහින්තලේ,මැදිරිගිරිය,ආළාහණ පිරිවෙණ, ආදී ස්ථාන වලින් මෙම නෂ්ටාවශේෂ හමුවී තිබේ.
[[රූපය:Ritgala.jpg‎|thumb|ලොව පැරණිතම ආරෝග්‍යශාලා‍වේ නටඹුන්-ශ්‍රී ලංකාව|right]]

==ආරෝග්‍යශාලා==
මහාවංශය දක්වන පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ ආරෝග්‍යශාලා ඉදි කිරීම ක්‍රි.පූ.4 වන සියවසේ [[පණ්ඩුකාභය රජ]] සමය තරම් ඈත අතීතයකට දිවෙයි. ආරෝග්‍යශාලා ඉදි කිරීම පිළිබඳ අදහස පැහැදිලිවම බෞද්ධ සංකල්පයකි. මිහින්තලේ ආරාම සංකීර්ණයෙහි පිහිටුවා තිබූ ආරෝග්‍යශාලාවෙහි නටඹුන් වලට අනුව එය ලෝකයේ ප්‍රථම විධිමත් ආරෝග්‍යශාලාව වන බවට විශ්වාස කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආරෝග්‍යශාලා පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත හැකි වැදගත්ම මූලාශ්‍රය වන්නේ මහාවංශයයි. 
පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ ආරෝග්‍යශාලා 
1.ගෘහස්ථයන් සඳහා වන ආරෝග්‍යශාලා

2.ආරාමිකයන් සඳහා වන ආරෝග්‍යශාලා
වශයෙන් දෙවර්ගයක් යටතේ හඳුනා ගත හැකිය. මහාවංශයෙහි තොරතුරු දක්වන්නේ ගෘහස්ථයන් සඳහා වන ආරෝග්‍යශාලා පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන් පමණි. ආරාමිකයන් සඳහා ඉදි කළ ආරෝග්‍යශාලා පිළිබඳ තොරතුරු ටැම් ලිපි ආදී ශිලා ලේඛන මගින් ද අනුරාධපුර, පොළෙනේනරුව වැනි ප්‍රදේශයන් වලින් හමුවූ නටඹුන් මගින් ද හෙළිදරව් වේ. 
[[රූපය:Ancient_aurvedic_hospital.gif‎|thumb|ඉපැරණි රෝහල් සංකීර්ණයක්- රි‍ටිගල|right]]

===ගෘහස්ථයන් සඳහා වන ආරෝග්‍යශාලා===
රටේ ප්‍රධාන පුරවැසියා වූ රජුගේ මාළිඟාවට යාව &quot;බෙහෙත් ගේ &quot; නමින් ස්ථිර වෛද්‍යාගාරයක් පිහිටුවා තිබිණි. මේ පිළිවෙත මහනුවර රාජධානි සමය වන තුරු පැවතිණි. 
පොදු ජනතාවගේ ප්‍රයේජනය පිණිස ආරෝග්‍යශාලා  පිහිටුවීම රාජානුග්‍රහය මත සිදුවිය. ඒවා රෝගීන්ට නැවතී ප්‍රතිකාර ලැබීමට සුදුසු පරිදි සැළසුම් කර තිබිණි. එනම් නැවතී සිටීම පිණිස සාදන ලද්දේ යයි සැළකෙන කුටි වටේට මැද මිදුලක් හා ඊට යාබද ව පිහිටි පොදු පහසුකම් සහිත කාමර වලින් වටවූ දෙවන මිදුලක් ලෙස සැළසුම් කර ඇත.
විශේෂ සේවා ආරෝග්‍යශාලා ගණනාවක් ද පැරණි ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඉදිකොට තිබිණි.මින් බොහොමයක් ඉදිකොට තිබුණේ අනුරාධපුර නගරයේය. 
බුද්ධදාස රජු	(ක්‍රි.ව. 362-409)
ධාතුසේන රජු	(ක්‍රි.ව. 460-478)	  
ii උපතිස්ස රජු	(ක්‍රි.ව. 522-524) 
i උදය රජ		(ක්‍රි.ව. 790-792)
යන රජවරුන් ආබාධිත සහ කොර තැනැත්තන් සඳහා රෝහල් පිහිටුවා තිබේ.
බුද්ධදාස 
ii උපතිස්ස යන රජවරුන් අන්ධ තැනැත්තන් සඳහා විශේෂ රෝහල් පිහිටුවා තිබේ.
මුල්ම මාතෘ නිවාසය ඉදිකරන ලද්දේ ii උපතිස්ස රජු විසිනැයි සෙල් ලිපියක සඳහන් වේ. 
===ආරාමිකයන් සඳහා වන ආරෝග්‍යශාලා===
අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව යන නගර ආශ්‍රිතව භික්ෂුන් වහන්සේ දෙදහසකට පමණ වාසය කළ හැකි ආරාම සංකීර්ණ පිහිටුවා තිබූ අතර ඒවායේ ආරෝග්‍යශාලා ද ඉදි කර තිබිණ. පැරණි ආරෝග්‍යශාලා වල නටඹුන් මෙතෙක් මතු කර ගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ මිහින්තලේ,මැදිරිගිරිය,ආළාහණ පිරිවෙණ, ආදී  ආරාම භූමි ප්‍රදේශ වලින් පමණි. මේ ස්ථාන වල තිබී සෙල් මුවා(ගලින් කරන ලද)‍ බෙහෙත් ඔරු සහ වෛද්‍ය උපකරණ හමුවී තිබේ. මීට අමතරව මැදිරිගිරිය ආරාම සංකීර්ණයේ පිහිටි ආරෝග්‍යශාලාව සම්බන්ධ නීති රීති දක්වන සෙල් ලිපියක් ද එම භූමි ප්‍රදේශයෙන් හමු වී තිබේ. 


==බෙහෙත් ඔරු සහ වෛද්‍ය උපකරණ==
බෙහෙත් ඔරුව පැරණි වෛද්‍ය ක්‍රමයේ අපූර්ව නිර්මාණයකි. බෙහෙත් ඔරුවක් මුල් වරට සොයා ගත්තේ ඉතිහාසඥ එච්. සී. පී.බෙල් මහතා විසිනි. ඒ 1886 දී ථූපාරාම විහාර භූමිය ආශ්‍රිත නටඹුන් වලිනි. 
ඖෂධීය දියර බෙහෙත් ඔරුවෙහි බහා ඒ මත රෝගී පුද්ගලයා ගිල්වා කරන ප්‍රතිකාර විධිය &quot;අවගාහන කායික චිකිත්සාව&quot; ලෙස හැඳින්වේ. අනුරාධපුර,මිහින්තලේ,මැදිරිගිරිය,දීඝවාපිය ආදී ස්ථාන වලින් මෙම බෙහෙත් ඔරු හමුවී තිබේ. ඒවා නව වන සියවස තරම් ඈත අතීතයකට හිමිකම් කියයි. 
තවද බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් පස් වන සියවසේ දී සිංහලෙන් පාලි බසට පරිවර්තනය කරන ලද අටුවා ග්‍රන්ථයකට අනුව  උණු දිය පුරවන ලද භාජනයක රෝගියෙකු බස්සවා එම උණු දියෙන් තවා කරන චිකිත්සා ක්‍රමයක් ගැන සඳහන් වේ.  එනම් &quot;නිමර්ජන චිකිත්සාව &quot;ක්‍රි.පූ. 5 වන සියවස තරම් අතීතයේ සිට භාවිතා වී ඇත. 
තනි ගල් කුට්ටියකින් නිර්මාණය කරන ලද බෙහෙත් ඔරුව වූකලී,ශරීරයේ හැඩය හා අනුරූප වන පරිදි හෑරීමෙන් සකස් කර ඇත.ඔසු දියර ෑපරිම ලෙස පිරිමසා ගැනීම සඳහා අවම ඔසු දියර ප්‍රමාණයක මුළු සිරුරම ගිල්විය හැකි පරිදි ඔරුවේ ඇතුළු පැත්ත සකස් කර තිබේ. 
ශාක යුෂ,කිරි,ගිතෙල්,තෙල් වර්ග,විනාකිරි ආදිය යොදා ගනිමින් ඒ ඒ රෝගී තත්වයන්  අනුව වෙනස් සංයෝග වලින් යුතු ඖෂධීය දියරයන් තනාගෙන තිබේ.  මෙම චිකිත්සා ක්‍රමය චර්ම රෝග,වාත රක්තය,අර්ශස් සහ උණ වැනි රෝගී තත්ත්වයන් වලට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා යොදා ගෙන තිබේ. 
බෙහෙත් ඔරු වලට අමතරව බෙහෙත් ඇඹරුම් ගල්, ගලින් සහ වානේ වලින් සෑදු කතුරු හා පිහි වැනි ශල්‍ය වෛද්‍ය උපකරණද නටඹුන් අතර තිබී හමුවී ඇත. 

==ඖෂධ වර්ග සහ චිකිත්සා ක්‍රම==

[[රූපය:Ayurveda_herbs.jpg‎‎|thumb|ඖෂධ වර්ග|right]]

ආයුර්වේදයේ භාවිතා වන ඖෂධ වර්ග වැඩි ගණනක ම මූලාශ්‍රය වන්නේ ශාකමය කොටස් ය. ඖෂධීය වටිනාකමක් ඇති ශාකයක පංචාංගය (මුල්,කොළ,පොතු,මල්,ඵල ) ඇසුරින් ඖෂධ නිපදවා තිබේ. ඔසු පැන්,යුෂ,තෛල,බෙහෙත් -ගුලි,කල්ක,ආසව,කෂාය,අරිෂ්ඨ ආදී වශයෙන් ආයුර්වේදයේ  ඖෂධ මාධ්‍යයන් භාවිතා වී තිබේ. ශාක ඖෂධ වලට අමතරව මී පැණි, සත්ව මූලාශ්‍ර වලින් නිපදවෙන ඖෂධ මෙන්ම විවිධ පාෂාණ වර්ගද ඖෂධ වශයෙන් භාවිතා කර තිබේ. 


ශ්‍රී ලංකාවේ ද ඔසු උයන් පවත්වා ගෙන ගොස් ඇති අතර මෙරට නොවැඩෙන ඖෂධ වර්ග ආනයනය කර තිබේ. සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය විද්‍යාව,චිකිත්සා ක්‍රම,ස්වස්ථතාව පවත්වා ගෙන යාමේ ක්‍රම,සහ ඖෂධ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධ මධ්‍යස්ථානයක් තිබූ බව රිටිගල නටඹුන් ඇසුරින් පෙනේ. 
චිකිත්සා ක්‍රම සළකා බලන විට ඖෂධ පානය කිරීම පමණක් නොව ඖෂධීය තෙල් ගැල්වීම,සම්බාහනය,නස්‍ය කිරීම,සැත්කම් ආදිය සිදු කර තිබේ. මීට අමතරව දෛනික ව්‍යායාම්,යෝග හා භාවනා ක්‍රම ද ආහාර චර්යාවන් ද ප්‍රතිකාර ක්‍රම සමඟ බැඳී පැවතිණි.

==වෛද්‍යවරු==
දුරාතීතයේ වෛද්‍යවරු සමාජයේ සම්භාවනාවට හා ගෞරවාදරයට පත් වෘත්තිකයන් ලෙස පිළිගෙන ඇත. සිංහල රජවරුන් අතර වෛද්‍යවරුන් ලෙසද කටයුතු කර ඇත්තාහ. මේ නිසාම''' &quot;රජ කෙනෙකු විය නොහැකි නම් වෙදැදුරෙකු වන්න&quot;''' යනුවෙන් කියමනක් සිංහලයන් අතර ප්‍රචලිතව පවතී. 
බුද්ධදාස රජු (ක්‍රි.ව. 362-409) එසේ වෙදකම් කළ රජවරුන් අතර පුරෝගාමී වේ. ඔහු අති දක්ෂ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකි. &quot;සාරාර්ථ සංග්‍රහය&quot; නම් වෛද්‍ය ග්‍රන්ථය රචනා කළේ  එතුමාය. සතුන් ට පවා ඔහු වෙදකම් කර ඇත. vii වන අග්බෝ, [[පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ|මහා පරාක්‍රමබාහු]] වැනි රජවරුන්ද වෛද්‍යවරුන් ලෙස සේවය කර ඇත.  රජවරුන්ට අමතරව භික්ෂූන් වහන්සේලා ද වෛද්‍ය කර්මයෙහි නිරත වූහ. වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ පුරෝගාමීන් වූයේද භික්ෂූන් වහන්සේය. 

==වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ==
වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ ලිවීම සඳහා වැඩි වශයෙන් යොදා ගෙන තිබුනේ සංස්කෘත භාෂාවයි. මුල් කාලීන ව උගතුන්ගේ භාෂාවන් වූයේ ද පාලි සහ සංස්කෘත භාෂාවන්ය. මේ භාෂා දෙකෙහිම නිපුණත්වය ලැබූ බහුතරය වූ භික්ෂූන් වහන්සේ ලා විසින් වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ ලියූ අතරම සංස්කෘත වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ සිංහලයට පරිවර්තනය කර තිබේ. 
මුල් කාලීනව ග්‍රන්ථකරණයට යොදා ගත්තේ තල් පත් ඉරු වලින් තැනූ පුස්කොළ පොත්ය. ඒවායේ ලිවීම ඉතා දුෂ්කර සහ විශාල කාලයක් වැය වන්නක් වූ නිසා බොහෝ වෛද්‍යවරු දැනුම රැස් කර තබා ගත්තේ සිත් හි  ධාරණය කර ගැනීමෙනි. ගද්‍යයට වඩා පද්‍යය පහසුවෙන්  ධාරණය කර ගත හැකි වූ නිසා ඇතැම් වෛද්‍ය ක්‍රම සහ ඖෂධ වට්ටෝරු ආදිය පද්‍යයට නංවා මුඛ පරම්පරාගතව පවත්වා ගෙනැවිත්තිබේ. වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන පුස්කොළ පොත් වලින් බොහොමයක් ආයුර්වේද වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය අළලා ලියනු ලැබ ඇති අතර ඒවා දෙවන ස්ථානය ගන්නේ ධර්මය සම්බන්ධයෙන් ලියැවී ඇති පුස්කොළ පොත් වලට පමණි. 

==වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය==
වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය ඉගෙනීම භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සහ ප්‍රභූ පවුල් වල උපත ලැබූවන්ගේ වරප්‍රසාදයක් විය. පැරණි වෛද්‍ය අධ්‍යාපනයෙහි මුල් බිම වූයේ බෞද්ධ පන්සලයි. එසේම පැරණි පුස්කොළ පොත් එක් රැස් කර තිබුණේද එහිය. 
වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීමට අපේක්ෂා කරන්නන් විසින් එහි නිපුණ ආචාර්යවරයෙකු සොයා ගත යුතු විය. භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් හෝ ගිහි වෛද්‍යාචාර්යවරයෙක් ගුරුවරයා විය.ශිෂ්‍යයා තුළ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙනීමෙහි ලා සහජ දක්ෂතාවයක් පැවතීම සහ ශිෂ්‍යයා කෙරේ ආචාර්යවරයා තුළ ගොඩ නැඟෙන විශ්වසනීයත්වය වෙදකම පිළිබඳ ශාස්ත්‍රය පවරා දීමේදී වැදගත් වශයෙන් සළකා තිබේ. 
බොහෝ විට පන්සලේ හෝ වෙදැදුරුතුමාගේ නිවසේ හෝ වසර ගණනක් වෙසෙමින් ශාස්ත්‍රය හදාළ යුතු විය. නමුත් අද වන විට ආයුර්වේද වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමින් පුළුල් වී තිබේ. 

==හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය හා විදේශීන් ගේ බලපෑම==
අනුරාධපුර සහ පොළොන්නරු රාජධානි සමයන් හි දෙශීය හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය ඉතා දියුණු මට්ටමක පැවතියද පොළොන්නරු රාජධානිය බිඳ වැටීමත් සමඟ එය පසුබෑමට ලක්විය. කෝට්ටේ යුගයෙහි දී පාරම්පරික හෙළ වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය යම් පමණකින් හෝ නඟා සිටුවීමට උත්සාහ ගන්නා ලද්දේ 1707 දී රජකමට පත් නරේන්ද්‍රසිංහ රජු විසිනි. එතුමාගේ ආරාධනාව පරිදි වැලිවිට සරණංකර සඟරජ හිමිපාණන් විසින් &quot; භේසජ්ජ මඤ්ජුසා&quot; නම් පාලි වෛද්‍ය ග්‍රන්ථය සිංහලයට පරිවර්තනය කරන ලදි. සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලාංකීය ජනතාව සිය සෞඛ්‍යය පවත්වා ගෙන යාම සඳහා භාවිතා කළ සිංහල වෛද්‍ය ක්‍රමය1505 දී පෘතුගීසින් ගේ ආක්‍රමණයත් සමඟ සැළකිය යුතු ලෙස අභියෝගයට ලක් විය. පෘතුගීසි පාලන සමයේ කොළඹ, යාපනය සහ මන්නාරම යන නගරයන්හි රෝහල් පිහිටුවන ලදි. ලන්දේසින් විසින් එක් එක් ආරෝග්‍යශාලාවට දේශීය වෛද්‍යවරයෙකු බැගින් පත්කරනු ලැබීය. ඒ ලන්දේසි වෛද්‍යවරයාට සහය වීම පිණිසය.  
පෘතුගීසි හෝ ලන්දේසි මෙන් නොව බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයෝ රට වැසියාට සෞඛ්‍ය සේවා සැපයීම සම්බන්ධයෙන් උනන්දුවක් දැක්වූහ. මේ කාලයේ විවිධ වසංගත රෝග පැගිර යාම සුලභ කරුණක් විය. ඒ නිසා ගම් මට්ටමින් ජංගම බෙහෙත් ශාලා පිහිටුවීමට බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෝ පියවර ගත් අතර බටහිර වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ක්‍රම ප්‍රචලිත කරවූහ. 1858දී මහජන සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටු වූ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයෝ බටහිර වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ක්‍රමය රජයේ වෛද්‍ය ක්‍රමය ලෙස දියුණු කළහ. මේ නිසා රට වැසියන් දේශීය හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය වෙතින් ඈත් වීමට පටන් ගත්හ. 

==ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය==
ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමානයේ පවා පුළුල් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ බටහිර වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ක්‍රමයයි. නමුත් ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ ද නව පිබිදීමක් දක්නට ඇත. විශෞෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාව සංචාරකයන ආකර්ෂණය කරන තෝතැන්නක් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය හේතු වී තිබේ. ඒ හැර ශ්‍රී ලාංකිකයන් ද පෙරට වඩා වැඩි උනන්දුවක් ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර ක්‍රම සහ වත් පිළිවෛත් කෙරේ දක්වති. 
වර්තමානයේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය  වෘත්තිකයන් පුහුණු කිරීම විවිධ ආකාරයෙන් සිදුවේ. ඇතැම් විට බටහිර වෛද්‍ය සම්ප්‍රදායයන් අනුව ද වෛද්‍යවරු සහ හෙදියන් පුහුණු කෙරෙති. දේශීය වෛද්‍ය අමාත්‍යාංශයත් ඒ යටතේ පිහිටුවා ඇති ආයුර්වේද දෙපාර්තමේන්තුවත් ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය සංවර්ධනය කිරීම හා ව්‍යාප්ත කිරීමෙහි ලා ප්‍රධාන කාර්යයක් ඉටු කරයි. 
ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය ඉගැන්වීම හා පුහුණු කිරීම විධිමත් අන්දමින් සිදු කෙරේ. ආයුර්වේද වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් ලියාපදිංචි කිරීම මගින් පිළිගැනීමක්,ප්‍රමිතියක් සහ ආරක්ෂණයක් සපයා ඇත. 1961 අංක 31 ආයුර්වේද පනත යටතේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය සභාව පිහිටුවා ඇති අතර එමගින් සහ පනත මගින් දක්වන සුදුසුකම් සපුරාලන තැනැත්තන් වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරෙනු ලැබේ. එසේ ලියාපදිංචිය ලබා ගත් වෛද්‍යවරුන්ට පමණක් &quot;වෛද්‍යාචාර්ය&quot; යන නාමය භාවිතා කිරීමට අවසර තිබේ. ආයුර්වේද වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය උපාධි මට්ටමින් පිළිගැනීම දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යායතනය මගින් සහ ආයුර්වේද වෛද්‍ය සභාව මගින් සිදු කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයට අනුබද්ධ දේශිය වෛද්‍ය විද්‍යාතනය හා කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයට අනුබද්ධ ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි විද්‍යායතනය ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය සහ යුනානි වෛද්‍ය ක්‍රමය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලා පවත්වා ගෙන යයි.

==Picture Gallery ==
&lt;gallery&gt;
 Image:Medicine2.jpg|ආයුර්වේද ඖෂධ- පංචාංගය
   Image:Medicine_3.jpg|ආයුර්වේද ඖෂධ-තෛල වර්ග
Image:Ayurveda_medicine.jpg|ආයුර්වේද ඖෂධ
Image:Prepare.jpg|ආයුර්වේද ඖෂධ සකස් කිරීම
Image:Prepa.jpg|ආයුර්වේද ඖෂධ සකස් කිරීම
Image:Nasyam.gif|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි - නස්‍යම්
Image:Theropy.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි 
Image:Theropy_a.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි
Image:Theropy3.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි
Image:Treatment.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි
Image:Theropy5.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි
Image:Theropy6.jpg|ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර විධි
 &lt;/gallery&gt;
=මේවාත් බලන්න=
* [[ආයුර්වේදය]]
* [[සිංහල වෙදකම]]
==මූලාශ්‍ර==
අපේ සංස්කෘතික උරුමය. ද්වීතීය කාණ්ඩය,සංස්කෘතික හා ආගමික කටයුතු අමාත්‍යාංශය.1998
==අඩවියෙන් පිටත පිටු==
* [http://www.ayurveda.gov.lk Department of Ayurveda]


[[Category:ආයුර්වේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:භෙ සජ්ජ්‍ය මංජුසාව]]</text>
      <sha1>7o8wnbendekjs6kqw180uc2xcfe4t8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාහුල විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8827</id>
    <revision>
      <id>791548</id>
      <parentid>789359</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */</comment>
      <origin>791548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20294" sha1="2z4xpbk7ld029frl86hlfttpx9urczf" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name = රාහුල විද්‍යාලය, [[මාතර දිස්ත්‍රික්කය|මාතර]]
| native_name = {{ubl|{{lang|si|රාහුල විද්‍යාලය}}|{{lang|ta|ராகுல கல்லூரி}}|{{lang|en|Rahula College}}}}
| logo =  [[ගොනුව:Rahula_College_Crest_Color.svg|240px]]
| motto = {{lang|si|අත්‍තානං දමයන්ති පණ්ඩිතා}}&lt;br/&gt;(&quot;බුද්ධිමතා තමා විසන් තමාව ම පාලනය කරගනි යි.&quot; යන්නෙහි [[පාලි]] අර්ථයයි)
| head_label = විදුහල්පති
| head = සුදත් සමරවික්‍රම
| type = පෞද්ගලික බෞද්ධ විද්‍යාලයක් සේ ඇරඹී, වර්තමානයේ රජයෙන් පාලනය වන, ජාතික පාසලකි.
| affiliation = මාතර බෞද්ධ සංගමය (1923)
 | religious_affiliation   = Buddhist
| grades = 1–13
| students = 5000 ට වඩා වැඩි
| established = {{Start date and age|1923|df=yes}}
| city = [[මාතර]]
|country  = [[ශ්‍රී ලංකාව]] {{flagicon|Sri Lanka}}
| coordinates             = {{Coord|5.953106|80.535447|display=inline,title}}
|colors   = &lt;span style=&quot;color:#002DAC;&quot;&gt;'''නිල්'''&lt;/span&gt; සහ &lt;span style=&quot;color:#F37200;&quot;&gt;'''රන්'''&lt;/span&gt; &lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{colorbox|#F37200}}  
| website = [https://rahulacollege.lk rahulacollege.lk]
}}

'''රාහුල විද්‍යාලය'''([[English language|English]]: Rahula College) ([[Tamil language|Tamil]]: ராஹுல வித்தியாலம் ''Rāhula vittiyālam'') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] ප්‍රමුඛ පාසලකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණින්ම පිහිටි දිස්ත්‍රික්කය වන [[මාතර දිස්ත්‍රික්කය | මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටා ඇත.පෞද්ගලික බෞද්ධ විද්‍යාලයක් සේ ඇරඹී, වර්තමානයේ රජයෙන් පාලනය වන, ජාතික පාසලකි.

1923 මැයි මස පළමු වැනි දින ශ්‍රීමත් R.S.S. ගුණවර්ධන කුලතුංගගේ මෙහෙයුමෙන් ''මාතර බෞද්ධ සංගමය'' විසින් පෞද්ගලික බෞද්ධ පාඨශාලාවක් ලෙස ''පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය'' යන නමැතිව විද්‍යාලයක් අරඹන ලදී. රාහුල විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝතම [[ඉතිහාසය|ඉතිහාසයක්]] ඇති පාසල් බෞද්ධ පාසල් වලින් එකකි. රාහුල විද්‍යාලය මේ වන විට රජයේ මෙහෙයවීමට අනුගත ජාතික පාසලක් වන්නේ ය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල් ඇති කිරීමේදී පළමුවෙන්ම ජාතික පාසල් තත්වයට පත් කරන ලද පාසල් කිහිපය අතර රාහුලය ද එකකි.

[[රාහුල විද්‍යාලය#ප්‍රාථමික අංශය|ප්‍රාථමික]] සහ ද්විතීයක ලෙස පාසල සතු අංශ ද්විත්‍වයෙකි.

== අතීතය ==

1921 දී  එවකට [[ගාල්ල]]  [[මහින්ද විද්‍යාලය|මහින්ද විද්‍යාලයාධිපති]] එෆ්. ගෝර්ඩන් පියර්ස්,  ඩී.ටී.ඩබ්. රාජපක්‍ෂ රාළහාමි සහ ශ්‍රීමත් ආර්. ඒ. ඩී. ගුණවර්ධන මහා කුලතුංග ''මාතර බෞද්ධ සංගමය'' ආරම්භ කළහ​. 1923 වසරේ මැයි මස 1 වන දින [[මාතර]] මහ වීදියේ කුලියට ගත් ගොඩනැගිල්ලක මෙකී බෞද්ධ සංගමය විසින් ''පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය'' නම් විදුහලක් ආරම්භ කරන ලදි. එම විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ ''මම සැබෑ බෞද්ධයෙක් වෙමි'' යන්නයි.

පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලයේ ප්‍රථම සිසුවා වූයේ හේවාබෝවලගේ යසපාල නැමැත්තා ය.

මඳ​ කලක් ඇවෑමෙන් ප්‍රදේශයේ දානපති වරයෙකු වූ සී. ඒ. ඕදිරිස් ද සිල්වා විසින් පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය වෙත පරිත්‍යාග කරන්නට යෙදුනු, වර්තමානයේ පුරාවිද්‍යා උරුමයක් ලෙසින් සංරක්‍ෂිත සරම්මුදලි වලව්ව වෙතට​ පාසල ගෙනයන ලදී. එතැන් පටන් පරාක්‍රමබාහු විද්‍යාලය රාහුල විද්‍යාලය යන නමින් හඳුන්වයි.

==වත්මන් රාහුලය==
[[Image:Matara district.svg|thumb|200px|right|Matara District]]
අද දින වන විට රාහුල විද්‍යාලය, විද්‍යාලයාධිපති තාරුකා ඒකනායක විදුහල්පතිතුමිය විසින් මග පෙන්වන 200 කට වැඩි ගුරු මණ්ඩලයකින් හා 6000 කට වැඩි සිසුන් පිරිසකගෙන් සමන්විත වන්නේ ය​. ශ්‍රී ලංකා වේ ජාතික පාසල් අතුරින් ඉදිරියෙන්ම සිටින රාහුලය දිවයිනේ පාසල් අතුරින් විශිෂ්ඨතමයන්ගේ විශිෂ්ඨතමයෙක් ලෙස සැලකෙන්නේ ය. රාහුලය විසින් වාර්ෂිකව ඉහළ ශ්‍රේණිගත කිරීම් සහිත රාහුලයන් රාශියක් ශ්‍රී ලංකා ජාතික විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතිය වෙත දායාද කරනු ලබයි.

==ප්‍රාථමික අංශය==
රාහුල විද්‍යාලයීය ප්‍රාථමික අංශය [[සුදර්ශන ආදර්ශ විද්‍යාලය]] ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරෙමින් ක්‍රි.ව. 1991 දී ආරම්භ කරන ලද්දකි.

==RahulaTV==

'''RahulaTV''' යනු රාහුල විදයාලයීය නිල ෙවබ් කණ්ඩායම වන Team|RCMweb විසින් නිපදවනු ලැබූ ෙවබ් රූපවාහිනී නාලිකාවයි.‌මෙම නාලිකාව ගාල්ල ශාන්ත ඇලෙව්ශීයස් විදයාලය සමඟ පැවති ෙදනුවර මහා සටන 2011 දී ප්‍රථම වරට නිකුත් ෙකරිණි. එතැන් පටන් විදයාලෙය් සෑම විෙශ්ෂ අවස්ථාවක්ම‌‌ මෙම නාලිකාව මගින් ප්‍රචාරය කෙර්. ෙමමගින් ෙලාව වටා සිටින රාහුල විදයාලයට හිතැති ෙප්‍ර්ක්ෂකයින් රාහුල විදයාලෙය සිදුවන  අවස්ථා තම නිවෙස් සිටන නැරඹිට හැකියාව ලැබිනි.

==විද්‍යාලයාධිපතිවරු==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!#
!කාලය
!නම
|-
|1
|1923 &amp;ndash; 1932
|ජී. විලියම් ද සිල්වා මහතා 
|-
|2
|1932 &amp;ndash; 1936
|ආචාර්ය සී. අමිර්තලින්ගම් මහතා 
|-
|3
|1936 &amp;ndash; 1937
|ජේ. ආර්. බාර්ට් මහතා 
|-
|4
|1937 &amp;ndash; 1956
|ඩී. ජේ. කුමාරගේ මහතා 
|-
|5
|1956 &amp;ndash; 1973
|බී. පී. ආරියවංශ මහතා 
|-
|6
|1973 &amp;ndash; 1979
|බී. සූරියආරච්චි මහතා 
|-
|7
|1979 &amp;ndash; 1983
|ඒ. එච්. ගොඩවිතාරණ මහතා 
|-
|8
|1983 &amp;ndash; 1986
|පී. විජේවර්ධන මහතා 
|-
|9
|1986 &amp;ndash; 1987
|මහින්ද ජාගොඩ මහතා 
|-
|10
|1987 &amp;ndash; 1989
|එන්. වීරතුංග මහතා 
|-
|11
|1989 &amp;ndash; 1990
|ඒ. එම්. ලියනගේ මහතා 
|-
|12
|1990 &amp;ndash; 1998
|එන්. ආරියවංශ මහතා 
|-
|13
|1998 &amp;ndash; 2002
|සරත් ගුණරත්න මහතා 
|-
|14
|2002 &amp;ndash; 2010
|කිත්සිරි ලියනගමගේ මහතා
|-
|15
|2010 &amp;ndash; 2016
|නිමල් දිසානායක මහතා 
|-
|16
|2016 &amp;ndash; 2021
|ෆ්‍රැන්සිස් වෙලේගේ මහතා 
|-
|17
|2021 &amp;ndash; 2023
|සුදත් සමරවික්‍රම මහතා
|-
|18  
|2023 &amp;ndash; 2025
|සමිතා කුරුකුලසූරිය මැතිණීය
|-
|19
|2025 සිට 2026
|තාරකා ඒකනායක මැතිණිය
|-
|20
|2026 සිට 
|විරාජිත් කඩවැද්දූව මහතා
|-
|-
|}

==විද්‍යාලයීය ගීතය==
[[ගොනුව:RCM school anthem.ogg]]


සිරි ලක නිළඹරයේ හි&lt;br/&gt;
තරිඳු ලෙසා වේ මනහාරා&lt;br/&gt;
මාතා සොඳුරු ගුණ ධාරී&lt;br/&gt;
දිනේවා සැමදා හෙල දීපේ&lt;br/&gt;

ශිල්ප සතර දෙන සාරා සිසු සෑමා&lt;br/&gt;
ගුණ නුවණ වඩන අප මාතා&lt;br/&gt;
ශ්‍රී සාරා සදා ආලෝකේ&lt;br/&gt;
සෑම වෙසේහි පානා ශාන්ති&lt;br/&gt;
වේවා වේවා ශ්‍රී වේවා අප රාහුල මාතා හටා&lt;br/&gt;

නේ දන සෑම පසස්නා&lt;br/&gt;
තුති කරනා නිති ගුණ සෝබා&lt;br/&gt;
මාතා සොඳුරු ගුණ ධාරී&lt;br/&gt;
දිනේවා සැමදා හෙල දීපේ //&lt;br/&gt;

==විද්‍යාලයීය නිවාස==

විද්‍යාලයීය නිවාස නාම අකාරාදී පිළිවෙලට පෙළ ගස්වා ඇත.

*'''අශෝක''' :  
    පැහැය : {{color box|red}} රතු  
*'''ගැමුණු''' 
    පැහැය : {{color box|blue}} නිල්
*'''පරාක්‍රම''' 
    පැහැය: {{color box|yellow}} කහ
*'''විජය''' 
    පැහැය: {{color box|green}} කොළ


==රාහුල විද්‍යාලයීය වෙබ් කණ්ඩායම →[TeamRahulaWeb]==

රාහුල විද්‍යාලයීය නිල වෙබ් අඩවිය ආරම්භ කරන ලද්දේ 2005 වසරේ උසස් පෙළ ව්‍යාපෘතියක් ලෙසිනි. එම ව්‍යාපෘතිය විද්‍යාලයීය ආචාර්යවරුන් වන පූජ්‍ය බෝගොඩ විමලඥාන ස්වාමීන් වහන්සේ සහ ජයවර්ධන මහතා අතින් අධීක්‍ෂණයට ලක්විය.

එකළ [[ගාල්ල]] [[ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය]] සමග පවත්වන දෙනුවර සටන ක්‍රිකට් මහ තරගය සජීවීව [[අන්තර්ජාලය]] හරහා ප්‍රචාරය කිරීම රාහුල විද්‍යාලයීය වෙබ් කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන කාර්යයකි.

වර්තමාන රාහුල විද්‍යාලීය නිල ව‍ෙබ් කණ්ඩායම 2012 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද අතර පාසලේ නිල වෙබ් අඩවිය සහ සමාජ මාධ්‍ය ජාලයන් කළමනාකරණය කරමින් තාක්ෂණික අංශයෙන් විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කරයි. මෙම කණ්ඩායම සතු දක්ෂතා නිසාම ඔවුන්ගේ නිල වෙබ් අඩවිය '''&quot;හොඳම සිංහල වෙබ් අඩවිය&quot;''' සහ '''&quot;හොඳම විශ්වවිද්‍යාල සහ අධ්‍යාපන ආයතන වෙබ් අඩවිය&quot;''' ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර වී ඇත.

=== වෙබ් කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම්: ===

* '''සජීවී විකාශන:''' රහල් ප්‍රදීපාවලෝකන &quot;Battle of the Golden Lions&quot; [[මහා ක්‍රිකට් තරඟ|බිග් මැච්]] තරගය සහ ක්‍රිකට් තරග විද්‍යාලීය නිල යූටියුබ් නාලිකාව ඔස්සේ සජීවීව විකාශය කිරීම.
* '''තාක්ෂණික ප්‍රදර්ශන:''' විද්‍යාභිමානී වැනි ප්‍රදර්ශනවලදී මෘදුකාංග සංවර්ධනය, 3D මෝස්තර නිර්මාණය සහ ඡායාරූප සංස්කරණය පිළිබඳ දැනුම බෙදාදීම.
* '''නිර්මාණශීලී දායකත්වය:''' ග්‍රැෆික් නිර්මාණය, වීඩියෝකරණය සහ වෙබ් සංවර්ධනය (Web Development) මගින් පාසලේ නාමය ජාත්‍යන්තරයට ගෙනයාම.

දැනට මලින්ත දිම්සර මෙහි සභාපති ලෙස කටයුතු කරන අතර, ලලනිකා රන්ගොඩගේ ගුරුමහත්මිය ප්‍රමුඛ ගුරුවරුන් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයින්ගේ මගපෙන්වීම යටතේ සිසුන් රැසක් එහි සාමාජිකත්වය දරයි.

වර්තමානයේ [https://rahulacollege.lk/ Rahulacollege.lk] වෙබ් අඩවිය ඇතුලු විද්‍යාලීය නිල Youtube නාලිකාවද පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ රාහුල විද්‍යාලීය වෙබ් කණ්ඩායමයි

==ක්‍රීඩා==


{{col-begin}}

{{col-3}}
* [[මළල ක්‍රීඩා]]
* පැසි පන්දු
* [[බොක්සිං]]
* වූෂු
{{col-3}}
* [[චෙස්]]
* [[ක්‍රිකට්]]
* රග්බි
* කරාතේ
{{col-3}}
* පිහිනුම්
* අත් පන්දු
* දුනු විදීම
* පාපන්දු

{{col-end}}

==මහා ක්‍රිකට් තරග==
===දෙනුවර සටන===
[[ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය]] සමග 2011 වනතෙක් මෙය පැවැත්විණි. පළමු “දෙනුවර සටන”  (Battle of Two Cities) පැවතියේ ක්‍රි.ව. 2004 මාර්තු මස ගාල්ල අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේ ය.

ඉරට්ටේ අංකයක් සහිත වසර වල ඇලෝසියානුවන් තරගයේ සත්කාරකත්වය උසුලන අතර, ඔත්තේ අංකයක් සහිත වසර වල සත්කාරකත්වය උසුලන්නේ රාහුලයන් විසිනි. ඇලෝසියානුවන් සත්කාරකත්වය උසුලන විට තරගය ගාල්ල අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේ ද රාහුලයන් සත්කාරකත්වය උසුලන විට තරගය මාතර උයන්වත්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේද පැවැත්වීම සම්ප්‍රදායය යි.

===රුහුණු මායා රන් සිංහ සටන===
පන්නිපිටිය [[ධර්මපාල විද්‍යාලය]] විද්‍යාලය සමග 2012 වර්ෂයේ සිට රාහුල විද්‍යාලය තරග වදින අතර ප්‍රථම තරගය උයන්වත්ත ක්‍රීඩාංගනයේදී අප්‍රේල් මස පැවැත්විණි. රාහුල විද්‍යාලය සත්කාරක පාර්ශවය වූ අතර රාහුලටීවී ඔස්සේ මෙය සජීවීව විකාශය කෙරිණි.
==මේවාත් බලන්න==
*[[සුජාතා විද්‍යාලය]]
==බාහිර සබැඳි==
===විද්‍යාලයීය අඩවි===
* [https://rahulacollege.lk/ රාහුල විද්‍යාලයීය නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://rcm.sch.lk රාහුල විද්‍යාලයීය SchoolNet වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028011710/http://rcm.sch.lk/ |date=2010-10-28 }}
* [http://tv.rahulacollege.org රාහුලටීවී] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327063841/http://tv.rahulacollege.org/ |date=2012-03-27 }}
* [http://vibhawa.com විභව ප්‍රශ්ණපත්‍ර බැංකුව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120225115057/http://vibhawa.com/ |date=2012-02-25 }}
* [http://ossrahulascout.org රාහුල විද්‍යාලීය ආදී බාලදක්ෂ සංගමය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101024045452/http://ossrahulascout.org/ |date=2010-10-24 }}

[[ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:දකුණු පලාතේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1923 දී ඇරඹි අධ්‍යාපන ආයතන - ශ්‍රී ලංකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:රාහුල විද්‍යාලය, මාතර]]</text>
      <sha1>2z4xpbk7ld029frl86hlfttpx9urczf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුනාමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10991</id>
    <revision>
      <id>791453</id>
      <parentid>626378</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34770" sha1="azfbbwrcw3wymlf8u1dudk10pnn4tju" xml:space="preserve">[[ගොනුව:2004 Indian Ocean earthquake - affected countries.png|275px|thumb|2004 ආසියා සුනාමි බලපෑම]]
ඇබොට් (Abbott) 1996 දී දක්වන ආකාරයට '''සුනාමි''' යනු [[ජපන් භාෂාව|ජපන්]] වචනයක් වන අතර එහි අදහස &quot;විශාල වරාය රළ යන්නයි.&quot; ඈත මුහුදේ පවතින උසින් අඩු රළ වරායට පැමි‍ණෙන විට වරායේ පටු ස්වරූපය නිසා උසින් වැඩි වීම සිදු වේ. මෙය ජපන් ජාතිකයෝ '''සුනාමි''' ලෙස හදුන්වති.

* රොජස් සහ ෆිසි විසින් සුනාමි හදුන්වන්නේ උදම් රළ වශයෙනි. 

* ටෙල්ෆර්ඩ්ට අනුව සුනාමියක් යනු දිගින් වැඩි උසින් අඩු ගැඹුරු මුහුදේදී සුළු වශයෙන් දැකගත හැකි තරංග විශේෂයකි.
    
සුනාමි පිළිබඳ වෙබ් අඩවිය සඳහන් කරන්නේ සාගරික ජලකඳ ක්ෂණිකව කැළඹීමකට ලක්වී සිරස්ව නිර්මාණය වන ජල තීරුවක් නිසා සෑදෙන දිය රැල්ලක් හෝ දිය රළ කිහිපයක් එකතු වීමෙන් නිර්මාණය වන තරංග සුනාමි තරංග ලෙසයි.

== සුනාමි ඇතිවීමට බලපාන සාධක ==

# සාගර පතුලේ ඇතිවන භූමිකම්පා
# නායයාම් ඇතිවීම ( උදා: 1958 [[ඇලස්කාව|ඇලස්කාවේ]] ලිතියා කඳු වල නායයෑමක් නිසා සුනාමි තරංග ඇතිවිය.)
# යමහල් විදාරණය (ගිනි කදු ක්‍රියාකාරිත්වය ) හේතු‍කොටගෙන පිටවන ද්‍රව්‍ය මගින් සාගර තරංග සුනාමි තරංග බවට පත්වීම
# [[උල්කාපාත]] කඩාවැටීම හා විශාල හිම කඳු සාගරයට කඩාවැටීමෙන්

== සුනාමි පෙරනිමිති ==

සුනාමියක් පැමිණීමට පෙර බොහෝ විට අනතුරු ඇඟවීම් නොලැබේ. නමුත් සුනාමි සාමාන්‍යනේ හටගන්නේ ජලය ආශ්‍රිත සිදුවන භූමිකම්පාවකින්ය. නොගැඹුරු දියේ හට ගැනීම, වැඩි ප්‍රබලත්වය, ජලයේ ගැඹුර හා ප්‍රමාණවත් ජල ස්කන්ධයක් යන කරුණු සම්පූර්ණ නම් සුනාමියක් ඇති වීමට පුළුවන. ප්‍රබලත්වය 4.2 වූ භූමිකම්පාවක් ඇතිවී විනාඩි 15 තුළ සාමාන්‍යයෙන් [[ජපානය|ජපානයේ]] විශාල ප්‍රදේශයක් ජලයෙන් යට කළ හැකි සුනාමියක් ඇති විය හැකි ය. 


ගොඩබිමට ලඟාවන පළමු සුනාමි තරංගය නිම්නයක් (දෙකිඳ) ආකාර නම් වෙරළාශ්‍රීත ජලය පැහැදිලි ලෙස අඩුවී සාමානයෙන් දියේ ගිලී පවතින ප්‍රදේශ නිරාවරණය වේ. මෙය උවදුරෙන් දුරස්වයාමට පෙර කඩා වදින සුනාමියක පෙරනිමිත්තකි. වෙරළාශ්‍රිතව සිටින පුද්ගලයෙකුට හදිසියේම මුහුද පසුපසට ගමන් කිරීමක් දක්නට ලැබුණොත් (මේ සමඟම චූෂණ ශබ්දයක්ද ඇසුණු බව බොහෝ නොමැරී බේරුණු පුද්ගලයෝ වාර්තා කර ඇත) ඔහුට ගැලවීමට ඇති එකම අවස්ථාව වන්නේ උස් ප්‍රදේශයකට පළා යාම හෝ උස් ගොඩනැගිල්ලක ඉහළ මාලයට නැගීමයි. 


2004 දී ඉන්දියන් සාගරයේ ඇතිවූ සුනාමියේදී නැගෙනහිරින් සුනාමි රළවලින් යටවුණු අප්‍රිකානූ හෝ අනෙක් බටහිර වෙරළ වලින් මුහුද පසුපසට යාමක් වාර්තා නොවිණි. එයට හේතුව එම රැල්ලේ ස්වාභාවයයි. එය නැගෙනහිර දෙසින් විභේද රේඛාවට පහළින් ගමන් කළ අතර බටහිරදී විභේද රේඛාවට ඉහළින් ගමන් කළේය. අප්‍රිකාව හා අනෙක් බටහර වෙරළ ගොදුරු වූයේ බටහිරින් ඇතිවූ රළ පහරිනි. 


සාගරයේ හටගන්නා සුනාමි තත්ත්වයන්ගෙන් 80% ක්ම ඇතිවන්නේ පැසිෆික් සාගරයේය. නමුත් අභ්‍යන්තර විල් වැනි විශාල ජල ස්කන්ධයක් පවතින ඕනෑම ස්ථානයක සුනාමි ඇතිවිය හැකිය. නායයාම, ගිනිකදු පිපිරීම් හා භූ කම්පන මගින් මේවා ඇතිවිය හැකිය. ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වූ සුනාමිය පිළිබඳව 2008 අප්‍රේල් පළවූ Geogrophical සඟරාවට අනුව 2004 දෙසැම්බර් 26 දින ඉන්දියන් සාගරයේ ඇතිවූ සුනාමිය කලාපයකට බලාපොරොත්තු විය හැකි දරුණුතම සුනාමිය නොවේ. Geophysical journal Juternation හි සම ලේඛක දකුණු [[කැලිෆෝනියා]] සරසවියේ සුනාමි පර්යේෂණ ආයතනයේ මහාචාර්ය Cosrs synolakis ට අනුව අනාගතයේ ඇතිවන සුනාමියකින් ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ මැඩගස්කරය, සිංගප්පූරුව, සෝමාලියාව,බටහිර ඔස්ට්‍රේලියාව යන රටවලට හානි පැමිණය හැකිය. නත්තල් දිනයට පසුදා සුනාමියෙන් 30,000 පමණ පුද්ගලයන් මියගිය අතර බොහෝ සිරුරු හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූ අතර තවත් බොහෝ දෙනෙක් අතුරුදහන් විණි. නිල නොවන වාර්තා වලට අනුව මිලියනයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මිනිසුන් සෘජුවම හෝ වක්‍රව සුනාමිය හේතුවෙන් මියගොස් ඇත.

== සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වයේ ඓතිහාසික තොරතුරු ==
&lt;p ALIGN=&quot;justify&quot;&gt;

ලෝකයේ පැරණිම ගොඩගැලීම ලෙස සදහන් වන්නේ මීට වසර 2500 කට පෙරය. රාම-[[රාවණා රජ|රාවණා]] යුද්ධයේදී දරුණු යුධ උපකරණ භාවිත කිරීමෙන් හිම දියවී යාම නිසා මුහුද ගොඩගැලීමක් සිදු වු බව සදහන් වේ. මෙම මුහුද ගොඩගැලීම නිසා ධීවර ගම්මාන 470 ක්ද,වරායවල් 970 ක්ද විනාශ වු බව රාජාවලියේ සදහන් වේ. මීට වසර 2000 කට පෙර [[කැළණි තිස්ස රජ]] විසින් භික්ෂුවක් මරාදැමු ශාපය නිසා මුහුඳ ගොඩගැලීම සිදු වු බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. සුනාමි පිළිබඳ අන්තර්ජාල‍යෙහි සඳහන් කරන ආකාරයට ක්‍රි:පු:500දී ස්කොට්ලන්තයේ සුනාමි තරංග වල බලපෑමක් සිදු වී අත. අත්ලන්තික් සාගරයේ ඇති වු හදිසි භූ චලනයක් මෙම සුනාමි තරංග නිර්මාණය වීම කෙරෙහි ඉවහල් වී ඇත.

&lt;/p&gt;
				
ඉතිහාසය තුළ සුනාමි ක්‍රියාත්මක වු අවස්ථා


{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;

 |-
 ! දිනය
 ! බලපාන සාධක
 ! තරංග උස &lt;br /&gt;(මීටර්)
 ! ස්ථානය
 ! ජිවිතක්ෂයට පත් වු &lt;br /&gt;ජනසංඛ්‍යාව 

 |-
 | 1755 නොවැම්බර් 01
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 10
 | පෘතුගාලයේ ලිස්බන් 
 | 30,000

|-
 |1883 අගෝස්තු 06
 | ගිනිකන්ද පිපිරීමෙන්
 | 35
 | ඉන්දුනිසියාව
 | 36,000

 |-
 | 1896 ජුලි 15
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 29
 | ජපානය
 | 27,000

 |-
 | 1929 නොවැම්බර් 18
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | -
 | නිව්ෆවුන්ඩ්ලනන්තය
 | 29

 |-
 | 1933 මාර්තු 12
 |භූමිකම්පාවෙන්
 | 20
 | ජපානය
 | 3,000

 |-
 | 1946 අප්‍රේල්  01
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 15
 | ඇලෙස්කාව
 | 179

 |-
 | 1952 නොවැම්බර් 04
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 8.2
 | රුසියාව
 | -

 |-
 | 1958 ජුලි 09
 | නායයෑමෙන්
  | 10
 | රුසියාව
  | 02

 |-
 | 1960 මාර්තු 22
 | භූමිකම්පාවෙන්
   | 8.4
 | චිලී
   | 1250

 |-
 | 1974 මාර්තු 27
 | භූමිකම්පාවෙන්
 |8.4
 | ඇලෙස්කාව
 | 122

 |-
 | 1976 අගෝස්තු 16
 | භූමිකම්පාවෙන්
   |  -
 | පිලිපීනය
  | 50

 |-
 |1992 සැප්තැම්බර් 01
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 10
 | නිකරගුවා
 | 150

 |-
 | 1933 ජුලි 12
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 11
 | ජපානය
 | 175

 |-
 | 1996 ජුලි 17
 | භූමිකම්පාවෙන්
 | 12
 | පැපුවා නිව්ගිනියා
 | 3,000

 |}

==සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම හා වැළැක්විම==

[[Image:  TsunamiHazardSign.svg    |thumb|right|   සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීම සංඥාව    ]]


සුනාමියක් වැළැක්වීමට හෝ නිරවද්‍යව අනවැකි පළකිරීමට හෝ නොහැක. අවශ්‍යතරම් විශාලත්වයක් සහිත භූමිකම්පාවක් නිවැරදි ස්ථානයක සිදුවුවද මෙය අපහසුවේ. සාගර විද්‍යාඥයෝ හා භූකම්පන විද්‍යාඥයෝ සෑම භූමිකම්පනයක්ම විශ්ලේෂණය කර වෙනත් සාධක බොහොමයක්ද, සැලකිල්ලට ගෙන එමඟින් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර සෑම භූමිකම්පනයක්ම විශ්ලේෂණය කර වෙනත් සාධක බොහෝමයක්ද සැලකිල්ලට ගෙන, එමඟින් සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීමක් නිකුත් කර යුතු දැයි තීරණය කරතී. නමුත් සුනාමියක් සිදුවීමට ආසන්න වන විට අනතුරු සංඥා බොහෝමයක් ඇති අතර, සුනාමියෙන් සිදුවන හානිය අවම කර ගැනීමට ක්‍රමවේදයන් සකස් කර ති‍බේ. මෙලෙස යොදාගන්නා වැදගත්ම හා නිරතුරුවම නිරීක්ෂණයට ලක්වන පද්ධතිය වන්නේ සාගර පතුලේ පීඩන සංවේදකයයි. මේවා බෝයාවන්ට අමුණා මුහුදේ පිහිටුවා ඇත. මේවා ඉහළ ජල මට්ටමේ පීඩනය නිරතුරුවම නිරීක්ෂණය කරයි. 

F= GDb

මෙහි F = ඉහළින් පවතින බලය හෝ පීඩනය වර්ගමිටරය නිව්ටන් මඟින්,
   
G = ගුරුත්වජ ත්වරණය, 

D = ප්ලැස් ඝනත්වය ,
 
B= ජල මට්ටමේ උස G=9.8ms-2, 

d=1.1 Í103 kg m3 හා  h  යනු ජලයේ ගැඹුර මීටර් වලින් ඒ අනුව 5000m ගැඹූරින් පවතින ස්ථානයක පීඩනය වන්නේ  9.8=1.1 Í103 Í5 Í103  හෝ 5.4 Í107 Nm2 හෝ වර්ග මීටරය ටොන් මිලියන 5.7

සුනාමියේ පළමුව පැමිණෙන කොටස රැල්ලේ නිම්නය නම්, ජල තරංගයේ කලාවර්තයට හරි අඩකට කලින් සාගරයේ වෙ‍රළෙන් පසු පසට ගමන් කරයි. වෙරළාශ්‍රීත මුහුදු පතුල නොගැඹුරු  නම් මෙම පසුපසට යාම මීටර් සිය ගණනක් පමණ විය හැක. මෙහිදී අනතුරු පිළිබඳ දැනුමක් නොමැතිවීම හේතුවෙන් කුතුහලයට පත්වන මිනිසුන් වෙරළ ආසන්නයට පැමිණීම හෝ නිරාවණය වු මුහුදේ මසුන් එකතු කිරීමට පෙළඹේ. 2004 දෙසැම්බර් 26 දි ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වු සුනාමියේදී මෙලෙස නිරාවණය වු මුහුදු පතුල විමර්ශනය කිරීමට පුද්ගලයන් බොහෝ ගණනක් පෙළඹුණි. මෙහිදි ගත් ඡයාරූපයක සාමාන්‍යයෙන් ජලයෙන් යටවු ප්‍රදේශවල රැදී සිටින මිනිසුන් හා පසුබිමින් ගලා එන සුනාමි රැල්ල පෙන්වයි. මෙලෙස වෙරළේ රැදි සිටි බොහෝ දෙනෙක් උස්බිම් වෙත පලා යාමට නොහැකි වී මියගියහ. 
[[Image:    Tsunami_wall.jpg      |thumb|right|   ජපානයේ මිසු හි සුනාමි බාධකය   ]]

ජපානයේ කමතුරා මුහුදු බාධකයේ ඇති සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීම් සංඥාව 2004 මරොමාඩි යුගයේදී කමතුරාවට බලපෑ සුනාමියකින් Kotoku හි පිහිටි අමිධා බුදුන්ගේ අතිවිශාල ප්‍රතිමාව සෙවන කළ දැව මන්දිරය විනාශ විය. එදා පටන් එම ප්‍රතිමාව එලිමහනේ පවති.

සුනාමි අනතුරු  ඇතිවීම වැඩි ඉඩක් පවතින කලාප සුනාමි හඳුනාගෙන රැල්ල ගොඩබිම‍ට ළගාවීමට පෙර මහජනතාව දැනුවත් කිරීමට සුනාමි අනතුරු  සංඥා පද්ධති භාවිතා කරති. එක්සත් ජනපදයේ පැසිෆික් සාගර සුනාමි ඇතිවීමට හැකියාව පවතින බටහිර වෙරළ තීරයේ මිනිසුන්ට ඉවත්විය හැකි මාර්ග දක්වන පුවරු  සවිකර ඇත.

පැසිෆික් සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීම පද්ධතිය හොනලුල මත පදනම් ව ඇත. එය පැසිෆික් ප්‍රදේශයේ ඕනෑම ස්ථානයක ඇතිවන භූමිකම්පනයක් හදුනා ගනී. එහි විශාලත්වය හා තවත් තොරතුරු  මත සුනාමි අනතුරු  ඇගවීම් නිකුත් කෙ‍‍රේ. මෙහිදි සැලකිය යුතු වැදගත් කරු ණක් වන්නේ පැසිෆික් කලාපය භූකම්පන ක්‍රියාකාරී ප්‍රදේශයක් වුවද සැම භූකම්පනයකින්ම සුනාමි හට නොගනී. මේ නිසා පිගණක භාවිතා කරන්නේ සුනාමි අවදානම අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරීවන මෙවලමක් ලෙසය.

ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වු සුනාමියේ සෘජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වෙරළාශ්‍රිත ‍ප්‍රදේශවල සුනාමි තර්ජනය පිළිබද නැවත තක්සේරු වක් එක්සත්ජාතීන්ගේ ව්‍යසන අඩුකිරීමේ කොමිසම හා රජයන් මඟින් සිදුකර ඇති අතර ඉන්දියන් සාගරයේ සුනාමි අනතුරු  ඇගවීමට සංඥා පද්ධිතයක් ස්ථාපිත කරමින් පවතී.

සුනාමි අනාවැකි පළකිරිමට පරිඝනක ආකෘති භාවිතා කළ හැක. නිරීක්ෂණ මඟින් පෙන්වා දීඇති පරිදි අනාවැකි පළකෙරු ණු පතුලේ කාලය හා සුනාමිය පැමිණිමේ කාලය අතර වෙනස මිනිත්තු කිහිපයකි. සාගර පතුලේ පවතින සංවේදක මඟින් ලබාගන්න දත්ත හා සුනමි ඇතිවීමට හේතු වු භූකම්පනයේ ස්වභාවය පිළිබද තොරතුරු  සාගර පතුළේ ස්වභාවය (ආගාධ මිතිය) හා වෙරෙ‍ළේ (භූවිෂමතා) මලිව් විස්තරය හෙවත් රු ල්ලේ උස ගණනය කළ හැක. පැසිෆික් සාගර සීමාවේ පවතින සියළුම රටවල් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතිය හා සංයෝගිත්වයෙන් ක්‍රියාකරන අතර නොවැලැක්විය හැකි සුනාමියක් පැමිණි විට ක්‍රියාකල යුතු අන්දම පිළිබඳ මහජනයාට පුහුණුව ලබාදේ. ජපානයේ දි මෙම සුදානම් වීම රජය, දේශීය අධිකාරි හා හදිසි ‍සේවා ආයතන හා මහජනයාට අනිවාර්ය වේ.
සමහර සත්ව විද්‍යාඥයෝ සතුන්ට භූමිකම්පාවකදී හෝ සුනාමියකදි ඇතිවන රේයිලි (Reyleign) උප ධ්වනි තරංග සංවේදනයට හැකියාවක් ඇති බව උපකල්පනය කරයි. සමහර සතුන්ට මෙවැනි ස්වභාවික සංසිද්ධීන් පිළිබඳව කල්තබා හඳුනා ගැනීමේ හැකියාවක් පවතින අතර අවධානයෙන් නිරීක්ෂණය කළහොත් මෙය සුනාමි හා භූමිකම්පන අනතුරු  ඇඟවීම් ලෙස යොදා ගත හැක. නමුත් මෙම සාක්ෂි මතභේදයට තුඩු දී ඇති අතර විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කර නැත. සමහරක් නිල නොවන වාර්තා වලට අනුව ලිස්බන් භූ චලනයට පෙර බොහෝ සත්තු නොසන්සුන්ව හැසිරුනු අතර පහත් බිම් වල සිට උස් බිම් වෙත සංක්‍රමණය වුහ. නමුත් මෙම ‍ප්‍රදේශයේම බොහෝ සත්තු දියේ ගිලිමෙන් මිය ගියහ. මෙම සංසිද්ධිය 2004 දී ඉන්දියන් සාගර භූකම්පනයේදී ශ්‍රීලංකාවෙන්ද වාර්තා විය. පහත දැක්වෙන කරුණු අදාළ වුවද විද්‍යාත්මක කරුණු නොව මාධ්‍ය මඟින් අනාවරණය වු කරුණය. (BBC [1]) (Kenneally [2] ) අලි වැනි සමහර සතුන්ට සුනාමිය වෙරළට ළඟා වන ශබ්දය ඇසීමෙන් ඔවුන් එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස එම ශබ්දයෙන් ඉවතට එනම් රට තුළට ගමන් කර ඇත. නමුත් මනුෂ්‍යයෝ එය පරික්ෂා කිරීමට වෙරළට යාමෙන් ඔවුන් මරණයට පත්විය.

	සුනාමි වැලැක්වීමට නොහැක. නමුත් සුනාමී අවදානම සහිත සමහර රටවල් එයින් වෙරළට සිදුවන හානිය අවම කිරීමට ක්‍රම යොදාගෙන තිබේ. ජපානයේ 4.5 m (13.5අඩි) පමණ උස සුනාමි බාධක ජනාධික වෙරළ ප්‍රදේශවල ඉදිකිරිමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙලක් ක්‍රියාත්මක කර තිබේ. ‍අනෙක් ප්‍රදේශවල සුනාමි සමඟ පැමිණෙන ජලය නැවත හරවා යැවීමට අවශ්‍ය දිය දොර හා ඇල මාර්ග තනා ඇත. නමුත් මේවායේ ඵලදායීතාවය ගැටලුවක් වන්නේ සුනාමි රළ සාමාන්‍යයෙන් මෙම බාධක වලට වඩා උසින් වැඩිවීමයි. උදාහරණයක් ලෙස 1993 ජුලි 12 හටගත් භූමිකම්පාවෙන් විනාඩි කිහිපයකට පසුව ඔකුෂි දුපත, හොකයිඩෝ හි හටගත් බකුෂි, හොකයිඩෝ සුනාමියෙන් 30 m (100අඩි) පමණ උස රැල්ලක් ඇති වු අතර, මෙය තට්ටු 10 කින් යුත් ගොඩනැගිල්ලක් පමණ උසින් යුක්තය. Aonae නගරය සම්පුර්ණයන්ම සුනාමි බාධක වලින් වටවී තිබුනද සුනාමි රළ බාධකයට ඉහළින් පැමිණ නගරයේ තිබු දැවමය ගොඩනැගිලි සියල්ල විනාශයට පත් කළේය. මෙම බාධකය රළ පහරේ වේගය හා උස අඩු කිරීමට හේතු වුවද විශාල දේපල හානි හා ජීවිත හානි වැළැක්වීමට නොහැකි විය.

	සුනාමියෙන් බලපෑම් අවම කිරීම වෙරළතීරයේ ගස්වැල් ආවරණය වැනි ස්වභාවික සාධක වලට හැකියාව තිබේ. 2004 දී ඉන්දියන් සාගර සුනාමියෙන් එයට ගොදුරු  වු සමහර ප්‍රදේශ සම්පුර්ණයෙන්ම වාගේ බේරිමට ලක්විය. මෙයට හේතුව වන්නේ සුනාමියේ ශක්තිය පොල් හා කඩොලාන වැනි ශාක මඟින් අවශෝෂණය කර ගැනිමයි. මෙය සඳහා පැහැදිලි උදාහරණයක් වන්නේ ඉන්දියාවේ තමින්නාඩු ප්‍රදේශයේ නලුවේදාපති (Naluverdapathy)  ගම්මානයේ අවම හානියට පත් වු අතර, සුළු ජීවිත හානි කීපයක් පමණක් සිදුවිය. මෙයට හේතුව සුනාමි රළ පහර වැදුනේ 2002 දී ගිනස් වාර්තා පොතට ඇතුළත් වීම සඳහා ඔවුන් විසින් වෙරළ ආසන්නයේ පැළ කර තිබු ගස් 80,224 කින් යුත් වනාන්තරය වීමයි. පරිසරවේදියෝ සුනාමි අවදානම් සහිත ප්‍රදේශවල වෙරළතීරය දිගේ ගස් වැවීම පිළියමක් ලෙස යෝජනා කරති. ශාක ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රමාණයක් වර්ධනය වීමට අවුරුදු කිහිපයක් ගතවුවද මෙය කෘත්‍රීම බාධක වලට වඩා ලාභදායී හා දීර්ඝ කාලීන සුනාමි හානි අවම කරගැනීමේ ක්‍රමයකි.

== ශ්‍රි ලංකාවට ඇති වු සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වය ==

[[ගොනුව:2004 Indonesia Tsunami Complete.gif|right|frame|2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වු සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වයේ බලපෑම .]]

 [[ගොනුව:Tsunami formation .png|250px|right|thumb|සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වය]] 
&lt;p ALIGN=&quot;justify&quot;&gt; 
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින සිදු වු භූමි කම්පාවට ඉවහල් වුයේ ඉන්දු තලය උඩින් බුරුම තලය ලිස්සා යාමයි. මෙම ලිස්සා යාමේදී භූතලය මීටර් 30ක් පමණ ඉහළට එසවී ඇත. භූතැටි සිරස්ව චලනය වීමෙන් නිර්මාණය වන සුනාමි තරංගයක නිම්න කොටස පෙරමුණ ගනී. මෙම නිම්න කොටස වෙරළ තීරයට ලගා වු විට ජල මට්ටමේ පහළ යාමක් සිදු වේ. එවිට මුහුදු පත්ල විශාල ප්‍රමාණයකින් නිරාවරණය වේ. තරංගයේ නිම්න කොටස පැමිණීම නිසා ජල තීරය පහළ බැස ගියද සුළු මොහොතකින් ඊලඟ තරංගයේ ශීර්ෂ කොටස පැමිණේ. එවිට සුනාමි තරංගය විශාල ජල කඳක් සහිතව ඉහළ නැග ඉතා වේගයෙන් වෙරළ දෙසට ගමන් කරයි. මෙම ක්‍රියාකාරිත්වය සුනාමියක් ඇති වීමයි.
&lt;/p&gt;

	 2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වු සුනාමි රළ හේතුකොට ගෙන ජිවිතක්ෂයට පත් වු ජන සංඛ්‍යාව


{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;

 |-
 ! රට
 ! මරණයට පත් වු &lt;br /&gt;ජනසංඛ්‍යාව
 ! අතුරුදහන් වු ජනසංඛ්‍යාව
 
 |-
 | ඉන්දුනිසියාව
 | 237,071
 | 113,937
 
 |-
 | ශ්‍රි ලංකාව 
 | 30,957
 | 4,698

 |-
 |ඉන්දියාව
 | 16,389
 | 5,554

 |-
 | තායිලන්තය
 | 5,393
 | 2,994

 |-
 | මාලදිවයින
 | 82
 | 26

 |-
 | මැලේසියාව
 | 68
 | -

 |-
 | මියන්මාරය 
 | 61
 | -

 |-
 | බංග්ලාදේශය
 | 2
 | -

 |-
 | සෝමාලය
 | 298
 | -

 |-
 | කෙන්යාව
 | 1
 | -

  |}

== 2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වු සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වයේ බලපෑම ==


=== පාරිසරික බලපෑම ===
&lt;p ALIGN=&quot;justify&quot;&gt;
		සුමාත්‍රා දුපත් වල ඇති වු භූමිකම්පාව හේතුකොටගෙන පෘතුවිය සිය කක්ෂය වටා භ්‍රමණය වීම කෙරෙහි බලපෑමක් සිදු වී ඇති බව කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලය මගින් කළ අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත. මේ අනුව අගහරු ග්‍රහයා දෙසට මදක් තල්ලු වී ගොස් ඇත. භූගෝල විද්‍යාඥ  පවසන ආකාරයට පෘතුවිය කක්ෂය වටා භ්‍රමණය වීමට ගතවන කාලය මයික්‍රෝ තප්පර තුනකින් වෙනස් වී ඇත. මෙම වෙනස්කම් නිසා
පෘතුවිය කාළගුණික වෙනස්කම් රැසකට ලක් වී ඇත. සුමාත්‍රා දුපත් මීටර් 100 කින් නිරිත දෙසට තල්ලු වී ඇත.එමෙන්ම කොරල් පර ඇතුළු 
වෙරළ පාරිසරික පද්ධතීන් රැසක් වෙනසකට ලක් වී ඇත.
&lt;/p&gt;

=== සමාජීය බලපෑම ===
[[ගොනුව:Tsunami.jpg|250px|right|thumb|සුනාමි හානි]]
&lt;p ALIGN=&quot;justify&quot;&gt;
		සුනාමි රළ හේතුවෙන් ආසියානු රටවල් රැසක විශාල පිරිසක් ජිවිතක්ෂයට පත් වීම හා අවතැන් වීමට ලක් විය. වගු අංක 4.1 මගින් දැක්වෙන්නේ එම එක් එක් රටවල් වල ජිවිතක්ෂයට පත් වු ජනසංඛ්‍යාවයි.විශාල පිරිසක් මරණයට පත් වීම නිසා සමාජීය ගැටළු රැසක් බලපාන ලදි.
&lt;/p&gt;

=== ආර්ථික බලපෑම ===
&lt;p ALIGN=&quot;justify&quot;&gt;
		
		සුනාමි රළ හේතුකොටගෙන ආසියාතික රටවල ආර්ථිකය කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් ඇතිවිය. ධීවර, සංචාරක හා වෙරළ ආශ්‍රිත සුළු පරිමාණ කර්මාන්ත රැසක් සුනාමි රළින් විනාශයට පත්විය. සුනාමි රළ ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුවෙන් ධීවර කර්මාන්තයට සිදු වු බලපෑම පිළිබඳව සලකා බැලීමේදී සුනාමි රළ ක්‍රියාකාරිත්වය බලපෑ රටවල් 11තුළම ධීවර කර්මාන්තයේ නියැලෙන ධීවරයින්, ධීවර ආම්පන්න, ධීවර යාත්‍රා හා ධීවරයන්ගේ නිවාස විනාශයට පත්විය.
&lt;/p&gt;

== මේ වෙබ් අඩවිත් බලන්න ==
* [[2004 සුනාමිය]]

== මුලාශ්‍ර ==

# ජන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තුමේන්තුව

[[ප්‍රවර්ගය:ව්‍යසන]]
[[ප්‍රවර්ගය:සුනාමි]]</text>
      <sha1>azfbbwrcw3wymlf8u1dudk10pnn4tju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ක්‍රීඩා ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12045</id>
    <revision>
      <id>791558</id>
      <parentid>378406</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6722" sha1="i3i8ggojri6w59d2b48i4n28g6wkqfn" xml:space="preserve">{{merge|ක්‍රීඩා |date=සැප්තැම්බර් 2016}}
==ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය==
මීට අවුරුදු 30000 පෙර අතීතයේ අඳින ලද ගුහා චිත්‍ර [[ප්‍රංශය]], අප්‍රිකාව , හා ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල්වලින් සොයා ගෙන ඇත. මෙම චිත්‍ර තුළින් එකල පැවති ශාන්තිකර්ම , වත්පිළිවෙත් , බහු ශිල්පය පිළිබඳ සාක්ෂි සපයනු ලැබේ. මෙම ගුහා චිත්‍රවල පැවැත්ම තුළින් ඔවුන් ඒ සඳහා දැක් වූ කැමැත්තත්, දක්ෂතාවයත් මැනවින් පිළිබිඹු කෙරේ. නමුත් මෙහි ප්‍රාණවත් බව පවත්වා ගැනීම සඳහා ඔවුන් දැරූ දුෂ්කර ක්‍රියා කලාපයන් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් නොවේ. එමෙන්ම මේවා තුළින් මිනිසුන් තම විවේකී කාලය ගත කළ ආකාරය පිළිබඳ සාක්ෂි සපයනු ලැබේ. එමෙන්ම මොවුන් විසින් කරන ලද විවිධ ක්‍රියාකාරකම් හා ශාන්තිකර්ම පිළිබඳ ඉතා හොඳින් හා පැහැදිලිව මෙ‍ම ගුහා චිත්‍ර තුළින් පෙන්නුම් කෙ‍රේ. එම නිසා මෙම මූලාශ්‍ර තුළින් එකල පැවති ක්‍රීඩා පිළිබඳ සෘජු සාක්ෂි යාන්තමින් සොයා ගෙන ඇත. ඒ තුළින් මේ කාලයේ පවතින ඊට සමාන ක්‍රීඩාවල සමහර ක්‍රියාකාරකම් සාධාරණ ලෙස තක්සේරු කොට තිබේ.

හවායන් දූපත් වලට ගිය ප්‍රථම බටහිර අමුත්තා ලෙස සඳහන් වන්නේ කැප්ටන් කුක්ය. ඒ 1778 දීය ඔහු එහිදී එම දූපත් වාසීන්ගේ, ජලය මත ලිස්සා යාමේ ක්‍රීඩාව ගැන සඳහන් කර ඇත.යුරෝපා ජාතිකයින් පැමිණීමට පෙර මෙම දූපත් වාසීන් ලක්‍රොස් වර්ගයේ පන්දු තරඟ , දිවීමේ තරඟ හ‍ා තවත් ශාරීරික ව්‍යායාම ඇති කරන ක්‍රීඩා වල යෙදීඇත. ඉතා පැරණි මයාන් හා ඇස්ටෙක් ශිෂ්ටාචාරිකයන් ක්‍රීඩා සංවිධාන කිරීම් , පන්දු තරඟ පැවැත්වීම කර ඇත. එකල පැවති සමහරක් ක්‍රීඩාංගන අද වෙන තුරුත් නොවෙනස්ව පවතී.මේවා සහ අනිකුත් ඓතිහාසික ප්‍රභවයන් අනුව සැලකීමේ දී ක්‍රීඩාවේ ආරම්භය ලෝක ව්‍යාප්ත මානව වර්ගයාගේ ආරම්භයත් සමඟම ඇතිවී ඇති බව උපකල්පනය කිරීම සාධාරණය.

==කාන්තා ක්‍රීඩා ඉතිහාසය==
අතීතයේදී කාන්තා ක්‍රීඩා තරඟ බොහෝ සමාජයන් විසින් උදහසට ලක් කෙරිණි. 19 වන 20 වන ශත වර්ෂවලදී ඉංශ්‍රීසි පොදු පාසල් පසුබිම හරහා දියත් කෙරුණු පිතෘමුලික සමාජයෙන් කාන්තා ක්‍රීඩා බොහෝ සේ අධෛර්ය කෙරිණි. උදා : 1896 පැවති ඔලිම්‍පික් තරගවලදී කාන්තා සහභාගීත්වයෙන් නිළ වශයෙන් සිදු නොවුණි.
	
නමුත් 20 වන ශතවර්ෂයේදී කාන්තා සහභාගිත්වයේ කැපී පෙනෙන දියුණුවක් ඇති වුවද ක්‍රීඩා ලෝලීන් හෝ මලල ක්‍රීඩාවන් සදහා සහභාගිත්වය පිරිමි සහභාගිත්වයට වඩා සාමාන්‍යයෙන් අඩු විය. පිහිනුම්‍හා ව්‍යායාම්‍ක්‍රීඩා ( දිගාදුම්‍ක්‍රීඩා) සදහා වැඩි නැඹුරුවක් පැවතුන අතර පිරිමි තරඟ සැසදී‍ෙම්‍දී ඒවායේ තරගකාරිත්වය අඩු විය. 
	
1972 සම්‍මත වු Title ix පනතට අනුව කාන්තා අයිතිවාසිකම්‍රැකෙන පරිදි කාන්තා සහභාගිත්වය කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය කරන ලදී. මෙහිලා ප්‍රධාන කාර්යය වුයේ ලිංග භේදය තුරන් කර සැමට සමාන අයිතිවාසිකම්‍ලබා දීමයි.
	
ක්‍රීඩා අරමුදල් සපයන ආයතනද මෙම ලිංග භේදයේ එතෙක් පැවති තත්වය වෙනස් කළෝය. විශේෂයෙන්ම 1787 පිහිටවු Marylebone Cricket Club ( Mcc)  හා Leander Rawing Club 1818  පිහිට වු 20 වන ශතවර්ෂය අග වන විට සිය දොරටු කාන්තාවන් සදහා විවෘත කෙරිණි. එසේ විවෘත කෙරුණේ එක්සත් රාජධානියේ ලොතරැයි ක්‍රීඩා අරමුදලේ අවශ්‍යතාවය අනුවයි. ([[එක්සත් රාජධානිය|United Kingdom]] Lottery Sports Fund)

[[Category:ක්‍රීඩා]]</text>
      <sha1>i3i8ggojri6w59d2b48i4n28g6wkqfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12085</id>
    <revision>
      <id>791399</id>
      <parentid>779354</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>791399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27950" sha1="6msji0y338l5lzoex7isuaw2yqjm93x" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{දියුණු කරන්න}}
{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = ශ්‍රී ලංකාව
| image                          = Sri Lanka Cricket Logo.png
| image_caption                  = [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය]]
| test status year               = 1982
| current captain                = [[ධනංජය ද සිල්වා]] (ටෙස්ට්)&lt;br/&gt;[[චරිත් අසලංක]] (එක්දින)&lt;br/&gt;
[[දසුන් ශානක]] (T20I)&lt;br/&gt;
| current coach                  = සනත් ජයසූරිය 

| first test match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; කොලඹ දී&lt;br&gt; 17–21 පෙබරවාරි 1982

| first odi match                = කොදෙව්වන්ට එරෙහිව&lt;br&gt; මැන්චෙස්ටර් හිදී&lt;br&gt; 7 ජූනි 1975

| first t20i match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; සදම්ප්ටම් හිදී&lt;br&gt; 15 ජූනි 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _collar
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFF6
| h_body                = FFFFF6
| h_rightarm            = FFFFF6
| h_pants               = FFFFF6
| a_pattern_la          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_b           = _collar
| a_pattern_ra          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_pants       = 
| a_leftarm             = 002366
| a_body                = 002366
| a_rightarm            = 002366
| a_pants               = 000F4D
| t_pattern_la          = _lightgold_border
| t_pattern_b           = _sl_t20wc_24
| t_pattern_ra          = _lightgold_border
| t_pattern_pants       = 
| t_leftarm             = 000F4D
| t_body                = 009FFF
| t_rightarm            = 000F4D
| t_pants               = 000F4D
}}

'''ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව]] නියෝජනය කරන ජාතික [[ක්‍රිකට්]] කණ්ඩායමයි. කණ්ඩායම ප්‍රථමයෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලුනේ 1926-27 දී වන අතර, පසුව 1981 දී  [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තත්ත්වය පිරිනැමීමත් සමගම,  [[ශ්‍රී ලංකාව]] ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන අටවන රට බවට පත් විය.  

ශ්‍රී ලංකාව එහි අද්විතීය ක්‍රිකට් විලාසය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය දක්ෂතාවය සහ සියුම් බව උපායශීලී නූස් සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව ඒකාබද්ධ කරයි. කණ්ඩායමේ උද්යෝගිමත් ක්‍රීඩා විලාසය සහ නව්‍ය උපක්‍රම නිසා එය අනෙකුත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ජාතීන්ගෙන් වෙන් කොට ලොව පුරා බොහෝ රසිකයින් දිනා ඇත.

පූර්වයේ සිටි  පීඩිත තත්ත්වයෙන් මිදී,  1990 ගණන් වලදී ප්‍රධාන ක්‍රිකට් දේශයක් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සමත් විය. අවසන් තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරදවමින්  [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] දිනාගැනුමට සමත් වූ කණ්ඩායම, ලෝක ශූරයන් බවට පත් වූහ. එතැන් සිට, කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කරලියෙහි ප්‍රධාන බලවේගයක් බවට සන්තතිකව පැවතියහ. වර්ශාවෙන් බාධා පැමිණි  [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කෙරුමට සුදුසුකම් ලැබුමට තරම් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම දක්ෂයෝ වූහ.එමෙන්ම [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය.[[2012 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] අවසන් තරගයටද සුදුසුකම් ලැබීය. [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] ජයග්‍රහණය කළේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි.ඉන් පසු 2015 වසරේදී අර්ධ අවසන් පුර්ව වටයටද සුදුසුකම් ලැබිය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දැනට ලෝක වාර්තා කිහිපයකට හිමිකම් කියයි. ඒ අතර ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් එක් කඩුල්ලක් සදහා තැබූ වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 624 ප්‍රධාන තැනක් ගනියි. ඊට අමතරව ලොව ඕනෑම කණ්ඩායමක් ලබාගත් වැඩි ම කඩුලු ත්‍රිත්ව ප්‍රමාණයට හිමි වාර්තාව හිමි වන්නේ ද ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමට ය.

==ඉතිහාසය==
1926-1927 වසරවලදී [[විහාරමහාදේවී උද්‍යානය|කොළඹ වික්ටෝරියා උද්‍යානයේ]] නොමෑඩ්ස් ක්‍රීඩාපිටියේදී MCC කණ්ඩායමට එරෙහිව ‘සිලෝන්’ (1972 වසරට පෙර අප රට හැඳින්වූයේ සිලෝන් යන නාමයෙනි) කණ්ඩායම ලෙස ප්‍රථම වරට තරඟ වැදුණි. එහිදී සිලෝන් කණ්ඩායම ඉනිමක පරාජයක් ලැබීය. ඔවුන් සිය ප්‍රථම ජයග්‍රහණය වාර්තා කරන්නේ 1932, 1933 වසර වල පැටියල (Patiala) කණ්ඩායමට එරෙහිවයි. ඒ ඩ්රූව් ‘පැන්ඩෝව්’ ක්‍රීඩාංගනයේදී සිලෝන් කණ්ඩායම 1950 සිට එම්.ජේ. ගෝපාලන් කුසලානය සඳහා තරඟ වැදුණු අතර 1970 දී ‘සිලෝන්’ කණ්ඩායම  ‘ශ්‍රී ලංකා’ ලෙස සිය නම වෙනස් කරනු ලැබීය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි. ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම පළමු වරට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකට සහභාගී වූයේ 1975 වර්ෂයේදීය. 1981 දී ටෙස්ට් වරම් ලැබීමෙන් පසුව ටෙස්ට් වරම් ලැබූ 8 වෙනි රට බවට ශ්‍රී ලංකාව පත් විය. ශ්‍රී ලංකාව අන්තිම දුර්වල තත්වයේ සිට 1990 වර්ෂයේ පමණ වන විට ප්‍රධාන පෙළේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටක් බවට පත් විය. 1996 දී  ලෝක කුසලාන තරඟා වලියට ඉදිරිපත් වී ප්‍රතිවාදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර ලෝක ශූරයින් බවට පත් වූහ. ඉන් පසු එළඹුනු වර්ෂ වලදි පසුබෑම් සහ සාර්ථකත්වයන්ට ඇතැම් විට මුහුණ දෙමින් ලෝකයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන රටක් ලෙස ස්ථාවරය රැක ගත්තේය. 2007 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී කණ්ඩායම ඉතා හොඳින් ක්‍රිඩා කරමින් අවසාන මහා තරඟය දක්වා ළඟා වූයේය. වැස්සෙන් බාධා පැමිණුනු අන්තිම තරඟයේදී ඔව්හු ඕස්ට්‍රේලියාවට පරාජය වුවද අනුශූරතාවය දිනා ගත්හ. සනත් ජයසූරිගේ සහ අරවින්ද ද සිල්වාගේ පිති හරඹයද, මුත්තයියා මුරලි දරන් සහ චමින්ද වාස් දෙපළ ඉතා දක්ෂ අන්දමින් පන්දු යැවීමෙන් දැක්වූ සහයෝගයද පසු ගිය වර්ෂ 15 තිස්සේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ සාර්ථකත්වයට විශේෂ දායකත්වයක් සැපයීය. එය පාලනය කරන ලද්දේ 'ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්' ආයතනය විසිනි.

== ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් ==
ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැසක් බිහිකර ඇත. ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ කඩුලු 800ක් ලබාගත් සාර්ථකම පන්දු යවන්නා වන මුත්තයියා මුරලිදරන් ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස සැලකේ. විශිෂ්ට ලෙස පන්දුව දඟ කැවීමට සහ කඩුලු ලබා ගැනීමට ඔහුට තිබූ හැකියාව අසමසම වූ අතර, ඔහු ලොව පුරා පිතිකරුවන්ට බියකරු සිහිනයක් බවට පත් කළේය. ඔහු 2019 දී ICC හෝල් ඔෆ් ෆේම් වෙත ඇතුළත් විය. 

[[ගොනුව:Sanath jayasuriya portrait.jpg|alt=සනත් ජයසූරිය|thumb|සනත් ජයසූරිය]]
ශ්‍රී ලංකා පිලේ හිටපු නායකයකු මෙන්ම මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම පිතිකරුවකු වූ කුමාර් සංගක්කාර ද ශක්තියක් විය. ඔහු ටෙස්ට් ලකුණු 12,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ එක්දින තරඟවලදී ලකුණු 14,000කට වඩා රැස් කළ අතර, ඔහු ඉතිහාසයේ වැඩිම ලකුණු ලාභීන් අතරට එක් විය. සංගක්කාර ඔහුගේ කාලයේ විශිෂ්ඨතම පිතිකරුවෙකු ලෙස සැලකෙන අතර ඔහු ICC Hall of Fame වෙත ඇතුළත් කර ඇත. මහේල ජයවර්ධන සහ සනත් ජයසූරිය ද ශ්‍රී ලංකා ජයග්‍රහණය සඳහා තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. ජයවර්ධන සැලකෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව 2007 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය දක්වා ගෙන ගිය විශිෂ්ටතම පිතිකරුවෙකු සහ නව්‍ය නායකයෙකු ලෙසය. අනෙක් අතට, ජයසූරිය, ඔහුගේ ආක්‍රමණශීලී පිතිකරණයෙන් ක්‍රීඩාවේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කිරීමට ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, නූතන එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පුරෝගාමියෙකු බවට පත්විය. 

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ අමතක නොවන ඉනිම් කිහිපයක් ක්‍රීඩා කළ මැදපෙළ පිතිකරුවෙකු වන අරවින්ද ද සිල්වා සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සෑම ආකාරයකම ස්ථාවර දස්කම් දැක්වූ වමත් වේගපන්දු යවන්නෙකු වන චමින්ද වාස් ද විශිෂ්ටයන් ලෙස සැලකේ.

=== ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ICC Hall of Fame විශිෂ්ඨයන් ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ක්‍රීඩකයා
!පිරිනැමූ වර්ෂය
!සමුද්දේශ
|-
|1
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|2016
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-muttiah-muralitharan&lt;/ref&gt;
|-
|2
|[[මහේල ජයවර්දන|මහේල ජයවර්ධන]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-mahela-jayawardena&lt;/ref&gt;
|-
|3
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-kumar-sangakkara&lt;/ref&gt;
|-
|4
|[[අරවින්ද ද සිල්වා]]
|2023
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-aravinda-de-silva&lt;/ref&gt;
|}

== 2014 පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ==

[[ගොනුව:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|alt=කුමාර් සංගක්කාර|thumb|257x257පික්|කුමාර් සංගක්කාර]]
[[ගොනුව:Mahela Jayawardene in the field.JPG|alt=මහේල ජයවර්ධන|thumb|මහේල ජයවර්ධන]]2014 වසරේ ICC ලෝක කුසලාන විස්සයි20 කිරුළ දිනීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී දැක්වූ දස්කම් අස්ථාවර වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රිකට් රටවල් සමඟ තරඟ සහ තරඟාවලි ජයග්‍රහණය කිරීමට අසීරු විය. ඔවුන් ක්‍රීඩකයින්, නායකයින් සහ පුහුණුකරුවන් කිහිප දෙනෙකු උත්සාහ කර ඇතත් ඔවුන්ගේ ගැටලුවලට විසඳුමක් සොයාගත නොහැකි විය. කණ්ඩායම ආබාධවලට ලක්ව ඇති අතර විනය ගැටලු ද ඇති වී තිබේ. 2019 දී ශ්‍රී ලංකාව ඇෆ්ගනිස්තානය හමුවේ එක් ටෙස්ට් තරගයකින් පරාජයට පත් වූ අතර එය ඔවුන්ට විශාල පසුබෑමක් විය. කෙසේ වෙතත්, 2019 වසරේ දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ටෙස්ට් තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම සහ 2018 වසරේ බංග්ලාදේශයේදී පැවැත්වෙන තුන්කොන් එක්දින තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම වැනි දීප්තිමත් අවස්ථා කිහිපයක් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට උදාවී ඇත. පොරොන්දුව දුන් වනිඳු හසරංග. සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් නැවත ගොඩනැංවීමේ අදියරක් පසුකරමින් සිටින අතර ඔවුන්ගේ ස්වරූපය සහ ස්ථාවරත්වය නැවත ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට කිරීමට බොහෝ වැඩ තිබේ.

== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන ==
{{main|ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන}}

වර්ෂ 1981 දී ශ්‍රී ලංකාවට අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම හා සංචාරක එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණඩායම අතර 1982 දී පැවති ප්‍රථම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟය කොළඹ [[පයිකියසෝති සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගනය|පී. සරවනමුත්තු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේදී]] පැවැත්විය. එම සංචාරයේදීම කොළඹ [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය|සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනයේ]] ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති ප්‍රථම එක්දින ජ්‍යාත්යන්තර තරඟය පවත්වන ලදී. කොළඹ [[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]] ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දිවා රාත්‍රී ක්‍රිකට් තරඟ පැවැත්විය හැකි ක්‍රීඩාංගනය වේ.

== ජයග්‍රහණයන් ==

=== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

====== අයි. සී. සී. ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ======

* පස්වන ස්ථානය - 2021-23 ශූරතාවලිය

==== [[අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|අයි. සී. සී. එක්දින ලෝක කුසලානය]] ====

* ශූරතාවය (1) - [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|1996]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007]], [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2003 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2003]]

==== අයි. සී. සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය ====

* සම ශූරතාවය (1) - [[2002 අයි.සී.සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය|2002]]
* අවසන් පූර්ව වටය (2) - [[1998 අයි.සී.සී පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ කුසලානය|1998]], 2013

==== අයි. සී. සී. විස්සයි 20 ලෝක කුසලානය ====

* ශූරතාවය (1) - [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2009 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2009]], [[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2010 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2010]]

=== ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

==== ආසියානු ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ====

* ශූරතාවය (1) - 2001-02
* අනුශූරතාවය (1) - 1998-99

==== ආසියා කුසලානය ====

* ශූරතාවය (6) - 1986, 1997, 2004, 2008, 2014, 2022
* අනුශූරතාවය (7) - 1984, 1988, 1990-91, 1995, 2000, 2010, 2023

== කණ්ඩායම් වාර්තා ==

=== ටෙස්ට් තරඟ ===
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම අද වන විට සියළුම ටෙස්ට් තත්වය පිරිනමාඇති කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රීඩා කර ඇති අතර පහතින් දක්වා ඇත්තේ එහි සාරාංශයයි.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ප්‍රතිවාදීන්
!තරඟ ගණන
!ජයග්‍රහණයන්
!පරාජයන්
!සමවීම්
!ජය පැරදුමින් තොර
|-
|1
|{{ධජය|ඇෆ්ගනිස්තානය}}
|1
|1
|0
|0
|0
|-
|2
|{{ධජය|ඕස්ට්‍රේලියාව}}
|33
|5
|20
|0
|8
|-
|3
|{{ධජය|බංග්ලාදේශය}}
|26
|20
|1
|0
|5
|-
|4
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|36
|8
|17
|0
|11
|-
|5
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|46
|7
|22
|0
|17
|-
|6
|{{ධජය|අයර්ලන්තය}}
|2
|2
|0
|0
|0
|-
|7
|{{ධජය|නවසීලන්තය}}
|38
|9
|18
|0
|11
|-
|8
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|59
|17
|23
|0
|19
|-
|9
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|31
|9
|16
|0
|6
|-
|10
|{{ධජය|බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්}}
|24
|11
|4
|0
|9
|-
|11
|{{ධජය|සිම්බාබ්වේ}}
|20
|14
|0
|0
|6
|-
| colspan=&quot;7&quot; |&lt;small&gt;''අවසන් යාවත්කාල කිරීම - ශ්‍රී ලංකාව හා බංග්ලාදේශ කණ්ඩායම සමඟ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟය 2024 මාර්තු 30 - අප්‍රියෙල් 3''&lt;/small&gt;
|}

==== කණ්ඩායම් වාර්තා ====

===== ඉනිමක ඉහලම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|952/6d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|[[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|1997 අගෝස්තු 2
|[https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-sri-lanka-1997-62338/sri-lanka-vs-india-1st-test-63762/full-scorecard 1374]
|-
|2
|760/7d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|සර්දාර් පටෙල් ක්‍රීඩාංගනය, අහමදාබාද්
|2009 නොවැම්බර් 16
|[https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-india-2009-10-428635/india-vs-sri-lanka-1st-test-430881/full-scorecard 1933]
|-
|3
|756/5d
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2006 ජූලි 27
|[https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-sri-lanka-2006-249149/sri-lanka-vs-south-africa-1st-test-249193/full-scorecard 1810]
|}

* ලකුණු 952/6 ඕනෑම කණ්ඩායමක් ඉනිමකදී රැස්කර ඇති ඉහලම ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.

===== ඉනිමක අඩුම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|71
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|1994 අගෝස්තු 26
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-1994-61513/sri-lanka-vs-pakistan-3rd-test-63653/full-scorecard 1267]
|-
|2
|73
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|2006 අප්‍රියෙල් 3
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2005-06-237157/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-test-238217/full-scorecard 1796]
|-
|3
|81
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2001 මාර්තු 15
|[https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-sri-lanka-2000-01-61786/sri-lanka-vs-england-3rd-test-63918/full-scorecard 1537]
|}

==== පුද්ගලික වාර්තා ====

===== වැඩිම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!ලකුණු සාමාන්‍ය
!ශතක ගනන
!අර්ධ ශතක ගනන
|-
|1
|12400
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|134
|233
|57.40
|38
|52
|-
|2
|11814
|[[මහේල ජයවර්ධන]]
|149
|252
|49.84
|34
|50
|-
|3
|7608
|[[ඇන්ජෙලෝ මැතිව්ස්|ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්]]
|109
|193
|45.55
|16
|41
|}

===== වැඩිම කඩුළු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!කඩුළු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!කඩුළු ලබාගැනීමේ සාමාන්‍ය
!ඉනිමක කඩුළු 5
!තරඟයක කඩුළු 10
|-
|1
|800
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|133
|230
|22.72
|67
|22
|-
|2
|433
|[[රංගන හේරත්]]
|93
|170
|28.07
|34
|09
|-
|3
|355
|[[චමින්ද වාස්]]
|111
|194
|29.58
|12
|2
|}
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් කණ්ඩායම්]]</text>
      <sha1>6msji0y338l5lzoex7isuaw2yqjm93x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791406</id>
      <parentid>791399</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>791406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28157" sha1="b4mf6wchultq1625dxnlgfs7rhgcmhh" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{දියුණු කරන්න}}
{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = ශ්‍රී ලංකාව
| image                          = Sri Lanka Cricket Logo.png
| image_caption                  = [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය]]
| test status year               = 1982
| current captain                = [[ධනංජය ද සිල්වා]] (ටෙස්ට්)&lt;br/&gt;[[චරිත් අසලංක]] (එක්දින)&lt;br/&gt;
[[දසුන් ශානක]] (T20I)&lt;br/&gt;
| current coach                  = සනත් ජයසූරිය 

| first test match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; කොලඹ දී&lt;br&gt; 17–21 පෙබරවාරි 1982

| first odi match                = කොදෙව්වන්ට එරෙහිව&lt;br&gt; මැන්චෙස්ටර් හිදී&lt;br&gt; 7 ජූනි 1975

| first t20i match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; සදම්ප්ටම් හිදී&lt;br&gt; 15 ජූනි 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _collar
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFF6
| h_body                = FFFFF6
| h_rightarm            = FFFFF6
| h_pants               = FFFFF6
| a_pattern_la          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_b           = _collar
| a_pattern_ra          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_pants       = 
| a_leftarm             = 002366
| a_body                = 002366
| a_rightarm            = 002366
| a_pants               = 000F4D
| t_pattern_la          = _lightgold_border
| t_pattern_b           = _sl_t20wc_24
| t_pattern_ra          = _lightgold_border
| t_pattern_pants       = 
| t_leftarm             = 000F4D
| t_body                = 009FFF
| t_rightarm            = 000F4D
| t_pants               = 000F4D
}}

'''ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව]] නියෝජනය කරන ජාතික [[ක්‍රිකට්]] කණ්ඩායමයි. කණ්ඩායම ප්‍රථමයෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලුනේ 1926-27 දී වන අතර, පසුව 1981 දී  [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තත්ත්වය පිරිනැමීමත් සමගම,  [[ශ්‍රී ලංකාව]] ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන අටවන රට බවට පත් විය.  

ශ්‍රී ලංකාව එහි අද්විතීය ක්‍රිකට් විලාසය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය දක්ෂතාවය සහ සියුම් බව උපායශීලී නූස් සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව ඒකාබද්ධ කරයි. කණ්ඩායමේ උද්යෝගිමත් ක්‍රීඩා විලාසය සහ නව්‍ය උපක්‍රම නිසා එය අනෙකුත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ජාතීන්ගෙන් වෙන් කොට ලොව පුරා බොහෝ රසිකයින් දිනා ඇත.

පූර්වයේ සිටි  පීඩිත තත්ත්වයෙන් මිදී,  1990 ගණන් වලදී ප්‍රධාන ක්‍රිකට් දේශයක් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සමත් විය. අවසන් තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරදවමින්  [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] දිනාගැනුමට සමත් වූ කණ්ඩායම, ලෝක ශූරයන් බවට පත් වූහ. එතැන් සිට, කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කරලියෙහි ප්‍රධාන බලවේගයක් බවට සන්තතිකව පැවතියහ. වර්ශාවෙන් බාධා පැමිණි  [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කෙරුමට සුදුසුකම් ලැබුමට තරම් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම දක්ෂයෝ වූහ.එමෙන්ම [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය.[[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගයටද සුදුසුකම් ලැබීය. [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] ජයග්‍රහණය කළේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි.ඉන් පසු 2015 වසරේදී අර්ධ අවසන් පුර්ව වටයටද සුදුසුකම් ලැබිය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දැනට ලෝක වාර්තා කිහිපයකට හිමිකම් කියයි. ඒ අතර ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් එක් කඩුල්ලක් සදහා තැබූ වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 624 ප්‍රධාන තැනක් ගනියි. ඊට අමතරව ලොව ඕනෑම කණ්ඩායමක් ලබාගත් වැඩි ම කඩුලු ත්‍රිත්ව ප්‍රමාණයට හිමි වාර්තාව හිමි වන්නේ ද ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමට ය.

==ඉතිහාසය==
1926-1927 වසරවලදී [[විහාරමහාදේවී උද්‍යානය|කොළඹ වික්ටෝරියා උද්‍යානයේ]] නොමෑඩ්ස් ක්‍රීඩාපිටියේදී MCC කණ්ඩායමට එරෙහිව ‘සිලෝන්’ (1972 වසරට පෙර අප රට හැඳින්වූයේ සිලෝන් යන නාමයෙනි) කණ්ඩායම ලෙස ප්‍රථම වරට තරඟ වැදුණි. එහිදී සිලෝන් කණ්ඩායම ඉනිමක පරාජයක් ලැබීය. ඔවුන් සිය ප්‍රථම ජයග්‍රහණය වාර්තා කරන්නේ 1932, 1933 වසර වල පැටියල (Patiala) කණ්ඩායමට එරෙහිවයි. ඒ ඩ්රූව් ‘පැන්ඩෝව්’ ක්‍රීඩාංගනයේදී සිලෝන් කණ්ඩායම 1950 සිට එම්.ජේ. ගෝපාලන් කුසලානය සඳහා තරඟ වැදුණු අතර 1970 දී ‘සිලෝන්’ කණ්ඩායම  ‘ශ්‍රී ලංකා’ ලෙස සිය නම වෙනස් කරනු ලැබීය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි. ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම පළමු වරට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකට සහභාගී වූයේ 1975 වර්ෂයේදීය. 1981 දී ටෙස්ට් වරම් ලැබීමෙන් පසුව ටෙස්ට් වරම් ලැබූ 8 වෙනි රට බවට ශ්‍රී ලංකාව පත් විය. ශ්‍රී ලංකාව අන්තිම දුර්වල තත්වයේ සිට 1990 වර්ෂයේ පමණ වන විට ප්‍රධාන පෙළේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටක් බවට පත් විය. 1996 දී  ලෝක කුසලාන තරඟා වලියට ඉදිරිපත් වී ප්‍රතිවාදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර ලෝක ශූරයින් බවට පත් වූහ. ඉන් පසු එළඹුනු වර්ෂ වලදි පසුබෑම් සහ සාර්ථකත්වයන්ට ඇතැම් විට මුහුණ දෙමින් ලෝකයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන රටක් ලෙස ස්ථාවරය රැක ගත්තේය. 2007 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී කණ්ඩායම ඉතා හොඳින් ක්‍රිඩා කරමින් අවසාන මහා තරඟය දක්වා ළඟා වූයේය. වැස්සෙන් බාධා පැමිණුනු අන්තිම තරඟයේදී ඔව්හු ඕස්ට්‍රේලියාවට පරාජය වුවද අනුශූරතාවය දිනා ගත්හ. සනත් ජයසූරිගේ සහ අරවින්ද ද සිල්වාගේ පිති හරඹයද, මුත්තයියා මුරලි දරන් සහ චමින්ද වාස් දෙපළ ඉතා දක්ෂ අන්දමින් පන්දු යැවීමෙන් දැක්වූ සහයෝගයද පසු ගිය වර්ෂ 15 තිස්සේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ සාර්ථකත්වයට විශේෂ දායකත්වයක් සැපයීය. එය පාලනය කරන ලද්දේ 'ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්' ආයතනය විසිනි.

== ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් ==
ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැසක් බිහිකර ඇත. ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ කඩුලු 800ක් ලබාගත් සාර්ථකම පන්දු යවන්නා වන මුත්තයියා මුරලිදරන් ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස සැලකේ. විශිෂ්ට ලෙස පන්දුව දඟ කැවීමට සහ කඩුලු ලබා ගැනීමට ඔහුට තිබූ හැකියාව අසමසම වූ අතර, ඔහු ලොව පුරා පිතිකරුවන්ට බියකරු සිහිනයක් බවට පත් කළේය. ඔහු 2019 දී ICC හෝල් ඔෆ් ෆේම් වෙත ඇතුළත් විය. 

[[ගොනුව:Sanath jayasuriya portrait.jpg|alt=සනත් ජයසූරිය|thumb|සනත් ජයසූරිය]]
ශ්‍රී ලංකා පිලේ හිටපු නායකයකු මෙන්ම මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම පිතිකරුවකු වූ කුමාර් සංගක්කාර ද ශක්තියක් විය. ඔහු ටෙස්ට් ලකුණු 12,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ එක්දින තරඟවලදී ලකුණු 14,000කට වඩා රැස් කළ අතර, ඔහු ඉතිහාසයේ වැඩිම ලකුණු ලාභීන් අතරට එක් විය. සංගක්කාර ඔහුගේ කාලයේ විශිෂ්ඨතම පිතිකරුවෙකු ලෙස සැලකෙන අතර ඔහු ICC Hall of Fame වෙත ඇතුළත් කර ඇත. මහේල ජයවර්ධන සහ සනත් ජයසූරිය ද ශ්‍රී ලංකා ජයග්‍රහණය සඳහා තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. ජයවර්ධන සැලකෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව 2007 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය දක්වා ගෙන ගිය විශිෂ්ටතම පිතිකරුවෙකු සහ නව්‍ය නායකයෙකු ලෙසය. අනෙක් අතට, ජයසූරිය, ඔහුගේ ආක්‍රමණශීලී පිතිකරණයෙන් ක්‍රීඩාවේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කිරීමට ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, නූතන එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පුරෝගාමියෙකු බවට පත්විය. 

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ අමතක නොවන ඉනිම් කිහිපයක් ක්‍රීඩා කළ මැදපෙළ පිතිකරුවෙකු වන අරවින්ද ද සිල්වා සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සෑම ආකාරයකම ස්ථාවර දස්කම් දැක්වූ වමත් වේගපන්දු යවන්නෙකු වන චමින්ද වාස් ද විශිෂ්ටයන් ලෙස සැලකේ.

=== ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ICC Hall of Fame විශිෂ්ඨයන් ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ක්‍රීඩකයා
!පිරිනැමූ වර්ෂය
!සමුද්දේශ
|-
|1
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|2016
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-muttiah-muralitharan&lt;/ref&gt;
|-
|2
|[[මහේල ජයවර්දන|මහේල ජයවර්ධන]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-mahela-jayawardena&lt;/ref&gt;
|-
|3
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-kumar-sangakkara&lt;/ref&gt;
|-
|4
|[[අරවින්ද ද සිල්වා]]
|2023
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-aravinda-de-silva&lt;/ref&gt;
|}

== 2014 පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ==

[[ගොනුව:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|alt=කුමාර් සංගක්කාර|thumb|257x257පික්|කුමාර් සංගක්කාර]]
[[ගොනුව:Mahela Jayawardene in the field.JPG|alt=මහේල ජයවර්ධන|thumb|මහේල ජයවර්ධන]]2014 වසරේ ICC ලෝක කුසලාන විස්සයි20 කිරුළ දිනීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී දැක්වූ දස්කම් අස්ථාවර වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රිකට් රටවල් සමඟ තරඟ සහ තරඟාවලි ජයග්‍රහණය කිරීමට අසීරු විය. ඔවුන් ක්‍රීඩකයින්, නායකයින් සහ පුහුණුකරුවන් කිහිප දෙනෙකු උත්සාහ කර ඇතත් ඔවුන්ගේ ගැටලුවලට විසඳුමක් සොයාගත නොහැකි විය. කණ්ඩායම ආබාධවලට ලක්ව ඇති අතර විනය ගැටලු ද ඇති වී තිබේ. 2019 දී ශ්‍රී ලංකාව ඇෆ්ගනිස්තානය හමුවේ එක් ටෙස්ට් තරගයකින් පරාජයට පත් වූ අතර එය ඔවුන්ට විශාල පසුබෑමක් විය. කෙසේ වෙතත්, 2019 වසරේ දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ටෙස්ට් තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම සහ 2018 වසරේ බංග්ලාදේශයේදී පැවැත්වෙන තුන්කොන් එක්දින තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම වැනි දීප්තිමත් අවස්ථා කිහිපයක් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට උදාවී ඇත. පොරොන්දුව දුන් වනිඳු හසරංග. සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් නැවත ගොඩනැංවීමේ අදියරක් පසුකරමින් සිටින අතර ඔවුන්ගේ ස්වරූපය සහ ස්ථාවරත්වය නැවත ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට කිරීමට බොහෝ වැඩ තිබේ.

== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන ==
{{main|ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන}}

වර්ෂ 1981 දී ශ්‍රී ලංකාවට අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම හා සංචාරක එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණඩායම අතර 1982 දී පැවති ප්‍රථම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟය කොළඹ [[පයිකියසෝති සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගනය|පී. සරවනමුත්තු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේදී]] පැවැත්විය. එම සංචාරයේදීම කොළඹ [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය|සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනයේ]] ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති ප්‍රථම එක්දින ජ්‍යාත්යන්තර තරඟය පවත්වන ලදී. කොළඹ [[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]] ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දිවා රාත්‍රී ක්‍රිකට් තරඟ පැවැත්විය හැකි ක්‍රීඩාංගනය වේ.

== ජයග්‍රහණයන් ==

=== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

====== අයි. සී. සී. ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ======

* පස්වන ස්ථානය - 2021-23 ශූරතාවලිය

==== [[අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|අයි. සී. සී. එක්දින ලෝක කුසලානය]] ====

* ශූරතාවය (1) - [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|1996]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007]], [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2003 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2003]]

==== අයි. සී. සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය ====

* සම ශූරතාවය (1) - [[2002 අයි.සී.සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය|2002]]
* අවසන් පූර්ව වටය (2) - [[1998 අයි.සී.සී පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ කුසලානය|1998]], 2013

==== අයි. සී. සී. විස්සයි 20 ලෝක කුසලානය ====

* ශූරතාවය (1) - [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2009 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2009]], [[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2010 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2010]]

=== ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

==== ආසියානු ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ====

* ශූරතාවය (1) - 2001-02
* අනුශූරතාවය (1) - 1998-99

==== ආසියා කුසලානය ====

* ශූරතාවය (6) - 1986, 1997, 2004, 2008, 2014, 2022
* අනුශූරතාවය (7) - 1984, 1988, 1990-91, 1995, 2000, 2010, 2023

== කණ්ඩායම් වාර්තා ==

=== ටෙස්ට් තරඟ ===
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම අද වන විට සියළුම ටෙස්ට් තත්වය පිරිනමාඇති කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රීඩා කර ඇති අතර පහතින් දක්වා ඇත්තේ එහි සාරාංශයයි.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ප්‍රතිවාදීන්
!තරඟ ගණන
!ජයග්‍රහණයන්
!පරාජයන්
!සමවීම්
!ජය පැරදුමින් තොර
|-
|1
|{{ධජය|ඇෆ්ගනිස්තානය}}
|1
|1
|0
|0
|0
|-
|2
|{{ධජය|ඕස්ට්‍රේලියාව}}
|33
|5
|20
|0
|8
|-
|3
|{{ධජය|බංග්ලාදේශය}}
|26
|20
|1
|0
|5
|-
|4
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|36
|8
|17
|0
|11
|-
|5
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|46
|7
|22
|0
|17
|-
|6
|{{ධජය|අයර්ලන්තය}}
|2
|2
|0
|0
|0
|-
|7
|{{ධජය|නවසීලන්තය}}
|38
|9
|18
|0
|11
|-
|8
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|59
|17
|23
|0
|19
|-
|9
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|31
|9
|16
|0
|6
|-
|10
|{{ධජය|බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්}}
|24
|11
|4
|0
|9
|-
|11
|{{ධජය|සිම්බාබ්වේ}}
|20
|14
|0
|0
|6
|-
| colspan=&quot;7&quot; |&lt;small&gt;''අවසන් යාවත්කාල කිරීම - ශ්‍රී ලංකාව හා බංග්ලාදේශ කණ්ඩායම සමඟ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟය 2024 මාර්තු 30 - අප්‍රියෙල් 3''&lt;/small&gt;
|}

==== කණ්ඩායම් වාර්තා ====

===== ඉනිමක ඉහලම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|952/6d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|[[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|1997 අගෝස්තු 2
|[https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-sri-lanka-1997-62338/sri-lanka-vs-india-1st-test-63762/full-scorecard 1374]
|-
|2
|760/7d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|සර්දාර් පටෙල් ක්‍රීඩාංගනය, අහමදාබාද්
|2009 නොවැම්බර් 16
|[https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-india-2009-10-428635/india-vs-sri-lanka-1st-test-430881/full-scorecard 1933]
|-
|3
|756/5d
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2006 ජූලි 27
|[https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-sri-lanka-2006-249149/sri-lanka-vs-south-africa-1st-test-249193/full-scorecard 1810]
|}

* ලකුණු 952/6 ඕනෑම කණ්ඩායමක් ඉනිමකදී රැස්කර ඇති ඉහලම ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.

===== ඉනිමක අඩුම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|71
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|1994 අගෝස්තු 26
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-1994-61513/sri-lanka-vs-pakistan-3rd-test-63653/full-scorecard 1267]
|-
|2
|73
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|2006 අප්‍රියෙල් 3
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2005-06-237157/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-test-238217/full-scorecard 1796]
|-
|3
|81
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2001 මාර්තු 15
|[https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-sri-lanka-2000-01-61786/sri-lanka-vs-england-3rd-test-63918/full-scorecard 1537]
|}

==== පුද්ගලික වාර්තා ====

===== වැඩිම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!ලකුණු සාමාන්‍ය
!ශතක ගනන
!අර්ධ ශතක ගනන
|-
|1
|12400
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|134
|233
|57.40
|38
|52
|-
|2
|11814
|[[මහේල ජයවර්ධන]]
|149
|252
|49.84
|34
|50
|-
|3
|7608
|[[ඇන්ජෙලෝ මැතිව්ස්|ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්]]
|109
|193
|45.55
|16
|41
|}

===== වැඩිම කඩුළු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!කඩුළු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!කඩුළු ලබාගැනීමේ සාමාන්‍ය
!ඉනිමක කඩුළු 5
!තරඟයක කඩුළු 10
|-
|1
|800
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|133
|230
|22.72
|67
|22
|-
|2
|433
|[[රංගන හේරත්]]
|93
|170
|28.07
|34
|09
|-
|3
|355
|[[චමින්ද වාස්]]
|111
|194
|29.58
|12
|2
|}
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් කණ්ඩායම්]]</text>
      <sha1>b4mf6wchultq1625dxnlgfs7rhgcmhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791448</id>
      <parentid>791406</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>791448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28160" sha1="bq1lrdiqzgzt7zngahsvyvfsuzj7zdc" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{දියුණු කරන්න}}
{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = ශ්‍රී ලංකාව
| image                          = Sri Lanka Cricket Logo.png
| image_caption                  = [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය]]
| test status year               = 1982
| current captain                = [[ධනංජය ද සිල්වා]] (ටෙස්ට්)&lt;br/&gt;[[චරිත් අසලංක]] (එක්දින)&lt;br/&gt;
[[දසුන් ශානක]] (T20I)&lt;br/&gt;
| current coach                  = ගැරී කර්ස්ටන් 

| first test match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; කොලඹ දී&lt;br&gt; 17–21 පෙබරවාරි 1982

| first odi match                = කොදෙව්වන්ට එරෙහිව&lt;br&gt; මැන්චෙස්ටර් හිදී&lt;br&gt; 7 ජූනි 1975

| first t20i match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; සදම්ප්ටම් හිදී&lt;br&gt; 15 ජූනි 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _collar
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFF6
| h_body                = FFFFF6
| h_rightarm            = FFFFF6
| h_pants               = FFFFF6
| a_pattern_la          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_b           = _collar
| a_pattern_ra          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_pants       = 
| a_leftarm             = 002366
| a_body                = 002366
| a_rightarm            = 002366
| a_pants               = 000F4D
| t_pattern_la          = _lightgold_border
| t_pattern_b           = _sl_t20wc_24
| t_pattern_ra          = _lightgold_border
| t_pattern_pants       = 
| t_leftarm             = 000F4D
| t_body                = 009FFF
| t_rightarm            = 000F4D
| t_pants               = 000F4D
}}

'''ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව]] නියෝජනය කරන ජාතික [[ක්‍රිකට්]] කණ්ඩායමයි. කණ්ඩායම ප්‍රථමයෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලුනේ 1926-27 දී වන අතර, පසුව 1981 දී  [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තත්ත්වය පිරිනැමීමත් සමගම,  [[ශ්‍රී ලංකාව]] ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන අටවන රට බවට පත් විය.  

ශ්‍රී ලංකාව එහි අද්විතීය ක්‍රිකට් විලාසය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය දක්ෂතාවය සහ සියුම් බව උපායශීලී නූස් සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව ඒකාබද්ධ කරයි. කණ්ඩායමේ උද්යෝගිමත් ක්‍රීඩා විලාසය සහ නව්‍ය උපක්‍රම නිසා එය අනෙකුත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ජාතීන්ගෙන් වෙන් කොට ලොව පුරා බොහෝ රසිකයින් දිනා ඇත.

පූර්වයේ සිටි  පීඩිත තත්ත්වයෙන් මිදී,  1990 ගණන් වලදී ප්‍රධාන ක්‍රිකට් දේශයක් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සමත් විය. අවසන් තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරදවමින්  [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] දිනාගැනුමට සමත් වූ කණ්ඩායම, ලෝක ශූරයන් බවට පත් වූහ. එතැන් සිට, කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කරලියෙහි ප්‍රධාන බලවේගයක් බවට සන්තතිකව පැවතියහ. වර්ශාවෙන් බාධා පැමිණි  [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කෙරුමට සුදුසුකම් ලැබුමට තරම් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම දක්ෂයෝ වූහ.එමෙන්ම [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය.[[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගයටද සුදුසුකම් ලැබීය. [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] ජයග්‍රහණය කළේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි.ඉන් පසු 2015 වසරේදී අර්ධ අවසන් පුර්ව වටයටද සුදුසුකම් ලැබිය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දැනට ලෝක වාර්තා කිහිපයකට හිමිකම් කියයි. ඒ අතර ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් එක් කඩුල්ලක් සදහා තැබූ වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 624 ප්‍රධාන තැනක් ගනියි. ඊට අමතරව ලොව ඕනෑම කණ්ඩායමක් ලබාගත් වැඩි ම කඩුලු ත්‍රිත්ව ප්‍රමාණයට හිමි වාර්තාව හිමි වන්නේ ද ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමට ය.

==ඉතිහාසය==
1926-1927 වසරවලදී [[විහාරමහාදේවී උද්‍යානය|කොළඹ වික්ටෝරියා උද්‍යානයේ]] නොමෑඩ්ස් ක්‍රීඩාපිටියේදී MCC කණ්ඩායමට එරෙහිව ‘සිලෝන්’ (1972 වසරට පෙර අප රට හැඳින්වූයේ සිලෝන් යන නාමයෙනි) කණ්ඩායම ලෙස ප්‍රථම වරට තරඟ වැදුණි. එහිදී සිලෝන් කණ්ඩායම ඉනිමක පරාජයක් ලැබීය. ඔවුන් සිය ප්‍රථම ජයග්‍රහණය වාර්තා කරන්නේ 1932, 1933 වසර වල පැටියල (Patiala) කණ්ඩායමට එරෙහිවයි. ඒ ඩ්රූව් ‘පැන්ඩෝව්’ ක්‍රීඩාංගනයේදී සිලෝන් කණ්ඩායම 1950 සිට එම්.ජේ. ගෝපාලන් කුසලානය සඳහා තරඟ වැදුණු අතර 1970 දී ‘සිලෝන්’ කණ්ඩායම  ‘ශ්‍රී ලංකා’ ලෙස සිය නම වෙනස් කරනු ලැබීය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි. ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම පළමු වරට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකට සහභාගී වූයේ 1975 වර්ෂයේදීය. 1981 දී ටෙස්ට් වරම් ලැබීමෙන් පසුව ටෙස්ට් වරම් ලැබූ 8 වෙනි රට බවට ශ්‍රී ලංකාව පත් විය. ශ්‍රී ලංකාව අන්තිම දුර්වල තත්වයේ සිට 1990 වර්ෂයේ පමණ වන විට ප්‍රධාන පෙළේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටක් බවට පත් විය. 1996 දී  ලෝක කුසලාන තරඟා වලියට ඉදිරිපත් වී ප්‍රතිවාදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර ලෝක ශූරයින් බවට පත් වූහ. ඉන් පසු එළඹුනු වර්ෂ වලදි පසුබෑම් සහ සාර්ථකත්වයන්ට ඇතැම් විට මුහුණ දෙමින් ලෝකයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන රටක් ලෙස ස්ථාවරය රැක ගත්තේය. 2007 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී කණ්ඩායම ඉතා හොඳින් ක්‍රිඩා කරමින් අවසාන මහා තරඟය දක්වා ළඟා වූයේය. වැස්සෙන් බාධා පැමිණුනු අන්තිම තරඟයේදී ඔව්හු ඕස්ට්‍රේලියාවට පරාජය වුවද අනුශූරතාවය දිනා ගත්හ. සනත් ජයසූරිගේ සහ අරවින්ද ද සිල්වාගේ පිති හරඹයද, මුත්තයියා මුරලි දරන් සහ චමින්ද වාස් දෙපළ ඉතා දක්ෂ අන්දමින් පන්දු යැවීමෙන් දැක්වූ සහයෝගයද පසු ගිය වර්ෂ 15 තිස්සේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ සාර්ථකත්වයට විශේෂ දායකත්වයක් සැපයීය. එය පාලනය කරන ලද්දේ 'ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්' ආයතනය විසිනි.

== ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් ==
ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැසක් බිහිකර ඇත. ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ කඩුලු 800ක් ලබාගත් සාර්ථකම පන්දු යවන්නා වන මුත්තයියා මුරලිදරන් ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස සැලකේ. විශිෂ්ට ලෙස පන්දුව දඟ කැවීමට සහ කඩුලු ලබා ගැනීමට ඔහුට තිබූ හැකියාව අසමසම වූ අතර, ඔහු ලොව පුරා පිතිකරුවන්ට බියකරු සිහිනයක් බවට පත් කළේය. ඔහු 2019 දී ICC හෝල් ඔෆ් ෆේම් වෙත ඇතුළත් විය. 

[[ගොනුව:Sanath jayasuriya portrait.jpg|alt=සනත් ජයසූරිය|thumb|සනත් ජයසූරිය]]
ශ්‍රී ලංකා පිලේ හිටපු නායකයකු මෙන්ම මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම පිතිකරුවකු වූ කුමාර් සංගක්කාර ද ශක්තියක් විය. ඔහු ටෙස්ට් ලකුණු 12,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ එක්දින තරඟවලදී ලකුණු 14,000කට වඩා රැස් කළ අතර, ඔහු ඉතිහාසයේ වැඩිම ලකුණු ලාභීන් අතරට එක් විය. සංගක්කාර ඔහුගේ කාලයේ විශිෂ්ඨතම පිතිකරුවෙකු ලෙස සැලකෙන අතර ඔහු ICC Hall of Fame වෙත ඇතුළත් කර ඇත. මහේල ජයවර්ධන සහ සනත් ජයසූරිය ද ශ්‍රී ලංකා ජයග්‍රහණය සඳහා තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. ජයවර්ධන සැලකෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව 2007 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය දක්වා ගෙන ගිය විශිෂ්ටතම පිතිකරුවෙකු සහ නව්‍ය නායකයෙකු ලෙසය. අනෙක් අතට, ජයසූරිය, ඔහුගේ ආක්‍රමණශීලී පිතිකරණයෙන් ක්‍රීඩාවේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කිරීමට ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, නූතන එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පුරෝගාමියෙකු බවට පත්විය. 

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ අමතක නොවන ඉනිම් කිහිපයක් ක්‍රීඩා කළ මැදපෙළ පිතිකරුවෙකු වන අරවින්ද ද සිල්වා සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සෑම ආකාරයකම ස්ථාවර දස්කම් දැක්වූ වමත් වේගපන්දු යවන්නෙකු වන චමින්ද වාස් ද විශිෂ්ටයන් ලෙස සැලකේ.

=== ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ICC Hall of Fame විශිෂ්ඨයන් ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ක්‍රීඩකයා
!පිරිනැමූ වර්ෂය
!සමුද්දේශ
|-
|1
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|2016
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-muttiah-muralitharan&lt;/ref&gt;
|-
|2
|[[මහේල ජයවර්දන|මහේල ජයවර්ධන]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-mahela-jayawardena&lt;/ref&gt;
|-
|3
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-kumar-sangakkara&lt;/ref&gt;
|-
|4
|[[අරවින්ද ද සිල්වා]]
|2023
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-aravinda-de-silva&lt;/ref&gt;
|}

== 2014 පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ==

[[ගොනුව:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|alt=කුමාර් සංගක්කාර|thumb|257x257පික්|කුමාර් සංගක්කාර]]
[[ගොනුව:Mahela Jayawardene in the field.JPG|alt=මහේල ජයවර්ධන|thumb|මහේල ජයවර්ධන]]2014 වසරේ ICC ලෝක කුසලාන විස්සයි20 කිරුළ දිනීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී දැක්වූ දස්කම් අස්ථාවර වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රිකට් රටවල් සමඟ තරඟ සහ තරඟාවලි ජයග්‍රහණය කිරීමට අසීරු විය. ඔවුන් ක්‍රීඩකයින්, නායකයින් සහ පුහුණුකරුවන් කිහිප දෙනෙකු උත්සාහ කර ඇතත් ඔවුන්ගේ ගැටලුවලට විසඳුමක් සොයාගත නොහැකි විය. කණ්ඩායම ආබාධවලට ලක්ව ඇති අතර විනය ගැටලු ද ඇති වී තිබේ. 2019 දී ශ්‍රී ලංකාව ඇෆ්ගනිස්තානය හමුවේ එක් ටෙස්ට් තරගයකින් පරාජයට පත් වූ අතර එය ඔවුන්ට විශාල පසුබෑමක් විය. කෙසේ වෙතත්, 2019 වසරේ දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ටෙස්ට් තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම සහ 2018 වසරේ බංග්ලාදේශයේදී පැවැත්වෙන තුන්කොන් එක්දින තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම වැනි දීප්තිමත් අවස්ථා කිහිපයක් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට උදාවී ඇත. පොරොන්දුව දුන් වනිඳු හසරංග. සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් නැවත ගොඩනැංවීමේ අදියරක් පසුකරමින් සිටින අතර ඔවුන්ගේ ස්වරූපය සහ ස්ථාවරත්වය නැවත ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට කිරීමට බොහෝ වැඩ තිබේ.

== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන ==
{{main|ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන}}

වර්ෂ 1981 දී ශ්‍රී ලංකාවට අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම හා සංචාරක එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණඩායම අතර 1982 දී පැවති ප්‍රථම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟය කොළඹ [[පයිකියසෝති සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගනය|පී. සරවනමුත්තු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේදී]] පැවැත්විය. එම සංචාරයේදීම කොළඹ [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය|සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනයේ]] ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති ප්‍රථම එක්දින ජ්‍යාත්යන්තර තරඟය පවත්වන ලදී. කොළඹ [[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]] ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දිවා රාත්‍රී ක්‍රිකට් තරඟ පැවැත්විය හැකි ක්‍රීඩාංගනය වේ.

== ජයග්‍රහණයන් ==

=== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

====== අයි. සී. සී. ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ======

* පස්වන ස්ථානය - 2021-23 ශූරතාවලිය

==== [[අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|අයි. සී. සී. එක්දින ලෝක කුසලානය]] ====

* ශූරතාවය (1) - [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|1996]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007]], [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2003 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2003]]

==== අයි. සී. සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය ====

* සම ශූරතාවය (1) - [[2002 අයි.සී.සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය|2002]]
* අවසන් පූර්ව වටය (2) - [[1998 අයි.සී.සී පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ කුසලානය|1998]], 2013

==== අයි. සී. සී. විස්සයි 20 ලෝක කුසලානය ====

* ශූරතාවය (1) - [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2009 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2009]], [[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2010 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2010]]

=== ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

==== ආසියානු ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ====

* ශූරතාවය (1) - 2001-02
* අනුශූරතාවය (1) - 1998-99

==== ආසියා කුසලානය ====

* ශූරතාවය (6) - 1986, 1997, 2004, 2008, 2014, 2022
* අනුශූරතාවය (7) - 1984, 1988, 1990-91, 1995, 2000, 2010, 2023

== කණ්ඩායම් වාර්තා ==

=== ටෙස්ට් තරඟ ===
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම අද වන විට සියළුම ටෙස්ට් තත්වය පිරිනමාඇති කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රීඩා කර ඇති අතර පහතින් දක්වා ඇත්තේ එහි සාරාංශයයි.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ප්‍රතිවාදීන්
!තරඟ ගණන
!ජයග්‍රහණයන්
!පරාජයන්
!සමවීම්
!ජය පැරදුමින් තොර
|-
|1
|{{ධජය|ඇෆ්ගනිස්තානය}}
|1
|1
|0
|0
|0
|-
|2
|{{ධජය|ඕස්ට්‍රේලියාව}}
|33
|5
|20
|0
|8
|-
|3
|{{ධජය|බංග්ලාදේශය}}
|26
|20
|1
|0
|5
|-
|4
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|36
|8
|17
|0
|11
|-
|5
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|46
|7
|22
|0
|17
|-
|6
|{{ධජය|අයර්ලන්තය}}
|2
|2
|0
|0
|0
|-
|7
|{{ධජය|නවසීලන්තය}}
|38
|9
|18
|0
|11
|-
|8
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|59
|17
|23
|0
|19
|-
|9
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|31
|9
|16
|0
|6
|-
|10
|{{ධජය|බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්}}
|24
|11
|4
|0
|9
|-
|11
|{{ධජය|සිම්බාබ්වේ}}
|20
|14
|0
|0
|6
|-
| colspan=&quot;7&quot; |&lt;small&gt;''අවසන් යාවත්කාල කිරීම - ශ්‍රී ලංකාව හා බංග්ලාදේශ කණ්ඩායම සමඟ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟය 2024 මාර්තු 30 - අප්‍රියෙල් 3''&lt;/small&gt;
|}

==== කණ්ඩායම් වාර්තා ====

===== ඉනිමක ඉහලම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|952/6d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|[[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|1997 අගෝස්තු 2
|[https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-sri-lanka-1997-62338/sri-lanka-vs-india-1st-test-63762/full-scorecard 1374]
|-
|2
|760/7d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|සර්දාර් පටෙල් ක්‍රීඩාංගනය, අහමදාබාද්
|2009 නොවැම්බර් 16
|[https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-india-2009-10-428635/india-vs-sri-lanka-1st-test-430881/full-scorecard 1933]
|-
|3
|756/5d
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2006 ජූලි 27
|[https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-sri-lanka-2006-249149/sri-lanka-vs-south-africa-1st-test-249193/full-scorecard 1810]
|}

* ලකුණු 952/6 ඕනෑම කණ්ඩායමක් ඉනිමකදී රැස්කර ඇති ඉහලම ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.

===== ඉනිමක අඩුම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|71
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|1994 අගෝස්තු 26
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-1994-61513/sri-lanka-vs-pakistan-3rd-test-63653/full-scorecard 1267]
|-
|2
|73
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|2006 අප්‍රියෙල් 3
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2005-06-237157/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-test-238217/full-scorecard 1796]
|-
|3
|81
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2001 මාර්තු 15
|[https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-sri-lanka-2000-01-61786/sri-lanka-vs-england-3rd-test-63918/full-scorecard 1537]
|}

==== පුද්ගලික වාර්තා ====

===== වැඩිම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!ලකුණු සාමාන්‍ය
!ශතක ගනන
!අර්ධ ශතක ගනන
|-
|1
|12400
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|134
|233
|57.40
|38
|52
|-
|2
|11814
|[[මහේල ජයවර්ධන]]
|149
|252
|49.84
|34
|50
|-
|3
|7608
|[[ඇන්ජෙලෝ මැතිව්ස්|ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්]]
|109
|193
|45.55
|16
|41
|}

===== වැඩිම කඩුළු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!කඩුළු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!කඩුළු ලබාගැනීමේ සාමාන්‍ය
!ඉනිමක කඩුළු 5
!තරඟයක කඩුළු 10
|-
|1
|800
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|133
|230
|22.72
|67
|22
|-
|2
|433
|[[රංගන හේරත්]]
|93
|170
|28.07
|34
|09
|-
|3
|355
|[[චමින්ද වාස්]]
|111
|194
|29.58
|12
|2
|}
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් කණ්ඩායම්]]</text>
      <sha1>bq1lrdiqzgzt7zngahsvyvfsuzj7zdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791449</id>
      <parentid>791448</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <origin>791449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28036" sha1="39t054prf8wxcmebe7bk81f4ixt46ym" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = ශ්‍රී ලංකාව
| image                          = Sri Lanka Cricket Logo.png
| image_caption                  = [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය]]
| test status year               = 1982
| current captain                = [[ධනංජය ද සිල්වා]] (ටෙස්ට්)&lt;br/&gt;[[චරිත් අසලංක]] (එක්දින)&lt;br/&gt;
[[දසුන් ශානක]] (T20I)&lt;br/&gt;
| current coach                  = ගැරී කර්ස්ටන් 

| first test match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; කොලඹ දී&lt;br&gt; 17–21 පෙබරවාරි 1982

| first odi match                = කොදෙව්වන්ට එරෙහිව&lt;br&gt; මැන්චෙස්ටර් හිදී&lt;br&gt; 7 ජූනි 1975

| first t20i match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; සදම්ප්ටම් හිදී&lt;br&gt; 15 ජූනි 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _collar
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFF6
| h_body                = FFFFF6
| h_rightarm            = FFFFF6
| h_pants               = FFFFF6
| a_pattern_la          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_b           = _collar
| a_pattern_ra          = _J_LEAGUE_nike_18GK_BLUE2
| a_pattern_pants       = 
| a_leftarm             = 002366
| a_body                = 002366
| a_rightarm            = 002366
| a_pants               = 000F4D
| t_pattern_la          = _lightgold_border
| t_pattern_b           = _sl_t20wc_24
| t_pattern_ra          = _lightgold_border
| t_pattern_pants       = 
| t_leftarm             = 000F4D
| t_body                = 009FFF
| t_rightarm            = 000F4D
| t_pants               = 000F4D
}}

'''ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව]] නියෝජනය කරන ජාතික [[ක්‍රිකට්]] කණ්ඩායමයි. කණ්ඩායම ප්‍රථමයෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලුනේ 1926-27 දී වන අතර, පසුව 1981 දී  [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තත්ත්වය පිරිනැමීමත් සමගම,  [[ශ්‍රී ලංකාව]] ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන අටවන රට බවට පත් විය.  

ශ්‍රී ලංකාව එහි අද්විතීය ක්‍රිකට් විලාසය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය දක්ෂතාවය සහ සියුම් බව උපායශීලී නූස් සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව ඒකාබද්ධ කරයි. කණ්ඩායමේ උද්යෝගිමත් ක්‍රීඩා විලාසය සහ නව්‍ය උපක්‍රම නිසා එය අනෙකුත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ජාතීන්ගෙන් වෙන් කොට ලොව පුරා බොහෝ රසිකයින් දිනා ඇත.

පූර්වයේ සිටි  පීඩිත තත්ත්වයෙන් මිදී,  1990 ගණන් වලදී ප්‍රධාන ක්‍රිකට් දේශයක් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සමත් විය. අවසන් තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරදවමින්  [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] දිනාගැනුමට සමත් වූ කණ්ඩායම, ලෝක ශූරයන් බවට පත් වූහ. එතැන් සිට, කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කරලියෙහි ප්‍රධාන බලවේගයක් බවට සන්තතිකව පැවතියහ. වර්ශාවෙන් බාධා පැමිණි  [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කෙරුමට සුදුසුකම් ලැබුමට තරම් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම දක්ෂයෝ වූහ.එමෙන්ම [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය.[[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] අවසන් තරගයටද සුදුසුකම් ලැබීය. [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] ජයග්‍රහණය කළේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි.ඉන් පසු 2015 වසරේදී අර්ධ අවසන් පුර්ව වටයටද සුදුසුකම් ලැබිය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දැනට ලෝක වාර්තා කිහිපයකට හිමිකම් කියයි. ඒ අතර ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් එක් කඩුල්ලක් සදහා තැබූ වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 624 ප්‍රධාන තැනක් ගනියි. ඊට අමතරව ලොව ඕනෑම කණ්ඩායමක් ලබාගත් වැඩි ම කඩුලු ත්‍රිත්ව ප්‍රමාණයට හිමි වාර්තාව හිමි වන්නේ ද ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමට ය.

==ඉතිහාසය==
1926-1927 වසරවලදී [[විහාරමහාදේවී උද්‍යානය|කොළඹ වික්ටෝරියා උද්‍යානයේ]] නොමෑඩ්ස් ක්‍රීඩාපිටියේදී MCC කණ්ඩායමට එරෙහිව ‘සිලෝන්’ (1972 වසරට පෙර අප රට හැඳින්වූයේ සිලෝන් යන නාමයෙනි) කණ්ඩායම ලෙස ප්‍රථම වරට තරඟ වැදුණි. එහිදී සිලෝන් කණ්ඩායම ඉනිමක පරාජයක් ලැබීය. ඔවුන් සිය ප්‍රථම ජයග්‍රහණය වාර්තා කරන්නේ 1932, 1933 වසර වල පැටියල (Patiala) කණ්ඩායමට එරෙහිවයි. ඒ ඩ්රූව් ‘පැන්ඩෝව්’ ක්‍රීඩාංගනයේදී සිලෝන් කණ්ඩායම 1950 සිට එම්.ජේ. ගෝපාලන් කුසලානය සඳහා තරඟ වැදුණු අතර 1970 දී ‘සිලෝන්’ කණ්ඩායම  ‘ශ්‍රී ලංකා’ ලෙස සිය නම වෙනස් කරනු ලැබීය.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමයි. ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම පළමු වරට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකට සහභාගී වූයේ 1975 වර්ෂයේදීය. 1981 දී ටෙස්ට් වරම් ලැබීමෙන් පසුව ටෙස්ට් වරම් ලැබූ 8 වෙනි රට බවට ශ්‍රී ලංකාව පත් විය. ශ්‍රී ලංකාව අන්තිම දුර්වල තත්වයේ සිට 1990 වර්ෂයේ පමණ වන විට ප්‍රධාන පෙළේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටක් බවට පත් විය. 1996 දී  ලෝක කුසලාන තරඟා වලියට ඉදිරිපත් වී ප්‍රතිවාදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර ලෝක ශූරයින් බවට පත් වූහ. ඉන් පසු එළඹුනු වර්ෂ වලදි පසුබෑම් සහ සාර්ථකත්වයන්ට ඇතැම් විට මුහුණ දෙමින් ලෝකයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන රටක් ලෙස ස්ථාවරය රැක ගත්තේය. 2007 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී කණ්ඩායම ඉතා හොඳින් ක්‍රිඩා කරමින් අවසාන මහා තරඟය දක්වා ළඟා වූයේය. වැස්සෙන් බාධා පැමිණුනු අන්තිම තරඟයේදී ඔව්හු ඕස්ට්‍රේලියාවට පරාජය වුවද අනුශූරතාවය දිනා ගත්හ. සනත් ජයසූරිගේ සහ අරවින්ද ද සිල්වාගේ පිති හරඹයද, මුත්තයියා මුරලි දරන් සහ චමින්ද වාස් දෙපළ ඉතා දක්ෂ අන්දමින් පන්දු යැවීමෙන් දැක්වූ සහයෝගයද පසු ගිය වර්ෂ 15 තිස්සේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ සාර්ථකත්වයට විශේෂ දායකත්වයක් සැපයීය. එය පාලනය කරන ලද්දේ 'ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්' ආයතනය විසිනි.

== ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් ==
ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැසක් බිහිකර ඇත. ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ කඩුලු 800ක් ලබාගත් සාර්ථකම පන්දු යවන්නා වන මුත්තයියා මුරලිදරන් ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස සැලකේ. විශිෂ්ට ලෙස පන්දුව දඟ කැවීමට සහ කඩුලු ලබා ගැනීමට ඔහුට තිබූ හැකියාව අසමසම වූ අතර, ඔහු ලොව පුරා පිතිකරුවන්ට බියකරු සිහිනයක් බවට පත් කළේය. ඔහු 2019 දී ICC හෝල් ඔෆ් ෆේම් වෙත ඇතුළත් විය. 

[[ගොනුව:Sanath jayasuriya portrait.jpg|alt=සනත් ජයසූරිය|thumb|සනත් ජයසූරිය]]
ශ්‍රී ලංකා පිලේ හිටපු නායකයකු මෙන්ම මෙතෙක් බිහිවූ විශිෂ්ටතම පිතිකරුවකු වූ කුමාර් සංගක්කාර ද ශක්තියක් විය. ඔහු ටෙස්ට් ලකුණු 12,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ එක්දින තරඟවලදී ලකුණු 14,000කට වඩා රැස් කළ අතර, ඔහු ඉතිහාසයේ වැඩිම ලකුණු ලාභීන් අතරට එක් විය. සංගක්කාර ඔහුගේ කාලයේ විශිෂ්ඨතම පිතිකරුවෙකු ලෙස සැලකෙන අතර ඔහු ICC Hall of Fame වෙත ඇතුළත් කර ඇත. මහේල ජයවර්ධන සහ සනත් ජයසූරිය ද ශ්‍රී ලංකා ජයග්‍රහණය සඳහා තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. ජයවර්ධන සැලකෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව 2007 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය දක්වා ගෙන ගිය විශිෂ්ටතම පිතිකරුවෙකු සහ නව්‍ය නායකයෙකු ලෙසය. අනෙක් අතට, ජයසූරිය, ඔහුගේ ආක්‍රමණශීලී පිතිකරණයෙන් ක්‍රීඩාවේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කිරීමට ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, නූතන එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පුරෝගාමියෙකු බවට පත්විය. 

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ අමතක නොවන ඉනිම් කිහිපයක් ක්‍රීඩා කළ මැදපෙළ පිතිකරුවෙකු වන අරවින්ද ද සිල්වා සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සෑම ආකාරයකම ස්ථාවර දස්කම් දැක්වූ වමත් වේගපන්දු යවන්නෙකු වන චමින්ද වාස් ද විශිෂ්ටයන් ලෙස සැලකේ.

=== ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ICC Hall of Fame විශිෂ්ඨයන් ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ක්‍රීඩකයා
!පිරිනැමූ වර්ෂය
!සමුද්දේශ
|-
|1
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|2016
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-muttiah-muralitharan&lt;/ref&gt;
|-
|2
|[[මහේල ජයවර්දන|මහේල ජයවර්ධන]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-mahela-jayawardena&lt;/ref&gt;
|-
|3
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|2021
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-kumar-sangakkara&lt;/ref&gt;
|-
|4
|[[අරවින්ද ද සිල්වා]]
|2023
|&lt;ref&gt;https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-aravinda-de-silva&lt;/ref&gt;
|}

== 2014 පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ==

[[ගොනුව:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|alt=කුමාර් සංගක්කාර|thumb|257x257පික්|කුමාර් සංගක්කාර]]
[[ගොනුව:Mahela Jayawardene in the field.JPG|alt=මහේල ජයවර්ධන|thumb|මහේල ජයවර්ධන]]2014 වසරේ ICC ලෝක කුසලාන විස්සයි20 කිරුළ දිනීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී දැක්වූ දස්කම් අස්ථාවර වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රිකට් රටවල් සමඟ තරඟ සහ තරඟාවලි ජයග්‍රහණය කිරීමට අසීරු විය. ඔවුන් ක්‍රීඩකයින්, නායකයින් සහ පුහුණුකරුවන් කිහිප දෙනෙකු උත්සාහ කර ඇතත් ඔවුන්ගේ ගැටලුවලට විසඳුමක් සොයාගත නොහැකි විය. කණ්ඩායම ආබාධවලට ලක්ව ඇති අතර විනය ගැටලු ද ඇති වී තිබේ. 2019 දී ශ්‍රී ලංකාව ඇෆ්ගනිස්තානය හමුවේ එක් ටෙස්ට් තරගයකින් පරාජයට පත් වූ අතර එය ඔවුන්ට විශාල පසුබෑමක් විය. කෙසේ වෙතත්, 2019 වසරේ දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ටෙස්ට් තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම සහ 2018 වසරේ බංග්ලාදේශයේදී පැවැත්වෙන තුන්කොන් එක්දින තරඟාවලිය ජයග්‍රහණය කිරීම වැනි දීප්තිමත් අවස්ථා කිහිපයක් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට උදාවී ඇත. පොරොන්දුව දුන් වනිඳු හසරංග. සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් නැවත ගොඩනැංවීමේ අදියරක් පසුකරමින් සිටින අතර ඔවුන්ගේ ස්වරූපය සහ ස්ථාවරත්වය නැවත ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට කිරීමට බොහෝ වැඩ තිබේ.

== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන ==
{{main|ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන}}

වර්ෂ 1981 දී ශ්‍රී ලංකාවට අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම හා සංචාරක එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණඩායම අතර 1982 දී පැවති ප්‍රථම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟය කොළඹ [[පයිකියසෝති සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගනය|පී. සරවනමුත්තු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේදී]] පැවැත්විය. එම සංචාරයේදීම කොළඹ [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය|සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනයේ]] ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති ප්‍රථම එක්දින ජ්‍යාත්යන්තර තරඟය පවත්වන ලදී. කොළඹ [[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]] ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දිවා රාත්‍රී ක්‍රිකට් තරඟ පැවැත්විය හැකි ක්‍රීඩාංගනය වේ.

== ජයග්‍රහණයන් ==

=== අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

====== අයි. සී. සී. ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ======

* පස්වන ස්ථානය - 2021-23 ශූරතාවලිය

==== [[අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|අයි. සී. සී. එක්දින ලෝක කුසලානය]] ====

* ශූරතාවය (1) - [[1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|1996]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2007]], [[2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2011]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2003 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2003]]

==== අයි. සී. සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය ====

* සම ශූරතාවය (1) - [[2002 අයි.සී.සී. ශූරයන්ගේ කුසලානය|2002]]
* අවසන් පූර්ව වටය (2) - [[1998 අයි.සී.සී පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ කුසලානය|1998]], 2013

==== අයි. සී. සී. විස්සයි 20 ලෝක කුසලානය ====

* ශූරතාවය (1) - [[2014 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2014]]
* අනුශූරතාවය (2) - [[2009 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2009]], [[2012 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය|2012]]
* අවසන් පූර්ව වටය (1) - [[2010 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|2010]]

=== ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ===

==== ආසියානු ටෙස්ට් ශූරතාවලිය ====

* ශූරතාවය (1) - 2001-02
* අනුශූරතාවය (1) - 1998-99

==== ආසියා කුසලානය ====

* ශූරතාවය (6) - 1986, 1997, 2004, 2008, 2014, 2022
* අනුශූරතාවය (7) - 1984, 1988, 1990-91, 1995, 2000, 2010, 2023

== කණ්ඩායම් වාර්තා ==

=== ටෙස්ට් තරඟ ===
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම අද වන විට සියළුම ටෙස්ට් තත්වය පිරිනමාඇති කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රීඩා කර ඇති අතර පහතින් දක්වා ඇත්තේ එහි සාරාංශයයි.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ප්‍රතිවාදීන්
!තරඟ ගණන
!ජයග්‍රහණයන්
!පරාජයන්
!සමවීම්
!ජය පැරදුමින් තොර
|-
|1
|{{ධජය|ඇෆ්ගනිස්තානය}}
|1
|1
|0
|0
|0
|-
|2
|{{ධජය|ඕස්ට්‍රේලියාව}}
|33
|5
|20
|0
|8
|-
|3
|{{ධජය|බංග්ලාදේශය}}
|26
|20
|1
|0
|5
|-
|4
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|36
|8
|17
|0
|11
|-
|5
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|46
|7
|22
|0
|17
|-
|6
|{{ධජය|අයර්ලන්තය}}
|2
|2
|0
|0
|0
|-
|7
|{{ධජය|නවසීලන්තය}}
|38
|9
|18
|0
|11
|-
|8
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|59
|17
|23
|0
|19
|-
|9
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|31
|9
|16
|0
|6
|-
|10
|{{ධජය|බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්}}
|24
|11
|4
|0
|9
|-
|11
|{{ධජය|සිම්බාබ්වේ}}
|20
|14
|0
|0
|6
|-
| colspan=&quot;7&quot; |&lt;small&gt;''අවසන් යාවත්කාල කිරීම - ශ්‍රී ලංකාව හා බංග්ලාදේශ කණ්ඩායම සමඟ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟය 2024 මාර්තු 30 - අප්‍රියෙල් 3''&lt;/small&gt;
|}

==== කණ්ඩායම් වාර්තා ====

===== ඉනිමක ඉහලම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|952/6d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|[[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|ආර්. ප්‍රේමදාස අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|1997 අගෝස්තු 2
|[https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-sri-lanka-1997-62338/sri-lanka-vs-india-1st-test-63762/full-scorecard 1374]
|-
|2
|760/7d
|{{ධජය|ඉන්දියාව}}
|සර්දාර් පටෙල් ක්‍රීඩාංගනය, අහමදාබාද්
|2009 නොවැම්බර් 16
|[https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-india-2009-10-428635/india-vs-sri-lanka-1st-test-430881/full-scorecard 1933]
|-
|3
|756/5d
|{{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2006 ජූලි 27
|[https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-sri-lanka-2006-249149/sri-lanka-vs-south-africa-1st-test-249193/full-scorecard 1810]
|}

* ලකුණු 952/6 ඕනෑම කණ්ඩායමක් ඉනිමකදී රැස්කර ඇති ඉහලම ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.

===== ඉනිමක අඩුම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු සංඛ්යාව
!ප්‍රතිවාදීන්
!ක්‍රීඩාංගනය
!දිනය
!ටෙස්ට් තරඟ අංකය
|-
|1
|71
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|1994 අගෝස්තු 26
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-1994-61513/sri-lanka-vs-pakistan-3rd-test-63653/full-scorecard 1267]
|-
|2
|73
|{{ධජය|පාකිස්ථානය}}
|අස්ගිරිය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, මහනුවර
|2006 අප්‍රියෙල් 3
|[https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2005-06-237157/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-test-238217/full-scorecard 1796]
|-
|3
|81
|{{ධජය|එංගලන්තය}}
|[[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රීඩාංගනය]], කොළඹ
|2001 මාර්තු 15
|[https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-sri-lanka-2000-01-61786/sri-lanka-vs-england-3rd-test-63918/full-scorecard 1537]
|}

==== පුද්ගලික වාර්තා ====

===== වැඩිම ලකුණු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ලකුණු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!ලකුණු සාමාන්‍ය
!ශතක ගනන
!අර්ධ ශතක ගනන
|-
|1
|12400
|[[කුමාර් සංගක්කාර]]
|134
|233
|57.40
|38
|52
|-
|2
|11814
|[[මහේල ජයවර්ධන]]
|149
|252
|49.84
|34
|50
|-
|3
|7608
|[[ඇන්ජෙලෝ මැතිව්ස්|ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්]]
|109
|193
|45.55
|16
|41
|}

===== වැඩිම කඩුළු =====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!කඩුළු ගනන
!ක්‍රීඩකයා
!තරඟ ගණන
!ඉනිම ගණන
!කඩුළු ලබාගැනීමේ සාමාන්‍ය
!ඉනිමක කඩුළු 5
!තරඟයක කඩුළු 10
|-
|1
|800
|[[මුත්තයියා මුරලිදරන්]]
|133
|230
|22.72
|67
|22
|-
|2
|433
|[[රංගන හේරත්]]
|93
|170
|28.07
|34
|09
|-
|3
|355
|[[චමින්ද වාස්]]
|111
|194
|29.58
|12
|2
|}
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් කණ්ඩායම්]]</text>
      <sha1>39t054prf8wxcmebe7bk81f4ixt46ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සේවාදායක පරිගණකය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12610</id>
    <revision>
      <id>791586</id>
      <parentid>739743</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7992" sha1="h4tkgzu7o8wgwknzut6huopig9b2cfz" xml:space="preserve">{{Pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}

සේවාදායක (සර්වර්) මෘදුකාංග (English: Server Software) යනු, සේවාදායක පරිගණකය  (English: Server) සේවාදායකය මෘදුකාංගය මගින් භාවිතා කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කළමනාකරණය කිරීම කල හැකි මෘදුකාංග වර්ගයකි. 
[[Image:Wikimedia_Foundation_Servers-8055_35.jpg|thumb|200px|&quot;Wikimedia Foundation&quot; සේවාදායක පරිගණක]]
[[Image:RHEL-7-gnome 2014-06-11 17 06 46.png|thumb|200px|Red Hat Enterprise Linux 7.0 සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධතිය]]
==සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති==

සේවාදායක පරිගණක මත වැඩකරණ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති විශාල සංක්‍යාවක් ඇත. ඒවායින් කීපයක් පහත පරිදි දැක්විය හැක. 

* FreeBSD
* Red Hat Enterprise Linux
* SUSE Linux Enterprise Server
* Ubuntu Server
* Oracle Linux 
* CentOS
* ROSA Enterprise Linux Server
* Windows Server
* Windows Server Essentials
* Windows MultiPoint Server
* Windows Storage Server
* Microsoft Hyper-V Server
* Oracle Solaris
* HP-UX
* IBM AIX
* z/OS
* OS X Server (Mac OS X Server)
* ClearOS

බොහොමයක් සේවාදායක පරිගණක, Linux සහ Windows සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති බොහොමයක් සමග වැඩකිරීමට විශේෂයෙන් සැකසු දෘඩාංග වලින් සමන්විතව සකසා ඇත.
තවද සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති නිපදවන ආයතන බොහොමයක් තම සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග සේවා සදහා මුදල් අයකරණු ලැබේ.

==සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග==
[[Image:Network printing.jpg|thumb|200px|ජාලගත මුද්‍රණය සඳහා උදාහරණයක්]]
සේවාදායක වර්ගය, පදනම් වන ක්‍රියා මත හෝ භාවිතය මත සේවාදායක මෘදුකාංග පහත සඳහන් ලෙස, විවිධ ආකාර වලට වර්ග කල හැක:

* Application server software
* Catalog server software
* Communications server software
* Computing server software
* Database server software
* Fax server software
* File server software
* Game server software
* Mail server software
* Media server software
* Print server software
* Sound server software
* Proxy server software
* Web server software

මින් බොහොමයක් සේවාදායකය මෘදුකාංග වර්ග, සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධතිය තුල පෙර නිමියෙන්ම ලබා දෙන අතර නැතිනම් අන්තර් ජාලය ඔස්සේ භාගත කර ගැනීමට ද හැකියාව පවති.

==සේවාදායක මෘදුකාංග සඳහා උදාහරණ==

====Application server software====
* JBoss Enterprise Application Platform (JBoss EAP) 
* GlassFish Application Server
* Oracle WebLogic Server
* IBM WebSphere Application Server
* Zend Server

====Database server software====
* Oracle Database
* Microsoft SQL Server
* MySQL Community Server
* SAP HANA
* IBM DB2
* Ingres

====File server software====
* openLDAP
* NetIQ / Novell eDirectory
* Microsoft Active Directory

====Mail server software====
* Microsoft Exchange Server
* Novell GroupWise
* sendmail
* Postfix

====Media server software====

* GB-PVR
[[Image:SUSE EDesktop 12 DBServer.png|thumb|200px|SUSE Linux Enterprise Desktop 12.0 මත mariaDB පිහිටුවමින්...]]
[[Image:ISURU_Linux_16_04_LTS_squid.png|thumb|200px|ISURU Linux 16.04 LTS මත Squid Proxy Server රය පිහිටුවමින්...]]
* LinuxMCE
* MediaPortal
* MythTV
* Plex
* Kodi Entertainment Center
* TVersity Media Server

====Proxy server software====
* Squid
* Microsoft Internet Information Services (IIS)
* HAProxy

====Web server software====
* Microsoft Internet Information Services (IIS)
* Apache HTTP Server
* Nginx 
* Google Web Server (GWS)

==රැකියා අවස්ථා==
සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති සහ සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග සම්බන්ද රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් පවතී. ඒවා නම්:

* පරිගණක පද්ධති පරිපාලක වරුන් (Server Administrator)
* පරිගණක පද්ධති ආරක්ෂණ පරිපාලක වරුන් (Security Administrator) 
* වෙබ් පරිපාලක වරුන් (Web Administrator)
* පරිගණක පද්ධති ඉංජීනේරුවන් (System Engineer)
* පරිගණක පද්ධති උපකාරයක ඉංජීනේරුවන් (System Support Engineer)
* දත්ත සමුදාය පරිපාලක වරුන් (Datadase Administrator) 
* පරිගණක කළමණාකරුවන් (IT Manager)

==වෘත්තිමය පාඨමාලා==

සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති සහ සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග සදහා වූ ජාත්‍යන්තර වෘත්තීයමය පාඨමාලා බොහොමයක් ඇත. මින් බොහොමයක් පද්දති පාලනය (System Administration) සහ දත්ත සමුදාය පාලනය (Datadase Administration) පිළිබඳ හැදෑරීමට සකසා ඇති අතර කීපයක් පද්දති නිර්මාන කරණය (Developer-focused) පිළිබඳ හැදෑරීමට සකසා ඇත. ඒවායින් කීපයක් පහත දැක්වා ඇත. 

* Microsoft Certifications
* Red Hat Certifications
* SUSE / Novell Certifications
* LPI (Linux Professional Institute) Certifications
* CompTIA (Computing Technology Industry Association) Certifications
* The Linux Foundation Certifications
* Oracle Certifications
* MangoDB Certifications
* IBM Certifications
* HP (Hewlett-Packard) Certifications
* BSD Certifications
* GIAC Certifications
* Apple Certifications

==මෙයද බලන්න==
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>h4tkgzu7o8wgwknzut6huopig9b2cfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලෝක ආහාර අර්බුදය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13598</id>
    <revision>
      <id>791421</id>
      <parentid>747153</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28611" sha1="tkglpb9rj32h93yjp78cs0ktvoljv7j" xml:space="preserve">[[Image:Food Crisis to cause malnutrition.jpg|thumb|200px]]


==ගෝලීය ආහාර අර්බුදයේ බලපෑම්==


*ඉහළ යන ආහාර මිල ගණන් හමුවේ දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන ජන කොටස් තව තවත් ආගාධයට වැටෙමින් සිටින අතර, මෙය මන්ද පෝෂණය දිගින් දිගටම පැතිර යාමටත් විශේෂයෙන් ළමුන්ගේ පැවැත්ම සහ වර්ධනය අවධානමට ලක් කිරීමටත් හේතු වී ඇත. 

*මන්දපෝෂණය සෞඛ්‍ය ගැටළු රාශියකට මග පාදන අතර එය බුද්ධි මට්ටම පහත හෙළීමටද සෘජුවම හේතු වෙයි. 

*තවද, පිරිහිණු වැහැරුණු සිරුරු රැකගැනීමට, නඩත්තු කිරීමට දැරිය යුතු සෞඛ්‍ය වියදම් ඉහළ යාමෙන් මූල්‍යමය වශයෙන් සෘජුවමද වැඩදායී මානව සම්පත දුබලව කෘෂව යාමෙන් ඇතිවන ආර්ථික අලාභයන් නිසා වක්‍රවද රටකට සිදුවන හානිය සුළුපටු නොවීම.

*ආහාර මිල ගණන් වල සීඝ්‍ර ඉහළ යාම, ප්‍රමාණවත් ආදායම්  හා ආහාර නොලබන ලෝක ජනගහණයෙන් 1/6 ක් (මිලියන 854) පමණ වන දිළිඳු ජන කොටස තවදුරටත් දරිද්‍රතාවයට ඇද දැමීමට හේතුවීම.  

*එය බොහෝ රටවල දේශපාලන කලකෝලාහල සහ අස්ථාවරතාවයටද නොයෙකුත් සමාජ ප්‍රශ්න ඇති කොට ඇත. 
උදා : කැමරන්, බුර්කිනා ‍ෆාසෝ, ඊජීප්තුව යනාදී රටවල් ඇතුලුව බොහෝ රටවල ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ උණුසුම් වාතාවරණයක් ඇතිකළ අතර හයිටියෙහි මෙම තත්ත්‍වය අගමැති ජැක්වීස් එඩුවාඩ් ඇලෙක්සිට තනතුර අත්හැර යාමට සිදුවන තරමටම උග්‍ර විය.


==ලෝක ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාමට හේතු==


මීට පෙර ලෝක ආහාර මිල ගණන් වල ඉහළ යාම බොහෝවිට කාලගුණය හා සම්බන්ධව පැවති අතර එසේ මිල ගණන් ඉහළ යෑම සෑම විටම පාහේ ඉතාමත් තාවකාලික හා කෙටිකාලීන වූවක් විය. එහෙත් වර්තමාන තත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. මේ වන විට ලෝක ආහාර අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් සංවර්ධිත සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් අතර විවාදයක් ගොඩ නැගී ඇත. එනම් සංවර්ධිත රටවල ඇතැම් නායකයන් පවසනුයේ ඉතා විශාල ජනගහනයක් වෙසෙන සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා චීනය හා ඉන්දියාව වැනි රටවල මෑත කාලයේ ඇති වූ ආර්ථික සමෘද්ධියත් සමඟ දිළිඳුබවින් මිදුණු නව මධ්‍යම පාන්තික ජනග්‍රහණයේ පරිභෝජන රටාවේ ඇති වූ වෙනස් වීම් තුළින් ආහාර සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ යාම මෙසේ ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාමට හේතු වූ බවය. අනෙක් අතට සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල් මීට පිළිවදන් දෙමින් පවසනුයේ තෙල් මිල ඉහළ යාම හා සංවර්ධිත රටවල් ආහාර භෝග ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගැනීම ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාමට හේතු වූ බවයි. 


මෙහිදී ලෝක ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑමට හේතු ලෙස ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් හඳුනාගත හැක. එනම් :

#. කාලගුණික ව්‍යසන සහ සිවිල් කෝලාහල නිසා නිෂ්පාදනයේ පහත වැටීම
#. තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ විකල්ප බලශක්ති මූලාශ්‍ර ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට යොමු වීමෙන් ආහාර භෝග ඉන්ධන නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනීම
#. ආසියානු රටවල ඇති වූ නව ආර්ථික පිබිදීම හා ලෝක ජනග්‍රහණයේ ඉහළයාම මගින් ආහාර සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ යාම
#. 70 දශකයේ අරමුණු  හරිත විප්ලවය සහ රටවල් අතර නිදහස් වෙළදාම
#. ලෝක ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑමට හේතු වූ වෙනත් කාරණා


'''3.1 කාලගුණ ව්‍යසන සහ සිවිල් කෝලාහල නිසා සැපයුම් අංශය අඩපන වීම'''


මිල ගණන් ඉහළ යාමට අදාළ සැපයුම් අංශයේ සාධකය ලෙස බොහෝ දෙනෙක් දකිනුයේ කාලගුණ ව්‍යසන හේතුවෙන් නිෂ්පාදනය පහළ වැටීමයි. ධාන්‍ය අපනයනයේ මුල් තැනක් ගන්නා ඕස්ට්‍රේලියාවේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ 2006/2007 වසර වල පැවති දැඩි නියං කාලගුණය, උතුරු අප්‍රිකාවට බලපෑ ගංවතුර, චීනයට පතිත වූ දැඩි හිම පතනය හා උතුරු යුරෝපයේ දැඩි උණුසුම් කාලගුණය ආහාර නිෂ්පාදනය කෙරෙහි තරමක් දුරට අහිතකර බලපෑම් ඇති කළත්, ආහාර මිල ගණන් වල ඉහළ යාම ආහාර හිඟය නිසාම ඇති වූවක් නොවන බව ලෝක ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය සම්බන්ධ දත්ත විමසා බැලීමෙන් පැහැදිලි වේ. 

ස්වභාවික විපත් සේම එක් එක් රටවල අභ්‍යන්තර ආරවුල්ද නිෂ්පාදනය ‍කෙරෙහි අහිතකර බලපෑම් ඇති කර ඇත. දේශිය පරිභෝජන අවශ්‍යතා ඉක්මවා ගිය සහල් අතිරික්තයක් නිෂ්පාදනය කරන පාකිස්ථානය, පිලිපීනය, ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල සිවිල් කෝලහල මෙසේ සැපයුම් අංශය අඩපනවීමට බලපා ඇත. 


'''3.2 ජෛව ඉන්ධන නිපදවීම සදහා ආහාර භෝග යොදාගැනීම'''
 

1970 ගණන්වල ආරම්භ වූ හරිත විප්ලවයත් සමග කෘෂි නිෂ්පාදනය සාම්ප්‍රදයික දැනුමින් හා කාබනික පොහොර භාවිතයෙන් ඉවත්ව, නව යන්ත්‍රෝපකරණ, රසායනික පොහොර හා කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතයට වඩා වඩාත් නැඹුරු විය. පොහොර හා වෙනත් කෘෂි රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය තුළින් සහල් අස්වන්නක් ලබාගනීමට මං සැලසුනද එහි අනිවාර්ය ප්‍රතිඵලය වූයේ ජාත්‍යන්තර වෙළද පොළේ යෙදවුම් වල මිල ගණන් ඉහළ යාම දේශීය කෘෂි අංශයේ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාමට ඉතා දැඩි ලෙස බලපෑමය. නිෂ්පාදනයේ ආරම්භක පියවරේ සිට අවසන් නිෂ්පාදනය පාරිභෝගිකයා අතට පත්වන තෙක් වන සකලවිද ක්‍රියාදාමයම විවිධාකාරයෙන් ජාත්‍යන්තර වෙළදපොළ හා බැදී පවතින නිසා මේ ගැටළුවෙන් ගැලවීගත නොහැකිය. එමනිසා ලෝක ඛනිජ තෙල් වෙළද පොළෙහි නිරතුරුවම සිදු වන මිල ඉහළ යෑම් කෘෂි අංශයේ නිෂ්පාදනය කෙරෙහි ඉතාමත් අහිතකර ලෙස බලපායි. 

2008 මැයි මාසය වන විට ලෝක වෙළද පොළෙහි ඛනිජ තෙල් බැරලයක මිල US $ 129 ක් වූ අතර ඛනිජ තෙල් මිල ඉහළ යෑම සෘජුවම ප්‍රවාහන පිරිවැයට බලපෑ අතර එය නිෂ්පාදනයේ විවිධ පියවර වල පිරිවැය ඉහළ යෑමෙන් ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑමට හේතු විය. තවද ඛනිජ තෙල් මිල ගණන් අඛණ්ඩව ඉහළ යෑම හේතුවෙන් එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලොව, විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන් වෙත යොමු විය. ඒ අනුව බඩඉරිඟු හා උක් වැනි ආහාර භෝග මගින් එතනෝල් නිෂ්පාදනය කිරීමත් සෝයා බෝන්චි හා ෆාම් ඔයිල් මගින් ජෛව ඩීසල් නිපදවීමත්ලොව ප්‍රචලිත විය. බඩඉරිඟු  මගින් එතනෝල් නිෂ්පාදනය කිරීමෙහිලා ප්‍රමුඛස්ථානය ගනු ලබන්නේ එක්සත් ජනපදයයි. 

ලෝක බඩ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයෙන් 40% ක්ම නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේද ලෝක බඩ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයෙන් 70% ක්ම අපනයනය කරන්නේද එක්සත් ජනපදයයි. ජෛව  ඉන්ධන නිෂ්පාදනය සදහා බඩ ඉරිඟු යොදා ගැනීමෙන් බඩ ඉරිඟු අපනයනය පහළ වැටුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2007 වසරෙහි ලෝක ධාන්‍ය සංචිතය දින 57ක පාරිභොජනයට සෑහෙන පමණ පහළ වැටිණි. (වසර 37කට පසු වාර්තා වූ ඉතාම පහල අගයයි).

ලොව පොසිල ඉන්ධන භාවිතයට විකල්පයක් ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට ප්‍රවේශවීමේ දී එය පරිසර හිතකාමි වුවද, එය පොසිල ඉන්ධන භාවිතයටත් වඩාඅහිතකර ප්‍රතිඵල අද ලොව හමුවේ ඉස්මතු කර ඇත.

ජෛව ඉන්ධන නිශ්පාදනය සදහා යොදාගන්නා භෝග වගා කිරීම බොහෝ රටවල ග්‍රාමීය අංශයේ නව රැකියා අවස්ථා ජනිත කිරීමට හා ආදායම් මට්ටම ඉහළ නැංවීමට හේතු වී ඇත. තවද නිෂ්පාදනය සදහා වගා බිම් ලෙස වනාන්තර යොදා ගනීමෙන් සිදුවන වන විනාශය, තෙත් බිම් හා තණ බිම් විනාශය හේතුවෙන් ලොවට විශාල කාබන් ප්‍රමාණයක් මුදා හැරේ. ඉන්දුනීසියාව හා බ්‍රසීලය මේ සදහා ප්‍රධාන පෙළෙහි රටක් බවට පත් වී ඇත. තවද බ්‍රසීලය සෝයා බෝංචි මගින් ජෛව ඩීසල් නිෂ්පාදනයද සිදු කරයි. මේ හේතු කොට ගෙන ඇමසන් වනාන්තරය එළිකිරීම සීඝ්‍රයෙන් සිදු කෙරේ. මේ අනූව වර්තමානයේ ජෛව ඉන්ධන භාවිතය ලෝක තෙල් අර්බුදයකට පිළියමක් වනවාට වඩා, වෙනත් අර්බුද රාශියක් ඉස්මතු කර ඇත. ( උදා: ආහාර අර්බුදය, මන්දපෝෂනය, කෝලාහල, [[දිළිඳුබව|දිළිඳුකම]]). එය මිලියන 800ක් වන වාහන හිමියන් හා 850ක් වන සාගින්නෙන් හා මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන ලොව දුගී ජනතාව අතර ගැටුමක් බවට පත් කර ඇත.( Sports Utility Vehicle එකක ඉන්ධන ටැංකියක් පිරවීමට අවශ්‍ය එතනෝල් නිෂ්පාදනය සදහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණය එක් පුද්ගලයෙකුගේ වාර්ෂික ධාන්‍ය පරිභොජන අවශ්‍යතාවයට සමානය.

ලොව පොසිල ඉන්ධන භාවිතයට විකල්පයක් ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට ප්‍රවේශවීමේ දී එය පරිසර හිතකාමි වුවද, එය පොසිල ඉන්ධන භාවිතයටත් වඩාඅහිතකර ප්‍රතිඵ‍‍ල අද ලොව හමුවේ ඉස්මතු කර ඇත.‍

ආහාර මිල ගණන්වල ඉහළ යාම ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑ රටවල් වූයේ ඉරිඟු පදනම් කරගත් ආහාර ප්‍රධාන වන රටවල්ය. මෙවැනි රටවල් 20 කටත් අධික සංඛ්‍යාවක් ඇත. ආහාරොද්ධමනය හේතු කොට ගෙන එම රට වැසියන් මිල පාලනය ඇති කරන ලෙස රජයට බල කරමින් උද්ඝොෂණ වල නිරත වූ අතර, මෙසේ එක් එක් රටවල ජනතාව විදින පීඩනය දේශපාලන අස්ථාවරත්වයට බලපෑ අතර, සමාජ පීඩනය නොයෙකුත් අයුරින් අඬාලවීමට ද බලපා ඇත. තවද ධාන්‍ය ආනයනය කරන ඉන්දුනීසියාව, ඊජිප්තුව, [[මෙක්සිකෝව]] වැනි රටවල ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑම හේතුවෙන් ආහාර කොල්ලකෑම් ඇති වීමට බලපා ඇත.වැඩිවන ජීවන වියදමට සරිලන ආකාරයට ආදායම් ඉපයීමට රැකියාවලට යෑමට සිදුවීමෙන් ඇතැම් රටවල පාසැල් ළමුන්ගේ අධ්‍යාපනය පවා කඩාකප්පල් වී ඇත. 


'''3.3 ආසියාතික රටවල ඇති වූ ආර්ථික පිබිදීම හා ජනගහණ වර්ධනය''' 

[[Image:World population growth.jpg|thumb|400px]]


ආසියානු කලාපයේ චීනයේ හා ඉන්දියාවෙහි ඇති වූ නව ආර්ථික පිබිදීමත් සමග ආදායම් මට්ටම් ඉහළ යෑම හේතුවෙන් මිලියන ගණනාවක ජනගහණයක් දරිද්‍රතාවයෙන් මිදුණි.මෙම රටවල්වල් නව මධ්‍යම පන්තියක් බිහි වූ අතර ඔවුන්ගේ පරිභොජන රටාවද ආදායම් වර්ධනයත් සමග වෙනස් විය. මෙම පරිභෝජන රටා‍වේ වෙනස්වීම මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා වන ආහාර ඉල්ලුම ඉහළ යාමටත් අනෙක් අතට සත්ත්‍ව නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්‍ය ධාන්‍ය ඉල්ලුම ඉහළයාමටත් බලපායි. මන්ද මස් කි.ග්‍රෑ. 1ක් නිශ්පාදනය කිරිම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් ධාන්‍ය කි.ග්‍රෑ. 8ක්  පමණ අවශ්‍ය වන බැවිනි. කුකුල් මස් කි.ග්‍රෑ. 1ක් නිෂ්පාදනය කිරිම සඳහා ඉරිඟු හා සෝයා බෝංචි කිලෝ ග්‍රෑම් 2ක් පමණ අවශ්‍ය වන අතර ඌරු මස් කි.ග්‍රෑ. 1 ක් නිෂ්පාදනය කිරීමට සත්ත්‍ව ආහාර කි.ග්‍රෑ. 5-7 ක ප්‍රමාණයක්ද හරක් මස් කි.ග්‍රෑ. 1ක් සඳහා ආහාර කි. ග්‍රැ. 8ක ප්‍රමාණයක්ද අවශ්‍යවේ. 

එමෙන්ම මස් සදහා වන ඉල්ලුම තුළින් ධාන්‍ය මිල ඉහළ යන සේම චීස් හා බටර් ඉල්ලුමෙහි ඉහළ යාම කිරි නිෂ්පාදනය ඉහළ යාමට හේතු පාදක වන අතර එයද අනෙක් අතට ධාන්‍ය මිල ගණන් ඉහළ යාමට බලපායි. මෙසේ පරිභොජන රටාව වෙනස්වීම මගින් ඉල්ලුම ඉහළ යාමද ලෝක ජනගහණයෙහි ඉහළ යාමට ප්‍රමාණවත් වන පරිදි නිෂ්පාදනය වැඩි නොවීමද ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාමට බලපා ඇත. 

එහෙත් කෘෂි භෝග සදහා 2005 ට පෙර  පැවති අඩු මිල ගණන් නිසා බොහෝ රටවල කෘෂිකර්මන්තය සදහා යොදා ගත හැකි ඉඩම් කෘෂි වගාවන්ගෙන් ඉවත්වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබිණි. නොඑසේ නම් එම බිම් කෘෂි නොවන වෙනත් කටයුතු සදහා යොදගෙන ඇත.

පසුගිය කාලයෙහි පරිභෝජන රටාවෙහි වෙනස්කම් හරහා ආහාර සදහා ඉල්ලුම වේගයෙන් වැඩි වූ චීනය සහ ඉන්දියාවෙහි ජනගහණය සහ ආදායම ඉහළ ගිය ද ඊට සාපෙක්ෂව නිෂ්පාදනය ඉහළ ගොස් නැත. කෙසේ වෙතත් අනෙකුත් සංවර්ධනය  වෙමින් පවත්නා රටවල් මෙන් නොව චීනය හා ඉන්දියාව සහල් සහ තිරිගු අතින් ස්වයං පෝෂිත මට්ටමක පවතී. එහෙත් මස් පරිභොජනය සදහා චීනයේ ඇති නැමියාව දෙස බලන විට ඉදිරියේදී චීනය සත්ත්‍ව ආහාර සදහා ධාන්‍ය ආනයනය කරන්නෙකුගේ ත්ත්ත්‍වයකට පත්වීමට ඉඩ ඇත.

ලොව විශාලතම දිළිඳු ජනගහණය වෙසෙන්නේ ඉන්දියාවේය. එහෙත් මධ්‍යම පාන්තික ජනගහණයේ පරිභොජන රටාව වෙනස් වී ඇත. අනෙක් අතට වාර්ෂික ජනගහණ වර්ධන අනුපාතය සියයට දෙකක් වෙද්දී ඉන්දියාවේ කෘෂි නිෂ්පාදනය වර්ධනය වී ඇත්තේ සියයට එකකින් පමණි. එහෙත් වැඩි වන ඉල්ලුම දේශිය නිෂ්පාදනය වැඩි කර ගැනීම තුළින් සපුරාලීමේ ශක්‍යතාව ඉන්දියාව සතුව පවතී.  එම නිසා ආහාර සදහා වැඩි වන දේශිය ඉල්ලුම දේශිය නිෂ්පාදනය වැඩි කර ගනීම තුළින් සපුරා ගැනීමට ඇතැම් විට ඉන්දියව සමත් වනු ඇත. චීනය සම්බන්ධයෙන් ගත් විට එහි වගා බිම් කාර්මිකරණයට හා ජනාවාසවලට ගොදුරුවීම අභියෝගයක්ව ඇත. 

ඒ හරුණු විට 2008 වසරෙහි මුල සිදුවූ කාළගුණ ව්‍යසනයද මෙම අභියෝගය ජයගැනීමට එරෙහිව සිටී. ජනවාරි හා පෙබරවාරි මාස වල දකුණු චීනයේ පළාත් ගණනාවක් දැඩි සීතල, අයිස් වැසි සහ හිමපතනයට ලක් විය. මෙය එරට මිලියන 100 ක ජනගහණයකට බලපා ඇතැයි නිල වශයෙන් ගණන් බලා ඇත. මින් බොහෝ කෘෂිකාර්මික භෝග විනාශ වූ අතර චීන කෘෂිකර්ම අමාත්‍යංශයට අනුව ආහාර පිසීමට යොදාගන්නා තෙල් නිපදවීම සදහා වගාකරන රෙප්සීඩ් නම් වගාවෙන් හෙක්ටයාර මිලියන 410,000ක් මුලුමනින්ම විනාශ වී ඇත. 


'''3.4 70 දශකයේ අරඹුණු  හරිත විප්ලවය සහ රටවල් අතර නිදහස් වෙළදාම'''


70 දශකයේ අරඹුණු  හරිත විප්ලවය සහ රටවල් අතර නිදහස් වෙළදාම ද ලෝක ආර්ථිකය ආහාර අර්බුදයකට ගෙන යාමට හේතු වී ඇත. මෙම ප්‍රවණතා දෙකෙහිදීම නිෂ්පාදනයේ සෑම පියවරකදීම හා බෙදාහැරීම් ක්‍රියාවලියේදී බලශක්ති, රසායනික යෙදවුම් හා විශාල ප්‍රවාහන පිරිවැයක් දැරිය යුතු වීම ඊට හේතුවයි.  හරිත විප්ලවය හා නිදහස් වෙළදාම මගින් දේශිය වශයෙන් ස්වයංපෝෂිත ආර්ථික අන්‍යෝනය වශයෙන් එකිනෙකා මත යැපෙන ආර්ථික බවට පත් වූ අතර ඇතම් රටවල් අද ඔවුන්ගේ ආහාර අවශ්‍යතාවයෙන්  80% -90% ක ප්‍රමාණයක් ආනයන මගින් සපුරා ගනී. මේ නිසා ජත්‍යන්තර  වෙළදපොළේ මිල උච්ඡාවචනයන්ගෙන් වියුක්තව සිටීමට බොහෝ රටවලට හැකියාවක් නැත. 


'''3.5 ලෝක ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑමට හේතු වූ වෙනත් කාරණා'''


1. ලොව බොහෝ රටවල් අනාගත ආහාරෝද්ධමනය  අපේක්‍ෂාවෙන්  දේශිය පරිභොජන අවශ්‍යතා සදහා දේශිය නිෂ්පාදන රඳවා තබාගනිමින්, අපනයන සීමාද පැනවීම.
උදා : ඉන්දියාව, පකිස්ථානය, [[වියට්නාමය]], ඊජිප්තුව, බ්‍රසීලය, සර්බියාව, යුක්‍රේනය හා සැම්බියාව.

2. අඩු තොග මට්ටම් සහ දීර්ග කාලීන කෘෂි ආයෝජන අවම වීම.

3. ඉහළ යෙදවුම් මිල ගණන් සහ ලෝක තෙල් මිල ගණන් ඉහළ යෑමේ බලපෑම.

4. නාගරීකරණය.

5. මූල්‍ය සම්පේක්‍ෂණයන්.

6. දුර්වල වෙළඳ ප්‍රතිපත්තීන් සහ වෙළඳ නිර්බාධීකරණයේ බලපෑම.

==පිංතූර ගැලරිය==

&lt;gallery&gt;
Image:Map of global crisis hotspots.jpg|ලෝක ආහාර අර්බුදයේ සුවිශේෂී රටවල්
Image:Global Food crisis.jpg|ලෝක ආහාර අර්බුදය
 Image:Haiti and the Food Crisis.jpg|හයිටි රාජ්‍යයේ ආහාර අර්බුදය
 Image:Food Crisis in the Horn of Africa.jpg|අප්‍රිකාවේ ආහාර අර්බුදය

 &lt;/gallery&gt;


==මේ අඩවියත් බලන්න==

[[ආහාර අසාත්මිකතාවය]]

[[ආහාර පිරමිඩය]]


==මූලාශ්‍ර==

# [http://en.wikipedia.org/wiki/Global_food_crisis Global Food Crisis] , June 16, 2009

# [http://www.worldbank.org/html/extdr/foodprices Food Crisis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090613003708/http://www.worldbank.org/html/extdr/foodprices/ |date=2009-06-13 }}, June 16, 2009

# &quot;Biofuels major cause of global food riots&quot;, Kazinform (Kazakhstan National Information Agency), April 11, 2008</text>
      <sha1>tkglpb9rj32h93yjp78cs0ktvoljv7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෂාරුක් ඛාන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14240</id>
    <revision>
      <id>791560</id>
      <parentid>674474</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27034" sha1="kztedxmhec7ul4y2f0qrye6b5unqy6l" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ෂාරුක් ඛාන්
| image = Sharukhan.jpg
| image_size =
| alt = Shahrukh interacting with the media
| caption = 
| birth_name = ෂාරුක් ඛාන්
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1965|11|2}}&lt;ref&gt;{{cite news|last=James |first=Randy |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1917090,00.html |title=2-Min. Bio: Bollywood Star Shah Rukh Khan |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=18 August 2009 |accessdate=15 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111235225/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1917090,00.html |archivedate=11 November 2013}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = නව දිල්ලිය, ඉන්දියාව
| residence = Bandra, මුම්බායි, මහාරාෂ්ට්ර, ඉන්දියාව
| nationality = ඉන්දීය
| education = Hansraj College, දිල්ලි විශ්ව විද්‍යාලය &lt;ref&gt;{{cite news | title =SRK finally receives graduation degree from Hansraj College after 28 years | url = http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-receives-graduation-degree-after-28-years/ | date = 17 February 2016 | accessdate = 17 February 2016 | work= [[The Indian Express]] }}&lt;/ref&gt;
| occupation = චිත්‍රපට නළු, චිත්‍රපට නිෂ්පාදක , රූපවාහිනී සත්කාරක
| years_active = 1988–වර්තමානය තෙක්
| spouse = {{marriage|ගෞරි ඛාන්|1991}}
| children = 3
| signature = ShahRukh Khan Sgnature transparent.png
}}

1965 වර්ෂයේ නොවැම්බර් මස දෙවෙනි දින උපත ලැබූ ෂාරුක් ඛාන් බොලිවුඩ් සිනමා සක්විති ලෙසින්ද හඳුන්වනු ලබයි. ෂාරුක් ඛාන් බොලිවුඩ් සිනමා රංගන ශිල්පි‍යෙක් වන අතරම, බොලිවුඩ් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකුද රූපවාහිනී වැඩසටහන් මෙහෙයවන්නකුද වේ.

ෂාරුක් ඛාන් සිය රංගන දිවිය 1980 දශ‍කයේ රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවන් අතුරින් ආරම්භ කරනු ලබනු අතර ඔහු සිය සිනමා දිවිය ආරම්භ කරනු ලබන්නේ &quot;දීවානා&quot; (Deewana - 1992) චිත්‍රපටියෙනි. එතැන් සිට වාණිජ සිනමාවේ වාණිජ අතින් සාර්ථක චිත්‍රපට ගණනාවක් සඳහා අග්‍රගන්‍ය මෙහෙයක් ඉටුකරමින් සිටිනු ලබන මොහු, ඔහුගේ රංගන කුසලතාවන් සඳහා විචාරක ප්‍රතිචාර රැසක් හිමිකරගෙන ඇත. මොහුගේ රංගන දිවිය තුළ ඔහු &quot;ෆිල්ම් ෆෙයාර්&quot; සම්මාන උළෙලේ (Filmfare Awards) සම්මාන දහතුනක් හිමිකරගෙන ඇති අතර, එයින් හතක්ම ඔහු හිමිකරගෙන ඇත්තේ &quot;හොඳම නළුවා&quot; අංශයෙනි.

දිල්වාලේ දුල්හානියා ලේජායෙන්ගේ (1995), කුච් ‍කුච් ‍හෝතා හේ (1998), චක් ‍දේ ඉන්දියා (2007), ඕම් ශාන්තී ඕම් (2007) සහ රබ් නේ බනා ඩි ජෝඩී (2008) යන ඉහත කී චිත්‍රපටි ෂාරුක් ඛාන්ගේ රංගන දිවියේ අමතක නොවන සටහන් අතර අග්‍රගණ්‍ය රංගන ප්‍රතිභාවන් පෙන්නුම් කෙරෙන චිත්‍රපටි අතර වේ. එමෙන්ම කබි කුෂි කබි ගම් (2001), කල් ‍හෝ නා හෝ (2003), වීර්-සාරා 2004) සහ කබි අල්විදා නා කෙහෙනා (2006) යන  ඔහු රංගන දායකත්වය දැක්වූ චිත්‍රපටි ඒ ඒ වර්ෂවලදී වැඩිම ආදායම් ඉපැයූ ඉන්දියානු චිත්‍රපටි අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී. 2000 වර්ෂයේ සිට ෂාරුක් ඛාන් රංගධාරියකු වශයෙන් පමණක් නොව චිත්‍රපටි නිෂ්පාදකයෙකු සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කරන්නෙකු වශයෙන් කරළියට පැමිණේ. ඔහු මේ වන විට &quot;ඩ්‍රීම්ස් අන්ලිමිටඩ්&quot; සහ &quot;රෙඩි චිලීස්&quot; යන ආයතනයන් දෙකෙහි හිමිකාරත්වය දරනු ලබයි. 2008 වර්ෂයේදී [[නිව්ස් වීක් සඟරාව]] ඔහු ලොව බලවත්ම පුද්ගලයින් 50දෙනා අතරට නම් කරනු ලබයි.


==මුල් ජීවිතය සහ පවුල==
[[File:Shahrukh Khan and Gauri at 'The Outsider' launch party.jpg|thumb|right|upright|ෂාරුක් ඛාන් 2012 දී සාදයකදී තම බිරිඳ [[ගෞරි ඛාන්]] සමඟ|alt=Shah Rukh Khan standing beside his wife Gauri at a party in 2012]]
1965දී මුස්ලිම් පතන් ජාතික දෙමාපියන්ට දාව ඉන්දියාවේ නවදිල්ලි නග‍රයේ උපත ලබන ෂාරුක් ඛාන්ගේ පියා ඉන්දියානු නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කරන ලද නිදහස් සටන්කාමියෙකු වූ ටජ් මොහොමඩ් ඛාන් නම් වේ. ෂාරුක් ඛාන්ගේ විස්තරයට අනුකූලව, ඔහුගේ පියාගේ සීයා ඇෆ්ගන් ජාතිකයෙකු වේ. ‍සුභාෂ් චන්ද්‍රබෝෂ්ගේ ඉන්දියානු ජාතික හමුදාවේ ජංජුවා රාජ්පුත් සංවිධානයේ මේජර් ජනරාල් වරයෙකු වූ ෂවාස් නවාස් ඛාන් විසින් හදා වඩා ගත් දියණියක වන ලතීෆ් ෆාතිමා, ෂාරුක් ඛාන්ගේ මෑණියන් වේ. ෂාරුක් ඛාන්ගේ පියා ඉන්දියාව වෙන් කිරීමට පෙර පෙෂ්වාර්හී, ක්වීසා ඛවානි බසාර් ප්‍රදේශයෙන්  නව දිල්ලියට පැමිණියකු වන අතර. මව රාවල්පිණ්ඩි ප්‍රදේශයේ ජීවත් වන්නියක් විය. ෂාරුක් ඛාන්ගේ වැඩිමහල් සොහොයුරියගේ නම ෂෙනාස් නම් වේ.

ක්‍රීඩා, නාට්‍ය හා අධ්‍යාපන යන ක්ෂේත්‍ර තුනෙන්ම සිය පාසල් දිවියේ දස්කම් පෑ ෂාරුක් ඛාන්ගේ මුල් පාසල වූ‍යේ ශාන්ත කොලුම්බා පාසලයි. පාසල නියෝජනය කරමින් පාසලේ ගෞරවය වෙනුවෙන් කැපවන පාසල් ශිෂ්‍යයෙකුට වාර්ෂිකව ලබා දෙනු ලබන ''ගෞරවනීය අසිපත'' සම්මානය ඔහු එම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලබද්දී හිමි කරගැනීමට සමත් විය.

ෂාරුක් ඛාන් ඉන්පසු, හන්සරාජ් විද්‍යාලයට (1985-1988) ඇතුළත් වන අතර ආර්ථික විද්‍යා උපාධිය හිමිකරගනු ලබන අතර ඒත් සමඟම ජමියා මිලියා ඉස්ලාමියා විද්‍යාලයෙන් ජන සන්නිවේදන අංශයෙන් උසස් උපාධිය හිමි කරගනී. ඉන් අනතුරුව ඔහු සිය බොලිවුඩ් රංගනශිල්පියෙකු වශයෙන් කලා දිවිය අරඹනු ලබයි.

සිය දෙමව්පියන්ගේ මරණයෙන් අනතුරුව ෂාරුක් ඛාන් 1991 වර්ෂයේදී මුම්බායි නගරයට පැමිණෙයි. එම වසරේදීම, ඔහු ඔහුගේ කිසිදු චිත්‍රපටියක් නිකුත් වීමටද පෙර හින්දු ජාතික ගෞරී චිබ්බර්ව සම්ප්‍රදායික හින්දු විවාහ උත්සවයක් සමඟින් 1991 ඔක්තෝබර් 25වෙනි දින විවාහ කරගනු ලබන අතර, ඔහු පුත් ආර්යන් (උ: 1997) සහ දියණිය සුහානාගේ (උ: 2000) පිය පදවිය ලබයි. දැඩි අල්ලාහ් දේව භක්තිකයෙකු වන ෂාරුක් ඛාන් සිය බිරිඳගේ ආගමික විශ්වාසයටද ගරු කරයි. නිවසේදී, ඔහුගේ දරු දෙදෙනා එක ළඟ තබනු ලැබූ [[කුරානය]] හා හින්දු දෙවියන් සමඟින් [[ඉස්ලාම්|ඉස්ලාම් ආගම]] හා [[හින්දු ධර්මය|හින්දු ආගම]] යන ආගම් දෙකම අදහයි.

2005 වර්ෂයේදී, ''නස්රීන් මුනි කබීර්'' විසින් ෂාරුක් ඛාන්ගේ ජීවන චරිතය අළලා 2004 ටෙම්ප්ටේෂර් සංදර්ශන චාරිකාවද උපයෝගී කරගනිමින් ''දි ඉනර් ඇන්ඩ් අවුටර් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ෂාරුක් ඛාන්'' (ෂාරුක් ඛාන්ගේ පිටත හා ඇතුළත ලෝකය) නමින් වාර්තාමය චිත්‍රපටියක් කොටස් දෙකකින් යුතුව නිර්මාණය කරනු ලබයි. ෂාරුක් ඛාන්ගේ ඇතුළත ලෝකය ලෙසින් ඔහුගේ බිරිඳ හා දරුවන් ලෙසත්, පිටත ලෝකය ලෙස ඔහුගේ රංග කලා වැඩකටයුතුද එම වාර්තාමය චිත්‍රපටිය හරහා ලෝකයා වෙත ‍විවෘත කරන ලදී. ෂාරුක් ඛාන්ගේ පවුල් ජීවිතය අළලා ලියැවුනු ''ස්ටිල් රීඩිං ඛාන්''  පොත 2006 වසරේදී වෙළඳපොළ වෙත නිකුත්විය. එම පොතේ කර්තෘ වන අනුපම් චොප්රාගේම තවත් පොතක් වන ''කින්ග් ඔෆ් බොලිවුඩ්: ෂාරුක් ඛාන් ඇන්ඩ් ද සිඩක්ටිව් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ඉන්දියන් සිනෙමා'' (බොලිවුඩ් පුරවරයේ රජු: ෂාරුක් ඛාන් සහ චිත්තාකර්ශනීය ඉන්දියානු සිනමාව) යන පොත 2007 වර්ෂයේ නිකුත් විය. ‍ෂාරුක් ඛාන්ගේ ජීවිතය හරහා බොලිවුඩ් පුරවරය අත්විදීම යන අර්ථයෙන් එම පොත ලියැවී තිබිණ.

ෂාරුක් ඛාන් වර්තමානය වන විට විවිධ වූ සම්මානයට පාත්‍ර වී ඇත. පද්ම ශ්‍රී සම්මානයෙන් ඉන්දියාවේ සිව්වැනි පුරවැසියා සම්මානයෙන් ඉන්දීය ආණ්ඩුව ෂාරුක් ඛාන් වෙත සිය සම්මාන පුදකරන ලද්දේ වර්ෂ 2005දී ය. 2007 වර්ෂයේදී, ඉටිවලින් නිමැවුනු ඔහුගේ අනුරුවක් මැඩම් ටුසෑඩ් ඉටි රූ කෞතුකාගාරයේ ස්ථාපනය කරන ලදී. තවත් ඉටි අනුරුවක් පැරීසියේ Musée Grévin හිදී එම වසරේදීම ස්ථාපනය කරන ලදී.  2009 වසරේදී ඔහු බෙඩ්ෆෝෂයර් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් කලාව හා සංස්කෘතිය පිළිබඳ ගෞරව උපාධියක් හිමි කරගන්නා ලදී.

==රංගන වෘත්තිය==
===1988-1992: රූපවාහිනිය සහ චිත්‍රපට රංගනය===
ඛාන්ගේ පළමු චරිතය රඟපෑවේ 1988 දී රූගත කිරීම් ආරම්භ කළ ලේක් ටැන්ඩන්ගේ රූපවාහිනී කතා මාලාවේ දිල් දාරියා චිත්‍රපටයේ ය. එහෙත් නිෂ්පාදන ප්‍රමාදයන් නිසා රාජ් කුමාර් කපූර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 1989 කතා මාලාව ෆවුජි ඔහුගේ රූපවාහිනී රංගනය බවට පත්විය.

===1993-1994: ප්‍රති-වීරයා===
1993 දී නිකුත් කළ චිත්‍රපට අතර ඛාන් බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා දෙකක ජනප්‍රිය චරිත නිරූපණය කිරීම සඳහා වඩාත්ම අගය කොට සලකනු ලැබීය.

===1995-1998: ආදර භූමිකාවන්===
[[File:Shah Rukh Khan &amp; Kajol unveil the special coffee table book 'DDLJ'.jpg|thumb|left|ඛාන් 2014 දී සම-නළු කාජල් සමඟ සති 1000 ක් අඛණ්ඩව ඔවුන්ගේ ''දිල්වලේ දුල්හානියා ලේ ජයෙන්ගේ''චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කළේය.|alt=Shah Rukh Khan hugs Kajol]]
1995 දී ඛාන් චිත්‍රපට හතකට රංගනයෙන් දායක වූ අතර, ඉන් පළමුවැන්න රාකේෂ් රොෂාන් ගේ තනු නිර්මාණය කළ කරන් අර්ජුන් ය.

===1999-2003: වෘත්තීය අභියෝග===
===2004-2009: නැවත නැඟිටීම===
===2010–2014: මගේ නම ඛාන් සහ ක්‍රියාදාමයට හා හාස්‍යයට ව්‍යාප්ත වීම===
===2015 - වර්තමානය: වෘත්තීය උච්චාවචනයන්===
==වෙනත් වැඩ==
===චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය සහ රූපවාහිනී සත්කාරකත්වය===
===වේදිකා කාර්ය සාධනය===
===අයිපීඑල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ හිමිකාරිත්වය===
2008 දී ඛාන්, ජුහි චව්ලා සහ ඇගේ සැමියා වන ජේ මේතා සමඟ එක්ව, විස්සයි විස්ස ක්‍රිකට් තරගාවලියේදී ඉන්දියානු ප්‍රිමියර් ලීග් (අයිපීඑල්) සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 75.09 කට කොල්කටා නියෝජනය කරන ඡන්ද බලය සඳහා හිමිකාරිත්වය අත්පත් කර ගත් අතර කණ්ඩායම කොල්කටා නයිට් රයිඩර්ස් (කේකේආර්) ලෙස නම් කළේය.

==මාධ්‍ය තුළ==
ෂාරුක් ඛාන්ට ඉන්දියාවේ සැලකිය යුතු මාධ්‍ය ආවරණයක් ලැබෙන අතර එය බොහෝ විට හැඳින්වෙන්නේ &quot;කිං ඛාන්&quot;, &quot;බොලිවුඩයේ බාඩ්ෂා&quot; හෝ &quot;බොලිවුඩයේ රජ&quot; යනුවෙනි.

==සම්මාන හා පිළිගැනීම්==
{{Main|ෂාරුක් ඛාන්ට ලැබුණු සම්මාන හා නාමයෝජනා ලැයිස්තුව}}
ඛාන් යනු බොලිවුඩයේ වඩාත් අලංකාර නළුවෙකි.ඔහුට නාම යෝජනා 30 කින් ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන 14 ක් සහ විශේෂ සම්මාන 281 ලැබී ඇත.

==සිනමා වෘත්තිය==
==සිනමා දිවිය==
===Actor===
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! චිත්‍රපටිය
! චරිත
! විශේෂ සටහන්
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 1992 || ''දීවානා'' || රාජා සහායි || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම ආධුනික නළු සම්මානය
|-
| ''ඉඩියට්'' || පවන් රඝුජාන් ||
|-
| ''චමත්කාර්'' || සුන්දර් ශ්‍රීවාස්තව් ||
|-
| ''රාජු බන් ගයා ජෙන්ට්ල්මන්'' || රාජු (රාජ් මාථූර්)||
|-
| ''දිල් ආශ්නා හේ' || කරන් ||
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 1993 || ''මායා මෙම්සාභ්'' || ලලිත් කුමාර් ||
|-
| ''කින්ග් අන්කල්'' || අනිල් භන්සාල් ||
|-
| ''භාසිගර්'' || අජේ ශර්මා/විකී මල්හෝත්‍රා || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''ධර්'' || රාහුල් මෙහ්රා || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම දුෂ්ටයා සම්මානය
|-
| ''කබි හා කබි නා'' || සුනිල් || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම රංගනය වෙනුවෙන් හිමිවන විචාරක සම්මානය &lt;br /&gt; නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| 1994 || ''අංජාම්'' || Vijay Agnihotri || '''Winner''', Filmfare Best Villain Award
|-
|rowspan=&quot;7&quot;| 1995 || ''කරන් අර්ජුන්'' || Arjun Singh/Vijay ||
|-
| ''Zamana Deewana'' || Rahul Malhotra ||
|-
| ''ගුඩ්ඩ'' || Guddu Bahadur ||
|-
| ''Oh Darling! Yeh Hai India'' || Hero ||
|-
| ''දිල්වාලේ දුල්හානියා ලේ ජායෙන්ගේ'' || Raj Malhotra || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''Ram Jaane'' || Ram Jaane ||
|-
| ''Trimurti (film)|Trimurti'' || Romi Singh ||
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 1996 || ''English Babu Desi Mem'' || Vikram/Hari/Gopal Mayur ||
|-
| ''Chaahat'' || Roop Rathore ||
|-
| ''Army (film)|Army'' || Arjun || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''Dushman Duniya Ka'' || Badru ||
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 1997 || ''Gudgudee'' || || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''Koyla'' || Shankar ||
|-
| ''යස් බොස්'' || Rahul Joshi || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''පර්දේශ් (film)|Pardes'' || Arjun Saagar ||
|-
| ''දිල් තො පාගල් හේ '' || Rahul || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 1998 || ''Duplicate (film)|Duplicate'' || Bablu Chaudhry/Manu Dada || Nominated, Filmfare Best Villain Award
|-
| ''Achanak'' || Himself || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''දිල් සේ'' || Amarkant Varma ||
|-
| ''කුච් කුච් හෝතා ‍හේ'' || Rahul Khanna || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|1999 || ''Baadshah'' || Raj Heera/Baadshah || Nominated, Filmfare Best Comedian Award
|-
|rowspan=&quot;6&quot;| 2000 || ''Phir Bhi Dil Hai Hindustani'' || Ajay Bakshi ||
|-
| ''හෙ රාම්'' || Amjad Ali Khan || 
|-
| ''Josh (2000 film)|Josh'' || Max ||
|-
| ''Har Dil Jo Pyar Karega'' || Rahul || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''Mohabbatein'' || Raj Aryan Malhotra || '''Winner''', Filmfare Critics Award for Best Performance&lt;br /&gt; නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''ගජ ගාමිණි'' || Himself || ආරාධිත රංගනය
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2001 || ''One 2 Ka 4'' || Arun Verma ||
|-
| ''Asoka (2001 film)|Asoka'' || Asoka || 
|-
| ''Kabhi Khushi Kabhie Gham'' || Rahul Raichand || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2002 || ''Hum Tumhare Hain Sanam'' || Gopal ||
|-
| ''දේව්දාස්  (2002 film)|දේව්දාස්'' || දේව්දාස්  මුකර්ජී  || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''Shakti (2002 film)|Shakti: The Power'' || Jaisingh || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''Saathiya'' || Yeshwant Rao || Cameo
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2003 || ''චල්තේ චල්තේ (2003 film)|Chalte Chalte'' || Raj Mathur ||
|-
| ''කල් හෝ නා හෝ'' || Aman Mathur|| නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2004 || ''Yeh Lamhe Judaai Ke '' || Dushant ||
|-
| ''MEIN HOON NA'' || Maj. Ram Prasad Sharma || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''වීර්-සාරා'' || Veer Pratap Singh || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''ස්වදේශ්'' || Mohan Bhargava || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2005 || ''Kuch Meetha Ho Jaaye'' || Himself || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''කාල් (2005 film)|Kaal'' || || ''කාල් ධමාල්'' ගීතය සඳහා ආරාධිත රංගනය
|-
| ''සිල්සිලා'' || Sutradhar || ''ජබ් ජබ් දිම් මිලේ'' ගීතය සඳහා ආරාධිත රංගනය
|-
| ''පහේලී'' || Kishenlal/The Ghost ||
|-
| ''The Inner and Outer World of Shah Rukh Khan'' || Himself (Biopic) || Documentary directed by British-based author and director Nasreen Munni Kabir
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''Alag'' || || Special appearance in song ''Sabse Alag''
|-
|''කබි අල්විදා නා කෙහෙනා'' || Dev Saran || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''Don - The Chase Begins Again'' || Vijay/Don || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය &lt;br /&gt; Nominated, Asian Film Awards|Asian Film Award for Best Actor
|-
| ''අයි සී යූ'' || || ''සුබා සුබා'' ගීතය සඳහා ආරාධිත රංගනය
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''Chak De India'' || Kabir Khan || '''ජයග්‍රාහක''', ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
| ''Heyy Babyy'' || Raj Malhotra || ''මස්ත් කලන්දර්'' ගීතය සඳහා ආරාධිත රංගනය
|-
| ''ඕම් ශාන්තී ඕම් (film)|ඕම් ශාන්තී ඕම්'' || Om Prakash Makhija/Om Kapoor || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''Krazzy 4'' || || ''බ්‍රේක් ෆ්‍රී'' ගීතය සඳහා ආරාධිත රංගනය
|-
| ''Bhoothnath'' || Aditya Sharma || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''රබ් නේ බනා ඩි ජෝඩී'' || සුරින්දර් සාහ්නි/රාජ් || නිර්දේශිත, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2009 || ''ලක් බයි චාන්ස්'' || Himself || ආරාධිත රංගනය
|-
| ''බිල්ලු'' || Sahir Khan || 
|-
| ''Dulha Mil Gaya'' || || Post-production{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/shropshire/content/articles/2009/01/16/bollywood_news_dulha_mil_feature.shtml|title=Dulha Mil Gaya nearing completion}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2010 ||''මයි නේම් ඉස් ඛාන්'' || Rizwan Khan || Filming
|-
|''Koochie Koochie Hota Hain'' || Rocky || Filming
|}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|2}}</text>
      <sha1>kztedxmhec7ul4y2f0qrye6b5unqy6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කැනඩාවේ රජය සහ දේශපාලනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14801</id>
    <revision>
      <id>791425</id>
      <parentid>730080</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77815" sha1="qouhitsncgfukfq4obya4btsc781d9s" xml:space="preserve">[[File:Parliament Hill from a Hot Air Balloon, Ottawa, Ontario, Canada, Y2K (7173715788).jpg|thumb|කැනේඩියානු පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිලි සහ ඒවායේ වටපිටාවේ ගුවන් දර්ශනය]]

කැනඩාව &quot;පූර්ණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්&quot; ලෙස විස්තර කෙරේ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021 |title=2021 Democracy Index |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGI0GGHOJ2F2YyVeWTMPBvGitE1QlEWRD5yPY_rnJ7yECNSo-bJC-UDL28b-Jbo7b3rOFkdk4UXgoR60SFZUwf1xCQFR_IZjXHkR6eeaGzObViC1Q |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220221533/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGI0GGHOJ2F2YyVeWTMPBvGitE1QlEWRD5yPY_rnJ7yECNSo-bJC-UDL28b-Jbo7b3rOFkdk4UXgoR60SFZUwf1xCQFR_IZjXHkR6eeaGzObViC1Q |archive-date=December 20, 2022 |website=Economist Intelligence Unit}}&lt;/ref&gt; ලිබරල්වාදයේ සම්ප්‍රදායක්,&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Westhues|first1=Anne|url=https://books.google.com/books?id=chTaAgAAQBAJ&amp;pg=PA10|title=Canadian Social Policy: Issues and Perspectives|last2=Wharf|first2=Brian|publisher=Wilfrid Laurier University Press|year=2014|isbn=978-1-55458-409-3|pages=10–11}}&lt;/ref&gt; සහ සමානාත්මතාවාදී,&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Bickerton|first1=James|url=https://books.google.com/books?id=1jd6oqRHxLYC&amp;pg=PA56|title=Canadian Politics|last2=Gagnon|first2=Alain|publisher=University of Toronto Press|year=2009|isbn=978-1-4426-0121-5|page=56}}&lt;/ref&gt; මධ්‍යස්ථ දේශපාලන මතවාදයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Johnson|first=David|url=https://books.google.com/books?id=I_HzDQAAQBAJ&amp;pg=PA13|title=Thinking Government: Public Administration and Politics in Canada|publisher=University of Toronto Press|year=2016|isbn=978-1-4426-3521-0|edition=4th|pages=13–23}}&lt;/ref&gt; සමාජ සාධාරණත්වය අවධාරණය කිරීම කැනඩාවේ දේශපාලන සංස්කෘතියේ කැපී පෙනෙන අංගයකි.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last=McQuaig |first=L. |title=Holding the Bully's Coat: Canada and the U.S. Empire |publisher=Doubleday Canada |year=2010 |isbn=978-0-385-67297-9 |url=https://books.google.com/books?id=9g4Xd12rIGYC&amp;pg=PT14 |page=14}}|{{cite book |last=Fierlbeck |first=Katherine |url=https://books.google.com/books?id=0bZBHlF4V8EC&amp;pg=PA87 |title=Political Thought in Canada: An Intellectual History |publisher=University of Toronto Press |year=2006 |isbn=978-1-55111-711-9 |page=87}}
}}&lt;/ref&gt; සාමය, සාමය සහ යහපාලනය, ව්‍යංග අයිතිවාසිකම් පනතක් සමඟින්, කැනේඩියානු ෆෙඩරල්වාදයේ ආරම්භක මූලධර්ම වේ.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Dixon |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=npzDCwAAQBAJ&amp;pg=PA48 |title=Social Welfare in Developed Market Countries |last2=P. Scheurell |first2=Robert |date=March 17, 2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-36677-5 |page=48}}|{{cite book |last=Boughey |first=Janina |url=https://books.google.com/books?id=dgK-DgAAQBAJ&amp;pg=PA105 |title=Human Rights and Judicial Review in Australia and Canada: The Newest Despotism? |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5099-0788-5 |page=105}}|{{cite web | last=McLachlin | first=Beverly |authorlink=Beverley McLachlin| title=Human Rights Protection in Canada | publisher= &quot; Osgoode Hall Review of Law and Policy | date=Jun 30, 2014 | url=https://digitalcommons.osgoode.yorku.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&amp;context=ohrlp |quote=Canada's experience with human rights. Canada's experience can be divided into three phases: 1) Judicially implied rights; 2) Legislatively protected rights; and 3) Constitutionally protected human rights. Before human rights legislation and the Charter, courts in Canada relied on the theory of an &quot;implied bill of rights&quot; to protect traditional civil liberties such as freedom of speech and association. The theoretical foundation for these rights was the importance of free political speech and discussion in a democracy. }}
}}&lt;/ref&gt;

ෆෙඩරල් මට්ටමින්, කැනඩාව &quot;තැරැව්කාර දේශපාලනය&quot; ක්‍රියාත්මක කරන සාපේක්ෂ මධ්‍යවාදී පක්ෂ දෙකකින් ආධිපත්‍යය දරයි:{{efn| name=politics|&quot;තැරැව්කාර දේශපාලනය: සාර්ථක [[බිග් ටෙන්ට්|බිග් ටෙන්ට් පක්ෂ]] සඳහා කැනේඩියානු යෙදුමක් වන අතර එය මධ්‍ය කැනේඩියානු ඡන්දදායකයා වෙත ආයාචනා කිරීම සඳහා බහුත්වවාදී අල්ලා ගැනීමේ ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කිරීම මධ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්ති සහ මැතිවරණ සභාග හි කෙටි කාලීන මනාපයන් තෘප්තිමත් කිරීමට මතවාදී මායිම මත පිහිටා නැති බහුතර ඡන්දදායකයින්.&quot;&lt;ref&gt;{{multiref2

| {{cite book |last1=Marland |first1=Alex |url=https://books.google.com/books?id=GSeSaYPa2A4C&amp;pg=PA257 |title=Political Marketing in Canada |last2=Giasson |first2=Thierry |last3=Lees-Marshment |first3=Jennifer |publisher=UBC Press |year=2012 |isbn=978-0-7748-2231-2 |page=257}}

|{{Cite book |last1=Courtney |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&amp;pg=PA195 |title=The Oxford Handbook of Canadian Politics |last2=Smith |first2=David |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-533535-4 |page=195}}

}}&lt;/ref&gt; &quot;The traditional ''brokerage'' model of Canadian politics leaves little room for ideology.&quot;&lt;ref&gt;{{multiref2

|{{cite journal |first=Christopher |last=Cochrane |year=2010 |url=http://www.jstor.org/stable/40983510 |title=Left/Right Ideology and Canadian Politics |journal=Canadian Journal of Political Science / Revue Canadienne de Science Politique |volume=43 |issue=3 |pages=583–605 |doi=10.1017/S0008423910000624 |jstor=40983510 }}

|{{cite book |first=Stephen |last=Brooks |title=Canadian Democracy: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=DeQnPIXV5CEC |year=2004 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-541806-4 |page=265 |quote=Two historically dominant political parties have avoided ideological appeals in favour of a flexible centrist style of politics that is often labelled brokerage politics}}

|{{cite book |first=Miriam |last=Smith |title=Group Politics and Social Movements in Canada: Second Edition |url=https://books.google.com/books?id=iG4rAwAAQBAJ&amp;pg=PA17 |year=2014 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-0695-1 |page=17 |quote=Canada's party system has long been described as a &quot;brokerage system&quot; in which the leading parties (Liberal and Conservative) follow strategies that appeal across major [[Cleavage (politics)|social cleavages]] in an effort to defuse potential tensions.}}

|{{cite book |first=David |last=Johnson |title=Thinking Government: Public Administration and Politics in Canada|edition= 4th |url=https://books.google.com/books?id=I_HzDQAAQBAJ&amp;pg=PA13 |year=2016 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-3521-0 |pages=13–23 |quote=...most Canadian governments, especially in the federal sphere, have taken a moderate, centrist approach to decision making, seeking to balance growth, stability, and governmental efficiency and economy...}}}}&lt;/ref&gt;

}} මධ්‍ය-වාම නැඹුරු වූ කැනඩාවේ ලිබරල් පක්ෂය&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Bittner |first1=Amanda |url=https://books.google.com/books?id=TdFTCgAAQBAJ&amp;pg=PA300 |title=Parties, Elections, and the Future of Canadian Politics |last2=Koop |first2=Royce |date=March 1, 2013 |publisher=UBC Press |isbn=978-0-7748-2411-8 |page=300}}|{{cite web |last=Johnston |first=Richard |title=The baffling history of Canada's party system |website=Policy Options |date=April 13, 2021 |url=https://policyoptions.irpp.org/magazines/october-2017/the-baffling-history-of-canadas-party-system/ |archive-date=December 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209225002/https://policyoptions.irpp.org/magazines/october-2017/the-baffling-history-of-canadas-party-system/ |url-status=live}}
}}&lt;/ref&gt; සහ මධ්‍ය-දකුණට නැඹුරු වන කැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (හෝ එහි පූර්වගාමීන්).&lt;ref name=&quot;Gill 2021 p. 485&quot;&gt;{{cite journal|last=Gill|first=Jessica K.|date=December 20, 2021|title=Unpacking the Role of Neoliberalism on the Politics of Poverty Reduction Policies in Ontario, Canada: A Descriptive Case Study and Critical Analysis|journal=Social Sciences|publisher=MDPI AG|volume=10|issue=12|page=485|doi=10.3390/socsci10120485|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ඓතිහාසිකව ප්‍රමුඛ ලිබරල්වාදීන් දේශපාලන පරිමානයේ මධ්‍යයේ ස්ථානගත වේ.&lt;ref name=&quot;Gill 2021 p. 485&quot; /&gt; 2021 මැතිවරනයේදී පක්ෂ පහක් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ නියෝජිතයින් - සුළුතර ආන්ඩුවක් පිහිටවූ ලිබරල්; නිල විපක්ෂය බවට පත් වූ කොන්සර්වේටිව්; නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (වම අල්ලාගෙන සිටින&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Evans |first1=Geoffrey |url=https://books.google.com/books?id=bZhcx6hLOMMC&amp;pg=PA166 |title=Political Choice Matters: Explaining the Strength of Class and Religious Cleavages in Cross-National Perspective |last2=de Graaf |first2=Nan Dirk |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-966399-6 |pages=166–167}}|{{cite book |last=Johnston |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=aZAwDwAAQBAJ |title=The Canadian Party System: An Analytic History |publisher=UBC Press |year=2017 |isbn=978-0-7748-3610-4}}
}}&lt;/ref&gt;); බ්ලොක් ක්විබෙකොයිස්; සහ හරිත පක්ෂය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/results-2015/|title=Election 2015 roundup|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022233012/http://www.cbc.ca/news2/interactives/results-2015/|archive-date=October 22, 2015|publisher=Canadian Broadcasting Corporation|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අන්ත දක්ෂිනාංශික සහ අන්ත වාම දේශපාලනය කැනේඩියානු සමාජය තුළ කිසිදා ප්‍රමුඛ බලවේගයක් නොවීය.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{Cite journal |last1=Ambrose |first1=Emma |last2=Mudde |first2=Cas |year=2015 |title=Canadian Multiculturalism and the Absence of the Far Right |journal=Nationalism and Ethnic Politics |volume=21 |issue=2 |pages=213–236 |doi=10.1080/13537113.2015.1032033}}|{{Cite news |last=Taub |first=Amanda |date=June 27, 2017 |title=Canada's Secret to Resisting the West's Populist Wave |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/06/27/world/canada/canadas-secret-to-resisting-the-wests-populist-wave.html |url-status=live |access-date=September 25, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627090321/https://www.nytimes.com/2017/06/27/world/canada/canadas-secret-to-resisting-the-wests-populist-wave.html |archive-date=June 27, 2017}}|{{cite web |last=Geddes |first=John |title=What's actually standing in the way of right-wing populism in Canada? |website=Macleans.ca |date=February 8, 2022 |url=https://www.macleans.ca/politics/ottawa/whats-actually-standing-in-the-way-of-right-wing-populism-in-canada/ |archive-date=October 31, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031024415/https://www.macleans.ca/politics/ottawa/whats-actually-standing-in-the-way-of-right-wing-populism-in-canada/ |url-status=live}}|{{cite journal | last=Blake | first=Raymond B. | title=Locating the Right in Canadian Political History | journal=American Review of Canadian Studies | publisher=Informa UK Limited | volume=54 | issue=1 | date=Jan 2, 2024 | issn=0272-2011 | doi=10.1080/02722011.2024.2326264 | pages=1–8|quote=Social conservatives and the extreme right have had limited success designing the direction and policies of Canada’s right-wing political parties.}}
}}&lt;/ref&gt;

කැනඩාවේ ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවක සන්දර්භය තුළ පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් ඇත - කැනඩාවේ රාජාණ්ඩුව විධායක, ව්‍යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ ශාඛාවල පදනම වේ.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Dowding |first1=Keith |url=https://books.google.com/books?id=AClHBAAAQBAJ&amp;pg=PT395 |title=The Selection of Ministers around the World |last2=Dumont |first2=Patrick |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2014 |isbn=978-1-317-63444-7 |page=395}}|{{cite web |date=March 29, 1867 |title=Constitution Act, 1867: Preamble |url=http://www.solon.org/Constitutions/Canada/English/ca_1867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100203024121/http://www.solon.org/Constitutions/Canada/English/ca_1867.html |archive-date=February 3, 2010 |publisher=[[Queen's Printer]]}}|{{cite news |last=Smith |first=David E |date=June 10, 2010 |title=The Crown and the Constitution: Sustaining Democracy? |page=6 |work=The Crown in Canada: Present Realities and Future Options |publisher=[[Queen's University at Kingston|Queen's University]] |url=http://www.queensu.ca/iigr/conf/ConferenceOnTheCrown/CrownConferencePapers/The_Crown_and_the_Constitutio1.pdf |archive-url=https://www.webcitation.org/5qXvz463C?url=http://www.queensu.ca/iigr/conf/ConferenceOnTheCrown/CrownConferencePapers/The_Crown_and_the_Constitutio1.pdf |archive-date=June 17, 2010}}|{{cite book |last=MacLeod |first=Kevin S |url=http://canadiancrown.gc.ca/DAMAssetPub/DAM-CRN-jblDmt-dmdJbl/STAGING/texte-text/crnMpls_1336157759317_eng.pdf?WT.contentAuthority=4.4.4 |title=A Crown of Maples |publisher=Queen's Printer for Canada |year=2012 |isbn=978-0-662-46012-1 |edition=2nd |page=16 |author-link=Kevin S. MacLeod |access-date=March 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105160848/http://canadiancrown.gc.ca/DAMAssetPub/DAM-CRN-jblDmt-dmdJbl/STAGING/texte-text/crnMpls_1336157759317_eng.pdf?WT.contentAuthority=4.4.4 |archive-date=January 5, 2016}}
}}&lt;/ref&gt; පාලනය කරන රාජාණ්ඩුව වෙනත් ස්වෛරී පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් 14ක&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Johnson|first=David|url=https://books.google.com/books?id=z2WHDgAAQBAJ&amp;pg=PT196|title=Battle Royal: Monarchists vs. Republicans and the Crown of Canada|date=2018|publisher=Dundurn Press|isbn=978-1-4597-4015-0|page=196}}&lt;/ref&gt; සහ කැනඩාවේ පළාත් 10ක රජද වේ. රජතුමා විසින් ඔවුන්ගේ චාරිත්‍රානුකූල රාජකීය රාජකාරි බොහොමයක් ඉටු කිරීම සඳහා අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාගේ නියෝජිතයෙකු පත් කරයි.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite web |title=The Governor General of Canada: Roles and Responsibilities |url=http://gg.ca/document.aspx?id=3 |access-date=May 23, 2011 |publisher=Queen's Printer |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915122338/http://gg.ca/document.aspx?id=3 |url-status=live}}|{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ATi5R5XNb2MC&amp;pg=PA54 |title=Commonwealth public administration reform 2004 |publisher=Commonwealth Secretariat |year=2004 |isbn=978-0-11-703249-1 |pages=54–55}}
}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
| align             = right
| total_width       = 270
| image1            = Charles Prince of Wales.jpg
| caption1          = III වන චාල්ස් රජු, කැනඩාවේ රජු
| alt1              = III වන චාල්ස් රජු
| image2            = Mary Simon, Governor General of Canada.jpg
| caption2          = මේරි සයිමන්, කැනඩාවේ ආණ්ඩුකාර ජනරාල්
| alt2              = ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් මේරි සයිමන්
| image3            = Justin Trudeau March 2022.jpg
| caption3          = ජස්ටින් ටෲඩෝ, කැනඩාවේ අගමැති
| alt3              = අගමැති ජස්ටින් ටෲඩෝ
}}

රාජාණ්ඩුව යනු කැනඩාවේ ස්වෛරීත්වයේ සහ අධිකාරියේ මූලාශ්‍රයයි.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last=MacLeod |first=Kevin S |url=http://canadiancrown.gc.ca/DAMAssetPub/DAM-CRN-jblDmt-dmdJbl/STAGING/texte-text/crnMpls_1336157759317_eng.pdf?WT.contentAuthority=4.4.4 |title=A Crown of Maples |publisher=Queen's Printer for Canada |year=2012 |isbn=978-0-662-46012-1 |edition=2nd |page=16 |author-link=Kevin S. MacLeod |access-date=March 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105160848/http://canadiancrown.gc.ca/DAMAssetPub/DAM-CRN-jblDmt-dmdJbl/STAGING/texte-text/crnMpls_1336157759317_eng.pdf?WT.contentAuthority=4.4.4 |archive-date=January 5, 2016}}|{{cite book |last=Forsey |first=Eugene |url=http://www2.parl.gc.ca/sites/lop/aboutparliament/forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf |title=How Canadians Govern Themselves |publisher=Queen's Printer |year=2005 |isbn=978-0-662-39689-5 |edition=6th |pages=1, 16, 26 |author-link=Eugene Forsey |access-date=May 23, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229155255/http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/AboutParliament/Forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf |archive-date=December 29, 2009}}|{{cite web |last1=Marleau |first1=Robert |last2=Montpetit |first2=Camille |title=House of Commons Procedure and Practice: Parliamentary Institutions |url=http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&amp;Lang=E&amp;Print=2&amp;Sec=Ch01&amp;Seq=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828112251/http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&amp;Lang=E&amp;Print=2&amp;Sec=Ch01&amp;Seq=5 |archive-date=August 28, 2011 |access-date=May 23, 2011 |publisher=Queen's Printer}}
}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ආණ්ඩුකාර ජනරාල් හෝ රජතුමා දුර්ලභ අර්බුදකාරී අවස්ථාවන්හිදී අමාත්‍ය උපදෙස් නොමැතිව තම බලය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අතර,&lt;ref name=&quot;Forseyp1&quot;&gt;{{Cite book|last=Forsey|first=Eugene|url=http://www2.parl.gc.ca/sites/lop/aboutparliament/forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf|title=How Canadians Govern Themselves|publisher=Queen's Printer|year=2005|isbn=978-0-662-39689-5|edition=6th|pages=1, 16, 26|author-link=Eugene Forsey|access-date=May 23, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20091229155255/http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/AboutParliament/Forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf|archive-date=December 29, 2009}}&lt;/ref&gt; විධායක බලතල (හෝ රාජකීය වරප්‍රසාදය) භාවිතා කිරීම වෙනත් ආකාරයකින් මෙහෙයවනු ලබන්නේ ඔටුන්න හිමි අමාත්‍යවරුන්ගේ කමිටුවක් වන කැබිනට් මණ්ඩලය විසිනි. තේරී පත් වූ මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සහ තෝරා ගන්නා ලද සහ ප්‍රධානත්වය දරන අගමැති,&lt;ref&gt;{{cite web |last=Edwards |first=Peter |date=November 4, 2015 |title='A cabinet that looks like Canada:' Justin Trudeau pledges government built on trust |url=https://www.thestar.com/news/canada/2015/11/04/new-government-to-be-sworn-in-today.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170128075156/https://www.thestar.com/news/canada/2015/11/04/new-government-to-be-sworn-in-today.html |archive-date=January 28, 2017 |website=Toronto Star}}&lt;/ref&gt; රජයේ ප්‍රධානියා. ආණ්ඩුවේ ස්ථාවරත්වය සහතික කිරීම සඳහා ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා සාමාන්‍යයෙන් අගමැති ලෙස පත් කරනු ලබන්නේ සභාවේ බහුතර මන්ත්‍රීවරුන්ගේ විශ්වාසය ලබාගත හැකි දේශපාලන පක්‍ෂයේ වත්මන් නායකයා වන පුද්ගලයාය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Johnson|first=David|url=https://archive.org/details/thinkinggovernme02ndjohn/page/134|title=Thinking government: public sector management in Canada|publisher=University of Toronto Press|year=2006|isbn=978-1-55111-779-9|edition=2nd|pages=[https://archive.org/details/thinkinggovernme02ndjohn/page/134 134–135, 149]}}&lt;/ref&gt; අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය (PMO) රජයේ බලවත්ම ආයතනයක් වන අතර, පාර්ලිමේන්තු අනුමැතිය සඳහා බොහෝ නීති සම්පාදනය කිරීම සහ ඔටුන්න හිමි විසින් ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්, ලුතිනන් ආණ්ඩුකාරවරුන්, සෙනෙට් සභිකයින්, ෆෙඩරල් අධිකරණ විනිසුරුවන් සහ ඔටුන්න හිමි සංස්ථා සහ රජයේ ප්‍රධානීන් පත් කිරීම සඳහා තෝරා ගැනීම සිදු කරයි. ආයතන.&lt;ref name=&quot;Forseyp1&quot; /&gt; දෙවන වැඩිම ආසන හිමි පක්ෂයේ නායකයා සාමාන්‍යයෙන් නිල විපක්ෂයේ නායකයා බවට පත්වන අතර එය රජය පාලනයේ තබා ගැනීමට අදහස් කරන විරුද්ධවාදී පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක කොටසකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Opposition in a Parliamentary System |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/researchpublications/bp47-e.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125122354/http://www2.parl.gc.ca/content/lop/researchpublications/bp47-e.htm |archive-date=November 25, 2010 |access-date=May 23, 2011 |publisher=Library of Parliament}}&lt;/ref&gt;

[[File:West Block Temp House of Commons, 2022.jpg|thumb|හවුස් ඔෆ් කොමන්ස් එහි තාවකාලික ස්ථානය වන බටහිර කොටස&lt;ref name=&quot;Services Canada 2023 u321&quot;&gt;{{cite web |publisher=Public Services and Procurement Canada |title=Restoring and modernizing the West Block |date=August 15, 2023 |url=https://www.canada.ca/en/public-services-procurement/services/infrastructure-buildings/parliamentary-precinct/projects-in-parliamentary-precinct/west-block-project.html |archive-date=October 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022035846/https://www.canada.ca/en/public-services-procurement/services/infrastructure-buildings/parliamentary-precinct/projects-in-parliamentary-precinct/west-block-project.html | url-status=live}}&lt;/ref&gt;|alt=The House of Commons chamber]]

කැනඩාවේ පාර්ලිමේන්තුව සියලුම ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාපිත නීති සම්මත කරයි. එය රාජාණ්ඩුව, මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සහ සෙනෙට් සභාව සමන්විත වේ. කැනඩාවට පාර්ලිමේන්තු ආධිපත්‍යය පිළිබඳ බ්‍රිතාන්‍ය සංකල්පය උරුම වූ අතර, මෙය පසුව, 1982 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනත බලාත්මක කිරීමත් සමඟම, නීතියේ උත්තරීතරභාවය පිළිබඳ ඇමරිකානු සංකල්පයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ආදේශ විය.&lt;ref&gt;
{{cite encyclopedia |title=Sovereignty |encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/sovereignty |last=McWhinney |first=Edward Watson |date=October 8, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529215957/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/sovereignty |archive-date=May 29, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරුන් 338 දෙනාගෙන් එක් එක් මන්ත්‍රීවරයා මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කයක හෝ පැදවීමකින් සරල බහුත්වයකින් තේරී පත් වේ. 1982 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනතට අනුව මැතිවරණ අතර වසර පහකට වඩා ගත නොවිය යුතුය, නමුත් කැනඩා මැතිවරණ පනත මෙය ඔක්තෝම්බර් මාසයේ &quot;ස්ථාවර&quot; මැතිවරණ දිනයක් සමඟ වසර හතරකට සීමා කරයි; මහ මැතිවරණය තවමත් ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විසින් කැඳවිය යුතු අතර අගමැතිගේ උපදෙස් හෝ සභාව තුළ නැතිවූ විශ්වාසභංගයකින් එය ආරම්භ කළ හැක.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite web |title=About Elections and Ridings |url=http://www.lop.parl.gc.ca/parlinfo/Compilations/ElectionsAndRidings.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224103929/http://www.lop.parl.gc.ca/parlinfo/Compilations/ElectionsAndRidings.aspx |archive-date=December 24, 2016 |access-date=September 3, 2016 |publisher=Library of Parliament}}|{{cite web |last1=O'Neal |first1=Brian |last2=Bédard |first2=Michel |last3=Spano |first3=Sebastian |date=April 11, 2011 |title=Government and Canada's 41st Parliament: Questions and Answers |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/2011-37-e.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522071714/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/2011-37-e.htm |archive-date=May 22, 2011 |publisher=[[Library of Parliament]]}}
}}&lt;/ref&gt; කලාපීය පදනමින් ආසන බෙදී ඇති සෙනෙට් සභාවේ සාමාජිකයින් 105, වයස අවුරුදු 75 දක්වා සේවය කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Griffiths|first1=Ann L.|url=https://books.google.com/books?id=GytLtJacxY8C&amp;pg=PA116|title=Handbook of Federal Countries|last2=Nerenberg|first2=Karl|publisher=McGill-Queen's University Press|year=2003|isbn=978-0-7735-7047-4|page=116}}&lt;/ref&gt;

කැනේඩියානු ෆෙඩරල්වාදය ෆෙඩරල් රජය සහ පළාත් 10 අතර රජයේ වගකීම් බෙදා දෙයි. පළාත් ව්‍යවස්ථාදායකයන් ඒකමණ්ඩල වන අතර පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට සමානව ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref name=&quot;Montpetit&quot;&gt;{{cite web |last1=Marleau |first1=Robert |last2=Montpetit |first2=Camille |title=House of Commons Procedure and Practice: Parliamentary Institutions |url=http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&amp;Lang=E&amp;Print=2&amp;Sec=Ch01&amp;Seq=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828112251/http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&amp;Lang=E&amp;Print=2&amp;Sec=Ch01&amp;Seq=5 |archive-date=August 28, 2011 |access-date=May 23, 2011 |publisher=Queen's Printer}}&lt;/ref&gt; කැනඩාවේ ප්‍රදේශ තුනෙහි ද ව්‍යවස්ථාදායකයන් ඇත, නමුත් මේවා ස්වෛරී නොවේ, පළාත්වලට වඩා ව්‍යවස්ථාපිත වගකීම් අඩුය,&lt;ref&gt;{{cite web |year=2010 |title=Difference between Canadian Provinces and Territories |url=http://www.pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&amp;page=provterr&amp;doc=difference-eng.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20151201135354/http://pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&amp;page=provterr&amp;doc=difference-eng.htm |archive-date=December 1, 2015 |access-date=November 23, 2015 |publisher=Intergovernmental Affairs Canada}}&lt;/ref&gt; සහ ඒවායේ පළාත් සගයන්ගෙන් ව්‍යුහාත්මකව වෙනස් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2008 |title=Differences from Provincial Governments |url=http://www.assembly.gov.nt.ca/visitors/what-consensus/differences-provincial-governments |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203044824/http://www.assembly.gov.nt.ca/visitors/what-consensus/differences-provincial-governments |archive-date=February 3, 2014 |access-date=January 30, 2014 |publisher=Legislative Assembly of the Northwest Territories}}&lt;/ref&gt;

=== නීතිය ===

කැනඩාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව රටේ උත්තරීතර නීතිය වන අතර එය ලිඛිත පාඨ සහ නොලියූ සම්මුති වලින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dodek|first=Adam|url=https://books.google.com/books?id=86s7CwAAQBAJ&amp;pg=PT13|title=The Canadian Constitution|publisher=Dundurn – University of Ottawa Faculty of Law|year=2016|isbn=978-1-4597-3505-7|page=13}}&lt;/ref&gt; ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනත, 1867 (බ්‍රිතාන්‍ය උතුරු ඇමරිකානු පනත, 1982 ට පෙර 1867 ලෙස හැඳින්විණි), පාර්ලිමේන්තු පූර්වාදර්ශ මත පදනම්ව පාලනය තහවුරු කරන ලද අතර ෆෙඩරල් සහ පළාත් ආන්ඩු අතර බලතල බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Olive|first=Andrea|url=https://books.google.com/books?id=Bvw_CwAAQBAJ&amp;pg=PA41|title=The Canadian Environment in Political Context|date=2015|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4426-0871-9|pages=41–42}}&lt;/ref&gt; වෙස්ට්මිනිස්ටර් ප්‍රඥප්තිය, 1931, පූර්ණ ස්වයං පාලනයක් ලබා දුන් අතර, 1982 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනත, බ්‍රිතාන්‍යය සමඟ ඇති සියලුම ව්‍යවස්ථාදායක සබඳතා අවසන් කරන ලද අතර, ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන සූත්‍රයක් සහ කැනේඩියානු අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස පිළිබඳ ප්‍රඥප්තිය එක් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Bhagwan|first1=Vishnoo|url=https://books.google.com/books?id=YatgyeA5R4sC&amp;pg=PA550|title=World Constitutions|last2=Vidya|first2=Bhushan|publisher=Sterling Publishers|year=2004|isbn=978-81-207-1937-8|pages=549–550}}&lt;/ref&gt; ප්‍රඥප්තිය සාමාන්‍යයෙන් කිසිම රජයකට යටපත් කළ නොහැකි මූලික අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස සහතික කරයි; කෙසේ වෙතත් වගන්තියක් වසර පහක කාලයක් සඳහා ප්‍රඥප්තියේ ඇතැම් වගන්ති අභිබවා යාමට පාර්ලිමේන්තුවට සහ පළාත් ව්‍යවස්ථාදායකයට ඉඩ සලසයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Bakan|first1=Joel|title=Canadian Constitutional Law|last2=Elliot|first2=Robin M|publisher=Emond Montgomery Publications|year=2003|isbn=978-1-55239-085-6|pages=3–8, 683–687, 699}}&lt;/ref&gt;

[[File:Supreme court of Canada in summer.jpg|thumb|alt=Supreme Court of Canada building|පාර්ලිමේන්තු කන්දට බටහිරින් ඔටාවා හි කැනඩාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය]]

කැනඩාවේ අධිකරණයට නීති අර්ථකථනය කරන අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝණය කරන පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියාවන් ඉවත් කිරීමට බලය ඇත. කැනඩාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉහළම උසාවිය, අවසාන බේරුම්කරු වන අතර, කැනඩාවේ ප්‍රධාන විනිසුරු රිචඩ් වැග්නර් විසින් 2017 සිට මෙහෙයවනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 18, 2017 |title=Current and Former Chief Justices |url=http://www.scc-csc.ca/judges-juges/cfcju-jucp-eng.aspx |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20180116062534/http://www.scc-csc.ca/judges-juges/cfcju-jucp-eng.aspx |archive-date=January 16, 2018 |publisher=Supreme Court of Canada}}&lt;/ref&gt; අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ සහ අධිකරණ අමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා විසින් අධිකරණයේ සාමාජිකයින් 9 දෙනා පත් කරයි.&lt;ref name=&quot;UCP-2018&quot;&gt;{{cite book|title=Law, Politics, and the Judicial Process in Canada, 4th Edition|publisher=University of Calgary Press|edition=4|year=2018|isbn=978-1-55238-990-4|jstor=j.ctv56fggn|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctv56fggn|pages=117–172|doi=10.2307/j.ctv56fggn}}&lt;/ref&gt; ෆෙඩරල් කැබිනට් මණ්ඩලය පළාත් සහ භෞමික අධිකරණ බල ප්‍රදේශයන්හි උසස් උසාවිවලට ද විනිසුරුවන් පත් කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Yates|first1=Richard|url=https://archive.org/details/introductiontola00yate/page/93|title=Introduction to Law in Canada|last2=Bain|first2=Penny|last3=Yates|first3=Ruth|publisher=Prentice Hall Allyn and Bacon Canada|year=2000|isbn=978-0-13-792862-0|page=[https://archive.org/details/introductiontola00yate/page/93 93]}}&lt;/ref&gt;

සිවිල් නීතිය ප්‍රමුඛ වන ක්විබෙක් හැර සෑම තැනකම පොදු නීතිය ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Julian|last=Hermida|title=Criminal Law in Canada|url=https://books.google.com/books?id=MT9sDwAAQBAJ&amp;pg=PT10|date=May 9, 2018|publisher=Kluwer Law International B.V.|isbn=978-90-411-9627-9|pages=10–}}&lt;/ref&gt; අපරාධ නීතිය තනිකරම ෆෙඩරල් වගකීමක් වන අතර කැනඩාව පුරා ඒකාකාර වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sworden|first=Philip James|title=An introduction to Canadian law|publisher=Emond Montgomery Publications|year=2006|isbn=978-1-55239-145-7|pages=22, 150}}&lt;/ref&gt; අපරාධ අධිකරණ ඇතුළු නීතිය බලාත්මක කිරීම නිල වශයෙන් පළාත් වගකීමක් වන අතර එය පළාත් සහ නාගරික පොලිස් බලකායන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2009 |title=Who we are |url=https://www.opp.ca/index.php?id=123 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826073944/http://www.opp.ca/index.php?id=123 |archive-date=August 26, 2016 |access-date=October 24, 2012 |publisher=Ontario Provincial Police}}&lt;/ref&gt; බොහෝ ග්‍රාමීය සහ සමහර නාගරික ප්‍රදේශවල, පොලිස් වගකීම් කොන්ත්‍රාත්තු කරනු ලබන්නේ ෆෙඩරල් රාජකීය කැනේඩියානු මවුන්ටඩ් පොලිසිය වෙතය.&lt;ref name=&quot;Sullivan-2005&quot;&gt;{{cite book|last=Sullivan|first=L.E.|title=Encyclopedia of Law Enforcement|publisher=SAGE Publications|issue=v. 3|year=2005|isbn=978-0-7619-2649-8|url=https://books.google.com/books?id=L145DQAAQBAJ&amp;pg=PA995|page=995}}&lt;/ref&gt;

කැනේඩියානු ආදිවාසී නීතිය කැනඩාවේ ආදිවාසී කණ්ඩායම් සඳහා ඉඩම් සහ සම්ප්‍රදායික භාවිතයන් සඳහා ව්‍යවස්ථාපිතව පිළිගත් ඇතැම් අයිතිවාසිකම් සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Reynolds|first=Jim|url=https://books.google.com/books?id=dKpaDwAAQBAJ|title=Aboriginal Peoples and the Law: A Critical Introduction|publisher=UBC Press|year=2015|isbn=978-0-7748-8023-7}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීයයන් සහ බොහෝ ආදිවාසී ජනතාව අතර සබඳතා මැදිහත් වීම සඳහා විවිධ ගිවිසුම් සහ නඩු නීති ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;FN&quot;&gt;{{Cite report|url=http://publications.gc.ca/collections/Collection-R/LoPBdP/PRB-e/PRB0604-e.pdf|title=Aboriginal roundtable on Kelowna Accord: Aboriginal policy negotiations 2004–2006|last=Patterson|first=Lisa Lynne|publisher=Parliamentary Information and Research Service, Library of Parliament|page=3|access-date=October 23, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141126203243/http://publications.gc.ca/collections/Collection-R/LoPBdP/PRB-e/PRB0604-e.pdf|series=1|year=2004|url-status=live|archive-date=November 26, 2014}}&lt;/ref&gt; ආදිවාසී නීතියේ කාර්යභාරය සහ ඔවුන් අනුබල දෙන අයිතිවාසිකම් 1982 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනතේ 35 වැනි වගන්තිය මගින් නැවත තහවුරු කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;FN&quot; /&gt; මෙම අයිතීන්ට ඉන්දියානු සෞඛ්‍ය ස්ථාන මාරු ප්‍රතිපත්තිය හරහා සෞඛ්‍ය සේවා සැපයීම සහ බදු වලින් නිදහස් කිරීම වැනි සේවා සැපයීම ඇතුළත් විය හැක.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Madison|first=Gary Brent|url=https://books.google.com/books?id=3AgrpoLkscMC&amp;pg=PA128|title=Is There a Canadian Philosophy?: Reflections on the Canadian Identity|publisher=[[University of Ottawa Press]]|year=2000|isbn=978-0-7766-0514-2|page=128}}&lt;/ref&gt;

=== පළාත් සහ ප්‍රදේශ ===

[[File:Political map of Canada.svg|upright=1.3|thumb|alt=Labelled map of Canada detailing its provinces and territories|කැනඩාවේ දේශපාලන සිතියම එහි පළාත් 10 සහ ප්‍රදේශ 3 පෙන්වයි|link=Provinces and territories of Canada]]

කැනඩාව යනු ෆෙඩරල් රාජ්‍ය 10 කින් සමන්විත වන අතර එය පළාත් ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ෆෙඩරල් ප්‍රදේශ තුනකින් සමන්විත වේ. මේවා ප්‍රධාන කලාප හතරකට කාණ්ඩගත කළ හැක: බටහිර කැනඩාව, මධ්‍යම කැනඩාව, අත්ලාන්තික් කැනඩාව සහ උතුරු කැනඩාව (නැගෙනහිර කැනඩාව යනු මධ්‍යම කැනඩාව සහ අත්ලාන්තික් කැනඩාව එකට යොමු කරයි).&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Hamel|first1=Pierre|url=https://books.google.com/books?id=rB-NBgAAQBAJ&amp;pg=PA81|title=Suburban Governance: A Global View|last2=Keil|first2=Roger|publisher=University of Toronto Press|year=2015|isbn=978-1-4426-6357-2|page=81}}&lt;/ref&gt; සෞඛ්‍ය සේවා, අධ්‍යාපනය සහ සමාජ වැඩසටහන්,&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Doern|first1=G. Bruce|url=https://books.google.com/books?id=FBXaFRZtKJsC&amp;pg=RA1-PA1976|title=Canadian Public Budgeting in the Age of Crises: Shifting Budgetary Domains and Temporal Budgeting|last2=Maslove|first2=Allan M.|last3=Prince|first3=Michael J.|publisher=McGill-Queen's University Press|year=2013|isbn=978-0-7735-8853-0|page=1}}&lt;/ref&gt; මෙන්ම යුක්තිය පසිඳලීම (නමුත් අපරාධ නීතිය නොවේ) වැනි සමාජ වැඩසටහන් සඳහා පළාත් සහ ප්‍රදේශ වගකීම් දරයි. පළාත් ෆෙඩරල් රජයට වඩා වැඩි ආදායමක් රැස් කළද, ෆෙඩරල් රජය විසින් සමීකරණ ගෙවීම් කරනු ලබන්නේ සාධාරණ ලෙස ඒකාකාරී සේවා ප්‍රමිතීන් සහතික කිරීම සඳහා සහ බදුකරණය පොහොසත් සහ දුප්පත් පළාත් අතර තබා ගැනීමයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Clemens|first1=Jason|url=https://books.google.com/books?id=yc6RakXxLy0C&amp;pg=PA8|title=Beyond Equalization: Examining Fiscal Transfers in a Broader Context|last2=Veldhuis|first2=Niels|publisher=[[Fraser Institute]]|year=2012|isbn=978-0-88975-215-3|page=8}}&lt;/ref&gt;

කැනේඩියානු පළාතක් සහ ප්‍රදේශයක් අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස නම්, පළාත්වලට ඔටුන්නෙන්&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Jackson|first=Michael D.|title=The Canadian Monarchy in Saskatchewan|publisher=Queen's Printer for Saskatchewan|year=1990|page=14|edition=2nd}}&lt;/ref&gt; ස්වෛරීභාවය සහ 1867 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනතෙන් බලය සහ අධිකාරිය ලැබීමයි, නමුත් භෞමික ආණ්ඩුවලට කැනඩාවේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් බලය පවරනු ලැබේ&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Oliver|first1=Peter|url=https://books.google.com/books?id=ulsvDwAAQBAJ&amp;pg=PA498|title=The Oxford Handbook of the Canadian Constitution|last2=Macklem|first2=Patrick|last3=Des Rosiers|first3=Nathalie|publisher=Oxford University Press|year=2017|isbn=978-0-19-066482-4|pages=498–499}}&lt;/ref&gt; සහ කොමසාරිස්වරුන් සෘජුවම රාජාණ්ඩුව වෙනුවට රජුගේ ෆෙඩරල් කවුන්සිලයේ&lt;ref&gt;{{citation|author=Commissioner of the Northwest Territories|title=Role of the Commissioner|url=https://www.commissioner.gov.nt.ca/en/role-commissioner|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308194120/https://www.commissioner.gov.nt.ca/en/role-commissioner|publisher=Government of Northwest Territories|access-date=March 8, 2023|archive-date=March 8, 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නියෝජනය කරයි. 1867 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනතෙන් ගලා එන බලතල ෆෙඩරල් රජය සහ පළාත් ආන්ඩු අතර තනිකරම ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා බෙදී ඇත&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Meligrana|first=John|url=https://books.google.com/books?id=uL9hLqPSdi0C&amp;pg=PA75|title=Redrawing Local Government Boundaries: An International Study of Politics, Procedures, and Decisions|publisher=UBC Press|year=2004|isbn=978-0-7748-0934-4|page=75}}&lt;/ref&gt; සහ එම විධිවිධානයේ ඕනෑම වෙනස්කමක් සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධනයක් අවශ්‍ය වන අතර, ප්‍රදේශ වල භූමිකාවන් සහ බලතලවල වෙනස්කම් සිදු කළ හැකිය. ඒකපාර්ශ්විකව කැනඩාවේ පාර්ලිමේන්තුව විසින්.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Nicholson|first=Norman L.|url=https://books.google.com/books?id=Ek7cloNk3E8C&amp;pg=PA174|title=The boundaries of the Canadian Confederation|publisher=McGill-Queen's University Press|year=1979|isbn=978-0-7705-1742-7|pages=174–175}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;margin:auto; text-align: center;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |කැනඩාවේ ෆෙඩරල් රාජ්‍ය (පළාත්)
|-
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |නම සහ කෙටි නම
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |නගර
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |සම්මේලනයට ඇතුළු වීම&lt;ref name=&quot;(Canada)2004&quot;&gt;{{cite book|author=Reader's Digest Association (Canada)|author2=Canadian Geographic Enterprises|title=The Canadian Atlas: Our Nation, Environment and People|url=https://books.google.com/books?id=vDR7hrnO1aYC&amp;pg=PP41|year=2004|publisher=Douglas &amp; McIntyre|isbn=978-1-55365-082-9|page=41|access-date=November 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503090030/https://books.google.com/books?id=vDR7hrnO1aYC&amp;pg=PP41|archive-date=May 3, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; |නිල භාෂා(ව)&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Coche |first1=Olivier |last2=Vaillancourt |first2=François |last3=Cadieux |first3=Marc-Antoine |last4=Ronson |first4=Jamie Lee |year=2012 |title=Official Language Policies of the Canadian Provinces |url=http://www.fraserinstitute.org/uploadedFiles/fraser-ca/Content/research-news/research/publications/official-language-policies-of-canadian-provinces.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428174237/http://www.fraserinstitute.org/uploadedFiles/fraser-ca/Content/research-news/research/publications/official-language-policies-of-canadian-provinces.pdf |archive-date=April 28, 2012 |access-date=August 6, 2012 |publisher=Fraser Institute}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; |අගනුවර
! scope=&quot;col&quot; |විශාලම&lt;ref&gt;{{cite web |year=2013 |title=Census Profile |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074653/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |archive-date=February 8, 2013 |access-date=August 6, 2013 |publisher=Statistic Canada}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[ඔන්ටාරියෝ, කැනඩාව|ඔන්ටාරියෝ]]
|ON
| colspan=&quot;2&quot; |ටොරොන්ටෝ
|1867 ජූලි 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[කියුබෙක්, කැනඩාව|කියුබෙක්]]
|QC
|කියුබෙක් නගරය
|මොන්ට්‍රියල්
|1867 ජූලි 1
|[[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]{{efn|As established under the [[Charter of the French Language]]. English has limited constitutional status in Quebec.}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[නෝවා ස්කොටියා, කැනඩාව|නෝවා ස්කොටියා]]
|NS
| colspan=&quot;2&quot; |හැලිෆැක්ස්{{efn|Nova Scotia dissolved cities in 1996 in favour of [[Administrative divisions of Nova Scotia|regional municipalities]]; its largest regional municipality is therefore substituted.}}
|1867 ජූලි 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]][./කැනඩාවේ_රජය_සහ_දේශපාලනය#cite_note-english-55 &lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;[b]&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[නිව් බ්‍රන්ස්වික්, කැනඩාව|නිව් බ්‍රන්ස්වික්]]
|NB
|ෆෙඩ්රික්ටන්
|මොන්ක්ටන්
|1867 ජූලි 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]{{efn|As established under [[Section 16 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms]].}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[මැනිටෝබා, කැනඩාව|මැනිටෝබා]]
|MB
| colspan=&quot;2&quot; |විනිපෙග්
|1870 ජූලි 15
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියා, කැනඩාව|බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියා]]
|BC
|වික්ටෝරියා
|වැන්කුවර්
|1871 ජූලි 20
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[ප්‍රින්ස් එඩ්වඩ් දූපත, කැනඩාව|ප්‍රින්ස් එඩ්වඩ් දූපත]]
|PE
| colspan=&quot;2&quot; |චාලට්ටවුන්
|1873 ජූලි 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[සස්කැච්වන්, කැනඩාව|සස්කැච්වන්]]
|SK
|රෙජිනා
|සස්කැටූන්
|1905 සැප්තැම්බර් 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[ඇල්බර්ටා, කැනඩාව|ඇල්බර්ටා]]
|AB
|එඩ්මන්ටන්
|කැල්ගරි
|1905 සැප්තැම්බර් 1
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[නිව්ෆවුන්ඩ්ලන්ඩ් සහ ලැබ්‍රඩෝ, කැනඩාව|නිව්ෆවුන්ඩ්ලන්ඩ් සහ ලැබ්‍රඩෝ]]
|NL
| colspan=&quot;2&quot; |ශාන්ත ජෝන්
|1949 මාර්තු 31
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි{{efn|De facto; French has limited constitutional status.|name=english}}]]
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''කැනඩාවේ ෆෙඩරල් ප්‍රදේශ'''
|-
|[[වයඹ දිග ප්‍රදේශ, කැනඩාව|වයඹ දිග ප්‍රදේශ]]
|NT
| colspan=&quot;2&quot; |යෙලෝනයිෆ්
|1870 ජූලි 15
|චිපෙවියන්, ක්‍රී, [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]], ග්විචින්, ඉනුයිනක්ටුන්, ඉනුක්ටිටුට්, ඉනුවියලුක්ටුන්, උතුරු ස්ලේවේ, සවුත් ස්ලේවේ, ටිචී&lt;ref name=&quot;lang&quot;&gt;[http://www.ece.gov.nt.ca/files/T1.01.01_Official%20Languages%20Act.pdf Northwest Territories Official Languages Act, 1988] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722182727/http://www.ece.gov.nt.ca/files/T1.01.01_Official%20Languages%20Act.pdf|date=July 22, 2014}} (as amended 1988, 1991–1992, 2003)&lt;/ref&gt;
|-
|[[යුකොන්, කැනඩාව|යුකොන්]]
|YT
| colspan=&quot;2&quot; |වයිට්හෝස්
|1898 ජූනි 13
|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]&lt;ref&gt;{{cite web |year=2011 |title=OCOL – Statistics on Official Languages in Yukon |url=http://www.ocol-clo.gc.ca/html/yukon_e.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725222019/http://www.ocol-clo.gc.ca/html/yukon_e.php |archive-date=July 25, 2013 |access-date=August 6, 2013 |publisher=Office of the Commissioner of Official Languages}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[නුනාවුට්, කැනඩාව|නුනාවුට්]]
|NU
| colspan=&quot;2&quot; |ඉක්ලුයිට්
|1999 අප්‍රේල් 1
|ඉනුඉන්නක්ටුන්, ඉනුක්ටිටුට්, [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]&lt;ref&gt;{{cite web |year=2009 |title=Nunavut's Official Languages |url=http://langcom.nu.ca/nunavuts-official-languages/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130814112846/http://langcom.nu.ca/nunavuts-official-languages |archive-date=August 14, 2013 |access-date=August 6, 2013 |publisher=Language Commissioner of Nunavut}}&lt;/ref&gt;
|}

=== විදේශ සබඳතා ===

[[File:Canadian embassies map.png|right|thumb|upright=1.3|කැනඩාවේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩල&lt;ref name=&quot;GAC 2014 c263&quot;&gt;{{cite web |title=Diplomatic Missions and Consular Posts Accredited to Canada |website=GAC |date=June 10, 2014 |url=https://www.international.gc.ca/protocol-protocole/missions.aspx?lang=eng |accessdate=February 26, 2024|archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226073816/https://www.international.gc.ca/protocol-protocole/missions.aspx?lang=eng |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{{resizediv|95%|{{legend|#2f3699|කැනේඩියානු තානාපති කාර්යාලයක් හෝ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයක් පවත්වන රටවල්}}

{{legend|#709ad1|රුචිකත්වයන් අංශය සහ අනෙකුත් නියෝජනයන්}}

{{legend|#b4b4b4|කැනේඩියානු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩලවලට සත්කාරකත්වය නොදක්වන රටවල්}}

{{legend|#22b14c|කැනඩාව}}}}]]

බහුපාර්ශ්වික සහ ජාත්‍යන්තර විසඳුම් හඹා යාමේ ප්‍රවණතාවක් ඇති ගෝලීය කටයුතුවලදී එහි භූමිකාව සඳහා කැනඩාව මධ්‍යම බලවතෙකු ලෙස පිළිගැනේ.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last=Chapnick |first=Adam |url=https://books.google.com/books?id=S2DPElbLK5sC&amp;pg=PA2 |title=The Middle Power Project: Canada and the Founding of the United Nations |publisher=UBC Press |year=2011 |isbn=978-0-7748-4049-1 |pages=2–5}}|{{cite book |last1=Gabryś |first1=M. |last2=Soroka |first2=T. |title=Canada as a selective power: Canada's Role and International Position after 1989 |publisher=Neriton, Wydawnictwo |series=Societas |year=2017 |isbn=978-83-7638-792-5 |url=https://books.google.com/books?id=FTpyEAAAQBAJ&amp;pg=PA39 |page=39}}|{{cite book |last1=Sens |first1=Allen |url=https://books.google.com/books?id=LLc8BAAAQBAJ&amp;pg=PA6 |title=Global Politics |last2=Stoett |first2=Peter |publisher=Nelson Education |year=2013 |isbn=978-0-17-648249-7 |edition=5th |page=6}}|{{cite book | last=McKercher | first=B.J.C. | title=Routledge Handbook of Diplomacy and Statecraft | publisher=Taylor &amp; Francis | series=Routledge handbooks | year=2012 | isbn=978-1-136-66437-3 | url=https://books.google.com/books?id=dGypAgAAQBAJ&amp;pg=PA131 | access-date=June 17, 2024 | page=131}}
}}&lt;/ref&gt; කැනඩාව ජාත්‍යන්තර සාමය සහ ආරක්ෂාව සඳහා වන කැපවීම මෙන්ම ගැටුම් වල මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කිරීම,&lt;ref name=&quot;o407&quot;&gt;{{cite book|last1=Courtney|first1=J.|last2=Courtney|first2=J.C.|last3=Smith|first3=D.|title=The Oxford Handbook of Canadian Politics|publisher=OUP USA|series=Oxford Handbooks in Politics &amp; International Relations|year=2010|isbn=978-0-19-533535-4|url=https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&amp;pg=PA363|page=363}}&lt;/ref&gt; සහ [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට]] ආධාර සැපයීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;
{{multiref2|{{cite web |title=Development Co-operation Profiles – Canada |website=OECD iLibrary |url=https://www.oecd-ilibrary.org/sites/aa7e3298-en/index.html?itemId=/content/component/aa7e3298-en |access-date=May 28, 2024|archive-date=May 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528044344/https://www.oecd-ilibrary.org/sites/aa7e3298-en/index.html?itemId=/content/component/aa7e3298-en |url-status=live}}|{{cite journal | last=Webster | first=Craig | title=Canada's Human Rights Policy and ITS Impact on Foreign Assistance Allocation | journal=Peace Research | publisher=Canadian Mennonite University | volume=32 | issue=4 | year=2000 | issn=0008-4697 | jstor=23608002 | pages=85–97 | url=http://www.jstor.org/stable/23608002 | access-date=2024-10-29}}
}}&lt;/ref&gt;

කැනඩාව සහ එක්සත් ජනපදය අතර දිගු හා සංකීර්ණ සබඳතාවක් ඇත;&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite encyclopedia |title=Canada and the United States |encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=June 11, 2020 |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canada-and-the-united-states |archive-date=October 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029025447/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canada-and-the-united-states | url-status=live}}|{{cite book |last1=Nord |first1=D.C. |last2=Weller |first2=G.R. |title=Canada and the United States: An Introduction to a Complex Relationship |url=https://books.google.com/books?id=GO7PGwAACAAJ |page=14}}
}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් සමීප මිත්‍රයින් වන අතර, මිලිටරි ව්‍යාපාර සහ මානුෂීය ප්‍රයත්නයන් සඳහා නිතිපතා සහයෝගයෙන් ක්‍රියා කරයි.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Carment |first1=D. |last2=Sands |first2=C. |title=Canada–US Relations: Sovereignty or Shared Institutions? |publisher=Springer International Publishing |series=Canada and International Affairs |year=2019 |isbn=978-3-030-05036-8 |url=https://books.google.com/books?id=TT6EDwAAQBAJ&amp;pg=PA3 |pages=3–10}}|{{cite journal |last=Haglung |first=David G |date=Autumn 2003 |title=North American Cooperation in an Era of Homeland Security |journal=[[Orbis (journal)|Orbis]] |volume=47 |issue=4 |pages=675–691 |doi=10.1016/S0030-4387(03)00072-3}}
}}&lt;/ref&gt; කැනඩාව පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සහ ජාත්‍යන්තර ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය හරහා දෙරටේම පැරණි යටත් විජිත සමඟින් එක්සත් රාජධානියට සහ ප්‍රංශයට&lt;ref name=&quot;Morrison 2008 p. 177&quot;&gt;{{cite journal|last=Morrison|first=Katherine L.|year=2008|title=The Only Canadians: Canada's French and the British Connection|journal=International Journal of Canadian Studies|language=fr|publisher=Consortium Erudit|issue=37|page=177|doi=10.7202/040800ar|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ඓතිහාසික සහ සම්ප්‍රදායික සබඳතා පවත්වයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=James|first=Patrick|title=Handbook of Canadian Foreign Policy|publisher=Lexington Books|year=2006|isbn=978-0-7391-1493-3|editor-last=Michaud|editor-first=Nelson|pages=213–214, 349–362|editor-last2=O'Reilly|editor-first2=Marc J}}&lt;/ref&gt; දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ලන්දේසි විමුක්තිය සඳහා එහි දායකත්වය හේතුවෙන්, නෙදර්ලන්තය සමඟ ධනාත්මක සබඳතාවක් ඇති කිරීම සඳහා කැනඩාව ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref name=&quot;netherlands&quot; /&gt; කැනඩාවට විදේශ රටවල් 180ක පමණ ස්ථාන 270කට අධික සංඛ්‍යාවක රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ කොන්සියුලර් කාර්යාල ඇත.&lt;ref name=&quot;GAC 2014 c263&quot; /&gt;

කැනඩාව විවිධ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල සහ සංසදවල සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2013 |title=International Organizations and Forums |url=http://www.international.gc.ca/cip-pic/organisations.aspx?lang=eng |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227153935/http://www.international.gc.ca/cip-pic/organisations.aspx?lang=eng |archive-date=February 27, 2014 |access-date=March 3, 2014 |publisher=Foreign Affairs, Trade and Development Canada}}&lt;/ref&gt; කැනඩාව 1945 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර 1958 දී එක්සත් ජනපදය සමඟ එක්ව උතුරු ඇමරිකානු අභ්‍යවකාශ ආරක්ෂක විධානය පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;Wilson 2012 p. 10&quot;&gt;{{cite book|last=Wilson|first=G.A.A.|title=NORAD and the Soviet Nuclear Threat: Canada's Secret Electronic Air War|publisher=Dundurn Press|year=2012|isbn=978-1-4597-0412-1|url=https://books.google.com/books?id=S-nvkPFdUREC&amp;pg=PT10|page=10}}&lt;/ref&gt; [[ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානය|ලෝක වෙළඳ සංවිධානය]], ෆයිව් අයිස්, G7 සහ ආර්ථික සහයෝගීතාවය සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ සංවිධානය (OECD) හි සාමාජිකත්වය රට සතු වේ.&lt;ref name=&quot;Chapnick2011a&quot;&gt;{{Cite book|last=Chapnick|first=Adam|url=https://books.google.com/books?id=S2DPElbLK5sC&amp;pg=PA2|title=The Middle Power Project: Canada and the Founding of the United Nations|publisher=UBC Press|year=2011|isbn=978-0-7748-4049-1|pages=2–5}}&lt;/ref&gt; රට 1989 දී ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගිතා සංසදයේ (APEC) ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර 1990 දී ඇමරිකානු ජනපද සංවිධානයට (OAS) සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last=McKenna |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=IoputVv15MEC&amp;pg=PA91 |title=Canada Looks South: In Search of an Americas Policy |publisher=University of Toronto Press |year=2012 |isbn=978-1-4426-1108-5 |page=91}}|{{cite book |title=Canada Intelligence, Security Activities and Operations Handbook Volume 1 Intelligence Service Organizations, Regulations, Activities |year=2015 |publisher=International Business Publications |isbn=978-0-7397-1615-1 |page=27}}
}}&lt;/ref&gt; කැනඩාව 1948 දී මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනය අනුමත කරන ලද අතර එතැන් සිට ප්‍රධාන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් සම්මුතීන් සහ සම්මුතීන් හතක් ඇත.&lt;ref name=&quot;Heritage 2017 a990&quot;&gt;{{cite web |last=Heritage |first=Canadian |date=October 23, 2017 |title=Human rights treaties |url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/canada-united-nations-system/treaties.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315141714/https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/canada-united-nations-system/treaties.html |archive-date=March 15, 2024 |access-date=March 15, 2024 |website=Canada.ca}}&lt;/ref&gt;

=== හමුදා සහ සාම සාධක ===
[[File:CAFDay-27 (cropped).jpg|thumb|alt=A fighter jet taking off from a runway|2014 CF-18 නිදර්ශන කණ්ඩායම විසින් භාවිතා කරන ලද &quot;විශේෂ සලකුණු&quot; තුළ කැනේඩියානු McDonnell Douglas CF-18 Hornet&lt;ref name=&quot;Skies Mag 2014 p953&quot;&gt;{{cite web |title=RCAF 2014 Demo Jet revealed |website=Skies Mag |date=March 27, 2014 |url=https://skiesmag.com/press-releases/rcaf2014demojetrevealed/ |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010180249/https://skiesmag.com/press-releases/rcaf2014demojetrevealed/ | url-status=live}}&lt;/ref&gt;]]

බොහෝ දේශීය වගකීම්වලට අමතරව, කැනේඩියානු සන්නද්ධ හමුදා (CAF) 3,000 කට අධික පිරිසක් විදේශීය හමුදා මෙහෙයුම් සඳහා යොදවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2024 |title=Current operations list |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/current-operations/list.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102133817/https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/current-operations/list.html |archive-date=November 2, 2023 |publisher=National Defence}}&lt;/ref&gt; කැනේඩියානු ඒකාබද්ධ හමුදාවන්ට කැනේඩියානු රාජකීය නාවික හමුදාව, කැනේඩියානු හමුදාව සහ රාජකීය කැනේඩියානු ගුවන් හමුදාව ඇතුළත් වේ. ජාතිය ආසන්න වශයෙන් 68,000 ක්‍රියාකාරී පිරිස් සහ 27,000 සංචිත පිරිස් වලින් සමන්විත වෘත්තීය, ස්වේච්ඡා බළකායක් සේවයේ යොදවයි - &quot;ශක්තිමත්, ආරක්‍ෂිත, නියැලී&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 22, 2017 |title=Strong, Secure, Engaged: Canada's Defence Policy |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/policies-standards/canada-defence-policy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924030653/https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/policies-standards/canada-defence-policy.html |archive-date=September 24, 2020 |publisher=National Defence}}&lt;/ref&gt; යටතේ පිළිවෙලින් 71,500 සහ 30,000 දක්වා වැඩි වේ-ආසන්න වශයෙන් කැනේඩියානු රේන්ජර්ස් 5,000 ක උප සංරචකයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 11, 2021 |title=Canadian Armed Forces 101 |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/transition-materials/defence-101/2020/03/defence-101/caf-101.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030051937/https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/transition-materials/defence-101/2020/03/defence-101/caf-101.html |archive-date=October 30, 2022 |publisher=National Defence}}&lt;/ref&gt;{{efn| name=Force|&quot;රාජකීය කැනේඩියානු නාවික හමුදාව දළ වශයෙන් පූර්ණ කාලීන නැවියන් 8,400 කින් සහ අර්ධකාලීන නැවියන් 5,100 කින් සමන්විත වේ. හමුදාව ආසන්න වශයෙන් 22,800 පූර්ණ කාලීන සොල්දාදුවන්, 18,700 ක අර්ධකාලීනයන් සහ 5,000 ක කැනේඩියානු රේන්ජර්ස් බලඇණියකින් සමන්විත වේ. රාජකීය කැනේඩියානු ගුවන් හමුදාව වේ ආසන්න වශයෙන් 13,000 නිත්‍ය හමුදා භටයින් සහ 2,400 ගුවන් සංචිත නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත වේ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.forces.gc.ca/en/about/canadian-armed-forces.page |title=About the Canadian Armed Forces |date=March 11, 2021 |publisher=National Defence |archive-date=March 17, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317004607/http://forces.gc.ca/en/about/canadian-armed-forces.page |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} 2022 දී, කැනඩාවේ මිලිටරි වියදම් දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 26.9 ක් හෝ රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 1.2 ක් පමණ විය - එය රට අනුව මිලිටරි වියදම් සඳහා 14 වන ස්ථානයට පත් කරයි.&lt;ref name=&quot;SIPRI-2022&quot;&gt;{{cite web |date=April 2023 |title=Trends in World Military Expenditure, 2022 |url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2023-04/2304_fs_milex_2022.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423231601/https://www.sipri.org/sites/default/files/2023-04/2304_fs_milex_2022.pdf |archive-date=April 23, 2023 |access-date=April 29, 2023 |publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]}}&lt;/ref&gt;

කැනඩාවේ සාම සාධක සංවර්ධනයේ කාර්යභාරය සහ 20 වැනි සියවසේ දී ප්‍රධාන සාම සාධක මුල පිරීම් සඳහා එහි සහභාගීත්වය එහි ධනාත්මක ගෝලීය ප්‍රතිරූපයෙහි ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Sorenson |first1=David S. |url=https://books.google.com/books?id=2OZ6NRiL5MkC&amp;pg=PA158 |title=The Politics of Peacekeeping in the Post-cold War Era |last2=Wood |first2=Pia Christina |publisher=Psychology Press |year=2005 |isbn=978-0-7146-8488-8 |page=158}}|{{cite book |last1=Sobel |first1=Richard |url=https://books.google.com/books?id=RsY3pK_993EC&amp;pg=PA21 |title=International Public Opinion and the Bosnia Crisis |last2=Shiraev |first2=Eric |last3=Shapiro |first3=Robert |publisher=Lexington Books |year=2002 |isbn=978-0-7391-0480-4 |page=21}}
}}&lt;/ref&gt; සාමය ආරක්ෂා කිරීම කැනේඩියානු සංස්කෘතිය තුළ ගැඹුරින් කාවැදී ඇති අතර කැනේඩියානුවන්ට හැඟෙන කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක් වන්නේ ඔවුන්ගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය එක්සත් ජනපදයෙන් වෙන් කර ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last=Gutiérrez-Haces |first=Maria Teresa |title=Identity and Otherness in Canadian Foreign Policy |series=Collection internationale d'Études canadiennes &amp;#124; International Canadian Studies Series |date=November 6, 2018 |pages=231–250 |publisher=University of Ottawa Press |isbn=978-0-7766-2722-9 |url=https://books.openedition.org/uop/1488?lang=en |access-date=March 4, 2024 |archive-date=March 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304065237/https://books.openedition.org/uop/1488?lang=en | url-status=live}}|{{cite journal |last=Carroll |first=Michael K |title=Peacekeeping: Canada's past, but not its present and future? |journal=International Journal |publisher=[Sage Publications, Ltd., Canadian International Council] |volume=71 |issue=1 |year=2016 |jstor=44631172 |pages=167–176 |doi=10.1177/0020702015619857 |url=http://www.jstor.org/stable/44631172 |access-date=February 28, 2024 |archive-date=February 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228173148/https://www.jstor.org/stable/44631172 | url-status=live}}|{{cite web |title=Canada's Current Role in World |url=https://www.environicsinstitute.org/docs/default-source/project-documents/canada-s-world-survey/canada%27s-current-role-in-world.pdf?sfvrsn=d5590018_4 |publisher=Environics Institute for Survey Research |access-date=March 4, 2024 |archive-date=March 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304065232/https://www.environicsinstitute.org/docs/default-source/project-documents/canada-s-world-survey/canada%27s-current-role-in-world.pdf?sfvrsn=d5590018_4 |url-status=live}}
}}&lt;/ref&gt; [[වියට්නාම් යුද්ධය]] හෝ 2003 ඉරාකය ආක්‍රමණය වැනි එක්සත් ජාතීන්ගේ&lt;ref&gt;{{multiref2|{{cite book |last1=Mingst |first1=K. |last2=Karns |first2=M.P. |title=The United Nations In The Post-cold War Era, Second Edition |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2019 |isbn=978-1-000-30674-3 |url=https://books.google.com/books?id=Kk2fDwAAQBAJ&amp;pg=PT63 |page=63}}|{{cite journal |last=Massie |first=Justin |title=Why Canada Goes to War: Explaining Combat Participation in US-led Coalitions |journal=Canadian Journal of Political Science |publisher=Cambridge University Press (CUP) |volume=52 |issue=3 |date=April 30, 2019 |doi=10.1017/s0008423919000040 |pages=575–594}}
}}&lt;/ref&gt; විසින් අනුමත නොකළ යුධ මෙහෙයුම් වලට සහභාගී වීමට කැනඩාව බොහෝ කලක සිට මැලි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;Massie 2019 pp. 575–594&quot;&gt;{{cite journal|last=Massie|first=Justin|date=April 30, 2019|title=Why Canada Goes to War: Explaining Combat Participation in US-led Coalitions|journal=Canadian Journal of Political Science|publisher=Cambridge University Press (CUP)|volume=52|issue=3|pages=575–594|doi=10.1017/s0008423919000040}}&lt;/ref&gt; 21 වන සියවසේ සිට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක ප්‍රයත්නයන් සඳහා කැනේඩියානු සෘජු සහභාගීත්වය බෙහෙවින් පහත වැටී ඇත.&lt;ref name=&quot;JohnsonJoshee2007&quot;&gt;{{cite book|first1=Lauri|last1=Johnson|first2=Reva|last2=Joshee|title=Multicultural education policies in Canada and the United States|url=https://books.google.com/books?id=I8jr_pE3YPwC&amp;pg=PA23|year=2007|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-1325-9|page=23}}&lt;/ref&gt; කැනඩාව සෘජුවම UN හරහා නොව NATO හරහා UN විසින් අනුමත කරන ලද මිලිටරි මෙහෙයුම් වෙත සිය සහභාගීත්වය යොමු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විශාල අඩුවීමක් සිදු විය.&lt;ref name=&quot;McQuaig2010bt&quot;&gt;{{cite book|first=Linda|last=McQuaig|title=Holding the Bully's Coat: Canada and the U.S. Empire|url=https://books.google.com/books?id=9g4Xd12rIGYC&amp;pg=PT50|year=2010|publisher=Random House Digital|isbn=978-0-385-67297-9|page=50}}&lt;/ref&gt; නේටෝව හරහා සහභාගීත්වය වෙනස් කිරීම සම්ප්‍රදායික සාම සාධක රාජකාරිවලට වඩා මිලිටරිකරණය වූ සහ මාරාන්තික දූත මණ්ඩල වෙත මාරු වීමට හේතු වී ඇත.&lt;ref name=&quot;James Michaud OReilly 2006 p. 177&quot;&gt;{{cite book|last1=James|first1=P.|last2=Michaud|first2=N.|last3=O'Reilly|first3=M.|title=Handbook of Canadian Foreign Policy|publisher=Lexington Books|year=2006|isbn=978-0-7391-5580-6|url=https://books.google.com/books?id=QTk2AAAAQBAJ&amp;pg=PA177|page=177}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>qouhitsncgfukfq4obya4btsc781d9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලංකාවේ නිදහස් අරගලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14899</id>
    <revision>
      <id>791427</id>
      <parentid>664766</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7702" sha1="b4cf5bzy4r2nbga69kcudcgk4r7qilo" xml:space="preserve">{{see also|ශ්‍රී ලාංකික නිදහස් ව්‍යාපාරය}}

== දෙවන ලෝක යුද්ධය ==

දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමය ආරම්භ වීමෙන් පසු  නිදහස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළ පිරිස් බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ යුද්ධ ප්රුයත්නයන්ට අමාත්යිවරු සහයෝගය දැක්වීම ගැන විරුද්ධ වූහ. බ්රිඉතාන්යක යුද යාන්ත්ර්ණයට ශ්රීේ ලංකාවේ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් පරිත්යාුග කිරීම සඳහා ඇමතිවරු ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවලට රාජ්යී මන්ත්රවණ සභාවේ හුන් නිදහස ලබා ගැනීමට පක්ෂ මන්ත්රීුවරු විරුද්ධ වූහ. යුද්ධයට එරෙහි වූ සෑහෙන පිරිසක් ලංකාවේ සිටියහ. ඒ විශේෂයෙන් වැඩකරන ජනතාව සහ ජාතිවාදීන් අතරයි. පසුව කී අයගෙන් වැඩි දෙනෙක් ජර්මන්වරුන්ගේ ජයග්රවහණය අපේක්ෂා කළහ. මේ අතර ජර්මන් සම්භවයක් ඇති බෞද්ධ භික්ෂුවක් 'සතුරු හමුදාවේ' යයි සැක කොට සිර ගත කරන ලදී. එම සිද්ධිය බෞද්ධයින්ගේ නොමනාපයට හේතු වූයේ ඉතාලි, ජර්මන්, රෝමන් කතෝලික පූජකයින්ට එසේ නොකිරීම නිසාය.

ආණ්ඩු පක්ෂයේ මන්ත්රීරවරුන් දෙදෙනෙකු වූ ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන සහ [[ඩඩ්ලි සේනානායක]], බ්රිුතාන්යීයන් පලවා හැරීමේ අපේක්ෂාව ඇතිව ජපනුන්ගේ සහයෝගය අපේක්ෂාවෙන් ඔවුන් සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූහ. 

වතු කම්කරුවන්ගේ වර්ජන රැල්ල

තම සංවිධානයේ අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ මූලික අභිප්රාාය ඇතිව 1939 නොවැම්බර් මාසයෙන් පටන් ගෙන 1940 පළමු හය මාසය දක්වා බ්රිවතාන්යඅයන්ගේ වතුවල වර්ජන රැල්ලක් ඇති විය. අයියර්ගේ සිලෝන් ඉන්ඩියන් කොන්ග්ර ස් (Ceylon Indian Congress) සහ සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය (පසුව ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය) යනුවෙන් ප්රමධාන වතුකම්කරුවන්ගේ වෘත්තීය සමිති දෙකක් විය. සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය මෙහෙයවන ලද්දේ සම සමාජ පක්ෂය විසිනි.

මධ්යයම පළාත් වර්ජන රැල්ල උච්චාවස්ථාවකට පත් වූයේ 'මූල්' ඔය වත්තේ වර්ජනයේය. එය සම සමාජ පාක්ෂිකයන් විසින් මෙහෙයවන ලදී. මෙයට වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේකම් වේලුසාමිද ඇතුළත් විය. මෙම වර්ජනයේදී 1940 ජනවාරි 19 දින පොලීසිය විසින් වෙඩි තබන ලදුව කම්කරුවෙකු වූ ගෝවින්දන් මිය ගියේය. රාජ්යිය මන්ත්ර ණ සභාවේ දී සහ පිටතදී කරන ලද උද්ඝෝෂණයන්හි ප්රවථිපලයක් ලෙස පරීක්ෂණ කොමිෂමක් පත් කිරීමට රජයට බල කෙරුණි. මිය ගිය ගෝවින්දගේ වැන්ඳඹු බිරිය වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර් ද සිල්වා පෙනී සිට සුදු වතු අධිරාජ්යගයේ ස්වාමිවරුන්ගේ සහ පොලීසියේ ඒකාබද්ධ රඟපෑම නිරාවරණය කළේය.
 
මුල් මාසයෙන් පසු වර්ජන රැල්ල දකුණු දෙසින් ඌව දක්වා පැතිරුණේය. වර්ජන රැල්ල දිගින් දිගට ඇදී ගිය අතර කම්කරුවන් දිගින් දිගටම සම සමාජ පාක්ෂික සටන්කාමී නායකත්වයක් අපේක්ෂා කළහ. විලී ජයතිලක, එඩ්මන් සමරක්කොඩි සහ වී.සිත්තම්පලම් ඇතුළු සම සමාජ පාක්ෂිකයෝ නායකත්වය දැරූහ. වතු අධිරාජ්යඑවාදීන් විසින් රැස්වීම් තහනම් කිරීම සඳහා බදුල්ල මහේස්ත්රාතත්වරයාගෙන්  නියෝගයක් ලබා ගත්හ. ඇන්.ඇම්.පෙරේරා එම නියෝගයට කඩ කරමින් මැයි 12 දින බදුල්ලේදී විශාල රැස්වීමක් ඇමතුවේය. පොලීසිය ඊට විරුද්ධව ක්රිරයාකිරීමට බලයක් නොමැතිව අසරණ විය. කම්කරුවෝ වේවැස්ස වතුයායේදී තෝරාගත් කවුන්සලයක් පිහිටුවා ගත්හ. කම්කරුවන්ගේ කවුන්සලය සමග සාකච්ඡා කොට උපදෙස් ලබාගෙන ක්රිපයා කිරීමට වතු අධිකාරී තැන එකඟ විය. සාමය ආරක්ෂා කිරීමට ගිය ආයුධ සන්නද්ධ පොලිස් පිරිස් කම්කරුවන් විසින් නිරායුධ කරණු ලැබූහ. 

පසුව පොලීසිය විසින් දියත් කරන ලද බිහිසුණු ක්රි යා සහ ඒ දිනවල ඇතිවූ ගංවතුර හේතුවෙන් [[ඌව පළාත]] සෙසු පෙදෙස්වලින් සතියකට වැඩි කාලයක් වෙන්වීමද නිසා වර්ජනය නතර විය. එහෙත් යටත් විජිත පාලකයින් එයින් තේරුම් ගත්තේ නිදහස් අරගලය ක්රවමයෙන් බලවත්වන බවයි. 


[[Category:ශ්‍රී ලංකාව]]
[[Category:ඉතිහාස‍ය - ලංකා]]</text>
      <sha1>b4cf5bzy4r2nbga69kcudcgk4r7qilo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15174</id>
    <revision>
      <id>791452</id>
      <parentid>789196</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96943" sha1="cgrcl8q93idoqarmsv6apuycztnowza" xml:space="preserve">{{cleanup|date=අගෝස්තු 2011}}
{{Infobox terrorist attack
|title=සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර
|image_size = 250px
|image=September 11 Photo Montage.jpg
|caption=ඉහල සිට පහලට: [[ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය (1973-2001)|ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය]] දැවී යන අයුරු; පෙන්ටගනය කඩා වැටීම; [[යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් ෆ්ලයිට් 175]] දකුනු කුලුණේ ගැටීම; කඩා වැටුනු ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්තානය අසළ උදව් ඉල්ලන ගිනි නිවන හමුදා භටයෙක්; ‍යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් ෆ්ලයිට් 93 හි එන්ජිනයක්; ඇමරිකන් එයාලයින්ස් ෆ්ලයිට් 77 පෙන්ටගනයේ ගැටීම
|location=නිව් යෝක් නගරය; ආර්ලිංටන්, වර්ජීනියාව; සහ ශැන්ක්ස්විල්, පෙනිසිල්වේනියාව
|date=සැප්තම්බර් 11 වැනි අඟහරුවාදා, 2001
|time-begin=පෙ.ව. 8:46
|time-end=පෙ.ව. 10:28
|timezone=[[සමායෝත සාර්වත්‍ර වේලාව|UTC]]-4
|type= [[ගුවන් යානා පැහැරගැනීම]], [[සමූල ඝාතනය]], [[මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරය]], [[ත්‍රස්තවාදය]]
|fatalities=ආසන්න වශයෙන් 3000 ක් (ත්‍රස්තවාදින් 19 ද ඇතුලු)
|injuries=6000 ට අධික
|perps=[[ඔසාමා බින් ලාඩන්]] ගේ නායකත්වයෙන් [[අල්-කයිඩා]] සංවිධානය
}}

'''සැප්තැම්බර් 11''' වනදා උදෑසනම ත්‍රස්තවාදීන් 19 ලොගන් ජාත්‍යන්තර ඩල්ස් ජාත්‍යන්තර සහ හෙවාර්ක් ගුවන් තොටුපලවල් වල සිට කැලිෆෝනියා වෙත ගමන් කරමින් සිටි වෙළෙද ගුවන් යානා හතරක් පැහැර ගන්නා ලදී. ත්‍රස්තවාදීන් ඇමරිකන් එයාර් ලයින්ස් ෆ්පයිට් 11 සහ යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් ෆ්ලයිට් 175 යන යානා දෙක උතුරු හා දකුණු කුළු‍ණ වෙත පියාසර කරවන ලදී. තවත් ගුවන් කොල්ලකරුවන් පිරිසක් ඇමරිකන් එයාර්ලයින් ෆ්ලයිට් 77 පෙන්ටගනයත් 4වන යානාව වන යුනයිටඩ් එයාර්ලයින් ෆ්ලයිට් 93 ඇ.එ.ජ මහ මන්ත්‍රණ සභා ගොඩනැගිල්ලේ හැපීමට ප්‍රථම පෙනිසිල්වේනියා හී හැන්ක්ස්විල් හිදී අනතුරට පත් විය.

යානා පැහැර ගන්නා අතරතුර සමහර මගින් හා ගුවන් සේවකයන්ට ගුවන් දුරකතන හා පෞද්ගලික දුරකතන මගින් ඇමතුම් ලබා ගැනීමට හැකිවී ඇත. ඔවුන් පවසා ඇත්තේ  ගුවන් යානය තුල ගුවන් කොල්ලකරුවන් කිහිපදෙනෙක් ඇති බවයි. ත්‍රස්තවාදින් විසින් පිහි සහ බොක්ස් කටර් නිවී පිහි යොදාගෙන ගුවන් යානා සේවකයන් සහ අවම වශයෙන්, යානා 11 හි නියමු ජෝන් ඔගොනොවිස්කිද ඇතුළුව, එක් මගියෙක් හෝ එක් නියමුවෙක් මරා දමන්නට ඇතැයි සැළකේ. පළමු පංතියේ මැදිරියෙන් මගින් ඇත්ව තැබිම පිණිස ත්‍රස්තවාදීන් විසින් ඇමරිකන් 11 හා යුනයිටඩ් 175 යානාවන් හිදි කදුළු ගෑස් හෝ ගම්මිරිස් ඉසිනයක් යොදා ගෙන ඇතැයි හෙළිදරව් වී ඇත. 9/11 කොමිසමේ වාර්තාවට අනුව බෝම්බ ඇත්ත ඒවා නොවේ. එම 9/11 වාර්තාවට අනුව යානා පැහැරගත් අය අතරින් දෙදෙනෙකු ලේදර්මන් බහු කාර්ය අත් ආයුධය මිලදී ගෙන ඇත.

2001 සැප්තැම්බර් 11 වනදා ප්‍රහාරයට පිළිතුරක් වශයෙන් ඇ.එ.ජනපදය දියත් කරන ලද හමුදාමය, දේශපාලණමය සහ නිතීමය ක්‍රියාමාර්ග පොදුවේ ˝ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය˝ යනුවෙන් හැදින්වේ. ඇ.එ.ජ ජනපදයට අනුව මෙම ක්‍රියාමාර්ගයේ ප්‍රධාන අභිලාෂ වන්නේ ත්‍රස්තවාදී තර්ජන මැඩපැවැත්වීම, ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් වැළැක්වීම සහ අල්-කයිඩා වැනි සංවිධානවල බලපෑමඅවම කිරිමයි. මෙම යුද්ධය සහ එහිදී භාවිතා වන ප්‍රතිපත්තීන් නිරන්තර විවාදයට ත්‍රඩු දෙන කාරනා බවට පත්ව ඇත. විවේචකයින් තර්ක කරන පරිදි ඒකපාර්ශවීය‍ව සතුරන් නිෂ්ක්‍රීය කරන යුද්ධයක්, මානව අයිතිවාසිකම් උල්ලංගණය සහ වෙනත් ජාත්‍යන්තර නීති උල්ලංගණය සාධාරණීකරණය කිරිමට මෙය යොදා ගෙන ඇත.

බලන්න: ත්‍රස්තවාදය සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් ලැයිස්තුව
20වන ශතවර්ෂයේ අග භාගය පුරා ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන විසින් ඇ.එ.ජට සහ එහි මිත්‍ර රටවල් වලට එරෙහිව ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. 1998 කෙන්යා හා ටැන්සානියා තානාපති කාර්්‍යාල වලට එල්ල වු ප්‍රහාර වලට පසුව [[බිල් ක්ලින්ටන්]] විසින් සුඩාන හා ඇෆ්ගනිස්ථාන අල්කයිඩා ඉලක්කවලට එරෙහිව බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කරමින් අසීමාන්තික මෙහෙයුම ආරම්භ කරන ලදී. මෙම ඉලක්ක අතරට සුඩානයේ 90% වන මැලේරියා මර්දන ඖෂධ නිපදවන ඖෂධ කර්මාන්ත ශාලාවක් ද විය. 2000 ඔක්තෝම්බර් වන විට 2001 සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරයට ප්‍රතිඋත්තරයක් ලෙස ඇ.එ.ජ Cole බෝම්බ ප්‍රහාර දියත් කරන ලදී. පසුව සදහන් කළ ප්‍රහාරයෙන් පසුව එක්සත් ජනපදය පුරා ¨තීරණාත්මක ප්‍රතිචාර ¨ මගින් සිවිල් වැසියන් තවදුරටත් ඝාතනය වන බවට තර්ක ඉදිරිපත් වියි. බුෂ් පරිපාලනය මගින් ඉරාක ආක්‍රමණය සාධාරණීකරණය කිරිමට ¨ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය¨ යොදා ගැනීම ප්‍රධාන වශයෙන් මතබේදයට තුඩු දුන් කාරණයකි. අල්කයිඩා හා සදාම් හුසේන් අතර සෘජු සම්බන්ධයක් තිබුනේ යැයි ඉදිරිපත් වු මත මෙම සිද්ධිය විමර්ෂණයට ලක් කරන සියළු පරික්ෂණ කන්ඩායම් බැහැර කර ඇත. 
වර්ෂ 2001දී එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් සම්මත කළ 1373 යෝජනාවට අනුව සියළු රටවල් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් වලට සහය නොදැක්වීම, මුල්‍ය ආධාර සහ රැකවරණය ලබා නොදීඹ මෙන්ම ත්‍රස්කවාදී ක්‍රියා සැළසුම් කරන කණ්ඩායම් සදහා තොරතුරැ ලබා දීම වැළැක්වීමට රටවල් කටයුතු කළ යුතු වේ. වර්ෂ 2005 දී ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් 1624 යෝජනාවට අන්ව රටවල් ජ්‍යාතන්තර මානව අයිතිවාසිකම් නිතීන්ට අනුකූලව ක්‍රියා කිරිමේ අවශ්‍යතාවය සහ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව කටයුතු කිරිම පෙළඹවීම යන කාරනා අන්තර්ගත වේ.කෙසේ වුවත් මෙම යෝජනා 2න්ම ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් වැළැක්වීම පිළිබදව අනිවාර්‍යය වාර්ෂික වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළ යුතු වුවද ඇ.එ.ජ. හා ඊශ්‍රාලය යන රටවල් 2 විසන්ම එම වාර්තාව ඉදිරිපත් කිරිම පැහැර හැර ඇත.

== ප්‍රහාර ==
{{Main article|සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර එල්ල වූ දිනය සඳහා කාලරේඛාව}}
අංක 175 දරණ ගුවන් යානය ලෝක වෙළඳ මධ්යවස්ථාන දකුණු කුළුණේ ගැටීමේ සිද්ධිය

2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දා උදෑසන ත්ර ස්තාවාදීන් 19 ක් විසින් ලෝගන්, ඩලස් හා නෙවාක් ගුවන් තොටුපලවලින් කැලිෆෝනියා දක්වා ගමන් ගත් ගුවන් යානා 4ක් පැහැර ගන්නා ලදී. ඇමරිකානු ගුවන් සේවාවට අයත් අංක 11 දරණ ගුවන් යානය හා එක්සත් ගුවන් සේවයට අයත් අංක 175 දරණ ගුවන් යානය යන ද්විත්වය ලෝක වෙළඳ මධ්යනස්ථානයේ උතුරු හා දකුණු කුළුණු වෙත ගොස් ගැටිණ. තවත් ගුවන් කොල්ලකරුවන් පිරිසක් අංක 77 දරණ ඇමරිකානු ගුවන් සේවාවට අයත් අංක 93 දරණ ගුවන් යානාවේ ඉලක්කය ඇමරිකාවේ මහා මන්ත්රහණ සභා ‍ගොඩනැඟිල්ල වුවත් එය පෙනිසිල්වේනියාවේ ශක්ස්විල් පෙදෙසට කඩා වැටිණි.

ගුවන් යානා පැහැර ගැනීම සිදුවන අතරෙහි සමහර මඟීන් සහ ගුවන් සේවකයන් ගුවන් යානාවල දුරකතන හා ජංගම දුරකථන නාවිකයෙන් ඇමතුම් ලබා දීමට සමත් විය. ඔවුන් කියා සිටියේ තම ගුවන් යානා පැහැර ගැනීමකට ලක්ව ඇති බවයි. පිහි යොදා ගනිමින් කොල්ලකරුවන් ගුවන් යානාවන්හි බලය තම කණ්ඩායම වෙතට ලබා ගත් අතර එයට විරුද්ධ වන අයෙක් මරා දැමීමටත් ඔවුන් පසුබට නොවූහ. අංක 11 දරණ ගුවන් යානාවේ කපිතාන් “ජෝන් ඔගොනොව්ස්කි” ද එසේ මිය ගිය අයෙකි. අංක 11 සහ 175 දරණ ගුවන්වල මගින් පළමු පෙළ මැදිරිවලින් පලවා හැරීමට සැර විසිරණ වර්ග හා කඳුළු ගෑස් වැනි විෂ ද්ර ව්ය  යොදා ගෙන ද ඇත. 9/11 ප්රරහාරයේ කොමිසමට අනුව කොල්ලකරුවන් විසින් බෝම්බ භාවිතා කළා යැයි ඇති ප්ර.කාශය අසථ්යට එකක් බවට ඔප්පු කර ඇත. කොල්ලකරුවන් දෙදෙනෙක් ප්රකහාරයට ආසන්න දිනක දී “ලෙදර්මෑන්” වර්ගයේ බහු කාර්ය පිහි මිළට ගෙන ඇති බව කොමිසම විසින් අනාවරණය කර ගෙන ඇත.

අංක 93 දරණ ගුවන් යානාවේ “කළු පෙට්ටියේ” පටිගත වී ඇති ආකාරයට කාර්යය මණ්ඩලය හා මඟීන් ගුවන් යානාවේ බලය කොල්ලකරුවන්ගෙන් ලබා ගැනීමට ක්රිරයා කළේ තවත් ගුවන් යානා පැහැර ගෙන ඒවා ගොඩනැඟිලිවලට ගැටීමට සලස්වා ඇති බවට දුරකථන මාර්ගවලින් ගුවන් යානා අංක 93 ට ලැබුණු තොරතුරු හේතුවෙනි. එම පටිගතවීම්වලට අනුව එක් කොල්ලකරුවකු ගුවන් යානාය එක් වරක් කරකවන ලෙසට උපදෙස් දී ඇති අතර එහි දී ඔවුන් ගෙන් ‍පාලනය ගිලිහෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඉන් අනතුරුව අංක 93 දරණ ගුවන් යානය උදෑසන 10:03:11  ට පෙන්සිල්වේනියාවේ ශේන්ක්ස්විල් වෙතට කඩා වැටිණි. “අල්කයිඩා”හි නායක “කාල්ඩ් ෂේක් මොහොමඩ්” “අල් ප්සීරා” නිවේදන “යොස්රිෆවුඩා” සමඟ කළ සාකච්ඡාවක දී ප්රඩකාශ කළේ ගුවන් අංක 93 හි ඉලක්ක වූයේ ඇමරිකානු මහා මන්ත්රිණ සභාව බවත් ඔවුන් එය හැඳින්වූ කේත නාමය “නීති පීඨය” ලෙසය.

ලෝක වෙළඳ මධ්ය ස්ථාන පරිශ්රමයේ පිහිටි ගොඩනැඟිලි  3ක් එදින මුළුමනින්ම කඩා වැටිණි. දකුණු කුළුණ 9.59ට ආසන්නව කඩා වැටුණු එයට ගුවන් යානා අංක 175 එහි ගැටීමෙන් ඇති වූ ගිනි ගැනීම හේතු විය. ගිනි ගැනීම මිනිත්තු 56 පුරා  පැවතුණි. 10.28 ට පමණ උතුරු කුළුණ කඩා වැටුණේ විනාඩි 102 ක් පමණ වන ගිනි ගැනීමෙන් පසුවය. උතුරු කුළුණේ කඩා වැටී‍මත් සමඟ ඇති වූ සුන්බුන් ඒ අසල වූ 7 වන ලෝක වෙළඳ මධ්යෙස්ථාන ගොඩනැඟිල්ලට දරුණු හානි පමුණුවාලීය. ඉන් අනතුරුව හට ගත් ගින්නෙන් ‍ගොඩනැඟිලි ව්යුිහයට සිදු වූ හානි නිසා එය ද කඩා වැටුණේ සැප්තැම්බර් 12 දා ප.ව. 5.20ට පමණය.

ජාතික තත්ව හා තාක්ෂණ ආයතනය විසින් ගොඩනැඟිලි කඩා වැටීම්වලට හේතු සෙවීම පිණිස පරීක්ෂණ ඇරඹූ අතර එහිදී ඔවුන් නිගමන ලෙස ගින්නට ඔරොත්තු දෙන ආකාරයේ සැලැස්මක් හා ව්යු හය යකඩින් නිම කළ යුතු බවට තීරණය කෙ‍රිණි. 2005 ඔක්තෝබර් වන විට උතුරු සහ දකුණු කුළුණු පිළිබඳ වාර්තාවක් එළි දැක්විණි. වාර්තාවට අනුව ගොඩනැඟිලි ද්විත්වය කඩා වැටුණේ ගිනි ගැනීම් සහ සුන්බුන්වලින් හානි නිසාවෙනි.

මෙම ප්රගහාරයන් ඇමරිකාව පුරා භීතිය වැපිරීමට සමත් විය. දින 3ක් ගතවන තුරු අන්තර්ජාතික මගී ගුවන් යානා ගොඩ බැස්වීම තහනම් කළ අතර පැමිණෙමින් තිබූ යානා කැනඩාවට හෝ මෙක්සිකෝවට ගොඩ බාන ලදී. ප්රළහාරය හා ඒ සම්බන්ධය අසත්ය  ප්ර්චාර සහ අසත්යත ප්රකවෘත්ති දිනය පුරාවට පළ විණි. එක්සත් ජනපද රාජ්යහ දෙපාර්තමේන්තුව අසල දී කාර් බෝම්බයක් පුපුරා ගිය බව තිබූ ප්රඩවෘත්තිය ද එවැන්නකි. නමුත් CNN හා අනෙක් මාධ්යියන් වහාම වාර්තා ‍කළේ වොෂින්ටන් වෙළඳ සංකීර්ණයේ ඇති වූ ගිනි ගැනීමක් මෙලෙස විකෘති ආකාරයෙන් වාර්තා කළ ඇති බවයි. තවත් එවැනි අසත්යී ප්රකචාරයක් වූයේ ඩෙල්ටා 767 දරණ යානාව ද පැහැර ගැනීමට ලක් වී ඇති බවයි. නමුත් මෙය ද අසත්ය  ප්රචචාරයක් වූයේ ගුවන් යානා පැහැර ගැනීම් නිසා එම ගුවන් යානය “ඔහායෝ” හි ක්ලේව්ලෑන්ඩ් වෙත ආරක්ෂිතව ගොඩ බැස් වූ බව වාර්තා වීමත් සමඟය.

=== ආපතිකයන් ===
{{මෙයද බලන්න|සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයන්හී ආපතිකයන්|සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයන්හී නිව්යෝර්ක් ගිනිනිවීම් දෙපාර්තමේන්තුවෙහි ආපතිකයන්}}
[[ගොනුව:September 17 2001.jpg|right|thumb|2001, සැප්තැම්බර් 17 දිනදී [[6 ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය|6 ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයෙහි]], [[7 ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය|7 ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයෙහි]], සහ [[ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය|1 ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයෙහි]] නටබුන්]]

අංක 175 දරන ගුවන් යානය දකුණු කුළුණේ ගැටීමෙන් පසුව ඇති වූ ගින්නෙන් කුළුණු ද්විත්වයටම හානි සිදු වීම. 
මෙම සිදු වීමෙන් කොල්ලකරුවන් 19 දෙනා හැර 2,974 දෙනෙකු හට මාරක විපත් අත්වීය. ගුවන්යානා 04 තුළ 246 ක් සිටි අතර [ සිටි කිසිවෙකුගේ ජීවිත බේරී නැත] වෙළඳ මධ්යරස්ථාන ගොඩනැගිලි හා ඒ ආශ්රීලත නිව් යෝර්ක් නගර පරිශ්ර ය තුළ 2603 ක්ද පෙන්ටගනයේ 125 ක් හටද මාරක විපත් අත් විය. තවද, පුද්ගලයින් 24 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බවට සඳහන්ය. 
ප්රතහාරය සිදුවනවිටත් ලෝක වෙළඳ මධ්ය්ස්ථානය තුළ 17,400 ක් පමණ වන සිවිල් ජනතාවක් සිටි බවට ඇස්තමේන්තු ගත කර ඇත. තවද, වරකට එක් අයෙකුට පමණක් යා හැකි කැරකෙන ඇතුළුවීමේ දොරටුව වාර ගණනට අනුව පෙ.ව.8.45 වන විට මෙම ගොඩනැගිලි ද්විත්වයේ 17,400 කට ආසන්න සිවිල් ජනතාවක් සිටි බවට වරාය අධිකාරිය විසින් ගණනය කොට ඇත. ගුවන් ය‍ානා ගැටුණු මහල්වලට පහළ මහල්වල සිටියවුන්ගෙන් බහුතරයක් නිරුපද්රිණතව බේරී ඇතත් දකුණු කුළුණේ ගුවන්යානය ගැටුණු ස්ථානයේ 18 ක් පමණ සිටි බවට වාර්තා වේ. උතුරු කුළුණේ ගුවන්යානය ගැටීමෙන් 1366 ක් පමණ මියගොස් ඇත. කොමිෂන් වාර්තාවට අනුව ගැටීම සිදු වූ මොහොතේම සිය ගණනක් මිය ගොස් ඇතත් ගැටීමෙන් පසුව ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමෙන් බොහෝ ප්රනමාණයකට මරණය ඇති විය. තවද, දකුණූ කුළුණේ ගුවන්යානය පැමිණ ගැටුණ මොහොතේ 600 පමණ මිය ගිය බවට වාර්තාව තුළ වැඩි දුරටත් සඳහන්ය.
ගොඩනැගිලි තුළ ඇති වූ ගින්නෙන් බේරීම පිණිස තවත් 200 ක් පමණ අඩි සිය ගණනක් ඉහළ සිට පැනීමෙන් මරණයට පත්ව ඇත. ඇසින් දුටු සාක්ෂි අනුව බොහෝ දෙනෙක් හානි වූ ජනෙල්වලින් පිටතට වැටුණු බව සඳහන්ය. මෙම ගොඩනැගිලි තුළ සේවයේ නිරත සමහරෙක් ඇති වූ ඝට්ටනයෙන් අනතුරුව ඉහළට ගමන් කර ඇත්තේ ගුවන් ආධාර මගින් බේරීමටය. නමුත් එසේකිරීමට සැළසුමක් කර නොතිබුණේ ගොඩනැගිලිවලින් නැගුණූ දුමාරය සහ තාපය නිසා හෙළිකොප්ටර්යානාවලට ගොඩනැගිලි අසලට ගමන් කිරීම‍ට නොහැකි වූ නිසාවෙනි.
මුදාගැනීම්වලට එක් වූ හදිසි සහන සේවකයන්ගේ 411 ගේ ප්රොමාණයක් මිය ගොස් ඇති අතර නිව් යෝර්ක් ගිනි නිවීමේ දෙපාර්තමේන්තුවේ ගිනි භටයන් 311 ක් හා එම දෙපාර්තමේන්තුවට අනුයුක්ත වෛද්ය්වරු දෙදෙනෙක්ද දිවි පිදූහ. තවද, නිව්යෝර්ක් පොලිස් නිළධාරීන් 23 ක් සහ වරාය අධිකාරී පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ පොලිස් භටයන් 37 ක් සිද්ධියෙන් ජීවිතක්ෂයට පත් විය. පෞද්ගලික හදිසි වෛද්ය් සේවාවන්හි සේවකයන් එම සේවාවන්හි වෛද්ය වරු ඇතුළුව 8 දෙනෙක් මිය ගියහ.
කැන්ටර් ෆිට්ස්ගෙරල්ඩ් (Cantor Fitzgerald) නම් ආයෝජන බැංකුව එක් කුළුණක 101 සිට 105 දක්වාම මහල්වල පවත්වාගෙන ගිය අතර මෙම ප්රeහාරයෙන් එහි සේවය කළ 658 ක් මිය ගිය අතර එම ප්රවමාණය මෙම සිද්ධියෙන් ආයතනයකට අහිමි වූ වැඩිම සේවක ප්රෙමාණයයි. මාර්ෂ් ඉන්කෝපර්රේෂන් ආයතනය 93 සිට 101 දක්වා මහල්වල පවත්වාගෙන ගියේය. අංක 11 දරන ගුවන්යානය ගැටුණේ එම මහල්වලට වන අතර ඒ නිසා එම ආයතනයේ සේවකයන් 295 ක් මිය ගිය අතර තවද, AON කෝපර්රේෂන්හි 175 ක් ද ජීවිතක්ෂයට පත් විය.
පෙන්ටගනයට එල්ල වූ ප්රදහාරය හේතුවෙන් මිය ගිය ලුතිනන් ජනරල් තිමති මවුඩෙ එම සිද්ධියෙන් මිය ගිය හමුදාවේ ඉහළම නිළයක් දැරූ පුද්ගලයා වේ. තවද, දකුණු කුළුණේ බේරා ගැනීම්හි නිරතව සිටියදී මිය ගිය ජෝන් ඕ . ජී . නේල් FBI හි හිටපු සහාය අධ්යණක්ෂකවරයෙකු වන අතර ඔහු ‘රම්සි යුසෙෆ්’ අල්ලා ගැනීමට සහාය වූවෙකුද වන අතර මිය යන විට ඒ මහතා ලෝක වෙළඳ මධ්යපස්ථානයේ ආරක්ෂක ප්රමධානියා වශයෙන්ද කටයුතු කරමින් සිටියේය. 
සිද්ධියෙන් ළමුන් 8 දෙනෙකු මිය ගිය අතර ඒ අතුරින්5 දෙනෙකු ගුවන්යානා අංක 77 තුළ සිටියවුන්වන අතර ඔවුන් අවරුදු 03 සිට 11 දක්වා වයස් පරාසයට අයත්ය. මියගිය අනෙක් ළමුන් තිදෙනා ගුවන්යානා අංක 175 තුළ සිටි අතර ඔවුන්ගේ වයස අවුරුදු 02,03 හා 04 වශයෙන් සටහන්ය. මියගිය ළමුන් අතර බාලම ළමයාට අවුරුදු 02 ක් වන අතර ඒ අංක 175 දරන ගුවන් යානය තුළ ගමන් කරමින් සිටියදීය. තවද, සිද්ධියෙන් මියගිය වයස්ගතම පුද්ගලයා වන්නේ අංක 11 දරන ගුවන්යානාවේ ගමන් කළ වයස්ගත අයෙකි. නිව් යෝර්ක් නගරයට පසුව වැඩිම හානි ලැබුවේ [[නිව් ජර්සි]] ප්රගදේශයයි. පෙන්ටගනයට එල්ල වූ ප්රවහාරයෙන් 125 ක් පමණ වූ පිරිසකට විපත් අත් විය.
ඇසෝසියේටඩ් ප්රෙවස් වාර්තාවලට අනුව 1600 ක පමණ මළසිරුරු ප්රයමාණයක් හඳුනාගත්තද ඉතිරිය හඳුනාගත් අතර ඉතිරිය එනම් සිරුරු 1100ක් පමණ හඳුනාගෙන නැත. වාර්තා වන ආකාරයට 10000ක් පමණ වන අස්ථි සහ පටක කොටස් මිය ගිය ලැයිස්තුවේ සිටින්නන්ගේ නොවන ඒවා ලෙසට ප්ර කාශ වී ඇත. එසේම 2006 වර්ෂයේ දී Deustche බැංකු පරිශ්ර්යේ සුන්බුන් විනාශ කිරීමේ කටයුතුවල නිරත වූවන්ට ද අස්ථි කොටස් හමු වී ඇත. තවද නිව් යෝර්ක් නඟරයේ මියගිය පුද්ගලයන්ගේ වයස්වල සාමාන්යදය වයස අවුරුදු 40ක් පමණ වේ.

== දේශීය ප්‍රතිචාර ==
[[ගොනුව:President George W. Bush address to the nation and joint session of Congress Sept. 20.jpg|thumb|alt=President Bush delivering a speech in front of the American flag| 2001 සැප්තැම්බර් මස 20 දිනදී ජනාධිපති බුෂ් කොංග්‍රස් ඒකාබද්ධ සැසියක් අමතයි]]

2001 සැප්තැම්බර් මස 20 වැනි දින ජනාධිපති බුෂ්, ජාතිය සහ එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසිය අමතා එදින සිදු වූ දේවල්ද, ගලවා ගැනීමේ සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කෙරුනු දින 9 ක කාලය පිළිබඳවද, මෙම සිද්ධීන් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීම පිළිබඳ ඔහුගේ අභිලාෂයන් ගැනද කථා කළේය. ඊට අතිරේකව නිව් යෝර්ක් නගරාධිපති රූඩි ගුයිලියානිගේ අති විශිෂ්ඨ කාර්ය භාරය මුලු ජාතියේම සහ නිව් යෝර්ක් වැසියන්ගේ මහත් ප්‍රසාදයට ලක් විය. ප්‍රහාරයෙන් හානි සිදු වූ පුද්ගලයින්ට සහන සැලසීමටද, ඒ සමග ප්‍රහාරයෙන් දිවි ගලවා ගත් අයට සහ ප්‍රහාරයට ගොදුරු වූ අයගේ පවුල් වලට මූල්‍ය පහසුකම් සැලසීමේ භාරදූර කාර්යය සඳහාද බොහෝ අරමුදල් සපයන සංවිධාන බිහි විය. පීඩාවට පත් වූ අයට වන්දි ගෙවීම සඳහා ඉල්ලුම් පත්‍ර කැඳවීමේ අවසාන දිනය වූ 2003 සැප්තැම්බර් මස 11 වැනි දින මිය ගිය අයගේ පවුල් වලින් ලැබුනු ඉල්ලුම්පත් සංඛ්‍යාව 2833 ක් විය.

රජයේ තිර පැවැත්ම සඳහා හදිසි අවස්ථානුකූල සැලසුම්, නායකයින්ගේ හිඟය සම්පූර්ණ කිරීම් ආදිය ප්‍රහාරයෙන් පසු කඩිනමින් සිදු විය. රජයේ තිර පැවැත්ම යටතේ එක්සත් ජනපදය පවතින බව 2002 පෙබරවාරි දක්වා කොංග්‍රසයට දන්වනු නොලැබුනි.

එක්සත් ජනපදය තුල, 2002 මාතෘ භූමි ආරක්ෂක පනත කොංග්‍රසයෙන් සම්මත වූ අතර ජනාධිපති බුෂ් එයට අත්සන් කළේය. එය සමකාලීන ඉතිහාසය තුල එක්සත් ජනපදය නැවත ගොඩනැංවීමේ මහා වැඩ පිළිවෙල මූර්තිමත් කිරීමක් හා සමාන විය. කොංග්‍රසය එක්සත් ජනපද ස්වදේශාභිමානී පනත යනුවෙන්ද පනතක් සම්මත කළ අතර ත්‍රස්තවාදය හා වෙනත් අපරාධ ගැන සෙවීම හා නීතිමය කටයුතු කරගෙන යාමට එය උපකාර වන බව විස්තර විය. මහජන නියෝජිත කණඩායම් මෙම පනත විවේචනය කළහ. එයට හේතුව වූයේ ඒ මගින් රටවාසීන‍්ගේ පෞද්ගලිකත්වය හාරා අවුස්සා බැලීමට නීතිය මගින් ඉඩ ලැබෙන බවත්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරිමට තිබෙන අධිකරණ බලය සහ දේශීය බුද්ධි සේවා තොරතුරු රැස් කිරීම ඉවත් වන බවත් ඔව්හු ප්‍රකාශ කිරීමයි. බලපත්‍රයක් නොමැතිව එක්සත් ජනපදය සහ පිටරට සිටින ජනතාව අතර ඊ-මේල් සම්බන්ධතා සෙවිම, සහ දුරකථන සංවාදයන්ට හොරෙන් සවන් දීමට ජාතික රහස් ආරක්ෂක නියෝජන මෙහෙයුමක් ආරම්භ කිරීමට කාරණයක් ලෙස බුෂ් පාලනය 9/11 සිද්ධිය උපකාර කර ගත්තේය.

== අන්තර් ජාතික ප්‍රතිචාර ==
2001 සැප්තැම්බර් 13 නිවුයෝර්ක් නගරයේ දකුණු කුළුනයේ සුන්බුන් දෙස බලාසිටියි. 

ප්‍රහාර ප්‍රධාන ගෝලිය දේශපාලන අතුවිහිදීමක් දක්වයි. ඒවා ලෝකය පුරා රාජ්‍යයන් හා මාධ්‍යයන් ප්‍රධාන ප්‍රවාහය මගින් හෙලා දකිණු ලැබීය. ප්‍රංශයේ Le Monde පුවත් පත අන්තර් ජාතික අනුකම්පා මුහුණුවර සම්පින්ඩනය කරමින් ප්‍රකාශ කළේ අපි සියල්ලන්ම ඇමරිකානුවන් බවයි. මැද පෙරදිග රටවල් වල නායකයන් ඇෆ්ගනිස්ථානයද ඇතුළුව ප්‍රහාරය හෙලා දැකිය යුතුය. ඉරාකය පැහැදිලි විරුද්ධත්වයක් දැක්වු අතර එය ඔවුන් ඇමරිකානු ගෝපල්ලන් මානුෂිකත්වයට එරෙහි ඔවුනගේ අපරාධ වල ඵල නෙලමින් සිටී යන බව නිළ ප්‍රකාශය ප්‍රකාශයට පත් කළේය. තවත් ප්‍රසිද්ධ විරුද්ධත්වය දැක්වීමක් නම් ඇතැම් පලස්තිනුවන්ගේ සැමරීම්ය.

ප්‍රහාරයෙන් මසකට පමණ පසුව අල්කයිඩා සංවිධානයට වාසස්ථාන සපයන තලේබාන් සංවිධානයේ අධි රාජ්‍ය ඇෆ්ගනිස්තානයෙන් අතුගාදැමීමේ අන්තර් ජාතික බලවේග වල සහයෝගිතාවකට එක්සත් ජනපදය නායකත්වය සැපයීය. පකිස්ථානු අධිකාරීන් තීරණාත්මකව තලේබානුවන් හා අල්කයිඩානුවන්ට එරෙහිව ඇමරිකාවට සහයෝගය ලබාදුන් අතර ඇමරිකාවට ගුවන් තොටු පොළ වල් හා මුලස්ථාන තලේබාන් අධිකාරීයට එරෙහි කටයුතු සදහා සැපයු අතර 600 කට වැඩි අල්කයිඩා උදවු කරුවන් අත් අඩංගුවට ගෙන එක්සත් ජනපදයට මාරු කළේය. 

එක්සත් රාජධානිය ඉන්දියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, ප්‍රංශය, ජර්මනිය, ඉන්දුනිසියාව, චීනය, කැනඩාව, රුසියාව , පකිස්ථානය, මුරුසිය, උගන්ඩාව හා සිම්බාබ්වේ අල්කයිඩා සම්බන්ධයක් යැයි සැක කෙරුණු පුද්ගලයන්ගේ හා ව්‍යාපාර වල බැංකු ගිණුම් අත්හිටවු අතර ත්‍රස්ථ වීරුද්ධ නීතියක් හඳුන්වා දුනී. ඉතාලිය මලයාසියාව, ඉන්දුනිසියාව හා පිලිපීනය ඇතුළු රටවල් ගණනාවක් බුද්ධ ඒජන්සි වල නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම් හා ලෝකය පුරා මිලිටරි කදවුරු පවත්වා ගෙන යන ත්‍රස්ථවාදි සැක කරුවන් අත් අඩංගුවට ගැනීම සිදු කළේය. එක්සත් ජනපදයේ මෙය යම් මතභේදාත්මක තත්වයක් ඇති කළ අතර අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ කොමිටි පනත වැනි විවේචකයන් හා ෆෙඩරල් ආරක්ෂක අධිකාරීයේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිරෝදයන් එක්සත් ජනපද දේශප්‍රේමීන් පනත මගින් ඉවත් කරන ලදී. ඇමෙරිකානු සිවිල් විමුක්ති සංවිධානය හා විමුක්තිය වැනි සංවිධානය තර්ක කළේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් සමහරක් කඩ වන බවයි. Guantanamo බොක්ක අසල එක්සත් ජනපදය නීති විරෝධි සතුරු සටන් කරුවන් ලෙස හඳුනාගත් අය සිර අඩස්සි සංකිර්ණයක රඳවා ගනු ලැබීය. යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව ඇමරිකානු ජනපද සංගමය හා ඇමිනෙස්ටි ජ්‍යාත්‍යන්තර වැනි ඇතැම් ආයතන විසින් මෙම ප්‍රයත්නයන්හි නිත්‍යානුකූල බව ප්‍රශ්න කළේය. 

== අරමුණ ==
යුනයිටඩ් එයාර් ලයින්ස් 93 ගුවන් යානය කඩා වැටුනු ස්ථානය.

9/11 කොමිෂමෙන් හෙළි වූ, අරමුණට අදාළ කරුණු බොහොමයක් අනෙකුත් විශේෂඥයින් විසින්ද තහවුරු කරන ලදි. “ඇෆ්ඝනිස්ථානයේ සෝවියට් මැදිහත්වීම, පර්සියානු කලාපයට එක්සත් ජනපද හමුදා ඇතුලු වීම, ඇතුලු විදේශ ප්‍රතිපත්ති තීරණ සහ සෝවියට් වරුනට එරෙහිව දකුණේ අංශයක් ලෙස ඊශ්‍රායලය ශක්තිමත් කිරීම යනාදී කරුණු අල්ඛයිඩා අරමුණු වලට දායකත්වය සැපයූ බව ත්‍රස්ත ක්‍රියා විරෝධී විශේෂඥයෙකු වූ රිචර්ඩ් ඒ. ක්ලාර්ක් පැහැදිළි කළේය. “බින් ලාඩන් යනු ඔහුට අවශ්‍ය දේ සහ එය ලබා ගන්නේ කෙසේද යන කරුණු ගැන ඉතා පැහැදිළි අවබෝධයක් තිබෙන පුද්ගලයෙකි. මෙම උපක්‍රම දේශපාලන ක්‍රියා මාර්ගයකට වඩා බොහෝ දුරස්ථ එකක් විය හැකිය. එහෙත් ඔහුගේ න්‍යාය පත්‍රය පැහැදිළිවම දේශපාලනික කරුණකි” යනුවෙන් ඔහු කීවේය.

A variety of scholarship has also focused on Bin Laden’s overall strategy as a motive for the attacks. උදාහරණයක් වශයෙන් පීටර් බර්ජන් ඒ සම්බන්ධයෙන් මෙසේ තම තර්ක ඉදිරිපත් කරයි. “මෙම ප්‍රහාරය එක්සත් ජනපදයේ යුද බලය, සංස්කෘතික ආධිපත්‍යය, මැද පෙරදිග කලාපය තුළ පැතිරවීමට කරන ලද එක්තරා සැලසුමක කොටසකි. එයින් මුස්ලිම් නොවන රාජ්‍යයකින් ඇතිවන අයහපත මුස්ලිම්වරුනට පෙනෙන්නට සලස්වා, පැරණි මතධාරී මධ්‍යස්ථ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයක් කලාපය තුල බිහි කිරීම එයින් බලාපොරොත්තු විය”. ප්‍රහාරයන් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට බින් ලාඩන් උපයෝගී කර ගත් ‘spectacular’ යන ගුප්ත යෙදුම මයිකල් ස්කොට් ඩොරන් තවදුරටත් අවධාදාරණයකරමින් කියා සිටියේ මැද පෙරදිග කලාපය තුළ ඉතා දරුණු ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇතිකිරීමට ඔහු (බින් ලාඩන්) උත්සාහ දරමින් සිටින බවයි. එමෙන්ම මැද පෙරදිග කලාපය තුළ එක්සත් ජනපද මැදිහත් වීම් වැඩි කිරීමට මුස්ලිම් පුරවැසියන් ඔවුනට හැකි තාක් දුරට ප්‍රචණ්ඩකාරී ලෙස හැසිරීම සහතික කිරීමද ඔහුගේ අභිප්‍රාය විය.

ප්‍රථිඵලය

	ජනාධිපති බුෂ්ට ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයට පහර දීම ගැන පවසන අවස්ථාව.

== ක්ෂණික ජාතික ප්‍රතිචාරය ==
09 – 11 ප්‍රහාරය ක්ෂණික සහ ප්‍රබල බලපෑම් එක්සත් ජනපදයේ මහජනයා වෙත එල්ල කළේය. ගලවා ගැනීමේ සේවකයන් හා පොලිස් නිළධාරීන් රැසක් රටේ සෑම ප්‍රදේශයකින්ම ද්විත්ව කුළුණු වල සුන්බුන් අතරින් සිරවී සිටින පිරිස් ගලවා ගැනීමේ ක්‍රියාවට සහයෝගය දැක්වීමට නිවුයෝක් නගරය කරා ඇදී එන්නට විය. 9 – 11 ට පසුව සති ගණනාවක් මුළුල්ලේ ඇ.එ.ජ. පුරා ලේ දන්දීමේ කදවුරු වර්ෂාවක් මෙන් දක්නට ලැබුණි. ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට එක්සත් ජනපදයේ හා තවත් කැනඩාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක‍්‍හදිසි නොවන සිවිල් ගුවන් යානා සියල්ල එක්සත් ජනපදයට ක්ෂණිකව ගොඩ බස්වන ල්‍දී. ඒ දහස් ගණන් ලෝකය පුරා මගීන්ද සමගය. ඇමරිකානු ගුවන් අවකාශයට වෙනත් ජ්‍යාත්‍යන්තර ගුවන් යානා ගොඩ බැස්වීම අත්හිටු වන ලදී. ඒ ෆේඩරල් අභ්‍යවකාශ අදිකාරිය මගිනි. ඒ නිසා ගුවන් යානා වෙනත් රටවල් වලට යලි හැර විය. කහ රිබන් පටි මෙහෙයුමේ නිරත වුණු කැනඩාව හැරවුණු ගුවන් යානා වල ප්‍රධාන භාර කරුවෙකු වු අතර විශාල ප්‍රමාණයේ ගොඩ බැස්වු ගුවන්යානා හා ඒවායේ මගින් සමග කටයුතු කරන්නට විය. 

ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය
ප්‍රහාර වල ක්ෂණික විපාකයන්ගෙන් පසු බුෂ් අධිකාරීය ත්‍රස්ථවාදයට එරෙහි යුද්ධයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එහි අරමුණ වුයේ අල්කයිඩා සංවිධානය හා ඔසාමා බින් ලාඩන් නීතිය ඉදිරියට පැමිණීම හා වෙනත් ත්‍රස්ථවාදි ජාලයන්හි හට ගැනීම වැළැක් වීමයි. මෙම අරමුණු මුදුන් පමුණුවා ගන්නේ ආර්ථික හා හමුදාමය අනුදැනීම යටතේ ත්‍රස්ථවාදීන් ලැගුම් ගැනීම වැළැක්වීම හා ගෝලිය ආරක්සාව හා බුද්ධිමය හුවමාරුව තුලිනි. සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වහාම පසුව එක්සත් ජනපද නිළධාරීන් සදාම් හුසේන්ගේ දායකත්වයක් මීට තිබිය හැකි බව අනුමාන කළේය. සොයා නොගත්ත ද මෙම සංයෝජනය 2003 ඉරාක ආක්‍රමණයට මහජන කැමැත්ත ලබා ගැනීමට හේතු විය. එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත ත්‍රස්ථවාදයට එරෙහිව දෙවන විශාලතම එක්සත් ජනපද ගෝලීය යුද්ධය සහ ත්‍රස්ථවාදයට සෘජුවම සම්බන්ධ විශාලතම ප්‍රයත්නය වුයේ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් තලෙයිබාන් පාලනය අතුගා දැමීමයි. එක්සත් ජනපදය ප්‍රධාන වුවත් හමුදාමය පෙරසුදානම ඉහළ නැංවීමට සෙසු රටවල්ද ක්‍රියා කළේය. පිලිපීනය හා ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල් ඒවායේ අභ්‍යන්තර ඉස්ලාම් ත්‍රස්තවාදයෙන් පීඩා විදියි. 

එක්සත් ජනපදයට එල්ල කල ප්‍රහාර නිසා අවසර පත්‍රයේ රාමුව තුළ නෙටෝ ආයතනය ලේඛනය 5 ප්‍රකාශයට පත් කල අතර 2001 සැප්තැම්බර් 12 දින [[නේටෝ]] සම්මුතිය සම්මත විය. 
ජනාධිපති ජෝර්ජ් බුෂ් ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයට එරෙහි ප්‍රහාරය පිළිබදව දැනුවත් කිරීම.

== ජාත්‍ය්නන්තර හමුදා සහයෝගය ==
පළමු ප්‍රහාර රැල්ල ආරම්භ කරනු ලැබුවේ ඇ.එ.ජ හා බ්‍රිතාන්‍යය හමුදාවන් ය. ආක්‍රමණ පැවැති මුල් කාල පරිච්ජේදයෙන් පසුව මෙම හමුදාවත් සමග ඔස්ට්‍රේලියා, කැනඩා, ඩෙන්මාර්ක්, ප්‍රංශ, ජර්මනි, ඉතාලි, නෙදර්ලන්ත, නවසීලන්ත හා නෝ(ර්)වේ හමුදා හා ගුවන්යානා ඇතුළු විය. 2006 වන විට ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ 30,000 පමණ හමුදාවක් රැදි සිටියහ.

2001 සැප්තැම්බර් 12වන දින එනම් නිව්යෝර්ක් හා වොෂින්ටන් ප්‍රහාරයෙන් පැය 24ක් යාමටත් මත්තෙන් නේටෝ විසින් උතුරැ අත්ලාන්තික් ප්‍රඥප්තියේ 05වන වගන්තියේ පිහිට පතමින් සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරය 19වන සියළු නේටෝ සාමාජිකයන්ට විරැද්ධව එල්ල වු ප්‍රහාරයක් බවට ප්‍රකාශ කරන ලදි. ඕස්ට්‍රේලියානු අගමැති ජෝන් හෝවාර්ඩ් විසින් ඕස්ට්‍රේලියාව එම මාර්ගයේම යෑම සදහා ඇන්සස් (ANZUS) ප්‍රඥප්තිය යොදා ගැනීමට හැකි බව ප්‍රකාශ කරන ලදි.
ඊළග මාසයේදී නේටෝ විසින් ත්‍රස්තවාදය මැඩලීම සදහා පුළුල් ක්‍රියාමාර්ග ගණනාවක් ගන්නා ලදී. 2002 නොවැම්බර් 22 වනදා EAPC හි සාමාජික රටවල් විසින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සහයෝගීතා ක්‍රියාමාර්ග සැලැස්මකට එකගත්වය පළකරන ලදී. මෙමගින් සාමාජික රාජ්‍යයක් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සටනේ දී මුලික අයිතිවාසිකම් හා මානව හිමිකම් මෙන්ම ආරක්ෂා කිරිමත් ඒවා ප්‍රවර්ධනය කිරිමත් සදහා සියළු සාමාජික රටවල් එකගත්වය ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය. පොදුවේ නාවික ගමනාගමනය ආරක්ෂා කිරිමටත් ත්‍රස්තවාදීන් එහා මෙහා ගමන් කිරිම වැලැක්වීමටත් සංහාරක අවි ප්‍රවාහනය වැළැක්වීමත් නේටෝ විසින් මධ්‍යධරණි මුහුදේ නාවික මෙහෙයුම් ස්ථාපනය කළ අතර එය සජිවි (Operation Active Endeavour) ප්‍රයත්න ක්‍රියාන්විතය යන නමින් හැදින්වේ. 
මෙම යුද්ධයේ ප්‍රථම පියවර ව්‍රයේ ඇමරිකා හා බ්‍රිතාන්‍යය හමුදා ඇෆ්ගනිස්ථාන උතුරැ සංවිදානයේ හමුදා එක්ව ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණයයි.

ජිවිත හානි 
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ දී මියගිය පිරිස 
ඇෆ්ගනිස්ථාන යුද්ධය, ඉරාක යුද්ධය, ඊට පිටත ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධ වැනි &quot;ත්‍රස්තවාදය පිටු දැකීමේ යුද්ධයේ දී&quot; මිය ගිය පිරිස කොතරම් දැයියන්නට නිශ්චිත පිළිතුරක් ලබා දිය නොහැකිය. 


සමහර තක්සේරැවන් අනුකූලව නම් ඉරාකය තුළ 950,000 – 1,124,000 අතර ප්‍රමාණයක් මිය ගොස් ඇත. 
·	2007- අගොස්තු 12-19 දිනවල පැවැත්වු ජනමත පර්යේෂණ ව්‍යාපාරික මත විමසුම (ORB) මගින් හෙළිදරවු කරන ලද්දේ 1,033,000 අතර මරණ ප්‍රමාණයක් ඉරාක යුද්ධයෙන් සිදුවී ඇති බවයි. එම ප්‍රමාණය 946,000 – 1,120,000 අතර වේ. ජාතික වශයෙන් නියෝජනය වන 2000ක් පමණ නියැදිවකින් සමන්විත ඉරාක වැඩිහිටි පිරිස් වෙතින් ලබා ගත් තොරතුරැ අනුව ඉන් 22% ක්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් කෙනෙකු හෝ ඔවුන් සමග එක වහළක් යට ජිවත් වන පුද්ගලයන් එක් අයෙකුවත් යුද්ධය නිසා මිය ගොස් ඇත. 
ORB වාර්තාවට අනුව ප්‍රතිචාර ඇක්වුවන්ගෙන් 48%ක් මියගොස් ඇත්තේ වෙඩි ප්‍රහාරට ලක් වීමෙනි. 20% කාර් බෝම්බවලට හසු වීමෙනි. 9%ක් ගුවන් බෝම්බ පතිත වීමෙන්, 6%ක් හදිසි අනතුරැ සහ 6%ක් වෙනත් පිපිරිම් සහ අටවන ලද තුවක්කු පත්තු වීමෙන් මිය ගොස් ඇත.

·	392,979 – 942, 636 අතර තක්සේරැ කරන ඉරාක සිවිල් ජනතාව හා සොල්දාදුවන්, පිරිසක් මරණ පිළිබද වෙැනි ලැන්සෙට් වාර්තාවෙන් මියගිය බවට සනාත කරයි.

·	Iraq Body Count මගින් අනාවරණය කර ඇති අන්දමට විදි්‍යුත් මාධ්‍ය වෙත වාර්තා වී ඇති සාමාන්‍යය ජනතා මරණ ප්‍රමාණය 62,570කි.


2002 අගභාගයේදී ඇ.එ.ජ විසින් ඉරාකය ආක්‍රමණය කළ හේතු දැක්වීමෙන් පසු ඊට ලැබුනු සහයෝගය උදාසීන විය. කෙසේ වෙතත් &quot;මනාප රටවල් වල එකතුව&quot; (සහය දක්වන රටවල් වල එකතුව මෙම සටනේදී කොන්දේසියකින් තොරව සහය දැක්වු අතර ඇෆ්ගනිස්තානයට හමුදා යැවීමක් විශේෂයෙන් තලේබාන් වරැන්ට සහය දැක්වු පකිස්තානයත් දහස් ගණන් සෙබළුන් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය සදහා යැවීමත් දැකගත හැකිය. පක්ස්තානය වසිරිස්තාන යුද්ධයටද සහභාගී විය. ඇමරිකා සහය ලබා ගනිමින් උතුරැ ග්‍රෝතික ප්‍රදේශ වලින් තලේබාන් හා අල්කයිඩා තර්ජන තුරන් කිරිමට පකිස්තානය උත්සුක විය.

ජ්‍යාත්නතර ආරක්ෂක සහයෝගීතා බළකාය 
නේටෝ සංවිධානය‍ට අනුබද්ධව ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂක සහයෝගීතා බළකාය පිහිටුවා ගනු ලැබුවේ ඇෆ්ගනිස්තාන තාවකාලික පරිපාලනයට සහයෝගය දැක්වීමටත් සහ තලේබාන් පාලනයෙන් පසු බලයට පත් රජයට සහය දැක්වීමටත් ය.

== තුවාල කරුවන් ==
අංක 175 දරන ගුවන් යානය දකුණු කුළුණේ ගැටීමෙන් පසුව ඇති වූ ගින්නෙන් කුළුණු ද්විත්වයටම හානි සිදු වීම. 
මෙම සිදු වීමෙන් කොල්ලකරුවන් 19 දෙනා හැර 2,974 දෙනෙකු හට මාරක විපත් අත්වීය. ගුවන්යානා 04 තුළ 246 ක් සිටි අතර [ සිටි කිසිවෙකුගේ ජීවිත බේරී නැත] වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිලි හා ඒ ආශ්‍රීත නිව් යෝර්ක් නගර පරිශ්‍රය තුළ 2603 ක්ද පෙන්ටගනයේ 125 ක් හටද මාරක විපත් අත් විය. තවද, පුද්ගලයින් 24 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බවට සඳහන්ය. 
ප්‍රහාරය සිදුවනවිටත් ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය තුළ 17,400 ක් පමණ වන සිවිල් ජනතාවක් සිටි බවට ඇස්තමේන්තු ගත කර ඇත. තවද, වරකට එක් අයෙකුට පමණක් යා හැකි කැරකෙන ඇතුළුවීමේ දොරටුව වාර ගණනට අනුව පෙ.ව.8.45 වන විට මෙම ගොඩනැගිලි ද්විත්වයේ 17,400 කට ආසන්න සිවිල් ජනතාවක් සිටි බවට වරාය අධිකාරිය විසින් ගණනය කොට ඇත. ගුවන් ය‍ානා ගැටුණු මහල්වලට පහළ මහල්වල සිටියවුන්ගෙන් බහුතරයක් නිරුපද්‍රිතව බේරී ඇතත් දකුණු කුළුණේ ගුවන්යානය ගැටුණු ස්ථානයේ 18 ක් පමණ සිටි බවට වාර්තා වේ. උතුරු කුළුණේ ගුවන්යානය ගැටීමෙන් 1366 ක් පමණ මියගොස් ඇත. කොමිෂන් වාර්තාවට අනුව ගැටීම සිදු වූ මොහොතේම සිය ගණනක් මිය ගොස් ඇතත් ගැටීමෙන් පසුව ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයකට මරණය ඇති විය. තවද, දකුණූ කුළුණේ ගුවන්යානය පැමිණ ගැටුණ මොහොතේ 600 පමණ මිය ගිය බවට වාර්තාව තුළ වැඩි දුරටත් සඳහන්ය.
ගොඩනැගිලි තුළ ඇති වූ ගින්නෙන් බේරීම පිණිස තවත් 200 ක් පමණ අඩි සිය ගණනක් ඉහළ සිට පැනීමෙන් මරණයට පත්ව ඇත. ඇසින් දුටු සාක්ෂි අනුව බොහෝ දෙනෙක් හානි වූ ජනෙල්වලින් පිටතට වැටුණු බව සඳහන්ය. මෙම ගොඩනැගිලි තුළ සේවයේ නිරත සමහරෙක් ඇති වූ ඝට්ටනයෙන් අනතුරුව ඉහළට ගමන් කර ඇත්තේ ගුවන් ආධාර මගින් බේරීමටය. නමුත් එසේකිරීමට සැළසුමක් කර නොතිබුණේ ගොඩනැගිලිවලින් නැගුණූ දුමාරය සහ තාපය නිසා හෙළිකොප්ටර්යානාවලට ගොඩනැගිලි අසලට ගමන් කිරීම‍ට නොහැකි වූ නිසාවෙනි.
මුදාගැනීම්වලට එක් වූ හදිසි සහන සේවකයන්ගේ 411 ගේ ප්‍රමාණයක් මිය ගොස් ඇති අතර නිව් යෝර්ක් ගිනි නිවීමේ දෙපාර්තමේන්තුවේ ගිනි භටයන් 311 ක් හා එම දෙපාර්තමේන්තුවට අනුයුක්ත වෛද්‍යවරු දෙදෙනෙක්ද දිවි පිදූහ. තවද, නිව්යෝර්ක් පොලිස් නිළධාරීන් 23 ක් සහ වරාය අධිකාරී පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ පොලිස් භටයන් 37 ක් සිද්ධියෙන් ජීවිතක්ෂයට පත් විය. පෞද්ගලික හදිසි වෛද්‍ය සේවාවන්හි සේවකයන් එම සේවාවන්හි වෛද්‍යවරු ඇතුළුව 8 දෙනෙක් මිය ගියහ.
කැන්ටර් ෆිට්ස්ගෙරල්ඩ් (Cantor Fitzgerald) නම් ආයෝජන බැංකුව එක් කුළුණක 101 සිට 105 දක්වාම මහල්වල පවත්වාගෙන ගිය අතර මෙම ප්‍රහාරයෙන් එහි සේවය කළ 658 ක් මිය ගිය අතර එම ප්‍රමාණය මෙම සිද්ධියෙන් ආයතනයකට අහිමි වූ වැඩිම සේවක ප්‍රමාණයයි. මාර්ෂ් ඉන්කෝපර්රේෂන් ආයතනය 93 සිට 101 දක්වා මහල්වල පවත්වාගෙන ගියේය. අංක 11 දරන ගුවන්යානය ගැටුණේ එම මහල්වලට වන අතර ඒ නිසා එම ආයතනයේ සේවකයන් 295 ක් මිය ගිය අතර තවද, AON කෝපර්රේෂන්හි 175 ක් ද ජීවිතක්ෂයට පත් විය.
පෙන්ටගනයට එල්ල වූ ප්‍රහාරය හේතුවෙන් මිය ගිය ලුතිනන් ජනරල් තිමති මවුඩෙ එම සිද්ධියෙන් මිය ගිය හමුදාවේ ඉහළම නිළයක් දැරූ පුද්ගලයා වේ. තවද, දකුණු කුළුණේ බේරා ගැනීම්හි නිරතව සිටියදී මිය ගිය ජෝන් ඕ . ජී . නේල් FBI හි හිටපු සහාය අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වන අතර ඔහු ‘රම්සි යුසෙෆ්’ අල්ලා ගැනීමට සහාය වූවෙකුද වන අතර මිය යන විට ඒ මහතා ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ ආරක්ෂක ප්‍රධානියා වශයෙන්ද කටයුතු කරමින් සිටියේය. 
සිද්ධියෙන් ළමුන් 8 දෙනෙකු මිය ගිය අතර ඒ අතුරින්5 දෙනෙකු ගුවන්යානා අංක 77 තුළ සිටියවුන්වන අතර ඔවුන් අවරුදු 03 සිට 11 දක්වා වයස් පරාසයට අයත්ය. මියගිය අනෙක් ළමුන් තිදෙනා ගුවන්යානා අංක 175 තුළ සිටි අතර ඔවුන්ගේ වයස අවුරුදු 02,03 හා 04 වශයෙන් සටහන්ය. මියගිය ළමුන් අතර බාලම ළමයාට අවුරුදු 02 ක් වන අතර ඒ අංක 175 දරන ගුවන් යානය තුළ ගමන් කරමින් සිටියදීය. තවද, සිද්ධියෙන් මියගිය වයස්ගතම පුද්ගලයා වන්නේ අංක 11 දරන ගුවන්යානාවේ ගමන් කළ වයස්ගත අයෙකි. නිව් යෝර්ක් නගරයට පසුව වැඩිම හානි ලැබුවේ නිව් ජර්සි ප්‍රදේශයයි. පෙන්ටගනයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් 125 ක් පමණ වූ පිරිසකට විපත් අත් විය.
ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වාර්තාවලට අනුව 1600 ක පමණ මළසිරුරු ප්‍රමාණයක් හඳුනාගත්තද ඉතිරිය හඳුනාගත් අතර ඉතිරිය එනම් සිරුරු 1100ක් පමණ හඳුනාගෙන නැත. වාර්තා වන ආකාරයට 10000ක් පමණ වන අස්ථි සහ පටක කොටස් මිය ගිය ලැයිස්තුවේ සිටින්නන්ගේ නොවන ඒවා ලෙසට ප්‍රකාශ වී ඇත. එසේම 2006 වර්ෂයේ දී Deustche බැංකු පරිශ්‍රයේ සුන්බුන් විනාශ කිරීමේ කටයුතුවල නිරත වූවන්ට ද අස්ථි කොටස් හමු වී ඇත. තවද නිව් යෝර්ක් නඟරයේ මියගිය පුද්ගලයන්ගේ වයස්වල සාමාන්‍යය වයස අවුරුදු 40ක් පමණ වේ.

== නැවත ගොඩනැංවීම ==
ප්‍රහාරය සිදු වූ දිනයේ ගුයිලියානි (Giuliana) මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය. “අපි නැවත ගොඩ නගමු අපි මෙම තත්වයෙන් පෙරට වඩා ශක්තිමත්ව දේශපාලනික වශයෙන් සහ ආර්ථික වශයෙන් බලවත් ලෙස යථා තත්වයට පත් වීම සඳහා ගමන් කරමින් සිටිමු. අහස නැවතත් සම්පූර්ණ වනු ඇත. 2001 මැයි වන විට සුන් බුන් අස් කිරීම නිල වශයෙන් අවසාන විය. නැවත ගොඩ නැංවීමේ කාර්යය සඳහා ලැබුණු අති මහත් ප්‍රතිපාදනවලින් කෙරෙන්නේ ඉතා සුලු ප්‍රමා‍ණයක වැඩ කොටසක්ය කියමින් නැවත ගොඩ නැංවීමේ කාර්යය භාරව සිටි ‘ද ලවර් මෑන් හැට්න් ඩිවලොප්මන්ට් කොපරේෂන්’ නමැති ආයතනය දෝෂ දර්ශනයට ලක් විය. සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වූ ගොඩනැගිලි තිබුනු බිමෙහි එකක්, එනම් 7 ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයට අලුත් කාර්යාල කුළුණක් තිබුනේය. මෙය 2006 දී සම්පූර්ණ කරන ලදි. නිදහස් කුලුණ (Freedom Tower) මේ වන විට ගොඩනංවමින් තිබෙන අතර එය 2010 දී සම්පූර්ණ කළ විට උසින් අඩි 1776 (මී 541) වෙයි. එය ඇමෙරිකාවේ උසම ගොඩනැගිල්ල වන අතර ලෝකයේ තිබෙන උසම ගොඩනැගිලිවලින් එකක් විය. 

ස්මාරක
2004 වර්ෂයේ සිද්ධිය සැමරීමේ සංවත්සරයේදි - ආලෝක උපහාරයක් - ජර්සි නගරයේ සිට පෙනෙන අයුරු. 

ප්‍රහාරය සිදු වූ මුල් දිනවල ලෝකය පුරාම සැමරුම් පැවැත්වුනි. ඊට අමතරව ග්‍රවුන්ඩ් සීරෝ (Gruond Zero) ප්‍රදේශය පුරාම ඡායාරූප තබා තිබුනි. මාක් සිග්මන් එය විස්තර කළේ “අහල පහළ ප්‍රදේශයේ මිය ගිය අහිංසක මිනිසුන්ගේ මුහුණු දෙස බලමින් ඉවත් වී යාමට නොහැක. ටෙලිෆෝන් කුටි වල, වීදි පහන් වල, උමං දුම්රිය පොල වල් වල බිත්ති වල ආදි සෑම තැනකම ඔවුන්ගේ පින්තූර ති‍බේ. මේ හැම දෙයකින්ම මට මැවී පෙනෙන්නේ විශාල අවමගුලකි. ජනතාව නිශ්ශබ්දය. ඔවුන් දුකෙනි. මීට කලින් නිව් යෝර්ක් මට ගෙන දුන් හැඟීම උණුසුම් නොවේ. දැන් එසේ නොවේ. මිනිසුන් එකිනෙකාට උදව් කිරීමට ඉදිරියට එති” යනුවෙනි.

පළමු ස්මාරකයන්ගෙන් එකක් වූයේ ආලෝකයෙන් කෙරෙන උපහාරයකි. මෙය ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ලේ පාමුල පිහිටුවන ලද සෝදිසි එළි 88 කින් යුක්ත විය. ඒවායින් විහිදෙන ආලෝකය කුලුණු දෙකක් නිරූපනය කරමින් අහසට විහිදුනේය. ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන පෙදෙස සැමරීම සඳහා යෝග්‍ය ස්මාරකයන් සැලසුම් කිරීමට තරඟයක් නිව් යෝර්ක් නගරයේදි පවත්වන ලද 2006 අගෝස්තුවේදි ජයග්‍රාහි සැලසුම රිෆ්ලෙක්ටින් ඇබ්සන්ස් (Reflecting Absence) නම් විය. ප්‍රහාරයට ගොදුරු වූ අයගේ නෑදෑයින්ගේ නොයෙකුත් විවේචන හමුවේ අන්තර් ජාතික නිදහස් මධ්‍යස්ථානය අතහැර දැමීමට සිදු වීමෙන් පසුව කෞතුකාගාරයක් තැනීමේ අදහසද ක්‍රියාත්මක නොවී ඇණ හිටියේය. 

පෙන්ටගනයෙහි එළිමහනේ ස්මාරකයක් ගොඩනැංවෙමින් පවති. එය සැලසුම් කරන ලද උද්‍යානයකින් යුක්තය. එම උද්‍යානයේ පෙන්ටගනයට මුහුණ ලා අසුන් 184 ක් තබා ඇත. 2001 – 2002 වකවානුවේ පෙන්ටගනය නැවත ගොඩනැගීම ආරම්භ කළ විට පෞද්ගලික පල්ලියක් සහ ගෘහස්ත ස්මාරකයක් ද ඊට ඇතුලත් විය. එය සෑදීමට නියමිතව තිබුනේ ගුවන් යානය පෙන්ටගන් ගොඩනැගිල්ලට කඩා වැදුණු ස්ථානයේය. ෂැන්ක්විල් හි පියාසර අංක 93 ජාතික ස්මාරකය ගොඩනැගීම සැලසුම් තත්වයේ පවතී. එහි කවයක් නිර්මාණය වන අයුරින් අඹන ලද රුක් ගොන්නක් ඇතුළත්වේ. ගුවන් යානය පතිත වූ ස්ථානය වට කරමින් එය නිර්මාණය වෙයි. පියාසර අංක 93 ගුවන් යානය ෂැන්ක්විල් හි පතිත වූ ස්ථානයේ සිට මීටර් 450 ක් ඈතින් තාවකාලික ස්මාරකයක් පිහිටුවා තිබේ. තවත් බොහෝ ස්ථිර ස්මාරකයන් ලෝකය පුරාම ඉදි වෙමින් පවතී. මෙම ස්මාරක ගොන්නට දිනපතා තව තවත් එකතු වෙමින් පවතී. මෙම ගොඩනැංවෙන (භෞතික) ස්මාරකවලට අමතරව ශිෂ්‍යත්ව, පුණ්‍යාධාර වැනි ක්‍රියාකාරකම්ද මිය ගිය අයගේ ඥාතීන් විසින් සංවිධානය කර තිබේ. මේවාට තවත් බොහෝ පෞද්ගලික සංවිධාන මෙන්ම පුද්ගලයින්ද සම්බන්ධ වී ඇත.

== ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ කඩා වැටීම ==
දකුණු කුළුණ කඩා වැටීමෙන් පසුව පහළ මැන් හැටන් ප්‍රදේශය

ෆෙඩරල් තාක්ෂණික ගොඩනැගිල්ල හා ද්විත්ව කුළුණු කඩා වැටීම් හා අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය හා WTC 7 අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය මෙහෙයවනු ලැබුවේ එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුව හා ගුණාත්මක භාවය හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ජාතික ආයතනයයි. (NIST) මෙම පරීක්ෂණයේ අරමුණ වූයේ ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව,මරණ හා තුවාල කරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව , ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය සැලසුම් කිරීමේදී හා කළමනාකරණයේදී අඩංගු වූ ක්‍රියාපටිපාටීන් පිළිබඳ සෙවීමයි. 

වාර්තා හුවා දක්වන පරිදි ද්විත්ව කුළුණුවල වානේ ආකෘතීන්හි ගිනි ප්‍රතිරෝධී බව ගුවන්යානාවල ක්ෂණික ඝට්ටනය නිසා ඇති වූ අතර එසේ නොමැති වූයේ නම් කුළුණු ඍජුව පවතිනු ඇති බවයි. ප්‍රධාන පරීක්ෂණයේ අධ්‍යක්ෂකවරයාවන ජීන් කෝලි විසින් විචාරය කළ පරිදි “කුළුණු පුදුමාකාර ලෙස නිවැරදිව ක්‍රියා කළේය. ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව වූයේ ත්‍රස්තවාදීන් ගුවන්යානා නොව ඉන් අනතුරුව ඇති වූ ගින්නයි. එයින් පසුව ද කුළුණුවලින් තුනෙන් දෙකක් ඍජුව පවතින ආකාරය ඔප්පු විය” . ගින්න මගින් මහල්වලට ආධාරවන බැමි දුර්වල කළ අතර ඒ බැමි කඩා වැටීමට හේතු වේ. කඩාවැටෙන මහල් පිටත වානේ රාමු ඉදිරියට නැවෙන ලක්ෂ කරා යොමු කළේය. හර රාමූන්‍ට හානිවීමෙන් පසුව ආධාරක බාහිර රාමුවලට ගොඩනැගිල්ල දරා සිටිය නොහැකි වූ අතර එය කඩා වැටීමට හේතු විය. මීට අමතරව කුළුණුවල සෝපානයන් බලපෑම් ඇති වූ ප්‍රදේශවල ජනතාවට ඉක්මණින් ඉවත්වීමට උචිත පරිදි සවිගන්වා නොමැති බව වාර්තා විය. NIST ප්‍රකාශ කළ පරිදි WTC 7 කඩා වැටීම පිළිබඳ අවසාන වාර්තාව වෙනමම වාර්තාවක් ලෙස නිකුත්වනු ඇත. මෙය Purdue විශ්ව විද්‍යාලය මගින් කළ ස්වාධීන අධ්‍යයනයන් මගින් තහවුරු කෙරිණි.

== සිදු වූ හානි ==
ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන පරිශ්‍රයේ පිහිටි බොහෝ අනෙක් ගොඩනැගිලි විනාශ හෝ දරුණු ලෙස හානි හෝ වී ඇත. ඒ අතරට ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය, මැරියට් මධ්‍යස්ථානය සහ ශාන්ත නිකලස් පල්ලියද ඇත. ලිබර්ට් වීදියේ පිහිටි බැංකු ගොඩනැගිල්ල ද භාවිතයට නුසුදුසු යැයි තීරණය වූයේ ප්‍රහාරයෙන් එයට ඇති වූ දැඩි බලපෑම් නිසාවෙනි. මෑන් හැටන් සමාජ විද්‍යාල පරිශ්‍රයද ප්‍රහාරයෙන් දැඩි අලාභ සිදු වූ අතර එයද භාවිතයට නුසුදුසු යැයි තීරණය විය. තවත් අසළ පිහිටි ගොඩනැගිලි අතර 90 වැනි බටහිර වීදිය හා වෙරිසෝන් ගොඩනැගිල්ලටද තදබල හානිවලට ලක් වී ඇත. ඒවා ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදුකිරීමටද කටයුතු යොදා තිබේ. ලෝක මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ල, ලිබර්ටි ප්ලාසා, මිලේනියම් හිල්ටන් සහ 90 වැනි පල්ලවීදිය නම් ස්ථානවල ද හානි සිදු වී ඇතත් එම හානි තදබල ඒවා නොවේ.සන්නිවේදන උපාංගවන සම්ප්‍රේෂණ රේඩියෝ, රූපවාහිනී, රේඩියෝ කුළුණු ආදියටද හානි ගෙන දී ඇති අතර එම කොටස ආසන්නව ගිනි ගැනීම් හටගත් නිසා තවත් කොටසකට හානි සිදු වී ඇත. 

බේරා ගැනීම් 
පෙන්ටගන් ප්‍රහාරයේදී තුවාල ලද ප්‍රහාරකයකු බේරා ගනී.

නිව්යෝර්ක් ගිනි නිවීමේ දෙපාර්තමේන්තුව ක්ෂණිකව ඒකක 200 ක් ( දෙපාර්තමේන්තුවෙන් අඩක්) ප්‍රහාරය සිදු වූ පරිශ්‍රයට අන්යුක්ත කළ බවත් ඔවුන් තම රාජකාරීවලට අමතරව තවත් විශාල උපකාර රැසකට සහභාගී වූ බවත් සඳහන්ය. නිව් යෝර්ක් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හදිසි සේවා ඒකක හා අනෙකුත් පොලිස් නිළධාරීන් සිද්ධිය වූ ස්ථානයට එවන ලදී‍. සීමිත හැකියාවක් මත තොරතුරු සන්නිවේදනය කරමින් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව, ගිනි නිවීමේ දෙපාර්තමේන්තුව හා වරාය අධිකාරී පොලීසිය තම ප්‍රයත්නය සාර්ථක කරගනු වස් මෙම හදිසි අවස්ථාවේදී රාජකාරී ඉටුකර ඇත. ඉහත පාර්ෂව තම ර‍ාජකාරීවලට වඩා සිවිල් ජනතාව අතුරින් බේරා ගැනීමට මහන්සි වූහ. තත්වය නරක අතට හැරෙද්දී නිව් යෝර්ක් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවට අවශ්‍ය තොරතුරු එම දෙපාර්තමේන්තු හෙළිකොප්ටර් විසින් ලබා දුන් අතර එය ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමට පෙර බේරා ගැනීම් සිදු කිරීමට මහත් උපකාරී විය. කෙසේ වෙතත් පොලීසිය හා ගිනි නිවීමේ ඒකක අතර සන්නිවේදන කටයුතු අඩාල වූ අතර ගිනි නිවීමේ ඒකක ප්‍රධානීන් හට අවශ්‍ය දත්ත නොලැබීමෙන් දුෂ්කරතා රැසක් උද්ගත විය. පළමු ගොඩනැගිල්ල ඇද වැටීමත් සමග ගිනි නිවීමේ ඒකක ප්‍රධානීන් හට මෙම සන්නිවේදන දුෂ්කරතා අත්විඳිය හැකි වූයේ තම භටයන් මෙහෙයවීමට නියෝග ලබා දිය නොහැකි වීමෙනි.එම තත්වයට හේතු වූයේ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය තුළ ඇති සන්නිවේදන පද්ධති අඩාල වීමයි. තවද 911 හදිසි ඇමතුම් අංශයටද ලැබුණු තොරතුරු අදාල අංශවලට ලබාදිය නොහැකි විය.අති විශාල මෙහෙයුම් රැසක් පැය කිහිපයක් ඇතුළත ක්‍රියාත්මක වූ අතර සමහර මෙහෙයුම් මාස ගණනක් ක්‍රියාත්මක විය.

== සෞඛ්‍ය ගැටලු ==
ගිණි නිවන භටයෙකු ‘නිව්යෝර්ක් සිටි’ හි සුන් බුන් හා දුම් වලා මැද හුදකලාව.

කුලුණු දෙක කඩා වැටීමෙන් පතිත වුනු ටොන් දහසක් පමණ සුන්බුන් වල පිළිකා කාරකයන්ද ඇතුළත් 2500 ක් පමණ විෂ සහිත ද්‍රව්‍ය ඇතුලත් විය. ගලවා ගැනීමේ හා ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතුවල යෙදුනු සේවකයින් බෙලහීන කරන රෝග වලට ගොදුරු වීමට බොහෝ දුරට හේතු වූයේ ඔවුන් මෙම සුන් බුන් ආශ්‍රිත වාතාවරණයට නිරාවරණය වීමයි. උදාහරණයක් වශයෙන් NYPD නිලධාරියෙකු වූ ෆ්‍රෑන්ක් මැක්රි නමැත්තා ඔහුගේ සිරුර පුරා පැතිරුණු පිළිකාවක් හේතුවෙන් 2007 සැප්තැම්බර් මස 03 වැනි දින මිය ගියේය. ඔහුගේ පවුලේ අයගේ අදහස වූයේ දිගු කලක් එම ප්‍රදේශයේ සිටීම එයට හේතුවක් වූ බවයි. සේවයේ යෙදී සිටියදී වන අනතුරු සම්බන්ධයෙන් එම පවුලේ අය කිසියම් ආධාරයක් ඉල්ලා ඇති අතර පාලක පක්ෂය තවම ඒ ගැන තීරණයක් දී නැත. පහළ මැන්හැට්න් සහ ඒ අසල වූ චයිනා ටවුන් ප්‍රදේශවල ඇතැම් පදිංචිකරුවන්ට, ශිෂ්‍යයින්ට සහ කාර්යාල සේවකයින්ටද මෙම සෞඛ්‍ය ගැටලු බලපෑවේය. ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය කඩා වැටීමෙන් පසු විෂ සහිත දූවිලි, මරණ කිහිපයකට හේතුවක් වූ බව හෙලි වූ අතර, එසේ මිය ගිය අයගේ නම් ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන අනුස්මරණ ස්මාරකයෙහි ඇතුලත් කිරීමට නියමිතය. තවද, වාතයේ ඇති විවිධාකාර විෂකාරක කොටස්වලට නිරාවරණය විම දරු ගැබ් කෙරෙහි අහිතකර ලෙස බලපාන බවට විද්‍යාත්මක අනුමානයන්ද විය. අමම අනතුරුදායක තත්වයට පෙර සූදානමක් ලෙස එක්තරා ළමා පාරිසරික සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානයක්, ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය බිමට සමතලා වුනු කාලයේ ඒ අසල පදිංචිව සිටි හෝ රැකියාවේ යෙදුනු ගැබ් ගත් මවුවරුන්ගේ දරුවන් පිළිබඳව පරීක්ෂණ පවත්වා ගෙන යනු ලැබේ.

ප්‍රහාරයෙන් පසු ඇති වුනු ලෙඩ රෝගවලට වියදම් වූ මුදල්වලට අදාල හබයන් තවමත් අධිකරණවල විවාද වෙමින් පවතී. 2006 ඔක්තෝබර් 17 වන දින ඇල්වින් හෙලර්ස්ටීන් නම් ෆෙඩරල් විනිශ්චයකරු, ගලවා ගැනීමේ සේවකයින්ගේ ගාස්තු නොගෙවීමට නිව් යෝර්ක් (අධිකාරිය) විසින් ගන්නා ලද තීරණයකට ඉඩ නොදුන්නේය. මෙම තීන්දුව අනාගතයේ කළ හැකි එවැනි ඉල්ලීම්වලට අනුබලයක් විය. ප්‍රහාරය සිදු වීමෙන් පසු ගත වූ ආසන්න සති කිහිපය තුළ මහජනතාවට නැවතත් මැන්හැට්න් ප්‍රදේශයට පැමිණෙන්නැයි ඉල්ලීම් කළ රජයේ නිලධාරීන් මහජනයාගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් විය. EPA (සංවිධානයේ) පාලක ක්‍රිස්ටියන් ටොඩ් විට්මන් ප්‍රහාරයෙන් පසු බොහෝ විවේචනයන්ට ලක් වූයේ එම ප්‍රදේශය ජනතාවට ආරක්ෂාකාරී පෙදෙසක් යයි වැරදි තොරතුරු සැපයීම හේතුවෙනි. ජනාධිපති බුෂ් ද EPA අර්ථ දැක්වීමට පිළිගෙන, ප්‍රහාරයෙන් පසු ප්‍රදේශයේ වාතයේ තත්වය සම්බන්ධයෙන් කළ ප්‍රකාශය නිසා විවේචනයට ලක් විය. ඊට අමතරව නගරාධිපති ගුයිලියානි ද, මූල්‍ය ව්‍යාපාර ආයතනයන්ට වෝල් ස්ට්‍රීට් ප්‍රදේශයට එන්නට බල කිරීම සම්බන්ධයෙන් දෝෂ දර්ශනයන්ට ලක් විය.

== කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් ==

පහරදීම් හෝ ආක්‍රමණ වලට අනතුරුව, එය සිදුකළේ අල් කයිඩා සංවිධානයෙන් පිටත පුද්ගලයන් බව හා එම පහරදීම් පිළිබඳව කලින් ඇතැම් පුද්ගලයන් කටයුතු නොකළ බවමට වැනි කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් මතු වී තිබේ. සිවිල් ඉංජිනේරු ප්‍රජාව පිළිගන්නේ පහළ ගොඩනැගිලි (Twin Towers) හි බිඳ වැටීම කෙරෙහි අධික වේගයෙන් පැමිණි ජෙට් යානාවල ඝට්ටනය නිසාවෙන් වුවක් බවත් එයට පාලිත කඩාදැමීමක් (controlled demolition) බල නොපෑ බවත්ය.

'''9/11 කොමිසම'''

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව ත්‍රස්තවාදී පහරදීම (9/11 කොමිසම) පිළිබඳ ජාතික කොමිසම නිව් ජර්සිහි (New Jersey) හි ආණ්ඩුකාර තෝමස් කීන් (Thomas Kean) ගේ මුලසුන යටතේ 2002 වසරේ අගභාගයේදී පිහිටුවන ලදී. මෙහි අරමුණ වූයේ ආක්‍රමණ මුල් කරගෙන ඇතිවන තත්ත්ව සම්පූර්ණ කිරීම හා එම ආක්‍රමණ වල මුහුණ දීමට ඒවාට වහා ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමට අවශ්‍ය පියවර ගැනීමයි. 2004 ජූලි මස 22 වැනි දින කොමිසම යටතේ 9/11 කොමිසම් වාර්තාව නිකුත් කරන ලදී. කොමිසම හා මෙම වාර්තාව විවිධ විවේචන වලට භාජනය වී තිබේ.
[[ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර්]]</text>
      <sha1>cgrcl8q93idoqarmsv6apuycztnowza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෝලීය ආර්ථිකය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15447</id>
    <revision>
      <id>791557</id>
      <parentid>465222</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16426" sha1="cpfns2cmlw1xq10oceg3j41cu90oh9x" xml:space="preserve">දියුණු වන තාක්ෂණයක් සමාගම ලෝකයම එක් ඒකකයක් බවට පත්වෙමින් පවති. ලෝකව්‍යාප්ති ආර්ථික ක්‍රමය මගින් ව්‍යාපාරවලට ලොව පුරා තම භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කිරීමට හැකියාව ඇත. ලොවපරා සමුහ ව්‍යාපාර හා මිත්‍රසම්මුතිය ගිවිසුම් ඇතිකර ගැනීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසා තිබීම, වත්මන් ව්‍යාපාරවල සාර්ථකත්වට හේතු වේ. 

==වාසි==

ලෝකව්‍යාප්ති ආර්ථික ක්‍රමයකට යොමු විමේ වාසින් බාහොමයක් ඇති අතර පමාණුකූල පිරික්සුම (Economies of Scole) ප්‍රධාන වාසියක් වේ. සම්බාධක ඉවත් කිරීම මගින් ව්‍යාපාරයකට ලාභ කම්කරු අමුද්‍රව්‍ය හා තාක්ෂණ පහසුකම් ලබාගත හැක. උදා &quot;බොහෝමයක් ඇමරිකානු මෘදුකාංග සමාගම් ඒවා ඉන්දියාවේදී නිෂ්පාදනය කරයි&quot; අනෙක් වාසින් ලෙස කුඩා ව්‍යාපාර වලට සීග්‍ර වර්ධනයක් ලබ ගැනීමට හැකිවීම, සේවකයන බඳවා ගැනීමේදි වැඩි තේරිම් ගණනක් තිබීම හා විශාල පාරිභෝගික ප්‍රධානය දැක්විය හැක.

එලෙසට ජාත්‍යන්තර ආයතන දියුණුවත්, රටවල් අතර වෙළඳාමෙන් ඇතිවන අ‍න්යෝන්‍ය යැපීම නිසා ජාතින් අතර සාමය ඇතිවිමටත් ලෝකව්‍යාප්ත ආර්ථික ක්‍රමය හේතුයක් වේ. උදා. ලෙස ඉන්දියාව හා [[පාකිස්ථානය]] අතර කාෂ්මිරය සම්බන්ධ ආරවුල් තිබුනත් ඒ සම්බන්ධ යුද්ධයකට වලසිටි ආර්ථික වශයෙන් රටවල් දෙකකට දැඩිව බලපෑමක් ඇති වන බැවින් යුද්ධයක් ඇති නොවේ. එනමුත් ලෝකය සමඟ ගනුදෙනු නොකරන රටවල් මෙවන් අවස්ථාවක යුද්ධයකට පෙළඹිමට වැඩි ඉඩක් ඇත. එබැවින් ලෝක සාමයට ගෝලියකරණය ඇති බලපෑමක් ගැන මත පල කිරීමට පෙර එය අධ්‍යයනය වැදගත් වේ.

==අවාසි==

ගෝලීය ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතාවයක් ලෙස මානව හිමිකම් හා මිනිසාගේ යහ පැවැත්ම යටපත්වීම ගෝලීය ආර්ථිකයට එරෙහි වන සිද්ධාන්තයන් සමහරකි.

යම් රටක් සතු බලයටත් වඩා වැඩි බලයන් මෙම සුපිරි සමාගම් ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇත. බොහෝ ඖෂධ සමාගම් ඔවුන්ගේ බලය ආණ්ඩුවලට බලපෑම් කිරීමට පවා යොදා ගන්නා බවට චෝදනා තිබේ. එතරම් ම නොවුවත් බොහෝ දුරකට මෙම සුපිරි සමාගම් සිය බලය යොදා ගැනීමේ ඉඩකඩ ඇත. නිෂ්පාදනයන්හි උප කොන්ත්‍රාත් ගලා යාමට සලස්වති. මෙම ව්‍යාපාර භාවිතයන්, සමාගම්වලට මුදල් ඉතිරි කර ගැනීමට ඉඩ සලසන අතර ආයෝජකයන්ට විශාල ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමටත්, සේවා ලාභීන්ට වඩා පහසු මිළ ගණන්වලට නිෂ්පාදනයන් ලබා ගැනීමටත් මඟ හෙලි කරයි. ඒ සමඟම ලෝක ආර්ථිකය තුලනය කරයි. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පාරිසරික හා කම්කරු නීති ලිහිල්ව තබා ගැනී‍ම සඳහා එම රටවල ආණ්ඩුවලට තමන් අභිප්‍රේරකයක් වන්නේ යැයි සමහරු විශ්වාස කරති. දියුණු වෙමින් පවතින රටවලට ප්‍රවේශ වීමේ හැකියාව ලබා ගැනීමට මෙම බහු ජාතික සමාගම් නිරන්තරයෙන්ම එම රටවල් පෙළඹවීට ලක් කරති. දියුණු වෙමින් පවතින රටවල භාණ්ඩ දියුණු රටවල වෙළඳ පොළට ආනයනය කිරීම වලකාලන ආරක්ෂණ රාජ්‍ය නීති, වර්ධනයත් සමඟ කපා හැරිය යුතු යැයි සමහරු විශ්වාස කරන අතර ගෝලීයකරණයට අදාලවන බොහොමයක් ආර්ථික ගැටළුවලට හේතුව එම රාජ්‍යායන්ම යැයි ආර්ථික නිදහස සඳහා වූ යෝජනා තර්ක කරයි.

උතුරු අර්ධ ගෝලය හා සංසන්දනය කරද්දී දකුණු අර්ධ ගෝලයේ ආර්ථික වර්ධනය වෙළඳ සම්බාධක විසින් නිරන්ත‍රයෙන් වළකාලයි. ආර්ථික බාධාවන් අඩු වීමේ වේගය අන්තර් ජාලය වැනි නව තාක්ෂණයන් විසින් වැඩි කරනු ලැබේ. චීනයේ Haiet ඉන්දියාවේ PATA වැනි සමාගම්, ඉදිරියට එන සමාගම් සඳහා ගෝලීය වෙළඳ පොලේ ඇති ඉඩ ප්‍රස්ථාව දෙසට, ගෝලීය ආර්ථිකයට ගෝලීයකර‍ණයේ මෙම වර්ධනය අවකාශ වෙළඳපොළ (Niche Market) වැනි නව අවස්ථා බිහි කොට ඇත. සෑම කෙනෙකුටම තරඟකාරීත්වය තුළ පැවතීමට නම් ගෝලීයකරණය හා බැඳී සිටීමට සිදුවේ. “ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ ජයග්‍රහණ ලැබීමට තරුණයා කුසලතාවයන් උකහාගත යුතුය”යන මැයෙන් “ඩේවිජ් ශේන්” විසින් ලියා ඇති ලිපියේ “ගෝලීය ආර්ථිය තුළ ක්‍රියා කිරීම සහභාගීවීමට අවශ්‍ය කුසලතාවය සහිත හා රහිත යනුවෙන් කඳවුරු දෙකකට තාක්ෂණ හා වෘත්තීය විසින් ආර්ථිකය බෙදා වෙන් කරයි.” යනුවෙන් ඔහු පෙන්වා දෙයි. අධ්‍යාපනය හා කුසලතාවයන් පිළිබඳ කොන්දේසියේ දී දියුණු රටවල් සමඟ සෘජුවම තරඟ කිරීමේ හැකියාව දියුණුවෙමින් පවතින රටවලට, තාක්ෂණයේ ඉදිරි ගමන විසින් ලබා දී ඇතැයි ශේන් සඳහන් කරයි. සදාකල්හිම වර්ධනය වන ගෝලීය ආර්ථිකය සහ පුළුල්ව පැතිරුණ අන්තර් ජාල භාවිතය සමඟ තමන් නිරතුරුව ලොව වටා සිටින මිනිසුන් සමඟ බව මිනිසුන් සහ සමාගම් විසින් අවබෝධ කරගනිමින් සිටිති. බොහෝ විශාල සමාගම් අන්තර් ජාතික වෙළඳ සමාගම් බවට පත්වන පරිසරයක් ‍ගෝලීයකරණය විසින් බිහිකොට තිබේ. මෙම තත්වය “පතුල කරා ඇදී යන තරඟ දිවිල්ලකට හේතු වී ඇතැයි මෙම හැඩරුවේ විචාරකයෝ පවසති. මෙහි දී සමාගම්, තරඟය තුළ රැඳී සිටීම පිළිබඳ කෙතරම් උනන්දුවේ ද යත්, ඔවුහු නිරන්තරයෙන්ම අක්‍රිය ශ්‍රමික වැටුප් ආර්ථික හා පාරිසරික තත්වයන් සහිත, දියුණුවෙමින් පවතින රටවලට සිය ආවඩන්නෝ ඇස යොමු කරද්දී ගෝලීය ආර්ථිකයේ විවේචකයෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ඇති ආරක්ෂිත සමාගම්වලට වෙළඳ බාධක වඩාත් අපහසු තරඟයක් ඇති කරතැයි තර්ක කරති. [[2006]] වසරේ ගෝලීය ආර්ථිකය අඛණ්ඩව වර්ධනය වෙමින් බොහෝ ඒක පුද්ගල සමාගමික හා රාජ්‍ය ණයගැතියන්ගේ බැඳීම්වලට යහපත් තත්වයක් උදාකරදෙමින් තිබේ. මේ නිසා මූල්‍ය වෙළඳ පොළ රඳවා තිබේ. 

මානව අයිතින් හා ආර්ථික සාධක ගෝලික ප්‍රාග්ධනය උදසා යටත් කර ගැනිම යනු ගෝලිය ආර්ථිකයට විරැද්ධ සංකල්පයයි.
මෙම ව්‍යාපාර රටකටත් වඩා බලවත් විය හැකත බොහෝ ඖෂධ සමාගම් රජයකට බලපෑම් කිරිමට තරම් බලවත් වන අතර මෙම සුපිර ව්‍යාරද ඊට වැඩි බලයක් හිමිකර ගත හැක. ‍
ගෝලීය කරණය සමග නවිකේතන වෙළදපල වැනි ගෝලියකරණ තරගකාරිත්වයට මුහුන දිමට අවශ්‍ය නව අවකාශයන් විවෘත වේ. Doivid Shane ගේ ලිපි වල &quot;තරැණයක් ගෝලිය ආර්ථිකය ජය ගැනීමට අවශ්‍ය කුසලතා ලබාගත යුතුයි&quot; තාක්ෂණය හා වෙළදාම මගින් අර්ථිකය දෙකොටසක් බෙදෙයි. ඒ ගොලීය ආර්ථිකයට සහභාගි විමට කුසලතා සහති හා රහිත ලෙසයි. ෂේන් (shonel) ට අනුව දියුණු තාක්ෂණය නිසා සංවර්ධන වෙමින් පවතින රටවලට අධ්‍යාපන හා කුසලතා අතින් දියුණු රටවල් සහග තරගකිිමට හැකිවේ. එයට හේතුව තාක්ෂනික දියුණුවක් සමග [[අන්තර්ජාලය]] භායිතය ඉහල යමෙන් රැකියාවලට හා ව්‍යාපාර අවස්ථාව වලට ගෝලිය තරගයක් තිබිමයි. ගෝලිය ආර්ථික සමග ව්‍යාපාර දේශසිමාවෙන් ඕබබට පැතිරිම ඇරඹිය ව්‍යාපාර ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන කටයුතු කම්කරැ පරිරිත නිති හා ආර්ථික මට්ටම අඩු රටවලට පවා තරගකාරි විමට තනයි. මෙමගින් ව්‍යාපාර වල වියදම අඩුවන බැවින් ප්‍රමුඛ ව්‍යාපාරිකයන්ට ඔවුනගේ පාරිභෝගිකයන්ට දැරිය හැකි නිෂ්පාදන සැපයිම හැකියාව ලබා දෙන අතර ලෝක ආර්ථිකය සමතුලිතව තබවයි. මෙම ව්‍යාපාර මගින් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට දියුනු රටවල වෙළදපොලට අතුරැ විමට අවස්ථා උදවේ. එනමුත් බොහෝ දුයුණු රටවල් දියුනවෙමින් පවතින රටවල භාණ්ඩ ආනයන වැලැක්විමට ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරයි. සමහරකේ වැලැක්විමට ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරයි. සමහරෙක් නිති වැඩිකර මෙම ආනයන නැවතිමට යොජනා කරන අතර තවත් පිරිසක් මෙවැනි ගෝලීකරණය සම්බන්ධ ගැටළු පැනනැගිමට රජයන්ගේ වැරැද්ද බව සලකයි දේශසිමාවලින් ඔබ්බට පැතිරැණු ව්‍යාපාර දියුණු වෙමින් පවතින රටවල කම්කරැ හා පාරිසරික නීති අවමයෙන් තබා ගැනවීමට ‍හේතුවේ. 
වෙළද සම්බාධක දකුණු ලෝකයේ (Gobble South) රටවලට උතුරේ රටවලට සාපේක්ෂව අඩු ආර්ථික දියුණුවක් තිබිමට හේතුවයි. අන්තර්ජාලය වැනි නව තාක්ෂනයන්ගේ වෙළද බාධක අවම වේ. ලෝක වෙළදපොල පුළුල් කිරිමට මෙම සම්බාධක බධාවක් බැවින් අවම කර දියුණු රටවල සමාගම් වලට තරගයක් උදාකර දිමට යෝජනා වී ඇත. එය දියුණු වෙමින් පවතින වෙළදපොල වල  Haier (චීනය) හා Teta group(ඉන්දියාව) මෑත ව්‍යාපාර වලට හිතකර වේ. හාර ලෝක ආර්ථිකයට පුළුල් විම සිදුවු අතර බොහෝ පුද්ගපලයන්, ව්‍යපාර හා රජයන් ණය ලබගෙන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කල අතර, එම නිසා මුල්‍ය වෙළදපොල පහල ගොස් තිබුනි.

== References ==

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Global_Economy

[[Category:ආර්ථික විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>cpfns2cmlw1xq10oceg3j41cu90oh9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහේල ජයවර්ධන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16882</id>
    <revision>
      <id>791575</id>
      <parentid>482524</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32314" sha1="esbtihupalczj6egeh5d8ygknsyvaqm" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = මහේල ජයවර්ධන 
|               image = Mahela Jayawardene press conference.jpg
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|            fullname = දෙනගමගේ ප්‍රබොත් මහේල ද සිල්වා ජයවර්ධන
|            nickname = මයියා
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 05
|         yearofbirth = 1977
|      countryofbirth = කොළඹ ශ්‍රී ලංකාව
|            heightft = 5 
|          heightinch = 8
|             heightm = 1.5
|             batting = දකුණත් පිතිකරු 
|             bowling = දකුණත් මද  වේග පන්දු
|                role = පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate = අගෝස්තු 2
|       testdebutyear = 1997
|    testdebutagainst = ඉන්දියාවට එරෙහිව
|             testcap = 69
|        lasttestdate = අගෝස්තු 18
|        lasttestyear = 2014
|     lasttestagainst = පකිස්ථානයට එරෙහිව
|        odidebutdate = ජනවාරි 24
|        odidebutyear = 1998
|     odidebutagainst = සිම්බාබ්වේ එරෙහිව
|              odicap = 92
|         lastodidate = ජූලි 12
|         lastodiyear = 2014
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව
|            odishirt = 27
|               club1 = සිංහල ක්‍රීඩා සමාජය
|               year1 = 1995 සිට මේ දක්වා
|               club2 = වයඹ 11
|               year2 = 2007 සිට මේ දක්වා
|               club3 = ඩර්බිශයර් ක්‍රිකට් සමාජය
|               year3 = 2008
|               club4 = කිංග්ස් XI පන්ජාබ්
|               year4 = 2008 සිට 2011 දක්වා
|               club5 = කෝචි ටස්කර්ස් කේරල
|               year5 = 2011
|          deliveries = පන්දු
|             columns = 6
|             column1 = ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟ
|            matches1 = 149
|               inns1 = 252
|               runs1 = 11,814
|            bat avg1 = 49.84
|           100s/50s1 = 34/50
|          top score1 = 374
|         deliveries1 = 589
|            wickets1 = 6
|           bowl avg1 = 51.66
|            fivefor1 = 0
|             tenfor1 = 0
|       best bowling1 = 2/32
|  catches/stumpings1 = 205/–
|             column2 = එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟ
|            matches2 = 420
|               inns2 = 393
|               runs2 = 11,681
|            bat avg2 = 32.90
|           100s/50s2 = 16/72
|          top score2 = 144
|         deliveries2 = 582
|            wickets2 = 7
|           bowl avg2 = 79.71
|            fivefor2 = 0
|             tenfor2 = 0
|       best bowling2 = 2/56
|  catches/stumpings2 = 204/–
|             column6 = T20Is තරඟ
|            matches6 = 55
|               inns6 = 55
|               runs6 = 1493
|            bat avg6 = 31.76
|           100s/50s6 = 1/9
|          top score6 = 100
|         deliveries6 = 6
|            wickets6 = 0
|           bowl avg6 = -
|            fivefor6 = 0
|             tenfor6 = 0
|       best bowling6 = -
|  catches/stumpings6 = 17/–
|             column3 = පළමු පෙළ ක්‍රිකට් තරඟ
|            matches3 = 237
|               inns3 = 383
|               runs3 = 17,838
|            bat avg3 = 49.68
|           100s/50s3 = 51/80
|          top score3 = 374
|         deliveries3 = 3001
|            wickets3 = 52
|           bowl avg3 = 31.32
|            fivefor3 = 1
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 5/72
|  catches/stumpings3 = 305/–
|             column4 = A ‌‌‌‌‌‌‌‌ලැයිස්තුවේ තරඟ
|            matches4 = 511
|               inns4 = 477
|               runs4 = 14,206
|            bat avg4 = 33.19
|           100s/50s4 = 17/89
|          top score4 = 163*
|         deliveries4 = 1,269
|            wickets4 = 23
|           bowl avg4 = 49.60
|            fivefor4 = 0
|             tenfor4 = 0
|       best bowling4 = 3/25
|  catches/stumpings4 = 249/–
|             column5 = Twenty20 තරඟ
|            matches5 = 170
|               inns5 = 165
|               runs5 = 4051
|            bat avg5 = 28.73
|           100s/50s5 = 2/26
|          top score5 = 110
|         deliveries5 = 69
|            wickets5 = 3
|           bowl avg5 = 27.33
|            fivefor5 = 0
|             tenfor5 = 0
|       best bowling5 = 2/22
|  catches/stumpings5 = 66/–
|                date = 19 අගෝස්තු
|                year = 2014
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/49289.html CricketArchive
}}

'''දෙනගමගේ ප්‍රබෝත් මහේල ද සිල්වා ජයවර්ධන''' ([[ඉංග්‍රීසි]] '''Denagamage Praboth Mahela de Silva Jayawardene''' උපත: 1977 මැයි මස 27 වැනිදා) නොහොත් මහේල ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ හිටපු නායකයයෙකි.ඔහු විශේෂඥ දකුණත් පිතිකරුවෙකි. මහේල ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රීඩා සභාවේ සභාපතිද වෙයි.&lt;ref&gt;[http://sinhala.adaderana.lk/news/142010/%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A-%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%83%E0%B6%B7%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B6%B7%E0%B7%8F%E0%B6%B4%E0%B6%AD%E0%B7%92-%E0%B6%B0%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B6%BA%E0%B6%A7-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B7%9A%E0%B6%BD-%E0%B6%B4%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B7%99%E0%B6%BB%E0%B7%9A ජාතික ක්‍රීඩා සභාවේ සභාපති ධුරයට මහේල පත් කෙරේ]&lt;/ref&gt;

ජයවර්ධන 1997 දී ටෙස්ට් හා එක්දින වරම් ලැබුවේය.2006 දී ඔහු ටෙස්ට් තරග ඉතිහාසයේ ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු වාර්තා කල වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 374 දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව මව්බිමෙදී ලබා ගන්නා ලදී. ඔහුට 50ට ඉතාමත් ආසන්න ටෙස්ට් සාමාන්‍යයක් (49.84) හා 30ට  වැඩි (32.90) එක්දින සාමාන්‍යයක් ඇත. ටෙස්ට් ලකුණු 10,000 හා 11,000 සීමාව පසු කල පලමු ශ්‍රී ලාංකිකයා ද ඔහු වේ.ඔහුගේ අඩු ලකුණු සාමාන්‍යය නොසලකා හැරියොත් ඔහුගේ ම කණ්ඩායම් සගයෙකු වන කුමාර් සංගාක්කාර සමග මැතකදී ශ්‍රී ලාංකාවෙන් බිහි වූ හොදම පිතිකරුවෙකු වේ.ඔහු [[එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්|එක් දින ජාත්‍යන්තර]] තරඟ වලදී [[කුමාර් සංගක්කාර]] හා [[සනත් ජයසූරිය]] හැරුණු විට  ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ලකුණු 10,000 ක් ලබා ගත් තෙවැනි පිතිකරු වේ.

2006 දී [[ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය]] මගින් වසරේ හොඳම නායකයා ලෙස ඔහුව නම් කරන ලදී. එමෙන්ම 2007 දී වසරේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් වසරේ හොඳම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙසද ඔහුව නම් කරන ලදී. ඔහු යාර 30 රේඛාව තුල සිටින හොඳ පන්දු රකින්නෙක් බව 2005 දී Cricinfo.com වෙබ් අඩවිය මගින් ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තාවක සඳහන් වේ. එහි සඳහන් වන පරිදි 1999 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයෙන් පසුව එක්දින තරඟ වලදී වැඩිම දුවද්දී දවා ගැනීම් ලබාගත් පන්දු රකින්නා වේ.ලකුණු පුවරුවේ සදහන් c. Jayawardene b. Muralitharan යන්න ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සුලභම පන්දු යවන්නෙක් සහ පන්දු රකින්නෙක් අතර ඇති සම්බන්ධතාවය බව වර්තාවලින් සනාත වේ.

2009 මාර්තු මස සිට අප්‍රේල් මස දක්වා පාකිස්තානය සමග පැවැත්වුණු ටෙස්ට් තරඟාවලියේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම ජයවර්ධන විසින් මෙහෙයවන ලදී. ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය අතර පවතී ටෙස්ට් තරඟාවලිය නිම වීමෙන් පසුව මෙම තරඟාවලිය පවත්වන ලදී. තරඟාවලියේ පළමුවන තරඟය ජය පරාජයකින් තොරව අවසාන විය. ජයවර්ධන එහිදී ද්විත්ව ශතකයක් වාර්තා කලද දෙවන ටෙස්ට් තරඟයෙන් පසුව ඔහු සිටියේ නායකත්වයෙන් ඉල්ලා අස්වීමටය. දෙවන ටෙස්ට් තරඟයේ දෙවන දිනය වන විට තිලාන් සමරවීරගේ ද්විත්ව ශතකය හා තිලකරත්න දිල්ෂාන්ගේ ශතකයත් සමග ඒ වනවිට ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම හොඳ ස්ථානයක සිටියේය. තරඟයේ තෙවැනි දිනයේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැගෙන ගඩාෆි ක්‍රීඩාංගනයට ගමන කරමින් තිබූ බස් රථයට වෙස් මුහුණු දමාගත් තුවක්කුකරුවන් 12 දෙනෙකු විසින් වෙඩිතබන ලදී. එයින් ජයවර්ධන  ඇතුළු තවත් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් හය දෙනෙකුට තුවාල විය. බස් රථය ආරක්ෂා කල පොලිස් නිලධාරීන් හය දෙනෙකු සහ සාමාන්‍ය වැසියන් දෙදෙනෙකු එයින් මියගියහ.ඔහු ඉන්දියානු ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලියේ කෝචි ටස්කර්ස් කේරල කණ්ඩායමේ නායකත්වය දරයි.2011 ලෝක කුසලානය පරාජයෙන් පසු උප නායකත්වයෙන් ද ඉල්ලා අස් වූ අතර නැවතත්  දැඩි කතාබහට ලක් වු ටි.එම්. ඩිල්ෂාන් ගේ නායකත්වය නිමා වු පසු නායකයා ලෙස පත් කරන ලදී.ඔහු ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් තරගාවලියේ කෝචි ටස්කර්ස් කේරල පිලේ නායකත්වය දැරිය. වර්තමානයේ ඔහු දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් කණ්ඩායමේ උප නායකත්වය දරයි.

=='''පෙර දේශීය  ක්‍රිකට් ජීවිතය'''==

ජයවර්ධන අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේය]]. ඔහු එහිදී ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීමට ඉගෙනගත්තේය. ඔහු ඔහුගේ දක්ෂතා ටිකෙන් ටිකේ වර්ධනය කරමින් පාසැල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා බවට පත්විය. 1994 වසරේදී ඔහු දෙවැනි හොඳම පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයාට හිමි සම්මානය හිමිකරගන්නා ලදී. 1994 මහේල [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ]] ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් පිලේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු සිංහල ක්‍රීඩා සමාජයට 1995 සිට ක්‍රීඩා කරන ලදී. 2008 ඉංග්‍රීසි ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් වාරයේ අග භාගයේදී ඩර්බිෂයර් කණ්ඩායමට විදේශ ක්‍රීඩකයෙක් ලෙසට ගිවිසුම් අත්සන් කලේය. කෙසේ නමුත් ඉන්දිය ප්‍රිමියර් ලීග් ක්‍රිකට් තරගාවලිය ට සහභාගි වීම නිසා ඩර්බිෂයර් කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කිරීමට නොහැකි විය .

=='''ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ජීවිතය'''==

මහේල ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ 69 වන ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකය වේ. ජයවර්ධනගේ පළමුවැනි ටෙස්ට් තරඟය වුයේ ආර්.ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගනයේදී ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර පැවති වාර්තාගත ටෙස්ට් තරඟයේදීය.එහිදී ඔහු පළමු ඉනිම වෙනුවෙන් ලකුණු 66ක් රැස් කරගන්නා ලදී. ඔහු එම තරඟයේදී ක්‍රීඩා පිටියට පැමිණියේ ඊට පෙර ටෙස්ට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් රැස් කරගෙන තිබූ වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාවත් ඉක්මවා ගිය පසුවය. ඉන්පසුව ඔහු නවසීලන්තයට හා ඉන්දියාවට එරෙහිව පිළිවෙලින් ලකුණු 167ක් සහ ලකුණු 242ක් රැස් කරගන්න ලදී.

ජයවර්ධන තම පළමු ජාත්‍යන්තර එක්දින තරඟය ලෙස 1998 දී සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහිව ආර්.ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගනදී ක්‍රීඩා කරන ලදී. ජයවර්ධන ගේ ජයග්‍රාහී ලකුණත් සමග ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම තරඟය ජයග්‍රහණය කරන ලදී. ඉන්පසුව පැවති තරඟයෙන් ඔහු ලකුණු 77ක් රැස් කරගන්න ලදී. ඔහුගේ පළමුවැනි එක්දින ශතකය  වාර්තා කිරීමට ගතවූයේ තරඟ 11 ක් පමණි.එම 11 වැනි තරගය වූයේ ඕස්ට්‍රේලියානු තුන්කොන් (සී.බී) තරගාවලියේ එංගලන්තය ට එරෙහි ව ඇඩිලේඩ් හි පැවති තරගයයි.එම තරගයේදි ජයවර්ධනට ක්‍රීඩා කිරිමට සිදු වුයේ ශ්‍රි ලංකා කණ්ඩයමේ ලකුණු  134ට  කඩුලු 4ක් බිද වැටි තවත් ලකුණු 120ක් අවශ්‍ය කල අසීරු මොහොතකය. විනිසුරු රොස් එමර්සන් විසින් [[මුත්තයියා මුරලිදරන්]] හට පන්දුව දමා ගැසිමේ චෝදනා එල්ල කරන ලද්දේ ද මෙම තරගයේදි ය.මෙම සිදුවිමෙන් පසු තරගය අතරතුරදි එවකට නායක [[අර්ජුන රණතුංග]] තරගය නවත්වා විනිසුරු තීරණයට විරෝධය පා තම කණ්ඩායම 4 සීමාවෙන් පිටතට ‍රැගෙන යන ලදී.

හිටපු නායක මාවන් අතපත්තු ආබාධයකට ලක් වීම හේතුවෙන් 2005 එංගලන්ත සංචාරයේ නායකත්වය ජයවර්ධන ට හිමි විය. ටෙස්ට් තරගාවලිය 1-1 ලෙස ජය පරාජයෙන් තොරව ද, එක්දින තරගවලිය 5-0  ලෙස අතිවිශිෂ්ට අන්දමින් නිමා කිරිමට ද ඔහුට හැකි විය.

2006 දී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහි ප්‍රථම ටෙස්ට් තරගයේදි කුමාර් සංගාක්කාර සමග ලෝක වාර්තාවක් පිහි‍ටු වීමට ජයවර්ධන ට හැකි විය.එය ටෙස්ට් තරග ඉතිහාසයේ ඕනැම කඩුල්ලක් සදහා වැඩිම සබදතාවයයි (624 තුන්වැනි කඩුල්ල සදහා).එහිදි ඔහු විසින් මීට පෙර තිලාන් සමරවීර සමග ලකුණු 262 ක  ශ්‍රි ලංකා කණ්ඩායමේ තුන්වැනි කඩුල්ල සදහා තැබු හොදම වාර්තාව ද අභිබවා ගියේ ය.එමෙන් ම ඔවුන් නවසීලන්ත කණ්ඩායමේ මාර්ටින් ක්‍රෝව් සහ ඇන්ඩෲ ජෝන්ස් තැබු ලකුණු 467 ක වාර්තාව ද තමන් සතු කර ගන්නා ලදී. 

ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් නායකයෙකු වාර්තා කල ප්‍රථම ත්‍රිත්ව ශතකය වාර්තා කිරිමට ජයවර්ධන ට හැකි විය. එම ලකුණු 374  ඔහු ලබා ගත්තේ 4 පහර 43ක් සහ එක් 6 පහරක් සමගින් පන්දු 572 කදී ය.
එය දකුණත් පිතිකරුවෙකු විසින් වාර්තා කල වැඩිම  පෞද්ගලික ලකුණු සංඛ්‍යාව වන අතර  ටෙස්ට් ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ වැඩිම හතර වැනි පෞද්ගලික ලකුණු සංඛ්‍යාව වේ.එහිදි ඔහු ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු විසින් වාර්තා කල වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ [[සනත් ජයසූරිය]] ගේ ලකුණු 370  (1997 දී ඉන්දියාව ට එරෙහිව) වාර්තාව ද බිද දමන ලදී.

ඔහු 2007 දී වසරේ විස්ඩන් ක්‍රීඩකයා ලෙස තේරි පත් විය.තවද ජයවර්ධන 2007 ලෝක කුසලානයේදී ශතකයක් හා අර්ධ ශතක 4ක් සමගින් මැතිව් හේඩ්න් ට පමණක් දෙවැනි වෙමින් වැඩිම ලකුණු ‍රැස් කල ක්‍රීඩකයා බවට පත් විය. ඔහුගේ ශතකය නවසීලන්තය ට එරෙහිව පැවති අවසාන පූර්ව තරගයේ ජයග්‍රහණයට හේතු විය. අවසාන මහා තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව ට  පරාජය වී 2007 ලෝක අනු ශූරයන් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකි විය.

ඔහු සියලුම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් වලට එරෙහිව ශතක ලබා ගෙන ඇත.ඔහු මෙම වාර්තාව තැබුවේ 2009 පෙබරවාරි 21 දින පාකිස්තානයේ කරච්චි නුවර ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී පාකිස්තාන කණ්ඩායමට එරෙහි ව ප්‍රථම ශතකය  ලබා ගැනිමෙනි. 

ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් පලමු වරට පිරිනැමු &quot; වසරේ හොදම නායකයා &quot; යන සම්මානය ඔහුට ලැබිණි. තවද  2006 &quot;වසරේ එක්දින කණ්ඩායමේ&quot; නායකයා වීම , 2007 දී &quot;වසරේ ක්‍රිකට් ජීව ගුණය ‍රැදි කණ්ඩායමේ &quot; නායකයා වීම , 2007 වසරේ විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා වීම , ශ්‍රී ලාංකීකයෙකු ලැබු වැඩිම ටෙස්ට් ලකුණු සංඛ්‍යාව ලැබීම වැනි සිදුවීම් වලට දායක වීමට මහේල ට හැකියාව ලැබුණි.

2010  අයි.පී.එල් තරගාවලිය අතරතුර කොල්කටා නයිට් රයිඩර්ස් සමග පැවති තරගයකදී ලකුණු 201 ක හඹා යෑමට පෙර ඉනිම ඇරඹීමට තිබු කැමැත්තට නායක කුමාර් සංගක්කාර වෙතින් අවසර ලැබු පසු ජයවර්ධන පන්දු 59කින් අතිවිශිෂ්ට ලකුණු 101 ලබා තරගය ජයග්‍රහණය කරා ගෙන යෑමට සමත් විය. මෙයින් කුමාර් සංගක්කාර ඔහුව කිංග්ස් 11 පන්ජාබ් කණ්ඩායමේ ආරම්භක පිතිකරු බවට පත් කලේ ය. එහිදි ඔහුට නිරපරාදයේ වුවත් ලකුණු 44ක් රාජස්තාන් රෝයල්ස් පිලට  එරෙහිව හා 93* ඩෙකෑන් චා(ර්)ජර්ස් පිලට එරෙහිව ලෙස දර්ශනීය පිති හරඹයක යෙදීමට හැකි විය. ලකුණු 43.9 සාමාන්‍යයක් තරගාවලිය අවසානයෙදී රදවා ගැනිමට ඔහුට හැකි විය. ඔහු තරගාවලියේ 6 වෙනි වැඩිම ලකුණු ලාභියා බවට පත් විය.

කුමාර සංගක්කාර නායකත්වය දැරු සමයේ පැවති 2010 අයි.සි.සි. පන්දුවාර 20 ලෝක කුසලාන තරගාවලියේදී ද ඔහු ආරම්භක පිතිකරු කාර්යය සිදු කලේ ය. නවසීලන්තයට එරෙහි පලමු තරගයේදි ඔහුට පන්දු 51කින් ලකුනු 81ක් ‍රැස් කර ගැනිමට හැකි විය. ඔහුගේ දැවි යාමෙන් පසු පිතිකරු ලැයිස්තුවේ  කඩා වැටීම හේතුවෙන් මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාව 135කට සීමා වීම නිසා ඔහුගේ ‍රැස් කල ලකුණු සංඛ්‍යාව අපතේ යැවිමක් විය .කෙසේ වූවත් සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහි ඊළග තරගයේ දී ඔහුගේ පන්දු 64කින් ලබා ගත් ශතකය නිසා ලකුණු 173 ක මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාවක් ලබා තරගය ජය ගැනීමට හැකි විය.
ඔහු ජාත්‍යන්තර ඕවර 20 තරගයක ශතයකයක් වාර්තා කල ලොව 4 වැනි ක්‍රීඩකයා සහ පලමු ශ්‍රී ලාංකිකයා වේ.


==පෞද්ගලික ජීවිතය==

මහේල ජයවර්ධන, 1977 දී සුනිලා සහ සෙනරත් ජයවර්ධනට දාව කොළඹ දී උපත ලැබීය. ඔහුට දිශාල් නම් වූ එක් බාල සහෝදරයෙක් සිටි අතර, ඔහු වයස 16 දී මොළයේ පිළකාවකින් මිය ගියේය. මෙය මහේලට මානසිකව බලපැම් ඇති කළ අතර, ඒ නිසා ඔහුගේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීම ද ටික කාලයකට නතර විය. අවසානයේ දී ඔහුගේ දෙමව්පියන් හා කණ්ඩායම් මිතුරන් විසින් ඔහුට නැවත ඉදිරියට යාමට සහ වෘත්තිය ගොඩ නඟා ගැනීමට ධෛර්යමත් කරන ලදී.
ඔහු ක්‍රිස්ටිනා මල්ලිකා සිරිසේන සමඟ විවාහ වී සිටී. ඇය සංචාරක උප‍දේශිකාවකි. ක්‍රීඩාවට අමරතව, ඔහු විසින් “Hope” පිළිකා ව්‍යාපෘතිය සඳහා ලබා දෙන දායකත්වය බොහෝ ප්‍රශංසාවට ලක්වී ඇත. දිශාල්ගේ මතකයන් ද සිතෙහි දරා සිටන ඔහු “Hope” ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන වැඩසටහන් ප්‍රවර්ධකයා බවට පත්වී සිටී. වර්තමානයේදී, ඔහු සිය කණ්ඩායම් මිතුරන්ගේ ද සහයෝගය ඇතිව මහරගම පිළිකා රෝහලෙහි ඇඳන් 750කින් යුත් පිළිකා ඒකකයක් ඉදි කිරීමට අදිටන් කර ගෙන සිටී. මෙම රෝහල ලංකාවේ පිළිකා සඳහා වෙන් වුණු එකම රෝහල වේ.

==ක්‍රීඩක දත්ත==

[[Image:Mahela Jayawardene graph.png|center|thumb|350px|An innings-by-innings breakdown of Jayawardene's Test match batting career, showing runs scored (red bars) and the average of the last ten innings (blue line).]]

===එක් එක් ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කිරිම. ===

As of 5 December 2010:
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 100%&quot; align=&quot;center&quot; width:&quot;100%&quot;
! width=&quot;150&quot;| ප්‍රතිවාදීන් !! width=&quot;50&quot;| තරග !! width=&quot;50&quot;| ඉනිම් !! width=&quot;100&quot;|නො දැවීම් !! width=&quot;50&quot;| ලකුණු !! width=&quot;50&quot;| වැඩිම ලකුණු !! width=&quot;40&quot;| 100 !! width=&quot;40&quot;| 50 !! width=&quot;50&quot;| සාමාන්‍යය
|-
| ඕස්ට්‍රේලියාව  || 10 || 18 || 0 || 581  || 104 || 1 || 1 || 32.27
|-
| බංලාදේශය  || 11 || 14 || 1 || 860 || 166 || 4 || 1 || 65.54
|-
| එංගලන්තය  || 16 || 27 || 3 || 1581  || 213* || 6 || 7 || 65.87 
|-
| ඉන්දියාව  || 18 || 28 || 1 || 1822  || 275 || 6 || 8 || 67.48 
|-
| නවසීලන්තය  || 11 || 19 || 1 || 928 || 167 || 3 || 5 || 51.55 
|-
| පාකිස්තානය  || 18 || 34 || 2 || 1115  || 240 || 1 || 7 || 34.84
|-
| දකුණු අප්‍රිකාව  || 12 || 22 || 1 || 1472 || 374 || 5 || 2 || 70.09
|-
| බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්  || 12 || 18 || 1 || 748 || 136 || 1 || 4 || 44.00 
|-
| සිම්බාබ්වේ  || 8 || 10 || 3 || 420 || 100* || 1 || 3 || 60.00 
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| '''TOTAL || 116 || 190 || 13 || 9527 || 374 || 28 || 38 || 53.82
|-
|}

==තරගාවලියේ වීරයා (ටේස්ට්) සම්මානය ලැබීම.==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;text-align: middle; background: #B22222;&quot;|&lt;span style=&quot;color:gold;&quot;&gt;#&lt;/span&gt;
! style=&quot;text-align: middle; background: #B22222;&quot;|&lt;span style=&quot;color:gold;&quot;&gt;Series&lt;/span&gt;
! style=&quot;text-align: middle; background: #B22222;&quot;|&lt;span style=&quot;color:gold;&quot;&gt;Season&lt;/span&gt;
! style=&quot;text-align: middle; background: #B22222;&quot;|&lt;span style=&quot;color:gold;&quot;&gt;Match Performance&lt;/span&gt;
! style=&quot;text-align: middle; background: #B22222;&quot;|&lt;span style=&quot;color:gold;&quot;&gt;Result&lt;/span&gt;
&lt;!--! style=&quot;text-align: left; background: #C0C0C0;&quot;|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Notes&lt;/span&gt; --&gt;
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFCC&quot;
| 1
| [[Sri Lankan cricket team in England in 2002|Sri Lanka in England]] Test Series
| 2002
| 272 (3 Matches, 6 Innings); 2 Ct. 
| [[Image:Flag of England.svg|18x18px|England]] [http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2002/SL_IN_ENG/SCORECARDS/SL_ENG_T3_13-17JUN2002.html Won the series 2–0]
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFCC&quot;
| 2
| [[English cricket team in Sri Lanka in 2007-08|England in Sri Lanka]] Test Series
| 2007/08
| 474 (3 Matches, 4 Innings); 5 Ct.
| [[Image:Flag of Sri Lanka.svg|18x18px|Sri Lanka]] [http://content-uk.cricinfo.com/slveng/engine/current/series/291207.html Won the series 1–0]
|}


{{DEFAULTSORT:ජයවර්ධන, මහේල }}

[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1977 උපත්]]</text>
      <sha1>esbtihupalczj6egeh5d8ygknsyvaqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රි ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19044</id>
    <revision>
      <id>791415</id>
      <parentid>593446</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97946" sha1="1w5bjmw30ai47um3h1li35xxpdakc28" xml:space="preserve"> [[ගොනුව:Mapa Šrí Lanky.PNG | right]]
==බටහිර ජාතීන් ලක්දිව පාලනය කල යුගය==
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදයට මුල පිරුණේ බ්‍රිතාන්‍යයන් හඳුන්වා දුන් පාලන සහ පරිපාලන ක්‍රමයන් හරහාය. 1869දි ශල්‍ය වෛද්‍ය WG වැන්ඩොර්ට්ගේ  ලංකා  මලබාර් වහල් සේවකයන් පිළිබද පාලන වාර්තාව මගින් කියවෙන්නේ 1843 -1867 යන 25 වසර තුළ ගෙනෙන ලද මලබාරයේ ජනයා අතර උසස් කුල ජනයාද සිටි බවය.   මෙම උගත් තමිල් පන්තිය සිවිල් පාලනය සදහා පත්ව ඇත. එමගින් යාපනයේ බිහි කරන ලද විද්‍යාල හරහා උසස් කුල වල යයි කියන පොන්නම්බලම් පවුල හා කුමාරස්වාමි පවුල් ඉස්මතුව වන්නට විය.    1910 වසරේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට දොස්තර මාකස් ප්‍රනාන්දු පරදවා පොන්නමබලම් රාමනාදන් ජය ලැබීමත් සමගම  සිවිල් සේවයේ ආධිපත්‍යය හා දේශපාලනය බලය රාමනාදන් වෙතට ගියේය.  1920 මැනිං ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් ඡන්දයෙන් සිංහල මන්ත්‍රීවරු 13ක් පත්වන විට තමිල් මන්ත්‍රීවරු 3ක් පමණක් පත් වීමෙන් තමිල් මන්ත්‍රීවරු පරාජය විය.
අනපේක්ෂිතව බිද වැටුණු තමිල් දේශපාලන බලය නිසා පොන්නම්බලම් සොයුරන් දෙදෙනා එතෙක් සිංහලයන් සමග සහයෝගයෙන් එක්ව සිටි ලංකා ජාතික සංගමයෙන් ඉවත්ව තමිල් මහජන සභාව පිහිටුවවිය.   ජි. ජි පොන්නම්බලම් මහතා  සර්වජන ජන්දය ක්‍රමය ප්‍රතික්ෂේප කොට ඒ වෙනුවට බහුතරය වූ සිංහලන් හා සුළුතරය වූ තමිල් භාෂාව කථා කරන ජනයා සදහා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට පත් කරන 50-50 සම නියෝජනයක් ඉල්ලිය.   එම  ඉල්ලීම බි්‍රතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුවේ දී ප්‍රතික්ෂේප විය. පසුව 1946 දී සෝල්බරි කොමිසමේ නිර්දේශ මත, පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් ලබා ගැනීමට එවකට පැවති මුස්ලිම් ලීගය එනම් සමස්ත ලංකා තමිල් කොංග්‍රසය හා සිංහල මහ සභාව එකතුවී UNP ([[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]) නම් සන්ධානය සැදීම නිසා, සී චෙල්වනායගම් මහතා තමිල් කොංග්‍රසයෙන් ඉවත් වී  තමිල් රාජ්‍ය පක්ෂය එනම්  ඉලන්කෙයි තමිල් අරුසු කච්චි˜ පිහිටවන ලදි.
ජාතීන් අනුව මන්ත්‍රීවරුන් පත් කිරීම සහ භූගෝලීය හෝ සමාජ සංස්කෘතික වෙනස්කම් හෝ සැලකිල්ලට නොගෙන උඩරට සහ පහතරට ඒකාබද්ධ කොට සමස්ථ දිවයිනම පළාත් පහකට ඛෙදීම  අද අප මුහුණ දී සිටින ජනවාර්ගික අර්බුදයේ මූල බීජ වැපිරීමක් ලෙස ඇතැම් විචාරකයෝ පෙන්වා දී ඇත. බ්‍රින්‍යයන්ගේ පරිපාලන ප්‍රතිපත්ති හරහා වෙන් වෙන්ව පාලනය වූ සිංහල සහ දෙමළ රාජධානි බලහත්කාරයෙන් එක්සත් කළ බව දමිළ විශ්ලේෂකයිනගේ අදහසයි.බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ඛෙදා පාලනය කිරීමේ උපක්‍රමයේ ප්‍රථම අවස්ථාව ලෙස බෝහෝ දෙනා පෙන්වා දෙන්නේ උඩරට සිංහල ජනතාව වෙසෙන ප්‍රදේශ වල දෙමළ වතු කම්කරුවන් විශාල වශයෙන් රැඳවීමයි. සිංහල සහ දෙමළ නායකත්වය අතර අසමගිය වර්ධනය වූ ආකාරය  නිදහද ලබා ගැනීමට පෙර සිටම දැක ගත හැකිවිය. 50 ට 50 සමාන අයිතිවාසිකම් ප්‍රශ්නය මත ජාතික සංගමයෙන් දෙමල නායකයින් ඉවත් වීම සහ උඩරට සංගමය වැනි ප්‍රාදේශීය පදනම මත සංගම් බිහි වීම වැනි සාධක විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ඛෙදීම වර්ධනය කරනු ලැබීය. මේ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ බහුතර ජාතිය වන සිංහල සහ සුළුතර ජාතීන් වන දෙමළ සහ මුස්ලිම් ජාතීන් අතර බලය ඛෙදා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් මතවාදීමය අරගලය ආරම්භ වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ ගෙන ආ ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණ හරහා බව පෙන්වා දිය හැකිය.බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ඛෙදා පාලනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය නිසා ජාතීන් වශයෙන් වෙන වෙනම ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවේ නායකයින් ප්‍රයත්න දැරීය. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන් මෙම කාල වකවානුව තුළ ආරම්භ වූ ජනවාර්ගික මත ගැටුම නිදහසින් පසු කිසිදු බාධාවකින් තොරවම සන්නද්ධ අරගලයක් වශයෙන් වර්ධනය වන ආකාරය දැකිය හැකිය. ජනවාර්ගික අර්බුදය විසඳීම සඳහා විසඳුම් යෝජනා රාශියක් ගෙන එනු ලැබූ නමුත් ඒවාට සාර්ථක ප්‍රතිඵල අත් පත් කර ගැනීමට හැකි වී නැත. මෙම අධ්‍යයනයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය වර්ධනය වූ ආකාරය සහ එය යුද්ධයක් කරා ගමන් ගත් ආකාරය විමසා බැලීම බලාපොරොත්තු වේ.

==මූලික සාධක== 
ජනවාර්ගික ගැටුමේ ආරම්භය සහ වර්ධනය සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කරන විට එයට හේතු වූ ප්‍රධාන සාධක 4ක් හඳුනා ගත හැකිය. 
*ජනවාර්ගික දේශපාලනය
*භාෂාව තුළ දේශපාලනය 
*අධ්‍යාපනය තුළ දේශපාලනය 
*රැකියා සහ භූමියේ අයිතිය සම්බන්ධ ගැටළු  
වාර්ගික සාධකය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්‍රමය කෙරෙහි ප්‍රභලව බලපෑවේය. ඉහත දැක්වූ අන්දමට ඛෙදා පාලනය කිරීමෙ සංකල්පය සහ වාර්ගික අසමානතාවය වර්ධනයට තුඩු දෙන ප්‍රතිපත්ති නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය යුද්ධයක් කරා තල්ලූ වීමට මඟ පෑදුවේය. 1956 භාෂා ප්‍රතිපත්තිය ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික අසමානතාවය වර්ධනය කිරීමට මහත් සේ හේතු විය. සිංහල භාෂාවේ ආධිපත්‍ය තහවුරු කළ සිංහල පමණක් වූ ප්‍රතිපත්තිය මෙරට දෙමළ ජනතාවගේ කළකිරීමට හේතු වූ අතර එය ජාතිවාදී කෝලහල රාශියකට මුල පිරුවේය. 1970 දශකයේ සිට උසස් අධ්‍යාපනයට ඇති ඉඩ කඩ ජනවාර්ගිකත්වය මත පදනම් වීම වාර්ගික අසමගිය වර්ධනය කිරීමට එක් හේතුවක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. දෙමළ ජනයා වැඩි වශයෙන් ජීවත් වූ උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන් පවත්වාගැනීම අපහසු වූ බැවින් ඔවුන් වැඩි වශයෙන් අධ්‍යාපනය හරහා රැකියා ලබා ගැනීමට යොමු විය. එම නිසා සිවිල් සේවය තුළ දෙමළ නියෝජනය ඉහළ මට්මක් දරනු ලැබීය. නමුත් සිංහල පමණක් වූ කෙටුම්පත හරහා දෙමළ ජනයාට ලැබූ තිබුණු එම තත්ත්වය අහෝසි වී ගියේය. නිහදසින් පසු 1972 සහ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා දෙකම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මූලිකාර්ථ ශක්තිමක් තරනු සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ව්‍යුහයන් වර්ධනය කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති අතර එමඟින් බහුතරවාදයේ පාලනය දැඩිව ස්ථාපිත කෙරුණු අතර නීති සම්පාදන ක්‍රියාවලියෙන් දෙමළ ජනයා බැහැර කර තැබූ බව සමන්සිරි ලියනගේ පෙන්වා දෙයි. ජනවාර්ගික ප්‍රශ්නය පැන නැගුණේ දෙමළ ජනයා දේශපාලන වශයෙන් ඈත් කොට තැබීම නිසා බව හෙතෙම පෙන්වා දෙයි. සිදුවීම් කිහිපයක් ඔස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික අර්බුදය වර්ධනය වූ ආකාරය විමසා බැලීම මෙහිදී වැදගත් වනු ඇත.

== '''ද්‍රවිඩ කල්පිත නිජභූමිය''' ==
'''ඊළම පිළිබඳව උතුරේ සිහිනය සඳහා පදනම වැටෙන්නේ, උතුරු පළාත සහ නැඟෙනහිර පළාත සම්ප්‍රදායික දෙමළ නිජභූමි යන සංකල්පය දෙමළ නායකයන් විසින් ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟය . සිංහල ජනතාව විශ්වාස නොකරන සහ දෙමළ ජනතාව විශ්වාස කරන මෙම ප්‍රවාදය එයින් ලේ විලක්‌ බවට රට පත්ව තිබිණි . සංහිඳියාවේ නාමයෙන් හෝ ත්‍රස්‌තවාදය විනාශ කළ පමණින් ඊළාම් සිහිනය බොඳ නොවී රැඳී පවතින්නේ මෙම සංකල්ප ගතවීම නිසාය . විපක්‍ෂ නායක සහ දෙමළ ජාතික සන්ධානයේ නායකයා වන ආර්. සම්බන්ධන් මහතා විසින් පසුගිය 'දිවයින ඉරිදා සංග්‍රහය' ට ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ තමන් ඉල්ලා සිටින්නේ ඓතිහාසිකව පැවැතෙන දෙමළ නිජ භූමිය බවය . මේ සඳහා වන ප්‍රතිඋත්තර බැඳීම් කිහිපයක්‌ ලැබී ඇති බැවින් මෙම මාතෘකාව සඳහා සංවාදයක්‌ ඇරඹීමට 'දිවයින' ඉඩ වෙන් කිරීමට තීරණය කළෙමු . මේ එහි පළමු වටයයි .'''

'''පසුගිය පෙබරවාරි 14 දින ඉරිදා දිවයින පුවත්පතේ විපක්‍ෂ නායක ආර්. සම්බන්ධන් මහතා විසින් දෙමළ රාජ්‍යයක්‌ ගැන අදහස්‌ දක්‌වා තිබිණි . එම කරුණු ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර ඇසුරින් ගොඩනැංවුණ තොරතුරු නොව ඊළාම් සාහිත්‍යය අයත් මෑත කාලයේ ප්‍රබන්ධ කළ ඒවා වෙති . පුරාණ යාපනය (Ancient Jaffna) නමැති කෘතිය 1919 දී සම්පාදනය කළ රාසනාගයම් මුදලි විසින් ප්‍රකාශ කරන්නේ යාල්පානම් වයිපවමාලෙයි, පරරාජසේකරන් උලෙයි, වයියා පඩාල්, කයිල්‍ය මාලෙයි වැනි පොත්වල ඇති උක්‌ත කතා ගැහැනුන් තම දරුවන්ට නින්ද යනතුරු කියන ලද කතා බවය . මෙම කතා උපයෝගී කරගෙන පේරාදෙණියේ ඉතිහාස කථිකාචාර්ය කේ. ඉන්ද්‍රපාලන් විසින් ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයට 1967 දී ඉදිරිපත් කළ ආචාර්ය උපාධිය සඳහා වන නිබන්ධනය වූ Early Tamil Settlements in Jaffna කෘතිය සඳහා පී . එච් . ඩී. (ආචාර්ය) උපාධිය ලැබුණි . එහි කියෑවෙන්නේ 1215 කාලිංග මාඝ ආක්‍රමණයේ පටන් යාපනේ වෙනම දෙමළ රාජ්‍යයක්‌ ඇතිවූ බවය . ෙ -. ආර්. ජයවර්ධන හිටපු ජනාධිපතිවරයා විශ්‍රාම සුවයෙන් පසුවන 1996 දී කීවේ මහාචාර්ය කේ. එම් . ද සිල්වා විසින් තමාට විස්‌තර කළ පරිදි උතුර - නැඟෙනහිර වෙනම දෙමළ රාජ්‍යයක්‌ තිබූ නිසා 1987 ඉන්දු - ලංකා ගිවිසුමෙන් එම භූමිය දෙමළ නිජබිම ලෙස පිළිගෙන අත්සන් කළ බවය . දැන් සම්බන්ධන් මහතා ද එම කේ. එම් . ද සිල්වාගේ ඉතිහාසය පොත බලන ලෙස අපට කියයි . එහි ඇත්තේ ඉන්ද්‍රපාලන්ගේ පී . එච් . ඩී . නිබන්ධනයේ ඇති කතන්දර ඉතිහාසයයි .'''

'''1. උතුරේ දෙමළ රාජ්‍යයක්‌ පැවතුණි නම් චෝල දේශයේ (තමිල්නාඩුවේ) බදු ගොඩනැඟිලි හා මාලිගා නටබුන්, දේවාල හා කෝවිල්, ගල් කණු , සෙල්ලිපි, මූර්ති හා කැටයම් ආදී පුරාවස්‌තු ද සාහිත්‍ය කෘති ද තිබිය යුතුය . එබඳු කිසිවක්‌ යාපනේ නැත . මන්ත්‍රී මාලිගය සපුමල් කුමරුගේය . නල්ලූර් කෝවිල ඉදිකර වූයේ හයවැනි පැරකුම්බා රජුය .'''

'''2. ජැප්නා කිංඩම් යනු පෘතුගීසීන්ට සිදුවූ වැරැද්දක්‌ පමණි . ලංකාවේ සිතියමක්‌ නැති නිසා හා රටේ අභ්‍යන්තරයේ විශාලත්වය හෝ තත්ත්වය නොදත් නිසා ලංකාව විශාල අධිරාජ්‍යයක්‌ ලෙස පරංගීහු සැලකූහ . එම්පරර් ඔෆ් කෝට්‌ටේ , කිං ඔෆ් සීතාවක , කිං ඔෆ් රයිගම , කිං ඔෆ් ගම්පල , කිං ඔෆ් ජැෆ්නා ආදී නම් භාවිතා කළේ එම කිංලාගේ කිංඩම්ස්‌ ද සඳහන් කරමිනි .'''

'''ඉංග්‍රීසීන් ගෙනවුත් පදිංචි කරවූ දෙමළ කතාකරන්නන් (දෙමළ හා මුස්‌ලිම්) බලාකියා ගැනීම ඔවුන්ගේ යුතුකමක්‌ විය . ඉතිහාසය ලිවූ ඉංග්‍රීසීහු සීතාවක , රයිගම , ගම්පල හලා දමා ජැෆ්නා කිංඩම් හා කිං ඔෆ් ජැෆ්නා පමණක්‌ ඉතිරි කළහ . ෆ්‍රන්සිස්‌කෝ නිගරෝ පියතුමා විසින් සම්පාදනය කරන ලදුව ක්‌වේරෝස්‌ පියතුමා විසින් ප්‍රසිද්ධ කළ Temporal and Spiritual Conquest of Ceylon කෘතියේ කියවෙන්නේ කිංඩම් 14 ක්‌ තිබූ බවය . ඒ ඔවුන්ගේ දැනුමේ ප්‍රමාණයයි .'''

'''3. යාපනය පාලනය කළේ ජැෆ්නාපටම් හි සිටි මුදලි විසිනි . යාපනය වන ලැහැබ් සහිත කැලෑවක්‌ මිස රාජධානියක්‌ නොවේ . උතුරේ වැදිආරච්චි (වඩමරච්චි) නැඟෙනහිර පස්‌හෙලපාලි (පච්චලිප්පලෙයි), දකුණෙහි තෙන් ආරච්චි (තෙන්මරච්චි) හා බටහිර වැලිගම (යාපනය) යන ආරච්චි වසම් හතර වෙරළ ආසන්නයේ තිබූ කුඩා ජනාවාස හතරයි . මුදලි යනු &quot; මුදල්&quot; යන අර්ථයයි . යාපාපටුනේ රේගු බදු හා වරාය බදු මුදල් අය කළ නිසා ඔහු මුදලි ලෙස හැඳින් වුණ බව ක්‌වේරෝස්‌ ග්‍රන්ථය පවසයි . මාතොටද මුදලිවරයෙක්‌ විය .'''

'''4. 1619 දී සන්කිලිගෙන් පෘතුගීසීන් යාපනය අල්ලාගත් විට ගිවිසුමක්‌ අත්සන් කරන ලදී. එය සිංහල හා පෘතුගීසි දෙබසින් සැකසිණ . සංකිලිගේ බිසව බෞද්ධ කාන්තාවකි . ඔහුගේ ඇමැතිවරු දසදෙනාම සිංහලය . අගමැති ආනන්ද අමරකෝන්ය. (ක්‌වේරෝස්‌ ග්‍රන්ථයා)'''

'''5. යාපනය පාලනය කළ පෘතුගීසි කැප්ටන්ට වැඩි පැමිණිලි ගණනක්‌ ලැබුණේ පරංගි සෙබළුන් විසින් භික්‍ෂූන්ට හා විහාරස්‌ථානවලට අගෞරව හා හානි කරන බවටය . මේ බෞද්ධයන්ගේ පැමිණිලිය. (ලිස්‌බන් කෞතුකාගාර ලේඛන)'''

'''6. යාපනය මුස්‌ලිම් වෙළෙඳ නගරයක්‌ බව ක්‌aවේරෝස්‌ පවසයි . සිංහල හා දකුණු ඉන්දියානු වෙළෙඳුන්ද ඔවුන්ට සේවා සපයන්නවුන්ද මලබාර් (දෙමළ) ධීවරයන්aද, තැනින් තැන වූ ජනාවාසවල විසූහ. (ක්‌වේරෝස්‌) ගොවිතැන් ගැන සඳහන් නැත . සිංහලයන් හැරුණු විට ඉතිරි ජනගහනය වූයේ ඉඩම් අහිමි කලින් කලට එන සංක්‍රමණිකයන්ය. (ක්‌වේරෝස්‌)'''

'''7. අලිමංකඩින් දකුණෙහි සිංහල රජුගේ නිලධාරීහු පාලනය කළහ . උතුරට ගෙනගිය භාණ්‌ඩවලට බදු අයකිරීම අලිමංකඩදී සිදුවිය . යාපාපටුනින් එන දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණවලට මුහුණදී පරාජය කිරීමට කිලිනොච්චි අසල රණමඩුව වැව (ඉරණමඩු) ආශ්‍රිත එම යුද ජනපදය අනුරාධපුර යුගයෙහි සිට පැවතුණි . වඩාත් උතුරේ පිහිටි සිංහලයාගේ විශාල වැව හා විශාල ජනපදය එය විය. (ක්‌වේරෝස්‌)'''

'''8. ඕලන්ද පාලනය යටතේ යාපනයේදී වෙළෙඳ බෝගයක්‌ වන දුම්කොළ වගාව අරඹන ලදී. මුලදී මේ සඳහා ඉඩම් බද්දට ලබාගත් අතර වැඩිම බදු මුදල වූ රික්‌ස්‌ ඩොලර් 4000 ගෙවන ලද්දේ රත්නසිංහ නම් අයකුටය. (හේග් කෞතුකාගාර ලිපි ලේඛන) පසුව වගාකරුවන්ට ඉඩම්වල අඛණ්‌ඩ අයිතිය ලබාදීම සඳහා 1707 දී &quot; තේසවලමෙයි&quot; නීතිය ඇතිකෙරිණි .'''

'''9. ඕලන්ද පාලන සමයේ නැඟෙනහිර පළාත පූර්ණ සිංහල පළාතකි . ෂෂ රාජසිංහ විසින් ත්‍රිකුණාමලයේ ත්‍රිකෝණ කොටුව (ගලේ කොටුව) බඳින ලදී. මේ අසල කොට්‌ටියාරයට ගොඩබැසි රොබට්‌ නොක්‌ස්‌ පියපුතුන් කැඳවාගෙන ගියේ මහනුවර රජු වෙතටය .'''

'''10. 1761 යාපනේ දක්‌වන ඕලන්ද සිතියමෙහි චාවාකච්ෙච්රිය අසල (තෙන් ආරච්චි ජනාවාසයේ) කුඩා වැව් 21 ක්‌ දක්‌වා ඇත . මේ තනි සිංහල ජනපදයකි . එමෙන්ම තම දේශසීමාව වූ අලිමංකඩ අසල ඕලන්ද බලකොටුව සිතියමෙහි දැක්‌වේ . ඉන් දකුණ රජුගේ පාලනයයි .'''

'''11. මහනුවරට විරුද්ධව ඕලන්දයන් කළ ආක්‍රමණ අසාර්ථකවීම නිසා ජාන් මක්‌කාර් ඕලන්ද නිලධාරියා කළේ දෙමළ අය ලවා වැරදි ඉතිහාසයක්‌ ලියවීමය . ඉල්ලීම පිළිගත් මයිල්වාතනම් පුලවර් විසින් යාල්පානම් වයිපව මාලෙයි ලියා තෑගිබෝග හා මුදලි තනතුරක්‌ද'''

'''ඕලන්දයන්ගෙන් ලබාගනී. 18 සියවසේ යාපනවාසීන් දැන සිටි කරුණු විජය කුමරුගේ පටන් දක්‌වන්නට ගොස්‌ පුලවර් තම කෘතිය මහා පැටලුම් ජාලයක්‌ කරගෙන ඇත . සම්බන්ධන් මහතා ඇතුළු ඊළාම්වාදීන් ඊට &quot; දෙමළ මහවංශය&quot; යනුවෙන් කියති . එහි එන සෑම කරුණක්‌ම ගොතන ලද ව්‍යාජ ඒවා බව ඔප්පු කළ හැක .'''

'''12. උතුරු හා නැඟෙනහිර පළාත්වල (ඊනියා දෙමළ නිජබිමේ) මුහුදුබඩ දිගට ගව්වක්‌ පළල ඇති බිම්පටියක්‌ 1766 දී හඟුරන්කෙත ගිවිසුම මගින් ඕලන්දයන් විසින් ලබාගත්තේ මහනුවර කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගෙනි .'''

'''13. බ්‍රිතාන්‍ය පෙරදිග වෙළෙඳ සමාගම 1796 දී ඕලන්දයන් සතු මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ ලබා ගැනීමේදී යාපනය හඳුන්වන්නේ යාපනේ දිසාවනිය (Jaffna Disawani) යනුවෙනි . ඕලන්දයන් පෘතුගීසීන්ගෙන් ලබාගන්නේද යාපනේ දිසාවනියයි . මේ සිංහල රජුගේ &quot; දිසාව&quot; නමැති යාපනය දිසාවනිය බව පැහැදිලිය .'''

'''14. 1818 ඇතිවූ වෙල්ලස්‌ස නිදහස්‌ අරගලය යාපනයටත් මුළු ලංකාවටත් තීරණාත්මක විය . තමනට අවිශ්වාසී වූ උඩරට රදල ප්‍රභූවරුන් සම්පූර්ණයෙන් වාෂ්පකර ඔවුන් තනතුරුවලින් ඉවත් කිරීම බ්‍රවුන්රිග් ආණ්‌ඩුකාර තැන විසින් කරන ලදී, ඉදිරියට පරිපාලනයට සහභාගි කරගන්නා අලුත් පංතිය උතුරේ දෙමළ කතාකරන අය අතුරින් බිහිකර ගැනීමට (Elite class) ඇමෙරිකන් චර්ච් මිෂනාරින්ව ඉංග්‍රීසි ඉගැන්වීමට යාපනයට යෑවීය . අනාගතයේදී ලංකාවේ පාලක මධ්‍යම පන්තිය උතුරේ දෙමළ උගතුන්ගෙන් ඇති කිරීමේ එම ක්‍රියාවලිය අද ඊළාම් සටන යනුවෙන් හැඳින්වේ. 1818 අරගලය නිසා සිංහලයන්ගෙන් පළිගැනීමේ ක්‍රියාවලිය එදා සිට අද දක්‌වා ක්‍රියාත්මකය .'''

'''දෙවැනි කොටස'''

'''15. 1640 ක්‌වේරෝස්‌ සඳහන් කළ යාපනේ කැලෑව 1830 ජන . 25 දිනත් එසේමය . යාපනේ කලෙක්‌ටර් (දිසාපති) කෝල්බෲක්‌ට මෙදින එය පැවසීය . ස්‌ථිර ජනගහනයක්‌ නැති රජයේ හෝ පුද්ගලික ඉඩම් නැති ගොවිතැන් නැති කැලෑවෙන් වැසුණු වාරිමාර්ග ක්‍රම නැති යාපන අර්ධද්වීපයක්‌ ගැන කලෙක්‌ට සාක්‍ෂි දී ඇත . එනිසා කෝල්බෲක්‌ යෝජනා කළේ යාපනය දෙමළ කතා කරන්නන්ගෙන් ජනාවාස කිරීම ගැනය . පාරවල් සෑදීමට දකුණු ඉන්දියාවෙන් ගෙනා දෙමළ කතාකරන අය තම 15 අවුරුදු කොන්ත්‍රාත්තුව අවසන් වූ පසු ඔවුන්ගේ රටට නොයවා යාපනේ පදිංචිකරවා ඉඩම් හිමිකම ලබාදී ගොවි උපකරණ, සතුන් හා ගොවිතැන් කිරීමේ දැනුම ලබාදීම නිර්දේශ කළේය .'''

'''ඉඩම් අයිතිය සදාකාලිකව ස්‌ථිරකර දීමට තේසවලමෙයි සම්ප්‍රදාය මෙරට නීති පද්ධතිවලට ඇතුළත් කළේ කොමිසමේ දෙවැනි කොමසාරිස්‌ කැමරන්ය . සිංහලයාගේ හිස්‌ මුදුනට මෙසේ ඇණය ගසා ඉන් නොනැවතී ලංකාව පළාත් 5 ට බෙදීය. 1833 දී ඉන් බෙදුණු උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත් අවුරුදු 3000 ක්‌ පැරණි දෙමළ නිජබිම විය . පුදුමය නම් ජයවර්ධන ජනාධිපති එය පිළිගෙන 1987 ජුලි 29 ගිවිසුමට අත්සන් කිරීමය . ජනාධිපතිවරයකුට රට ගැන දැනුමක්‌ තිබිය යුතු බව මින් පෙනේ. ලංකාවේ මුස්‌ලිමුන් දෙමළ කතාකරන්නේ ඔවුන් පාරේ වැඩට ආ අය නිසා බවත් ඔවුන්ද පාරේ භාෂාව කතාකිරීමට පටන්ගත් බවත් කැප්ටන් ස්‌නයිඩර් පවසයි .'''

'''16. උතුරේ බිහිවන නව උගත් මධ්‍යම පන්තියට දේශපාලන බලතලද ලබාදිය යුතු බව කෝල්බෲක්‌ දිටී . එබැවින් ආසියාවේ ප්‍රථම වරට ලංකාවේ ව්‍යවස්‌ථාදායක සභාවක්‌ ඇතිකිරීමට යෝජනා කළේය. 96% වූ සිංහලයන්ට හා 3% වූ දෙමළ කතාකරන අයට දේශපාලන සම තත්ත්වය ලබාදීම ඉන් අදහස්‌ කළේය . ඉංග්‍රීසි උගතුන් දෙමළ නිසා පරිපාලනයේ පහළ මට්‌ටමේ දෙමළ අයට ආනිවාර්යයෙන් හිමි විය .'''

'''17. 1880 දී පමණ ඉංග්‍රීසි උගත් සිංහල මධ්‍යම පන්තියක්‌ බිහිවන විට දෙමළ අය'''

'''දේශපාලනයේ හා පරිපාලනයේ වැජඹුණි. 1874 පී . අරුණාචලම් කේම්බ්‍රි- එම් . ඒ . සමර්ථවී ලංකාවට ආ විට කොළඹ වරාය ජැටියේ සිට ඔහුගේ නිවසට රික්‌ෂෝව ඇදගෙන ගියේ සිංහල ප්‍රභූවරුන්ය . ඉංග්‍රීසි උපාය සාර්ථකව තිබිණි .'''

'''18. 1914 දී උගත් ලාංකිකයන්ට තම ඡන්දයෙන් මන්ත්‍රීවරයකු පත්කර ගැනීමට මැකලම් ප්‍රතිසංස්‌කරණ ඉඩදුන් විට සිංහල ප්‍රභූහු තම දොස්‌තර මාකස්‌ ප්‍රනාන්දු පරදවා පී . රාමනාදන්ව ජයග්‍රහණය කරවූහ .'''

'''19. දෙමළ නායකත්වය පිළිගැනීම හේතුවෙන් සිංහල, දෙමළ, මුසිල්ම හැම දෙනාම පී . අරුණාචලම් විසින් නායකත්වය සපයමින් 1918 දී ලංකා ජාතික සංගමය පිහිටුවා සභාපතිද විය .'''

'''20. අනපේක්‍ෂිත සිදුවීමක්‌ නිසා 1920 මැනිං ප්‍රතිසංස්‌කරණ වලින් දෙමළ දේශපාලන ප්‍රමුඛත්වය බිඳවැටුණි . උගත් ලාංකිකයන්ගේ ඡන්දයෙන් මන්ත්‍රීන් 16 ක්‌ ව්‍යවස්‌ථාදායකයට පත්කර ගැනීමට ඉඩ දුන් විට සිංහල 13 ක්‌ හා දෙමළ 03 ක්‌ තේරුණි . එවිට රාමනාදන් හා අරුණාචලම් සහෝදරවරු ලංකා ජාතික සංගමයෙන් ඉවත් වී දෙමළ මහජන සභාව ඇරඹූහ .'''

'''21. 1931 සිට ඩොනමෝර් ආණ්‌ඩුක්‍රමය යටතට සර්වජන ඡන්ද බලය නිසා දෙමළ දේශපාලන බලය තවත් පිරිහී ගියේය . නමුත් දෙමළ පරිපාලන බලය එසේම විය. 1931 දී සර්ව සිංහල කැබිනට්‌ මණ්‌ඩලයක්‌ ද බිහිවුණි . දැන් දෙමළ ඉල්ලීම වූයේ ලංකාවේ පාලන බලය නොව පනහට පනහේ සිංහල - දෙමළ සමතැන් බලයයි .'''

'''22. සෝල්බරී කොමිසම මගින් ලංකාවට පාර්ලිමේන්තු ආණ්‌ඩුවක්‌ නිර්දේශ කරන ලදී. එවිට 1946 ජුනිවලදී ආණ්‌ඩුකාර මේසන් මුවර් විසින් සිංහල මහ සභාව , දෙමළ කොංග්‍රසය හා මුස්‌ලිම් ලීගය කැඳවා විමසුවේ &quot; පාර්ලිමේන්තු ආණ්‌ඩුවක්‌ දීමට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන පක්‍ෂ කෝ&quot; යනුවෙනි . මෙම සිංහල, දෙමළ හා මුස්‌ලිම් සංවිධාන තුන එකතු වීමෙන් වුවද පක්‍ෂයක්‌ සෑදිය හැකි බවට ආණ්‌ඩුකාරයා පොඩි &quot; අයිඩියාවක්‌&quot; දුණි . එය පිළිගත් සිංහල මහ සභාව , ලංකා දෙමළ කොංග්‍රසය හා මුස්‌ලිම් ලීගය එකතුවී තුන්ගොල්ලට 1/3 + 1/3 + 2/3 බල ව්‍යqහයක්‌ ඇති වඅබෝධය පිට 1946.09.06 දින සංවිධාන තුන එකතුකර යුනයිටඩ් නැෂනල් පාටි ලෙස ඉංග්‍රීසීන්ගේ වුමනවාට පක්‍ෂයක්‌ සෑදූහ .'''

'''23. දෙමළ මුස්‌ලිම් (1/3 + 1/3 + 2/3) බලය නිසා සෝල්බරි ව්‍යවස්‌ථාවේ 29 වගන්තිය මගින් ලංකාව ගැන සිංහලයාට ඇති අයිතිය වක්‍ර ලෙස නැතිකර දැමිණ . දෙමළ හා මුස්‌ලිම් අයට නැති අයිතියක්‌ සිංහලයාට නැති බව ඉන් කියවුණි .'''

'''24. මෙම සිංහල, දෙමළ, මුස්‌ලිම් සම අයිතිය සහතික වීමට සංකේතයක්‌ ලෙස 1951 දී ජාතික සිංහල කොඩිය තුළට මුස්‌ලිම් හා දෙමළ වර්ගයා ද ඇතුළත් කෙරිණි .'''

'''25. 1956 දී බණ්‌ඩාරනායක විසින් Sසබය්කැse sය්කක ඉe එයෑ දබැ දසෛජස්‌ක ක්‌බටම්ටැ සබ Ceහකදබ ලෙස සිංහල එක්‌ රාජ්‍ය භාෂාවක්‌ පමණක්‌ කරන ලදී.'''

'''26. 1972 දී මැතිනියගේ ආණ්‌ඩුව විසින් රටේ නම ශ්‍රී ලංකා ලෙස වෙනස්‌ කර ජාතිය ශ්‍රී ලාංකික ලෙස වෙනස්‌ කළාය . දැන් 1/3 + 1/3 + 1/3 } 3/3 එවිට ස්‌ථිරය සිංහලයා තවදුරටත් ජාතිය නොව ජන වර්ගයකි . ශ්‍රී ලාංකික ජාතිය තුළ ඔහු 1/3 ක ජන වර්ගයක්‌ වන්නේය . එදා 1833 දී 96% හා 3% පිරිස්‌වලට ව්‍යවස්‌ථාදායකයේ සමාන නියෝජනය ලැබීමට එය සමානය . එමෙන්ම ලංකාව 19 සියවසේ යුරෝපියන් විසින් ශිෂ්ටාචාර කළ රටක්‌ නොවේ .'''

'''27. සියල්ල සැකසුණ විට 1976 වඩුක්‌කොඩේ සම්මේලනයේ සිට ඊළාම් සටන ඇරැඹුණි . දේශපාලන පෙරමුණ, සන්නද්ධ පෙරමුණ හා ජාත්‍යන්තර පෙරමුණ (ඩයස්‌ පෝරාව) ලෙස පෙරමුණු 3 ක්‌ සටන සඳහා විය .'''

'''28. 1978 ව්‍යවස්‌ථාවෙන් බහුජාතික කොඩිය ව්‍යවස්‌ථා ගත කරන ලදී. ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක්‌ මිස සිංහල ජාතිය හෝ සිංහල කොඩිය කතාකළ විට දඩයමට ලක්‌වේ .'''

'''29. 1987 ජුලි 29 දින එල්. ටී . ටී . ඊ . සංවිධානයට ත්‍රස්‌තවාදයෙන් බැහැර වී දේශපාලනයට අවතීර්ණ වීම සඳහා පළාත් සභා විසඳුම ලබා දුණි . ඉන්දු - ලංකා ගිවිසුම මගින් ජනාධිපති හා රජය විසින් සම්බන්ධන් මහතා පවසන බොරුව වන උතුරු - නැඟෙනහිර දෙමළ නිජබිම පිළිගෙන අත්සන් කෙරිණි. 2009 මැයි මස LTTE පරාජය වූ පසු දැන් දේශපාලන පෙරමුණ ක්‍රියාත්මකය . ඊට අර්ධ ස්‌වාධීන පාලන ක්‍රමයක්‌ උතුරේ ලබාදී ඇත . දැන් සටන වී ඇත්තේ රටේ බලය උතුරට හා නැඟෙනහිරට බෙදා ගැනීමටය .'''

'''1818 සිට 1948 දක්‌වා ඉංග්‍රීසීන් ඉටුකළ කොටස 1948 සිට මේ දක්‌වා වඩාත් හොඳින් ඉටුකිරීමට පසුගිය 68 වසර තුළ මෙරට බලයට පත්වූ එ . ජා . ප . සහ ශ්‍රීලනිප රජයන් විසින් වගබලාගෙන ඇත. 1948 දී නිදහස ලැබුණේ රටට හා ජාතියට ගැළපෙන අන්දමින් රට වෙනස්‌ කර ගැනීමට බව මේ අඳබාලයෝ නොදනිති .'''

==1956 භාෂා ප්‍රතිපත්තියේ සිට බණ්ඩාරණායක ඝාතනය දක්වා== 
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් බණ්ඩාරනායක යුගය වැදගත් තැනත් උසුලයි.1956 ජනවාරි මාසය වන විට භාෂා ප්‍රශ්නය හේතු කොට ගෙන දෙමල ජනතාව සහ ඔවුන්ගේ නියෝජියන් තුළද බලවත් කැළඹිමක් වර්ධනය වී තිබුණි. 1956 ජනවාරි 20 වැනි දින කොළඹදී රැස් වූ පාර්ලිමේන්තුවේ ද්‍රවිඩ මන්ත්‍රීවරු දෙමල ජනතාවට වෙනම රාජ්‍යයක් අවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කළහ.ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ථ දෙමල භාෂාව කතා කරන ජනතාව මුහුණ දෙමින් සිටින ඉතා බරපතල තත්ත්වය හමුවේ තමන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ඔවුන් වහාම එකමුතුව එක්සත්ව පෙරමුණක් පිහිටුවා ගත යුතුව ඇත. මෙම පෙරමුණ පිහිටුවා ගැනීමේ ප්‍රධාන අරමුනු වන්නේ 
1. ස්වකීය භාෂාව හා සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කර ගැනීම 
2. දෙමල කතා කරන ජනතාවගේ අනන්‍යතාවය සහ නිදහස පවත්වා ගැනීම 
3. ස්වකීය සාම්ප්‍රදායික නිජ භූමිය අනුලංගනීයව තබා ගැනීම.  
මේ අතර ජනවාරි 29 වැනිදා යාපනයේදී රැස් වූ ෆෙඩරල් පක්ෂාය ස්ව තන්ත්‍ර දෙමල රාජ්‍යයක් සදහා දිගටම සටන්කිරීමට තිරණය කළේය.මේ අනුව ශ්‍රි ලංකාවේ දමිල ජාතික ව්‍යාපාරය වෙනම රා‍ජ්‍යයක් වෙනුවෙන් සටන් කිරීම ආරම්භ වුණේ 1956 පෙරලියට සමාන්තරව බව පෙනේ.සිහල භාෂාව පමණක් රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් කිරීමේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පත ට විරුද්ධව ෆෙඩරල් පක්ෂයේ ද්‍රවිඩ මන්ත්‍රී වරුන් විසින් ගෙන ගිය සත්‍යග්‍රහ ව්‍යාපාරයට මැරයන් ලබා පහර දෙනු ලැබූ අතර සාමාන්‍ය ද්‍රවිඩ ජනතාවටද පහර දෙනු ලැබිණි. ජූනි මස 14 වැනිදා කෙටුම්පතේ දෙවැනි කියවීම් විවාදය අවසන් කරමින් බණ්ඩාරණායක මහතා ප්‍රකාශ කළේ භාෂා දෙකටම සම තැන් දීමෙන් රටේ අවුල් වියවුල් උග්‍ර විය හැකි බවයි. මෙම විවාදයේදී කතා කළ වාමාංශික හා ද්‍රවිඩ පක්ෂ වල මන්ත්‍රීවරු සිංහල පමණක් රාජ්‍ය භාෂාව නොකරන ලෙස ආණ්ඩුවෙන් දිගින් දිගටම ඉල්ලා සිටියහ. 1956 අගෝස්තු මාසයේදී පැවැත් වුණු ෆෙඩරග් පක්ෂයේ සිව් වන වාර්ශික සමුළුවේදී ප්‍රකාශ වුණේ ඉතිහාසය තුළ ද්‍රවිඩ ජනතාවට සිදු වූ බරපතලම අසාධාරණය සිංහල පමණක් පණත බවයි.සිංහල පමණක් රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටළුව වර්ධනය වීම සඳහා හොඳ පසුබිමක් වර්ධනය වූ බව කිව හැකිය.රටේ වර්ධනය වෙමින් පැවති දෙමල ආවේගයන් පාලනය කිරීම සඳහා බණ්ඩාරණායක ඇමතිවරයා ෆෙඩරල් නායකයන් සමඟ සාකච්ඡා කොට 1957 ජූනි අවසානයේදී දෙපාර්ශවය අතර ලිඛිත ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තේය.දෙල භාෂාවට නිසි තත්ත්වය ලබා දෙන නීති සම්පාදනය කිරීමටත් රට සභා කි්‍රමයක්  ඇති කර ගනීමටත් ගිවිසුමෙන් එකඟ වන ලදී. 

එය බණ්ඩාරණායක චෙල්වනායගම් ගිවිසුමයි.මෙම ගිවිසුම රට පාවාදීමක් ලෙස විග්‍රහ කළ ජේ.ආර් ජයවර්ධන ගිවිසුමට විරෝධය පළ කිරීම සඳහා කොළඹ සිට මහ නුවර දක්වා පා ගමනක් සංවිධානය කළේය.මේ අතර වාහන අංක තහඩු වල ශ්‍රී අකුර සඳහන් කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද ගැටළු ඇති විය.භික්ෂූන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ සිංහල ජාතිවාදී පිරිස් විසින් බණ්ඩාරනායක චෙල්වනායගම් ගිවිසුමට විරුද්ධව ගෙන ගිය උද්ඝෝෂණ ව්‍යාපාර ද හේතුවෙන් රටේ අවුල් වියවුල තත්ත්වය වර්ධන විය.බණ්ඩාරණායක චෙල්වනායගම් ගිවිසුම අවලංගු වීමෙන් පසුව දිවයිනේ බොහෝ තුන් වල ජාතිවාදී කොලහ ඇති වීම ශ්‍රී ලංකාවේ පශ්චාත් නිදහස් ඉතිහාසයේ ප්‍රථම ජාතිවාදී කෝලහලයසනිටුහන් කළේය.මේ සියල්ලටම මුල් වූයේ භාෂා පණතයි.මුලින්ම සිංහල පමණක් රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් කිරීමට එරෙහිව දෙමල ජන කොටස් වලින් විරෝධය ඵල වූ අතර පසුව දෙමල ජනතාවට කිසියම් හෝ සාධාරණයක් ඉටු කිරීමට සූදානම් වූ විට සිංහල අන්තවාදීන්ගෙන් ප්‍රබල විරෝධතා ඇති විය.ද්‍රවිඩ භාෂා විශේෂ විධි විධාන කෙටුම් පත 1958 ජූලි මසදී නියොජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කෙරුණු අතර සංශෝධන වලින් තොරවම සම්මත විය.මේ වන විට ආණ්ඩුව වාමාංශික හා දක්ෂිණාංශික වශයෙන් දෙපිලකට ඛෙදී තිබුණ අතර බණ්ඩාරනනායක ඝාතනය දක්වා මෙම ගැටුම්කාරී තත්ත්වයේ කිසිදු වෙනසක් නොවීය.

==60 දශකය තුළ දෙමල ජාතික ව්‍යපාරයේ නැගීම==
බණ්ඩාරනායක ඝාතනයෙන් පසු සිරිමාවෝ බණ්ඩරනායක මැතිනිය අගමැති ධූරයට පත් වූ අතර 1961 දී ඉංග්‍රීසි භාෂාව වෙනුවට සිංහල රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් කිරීමත් සමඟ මෙතෙක් පැවති නොසන්සුන් තාවය තීව්‍ර විය.බණාඩාරණායක විසින් එකඟ වූ කරුණු වලට ඇතුළත් අවම ඉල්ලීම් කිහිපයක් ෆෙඩරල් පක්ෂය විසින් ඉදිරිපත් කළ අතර රජයේ ඇමතිවරුන් ප්‍රකාශ කළේ එම ඉල්ලීම් වලට ඇහුම්කම් දීමේ හැකියාවක් නොමැති බවයි.මේ පසුබිම තුළ 1961 අප්‍රේල් 15 වැනි දා ෆෙඩරල් පක්ෂය විසින් සිවිල් නීති කඩ කිරීමෙ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේය.ස්වාධීන දෙමල නිජ බිමක පිළිබඳ ප්‍රශ්ණය මේ වන විට ඉදිරිපත්ව තිබුණු අතර 1961 දී යාපනයේදී ඇරඹි සත්‍යග්‍රහය යාපනයේ පරිපාලනය අකර්මණ්‍ය කිරීමට සමත් විය. ආණ්ඩුවට නව අභියෝගයක් එල්ල කරමින් චෙල්වනායගම් විසින් තමිල් අරසු නම් වූ තැපැල් සේවාවක් ආරම්භ කළේය.තත්ත්වය උග්‍ර අතට හැරෙමින් පැවති අතර චෙල්වනායගම් ඇතුළු ද්‍රවිඩ මන්ත්‍රී වරුන්ට හය මසක සිර දඩුවමක් නියම කෙරුණි.1965 මැතිවරණයෙන් ජය ගත් එක්සත් ජතික පක්ෂය විසින් නැගී ආ දෙමල ජාතික වාදී අරගලය සධහා විසඳුමක් වශයෙන් දිස්ත්‍රිකි සභා පිහිටුවීමට යොජනා කරන ලදී.එය දෙමළුන්ට රට පාවාදීමක් ලෙස [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] සහ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් හඳුන්වනු ලැබුණි.1966 දී දෙමල බසට තුරු නැගෙනහිර පළාත්වල නිල තත්ත්වය ලබා දෙන ව්‍යවස්ථාවක් ඩඩ්ලි සේනානායක ආණ්ඩුව විසින් සම්මත කරන ලදී.වාර්ගික සමඟිය ඇති කිරීම සඳහා වූ ප්‍රයත්නයේ වැදගත් අවස්ථාවක් ලෙස 1966 ජූනි මාසයේදී ඩඩ්ලි සේනානායක විසින් කල්මුණේ පැවති ෆෙඩරලි පක්ෂයේ සමුළුව ඇමතීම දැක්විය හැකිය. 

==70 දශකය== 
මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවති සෝලිබරි ව්‍යවස්ථාව අහෝසි කොට නව ජන රජ ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගැනීමට සිරිමා බණ්ඩරනායක ආණ්ඩුව සමත් විය.ඒ සම්බන්ධයෙන් සුළුතර ජාතීන්ගේ දැඩි විරෝධය එල්ල වූයේ සෝල්බරි වයවස්ථාවේ ඇතුළත් වූ 29 වැනි වගන්තිය එනම් සුළු ජාතීන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා වූ විධි විධාන ඉවත් කොට තිබීමයි. කොල්වින් ආර් ද සිල්වා සඳහන් කළේ සෝල්බරි ව්‍යවස්ථාවේ 29 වගන්තියෙන් කළ දෙය ජනරජ ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තියෙන් කිරීමට යෝජනා කරන බවය.කෙසේ වුවත් ජනරජ ව්‍යවස්ථාවෙන් ජාතික ගැටළුව විසඳා ගැනීම සඳහා මෙයිට වඩා වැඩි යමක් කළ යුතුව තිබුණු බව ද්‍රවිඩ නායකයෝ දිගින් දිගටම කියා සිටියහ.1972 ජනරජ ව්‍යවස්ථාවෙන් දෙමල ජනතාවගේ නීත්‍යනුකූල අයිතිවාසිකම් ලබා දීමට පියවර නොලැනීමේ ප්‍රතිඵලය වශයෙන් ද්‍රවිඩ නායකයින් වඩාත් දැඩි ස්ථාවරයන්ට ගමන් කිරීමයි.මේ වන විට ද්‍රවිඩ පක්ෂ සියල්ලම එකතු වී එක්සත් ද්‍රවිඩ විමුක්ති පෙරමුණ පිහුටුවගෙන කිබූ අතර 1976 මැයි 15 වැනි වඩුක්කඩායි හිදී පැවති ප්‍රථම ජාතික සමුළුවේදී  වෙනම රාජ්‍යයක් සඳහා වූ යොජනාව සම්මත කර ගත්හ.ජනරජ ව්‍යවස්ථාව ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ අතර පක්ෂය විසින් අගමැත් වරයා වෙත සය වදෑරුම් ඉල්ලීම් මත පදනම්ව දෙමල ජාතියේ අභිමතාර්ථ සපුරාලනු සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට අර්ථාන්විත පියවර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. 1977 මැතිවරණයේදී ද්‍රවිඩ ඊලාම් රාජ්‍යයක් සඳහා ද්‍රවිට එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රසිද්ධියේම ජන වරමක් ඉල්ලා සිටියේය.මේ කාලය වන විට යාපනයේ ද්‍රවිඩ තරුණ කොටස් වල ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වර්ධනය වෙමින් තිබුණි.මෙතැන් පටන් ඉදිරියට ශ්‍රී ලංකාවේ ජන වාර්ගික අර්බුදය වර්ධනය වන්නේ සන්නද්ධ අරගලයක් වශයෙනි. 

==1977 එජාප පාලන සමය== 
1977 මහා මැතිවරණයෙන් පසු ව නැවත වතාවක් ජාතිවාදී කොලහල පැතිරී ගියේය.යාපනය සාමාන්‍ය වැසියන් පිරිසක් හා පොලීසිය අතර ඇති වූ එම ගැටුමෙන් 150කට වැඩි පිරිසක් මරණයට පත් විය.රට පුරාම වර්ධනය වූ කොලහලයෙන් වැඩි පුරම පීඩාවට පත් වූයේ දකුණේ ජීවත් වූ දෙමළ ජනතාවයි.ආරකෂාකාරී පියවරක් ලෙස දෙමළ ජාතිකයින් 300ක් පමණ නැව් මඟින් යාපනයට පිටත් කර හැරි අතර සෙසු පිරිස ගුවන් මඟින් හා දුම්රියෙන් යාපනය බලා පිටත් විය.එසේ යා නෙහැකි වූ අය සණාගත කඳවුරු වල කොටු වූහ.මෙහිදී දෙමළ ජනතාවගේ ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා කඩිනමින් සර්ව පාක්ෂික සමුළුව කැඳවන බව අග්‍රාමාත්‍ය රණසිංහ ප්‍රේමදාස පාර්ලිමේනතුවේදී ප්‍රකාශ කළෙAය.දමිළ සටන් කාමීන්ගේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වර්ධනය වූයේ මේ කාලයේදීය.1982 සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී උතුරේ ඡන්ද පෙට්ටි අතුරුදහන් වීම මහත් ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීමක් වූ අතර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ සම්බන්ධයෙන් ද්‍රවිඩ ජනතාව තුළ පැවති විශ්වාසය බිඳී ගියේය.මෙම සිද්ධිය ද්‍රවිඩ සටන්කාමීන් ප්‍රචණ්ඩකාරී පිළිවෙතකට තල්ලූ කරනු ලැබූ අතර ප්‍රචණ්කාරී තත්ත්වය මර්දනය කිරීමට හමුදා සේනාංක උතුරට යවන ලදී.මේ අතර යාපනය පුස්තකාලයට මැරයන් විසින් ගිනි තබන ලදී.1983 දී පැවැත්වුණූ ප්‍රථම සර්ව පාක්ෂික සමුළුවද අසාර්ථක වූ අතර මෙවැනි පසුබිමක් තුළ 1983 සිංහල දෙමළ ජාතිවාදී කෝලහලය ආරම්භ විය. 

==කළු ජූලිය== 
රජයේ හමුදා සෙබළුන් 13දෙනෙකු යාපනයේදී ඝාතනය කරනු ලැබීම මුල් කොට ගෙන ඇති වූ කෝලහලය රට පුරා ව්‍යාප්ත වූ දෙමළ විරෝධී කැරැල්ලක් බවට පත් විය. වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේ සිටි ද්‍රවිඩ ජාතික සිර කරුවන්ට පහර දෙනු ලැබූ අතර දමිළ කඩ සාප්පු ගිනි තබමින් සිංහල ජාතිවාදී පිරිස් විසින් ප්‍රචණ්ඩකි්‍රියා වර්ධනය කරනු ලැබිණි. කෝලහලය ආරම්භ වී දින 6කට පසුව ජාතිය ඇමතූ ‍ජේ.ආර්.ජයවර්ධන ජනාධිපති —සිංහල ජනතාව ඉවසුවා ඇති යනුවෙන් ප්‍රකාශ කිරීම දමිළ ජනයාගේ කණගාටුවට හේතු විය. 1983 ජූලි කලබළය සම්බන්ධයේන් සාකච්ඡා කිරීමට ඉන්දීය විදේශ [[ගොනුව:1983 Black July1.jpg |80px |right |thumbl 1983කළු ජූලිය]]අමාත්‍ය නරසිංහ රාවෝ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ ඍජු මැදිහත් වීම මෙතැන් පටන් ආරම්භ විය.ජනවාර්ගික ගැටළුවට විඳුමක් සෙවීම සඳහා ඉන්දියාව ඉදිරිපත් කළ ප්‍රථම වැඩ පිළිවෙළ වූයේ ඉන්දීය විශේෂ නියෝජිත ජී. පරතසාරතී විසින් ගෙන ආ යොජනාවලියයි.උතුරු නැගෙනහිර පළාත් ඒකාබද්ධ කළ යුතු බව සහ ශ්‍රී ලංකාව රාජ්‍ය සංගමයකින් යුතු ජන රජයක් විය යුතු බව ඉන් යෝජනා විය.බලය ඛෙදීමේ යොජනාවට ජනාධිපති ජයවර්ධන සිය කැමැත්ත පෙන්වූ නමුත් සර්ව පාක්ෂික සමුළුව ප්‍රමාද කිරීමට සෑම උපායක්ම යෙදවීය.1984 දී පැවැත්වුණු සර්ව පාක්ෂික සමුළුවේදී බලය ඛෙදීම සම්බනධයෙන් ඉදිරිපත් වී තිබුණ යොජනා අතුරින් දිසුත්‍රික් සභා සහ පළාත් සභා වෙනුවෙන් පිල් ඛෙදීමට විසඳුමක් ලෙස දෙවන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් පිහිටුවිය යුතු යැයි ජනාධිපති ජයවර්ධන විසින් යෝජනා කළේය. බලය ඛෙදීමේ ඒකකය දිස්ත්‍රික්නය නොව පළාත් බව ඉන්දය අගමැති රජිව් ගාන්ධිගේ අදහස වූ අතර ජනාධිපති ජයවර්ධනව ඒ සඳහා කැමති කරවා ගැනීමට හෙතෙම සමත් විය.අර්බුදයට විසඳුමක් සෙවීම සඳහා ශ්‍රි ලංකා රජය සහ ද්‍රවිඩ කණ්ඩායම් අතර ප්‍රථම සාකච්ඡාව පැවැත්වුණේ තිම්පු නුවරදීය.මේ සඳහා එල්ටීටීඊ සංවිධානයට අමතරව ටී.යූ.එල්.එෆ්, ප්ලෝට්, ඊ.පී.ආර්.එල්.එෆ්, ටෙලෝ සහ ඊරෝස් යන සංවිධාන එක් විය.මෙහිදී කොන්දේසි වශයෙන් මූලධර්ම 4ක් ඉදිරිපත් කරන ලදි. 


* දෙළ ජනයා ජාතියක් හැටියට පිළිගැනීම 
* දෙමළ ජනතාව සඳහා හඳුනාගන්නා ලද නිජ බිමක් ඇති බව පිළිගැනීම 
* දෙමළ ජාතීන්ගේ ස්වයං තීරණ අයිතිය පිළිගැනීම 
* දිවයිනේ සියළුම දෙමල ජනතාවගේ පුරවැස අයිතිය හා මූලික අයිතිවාසිකම් පිළිගැනීම  


1985 ජූනි 18 වන දා සිට මසක කාලයක් ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ඒක පාර්ශවීය සටන් විරාම ගිවිසුමක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර 1985 වර්ෂය අවස්න වන්නට පෙර ත්‍රස්තවාදය මෙරටින් මුලිනුපුටා දමන බවට ජනාධිපති ජයවර්ධන ප්‍රකාශ කළේය.මේ කාලය වන විට දෙමළ ජාතීන්ගේ අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ අරගලය ත්‍රස්තවාදයක් ලෙස හැඳින්වීමට සිංහල නායකයෝ උත්සහ දැරූහ.ඉන්දියානු මැදිහත් වීමෙන් උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත ඒකාබද්ධ කිරීමට ජනාධිපති ජයවර්ධන එකඟ වූ අතර මෙම සාකච්ඡා වටය දෙසැම්බර් 19දා යෝජනා යනුවෙන් හැදින්වීය.මෙම යෝජනා අතර උප ජනාධිපති තනතුරක් ඇති කොට එය ද්‍රවිඩ ජාතිකයෙකුට ලබා දීම, උතුරු නැගෙනහිර ආයතන යා කිරීම, නැගෙනහිර පාළාතේ සීමා සකස් කිරීම ආදී වැදගත් යෝජනා ඇතුළත් විය.මෙම යෝජනා වලට ජනාධිපති ජයවර්ධන කැමැත්ත පළ කළ නමුත් එය ක්‍රියාත්මක කිරීම අපහසු බව දැන සිටියේය.මේ ආකාරයෙන් දිගින් දිගටම සාකච්ඡා පැවැත්වුවද දෙපාර්ශවයම සෑහීමකට පත් වන යෝජනාවලියක් ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි වූ අතර උතුරේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වර්ධනය විය.මේ සිදුවීම් වලින් පසු ජනවාර්ගික අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීම දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයේ මුල් තැන ගත් අතර 80 දශකයේ සිට මේ සම්බන්ධයෙන් විවිධ යොජනා ගෙන එනු ලැබිණි.

==විසඳුම්==
===13වන සංශෝධනය===
ජනාධිපති ජයවර්ධන සහ ඉන්දීය අගමැති රජිව් ගාන්ධි අතර අත්සන් කළ ඉන්දු ලංකා ගිවිසුම ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය සම්බන්දයෙන් ගෙන ආ වඩා ඵලදායී විසඳුමක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. කෙසේ වුවද දකුණේ නායකියින්ට මෙන්ම එල්.ටී.ටී.ඊ නායක ප්‍රභාකරන්ටද පළාතිසභා සම්බන්දයෙන් දැඩි විශ්වාසයක් පැවත් බව නොපෙනේ. ප්‍රභාකරන් යාපනයේදී ජනතාව අමතමින් ප්‍රකාශ කළේ තමන් ගිවිසුමට එකඟ වූයේ ඉන්දියාවේ බල කිරීම මත බව ප්‍රකාශ කළේය.තමන් ඊලම අත් හර්න්නට සූදානම් නැති බව කියා සිටි ඔහු ගිවිසුමට අනුව එල්.ටී.ටී.ඊ ය අවි භාර දුන්නේ සංඛේතාත්මකව පමණි. ගිවිසුමට විරුද්ධව [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] දකුණේ විරෝධතා ව්‍යාපාර සංවිධානය කළේය.උතුරු නැගෙනහිර පළාත සඳහා යෝජනාවූ පරිපාලන සභාවේ සංයුතිය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රභාකරන් එකඟතාවය පළ කළ අතර ගිවිසුමේ ප්‍රකාර උතුරු නැගෙනහිර පළාත් එකාබද්ධ කිරීමේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පත් සම්මත වුවද මේ වන විට එල්.ටී.ටී.ඊ ය සාම මාවත අත හැර දැමීමට තීරණය කර තිබුණු බව පෙනී යයි.  1987දී හබරණදී බස් මඟීන් 120 දෙනෙකු ඝාතනය කරමින් එල්.ටී.ටී.ඊ ය ගිවිසුමෙන් නොනිල වශයෙන් ඉවත් විය. මේ වන විට යාපයයේ රඳවා සිටි ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව එල්.ටී.ටී.ඊයට දැඩි ප්‍රහාර එල්ල කරමින් සිටි අතර ජනතා විමුකති පෙරමුණ සාම සාධක වඳුරු සහමුදාව පන්නා දමනු යනුවෙන් දකුණේ විරෝධතා ආරම්භ කළේය.1988 මැතිවරණයෙන් ජයගත් රණසිංහ ප්‍රේමදාස  ජනාධිපතිවරයා යටතේ සාම සාකච්ඡා වට කිහිපයක් පැවැත්වුවද ඒවා අසාර්ථක විය.මේ වන විට ඉන්දීය හමුදාවන් වෙත එල්ල වූ දැඩි විරෝධය හමුවේ ප්‍රේමදාස ජනාධිපති වරයා විසින් ඉන්දීය හමුදා පරාජය කිරීම සඳහා එල්.ටී.ටී.ඊ යට ආයුධ ලබා දුන්නේය. 

===1994 න් පසු සාම වෑයම=== 
ජනවාර්ගික අර්බුධය සම්බන්ධයෙන් පිළිගත හැකි තිරසාර විසඳුමක් වෙනුවෙන් 1994 ජනාධිපතිවරණයෙන් චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග විශිෂ්ට ජන වරමක් ලබා ගත්තාය.මේ කාලයේදී එල්.ටී.ටී.ඊ නායකයා සහ ජනාධිපතිවරිය අතර ලිපි ගණනාවක් හුවමාරු වූ අතර ලබය ඛෙදා හැරීම පිළිබඳ සුබවාදී අනාගතයක් පෙනෙන්නට තිබුණි. චන්ද්‍රිකා පාලන යුගය තුළ සාමය ස්ථාපිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගත් උත්සහයයන් මෙසේය.

* 1995 එදිරිවාදිකම් අත්හිටුවීමේ ගිවිසුම 
* දෙපාර්ශවය සාකච්ඡා මේසයට කැඳවීම

මෙම ක්‍රියාවලීන් දෙක තුළම සාමය ඇති කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැඩි කැපවීමක් එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය පෙන්නුම් කළේ නැත. මේ වන විට දේශපාලන විසඳුමක් සම්බන්ධයෙන් පැවති විශ්වාසය හීන වී ගොස් ඇති බව ප්‍රභාකරන් පැවැත් වූ කතා වලින් අවබෝධ කර ගත හැකිය. 
සිම සාකච්ඡා යලි ඇරඹීම සඳහා එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් ඉදිරිපත් කළ කොන්දේසි පහත දැක්වේ.

# පුනරීනු යුධ හමුදා කඳවුර ඉවත් කර ගැනීම 
# උතුරු නැගෙනහිර මුහුදේ මසුන් ඇල්ලීමේ තහනම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම 
# එල්.ටී.ටී.ඊ සන්නද්ධ භාටයින්ට නිදහසේ එහා මෙහා යාමට අවසර දීම 
# භාණ්ඩ තහනම මුළුමණින්ම ඉවත් කිරීම 

කෙසේ වුවද සාම සාකච්ඡා අසාර්ථක වූ අතර එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය යුද්ධය කෙරෙහිම පමණක් විශ්වාසය තබා කටයුතු කළ ආකාරයක් දැකිය හැකි විය.

===2002 සටන් විරාම ගිවිසුම=== 
2002 පාර්ලිමෙන්තු මැතිවරණයෙන් ජයගත් එක්සත් ජාතික පක්ෂය රටේ කේන්ද්‍රීය අර්බුදය ලෙස ජනවාර්ගික ගැටළුව හඳුනාගත් අතර ඒ සඳහා විසඳුමක් සෙවීමේ අරමුණින් එල්¡ටී¡ටී¡ඊ සංවිධානය සහ ශ්‍රී ලංකා රජය අතර සටන් විරාම ගිවිසුමක් අත්සන් තැබුණු අතර මෙම සාම ප්‍රයත්නය මෙතෙක් ගෙන ආ විසඳුම් වලින් ඔබ්බට ගිය එකක් විය.මෙම ප්‍රයත්නය තුළ එල්.ටී.ටී.ඊ තහනම ඉවත් කෙරුණ අතර සාම සාකච්ඡා ආරම්භ විය.සාකච්ඡා අතර තුර පැවැත්වුණූ ඔස්ලෝ සමුළුව ශ්‍රී ලංකාවේ සාම ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් ආධාර ලබා දීමට එකඟ විය.සාම සාකච්ඡා හරහා ෆෙඩරල් විසඳුමකට ඇති ඉඩ ප්‍රස්ථා සොයැ බැලූණු අතර ඔස්ලොහිදී පැවැත්වුණු තෙවැනි වටයේ සාකච්ඡා වලදී එක්සත් ශ්‍රී ලංකාවක් තුළ ෆෙඩරල් ව්‍යුහයක් මත පදනම්ව අභ්‍යන්තර ස්වයං නීර්ණ පදනම යටතේ දේශපාලන විසඳුමකට ඉඩකඩ සොයා බැලීම ට සියළු පාර්ශවයන් එකඟ විය. 2003 මැයි 17 වන දා ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් එල්.ටී.ටී.ඊ ය වෙත ඉදිරිපත් කෙරුණු යෝජනා වූයේ අංශ තුනක වැඩ පිළිවෙලකි.මෙම යොජනා වලට එකඟ නොවූ එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය තමන්  විසින් ඉදිරිපත් කළ අන්තර්වාර ස්වයං පාලන අධිකාරිය පිළීබඳ යෝජනාව තිචාර දක්වන්නැයි රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේය.මේ ආකාරයෙන් සටන් විරාම ගිවිසුම ක්‍රියාත්ම වූ කාලයේදී පැවැත්වුණූ සාම සජකච්ඡාද අසාර්ථක මඟක් ගන්නා ආකාරය දක්නට හැකි විය.මේ වසරේදීම පැවැත්වුණූ ටෝකියෝ ආධාර සමුළුවට සහභාගී වීම එල්.ටී.ටී.ඊ ය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.මේ කාලය තුළ ජනාධිපතිවරිය සහ රනිල් වික්‍රමසිංහ ආණ්ඩුව අතර මතභේද පැණ නැගීම සාම වෑයම අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වූ අතර ස්වයං නීර්ණ අයිතිය ලබා දීම තුළින් රට දෙකඩ කරන බව ප්‍රකාශ කරමින් දකුණේ සිංහල ජාතිකවාදී පිරිස් එයට විරෝධය පෑහ. මෙවැනි ව්‍යාකූල තත්ත්වයක් තුළ මෙම සාම වෑයමද අසාර්ථ එකක් බවට පත් කරමින් එල්.ටී.ටී.ඊය යුද්ධය කරා ඇදී ගියේය.

==මාවිල්ලාරුවෙන් ඇරඹි මානුශික මෙහෙයුම== 
2006 ජනාධිපතිවරණයෙන් ජයගත්  හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ ගේ මැතිවරණ පොරොන්දව වූයේ තිර සාර සාමය නොවේ. මූලික වශයෙන් සිංහල බෞද්ධ ජාතික වාදී බලවේග සමඟ අත්වැල් බැඳ ගත් හෙතෙම ශ්‍රී ලංකාව තුළ බලය ඛෙදීමේ පිළිවෙත ඡන්ද ව්‍යාපාරයේදී ඉස්මතු නොකළෙAය.මේ වන විට එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය දෙමළ ජනතාවගේ විමුක්තිය ලබා ගැනීමේ එකම සහ අවසාන මාර්ගය යුද්ධය ලෙස හඳුනා ගන්නට උතසහ දරන ලද බව පෙනේ.සර්ව පාක්ෂික කමිටුවේ සාකච්ඡා දිගින් දිගටම පැවැත්වුණ අතර සටන් විරාම ගිවිසුමේ කොන්දේසි රජය විසින් සංශෝධනය කරන බවට එල්.ටී.ටී.ඊ ය චෝදනා කළේය. නොර්වේ පහසුකම් යටතේ සටන් විරාම ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථා තිබුණද සටන් විරාම ගිවිසු පිළිබඳව දැඩි කැවීමක් දෙපාර්ශවයෙන්ම දැකිය නොහැකි විය.මාවිල්ලාරු වේල්ල සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ප්‍රශ්නය මත නැවත දෙපාර්ශවයම නැවත යුද්ධයකට එළඹියේය.ත්‍රස්තවාදය මුලින් උපුටා දැමීම අරමුණ කර ගත් මහින්ද රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව එල්.ටී.ටී.ඊ පාලනය යටතේ පැවත් උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශ සියල්ලම අත් පත් කර ගත් අතර එල්.ටී.ටී.ඊ නායකයකයා  ඝාතනය කිරීමත් සමඟ ත්‍රස්තවාදී යුද්ධය අවසන් විය.

==පශ්චාත් යුද සමය තුළ ජනවාර්ගික අර්බුදයේ ස්වරූපය== 	
ශ්‍රී ලංකාව තුළ පැවති සන්නද්ධ ගැටුම් වල උච්චතම අවස්ථාව පසුගිය වසර කිහිපය තුළ දැක ගත හැකි වූ ඊට මුල් වූ ජනවාර්ගික සාධකය ඉක්මවා ගැටුම් වර්ධනය වූ බව ධරණී රාජසිංහම් පෙන්වා දී ඇත. යුද්ධය යන්න ආර්ථීකය වෙනත් ආකාරයකින් පවත්වා ගැනීමේ මාර්ගයන් ලෙසස හ අයුතු ලෙස ලාභ, බලය සහ ආරක්ෂාව ලබා ගැනීමේ මාධ්‍යයක් බවට පත් වූ බොස්නියාවේ, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සහ සෝමාලියාවේ සිදු වූ පරිද්දෙන්ම ලංකාවේ 1983න් පසු කාලය තුළදී සන්නද්ධ අරගලය විසින් යුද්ධයට එහිම වූ අභ්‍යන්තර ගතික්ත්වයක් සපයන ගැවුණු ආර්ථීකයක් හා නව අනන්‍යතාවයක් සපයනු ඇති බව ඇය එහිදී පෙන්වි දෙනු ලැබිණි.


සැබවින්ම ශ්‍ර්‍රී ලංකාවේද යුද්ධය අවසන් වූයේ වාර්ගික අසමානතාවයට විසඳුමක් වෙනුවෙන් නොවන බව වර්තමාන තත්ත්වය තුළ අපට පෙනී යයි.ගැටුමේ අන්තර් ගත වුණු වාර්ගික ස්වභාවය අහෝසි වී ගොස් එය ප්‍රචණ්ඩකාරී යුද්ධයක් බවට පත් විය.1983න් ආරම්භ වුණු වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය හුදු කෝලහල මට්ටමින් නොව සංවිධිත ක්‍රමානුකූල සහ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව සිදු විය. මෙම සන්ධර්භය තුළ යුද්ධය අවසන් වුවද සිවිල් සමාජය මිලිටරිකරණය වීමත් සමාන්තර මහුදා ව්‍යාප්ත වීමත් පොදුවේ ප්‍රචණ්ඩකි්‍රයා වර්ධනය වීමත් දැකිය හැකිය.ගැටුමට හේතු වූ වාර්ගික සාධකය ඉක්මවා බලය රඳවා ගැනීමේ උපායක් ලෙස යුද්ධය පවත්වාගෙන යාමත් ප්‍රචණ්ඩත්වය පවත්වාගෙන යාමත් පසුගිය කාලය පුරාම දක්නට ලැබුණි.උදාහරණයක් වශයෙන් ඉන්දියානු හමුදා මෙරටින් ඉවත් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානයට අවි ලබා දීම වැනි සිදුවීම් හරහා පෙනී යන්නේ අවස්ථාවාදී දේශපාලන නායකයින් විසින් යුද්ධය තීව්‍ර කළ බව සහ ගැටුමට මුල් වූ වාර්ගික සාධකය අමතක කර දැමූ බව පැහැදිළිය. 
ජනවාර්ගික අර්බුදය විරෝධතාවන්ගේ සිට යුද්ධය කර ගමන් කිරීම ද්‍රවිඩ සටන්කාමීන්ගේ උද්යෝගයට හේතු වන්නට ඇති අතර රජයේ හමුදාවන් ගෙන ගිය මර්දනකාරී ප්‍රතිපත්තිය සිංහල ජාතිවාදී පිරිස් වල සතුටට හේතු විය. කේසේ වුවද අවසානයේදී සිදු වූයේ වාර්ගික අර්බුදය අති නවීන යුධ උපකරණ හරහා සිදු වන යුද්ධයක් බවට පත් වීමයි.අද වන විට යුද්ධය අවසන් වුවද ප්‍රචණ්ඩත්වය, අභ්‍යන්තර සරණාගතයින් හා නැවත පදිංචි කිරීම, සමාන්තර හමුදාවන්ගේ ව්‍යාප්තිය, සිවිල් සමාජය මිලිටරි කරණය, සහනාධාර, ආර්ථීක අර්බුද ආදී වූ ගැටළු ගණනාවක් දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් වී ඇත.ඒ හරහා ගැටුමේ මුල් සාධකය තව තවත් දුරස් වන්නට පටන් ගෙන තිඛෙන අතර  එක තැන පල් ජනවාර්ගික ගැටළුවට විසඳුම් සෙවීමේ ප්‍රවේශ මාර්ගද වසා දැමෙමින් පවතින බව හඳුනාගත හැකිය.එමෙන්ම යුද්ධය වාර්ගික අසමානතාවයට පිළියමක් නොවන බවද අවබෝධ කර ගත යුතුය.වසර 30ක් පමණ පුරාවට පැවති යුද්ධය නිසා රටේ ආර්ථීකයට බිඳවැටී ඇත.ඒ හරහා සිදුවූ විනාශය සහ අහිමි වූ ජීවිත සංඛ්‍යාව අති විශාලය.ජනවාර්ගික අර්බුදයට ගෙන ආ විසඳුම් ව්‍යර්ථ වීම 


එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය බිහි වූ දා පටන් ඊලාම් අරගලය ඉදිරියට ගමන් කළේ නිරන්තර සටන් ව්‍යාපාර සහ වරින් වර සිදු කෙරුණු සාම සාකච්ඡා ඔස්සේය.නිදහසින් පසු ජනවාර්ගික අර්බුදයට ලෙන ආ විසඳුම් අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන ලද්දේ ප්‍රශ්නය විසඳීමට උත්සහ දැරූ සැම ආණ්ඩුවක්ම දෙබිඩි පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීම සහ කිසියම් පාර්ශවයක් විසින් ප්‍රශ්නය විසඳීමට අවංකව උත්සහ දැරූ අවනස්ථාවලදී විපක්ෂය එයට විරුද්ධ වීමයි.විශේෂයෙන් දකුණේ සිංහල ජාතිකවාදී පිරිස් විසින් රට පාවාදීමක් ලෙස අර්ථ නිරූපණය කරමින් සාම ප්‍රයත්නයන් බිඳ හෙළු අවස්ථා එමටය. 1977 න් පසුව උතුරේ ගැටුම් උග්‍ර වූ අතර  80 දශකයේ ඇති වූ ජාතිවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය නිසා විසඳුම තවත් ඈතට ගියේය.ඉන්දියානු මැදිහත් වීමෙන් ප්‍රශ්නය විසඳීමට ලැබුණු අවස්ථාව දකුණේ සිංහල නායකයිනගේ වංක භාවය මත අහිමි වී ගිය අතර ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයා ගේ උත්සහයද ව්‍යර්ථ වූයේ ඔහු තුළ ප්‍රශ්නය විසඳමට සබෑ වුවමනාවක් නොතිබුණ නිසාය. 

1994 දී ජනාධිපතිනි චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග යටතේ ප්‍රශ්ණය විසඳා ගැනීමට සුදුසු පරිසරය ගොඩනැගුණද එක්සත් ජාතික පක්ෂය, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ සෙස ජාති වාදී කණ්ඩායම වල විරෝධතා නිසා එයද අඩාල වී  ගියේය. 1997 දේශපාලන යෝජනා මාලාවද 200 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතද අසාර්ථක වූයේ එම නිසාය.2001 දෙසැම්බර් මැතිවරණයෙන් පත්වූ රනිල් වික්‍රමසිංහ ආණුඩුව හරහා පෙර නොවූ විරූ නව ඉඩ කඩක් සාමය සඳහා විවර වූ අතර 002 දී අත්සන් තැබුණු සටන් විරාම ගිවිසුම ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා එතෙක් දැරුණු ප්‍රසංශනීයම වැඩපිළිවෙළ විය. එහිදී ජනාධිපතිවරියගෙන් එල්ල වූ දැඩී පීඩනය නිසා ගිවිසුමට හාන් සිදු වූ අතර ඇය විසින් අමාත්‍යංශ තුනක් පවරා ගැනීමත් සමඟ සාම වෑයම කඩාකප්පල් වී ගියේය.

2005 ජනාධිපතිවරණය ජය ලත් මහින්ද රාජපක්ෂ ට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ ජාතික හෙල උරුමය සමඟ සාමකාමී විසඳුමක් වෙත ගමන් කිරීමට නොහැකි වූ අතර සාම සාකච්ඡා අසාර්ථක වන මට්ටමට ගෙන ආවේ දකුණේ අන්තවාදී කොටස්ය. මේ අනුව සටන් විරාම ගිවිසුම නොතකා අප්‍රකාශිත යුද්ධයක් දෙපාර්ශවය විසින්ම ආරම්භ කළ අතර රජයේ ප්‍රධාන තේමාව බවට ත්‍රස්තවාදය පරාජයට පත් කිරීම පත් විය.

==ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය න්‍යායාත්මක ප්‍රවේශයකින්== 
මෙහිදී ජෝන් ගැටොන් විසින් ඉදිරිපත් කළ ගැටුම් ත්‍රිකෝණය පිළිබඳ න්‍යාය අදාල කර ගත හැකිය. ඔහු විසින් දක්වන ගැටුමට අදාල ව්‍යුහ, ආකල්ප සහ චර්යාවන් මෙහිදී හඳුනා ගැත හැකිය. 
* ව්‍යුහ - ගැලිටෙන් විසින් ව්‍යුහ ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ගැටුම හා සම්බන්ධ මූලික සාධකයි.ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදයට මූලික වශයෙන් බලපෑ ඛෙදා පාලනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති මෙහි ව්‍යුහය ලෙස හඳුනා ගත හැකිය.අසමානතාවය පදනම් කරගත් පාලන ප්‍රතිපත්ති ගැටුමට මූලික වූ අතර ජාතීන් අතර පැවත් අසමාන අවශ්‍යතා වලට පිළීයම් නොයෙදීම ගැටුම ව්ධනය කළේය.

* චර්යාව - කණ්ඩායම් විසින් එකිනෙකට අනතුරු කිරීම ආරම්භ වීම තුළින් පෙන්වන්නේ ගැටුමට අදාල චර්යාවයි.මෙම චර්යාව ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධය කරා වර්ධනය වූ අතර එහිදී ගැටුමේ මූල සාධක ඉක්මවා ගොස් එකිනෙකා විනාශ කිරීමේ අරමුණින් යුද්ධය ක්‍රියාත්මක වූ බව පැහැදිළිය.

==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ== 
* පිරිස් ජිනදාස,2007,ජාතික ගැටළුව:ගෝත්‍රික රාජ්‍යයේ සිට ගෝලීය රාජ්‍ය දක්වා,‍භාෂා අර්බුදය සහ බණ්ඩාරනායක පිළිවෙත.
* සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය,ප්‍රවාද,ජනවාර්ගික ගැටුමේ සිට ජරා යුද්ධය කරා,කලාපය15,ජනවාරි-මාර්තු 2000.
* සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය,ප්‍රවාද,බලය විමධ්‍යගත කිරිම සහ රාජ්‍ය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි කිරිම,කලාපය16,අප්‍රේල්-දෙසැම්බර්2000
==සැබැඳි පිටු==
[[ශී‍්‍ර ලංකා‍වේ සිවිල් යුද්ධය]]

==මේ අ‍‍‍ඩවියත් බලන්න==
# [http://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Lankan_Civil_War Sri Lanka Civil War]
# [http://www.ruleoflawsrilanka.org/resources/writings-of-m-c-m-iqbal/the-beginning-of-the-ethnic-problem-in-sri-lanka  The Beginning of the Ethnic Problem in Sri Lanka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726083756/http://www.ruleoflawsrilanka.org/resources/writings-of-m-c-m-iqbal/the-beginning-of-the-ethnic-problem-in-sri-lanka |date=2010-07-26 }}

[[Category:සමාජවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනය]]</text>
      <sha1>1w5bjmw30ai47um3h1li35xxpdakc28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ක්‍රීඩාවේ සමාජ විද්‍යාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20048</id>
    <revision>
      <id>791552</id>
      <parentid>471689</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7361" sha1="qi0y7yxbwxona6frpu79rgel57opogk" xml:space="preserve">ක්‍රීඩාවේ සමාජ විද්‍යාව යනු ක්‍රීඩාව සමාජමය සංසිද්ධියක් ලෙස සලකනු ලබන සමාජ විද්‍යාවේ එක් ‍‍ක්ෂේත්‍රයකි. මෙය ක්‍රීඩාවේ ‍සමාජ හා සංස්කෘතිමය ව්‍යුහයත්, රටා හා සංවිධානය හෝ ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ පිරිස් කේන්ද්‍ර ගත කර ඇත.


ක්‍රීඩාව දෙස විවිධ දෘෂ්ටිකෝණ වලින් බැලිය හැකිය. මේ නිසා බොහෝ විට ද්විමය-බෙදීම් ක්‍රීඩාවේ පවතී. උදාහරණ ලෙස පිරිමි-ගැහැණු, වෘත්තීය-ආධුනික, ක්‍රියාශීලි-අක්‍රියාශීලි වැනි සම්ප්‍රදායන් බිඳ දමන සුසමාදර්ශ ක්‍රීඩාව තුළද  ඇත.එම නිසා මේ බෙදීම් තරග කළ හැකි ක්‍රියාවන් ලෙස අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. ඊට හේතුව වන්නේ මෙම ක්‍රීඩා විවිධ මත දරන පිරිස් හා ජනයා අතර කේන්ද්‍රව සිදුකෙරන ක්‍රියාවන් වීමයි..


ක්‍රීඩාවේ සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ මුල්වරට හැදෑරීම් සිදුවන්නේ 19 වැනි ශතවර්ෂයේ දී පමණය.එනම් තරඟ කිරීමේ හා පියවර තැබීමේ සමාජ මනෝවිද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ආරම්භ වීමත් සමඟය. තවද ජොහෑන් හුයිසින්ගා (Johan Huizinga) ගේ &quot;Homo Ludens &quot; න්‍යායද, තොර්ස්ටීන් වෙබ්ලන්(Thorstein Veblen) ගේ &quot;විවේකී පංතියේ න්‍යාය&quot;ද (Theory of Leisure Class) මගින් ක්‍රීඩාව පිළිබඳව පළමුවරට වඩාත් සාමාන්‍යය ආකාරයට සදහන් කර තිබේ. මෙය මිනිස් සංස්කෘතිය හා බැඳුනු ක්‍රීඩාවල සංස්කෘතිය මානව විද්‍යාවන්ට පරිබාහිරව හැදැරීමකි.


ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ මුලින්ම ලියවෙන්නේ 1920 දීය. කෙසේ වුවත් වර්ෂ1960 දක්වා  මෙම උප-විෂයේ සම්පුර්ණ වර්ධනය වීමක් යුරෝපයේ හෝ උතුරු ඇමරිකාවේ ඇති නොවීය. කායික අධ්‍යාපනය හා සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳව ශාස්ත්‍රධරයන් 1964 ජිනීවා හිදී අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යා කොමිටිය (ICSS) පිහිටුවන ලදී. එය 1965 නීත්‍යානුකූලව Warsaw හිදී ආරම්භ කරන ලද අතර, එයඅදවන විට හඳුන්වන්නේ අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යා සංගමය (ISSA) නමිනි. අවුරුද්දක් ගෙවී යාමෙන් අනතුරුව ප්‍රථම අන්තර්ජාතික සමුළුව &quot;කුඩා පිරිස් පර්යේෂණ හා ක්‍රීඩාව&quot; යන මාතෘකාව යටතේ කොලෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේදී (University of Cologne) වර්ෂ 1966 දී පැවත්වනු ලැබිණි. එතැන් සිට අද දක්වා අන්තර්ජාතික සම්මන්ත්‍රණ වාර්ෂිකව පවත්වනු ලබයි. ISSA සංගමය ජාතික හා ප්‍රාදේශික සංවිධාන සමඟ එකට එකතුව කටයුතු කරයි. එය නිරන්තරයෙන්ම ජාතික සංවිධාන සමඟ දැනුම හුවමාරු කිරීමට, ප්‍රශ්න හඳුනාගැනීමට හා පර්යේෂණ වැඩසටහන් සංවිධානය කිරීමටද කටයුතු කරයි. අද දින වනවිට වඩාත් හොඳින් ස්ථාපිත කර තිබෙන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන ලෝකය පුරාම ක්‍රියාත්මක වේ. උදා : වොටර්ලෝ විශ්වවිද්‍යාලය ([[කැනඩාව]]), Longhborough විශ්වවිද්‍යාලය(එංගලන්තය), සෝල් ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය(දකුණු කොරියාව), ඔටාගො විශ්වවිද්‍යාලය ([[නව සීලන්තය|නවසීලන්තය]]).


ශාස්ත්‍රධරයන් මෙම සමාජ විද්‍යාවේ ශාඛාවන් වර්ධනය කිරීමට බොහෝවිට දායක වී තිබේ. උදා : හැරී එඩ්වඩ්, කලින් UC Berkeley වල මහාචාර්ය හා ජාතික පාපන්දු ලීගයේ (National Football League) San Francisco, 49 කාලවල වෘත්තිමය ක්‍රීඩා උපදේශක වැන්නවුන් දැක්වීමට පුලුවන. .


ක්‍රීඩාව හා සමාජ විද්‍යාව, ක්‍රීඩාව හා ක්‍රීඩා සමාජ ස්තරණය (Social Stratification), ක්‍රීඩා උපසංස්කෘති, ක්‍රීඩාවේ දේශපාලනික ආර්ථික විද්‍යාව, ක්‍රීඩාව සහ මාධ්‍යය, ක්‍රීඩාව හැඟීම් හා කය, ක්‍රීඩා ප්‍රචණ්ඩත්වය, ක්‍රීඩා දේශපාලනය හා ජාතික අනන්‍යයතාවය, ක්‍රීඩාව හා ගෝලීයකරණය යනාදි මාතෘකා ඔස්සේ යමින් ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයට අදාළව වර්තමාන පර්යේෂණ කටයුතු සිදු වෙයි. 


බොහෝ විදුහල් හා විශ්වවිද්‍යාල වර්තමානයේ ක්‍රීඩා සමාජ විද්‍යාවට අදාළ පාඨමාලා පවත්වන අතර උපාධි පිරිනැමීමද සිදු කරයි.</text>
      <sha1>qi0y7yxbwxona6frpu79rgel57opogk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඔලිම්පික්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20516</id>
    <revision>
      <id>791567</id>
      <parentid>779635</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261554" sha1="84ku6h89ivikrxothnozlhu7k69y042" xml:space="preserve">{{about|නූතන ඔලිම්පික් තරගාවලියේ ප්‍රධාන තොරතුරු|ග්‍රීසියේ පැවති පුරාණ ඔලිම්පික් තරගාවලිය|පුරාණ ඔලිම්පික්|අනෙකුත් භාවිත|ඔලිම්පික් (වක්‍රෝත්තිහරණය)}}
{{සැකිල්ල:Olympic games infobox}}

'''ඔලිම්පික්''' යනු දහස් ගණන් ක්‍රීඩකයන් විවිධ ක්‍රීඩාවන් සඳහා සහභාගී වන ප්‍රමුඛ අන්තර්ජාතික උත්සවයකි. රටවල් 200කට අධික ප්‍රමාණයක ක්‍රීඩකයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙය, ලොව ප්‍රමුඛතම ක්‍රීඩා උළෙල බව අවිවාදයෙන්ම පිළිගැනේ.&lt;ref name=EB&gt;{{cite web|title= Overview of Olympic Games |author=|coauthor= |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games|publisher=බ්‍රිටැනිකා විශ්වකෝෂය|accessdate=2008-06-04}}&lt;/ref&gt; වර්තමානයේ එක් ඍතුවකට අයත් ඔලිම්පික් උළෙලක් වසර හතර‍කට වරක් පැවැත්වෙන පරිදි [[ග්‍රීෂ්ම ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා|ග්‍රීෂ්ම]] සහ [[ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා]] දෙවසරකට වරක් ප්‍රත්‍යාවර්ථනය වෙමින් පැවැත්වේ. ක්‍රිස්තු පූර්ව 8 වන සියවසේ සිට ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවස දක්වා වූ ආරම්භක කාලයේ දී [[පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා]] ග්‍රීසියේ ඔලිම්පියාහි දී පැවැත්විණ. ක්‍රීඩාවට මහත් ඇල්මක් දැක්වූ  [[පියරේ ද කුබ(ර්)ටීන්]] නම් වංශාධිපතියා විසින් 1894 වර්ෂයේ දී [[අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව]] (IOC) පිහිටවනු ලැබීය. [[ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය|ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියෙන්]] පනවා ඇති ව්‍යුහයට සහ ක්‍රියා පටිපාටියට අනුව කටයුතු කරන අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එතැන් පටන් අද දක්වා ම ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල පවත්වාගෙන ඒමට කටයුතු කරයි.

20 වන සහ 21 වන සියවස තුළ ඔලිම්පික් පදනමෙහි සිදු වූ විකාශනයන් ඔලිම්පික් උළෙල සඳයා ද නොයෙක් ආකාරයෙන් බලපෑවේ ය. හිම ක්‍රීඩා සහ ශීත කාලයට ඔබින ක්‍රීඩාවන් වෙනුවෙන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ඇරඹීම, ශාරීරික ආබාධයන්ගෙන් පෙලෙන්නවුන් සඳහා [[පැරාලිම්පික් ක්‍රීඩා|පැරාලිම්පික්]] තරගාවලිය හඳුන්වාදීම සහ නව යොවුන් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා [[යෞවන ඔලිම්පික්]] ක්‍රීඩා හඳුන්වාදීම එලෙස සිදු වූ වෙනස්කම් අතර වේ. කාලයත් සමග සිදුවන ආර්ථික, දේශපාලනික සහ තාක්ෂනික යථාර්ථයන්ට අනුගත ව අනුවර්තනය වීමට 20වන සියවසේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු විය. කුබර්ටීන්ගේ සංකල්පයකට අනුව හුදෙක් විනෝදාස්වාදයට පමණක් හෝ විවේකය ගත කිරීම සඳහා ක්‍රීඩා කරන්නවුන් වෙනුවෙන් අරඹන ලද ඔලිම්පික් උළෙල, පසුකාලයේ දී වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයන්ට පමණක් සහභාගී විය හැකි පරිදි සැකසුනේ ඒ අනුව ය. ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන්නට වූ [[ජනමාධ්‍ය|ජන සන්නිවේදන මාධ්‍යයන්ගේ]] අවශ්‍යතාව, ක්‍රීඩාවට ඒකාබද්ධ ප්‍රතිඥාතෘත්වයක් &lt;ref&gt;ඒකාබද්ධ ප්‍රතිඥාතෘත්වය යනු corporate Sponsorship යන්නට සිංහල යෙදුමයි.&lt;/ref&gt; අවශ්‍ය වීමට සහ ක්‍රීඩාව වාණීජ්‍යකරණයට ලක්වීමට හේතු විය .1916, 1940, සහ 1944 වසර වලට නියමිත ව තිබූ ඔලිම්පික් උළෙලවල් ලෝක යුද්ධයන් නිසා අවලංගු විය. 1980 සහ 1984 වසරවල [[සීතල යුද්ධය]] පැවති හෙයින් ඇතැම් රටවල් ක්‍රීඩා උළෙල වර්ජනය කළ අතර ඒ නිසාවෙන් ම තරගකරුවන්ගේ සහභාගීත්වය ද අඩු විය.

[[අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලන]] (IF), [[ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව|ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු]] (NOC), සහ එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල සංවිධායක කමිටුවලින් ඔලිම්පික් ව්‍යාපාරය සමන්විත වේ. එක් එක් ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීම සඳහා සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, තීරණ ගැනීමේ බලතල සහිත අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ වගකීමකි. ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියට අනුකූල වන පරිදි ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය කිරීමේත් ප්‍රතිපාදන යෙදවීමේත් වගකීම එක් එක් උළෙලේ සත්කාරක නගරය විසින් දැරිය යුතු ය. උළෙල පුරා තරගවැදීමට නියමිත [[ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා|ක්‍රීඩා]] පෙළගැස්ම ද ඇතුලත් වන වැඩසටහන සම්පාදනය කිරීම, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් සිදු කරනු ලබයි. [[ඔලිම්පික් ධජය]] සහ [[ඔලිම්පික් පහන]] මෙන් ම [[ඔලිම්පික් උත්සවය|සමාරම්භක සහ සමාප්ති උත්සව]] ද මෙම ක්‍රීඩා උළෙල සම්බන්ධ සංකේත වේ. විවිධ ක්‍රීඩා 33 ක ක්‍රීඩා අංග 400කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සඳහා ග්‍රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලවලදී තරගකරුවෝ 13000කට වැඩි පිරිසක් තරගවදිති. එක් එක් තරග අංගයේ පළමු, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන හිමි කර ගන්නා තරගකරුවන් වෙත පිළිවෙලින් රන්, රිදී, ලෝකඩ වශයෙන් [[ඔලිම්පික් පදක්කම්|පදක්කම්]] පිරිනැමේ.

ලොව සෑම රටක්ම පාහේ මෙම උළෙලට සහභාගී වන තැන දක්වා වර්තමානය වන විට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වී ඇත. එම වර්ධනය නිසාවෙන් ම ඔලිම්පික් වර්ජන, තහනම් උත්තේජක භාවිතයන්, නිළධාරීන්ගේ අල්ලස් ගැනීමේ සිද්ධි සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා වැනි අභියෝගයන්ට ද මෙම උළෙල නිරතුරු ව මුහුණදෙයි. සෑම දෙවසරකට ම වරක්, අප්‍රකට ක්‍රීඩකයන් වෙත ජාතික මට්ටමෙන් මෙන්ම ඇතැම් විට අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් ද කීර්තියක් අත් කර දීමට ඔලිම්පික් උළෙල ත් ඒ හා බැඳුණු ජනමාධ්‍ය ආවරණය ත් සමත් වෙයි. එමෙන් ම සත්කාරක රටට සහ නගරයට තමන්ගේ සුවිශේෂතා ලෝකය හමුවේ පෙන්වීමට ද ඔලිම්පික් උළෙල අවස්ථාවක් සලසා දෙයි.

== පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ==
{{Main|පුරාණ ඔලිම්පික්}}

[[File:Olympia-stadion.jpg|thumb|left|ඔලිම්පියාහි ක්‍රීඩාංගනය]]
[[පුරාණ ග්‍රීසිය|පුරාණ ග්‍රීසියේ]] රාජධානි සහ නගර නියෝජනය කරමින් එක් වූ ක්‍රීඩකයන් අතර පැවැත්වූ පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල, මූලික වශයෙන් [[මළල ක්‍රීඩා]]වලට ද සටන් සහ රථ ධාවන ක්‍රීඩාවලට ද අවස්ථාවක් ලබා දී තිබුණු තරග මාලාවකි. ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන කාලය අතරතුර, තරග සඳහා සහභාගී වන රාජ්‍යයන් අතර ඇති අරගල, තරග නිම වන තුරු කල් තබන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Swaddling|first=Judith|title=The Ancient Olympic Games|publisher=University of Texas Press|location=Austin|year=2000|edition=2|page=54|isbn=0-292-70373-2|oclc=10759486|url=http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC&amp;printsec=frontcover#PPA54,M1|accessdate=June 6, 2009}}&lt;/ref&gt; ඔලිම්පික් උළෙලේ සම්භවය පිළිබඳ තොරතුරු අබිරහස් සහ පුරාවෘත්ත අතර සැඟව ගොස් ඇත.&lt;ref&gt;Young (2004), p. 12&lt;/ref&gt; ඉතාම ප්‍රකට පුරාවෘත්තයකට අනුව ක්‍රීඩාවේ මුතුන්මිත්තන් වනුයේ [[හර්කියුලිස්]]&lt;ref&gt;ග්‍රීක උප දෙවියකු ලෙස සැලකෙන හෙරැකල්ස් රෝමානුවන් විසින් හඳුන්වනුයේ හර්කියුලිස් නමිනි. ඔහු සියුස් දෙවියන්ගේ පුත්‍රයා ලෙස ද සැලකේ.[http://en.wikipedia.org/wiki/Hercules]&lt;/ref&gt; සහ ඔහුගේ පියා වන [[සියුස්]] ය.&lt;ref name=elis1-7-9&gt;Pausanias, &quot;Elis 1&quot;, VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&amp;layout=&amp;loc=5.7.1 7, 9, 10]; Pindar, &quot;Olympian 10&quot;, pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;layout=&amp;loc=O.+10.1 24–77]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Richardson (1997), p. 227&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Young (2004), pp. 12–13&lt;/ref&gt; පුරාවෘත්තයට අනුව මෙම තරගමාලාව “ඔලිම්පික්” නමින් නම් කරනු ලැබ ඇත්තේත් එය වසර හතරකට වරක් පැවැත්වීමේ සම්ප්‍රදාය හඳුන්වා දෙනු ලැබ ඇත්තේත් හර්කියුලිස් විසිනි. &lt;ref name=elis1-7-7&gt;Pausanias, &quot;Elis 1&quot;, VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&amp;layout=&amp;loc=5.7.1 9]; Pindar, &quot;Olympian 10&quot;, pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;layout=&amp;loc=O.+10.1 24&amp;ndash;77]&lt;/ref&gt;  තව ද, පුරාවෘත්තයේ කියවෙන්නේ, හර්කියුලිස් තම [[හර්කියුලිස්ගේ වික්‍රම|වික්‍රම දොළොස]] සම්පූර්ණ කළ පසු සියුස්ට කරන ගෞරවයක් වශයෙන් [[ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාංගනය]] තැනූ බවයි. තවද, ඉන් අනතුරු ව ඔහු පියවර 200ක් සරළ රේඛීය ව ගමන් කර, ඒ සලකුණු කළ දුර “ස්ටේඩියනය“ක් ලෙස නම් කළ බව ද සඳහන් වෙයි. ({{lang-el|στάδιον}}, [[ලතින්]]: ''stadium'', ''stage'' [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව]] : Stadion). එය පසුකලෙක ග්‍රීසියේ [[දිග මැනීමේ ඒකක]]යක් ලෙස ද යොදා ගැනුණි. පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලේ ආරම්භය ලෙස බොහෝ දෙනා පිළිගන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 776 වසරයි. ක්‍රි.පූ. 776 වන වසරෙන් ඇරඹී, වසර හතරකට වරක් පැවති ඇවිදීමේ තරගයක ජයග්‍රාහකයන්ගේ නම් ඇතුලත් ශිලා ලේඛනයක්, ඔලිම්පියා හිදී හමුවීමෙන් මේ බව තහවුරු කර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Olympic Games|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/59589/The-ancient-Olympic-Games|publisher=Encyclopædia Britannica|format=registration required|accessdate=2009-04-29}}&lt;/ref&gt;  පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, දිවීමේ තරග, පංචප්‍රයාම (පැනීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, හෙල්ල විසි කිරීම, ඇවිදීම සහ මල්ලව පොර ඉසව් ඇතුලත් තරගයක්), [[බොක්සිං]], [[මල්ලව පොර]], සටන් තරග සහ තුරඟ තරගවලින් සමන්විත විය.&lt;ref&gt;Crowther (2007) pp. 59&amp;ndash;61&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ancient Olympic Events|url=http://www.perseus.tufts.edu/Olympics/sports.html|publisher=Perseus Project of [[Tufts University]]|accessdate=2009-04-29}}&lt;/ref&gt;  එලිස් නම් නගරයේ කුරෝබස් නම් කෝකියා, පළමු ඔලිම්පික් ජයග්‍රාහකයා බව ජනප්‍රවාදයක කියවෙයි.&lt;ref&gt;Golden (2009), p. 24&lt;/ref&gt;

ඔලිම්පික්, ක්‍රීඩා උළෙලක් වුව ද තවත් පසෙකින් එය සියුස් දෙවියන්ට (ෆීඩියාස් විසින් කරන ලද සියුස් දේව ප්‍රතිමාවක් ඔලිම්පියාහි සියුස් දේවාලයේ ඇත.) සහ දිව්‍යමය වීර චරිතයක් වන පෙලොප්ස් (පුරාවෘත්තවලට අනුව ඔහු ඔලිම්පියා හි රජකෙනෙකි.) වෙනුවෙන් කෙරෙන ශාන්තිකර්ම පූජාවක් ද වන බැවින් ආගමික වැදගත්කමක් ද ඇත. පිසා හි ඕනමස් රජු හා යෙදුණු රථ ධාවන තරගය නිසා පෙලොප්ස් ප්‍රසිද්ධ ය.&lt;ref name=&quot;Burkert&quot;&gt;Burkert (1983), p. 95&lt;/ref&gt;  එවැනි ඉසව්වල ජයග්‍රාහකයින් අගය කරනු වස් ලියවෙන කවි සහ තැනෙන ප්‍රතිමා නිසා ඔවුහු අමරණීයත්වයට පත් වෙති. &lt;ref&gt;Swadling (1999), pp. 90&amp;ndash;93&lt;/ref&gt; පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල ද වසර හතරකට වරක් පැවැත්වුණු අතර එය පැවැත්වෙන කාල පරාසය ඔලිම්පියාඩ් ලෙස හැඳින්වුණි. ග්‍රීකයන් විසින් කාලය මිනුමට ගත් ඒකකයක් ලෙස “ඔලිම්පියාඩ්“ හැ‍ඳින්විය හැක. මෙම ක්‍රීඩා, Panhellenic ක්‍රීඩා යනුවෙන් හැඳින්වුණු චක්‍රයක කොටසක් වූ අතර එම චක්‍රයට Pythian ක්‍රීඩා, Nemean ක්‍රීඩා සහ Isthmian ක්‍රීඩා යන ඒවා අයත් විය.&lt;ref&gt;ඔලිම්පික් කෞතුකාගාරය, &quot;The Olympic Games in Antiquity&quot;, p. 2&lt;/ref&gt;

පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, එහි පරමෝත්කර්ශවත් අවධියට පැමිණියේ කිස්තු පූර්ව හයවන සහ පස්වන සියවස් වලදී ය. නමුත් ඉන් අනතුරු ව සිදුවූ [[රෝමානු අධිරාජ්‍යය|රෝම අධිරාජ්‍යයේ]] නැගී සිටීම ත් සමග ක්‍රමයෙන් එයට තිබූ ආකර්ශනය අඩු විය. පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, කවදා කෙසේ නිළ වශයෙන් නිමා වූයේදැයි සාක්ෂියක් නොමැති වුවද බහුල ව පිළිගන්නා මතය වන්නේ එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 393 දී තියඩෝසියස් අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේ දී සිදු වී ඇති බවයි. තියඩෝසියස් අධිරාජ්‍යයා විසින් සියලු ආගමික ඇදහීම් සහ වතාවත් කිරීම තහනම් කරමින් නීතියක් පැනවීම එසේ පිළිගැනීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි. &lt;ref&gt;කෙසේ නමුත් තියඩෝසියස් අධිරාජ්‍යයාගේ අණපනත මගින් ඔලිම්පික් තහනම් කළ බවට ඍජුව ප්‍රකාශ නොවේ. (ක්‍රෝතර් (2007), පි. 54).&lt;/ref&gt;  තවත් පිළිගන්නා මතයක් වන්නේ තියඩෝසියස් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ දෙවන තියඩෝසියස් රජුගේ සමග වූ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 426 දී ඔලිම්පික් නතර වූ බවයි. එයට හේතුව එම අධිරාජ්‍යයා විසින් සියලු ග්‍රීක ආගමික ස්ථාන විනාශ කිරීමට අණ කරනු ලැබීම යි. &lt;ref&gt;ක්‍රෝතර් (2007), පි. 54&lt;/ref&gt; මේ අනුව, පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල නතර වූවායින් අනතුරු ව, 19 වන සියවසේ අග භාගය වනතුරු කිසිඳු අවස්ථාවක ලොවම එක් ස්ථානයකට එක් කරන ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වී නැත.

== නූතන ඔලිම්පික් ==
=== පෙරගමන්කරුවෝ ===

 [[File:Baron Pierre de Coubertin.jpg|thumb|upright|[[පියරේ ද කුබ(ර්)ටීන්]] වංශාධිපතියා]]
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලට නව පණක් දෙමින් යළි ඇරඹීමට පළමු පියවර තැබුයේ ක්‍රි.ව. 1796 සිට 1798 දක්වා [[ප්‍රංශ විප්ලවය|විප්ලවකාරී ප්‍රංශයේ]] වාර්ෂික ව පැවති ''L'Olympiade de la République'' නම් වූ ජාතික ඔලිම්පික් උළෙල යි. &lt;ref name=frencholympics&gt;{{cite web |url= http://www.lepotentiel.com/afficher_supplement.php?id_article=68524&amp;id_supplement=8&amp;id_edition=4405 |title= Histoire et évolution des Jeux olympiques |work= Potentiel |year= 2005|language=French |accessdate= 2009-01-31}}&lt;/ref&gt; එම තරගාවලියේ ද පැවති සමහර නීති රීති පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල අනුසාරයෙන් සැකසී තිබිණ. 1796 වසරේ දී පැවති තරගාවලියට පළමු වරට  මෙට්‍රික් ඒකක ක්‍රමය හ‍ඳුන්වා දීම ද විශේෂ සිදුවීමක් විය. &lt;ref name=frencholympics/&gt;

වර්ෂ 1850 දී වෛද්‍ය විලියම් පෙනී බ්‍රෘක්ස්, එංගලන්තයේ ශ්‍රොප්ෂයර් හි මච් වෙන්ලොක් නගරයේ ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වීය. වර්ෂ 1859 දී එතෙක් වාර්ෂික ව පැවති තරගාවලිය “වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය ක්‍රීඩා“ යනුවෙන් වෛද්‍ය බ්‍රෘක්ස් විසින් නම් කරන ලදී.  &lt;ref&gt;යංග් (2004), පි. 144&lt;/ref&gt; 1850 වසරේ නොවැම්බර් 15 දින වෛද්‍ය බ්‍රෘක්ස් වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමාජය පිහිටුවීය. &lt;ref name=Young&gt;යංග් (1996)&lt;/ref&gt;{{rp|28}}

1862 ත් 1867 ත් කාලය තුළ ලිවර්පූල් හි වාර්ෂික ව මහා ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්විණ. ප්‍රථම වතාවට, එම තරගාවලිය මුළුමනින් ම ආධුනික තරගකරුවන්ට පමණක් තරගවැදිය හැකි  අයුරිනුත්, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් කැපී පෙනෙන අයුරිනුත් සංවිධානය කරනු ලැබුයේ ජෝන් හලී සහ චාල්ස් මෙලී යන අය විසිනි. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Matthews|first=George R. |title=America's first Olympics: the St. Louis games of 1904|publisher=University of Missouri Press|location=|year=2005|url=http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&amp;lpg=PP1&amp;dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&amp;pg=PA53#v=onepage&amp;q=liverpool&amp;f=false|isbn=978-0-8262-1588-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ingomar Weiler (2004). ''The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin'' European Review, Vol. 12, No. 3, Cambridge University Press&lt;/ref&gt; 1896 දී ඇතැන්ස් හි පැවති පළමු නූතන ඔලිම්පික් උළෙලේ වැඩසටහන් සැකැස්ම බොහෝදුරට ලිවර්පූල් ඔලිම්පික් උළෙලට සමාන විය. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Craig Reedie, Jim Parry, Vassil Girginov|title=The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games|publisher=Routledge |location=|year=2005|url=http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC&amp;lpg=PP1&amp;dq=The%20Olympic%20Games%20Explained%3A%20A%20Student%20Guide%20to%20the%20Evolution%20of%20the%20Modern%20Olympic%20Games%20Routledge&amp;pg=PA38#v=onepage&amp;q=liverpool&amp;f=false|isbn=978-0-415-34604-7}}&lt;/ref&gt; බ්‍රිතාන්‍ය ඔලිම්පික් සංගමය පිහිටුවීමට පෙර, 1865 දී, හලී, බෘක්ස් සහ ඊ.ජී. රේව්ස්ටීන් විසින් ජාතික ඔලිම්පීය සංගමය ලිවර්පූල්හි දී පිහිටුවනු ලැබීය. එමෙන්ම වර්තමාන [[ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය]] සැකසීම ස‍ඳහා ද අඩිතාලම සැපයූයේ පෙර කී සංවිධානයේ ව්‍යවස්ථාවයි. &lt;ref name=Young24&gt;Young (1996), p. 24&lt;/ref&gt;  1866 දී ජාතික ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල බ්‍රිතාන්‍යයේ ලන්ඩන් නුවර, The Crystal Palace. හි පැවත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml |title= Much Wenlock &amp; the Olympian Connection |publisher= Wenlock Olympian Society |accessdate= 2009-01-31 |archiveurl= http://web.archive.org/web/20090123183803/http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml &lt;!--Added by H3llBot--&gt; |archivedate= 2009-01-23}}&lt;/ref&gt;

=== පුනර්ජන්මය ===
[[File:Stamp of Greece. 1896 Olympic Games. 2l.jpg|thumb|upright|පළමු ඔලිම්පික් උළෙල සංකේතවත් කිරීම සඳහා සැකසුණු තැපැල් මුද්දර එකතුවෙන් එකක්]]

1821 දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයාගෙන් නිදහස ලැබීම සඳහා පැවති ග්‍රීක යුද්ධයෙන් පසුව ඔලිම්පික් උළෙලට යළි පණ දීම සඳහා ග්‍රීකයන්ගේ උනන්දුව වැඩි විණ. කවියකු හා පුවත්පත් සංස්කාරකවරයකු වූ Panagiotis Soutsos 1833  වසරේදී පළ කරන ලද &quot;Dialogue of the Dead&quot; කවිය තුළින් එය පළමු වරට යෝජනා කර තිබිණ. &lt;ref name=Young/&gt;{{rp|1}} Evangelis Zappas නම් ධනවත් ග්‍රීක - රෝමානු ජනහිතකාමියා 1856 දී ග්‍රීසියේ ඔටෝ රජු වෙත ලියා යවනු ලැබුවේ ඔලිම්පික් උළලේ පුබර්ජීවනය සදහා අරමුදලක් පිහිටුවීමට තමා කැමති බවයි. &lt;ref name=Young/&gt;{{rp|14}} ඒ අනුව 1959 වසරේ දී ඇතැන්ස් නුවර චතුරස්‍රයේ දී පළමු වරට පැවති Zappas Olympics නමින් හඳුන්වා ඇති ඔලිම්පික් උළෙලට Evangelis Zappas විසින් අනුග්‍රාහකත්වය දක්වන ලදී. ග්‍රීසියේ සහ ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ ක්‍රීඩකයෝ ඒ සඳහා සහභාගී වූහ. පැරණී ඇතැන්ස් නගරයේ වූ Panathenaic stadium නම් ක්‍රීඩාගාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට ද Zappas මූල්‍යමය දායකත්වය දැක්වූවේය. ඒමනිසා, එය පසු කාලයේ දී සියළු ඔලිම්පික් තරග පැවැත්වෙන ක්‍රීඩාගාරය ලෙස භාවිත කළ හැකි විය.&lt;ref name=Young/&gt;{{rp|14}}

1870 සහ 1875 ඔලිම්පික් උළෙලවල් Panathinaiko Stadium හි දී පැවැත්විණ.&lt;ref name=Young/&gt;{{rp|2, 13&amp;ndash;23, 81}} 1870 ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීම සඳහා තිස් දහසක ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණයක් පැමිණ ඇති බව සඳහන් වූව ත්, 1875 උළෙලේ ප්‍රේක්ෂක සහභාගීත්වය පිළිබඳ ව නිළ වාර්තා කිසිවක් නොමැත. &lt;ref name=Young/&gt;{{rp|44}}  වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමගමය විසින් 1890 දී පවත්වනු ලැබූ ඔලිම්පීය ක්‍රීඩා සඳහා සහභාගී වීමෙන් අනතුරුව, පියරේ ද කුබර්ටීන් වංශාධිපතිවරයා [[අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව]] (IOC) පිහිටුවීමට උද්යෝගීමත් ව ක්‍රියා කළේ ය. &lt;ref name=wenlock&gt;{{cite news|title=Rugby School motivated founder of Games|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/|work=Reuters|publisher=SI.com|date=2004-07-08|accessdate=2009-02-04|archive-date=2004-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20040823070741/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  කුබර්ටීන්ගේ නවමු අදහස්වලින් සහ Brookes සහ Zappas යන අයගේ දායකත්වයෙන් වසර හතරකට වරක් ලොව පුරා ගමන් කරන ඔලිම්පික් තරගාවලියක් නිර්මාණය විය.&lt;ref name=wenlock/&gt; අළුතින් පිහිටුවන ලද අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සැසිවාරයේ දී තම ඔලිම්පික් අදහස් කුබර්ටීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. 1894 වසරේ ජුනි 16 සිට 23 දක්වා කාලයේ දී, [[ප්‍රංශයේ|ප්‍රංශය]] [[පැරිස්]] නුවර [[සෝබෝන් විශ්වවිද්‍යාලය | සෝබෝන් විශ්වවිද්‍යාලයේ]] දී එම සමුළුව පැවැත්විණ. සමුළුවේ අවසන් දිනයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්‍රාහකත්වයෙන් 1896 වසරේ ඇතැන්ස් නුවර දී පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීමට තීරණය විය. &lt;ref&gt;Coubertin, Philemon, Politis &amp; Anninos (1897), Part 2, p. 8&lt;/ref&gt;  අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සභාපතිවරයා ලෙස ග්‍රීක ලේඛක දිමිත්‍රියස් වික්ලාස් (Demetrius Vikelas) තේරී පත් වූවේ ය.&lt;ref name=Young/&gt;{{rp|100&amp;ndash;105}}

=== 1896 පළමු ඔලිම්පික් උළෙල ===
{{Main|1896 ගිම්හාන ඔලිම්පික්}}
 [[File:1906 Intercalated Olympic Games Opening Ceremony.jpg|thumb| Panathinaiko Stadium හි පැවති සමාරම්භක උළෙල]]

1896 වර්ෂයේ [[ග්‍රීසිය|ග්‍රීසියේ]] [[ඇතන්ස්]] නුවර Panathenaic stadium හි දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්‍රහයෙන් පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්විණ. ඒ සඳහා රටවල් 14 ක ක්‍රීඩකයෝ 241 දෙනෙක් තරග අවස්ථා 43 ක් සඳහා ඉදිරිපත් වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Summer/Athens-1896/ |title=Athens 1896 |publisher=The International Olympic Committee |accessdate=February 8, 2010}}&lt;/ref&gt;  අනාගත ඔලිම්පික් උළෙලවල් සඳහා ද තම මූල්‍යමය දායකත්වය ලබා දීමට හැකි වන පරිද්දෙන්, ග්‍රීක රජය තුළ තමන් කෙරෙහි විශ්වාසයක් ඇති කරවීමට Zappas සහ ඔහුගේ ඥාති සොහොයුරෙකු වූ Konstantinos Zappas සමත්වූහ. 1896 උළෙලේ මූල්‍යමය තත්ත්වය කෙරෙහි ඒම විශ්වාසය බලපෑවේ ය. &lt;ref name=Young/&gt;{{rp|117}}&lt;ref&gt;Memoire sure le conflit entre la Grece et la Roumanie concernant l'affaire Zappa - Athens 1893, by F. Martens&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'affaire Zappa - Paris 1894, by G. Streit&lt;/ref&gt;උළෙල පැවැත්වීමට පෙර සිදු කළ ක්‍රීඩාගාරයේ නවීකරණ කටයුතු සඳහා George Averoff නොමසුරු ව දායකත්වය දැක්වූයේ ය.&lt;ref name=Young/&gt;{{rp|128}} ඔලිම්පික් උළෙලේ ප්‍රවේශපත් වලින් සහ පළමු ඔලිම්පික් උළෙල සැමරුම සඳහා නිකුත් කළ මුද්දර පෙළ විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් පියවා ගන්නා අටියෙන් ග්‍රීක රජය ද අරමුදල් ලබා දුන්නේ ය. &lt;ref name=Young/&gt;{{rp|128}}

තම රටෙහි ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන්නට යෙදීම සම්බන්ධයෙන් ග්‍රීක රජය සහ ජනතාව බෙහෙවින් ම උද්යෝගයට පත්වූහ. සෑම ඔලිම්පික් උළෙලක් ම ඇතැන්ස් නුවර ම පැවැත්විය යුතු යැයි ඇතැම් ක්‍රීඩකයෝ ද යෝජනා කරන්නට වූහ. නමුත්, ඒ සඳහා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එකහෙලාම විරුද්ධ වූ අතර නූතන ඔලිම්පික් උළෙල ලොව වටා ගමන් කළ යුතු ය යන්න ඔවුන්ගේ මතය විය. ඒ අනුව 1900 දී දෙවන ඔලිම්පික් උළෙල ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර දී පැවැත්වීමට තීරණය විය. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/ |title= 1896 Athina Summer Games |publisher= Sports Reference |accessdate= January 31, 2009}}&lt;/ref&gt;

=== වෙනස්වීම් සහ එකතුවීම් ===

1896 තරගාවලිය සාර්ථක වුව ද ඉන් අනතුරුව, ඔලිම්පික් උළෙල මුහුණදුන්නේ එක තැන පල් වන තත්ත්වයකට ය. ඔලිම්පික් උළෙලෙහි පැවැත්මට ද එම තත්ත්වය බලපාන සුළු විය. 1900 වසරේදී පැරිසියේ පැවති වෙළඳ ප්‍රදර්ශනය අතර පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ත්, 1904 වසරේ දී ශාන්ත ලුවිස් හි පැවති ජගත් සල්පිල අතරතුර පැවති ඔලිම්පික් උළෙලත් සුළු අංගයන් පමණක් ම විය. පැරිසියේ පැවති උළෙලට ක්‍රීඩාගාරයක් ද භාවිතා නොකළ අතර කෙසේ වුව ද පළමු වරට ඔලිම්පික් සඳහා කාන්තාවන් සහභාගී වී ඇත්තේ මෙම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. ශාන්ත ලුවිස් ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සහභාගී වූ ක්‍රීඩකයන් 650 දෙනාගෙන් 580 දෙනෙක් ම [[ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකානුවෝ]] වූහ. සෑම උත්සවයක ම තිබී ඇති ඒකාකාරීභාවය පිළිබඳ ඔලිම්පික් පදනම සැලකිල්ලක් දක්වා නැත. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://proxy.espn.go.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904 |title= St. Louis 1904 – Overview |publisher= ESPN |accessdate=31 January 2009}}&lt;/ref&gt; 1906 දී ඇතැන්ස් හි පැවති අතරමැදි ඔලිම්පික් උළෙලේදී නැවත එය පරිවර්තනයකට ලක් ව පැවැත්වූවේ ය. තෙවැනි ඔලිම්පියාඩ් කාල පරාසය තුළ පැවති දෙවැනි ඔලිම්පික් උළෙල වන නිසා අතරමැදි තරගාවලිය ලෙස හඳුන්වන එය, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් නිළ උළෙලක් වශයෙන් පිළිනොගන්නා අතර එවැනි අතරමැදි උළෙලක් එතැන් සිට මේ දක්වා පවත්වා නැත. ඇතැන්ස් හි Panathinaiko ක්‍රීඩාගාරයේ පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ජාත්‍යන්තර තලයේ ඉහළ සහභාගීත්වයක් මෙන්ම විශාල ජනතා ආකර්ශනයක් ද දිනා ගැනීමට සමත් විය. එය, ඔලිම්පික් උළෙලේ ජනප්‍රියත්වය සහ විශාලත්වය වර්ධනය වීමේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |title= 1906 Olympics mark 10th anniversary of the Olympic revival |publisher= Canadian Broadcasting Centre |date= 28 May 2008 |accessdate= 31 January 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080603133925/http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |archivedate= 3 June 2008 |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

==== ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ====
{{Main|ශීත ඍතු ඔලිම්පික්}}
 [[File:Bundesarchiv Bild 102-05472, St. Moritz, Winterolympiade.jpg|upright=0.93|thumb|left|ශාන්ත මොරිට්ස් හි 1928 පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ [[අයිස් හොකී]] තරගයක් අතරතුර]]

ග්‍රීශ්ම ඔලිම්පික් උළෙලකදී පැවැත්වීමට අපහසු වන හිම සහ අයිස් මත කරන ක්‍රීඩාවන්ට අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා ම ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය විය. හිම මත ලිස්සා යාම (1908 සහ 1920 උළෙලවල දී) සහ අයිස් හොකී (1920 උළෙලේ දී) ග්‍රීෂ්ම උළෙලවලදී පැවැත්වීමට මුල් කාලයේ දී කටයුතු යොදා තිබිණ. අනතුරුව තව තවත් එබඳු ක්‍රීඩා ඔලිම්පික්වල දී පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තීරණය කළේය.  1921 දී ලුසෑන් හි පැවති ඔලිම්පික් සැසියේ දී, ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව ශීත ඍතු ක්‍රීඩා පැවැත්වීම සඳහා වෙනම ක්‍රීඩා උළෙලක් පැවැත්වීමට යෝජනා විය. ඒ අනුව 1924 ප්‍රංශයේ පැරිස් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමීව, ඉන් තෙමසකට පසු, එම වර්ෂයේ ම ප්‍රංශයේ Chamonix හි දී ශීත ඍතු ක්‍රීඩා සතියක් (දින 11 ක්) පැවැත්විණි. එය [[ශීත ඍතු ඔලිම්පික්]] වල සමාරම්භය සනිටුහන් කරයි. &lt;ref name=&quot;chamonix&quot;/&gt;  ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දරන රටම ඊට සමගාමී ව පැවැත්වෙන ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට සත්කාරකත්වය දැක්විය යුතු බව පළමු ව තීරණය කර තිබුණ නමුත් කෙටි කලකින් ම එම අදහස අත්හැරදැමීමට සිදු විය. ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ද, සෑම සිව් වසරකට ම වරක් ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන වසරේ ම පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සම්මතයකට එළඹුණේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.utah.com/olympics/history.htm |title= Winter Olympics History |publisher= Utah Athletic Foundation |accessdate=31 January 2009}}&lt;/ref&gt; ප්‍රංශයේ Albertville හි පැවැත්වුණු 1992 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල දක්වා ම එම සම්මතය පැවතුණ ද, 1994 උළෙලේ සිට ව මේ දක්වා ශීත ඍතු ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන්නේ ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් පවත්වා දෙවසරකට පසු එළඹෙන ශීත ඍතුවේ දී ය.

==== පැරාලිම්පික් ====
{{Main|පැරා ඔලිම්පික්}}
[[දෙවන ලෝක යුද්ධය]] නිමා වීමෙන් අනතුරුව, 1948 වසරේ දී යුද්ධයට සහභාගී වූ සොල්දාදුවන් පුනරුත්තාපනය කිරීමේ වැඩසටහන පුචලිත කිරීමේ අරමුණෙන්, ශ්‍රීමත් ලුඩ්විග් ගට්මන් විසින් ක්‍රීඩා කිහිපයකින් යුත් ක්‍රීඩා උළෙලක් සංවිධානය කර රෝහල් කිහිපයක් අතර පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි. එම උළෙල 1948 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව පැවැත්විණ. ගට්මන් විසින් සංවිධානය කෙරුණු එම ක්‍රීඩා උළෙල පසුව ස්ටෝක් මැන්ඩවිල් ක්‍රීඩා උළෙල ලෙස වාර්ෂික ව පවත්වන්නට කටයුතු යෙදිණි. ඉන්පසු යෙදුණු දොළොස් වසරේ දී ම ගට්මන් සහ ඔහුගේ පිරිවර විසින්, යුධ සෙබළුන් සුව කිරීමේ මාර්ගයක් වශයෙන් ක්‍රීඩාව යොදා ගැනීමට කටයුතු කෙරිණි. [[රෝමය|රෝමයේ]] පැවැත්වුණු 1960 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල හා සමගාමීව ගට්මන්ගේ ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වීම සඳහා ඔහු විසින් ක්‍රීඩකයෝ 400 දෙනෙක් රෝමයට ගෙන එන ලදී. එතැන් පටන් එම සමගාමී ක්‍රීඩා උළෙල &quot;Parallel Olympics&quot; යන අර්ථයෙන් පැරාලිම්පික් යනුවෙන් හඳුන්වන්නට විණි.  එමෙන්ම පැරාලිම්පික් උළෙල ද සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකට ම සමගාමීව වර්ෂ 4 කට වරක් පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි. 1988 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දැක්වූ දකුණු කොරියාවේ සියෝල් නගරය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට එම වසරේ පැරාලිම්පික් සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීය. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/7582206.stm |title= History of the Paralympics |publisher= [[BBC Sport]] |accessdate=2 February 2009 | date=4 September 2008}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සත්කාරකත්වය දක්වන නගරයට ම පැරාලිම්පික් උළෙල සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීමට හැකි වන පරිදි, 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) සහ අන්තර්ජාතික පැරාලිම්පික් කමිටුව (IPC) විසින් ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී. &lt;ref name=&quot;Parahist&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=IPC-IOC Cooperation|publisher=International Paralympic Committee|url=http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html IPC-IOC Co-operation|accessdate=3 May 2010}}&lt;/ref&gt; 2008 වසරේ [[චීනය | චීනයේ]] [[බීජිං]] හි පැවති ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලින් සහ 2010 වසරේ දී වැන්කුවර් හි පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලින් එම ගිවිසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇරඹිණි. [[ලන්ඩන්]] ඔලිම්පික් උළෙලේ සංවිධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා වූ සෙබස්තියන් කෝ 2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල සහ පැරාලිම්පික් උළෙල සම්බන්ධව මෙසේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ ය. 
{{quote|ඔලිම්පික් සහ පැරාලිම්පික් යනු දෙකක් නොව එකක් බව ජනතාවට ඒත්තු ගැන්වීමට අපට අවශ්‍ය යි. ආබාධිතයන් සම්බන්ධ ව ජනතාවගේ ඇති ආකල්ප වෙනස් කළ යුතුයි. පැරාලිම්පික් ක්‍රීඩාවේ විශිෂ්ටත්වය ද ඔලිම්පික් මෙන්ම ඔවුන් විසින් සැමරිය යුතුයි.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/uk/2010/may/04/sainsburys-sponsors-paralympic-games | location=London | title=Sainsbury's announces sponsorship of 2012 Paralympics | date=4 May 2010 | work=The Guardian | first=Owen | last=Gibson}}&lt;/ref&gt;
}}

==== යෞවන ඔලිම්පික් ====
{{Main|තරුණ ඔලිම්පික්}}
2010 වසරේ දී ඔලිම්පික් උළෙලට එක් වූ යෞවන ඔලිම්පික් නම් විශේෂ ඔලිම්පික් උළෙල වසය අවුරුදු 14 සහ 18 අතර යෞවනයන් සඳහා වෙන්වූවකි. එබඳු තරගාවලියක් ඔලිම්පික් සඳහා එක් කිරීම 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති ධුරය දැරූ ජැකස් රොජ්ගේ සිතිවිල්ලක් වන අතර එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ 119 වන සැසි වාරයේ දී සම්මත කර ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;Rogge introduces&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last= Rice |first= John |url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-07-05-2774646336_x.htm |title=IOC approves Youth Olympics; first set for 2010 |agency= Associated Press |publisher= USA Today |date=5 July 2007 |accessdate=2 February 2009}}&lt;/ref&gt; පළමු ග්‍රීෂ්ම යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2010 වසරේ අගෝස්තු 14 සිට 26 දක්වා [[සිංගප්පූරුව|සිංගප්පූරුවේ]] පැවැත්වුණු අතර පළමු ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2012 වසරේ දී [[ඔස්ට්‍රියාව|ඔස්ට්‍රියාවේ]] ඉන්ස්බ්රුක් හි දී පැවැත්විණ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Innsbruck is the host city for the first Winter Youth Olympic Games|publisher=The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games|date=12 December 2008|url=http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html|accessdate=30 March 2009|archiveurl=http://web.archive.org/web/20090610111938/http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html|archivedate=10 June 2009}}&lt;/ref&gt; යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලකට වඩා කෙටි වෙයි; ග්‍රීෂ්ම ඍතු ‍යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 12 ක් ද ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 9 ක් ද පැවැත්වෙයි. &lt;ref name=&quot;CRIonYOG&quot; /&gt; ග්‍රීෂ්ම ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 3500 දෙනෙකු හා නිළධාරීන් 875 දෙනෙකු සහභාගී කරවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර ලබා දී ඇත. එමෙන්ම ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 970 දෙනෙකුට හා නිළධාරීන් 580 දෙනෙකුට සහභාගී විය හැක. &lt;ref name=&quot;YOGisGo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;No kidding&quot; /&gt; මෙම උළෙලක දී පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා බොහෝ දුරට සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලකට සමාන වන නමුත් මිශ්‍ර යුගල සහ කණ්ඩායම් තරගවල දී සුළු සුළු වෙනස්කම් දක්නට හැක. සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලක දැකිය හැකි සියළුම තරග සහ පුහුණුවීම් යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක දී දක්නට නොලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/summer/2007-07-05-olympic-notes_N.htm |title= IOC votes to start Youth Olympics in 2010 |first= Vicky |last= Michaelis |date= 5 July 2007 |work= USA Today |accessdate=2 February 2009}}&lt;/ref&gt;

=== මෑත ඉතිහාසය ===

1896 වසරේ පැවැත්වුණු පළමු ඔලිම්පික් තරගාවලියට රටවල් 14 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවන් 241 දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර 2008 වන විට රටවල් 204 කින් තරගකරුවන් 10,500 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහභාගී වන තත්ත්වයට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වූයේය.&lt;ref name=&quot;iocfactsheet&quot; /&gt; මෙම සංඛ්‍යාත්මක අගයන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ගැන සලකා බැලීමේ දී මීට වඩා අඩු ය. උදාහරණයක් ලෙස 2006 වසරේ ටියුරින් හි දී පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්‍රීඩා ඉසව් 84 ක් සඳහා රටවල් 80 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවෝ 2508 දෙනෙක් සහභාගී වූහ. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=2006 |archiveurl= http://web.archive.org/web/20080822100911/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=2006 |archivedate= 22 August 2008 |title= Turin 2006 |publisher= International Olympic Committee |accessdate=26 August 2008}}&lt;/ref&gt; තරගාවලිය පැවැත්වෙන මුළු කාලය පුරාවටම ක්‍රීඩකයෝ සහ නිළදාරීහු [[ඔලිම්පික් ගම්මානය|ඔලිම්පික් ගම්මානයේ]] නවාතැන් ගනිති. එම ගම්මානය සියළු ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ට නවාතැන් ගත හැක වන පරිදි සෑදූ අංග සම්පූර්ණ නිවාසවලින් මෙන් ම භෝජනාගාර, සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන සහ ආගමික කටයුතු කිරීමට සිද්ධස්ථාන වලින් ද සමන්විත වේ. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Beijing to build convenient Olympic village|url=http://en.beijing2008.cn/cptvenues/venues/headlines/n214262207.shtml|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|accessdate=4 May 2009}}&lt;/ref&gt;

දේශපාලන ස්වෛරීත්වය තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් අනෙක් ජාත්‍යන්තර සංවිධානවලින් ඉල්ලා සිටින සාධනීය තත්ත්වයන් පෙන්වා සිටීමට නොහැකි වන රටවල් නියෝජනය කිරීම ස‍ඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු පිහිටුවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර දී ඇත. ඒ අනුව ජනපද සහ යටත් විජිත වලට ද ඔලිම්පික් තරගාවලියට සහභාගී වීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණ ලෙස පෝට රිකෝ, බර්මියුඩා සහ [[හොංකොං]] වැනි ජනපද වෙනම ජාතියක් වශයෙන් තරග වදින අතර ඒවා වෙනත් රටක කොටසක් ලෙස ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ දී නොසැලකේ. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Olympic Charter|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf|archivedate=26 April 2009|page=61|format=PDF|publisher=International Olympic Committee|accessdate=28 July 2011}}&lt;/ref&gt; ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් නිදහස් රාජ්‍යයක් වශයෙන් පිළිගැනෙන ඕනෑම රටක් නියෝජනය කිරීම සඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවක් පිහිටුවා ගැනීමට ඔලිම්පික් ප්‍රඥ්ඥප්තියේ නව අනුවාදය මගින් ඉඩ කඩ සලසා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Olympic Charter|url=http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&amp;file=Olympic-Charter.ask&amp;query=recognised%20by%20the%20international%20community&amp;search=yes|publisher=International Olympic Committee|accessdate=17 July 2012}}&lt;/ref&gt; 

=== සත්කාරක නගර සහ රටවල් කෙරෙහි බලපාන ආර්ථික සහ සාමාජීය බලපෑම===

ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීමෙන්, දිගු කාලීන ව නියත වශයෙන්ම ප්‍රතිලාභයන් කිහිපයක් ලැබුව ද, එවැනි දැවැන්ත උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට යන අධික පිරිවැය හා සැලකීමේදී සැබැවින්ම සත්කාරක රටවල්වලට ආර්ථික වාසියක් අත්වන්නේදැයි ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ සැක පල කරති. ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හෝ ඒ සඳහා ඉල්ලුම් කිරීම වනාහි රටක ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් බවට ලෝකයට කරන ඉඟි කිරීමක් වන බැවින් එවැනි අවස්ථාවක එම රටෙහි හෝ නගරයේ අපනයන ආර්ථිකය ඉහළ යෑම දැකිය හැකි වේ. &lt;ref&gt;Rose, A. K., &amp; Spiegel, M. M. (2011). The Olympic Effect*. ''The Economic Journal,'' 121(553), 652-677.&lt;/ref&gt; කිසියම් නගරයක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හේතුවෙන් එම නගරයේ ඇති සංස්ථාවල උපකාර නිසා එම ප්‍රදේශයේ ආදායම් නොලබන ජනතාවට වාසි ලැබිය හැකි වන බව පර්යේෂණයකින් සොයා ගෙන ඇත. එම ධනාත්මක බලපෑම ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන වසරේ දී බහුල ව දැකීමට හැකි වන අතර සදාකාලිකව නොපැවතුණත්, ඇතැම් විට ඊට පසුව ද දිගු කාලයක් පුරා දැකිය හැකි වේ. ආදායම් නොලබන ජනතාව සහ සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත වාසි අත් කර දීමට හැකි වන පරිදි දේශීය සංස්ථාවලට අනුබල දිය හැකි වන වටපිටාවක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම නිසා නගරයකට හිමි වන බව ඉහත කී පර්යේෂණය මගින් තවදුරටත් පැහැදිලි කර ඇත. &lt;ref&gt;[http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2028982 Tilcsik, A. and Marquis, C. 2013. “Punctuated Generosity: How Mega-events and Natural Disasters Affect Corporate Philanthropy in U.S. Communities.” ''Administrative Science Quarterly'', 58(1): 111-148.].&lt;/ref&gt;  එසේම, මෙ කී සත්කාරකත්වය දැරීම සැලකිය යුතු ඍණාත්මක බලපෑම් ද අදාල රට වෙත ඇති කරයි.

== අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ==
{{Main|ජාත්‍යන්තර ඔලිම්පික් කමිටුව}}
[[File:Siege cio.jpg|thumb|ස්විට්සර්ලන්තයේ ලූසාන් හි පිහිටා ඇති අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු මූලස්ථානය]]

විශාල සංඛ්‍යාවක් වූ ජාතික හා ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩා සංවිධාන, මාධ්‍ය සහකරුවන්, ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්, නිළධාරීන්, විනිසුරුවන් මෙන්ම ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගත වන නීති රීති වලට එකඟ ව කටයුතු කරන සෑම පුද්ගලයකුම හා ආයතනයක් ම ඔලිම්පික් පදනමට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;movement&quot; /&gt; ඔලිම්පික් උළෙලක් සංවිධානය කිරීමේ දී සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, සංවිධාන කටයුතු කෙරෙන ආකාරය පිළිබඳ නිරතුරුව විමසිලිමත් වීම, ක්‍රීඩා වැඩසටහන් සඳහා අනුමැතිය ලබා දීම සහ යාවත්කාලීන කිරීම මෙන්ම අනුග්‍රාහක අයිතීන් සහ විකාශන අයිතීන් සම්බන්ධ කරුණුවලදී මැදිහත් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔලිම්පික් පදනමෙහි මව් සංවිධානය වශයෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) වගකිව යුතු වෙයි. &lt;ref name=&quot;movement roles&quot; /&gt;

ඔලිම්පික් පදනම ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වෙයි:

* අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් කිසියම් ක්‍රීඩාවක් අධීක්ෂණය කිරීමේ බලාධිකාරය වනුයේ එම ක්‍රීඩාව සඳහා වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලනය යි. උදාහරණ ලෙස පාපන්දු ක්‍රීඩාව සඳහා එය ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනය (FIFA) වන අතර වොලිබෝල් සඳහා එය අන්තර්ජාතික වොලිබෝල් සම්මේලනය (Fédération Internationale de Volleyball) නමින් හැඳින්වේ. මේ වන විට එක් එක් ක්‍රීඩා නියෝජනය කිරීම උදෙසා අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලන 35 කින් ඔලිම්පික් පදනම සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=For the Good of the Athletes|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|date=31 October 2007|url=http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214186786.shtml|accessdate=4 February 2009}}&lt;/ref&gt;
* එක් එක් රටවල් තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ සහ හසුරවනුයේ එම රටෙහි ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව යි. (NOC) උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ ශ්‍රී ලංකා ඔලිම්පික් කමිටුව යි. මේ වන විට ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු 205 ක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ලියාපදිංචි වී ඇත. &lt;ref name=&quot;iocfactsheet&quot; /&gt;
* එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල් සංවිධාන කිරීම තාවකාලිකව භාර කරනුයේ ඒ සඳහා පත් කරන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සංවිධායක කමිටුවලට ය. (OCOGs) එවැනි සංවිධායක කමිටුවක් පත්කරනු ලබන්නේ කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට පමණක් වන අතර එම ඔලිම්පික් උළෙල අවසන් වූ පසු අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට අවසන් වාර්තාව ලබා දීමෙන් අනතුරු ව එය විසුරුවා හරිනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/ioc-governance-organising-committees|title=Organising Committees for the Olympic Games |publisher=Olympic Games|accessdate=18 July 2012}}&lt;/ref&gt;

[[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]] භාෂාවන් ඔලිම්පික් පදනම භාවිතා කරන ප්‍රධානතම භාෂාවන් දෙක ය. කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක දී එම භාෂාවන් දෙකට අමතර ව තවත් භාෂාවක් (භාෂාවන්) භාවිතා කරයි නම්, ඒ අදාල සත්කාරක රටේ රාජ්‍ය භාෂාව (භාෂාවන්) විය යුතු ය. සෑම දැන්වීමක් ම (සමාරම්භක උළෙලේ දී, ආචාර පෙළපාලියේ යන විට කණ්ඩායම් පිළිබඳ නිවේදන කරන අවස්ථා වල, පදක්කම් ප්‍රදානයේ දී) ඉතහ කී භාෂා තුනෙන් (හෝ වැඩි ගණනින්) නිවේදනය කරනු ලබයි.{{sfn|Olympic Charter|2007|p=53|loc=Rule 24}}

=== විචාර ===

අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව, අන්තර්ජාතික සංවිධාන අතර ඇති එක් මුරණ්ඩු සංවිධානයක් ලෙස නිරතුරු ව චෝදනා ලබයි. ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් සහ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් යන සභාපතිවරුන්ගේ නිල කාලයන් දැඩිව මතභේදයන්ට ලක් ව ඇත. බ්‍රන්ඩේජ්, පුරා වසර 20 ක් මුළුල්ලේ එහි සභාපතිවරයා ව කටයුතු කරන අතර ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔලිම්පික් උළෙල දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් සහ වෙළඳ ප්‍රචාරණ බලපෑම්වලින් තොරව පවත්වා ගෙන යෑමට ඔහු කටයුතු කළේය. {{sfn|Maraniss|2008|pp=52–60}} [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකානු]] නියෝජිතයන් සම්බන්ධයෙන් සිදු  වූ වර්ණ භේදය පිළිබඳ ගැටලුව විසඳූ ආකාරය ත්, යුදෙව් විරෝධවාදය සම්බන්ධව ඔහු කටයුතු කළ ආකාරය ත්, අන්තවාදී ලෙස සිදු කළේ යැයි ඔහුට චෝදනා එල්ල වී ඇත. {{sfn|Maraniss|2008|pp=60–69}} සැමරන්ච්ගේ සභාපතීත්වය යටතේල ඔහුගේ ඥාතීන් වෙත වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වූ බවටත්, විවිධ අක්‍රමිකතා සිදු වූ බවටත් චෝදනා එල්ල වී ඇත.  &lt;ref&gt;{{cite news|title=Samaranch Defends Nominating Son for IOC Post|publisher=CBC Sports|date=18 May 2001|url=http://www.cbc.ca/olympics/story/2001/05/18/ioc010516.html|accessdate=4 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205190231/http://www.cbc.ca/olympics/story/2001/05/18/ioc010516.html|archivedate=5 December 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සැමරන්ච් සහ [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයේ]] ෆ්‍රැන්කෝ ආධිපත්‍ය අතර තිබූ සම්බන්ධය ද විචාරයන්ට බඳුන් වෙයි. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Olympics:Barcelona Profile; Samaranch, Under the Gun Shoots Back|last=Riding|first=Alan|date=30 June 1992|work=The New York Times|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE3DB173FF933A05755C0A964958260|accessdate=30 January 2009}}&lt;/ref&gt;

2002 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා 1998 වසරේ දී පැවැති ලංසු තැබීමේ දී සෝල්ට් ලේක් නගරයේ අදාල කමිටුවේ නිළධාරීන්ගෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් පිරිසක් අල්ලස් ගත් බවට හෙළි වී ඇත. ඒ සඳහා පැවැත්වූ පරීක්ෂණයකින් පසු ව නිළධාරීන් හතර දෙනෙකු ඉල්ලා අස් වූ අතර 6 දෙනෙකුගේ වැඩ තහනම් කරන ලදී. එම සිදුවීමෙන් අනතුරුව, අනාගතයේ තවදුරටත් එවැනි සිදුවීම් සිදු වීම වැළැක්වීමේ අරමුණෙන් සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම සඳහා අනුගමනය කරන ක්‍රියා මාර්ගය සංශෝධනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Judge Drops Olympic Bid Case|work=Los Angeles Times|last=Abrahamson|first=Alan|date=6 December 2003|url=http://articles.latimes.com/2003/dec/06/sports/sp-saltlakecity6|accessdate=21 March 2009}}&lt;/ref&gt;

2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ගැනීම සඳහා 2004 වසරේ දී පැවති ලංසු තැබීමේ දී සිදු වූ අල්ලස් ගැනීමක් සම්බන්ධව කළ විමර්ශනයක් ඇසුරින් BBC නාළිකාව නිෂ්පාදනය කළ වාර්තා වැඩසටහනක් ''Panorama: Buying the Games'', නමින් 2004 වසරේ අගෝස්තුවේදී විකාශය විය.&lt;ref name=&quot;Buying the Games&quot; /&gt; එම වාර්තා වැඩසටහන හෙළි කළ පරිදි අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන්ට අල්ලස් ලබා දී කිසියම් නගරයකට ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන ලෙස බලපෑම් කළ හැකි බවයි. 2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ ලංසුව ඉතා සුළු අගයකින් පරාජය වීමෙන් අනතුරු ව&lt;ref&gt;{{cite news|first=Lynn|last=Zinser|title=London Wins 2012 Olympics New York Lags|work=The New York Times|date=7 July 2005|url=http://www.nytimes.com/2005/07/07/sports/othersports/07olympic.html?_r=2&amp;pagewanted=1&amp;oref=slogin|accessdate=4 February 2009}}&lt;/ref&gt; [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] [[පැරිස්]] නුවර නගරාධිපතිවරයා විසින් එවකට බ්‍රිතාන්‍යයේ අගමැතිවරයා වූ [[ටෝනි බ්ලෙයාර්]] සහ හිටපු ඔලිම්පික් ශූරයකු වූ සෙබස්තියන් කෝ ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ලන්ඩන් නුවර ලංසු තැබීමේ කමිටුව හට ලංසු තැබීමේ මූලික නීති රීති බිඳ දැමූ බවට ඍජුව චෝදනා කරන ලදී. ඒ සඳහා එවකට ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරයා වූ [[ජැක් ෂිරාක්]] සාක්ෂි දරනු ඇති බවට ඔහු පැවසූ අතර, ජනාධිපතිවරයා විසින් ප්‍රවේශම්සහගත ව ප්‍රශ්න කිරීම්වලදී පිළිතුරු දෙන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Paris Mayor Slams London Tactics|publisher=Sportinglife.com|url=http://www.sportinglife.com/london2012/news/story_get.cgi?STORY_NAME=others/05/07/06/manual_125524.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515073919/http://www.sportinglife.com/london2012/news/story_get.cgi?STORY_NAME=others/05/07/06/manual_125524.html|archivedate=15 May 2011|accessdate=4 February 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; චෝදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම පරීක්ෂණයකට ලක් නොකළ බව නම් නිසැකය. 2006 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සඳවූ වූ ලංසු තැබීම ද මතභේදයකට ලක් ව සැඟව ගියේ ය. ටියුරින් සංවිධායක මණ්ඩලය විසින් දැඩිව චෝදනා කරන ලද්දේ ප්‍රතිවාදී ලංසුව තැබූ [[ස්විට්සර්ලන්තය]] අල්ලස් ලබා දුන් බවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ප්‍රසිද්ධ නිලධාරියකු වන මාක් හෝල්ඩර් ද එයට සම්බන්ධ බවත් ය. එම චෝදනාව දීර්ඝ පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට මුල පිරුවේ ය. තවද එම චෝදනාව නිසා අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් ද කළකිරුණු අතර ස්විට්සර්ලන්තය කෙරෙහි අප්‍රසාදයට පත් ව සත්කාරකත්වය ටියුරින් නගරයට දිනා ගැනීමට ඔවුහු උදව් කළහ. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Howard|last=Berkes|title=How Turin got the Games|publisher=National Public Radio|date=7 February 2006|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5195274|accessdate=4 February 2009}}&lt;/ref&gt;

1972 දී [[මියුනිච්]] ඔලිම්පික් උළෙලේ දී [[පලස්තීනය|පලස්තීන]] ත්‍රස්තවාදීන් අතින් ඝාතනය වූ [[ඊශ්‍රායලය|ඊශ්‍රායල]] ක්‍රීඩකයන් 11 දෙනා සිහි කර ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උත්සවයේ දී නිහඬතාවයක් පැවැත්වීමට කරන ලද ඉල්ලීම් සියල්ලම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව දිගින් දිගටම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඒ වෙනුවෙන් 2012 ජූලි මාසයේ දී ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් The Anti-Defamation League (ADL) නම් සංවිධානය කියා සිටියේ එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ මුරණ්ඩු බව, දයාවිරහිත බව සහ හැඟීම් විරහිත බව දිගින් දිගටම ප්‍රදර්ශනය කිරීමක් බවයි. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Olympic Committee's Refusal to Honor Munich 11 Mired in 'Stubborn Insensitivity and Callousness'|url=http://archive.adl.org/PresRele/TerrorismIntl_93/Olympic-Committee-Stubborn-Munich-11.htm|publisher=ADL|accessdate=26 January 2013}}&lt;/ref&gt;

== වාණිජකරණය ==

ආරම්භයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සංස්ථාපිත අනුග්‍රාහකත්වයන් වලට විරුද්ධත්වය දැක්වූවේ ය. 1972 දී ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති තනතුරෙන් විශ්‍රාම යනතුරු ම, රූපවාහිනී මාධ්‍ය සහ මූල්‍යමය වාසි ලබා දෙන ප්‍රචාරණ ක්‍රම භාවිත කළ හැකියාවක් පවතී දැයි සොයා බැලීමටවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව උත්සාහ නොකළේය. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} තමන්ගේ නිෂ්පාදන ඔලිම්පික් සන්නාමය හා සබැඳීමට කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළ ජාත්‍යන්තර අනුග්‍රාහකයන් වෙත ඔලිම්පික් උළෙල ඇදී යන්නට වූයේ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වය දරන සමයේ දී ය.&lt;ref name=&quot;television&quot; /&gt;

=== අයවැය===

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ සුළු මූල්‍යමය තත්ත්වයක් යටතේ ය. &lt;ref name=&quot;television&quot; /&gt;{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}} 1952 සිට 1972 දක්වා කාලය තුළ එහි සභාපතිවරයාව සිටි ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් විසින් වාණිජ්‍යමය අරමුණු සමග ඔලිම්පික් සැසඳීමට ගත් සියළු උත්සාහයන් ව්‍යර්ථ කර දමන ලදී. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} එයට හේතුව වූයේ වෙනත් පාර්ශවයන් හා සම්බන්ධ වුවහොත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ තීරණ ගැනීම් එම පාර්ශවයන් නිසා අයුතු ලෙස බලපෑමට ලක් ව හැකි බව බ්‍රන්ඩේජ් විශ්වාස කිරීමයි.{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}}ඔහුගේ එම ක්‍රියා පිළිවෙල නිසා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු වූයේ අනුග්‍රාහක ගිවිසුම් ඉවත ලා කටයුතු කිරීමටයි. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} බ්‍රන්ඩේජ්, අන්තර්ජාතික ඔල්ම්පික් කමිටු සභාපතීත්වයෙන් විශාම යන විට එහි වත්කම් ප්‍රමාණය [[ඇමරිකානු ඩොලර්]] මිලියන 2 ක් වූ අතර එයින් වසර 8 ක් ඉක්ම යද්දී භාණ්ඩාගාරය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 45 ක් දක්වා තර කර ගැනීමට හැකි විය. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} මූලික වශයෙන්ම එය සිදු වූයේ, පාලනාධිකාරයෙහි ඇති වූ දාර්ශනික වෙනස් වීම මත, සයයෝගීතා අනුග්‍රාහකත්වයට සහ රූපවාහිනී විකාශන අයිතීන් අලෙවියට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙමින් ඔලිම්පික් උළෙල ව්‍යාපත්තියට මග පෑදූ හෙයිනි. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} ජුවාන් අන්තෝනියෝ සැමරන්ච් 1980 දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වයට තේරී පත් වන විට ඔහුගේ අරමුණ වූයේ එය ආර්ථික වශයෙන් ස්ථාවරත්වයකට පත් කිරීම ය.{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}}

1984 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඔලිම්පික් ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරලීමට සමත් විය. [[ලොස් ඇන්ජලීස්]] සංවිධායක කමිටුව එම ඔලිම්පික් උළෙලින් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 225 ක ශුද්ධ ලාභයක් ලැබීමට සමත් වූ අතර එය පෙර නොවූ විරූ අන්දමේ ලාභයකි. {{sfn|Findling|Pelle|2000|p=209}} විශේෂිත අනුග්‍රාහකත්ව හිමිකම් විකිණීමෙන් එවන් ආදායමක් ලැබීමට ඔවුහු සමත් වූහ. {{sfn|Findling|Pelle|2000|p=209}} ඉන් අනතුරු ව එවැනි අනුග්‍රාහකත්ව අයිතීන් පාලනය කිරීම සම්බන්ධ ව අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සොයා බැලීය. ඒ අනුව සැමරන්ච් විසින් 1985 දී ඔලිම්පික් සන්නාමය පිහිටුවීමේ අරමුණෙන්, ඔලිම්පික් වැඩසටහන (TOP) පිහිටුවීමට උපකාර කරන ලදී. &lt;ref name=&quot;television&quot; /&gt; TOP හි සාමාජිකත්වය ඉතා විශේෂිත එකක් වූ අතර එය මිල අධික වූයේ ය. වසර හතරක සාමාජකත්වය ලබා ගැනීමට ඩොලර් මිලියන 50 ක් ගෙවීමට සිදු විය. {{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}} තම නිෂ්පාදන ලෝකය පුරා ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා විශේෂ අයිතියක් ද එහිදී ඔලිම්පික් සන්නාමය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද, ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශන සහ වෙළඳ දැන්වීම්වල ඔලිම්පික් සංඛේතය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද TOP සාමාජිකයන් සතුවේ.{{sfn|Slack|2004|p=194}}

=== රූපවාහිනියේ බලපෑම ===

[[File:Olympic Final 2000 (1936 cartoon).jpg|thumb|upright=1.35|1936 [[බර්ලින්]] ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන කාලයේ දී පල වුණු කාටූනයක්. 2000 වසරේ දී ඔලිම්පික් ප්‍රේක්ෂකාගාරවල සිටින ප්‍රේක්ෂකයන් රූපවාහිනිය සහ ගුවන් විදුලිය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය හැකි බව නිර්මාණකරුවා උපකල්පනය කරයි. ප්‍රේක්ෂක ඔල්වරසන් වෙනුවට ශබ්ද විකාශන!]]

1936 වසරේ දී බර්ලිනයේ පැවැති ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට ජර්මනිය පුරා රූපවාහිනියෙන් විකාශය කෙරිණි. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Berlin 1936|publisher=International Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&amp;OLGY=1936|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080822100804/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&amp;OLGY=1936|archivedate=22 August 2008|accessdate=31 March 2009}}&lt;/ref&gt; ප්‍රථම වරට ලොව පුරා විකාශය කෙරුණු ඔලිම්පික් උළෙල වන්නේ 1956 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල යි. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Cortina d'Ampezzo|publisher=International Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=1956|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080822213008/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=1956|archivedate=22 August 2008|accessdate=31 March 2009}}&lt;/ref&gt; 1960 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට තම විකාශන හිමිකම් විශේෂිත රූපවාහිනී නාළිකාවලට විකිණූ අතර ඒ සඳහා ඇමරිකානු හිමිකම් වෙනුවෙන් CBS නාළිකාව මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 394,000 ක් ද{{sfn|Slack|2004|p=192}} European Broadcasting Union (EBU) මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 660,000 ක් ද ගෙවන ලදී. &lt;ref name=&quot;television&quot; /&gt; පසුව එළඹුණූ වසරවලදී [[සීතල යුද්ධය|සීතල යුද්ධයේ]] සංකල්පමය යුධ පෙරමුණ බවට ඔලිම්පික් උළෙල පරිවර්තනය විය.  සුපිරි බලවතුන් විසින් දේශපාලනික ආධිපත්‍ය රැක ගනු වස් එය මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, රූපවාහිනියෙන් ඔලිම්පික් උළෙල විකාශය වීම නිසා උද්දීපනය වූ මහජන උනන්දුව තම වාසියට යොදා ගැනීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව කටයුතු කළේය. {{sfn|Slack|2004|p=192}} විකාශන හිමිකම් විකිණීම නිසා ඔලිම්පික් උළෙල වඩාත් ජනතාව අතර ගෙන යාමෙන්, ඔවුන් තුළ ඔලිම්පික් කෙරෙහි ඇති වූ උන්මාදය දියුණු තියුණු කිරීමට හැකි වූ අතර ඒ නිසා ම එම විකාශයන්ට වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා ඉල්ලීම් ගලා එන්නට විය. මෙම ක්‍රියා පිළීවෙල චක්‍රීය ව සිදු වීම නිසා නිරතුරුව ම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තම විකාශන හිමිකම් වල වටිනාකම ඉහළ දැමීය. {{sfn|Slack|2004|p=192}} උදාහරණයක් ලෙස CBS නිළිකාව 1998 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 375 ක්{{sfn|Gershon|2000|p=17}} වියදම් කළ අතර NBC නාලිකාව 2000 සිට 2012 දක්වා ඔලිම්පික් උළෙල 4 ක විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.5 ක් වියදම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;television&quot; /&gt;

1960 සිට සියවසේ නිමාව දක්වා ඔලිම්පික් නරඹන්නන්ගේ ප්‍රමාණය ඝාතීය ව ඉහළ ගියේය. 1964 දී චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය යොදා ගෙන වෙ පුරා සජීවී ව රූපවාහිනී විකාශයන් ඇරඹීම ත්, 1968 දී වර්ණ රූපවාහිනී ලොවට හඳුන්වාදීම ත් එයට හේතු වන්නට ඇත. &lt;ref&gt;Whannel, G. (1984) The television spectacular In A. Tomlinson &amp; G. Whannel (Eds.), Five-ring circus (pp. 30–43). London: Pluto Press&lt;/ref&gt; 1968 [[මෙක්සිකෝ සිටි]] ඔලිම්පික් උළෙල නරඹනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව මිලියන 600 ක් වූ අතර 1984 ලොස් ඇසන්ජලීස් ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව මිලියන 900 ක් විය. 1992 වසරේ [[බාසිලෝනා]] ඔලිම්පික් උළෙල වන විට මෙම සංඛ්‍යා තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් ලොව පුරා බිලියන 3.5 ක ජනකායක් ඔලිම්පික් උළෙල සජීවි ව නැරඹුවේ ය. {{sfn|Tomlinson|2005|p=14}} කෙසේ වෙතත්, 1968 වසරෙන් පසු ව NBC නාළිකාව ලබා ගත් අවම තක්සේරුව 2000 [[සිඩ්නි]] ඔලිම්පික් උළෙලින් වාර්තා විය. &lt;ref&gt;{{cite news|title=World Series TV ratings slump|url=http://www.cbsnews.com/stories/2000/10/27/sports/main244877.shtml|work=CBS News|agency=Associated Press|accessdate=4 May 2009 | date=27 October 2000}}&lt;/ref&gt; ඒ සඳහා හේතු දෙකක් බලපාන්නට ඇත. කේබල් නාළිකාවල ශීඝ්‍ර වර්ධනය එක් හේතුවක් වූ අතර, අන්තර්ජාලයේ බලපෑම දෙවැන්න විය. රූපවාහිනී සමාගම් අනුගමනය කරන ක්‍රමවේදය වන්නේ පටිගත කර පසුව ප්‍රචාරය කිරීම වන නිසා ත්, අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කිසියම් දෙයක් ඒ මොහොතේම නැරඹිය හැකි වීම නිසාත් තොරතුරු යුගයට එළඹෙත්ම රූපවාහිනී නාළිකාවන් අනුගමනය කරන ක්‍රමය යල් පැන ගිය එකක් බවට පත් විය. &lt;ref&gt;{{cite news|title=All fall down|last=Walters|first=Walters|work=Sports Illustrated|publisher=Time Inc.|date=2 October 2000|url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1020472/index.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429222810/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1020472/index.htm|archivedate=29 April 2011|accessdate=2 April 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; විකාශන හිමිකම්වල මිල අඩුවීම රූපවාහිනී නාළිකාවල වෙළඳ දැන්වීම් කාලය නොමිලේ ලබා දීමට සිදු වන තරම් බරපතල ගැටලුවක් උද්ගත කරන්නක් විය. &lt;ref name=&quot;ratings&quot; /&gt; රූපවාහිනී විකාශයන්ගේ වියදම වැඩි වීමත්, අන්තර්ජාලයෙන් සහ කේබල් නාළිකාවලින් එල්ල වූ දැඩි තරගකාරීත්වය ත් නිසා අදාල විකාශන හිමිකම්වල මිල ඉහළ දැමීමක් රූපවාහිනිය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවෙන් අපේක්ෂා කළේය.{{sfn|Slack|2004|pp=16–18}} ඔලිම්පික් වැඩසටහනට විවිධ වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදු කරමින් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඒ ඉල්ලීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වූවේ ය. දින හතක් පුරා පැවැත්වුණු ජිම්නාස්ටික් තරග දින 9ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීම ත්, වැඩිදුර ආකර්ශනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජයග්‍රාහකයන් වෙනුවෙන් සැමරුම් සාදයක් පැවැත්වීමත් ඒ අතර වෙයි. {{sfn|Slack|2004|p=17}} රූපවාහිනිය ඔස්සේ විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් නරඹන පිහිනුම් සහ කිමිඳුම් ඉසව් පුළුල් කිරීම තවත් එක් පියවරකි. {{sfn|Slack|2004|p=17}} එම වෙනස් කිරීම් නිසා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩිම පිරිසක් රූපවාහිනී නරඹන කාල පරාසය තුළ ඔලිම්පික් තරග විකාශය කිරීමට ඇමරිකානු රූපවාහිනිය සමත් වූවේය. {{sfn|Cooper-Chen|2005|p=230}} මෙම සියලු ම ක්‍රියාමාර්ගවලන් ලැබෙන ප්‍රතිපල එක් මිශ්‍ර වීම රූපවාහිනී නරඹන්නන් ප්‍රමාණය කෙරෙහි විවිධ අයුරින් බලපා ඇත. 2006 [[ඉතාලිය|ඉතාලියේ]] [[ටොරිනෝ]] නුවර පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්‍රමාණය 2002 වසරේ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණයට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් අඩු වී ඇති අතර 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීමේ යම් වැඩි වීමක් දක්නට ඇත. &lt;ref name=&quot;ratings&quot; /&gt;{{sfn|Woods|2007|p=146}}

=== මතභේදයන් ===

ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම මතභේදයට තුඩු දුන් කාරණයකි. විවාදාත්මක කාරණය වූයේ ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම නිසා වෙනත් වාණිජ්‍යකරණය වූ ක්‍රීඩා උත්සව අතරින් ඔලිම්පික් උළෙල වෙන් කර හඳුනාගත නොහැකි වන බවට අදහස් පළ වීමයි.{{sfn|Slack|2004|p=194}} 1996 [[ඇට්ලන්ටා]] සහ 2000 [[සිඩ්නි]] උළෙලවල් අතරතුර දී එම නගරයන්හි වෙළඳ ආයතන සහ බාහිර පුද්ගලයන් ඔලිම්පික් සම්බන්ධ ආයිත්තම් අලෙවි කිරීමට පටන් ගත් නිසා එය ප්‍රබල ලෙස විචාරයට බඳුන් විය.{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=cii}} අනාගතයේ එවැනි දෙයක් සිදු නොවීමට වග බලා ගැනීමට අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පියවර ගත යුතු බව අවධාරණය විය. {{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=cii}} අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඔලිම්පික් සංකේත වල හිමිකම් තමන් සතුව තබා ගනිමින් ඒ මගින් මුදල් ඉපැයීමක් කළ ද උළෙලේ සංවිධාන කටයුතුවලට කිසිඳු වියදමක් නොදරන බවටත්, සංවිධාන කටයුතුවල වියදම් සියල්ල සත්කාරක නගරයට සහ අදාළ රටේ රජයට පවරා ඇති බවටත් තවත් චෝදනාවක් මතු විය. අන්‍රගාහකත්ව සහ විකාශන හිමිකම් වලින් ලැබෙන ආදායමෙන් කිසියම් ප්‍රතිශතයක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට හිමිවේ.{{sfn|Slack|2004|p=194}} ඔලිම්පික් උළෙලකින් ලැබෙන ආදායමෙන් අදාල රට සංවිධාන කටයුතුවලට ආයෝජනය කළ මුදල පියවා ගැනීමට හැකි වෙතැයි විශ්වාසයක් නැති වුවද සියලු රටවල් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීමට තරග වදියි.{{sfn|Slack|2004|pp=194–195}}

== වියදම==

ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාර්ථීන් දෙදෙනෙකු වන Bent Flyvbjerg සහ Allison Stewart විසින් ඔලිම්පික් උළෙලේ වියදම පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt; ඔවුන් සොයා ගත් පරිදි පසුගිය පනස් වරස තුළ පැවති ඔලිම්පික් උළෙලවල් අතරින් වැඩිම වියදමක් දරා සංවිධානය කර ඇත්තේ 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙල (ඇ. ඩො. බිලියන 14.8) ත්, 1992 බාසිලෝනා ඔලිම්පික් උළෙල (ඇ. ඩො. බිලියන 11.4) ත් 1976 මොන්ට්‍රියෙල් (ඇ. ඩො. බිලියන 6) ත් බවයි. 2008 බීජිං සංවිධායකයන් විසින් ඔවුන්ගේ අය වැය පිළිබඳ දත්ත එළි කිරීමට අකමැති වීම නිසා එහි වියදම සම්බන්ධ ව නිගමනයකට එළඹීමට පෙර කී විද්‍යාර්ථියන්ට හැකි ව නැත. මෙහිදී වියදම වශයෙන් සලකා බලා ඇත්තේ ක්‍රීඩා කටයුතු සඳහා යන වියදම පමණක් වන අතර අනෙකුත් වියදම් ද සැලකීම අත්‍යාවශය වුවත් ඒවා අදාළ නගරයේ තත්ත්වය අනුව නගරයෙන් නගරයට විශාල වශයෙන් වෙනස් වන නිසා සංසන්දනාත්මකව විග්‍රහ කිරීමේ අපහසුව සලකා බලා එම වියදම් ගැන සලකා බලා නැත. උදාහරණ ලෙස මෙහිදී වියදම් යටතට මහාමාර්ග, දුම්රිය මාර්ග, ගුවන් තොටුපල වැනි යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයට යන වියදම වැනි රජයේ වියදම් ද, හෝටල් පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම වැනි පෞද්ගලික වියදම් ද ගණන් බලා නැත. &lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;

පෙර කී විද්‍යාර්ථයින් දෙදෙනා තව දුරටත් සොයා ගෙන ඇත්තේ පෙර ගිණුම ඉක්මවා යන පරිදි වියදමක් දැරීමට සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදී ම සිදු වන බවයි:

* ඔලිම්පික් උළෙලක දී වියදම්, අපේක්ෂිත වියදමඉක්මවා යාමේ සම්භාවිතාව 100% කි. එනම්, ඕනෑම ඔලිම්පික් උළෙලක වියදම, අපේක්ෂිත ප්‍රමාණය ඉක්මවා යන බවට ඉතාම නිවැරදි ව අනාවැකි පල කළ හැක. වෙනත් කිසිම මෙවැනි ව්‍යාපෘතියක් සඳහා එතරම් නිවැරදි ව අනාවැකියක් පල කළ නොහැක. ගොඩනැගිලි, යටිතල පහසුකම්, වාරිමාර්ග, තොරතුරු තාක්ෂණය සම්බන්ධ ව්‍යාපෘතිවලදී අදාල පෙර ගිනුමට අනුව වියදම් සිදු කළ හැකි වුවත් ඔලිම්පික්වලදී එය එසේ නොවේ. &lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;
* මෙහිදී වියදම් ඉක්මවා යාමේ ප්‍රතිශතය 179% වන අතර නාම මාත්‍රිකව එය 324% ක් යැයි කියනු ලැබේ. එය අනෙක් ව්‍යාපෘති හා සැසඳීමේ දී අති විශාල අගයකි.&lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;
* මේ වන තෙක් විශාලතම වියදම් ඉක්මවා යාම් වන්නේ 1976 මොන්ට්‍රියල් (796%), 1992 බාසිලෝනා (417%) සහ 1980 ලේක් ප්ලේසිඩ් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් (321%) යන උළෙලවල් හි දී ය. &lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;
* ඉහත දත්ත අනුව එළඹිය හැකි නිගමනය නම් කිසියම් රාජ්‍යයක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීමට තරග කිරීමට පෙර ඒ පිළිබඳ ව දෙවරක් සිතා බැලිය යුතු බවයි. එනම්, මෙම ව්‍යාපෘතිය (ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය) අන් සියලුම ව්‍යාපෘති අතරින් වැඩිම ආර්ථික අවදානමක් ගෙන ඇරඹිය යුතු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස හඳුන්වා දිය හැක. එසේම එම අවධානම ගෙන සත්කාරකත්වය ලබා ගත් ඇතැම් රාජ්‍යයන් මේ වන විට එයින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස 2004 ඇතැන්ස් ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා ණය ගැනීම සහ වියදම් ඉක්මවා යාම නිසා එවකට ග්‍රීසියේ පැවති ආර්ථික අර්බුධය සැලකිය යුතු මට්ටමකින් දරුණු තත්ත්වයකට පත් විය. 1976 මොන්ට්‍රියල් උළෙල සඳහා ගත් ණය පියවීමට ඔවුන්ට වසර 30 ක ගත වූ බව ද වාර්තා වේ. &lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;

අවසාන වශයෙන් Flyvbjerg සහ Stewart විසින් සොයා ගත් පරිදි පසුගිය දස වසරක කාලය තුළ වියදම ඉක්මවා යාම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකට පත් ව ඇත. 2000 සිට 2010 දක්වා කාලය තුළ මධ්‍යන්‍ය වියදම ඉක්මවා යාමේ ප්‍රතිශතය 47% කි. ඊට පෙර එම අගය 258% කි. මෙම වියදම් ඉක්මවා යාමේ ප්‍රතිශතය පහත වැටීමේ ප්‍රවණතාව නැවත වැඩි කිරීමට 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙල දායක වී ඇත. එහි දී අදාල අගය 101% ක් වූ බව වාර්තා වේ. &lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot; /&gt;

== සංකේත ==
{{Main|ඔලිම්පික් සංකේත}}
[[File:Olympic-flag-Victoria.jpg|thumb|ඔලිම්පික් ධජය]]

ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය තුළ මූර්තිමත් වී ඇති නියමයන් නිරූපණය කිරීම සඳහා ඔලිම්පික් පදනම විසින් විවිධ සංකේත භාවිතා කරනු ලබයි. ඔලිම්පික් වළළු ලෙසින් ප්‍රචලිත ඔලිම්පික් සංකේතය,[[ආසියාව]], [[අප්‍රිකාව]], ඇමරිකාව ([[උතුරු ඇමරිකාව]] සහ [[දකුණු ඇමරිකාව]]), [[යුරෝපය]] සහ [[ඕස්ට්‍රේලියාව (මහාද්වීපය)|ඕස්ට්‍රේලියාව]] යන ඔලිම්පික් තරග සඳහා සහභාගී වන මහාද්වීප පහ අතර සහයෝගය නිරූපණය කරන එකට බැඳුණු වළළු පහකින් සමන්විත වේ. නිල්, කහ, කළු, කොළ සහ රතු වර්ණයන්ගෙන් වර්ණ ගැන්වුණු එම වළළු පහ සුදු පසුතලයක දැක්වීමෙන් ඔලිම්පික් ධජය නිර්මාණය වී ඇත. එම වර්ණ පහ තෝරා ගෙන ඇත්තේ සෑම රටකම ජාතික කොඩියේ එම වර්ණ පහෙන් එකක්වත් අන්තර්ගත ව තිබීම නිසා ය. පළමු වරට 1914 වසරේ දී ඔලිම්පික් ධජය නිර්මාණය කළ ද, පළමු වරට එය භාවිතා කළේ 1920 වසරේ [[බෙල්ජියම|බෙල්ජියමේ]] ඇන්ට්වර්ප් හි පැවති ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. එදා සිට අද දක්වා සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදී ම ඔලිම්පික් ධජය අභිමානයෙන් යුතුව භාවිතා කරනු ලබයි. &lt;ref name=&quot;olympicsymbols&quot; /&gt;

“වඩා වේගවත් ව, වඩාත් ඉහළට, වඩා ශක්තිමත් ව“ යන අර්ථය සහිත ''Citius, Altius, Fortius'' යන [[ලතින්]] පාඨය ඔලිම්පික් ආදර්ශ පාඨය ලෙස භාවිතා කෙරේ. ඔලිම්පික් දර්ශනයේ ද කුබර්ටීන්ගේ කල්පිතයන් වඩාත් හොඳින් පැහැදිලි කර ඇත:

{{quote|ජීවිතයේ දී වඩා වැදගත් දෙය වන්නේ ජයග්‍රහණය නොව සටන් වැදීමයි. එසේ ම ඔලිම්පික් තරගවල දී වඩා වැදගත් දෙය වන්නේ ජයග්‍රහණය නොව සහභාගීත්වය යි. ආධිපත්‍යයට පත් වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවුණත් වඩා හොඳින් සටන් වැදීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. &lt;ref name=&quot;olympicsymbols&quot; /&gt;}}

ප්‍රරාණ ග්‍රීක සම්ප්‍රදායයන්ට ගරු කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලකට මාස කිහිපයකට පෙර ඔලිම්පියා හි දී ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව දල්වනු ලැබේ. පූජකවරියක් ලෙස පෙනී සිටින නිරූපණ ශිල්පිණයක විසින් සූර්ය කිරණ අභිසරණය කරන පරාවලයික දර්පණයක් තුළ ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව තබා එය දල්වනු ලබයි. අනතුරුව ඇය විසින් ගිණිසිළුව ගෙන සංචාරයේ නිරත වන ප්‍රථම පුද්ගලයාගේ ගිණි සිළුව දල්වනු ලබයි. එසේ ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව රැගෙන සංචාරයේ යෙදී අවසානයේ සමාරම්භක උත්සවය පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා පිටිය වෙත එය රැගෙන එනු ලැබේ. එය ඔලිම්පික් සමාරම්භක උළෙලක වැදගත් අංගයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. &lt;ref name=&quot;torch&quot; /&gt; ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව, ඔලිම්පික් සංකේතයක් ලෙස භාවිතා කිරීම ඇරඹුනේ 1928 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සිට ය. නමුත් ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව රැගෙන රට වටා යාම ආරම්භ කරන ලද්දේ 1936 ඔලිම්පික් උළෙලත් සමග ය. එසේ කිරීමට හේතු වූයේ [[නාසිවාදය]] ප්‍රචලිත කිරීමට [[ජර්මනිය|ජර්මානු රජයට]] ඇති වූ අවශ්‍යතාවයයි.&lt;ref name=&quot;olympicsymbols&quot; /&gt;

සත්කාරක රටේ සංස්කෘතිකමය උරුමයන් විදහා දක්වන පරිදි සත්වයෙකු හෝ මිනිස් රුවක් ඔලිම්පික් සුරතලා ලෙස යොදා ගනු ලැබේ. එසේ ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා සුරතලෙකු නම් කිරීම ඇරඹුනේ 1968 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. 1980 උළෙලේ සිට ඔලිම්පික් සුරතලා, ඔලිම්පික් ප්‍රචාරණයේ දී වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කළේ ය. 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සුරතලුන් වූයේ චීනයේ සාම්ප්‍රදායික ෆෙන්ෂුයි කලාවේ දී කියවෙන මූල ද්‍රව්‍යයන් පහ නිරූපණය කරන ෆුවා (සුභ පැතුම් බෝනික්කන්) නම් සතුන් පස් දෙනා ය. &lt;ref&gt;{{cite web |title= The Official Mascots of the Beijing 2008 Olympic Games |url= http://en.beijing2008.cn/spirit/beijing2008/graphic/n214068254.shtml |publisher= The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad |accessdate=28 August 2008}}&lt;/ref&gt;2024 පැරිස් ඔලිම්පික් උළෙලෙ සුරතලා  ෆ්‍රිජියන් කැප්&quot; ය&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ඔලිම්පික් සුරතලා &quot;&gt;ඔලිම්පික් සුරතලා &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ඔලිම්පික් සුරතලා &quot; /&gt;

== උත්සව==

=== සමාරම්භක උළෙල ===

[[File:2012 Summer Olympics opening ceremony (15).jpg|thumb|2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලේ අවස්ථාවක්]]

ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය මගින් පනවා ඇති පරිදි ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවයක් තුළ අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතු අංග කිහිපයක් වෙයි. සමාරම්භක උත්සවය පැවැත්වෙනුයේ ඔලිම්පික් උළෙලක ක්‍රීඩා ඉසව් ආරම්භ කිරීමට පෙර ය. &lt;ref name=&quot;OCFactSheetS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;OCFactSheetW&quot; /&gt; මේ සම්ප්‍රදායයන් අතරින් බොහොමයක් ආරම්භ කෙරුණේ 1920 ඇන්ට්වර්ප් ඔලිම්පික් උළෙලින් පසු ය. &lt;ref name=&quot;OCprotocol1&quot; /&gt; ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවය සාමාන්‍යයෙන් ඇරඹෙන්නේ සත්කාරක රටේ ජාතික ධජය ඔසවා ජාතික ගීය ගායනා කිරීමෙනි. &lt;ref name=&quot;OCFactSheetS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;OCFactSheetW&quot; /&gt; අනතුරුව සත්කාරක රට විසින් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විදහා දක්වමින් නැටුම්, රැඟුම්, ගැයුම්, වැයුම් ඇතුලත් සංස්කෘතික සංදර්ශනයක් පවත්වනු ලබයි. &lt;ref name=&quot;OCprotocol1&quot; /&gt; වර්තමානය වන විට පෙර ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලට නොදෙවෙනි සමාරම්භක උළෙලක් ලොවට පෙන්වීමේ අභිප්‍රාය මත, සත්කාරක රටවල්, දිගු කලක් මතකයේ රැඳෙන සමාරම්භක උළෙලවල් ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරති. ඒ අනුව සමාරම්භක උළෙලේ විචිත්‍රත්වය සහ සංකීර්ණත්වය සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදීම අළුත් වන බව කිව හැක. බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙල සඳහා ඇ. ඩො. මිලියන 100 ක් වියදම් වූ බව වාර්තා වී ඇත. ඒ වියදමෙන් වැඩි කොටසක් කලාත්මක නිර්මාණයන් වෙනුවෙන් කළ වියදම් වීම විශේෂත්වයකි. &lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.cbc.ca/olympics/story/2008/08/07/olympics-ceremonies.html |title= Beijing Dazzles: Chinese History, on Parade as Olympics Begin |publisher= Canadian Broadcasting Centre |date= 8 August 2008 |accessdate= 9 September 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080810214030/http://www.cbc.ca/olympics/story/2008/08/07/olympics-ceremonies.html |archivedate= 10 August 2008 |url-status= live }}&lt;/ref&gt;මෙය අතිඋත්කර්ෂවත් ලෙස පවත්වනු ලබයි

සමාරම්භක උළෙලේ සංස්කෘතික සංදර්ශනයෙන් පසුව එළඹෙන්නේ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සියළු දෙනා සහභාගී වන ආචාර පෙළපාලියයි. එක් එක් ජාතීන් තම ජාතික ධජයන් සමග වෙන වෙනම ක්‍රීඩාගාරයට ඇතුළු වෙමින් ගමන් කරන මෙම ආචාර පෙළපාලියට සිරිතක් වශයෙන් පළමුවෙන්ම ඇතුළු වන්නේ ග්‍රීසිය නියෝජනය කරන කණ්ඩායමයි. ඒ, ඔලිම්පික් උළෙලේ පුරෝගාමී රාජ්‍ය වශයෙන් ඔවුන්ට කරන ගරු කිරීමක් වශයෙනි. සත්කාරක රට විසින් තෝරා ගන්නා භාෂාවක අක්ෂර මාලාවේ අකාරාදී පිළිවෙලට නම් සඳහන් වන ජාතීන් ඉන් අනතුරුව පිළිවෙලින් ක්‍රීඩා පිටියට ඇතුළු වෙයි. සත්කාරක රටට අයත් කණ්ඩායම පිටියට ඇතුළු වන්නේ අවසානයට ය. 2004 වසරේ ග්‍රීසියේ ඇතැන්ස් හි පැවති ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලේ දී ආචාර පෙළපාලිය සඳහා ග්‍රීසියේ ධජය පළමුවෙන් පිටියට ඇතුළු වූ අතර ග්‍රීක නියෝජිත පිරිස පෙළපාලියේ අවසානයට පැමිණනෙමින් සම්ප්‍රදාය බිඳ නොදැමීමට කටයුතු කළේය. අනතුරු ව නිළ වශයෙන් ඔලිම්පික් උළෙල ඇරඹීමේ නිවේනය නිකුත් කිරීම සඳහා අදාල බලධාරීන් සහ සත්කාරක රටේ රාජ්‍ය නායකයන් විසින් කතා පවත්වනු ලැබේ. අවසානයේ ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව ක්‍රීඩාගාරයට ගෙන ඒම සිදු කරනු ලබයි. ගිණි සිළුව අවසාන වශයෙන් අතට ගනු ලබන්නේ සත්කාරක රටෙන් බිහි වූ ලොව පුරා නමක් රැන්දූ ක්‍රීඩකයකු වන අතර ඔහු හෝ ඇය විසින් ක්‍රීඩාගාරයේ කල්දේරමේ ඇති ඔලිම්පික් පහන දල්වනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;OCFactSheetS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;OCFactSheetW&quot; /&gt;

=== සමාප්ති උළෙල ===

[[File:Birdsclosing.jpg|thumb|2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාප්ති උත්සවය සඳහා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් පෙළ ගැසී සිටි අයුරු]]

ඔලිම්පික් උළෙලේ සියලුම ක්‍රීඩා ඉසව් පවත්වා අවසන් වීමෙන් අනතුරු ව සමාප්ති උත්සවය පවත්වනු ලැබේ. පළමුව සෑම රටක්ම නියෝජනය කරමින් ධජයන් රැගත් නියෝජිතයන් ක්‍රීඩා පිටයට ඇතුළු වන අතර ඉන් අනතුරු ව කිසිම ජාතිකත්ව වෙනසකින් තොරව ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ පිටියට ඇතුළු වෙති. &lt;ref name=&quot;IOCclosingProtocol&quot;&gt;{{cite web |title=Closing Ceremony Factsheet|publisher=The International Olympic Committee|date=5 June 2012|url=http://www.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Closing_Ceremony_of_the_Games.pdf|accessdate=12 August 2012}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව රටවල් තුනක ධජ තුනක් ඔසවමින් ඔවුන්ගේ ජාතික ගී ගායනා කරනු ලැබේ. අදාල ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දැරූ රට, ඔලිම්පික් පුරෝගාමීත්වයට දක්වන ගරු කිරීමක් වශයෙන් ග්‍රීසිය සහ ඊලඟට නියමිතව ඇති ග්‍රීෂ්ම හෝ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දරන රට, එම රටවල් තුනයි. &lt;ref name=&quot;IOCclosingProtocol&quot;/&gt; සංවිධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා සහ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතිවරයා තම සමාප්ති කතාවන් පවත්වමින් නිළ වශයෙන් ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාප්තිය සනිටුහන් කරන අතර ඉන් අනතුරුව ඔලිම්පික් පහන නිවා දමනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{cite web |title= Closing Ceremony |publisher= International Olympic Committee |date= 31 January 2002 |url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_268.pdf |archiveurl= http://www.webcitation.org/5gKmkOYeD |archivedate= 26 April 2009 |format= PDF |accessdate=27 August 2008}}&lt;/ref&gt; අවසානයේ දී වර්තමාන ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දැරූ නගරයේ නගරාධිපතිවරයා විසින් විශේෂ ඔලිම්පික් ධජයක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු සභාපතිවරයාට ලබා දෙනු ලබන අතර ඔහු විසින් එය මීලඟ ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන නගරයේ නගරාධිපතිවරයාට භාර දීම සිදු කරනු ලබයි. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/38344/32574/w6rlej/the-olympic-flags-and-emblem.html |title=The Olympic Flags and Emblem |publisher=The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games|accessdate=10 February 2009|archiveurl=http://web.archive.org/web/20090426042147/http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/38344/32574/w6rlej/the-olympic-flags-and-emblem.html|archivedate=26 April 2009}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව ඊලඟ ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන රට තමන්ව හඳුන්වාදීම සඳහා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විදහා දක්වමින් කුඩා සන්දර්ශනයක් පැවැත්වීම සිදුවේ. &lt;ref name=&quot;IOCclosingProtocol&quot;/&gt;

=== පදක්කම් ප්‍රදානය ===

[[File:CyclingTeamPursuitBeijing2008.jpg|thumb|2008 ඔලිම්පික් උළෙලේ පදක්කම් ප්‍රදානය කිරීමේ අවස්ථාවක්]]

සෑම ක්‍රීඩා ඉසව්වක්ම අවසානයේ පදක්කම් ප්‍රදානය කිරීම සිදු කරනු ලැබේ. පළමු, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන ලබා ගත් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් හෝ කණ්ඩායම් විසින්, තට්ටු තුනකින් සමන්විත වේදිකාවක් මතට නැගී තම පදක්කම් ලබා ගනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{cite web |title= Olympic Games – the Medal Ceremonies |work= Encyclopædia Britannica |format=registration required|url= http://original.britannica.com/eb/article-249556/Olympic-Games |accessdate=29 August 2008}}{{subscription required}}&lt;/ref&gt; අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු නිළධාරියෙකු විසින් පදක්කම් ප්‍රදානය කරනු ලැබීමෙන් අනතුරු ව පදක්කම් ලාභීන්ගේ රටවල් තුනෙහි ජාතික ධජ ඔසවන අතර රන් පදක්කම් ලාභියාගේ රටෙහි ජාතික ගීය වාදනය කරනු ලබේ. &lt;ref name=&quot;otraditions&quot; /&gt; පදක්කම් ප්‍රදානය කරන නිළධාරියාට පදක්කම් ලබා දීම, ජාතික ධජ එසවීම වැනි කටයුතුවලට සත්කාරක රටෙහි ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන්නන්ට අවස්ථාව ලබා දෙනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{cite news |title= Medal Ceremony Hostess Outfits Revealed |work= China Daily |date= 18 July 2008 |url= http://english.sina.com/china/p/1/2008/0718/172118.html |accessdate=29 August 2008}}&lt;/ref&gt;

== '''පුරාණ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල''' ==

[[ගොනුව:Olympia-stadion.jpg|thumb|ග්‍රීසියේ ඔලිම්පියා හි පුරාණ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාංගනය]]
පුරාණ ඔලිම්පික් උළෙල (පුරාතන ග්‍රීක: τὰ Ὀλύμπια , ''ta Olympia'') යනු ග්‍රීසියේ ඔලිම්පියා හි සියුස් දෙවියන් වෙනුවෙන් සෑම වසර හතරකට වරක් පැවැත්වූ ආගමික හා මලල ක්‍රීඩා උත්සවයකි.

'''කාලය තීරණය කිරීම'''

මෙම උත්සවය පවත්වන දිනය තීරණය කරනු ලැබුවේ සංකීර්ණ ගණනය කිරීම් ක්‍රමයකට අනුවය. සාමාන්‍යයෙන් '''අගෝස්තු අග හෝ සැප්තැම්බර් මුල''' (ගිම්හාන සූර්යාලෝකයෙන් පසු එළඹෙන දෙවන පුර පසළොස්වක පොහොය දින) මෙය පැවැත්විණි. මෙය වාර්ෂික අස්වැන්න නෙලීමෙන් පසුවත්, ඔලිව් අස්වැන්න නෙලීමට පෙරත් යෙදෙන කාලසීමාවකි. උත්සවයේ දින වකවානු නිවේදනය කිරීම සඳහා එලිස් (Elis) සිට පණිවිඩකරුවන් පිටත් කර හරින ලදී.

'''සහභාගීත්වය සහ ප්‍රේක්ෂකයින්'''

* '''සුදුසුකම්:''' මුල්     අවධියේදී සහභාගී විය හැකි වූයේ &quot;නිදහස් ග්‍රීක දෙමව්පියන්ගේ නීත්‍යානුකූල පුතුන්ට&quot; පමණි.
* '''වෙනස්කම්:''' මැසිඩෝනියාව සහ රෝමය විසින් ග්‍රීසිය යටත් කර ගැනීමෙන් පසු, ග්‍රීක භාෂාව කතා කරන ඕනෑම අයෙකුට සහභාගී වීමට විනිසුරුවන් අවසර ලබා දුන්හ.
* '''ප්‍රේක්ෂකයින්:''' දුෂ්කර ගමන් මාර්ග ඔස්සේ දස දහස් ගණනක් ජනයා මෙයට පැමිණි අතර, මූලාශ්‍රවලට අනුව 40,000 ක පමණ පිරිසක් සහභාගී වී ඇත.

'''ඇතුළත් වූ ක්‍රීඩා ඉසව්'''

මෙම උළෙල ප්‍රධාන වශයෙන් මලල ක්‍රීඩා සහ සටන් ක්‍රීඩාවලින් සමන්විත විය:

* ධාවන තරඟ (Track events)
* මල්ලවපොර  (Wrestling)
* පැන්ක්‍රේෂන් (Pankration) - සටන් කලාවකි.
* අශ්ව සහ අශ්ව රථ ධාවන තරඟ.

'''ඔලිම්පික් සටන් විරාමය: මිථ්‍යාව සහ සත්‍යය'''

ක්‍රීඩා උළෙල පවතින කාලය තුළ නගර-රාජ්‍යයන් අතර යුද්ධ නතර වූ බවට පවතින මතය බොහෝ දුරට '''නූතන මිථ්‍යාවකි'''. සැබවින්ම සිදු වූයේ &quot;සටන් විරාමය&quot; මගින් ඔලිම්පියා වෙත ගමන් කරන වන්දනාකරුවන්ට කිසිදු කරදරයකින් තොරව ගමන් කිරීමට සියුස් දෙවියන්ගේ ආරක්ෂාව යටතේ අවස්ථාව ලබා දීමයි. ග්‍රීකයන් ඔවුන්ගේ යුද්ධ සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කළේ නැත.

'''ඔලිම්පික් උළෙලේ ආරම්භය: පුරාවෘත්ත සහ ඉතිහාසය'''

පුරාණ ඔලිම්පික් උළෙලේ ආරම්භය පිළිබඳ තොරතුරු විවිධ පුරාවෘත්ත සහ ඓතිහාසික සාධකවලින් පෝෂණය වී ඇත.

'''හර්කියුලීස් සහ ඔලිම්පික් පුරාවෘත්තය'''

වඩාත් ප්‍රචලිත මිථ්‍යාවකට අනුව, ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලේ නිර්මාතෘවරයා වන්නේ '''හර්කියුලීස්''' (Hercules) ය.

* හර්කියුලීස්     තම &quot;වැඩ දොළහ&quot; සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු, සිය පියා වන '''සියුස්''' දෙවියන්ට     ගෞරව කිරීම සඳහා ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාංගනය ඉදි කළ බව පැවසේ.
* ඔහු     පියවර 200 ක්     සරල රේඛාවක ඇවිද ගොස් එම දුර '''&quot;ස්ටේඩියම්&quot; (Stadium)'''     ලෙස නම්     කළ අතර, එය     පසුකාලීනව දුර මැනීමේ ඒකකයක් බවට පත් විය.
* ක්‍රීඩා     උළෙල &quot;ඔලිම්පික්&quot; ලෙස නම් කිරීමේ සහ සෑම වසර හතරකට වරක් එය     පැවැත්වීමේ සම්ප්‍රදාය ආරම්භ කරන ලද්දේ ද ඔහු විසිනි.

'''ඓතිහාසික ආරම්භය: ක්‍රි.පූ. 776'''

විද්වතුන් විසින් වඩාත් පිළිගත් මතය වන්නේ පුරාණ ඔලිම්පික් උළෙල '''ක්‍රි.පූ. 776''' දී ආරම්භ වූ බවයි. මෙම නිගමනයට එළඹ ඇත්තේ ඔලිම්පියා හි හමු වූ සෙල්ලිපි පදනම් කරගෙනය. එහි ක්‍රි.පූ. 776 සිට සෑම වසර හතරකට වරක් පවත්වන ලද ධාවන තරඟවල ජයග්‍රාහකයින්ගේ නාම ලේඛනයක් ඇතුළත් වේ.

'''ක්‍රීඩා ඉසව් සහ පරිණාමය'''

* '''මුල්     අවධිය:''' පළමු ඔලිම්පික් උත්සව 13 ක් පුරාම පැවති එකම ක්‍රීඩා     ඉසව්ව වූයේ '''&quot;ධාවන තරඟය&quot; (Foot race)''' පමණි. මෙම     කෙටි දුර ධාවන තරඟයේ ජයග්‍රාහකයාට කොතරම් ගෞරවයක් හිමි වූවාද යත්, ඊළඟ වසර හතරක කාලසීමාව     (ඔලිම්පියාඩ් එක) නම් කරන ලද්දේ ද එම ජයග්‍රාහකයාගේ නමිනි.
* '''පසුකාලීන     ඉසව්:''' කාලයත් සමඟ ක්‍රීඩාංගනයට නව     ඉසව් එක් විය:
** '''පෙන්ටැත්ලෝන් (Pentathlon):''' පැනීම, කවපෙත්ත විසිකිරීම, හෙල්ල විසිකිරීම, ධාවනය සහ මල්ලවපොර යන ඉසව් පහේ එකතුවකි.
** '''සටන් ක්‍රීඩා:''' බොක්සිං, මල්ලවපොර සහ පැන්ක්‍රේෂන්.
** '''අශ්වාරෝහක ඉසව්:''' අශ්ව සහ අශ්ව රථ ධාවන තරඟ.

'''සමාජ තත්ත්වය'''

සම්ප්‍රදායික ඉතිහාසයට අනුව පළමු ඔලිම්පික් ශූරයා වූයේ '''කොරොබස් (Coroebus)''' නැමැති එලිස් නගරයේ සිටි කෝකියෙකි. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ මෙම ක්‍රීඩා උළෙල වංශාධිපති පන්තියට පමණක් සීමා නොවූ, සාමාන්‍ය ජනයාට ද විවෘත වූ එකක් බවයි.
== ක්‍රීඩා ==
{{Main|ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ඉසව්}}
ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලක ක්‍රීඩා 35 ක් ද, අංශ 30 ක් ද ආසන්න වශයෙන් ඉසව් 400 ක් ද පැවැත්වේ. උදාහරණයක් ලෙස මල්ලවපොර, ඔලිම්පික් උළෙලක පැවැත්වෙන ක්‍රීඩාවක් වන අතර එය ග්‍රේකො-රෝමානු මල්ලවපොර සහ නිදහස් මල්ලවපොර වශයෙන් අංශ ද්විත්වයකින් යුක්ත වේ. විවිධ බර පන්තීන්ට අයත් වන ක්‍රීරීඩකයන් සඳහා ඉසව් 14 ක් ද ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා ඉසව් හතරක් ද වශයෙන් තවදුරටත් එය බෙදා දැක්විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wrestling|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|url=http://en.beijing2008.cn/sports/wrestling/|accessdate=25 March 2009}}&lt;/ref&gt; ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලක් ක්‍රීඩා 26 කින් ද ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලක් ක්‍රිඩා පහළවකින් ද වර්ණවත් වේ. &lt;ref name=&quot;Sports&quot; /&gt; [[මළල ක්‍රීඩා]], [[පිහිනීම|පිහිනුම්]], කඩු හරඹ සහ රිද්මයානුකූල ව්‍යායාම (ජිම්නාස්ටික්) යන ක්‍රීඩා හතර නූතන ඔලිම්පික් ඇරඹි වසරේ සිට සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකම නොවරදවා දැකිය හැකි වූ ක්‍රීඩා හතරයි. එසේ ම Cross-country skiing (හිම ධාවනය), figure skating (හිමසරණය), ice hockey (අයිස් හොකී), Nordic combined, ski jumping (හිම මත පැනීමේ ක්‍රීඩාව) සහ speed skating (වේගවත් හිමසරණය) යන ක්‍රීඩා 1924න් ඇරඹි පසු සියලු ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකම පවත්වා ඇත. බැඩ්මින්ටන්, [[වොලිබෝල්]] සහ [[පැසිපන්දු]] ක්‍රීඩා මුල් කාලයේ දී ප්‍රදර්ශන තරග ලෙස පමණක් තරගාවලියට එක් කොට තිබී ඇති අතර පසුකාලීන ව නිත්‍ය තරග වශයෙන් එක් කර ගෙන ඇත. මුල් කාලයේ පැවති ඇතැම් ක්‍රීඩා පසුකාලීන ව ඔලිම්පික් උළෙලවලින් ඈත් වීම ද සිදු ව ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/sports/past/index_uk.asp |title=Olympic Sports of the Past |publisher=International Olympic Committee |accessdate=10 February 2009}}&lt;/ref&gt;

ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා පාලනය කරනු ලබන්නේ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව මගින් ලෝක ව්‍යාප්ත ක්‍රීඩා අධීක්ෂකයන් වශයෙන් හඳුන්ගන්නා ලද අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලනයන් (IFs) විසිනි. එවැනි සම්මේලන 35 ක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව නියෝජනය කරයි. {{sfn|Olympic Charter|2007|pp=88–90}} ඔලිම්පික් කමිටුව මගින් හඳුනාගන්නා ලද නමුත් ඔලිම්පික් උළෙලේ තරග නොපැවැත්වෙන ක්‍රීඩා ද පවතී. එවැනි ක්‍රීඩා ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ලෙස නොසලකන නමුත් කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක් අවසානයේ පළමුව පැවැත්වෙන ඔලිම්පික් කමිටු සැසියේ දී වැඩසටහන් ප්‍රතිශෝධනය කිරීමේ අවස්ථාවක දී එම තරග ඔලිම්පික් තරග ලෙස නම් කිරීමේ හැකියාව ඇත. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/organisation/if/index_uk.asp |title=International Sports Federations |publisher=International Olympic Committee |accessdate=8 February 2009}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Olympic Charter|2007|p=87}} එම ප්‍රතිශෝධන අවස්ථාවක දී ඔලිම්පික් කමිටු සාමාජිකයන්ගේ තුනෙන් දෙකක බහුතර ඡන්දයෙන් කිසියම් ක්‍රීඩාවක් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා යටතට ඇතුල් කිරීමට හෝ ඉන් ඉවත් කිරීමට පුළුවන. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_942.pdf |archiveurl=http://web.archive.org/web/20110429094118/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_942.pdf |archivedate=29 April 2011 |title=Factsheet: The sessions |publisher=International Olympic Committee |format=PDF |page=1 |accessdate=8 February 2009}}&lt;/ref&gt; [[චෙස්]] සහ රළ මත ලිස්සායාම වැනි සැලකිය යුතු ක්‍රීඩා කිසිම අවස්ථාවක ඔලිම්පික් උළෙලකට ඇතුලත් ව නොතිබීම විශේෂත්වයකි. &lt;ref name=&quot;recognizedsports&quot; /&gt;

2004 වසරේ ඔක්තෝබර් සහ නොවැම්බර් මාසවලදී ඔලිම්පික් වැඩසටහනට ඇතුලත් විය යුතු සහ නොවිය යුතු ක්‍රීඩා පිළිබඳ විමර්ශනය කර බැලීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් ඔලිම්පික් වැඩසටහන් කමටුව නමින් කමිටුව් පත් කරන ලදී. එහි අරමුණ වූයේ සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකම වැඩසටහන සඳහා ක්‍රමානූකූල ප්‍රවේශයක් සකසා ගැනීමයි. &lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; කිසියම් ක්‍රීඩාවක් ඔලිම්පික් සඳහා සුදුසු බව තීරණය කිරීම සඳහා නිර්ණායක හතකින් සමන්විත නිර්දේශයක් එම කමිටුව විසින් සකස් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; අදාල ක්‍රීඩාවේ ඉතිහාසය සහ සම්ප්‍රදාය, සර්වසාධාරණත්වය, ජනප්‍රියත්වය, ප්‍රතිරූපය, ක්‍රීඩකයන්ගේ සෞඛ්‍යසම්පන්න බව, එම ක්‍රීඩාව පාලනය කරනු ලබන අන්තර්ජාතික සාමූහිකයේ ප්‍රවර්ධනය සහ ක්‍රීඩාව පැවැත්වීමට වැය වෙන පිරිවැය එම නිර්ණායක හතයි.&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; එම අධ්‍යයනයෙන් ගෝල්ෆ්, [[කරාතේ]], රග්බි, රෝලර් ක්‍රීඩා සහ ස්කෝෂ් යන ක්‍රීඩා පහ 2012 ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්‍රීඩාවන්ට ඇතුලත් වීම සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය. &lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; එම ක්‍රීඩා පහ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ විධායක මණ්ඩලය විසින් පුනරීක්ෂණය කිරීමෙන් අනතුරුව 2005 වසරේ සිංගප්පූරුවේ පැවති ප්‍රධාන සැසිය වෙත යොමු කරන ලදී. එහිදී සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගයට ඉදිරිපත් වූ ක්‍රීඩා පහෙන් කරාතේ සහ ස්කොෂ් යන ක්‍රීඩා දෙක පමණක් අවසාන වටයට සුදුසුකම් ලැබීය.&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; නමුත් අවසානයේ දී අවශ්‍ය කරන තුනෙන් දෙකක බහුතර ඡන්දය නොලැබීම නිසා එම ක්‍රීඩා දෙකටම ඔලිම්පික් වැඩසටහනට ඇතුලත් වීමට අවස්ථාව නොලද හ. &lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; 2009 වසරේ ඔක්තෝබරයේ දී රග්බි සහ ගෝල්ෆ් ක්‍රීඩා 2016 සහ 2020 ඔලිම්පික් උළෙලවල් සඳහා ඇතුලත් කිරීමට හේතුදක්වමින් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව කැමැත්ත පල කළේය. &lt;ref name=&quot;newosports&quot; /&gt;

අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ 114 වැනි සැසි වාරයේ දී ග්‍රීෂ්ම ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලක පැවැත්විය හැකි උපරිම ක්‍රීඩා ගණන 28කට ත්, ඉසව් ගණන 301කට ත්, ක්‍රීඩකයින් සංඛ්‍යාව 10,500කට ත්, සීමා කළේය.&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; වසර තුනකට පසු, 117 වන ඔලිම්පික් කමිටු සැසියේ දී පළමු වැඩසටහන් ප්‍රතිශෝධනය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලින් බේස්බෝල් සහ සැහැල්ලු පන්දු යන ක්‍රීඩා දෙක ඉවත් කිරීමට තීරණය කෙරිණ. ඉවත් කෙරුණ ක්‍රීඩා වෙනුවට වෙනත් ක්‍රීඩා ඒ තත්වයට උසස් කිරීමට සම්මුතියක් නොතිබුණු බැවින් 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්‍රීඩා 26 ක් පමණක් පැවැත්විණ.&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot; /&gt; 2016 සහ 2020 ඔලිම්පික් උළෙලවලදී රග්බි සහ ගෝල්ෆ් ක්‍රීඩා එක්වීමත් සමග නැවත ක්‍රීඩා 28 ක් දැක ගැනීමේ අවස්ථාව සැලසෙනු ඇත. &lt;ref name=&quot;newosports&quot; /&gt;

=== ආධුනිකත්වයට එදිරිව වෘත්තීමය ක්‍රීඩාව ===

[[File:Nagano 1998-Russia vs Czech Republic.jpg|thumb|left|1998 ඇරඹි අයිස් හොකී තරගවලට වෘත්තීමය ජාතික රග්බි ලීගයේ ක්‍රීඩකයන්ට සහභාගීවීමට අවස්ථාව ලබා දෙන ලදී. (''1998 රුසියාව සහ චෙක් ජනරජය අතර රන්පදක්කම සඳහා වූ තරගය'').]]

බ්‍රිතාන්‍යයේ පාසල්වල ඉගැන්වෙන පරිදි රදළයන්ගේ ගති පැවතුම් පියරේ ද කුබර්ටීන් හට ත් නොඅඩු ව බලපාන්නට ඇත. {{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} එම පාසල් විශ්වාස කරන ආකාරයට ක්‍රීඩාව අධ්‍යාපන ක්‍රියාදාමයෙහිලා අතිශය වැදගත් අංගයකි. මානසික යහ පැවැත්ම සඳහා කායික යහ පැවැත්ම වැදගත් වන බව ''mens sana in corpore sano'' යන ලතින් පාඨයෙන් කියවේ. එම කාලයේ පැවති තත්ත්වය අනුව පුරුෂයා වනාහි එක් විශේෂිත දෙයක් පමණක් ප්‍රගුණ කළ අයකු නොවන අතර සියලු කටයුත්තෙහි දක්ෂයෙකි. ක්‍රීඩාව සඳහා විශේෂයෙන් පුහුණු වීම, එම ක්‍රීඩාවට කරන අසාධාරණයක් බව ත්, එය වංචාවක් බවත්, එකල පැතිර තිබුණු මතයකි.{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} හුදෙක් විනෝදාංශයක් ලෙස ක්‍රීඩාවට සහභාගී වූවන්ට වෘත්තීමය ලෙස පුහුණු වී ඉදිරිපත් වන ක්‍රීඩකයන්ගෙන් අසාධාරණයක් සිදු වන බව ඔවුන්ගේ පිළිගැනීම විය.{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}}

නූතන ඔලිම්පික් උළෙලවල් වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයන්ට තහනම් වූ අවස්ථාද ඉතිහාසයෙන් හමුවේ. එවන් අවස්ථා මත භේදයන්ට ද තුඩු දී ඇත. 1912 ග්‍රීෂ්ම ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ [[පංච ප්‍රයාම]] සහ [[දස ප්‍රයාම]] තරගවලින් ශූරතාව දිනූ ජිම් තෝර්ප් ඔලිම්පික් උළෙලට පෙර බේස්බෝල් ක්‍රීඩාවේ නිරත වී සිටි බව අනාවරණය වීමෙන් පසු ඔහුගේ පදක්කම් නැවත ලබා ගැණුනි. ඔහුගේ මරණයෙන් අනතුරු ව 1983 වර්ෂයේ දී එම පදක්කම් නැවත ඔහුට ලබා දීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව කටයුතු කළේ ය. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Jim Thorpe Biography |publisher=Biography.com |url=http://www.biography.com/search/article.do?id=9507017 |accessdate=9 February 2009}}&lt;/ref&gt; ස්විස්ටර්ලන්ත සහ ඔස්ට්‍රියානු හිම ධාවකයින් 1936 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කිරීමට හේතුව වූයේ ඔවුන්ගේ පුහුණුකරුවන් ක්‍රීඩාවෙන් මුදල් උපයන හෙයින් ඔවුන් වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයන් යැයි සලකා ඔලිම්පික් උළෙල නියෝජනය කිරීමේ අවස්ථාව ලබා නොදීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Garmisch-Partenkirchen 1936 |publisher=International Olympic Committee |url=http://www.olympic.org/garmisch-partenkirchen-1936-winter-olympics |accessdate=25 July 2011}}&lt;/ref&gt;

සමාජයේ පැවති පන්ති භේදය 20 වන සියවසේ දී විකසනයට ලක් වීම නිසා වෘත්තීමය නොවන ක්‍රීඩකයන් ශ්‍රේෂ්ඨත්වයෙහිලා සැලකීම යල් පැනගිය මතයක් බවට පත් විය.{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} යමකු ආධුනික ද වෘත්තීමය ද යන්න තීරණය කරනු ලබන්නේ ඔහු ක්‍රීඩාවෙන් මුදලක් උපයනවාද යන සාධකය මත පමණි. ඒ අනුව රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිත පූර්ණ කාලීන ආධුනික ක්‍රීඩකයන් නැගෙනහිර කාණ්ඩයේ රටවල්වලින් බිහිවීම ආරම්භ වීමත් සමග ම ආධුනිකත්වය යන සංකල්පය ක්‍රමයෙන් නැති වී යන්නට හේතු විය. &lt;ref&gt;{{cite journal |last=Schantz |first=Otto |title=The Olympic Ideal and the Winter Games Attitudes Towards the Olympic Winter Games in Olympic Discourses – from Coubertin to Samaranch |publisher=Comité International Pierre De Coubertin |url=http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf |format=PDF |accessdate=13 September 2008 |archive-date=5 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505052232/http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1970 වසරේ සිට ඔලිම්පික් සඳහා වූ “ආධුනිකත්ව අවශ්‍යතාවය“ ක්‍රමයෙන් ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියෙන් ඉවත් කරන්නට කටයුතු කෙරිණ. 1988 ඔලිම්පික් උළෙලෙන් පසු සියලු වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයන් හට ද අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලනයන්ගේ අවසරය මත ඔලිම්පික් සඳහා සහභාගී වීමේ අවස්ථාව ලබා දීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තීරණය කළේ ය.&lt;ref name=&quot;Amateurism&quot; /&gt; 2012 වසරේ දී කිසිඳු වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයකු ඉදිරිපත් නොවූ තරග ඉසව් වූයේ [[බොක්සින්]] සහ [[මල්ලවපොර]] පමණි. ඇතැම් බොක්සින් සහ මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයන් තම රටවල්වල ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු වෙතින් මූල්‍යමය දීමනා ලබන හෙයින් එම ඉසව්වලදී ද ගෙවීම මත නොව සටන් නීති අනුව ආධුනිකත්වය තීරණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවයක් පවතී.

== විවාදාත්මක සිදුවීම් ==

=== වර්ජනයන් ===

[[File:Olympic boycotts 1976 1980 1984.PNG|thumb|upright=1.35|1976 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල (කහ), 1980 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල (නිල්) සහ 1984 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල (රතු) වර්ජනය කළ රටවල් පෙන්වන සිතියම]]

1986 වසරේ ඔලිම්පික් ඇරඹීමේ පටන් සෑම වසරක දී ම ඔලිම්පික් නියෝජනය කළ රටවල්වනුයේ ඔස්ට්‍රේලියාව, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය සහ ස්ටිට්සර්ලන්තය පමණි. සමහර රටවල්වලට සුදුසුකම් ලැබූ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් නොමැතිකම නිසා ඇතැම් ඔලිම්පික් උළෙලවල් මග හැරී ගිය අතර ඇතැම්රටවල් විවිධ හේතු නිසා ඔලිම්පික් උළෙලවල් වර්ජනය කරන්නට ද යෙදුණහ. අයර්ලන්ත ඔලිම්පික් කවුන්සිලය 1936 බර්ලින් ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කළේ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් අයර්ලන්ත දිවයිනටම ඔලිම්පික් වරම ලබා නොදී අයර්ලන්ත නිදහස් රාජ්‍යයට පමණක් ඔලිම්පික් සඳහා සහභාගී වන ලෙස සීමා පැනවීම හේතුවෙනි. {{r|Krüger Murray 2003 p230}} 1956 මෙල්බන් ඔලිම්පික් උළෙලේ වර්ජනයන් තුනක් සිදු විය : සෝවියට් එකමුතුව විසින් [[හංගේරියාව|හංගේරියාරියනු කැරැල්ල]] මැඩපැවැත්වීම නිසා [[නෙදර්ලන්තය]], [[ස්පාඤ්ඤය]] සහ [[ස්විට්සර්ලන්තය]] සහභාගීවීමප්‍රතික්ෂේප කළහ. නමුත් අශ්වාරෝහක නියෝජිතයකු ස්ටොක්හෝම් නගරයට යැවූහ ; සූවස් අර්බුධය නිසා [[කාම්බෝජය]], [[ඊජිප්තුව]], [[ඉරාකය]] සහ [[ලෙබනනය‍]] උළෙල වර්ජනය කළහ ; තායිවානයට, චීන ජනරජය යටතේ සහභාගී වීමට අවසර ලබා දීම නිසා චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව සහභාගී වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. &lt;ref name=&quot;Boycott 1&quot; /&gt; 1972 සහ 1976 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලවල දී බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල්, වර්ගවාදී අර්බුද හේතුවෙන් දකුණු අප්‍රිකාවට සහ රොඩේෂියාවට ඔලිම්පික් උළෙල තහනම් කරන ලෙස ඉල්ලමින්, එසේ නොකළහොත් තම රටවල් තරගාවලිය වර්ජනය කරන බවට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට අනතුරු ඇඟවීම කළහ. නවසීලන්ත ජාතික රග්බි කණ්ඩායම වර්ණභේදවාදී පාලනයකින් යුත් දකුණු අප්‍රිකාවේ තරග සංචාරයක නිරත වීම නිසා නවසීලන්තය ද අප්‍රිකානු රටවල වර්ජනයට ඉලක්ක වූ රටක් විය. අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පළමු යෝජනා දෙකට අවසර ලබා දුන් අතර රග්බි ක්‍රීඩාව ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් නොවූ බැවින් නවසීලන්තයට උළෙල තහනම් කිරීමට කටයුතු නොකළේය. &lt;ref name=&quot;CBC boycott&quot; /&gt; එයින්, අනතුරු ඇඟවීම සනාථ කරමින් ගයනාව සහ ඉරාකය ද එක් වූ පසු සැදුණු අප්‍රිකානු රටවල් විස්සක් මොන්ට්‍රියෙල් ඔලිම්පික් උළෙල අතරමගදී තරගාවලිය වර්ජනය කරමින් එයින් ඉවත් වූහ. (ඒ වන විට ඔවුන්ගේ ඇතැම් ක්‍රීඩකයන් තරගවලට සහභාගී වී අවසන් ව තිබිය දී පවා) &lt;ref name=&quot;CBC boycott&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore109/ore109h.pdf |title=Africa and the XXIst Olympiad |journal=Olympic Review |issue=109–110 |pages=584–585 |date=November–December 1976 |publisher=International Olympic Committee |format=PDF |accessdate=6 February 2009 |archive-date=8 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408184445/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore109/ore109h.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව ([[People's Republic of China]] - PRC) විසින් චීන ජනරජය (Republic of China - ROC) යන නම යටතේ තායිවානයට තරග වැදීමට ඉඩ ලබා නොදෙන ලෙස ඉල්ලමින් චීනය මොනිට්‍රියෙල් ඔලිම්පික් කමිටුවට බලපෑම් කිරීම නිසා තායිවානය තරගාවලිය වර්ජනය කිරීමට තීරණය කළේ ය. පසුව තායිවානය වෙනත් නමකින් සහභාගී කරමින් නමුත් චීන ජනරජයේ ජාතික ගීය සහ ජාතික කොඩිය භාවිතා කිරීමට යෝජනා කරමින් ඔලිම්පික් කමිටුව ගෙන ආ යෝජිත ගිවිසුමට චීන ජනරජය විරුද්ධ විය. &lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore107/ore107i.pdf |title=Game playing in Montreal |work=Olympic Review |publisher=International Olympic Committee |pages=461–462 |issue=107–108 |date=October 1976 |format=PDF |accessdate=7 February 2009 |archive-date=25 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013854/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore107/ore107i.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; අවසානයේ චීන තායිපේ නමින් වෙනම ජාතික ගීයක් සහ කොඩියක් යටතේ තරග වදින තුරු 1984 දක්වා කිසිඳු ඔලිම්පික් උළෙලකට තායිවානය සහභාගී නොවූවේ ය. &lt;ref name=&quot;corbit&quot; /&gt;

[[සීතල යුද්ධය|සීතල යුද්ධයේ]] විරුද්ධවාදීහු 1980 සහ 1984 එකිනෙකාගේ ඔලිම්පික් උළෙලවල් වර්ජනය කරන්නට යෙදුණහ. සෝවියට් දේශය ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණය කිරීම හේතුවෙන් 1980 මොස්කව් ඔලිම්පික් උළෙල රටවල් 65 ක් විසින් වර්ජනය කරන ලදී. එය 1956 සිට ඒ දක්වා ඔලිම්පික් උළෙලකට ලද අඩුම සහභාගීත්වය යි. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.olympic.org/moscow-1980-summer-olympics |title=Moscow 1980|publisher=International Olympic Committee |accessdate=25 July 2011}}&lt;/ref&gt; තම ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළ නොහැති යයි පවසමින් සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව සහ තවත් රටවල් 15 ක් 1984 ලොස් ඇන්ජලීස් ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කළහ. “ඇමරිකාවේ උග්‍ර ජාතිවාදී මානසිකත්වය සහ සෝවියට් විරෝධී හිස්ටීරියා තත්ත්වය ඇමරිකානු භූමියේදීම කස පහරට ලක් කරන්නෙමු“ යනුවෙන් පවසමින් සෝවියට් නිලධාරීහු තම මතය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියහ. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Burns |first=John F. |title=Protests are Issue: Russians Charge 'Gross Flouting' of the Ideals of the Competition |work=The New York Times |publisher=New York Times Company |date=9 May 1984}}&lt;/ref&gt; නැගෙනහිර කලාපයේ එම වර්ජකයන් එකතුව ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී මිත1ත්ව ක්‍රීඩා නමින් වෙනම ඉසව්වක් පැවැත්වූහ.&lt;ref name=&quot;1980 Boycott&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;1980 Boycott 2&quot; /&gt;

2008 වසරේ ටිබේටයේ පැවති නොසන්සුන්කාරී වාතාවණය සහ චීනයේ මානව හිමිකම් කඩවීම පිළිබඳ තිබුණු චෝදනා නිසා චීන නිෂ්පාදන සහ 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කිරීමට සූදානමක් ද තිබිණි. කෙසේ වුවද කිසිඳු රාජ්‍යයක් වර්ජනයට සහයෝගය නොදැක්වූහ. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics |work=Inter Press Service |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=41699 Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics |accessdate=10 September 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EUTibet&quot; /&gt; 2008 වසරේ දකුණූ ඔසේෂියා යුද්ධයට රුසියාව එක්වීම නිසා, 2008 අගෝස්තුවේ දී ජෝර්ජියා රජය 2014 දී පැවැත්වීමට නියමිත සෝචි ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කිරීමට තීරණයක් ගෙන තිබිණි. &lt;ref&gt;{{Citation|title=Putin Faces Green Olympic Challenge: The Sochi 2014 Winter Games are threatened by a looming international boycott, environmental concerns, and public protests against local development|url=http://www.csmonitor.com/2008/0711/p06s01-woeu.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110127092759/http://www.csmonitor.com/2008/0711/p06s01-woeu.html|access-date=2013-02-14|archive-date=2011-01-27}}, ''[[The Christian Science Monitor]]''. Retrieved 18 August 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Olympic challenge for Sochi Games|publisher=The Guardian|url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/dec/05/winter-olympics-sochi-russia|accessdate=31 May 2011|location=London|first=Frederick|last=Bernas|date=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;

=== දේශපාලනය ===

[[File:Bundesarchiv Bild 183-G00630, Sommerolympiade, Siegerehrung Weitsprung.jpg|thumb|1936 ඔලිම්පික් උළෙලේ දුර පැනීමේ ශූරතාවය ලබා ගැනීමෙන් පසු ජෙසී ඔවෙන්ස් පීඨිකාව මත දී.]]

ආරම්භයේ සිට ම ඔලිම්පික් තරගාවලිය විවිධ දේශපාලනික මතවාදයන් ප්‍රචලිත කිරීමේ වේදිකාවක් බවට පත් කර ගෙන තිබිණ. [[නාසි වාදය]], යහපත් හිතකාමී දෙයක් සහ සාමය අරමුණු කර ගත් දෙයක් ලෙස හුවා දැක්වීමට ඔවුන් ඔලිම්පික් උළෙලට සත්කාරකත්වය දැක්වූ 1936 වසරේ දී [[නාසි ජර්මනිය]] බලාපොරොත්තු වූවේය. නමුත් ඔවුන් ක්‍රීඩාව උපයෝගී කර ගත්තේ ආර්යයන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය විදහා දැක්වීමට ය.{{sfn|Findling|Pelle|2004|p=107}} ආර්යයන්ගේ ආධිපත්‍යය ගැන කියා පෑමට මහත් වෙහෙසක් ගත් ජර්මනිය එම තරගාවලියේ දී වඩාත් සාර්ථක වූ කණ්ඩායම බවට පත් වූවේ ය. නමුත් අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සම්භවයක් සහිත වූ ජෙසී ඔවෙන්ස් විසින් දිනා ගනු ලැබූ රන් පදක්කම් හතරත් හංගේරියානු [[යුදෙව්]]වකු වූ ඊබෝල්යා ක‘සැක් ගේ ජයග්‍රහණයත් එම මතය දියාරු කර දැමීමට හේතු වූවේය.{{sfn|Findling|Pelle|2004|pp=111–112}} 1952 හෙල්සිංකි උළෙල වන තුරු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වූයේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුහු 1928 වර්ෂයේ සිට Spartakiad නම් වූ අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා උළෙලක් සංවිධානය කළහ. 1920 සහ 1930 අතර අන්තර් යුධමය කාල පරිච්ඡේදය තුළ දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඇතුළු රටවල් කිහිපයක සමාජවාදී සහ කොමියුනිස්ට් සංගම් &quot;කම්කරුවන්ගේ ඔලිම්පික්&quot; සමගින් &quot;ධනවාදී ඔලිම්පික්&quot; යනුවෙන් ඔවුන් හැඳින්වූ ඔලිම්පික් උළෙලට එරෙහිව කටයුතු කළහ. &lt;ref name=&quot;GSE&quot; /&gt;{{sfn|Roche|2000|p=106}} සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ සුපිරි බලවතකු ලෙස පිබිද ආවේ 1956 ඔලිම්පික් උළෙලේ ශූරතාවය දිනා ගැනීමෙන් අනතුරුව එයින් ලද ප්‍රචාරණය උපරිම ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් ය. &lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1974/ore84/ore84k.pdf |title=The USSR and Olympism |journal=[[Olympic Review]] |publisher=[[International Olympic Committee]] |issue=84 |pages=530–557 |date=October 1974 |format=PDF |accessdate=4 May 2009 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116214930/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1974/ore84/ore84k.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඇතැම් අවස්ථාවලදී තනි තනි ක්‍රීඩකයෝ පවා තම දේශපාලනික මතවාදයන් ප්‍රචාරණය සඳහා ඔලිම්පික් වේදිකාවක් කොට ගත්හ. 1968 මෙක්සිකෝ සිටි ඔලිම්පික් උළෙලේ මීටර් 200 කෙටි දුර ධාවන ඉසව්වේ ප්‍රථම සහ තෙවන ස්ථාන දිනා ගත් ඇමරිකානු ජවන හා පිටිය මළල ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනා වූ ටොමී ස්මිත් සහ ජෝන් කාලොස්, පදක්කම් ප්‍රදානය කරන පීඨිකාව මත දී &quot;කළු බලය උත්තමාචාරය&quot; (Black Power salute) ඉදිරිපත් කළහ. දෙවන ස්ථානය දිනා ගත් ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික පීටර් නොමන් ද මානව හිමිකම් ලාංචනයක් පැළඳීමෙන් ස්මිත් සහකාලෝස් දෙදෙනාට සහය පල කළේය. එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතිවරයා වූ ඇවරි බ්‍රන්ඩේජ් ඇමරිකානු ඔලිම්පික් කමිටුවට දන්වා සිටියේ එම ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනා නැවත සිය රට බලා පිටත් කර හැරීම හෝ ජවන හා පිටිය කණ්ඩායම තරගාවලියෙන් ඉවත් කර ගැනීම සිදු කරන ලෙසයි. එබැවින්, ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනා නැවත පිටත් කර හැරීමට ඇමරිකානු ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු විය. &lt;ref name=&quot;Black Salute&quot; /&gt; එම ඔලිම්පික් උළෙලේදී ම චෙකොස්ලොවැකියාවේ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩිකාවක වූ වේරා කැස්ලවැස්කා Beam ඉසව්වෙන් රිදී පදක්කමක් සහ Floor ඉසව්වෙන් සම රන් පදක්කමක් දිනා ගැනීමෙන් අනතුරු ව, සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව සහ චෝ(ර්)සෝ ගිවිසුමේ මිත්‍ර පාර්ශව විසින් චෙකොස්ලොවැකියාව ආක්‍රමණය කිරීමට විරුද්ධව හඬ නැගුවාය. සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ ජාතික ගීය වාදනය වන අවස්ථාවේ කැස්ලවැස්කා තම හිසබිමට නැඹුරු කර ගනිමින් ආක්‍රමණයට සහ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සෝවියට් දේශයේ බලපෑමට එරෙහිව හඩක් නැගුවාය. තරගාවලියෙන් අනතුරුව කැස්ලවැස්කා නින්දිත ක්‍රීඩිකාවකගේ තත්ත්වයට පත් කිරීමටත් තරග කිරීමේ සහ සංචාරය කිරීමේ තහනමක් පැනවීමටත් සෝවියට් රජය තීරණය කළේය.

වර්තමානයේ, තම ක්‍රීඩකයන් [[ඊශ්‍රායලය|ඊශ්‍රායලයේ]] ක්‍රීඩකයන් හා තරගවැදීම වැළැක්වීම සඳහා ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට [[ඉරානය‍|ඉරාන‍]] රජය පියවර ගනිමින් සිටියි. 2004 ඇතන්ස් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ඉරාන ජූඩෝ ක්‍රීඩක අරාශ් මිරැස්මයීලි ඊශ්රායල ක්‍රීඩකයා සමග නියමිතව තිබූ තරගයට සහභාගී නොවූවේ ය. ඔහුගේබර වැඩි වීම නිසා ඔහු නිල වශයෙන් තරගාවලියෙන් ඉවත් වූවකු වුවත්, මිරැස්මයීලි හට ද ඇමරිකානු ඩොලර් 125,000 ක මුදලක් ප්‍රදානය කිරීමට ඉරාන රජය කටයුතු කළේය. එරට රන් පදක්කම් ලාභීන්ට ද ලබා දී ඇති ත්‍යාග මුදල එයයි. ඔහුට තරගය මග හැරීම සම්බන්ධයෙන් කිසිඳු ප්‍රශ්නයකට මුහුණු දීමට සිදු නොවූවත් එම ත්‍යාග මුදල පිළිගැනීම නිසා ඔහු කෙරෙහි සැකයක් ඇති කරවීමට එම සිදුවීම සමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Iranian Judoka rewarded after snubbing Israeli |agency=Associated Press |publisher=NBC Sports |date=8 September 2004 |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5942871/ |accessdate=7 February 2009 |archive-date=25 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325034627/http://nbcsports.msnbc.com/id/5942871/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== තහනම් උත්තේජක භාවිතය ===

[[File:Marathon Hicks1904.jpg|thumb|තෝමස් හික්ස් 1904 ඔලිම්පික් උළෙලේ මැරතන් ධාවන තරගය අතරතුර.]]
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී බොහෝ ක්‍රීඩකයෝ තම ක්‍රීඩා ශක්තිය වර්ධනය කර ගැනීමට ඖෂධ භාවිත කිරීමට පෙළඹුනහ. 1904 ඔලිම්පික් උළෙලේ මැරතන් ධාවන ශූරයා වූ තෝමස් හික්ස් හට ඔහුගේ පුහුණුකරුවා දිවි කඳුරු සාරය ලබා දුන්නේ ය. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Tom Hicks|publisher=Sports-reference.com|url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/hi/tom-hicks-1.html|accessdate=30 January 2009}}&lt;/ref&gt; ඩෙන්මාර්ක් ජාතික පාපැදි ධාවකයකු වූ ක්නුඩ් ඊන්මාර්ක් ජෙන්සන් පාපැදියෙන් ඇද වැටී මරණයට පත් වීම, ඔලිම්පික් තරගාවලියක මෙතෙක් ශක්ති වර්ධන ඖෂධ නිසා සිදු වූ එකම මරණයයි. හදිසි මරණ පරීක්ෂණ වාර්තාවෙන් කියැවුණේ ඔහු ඇම්පෙටමින් තත්ත්වයෙන් පෙළෙමින් සිට ඇති බවයි. &lt;ref name=&quot;wadahistory&quot; /&gt; 1960 දශකයේ මැද භාගය පමණ වන විට ක්‍රීඩා සංගම් විසින් ශක්ති වර්ධන ඖෂධ තහනම් කිරීම අරඹන ලදී. ; 1967 දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ද එම ක්‍රියා මාර්ගයට පිළීපන්නේ ය. &lt;ref&gt;{{cite news |first=Sharon|last=Begley|title=The Drug Charade|work=Newsweek|date=7 January 2008|url=http://www.newsweek.com/id/86079/output/print|accessdate=27 August 2008}}&lt;/ref&gt;

ස්වීඩන පංච ප්‍රයාම ක්‍රීඩකයකු වූ හෑන්ස් ගනර් ලිල්ජෙන්වල් හට 1968 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී දිනා ගත් ලෝකඩ පදක්කම අහිමි වීමේ සිදුවීම, ප්‍රථම වරට ඔලිම්පික් උළෙලක දී තහනම් උත්තේජක පරීක්ෂණයකින් ක්‍රීඩකයකු අසමත් වූ අවස්ථාවයි. {{sfn|Porterfield|2008|p=15}} 1988 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී නව ලෝක වාර්තාවක් සමගින් මීටර් 100 රන් පදක්කම දිනා ගත් කැනේඩියානු ජාතික කෙටි දුර ධාවන ක්‍රීඩක බෙන් ජොන්සන් හට ස්ටැනසොලොල් පරීක්ෂාවෙන් අසමත් වීම හේතුවෙන් රන් පදක්කම අහිමි වීමේ සිද්ධිය එතෙක් වැඩිම ප්‍රසිද්ධියකට පත් වූ තහනම් උත්තේජක භාවිතාව නිසා ක්‍රීඩකයකු සුදුසුකම් නොලැබීමේ අවස්ථාවයි. එම ඔලිම්පික් උළෙලට පෙර කළ පරීක්ෂණයකින් තහනම් උත්තේජක ලබා ගෙන ඇතැයි තහවුරු වූ ඇමරිකානු ක්‍රීඩක කාල් ලුවිස් එම තරගයේ දෙවන ස්ථානය ලබා ගත් නිසා ඔහුට රන් පදක්කම හිමි විය. &lt;ref&gt;{{cite news |first=Jacquelin|last=Magnay|title=Carl Lewis's positive test covered up|work=The Sydney Morning Herald|url=http://www.smh.com.au/articles/2003/04/17/1050172709693.html|date=18 April 2003|accessdate=28 August 2008}}&lt;/ref&gt; ජොන්සන් පසුව ප්‍රකාශ කළේ ඔහුට විරුද්ධව සිදු කළ කුමන්ත්‍රණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තහනම් උත්තේජක චෝදනාවට ලක්වූ බවයි.  

1999 දී ලෝක තහනම් උත්තේජක පිටු දැකීමේ කාර්යාංශය (World Anti-Doping Agency - WADA) පිහිටුවමින් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව වඩාත් සංවිධානාත්මක ලෙස තහනම් උත්තේජ භාවිතයට විරුද්ධ ව සටන් කිරීම ඇරඹුවේ ය. ඉන් අනතුරුව 2000 සිඩ්නි ඔලිම්පික් උළෙලේ දී සහ 2002 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ දී වාර්තා වූ තහනම් උත්තේජක භාවිතා කිරීමේ සිද්ධි ගණනේ සියුම් වැඩි වීමක් දක්නට ලැබුණි. බර එසවීමේ සහ රට හරහා හිම මත ඇවිදීමේ තරගවල පදක්කම් ලාභීන් කිහිප දෙනකුටම තහනම් උත්තේජක භාවිතයන් නිසා පදක්කම් අහිමි විය. 2006 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ දී තහනම් උත්තේජක පරීක්ෂණයෙන් අසමත් ව පදක්කම අහිමි කර ගත්තේ එක් ක්‍රීඩකයකු පමණි. අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් ස්ථාපනය කරන ලද තහනම් උත්තේජක සඳහා පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රමවේදය (වර්තමානයේ එය හඳුන්වනු ලබන්නේ ඔලිම්පික් ප්‍රමිතිය නමිනි) ලොව පුරා අනෙකුත් ක්‍රීඩා සංගම් ද මූලාශ්‍රයක් කොට ගෙන භාවිතා කරයි. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Zachary|last=Coile|title=Bill Seeks to Toughen Drug Testing in Pro Sports|date=27 April 2005|work=The San Francisco Chronicle|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/04/27/MNGMICG0SS1.DTL|accessdate=3 September 2008|archive-date=16 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316004931/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/04/27/MNGMICG0SS1.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ දී WADA අනුග්‍රහයෙන් අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ 3667 දෙනෙක් පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ලැබූහ. තහනම් උත්තේජක පරීක්ෂාවට මුත්‍රා සහ රුධිර පරීක්ෂාවන් සිදු කරන ලදී. ඇතැම් ක්‍රීඩකයෝ ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පරීක්ෂණයෙන් ම අසමත් ව සුදුසුකම් නොලැබූහ. බීජිං උළෙලේ තහනම් උත්තේජක භාවිතය නිසා සුදුසුකම් නාලැබූවේ ක්‍රීඩකයන් තිදෙනකු පමණි. &lt;ref name=&quot;wadahistory&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Doping: 3667 athletes tested, IOC seeks action against Halkia's coach|date=19 August 2008|publisher=Express India Newspapers|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Doping-3667-athletes-tested-IOC-seeks-action-against-Halkias-coach/350677/|accessdate=28 August 2008}}&lt;/ref&gt;  ලන්ඩන් ඔලිම්පික් සහ පැරාලිම්පික් උළෙලට පෙර පරීක්ෂාවට ලක් කළ 6000කට අධික ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් අතරින් 107 දෙනෙක් පරීක්ෂණවලින් අසමත් ව සුදුසුකම් නොලැබූ හ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Play True|publisher=World Anti-Doping Agency|year=2012|format=PDF|url=http://www.wada-ama.org/Documents/Resources/Publications/PlayTrue_Magazine/PlayTrue-2012-02-London-Games-web-EN.pdf|accessdate=13 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Anti-Doping Results Announced|publisher=New York Times|date=25 July 2012|url=http://www.nytimes.com/2012/07/25/sports/olympics/antidoping-results-announced.html?_r=0|accessdate=13 July 2013}}&lt;/ref&gt;  උළෙල අතරවාරයේ දී සහ උළෙලෙන් පසු ව තහනම් උත්තේජක භාවිතය තහවුරු වූ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ අට දෙනකුට තරාවලිය අත්හිටුවනු ලැබූ අතර යගුලිය විසිකිරීමේ ඉසව්වේ ශූරතාවය දිනා ගත් නඩ්සෙයා ඔස්ටප්චක් හට රන් පදක්කම අහිමි විය.&lt;ref&gt;{{cite web|title=IOC Orders Belarus to Return Gold|publisher=ESPN.com|date=13 August 2012|url=http://espn.go.com/olympics/summer/2012/trackandfield/story/_/id/8263960/2012-london-olympics-belarus-shot-putter-nadzeya-ostapchuk-stripped-gold-doping|accessdate=13 July 2013}}&lt;/ref&gt;

=== කාන්තා සහභාගීත්වයට හිමි ව ඇති තැන ===

[[File:Charlotte Cooper.jpg|upright|thumb|මහා බ්‍රිතාන්‍යෙය් ටෙනිස් ක්‍රීඩිකා චාලට් කූපර් - ප්‍රථම කාන්තා ඔලිම්පික් ශූරිය - 1900 උළෙලේ දී]]

ප්‍රථම වරට ඔලිම්පික් උළෙලකට කාන්තාවන්ට සහභාගී වීමේ අවස්ථාව ලබා දුන්නේ 1900 වර්ෂයේ දී වුව ද 1992 ඔලිම්පික් උළෙල වන විටත් කිසිඳු ඔලිම්පික් උළෙලකට ක්‍රීඩිකිවන් සහභාගී නොකරවූ රටවල් 35 ක් තිබී ඇත. &lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt; පසු කාලයේ දී එම සංඛ්‍යාව ශීඝ්‍රෙයන් අඩු විය. 1996 ඇට්ලන්ටා උළෙලේ දී වෙඩි තැබීමේ ඉසව්වට සහභාගී වූ ලීටා ෆැරිමන්, [[ඉරානය]] වෙනුවෙන් ඔලිම්පික් නියෝජනය කළ ප්‍රථම ක්‍රීඩිකාවයි. &lt;ref&gt;Henderson, John. [http://www.denverpost.com/sports/ci_14481174 &quot;Iranian Olympic skier Kalhor a pioneer&quot;], ''Denver Post'', 27 February 2010&lt;/ref&gt; 2000 වසරේ දී ෆාතිමා හමීඩ් ගරාෂි සහ මාරියම් මොහොමඩ් හාඩි අල් හිලි යන ක්‍රීඩිකාවෝ දෙදෙනා ප්‍රථම වරට බහරේනය නියෝජනය කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වූහ. &lt;ref&gt;[http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/2000/09/23/anderson_arab_women/ &quot;Arab women make breakthrough at Games&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022233057/http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/2000/09/23/anderson_arab_women/ |date=2012-10-22 }}, CNN, 23 September 2000&lt;/ref&gt; ඇෆ්ගනිස්ථානය නියෝජනය කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලක තරග වැදීමට වරම් ලද ප්‍රථම ක්‍රීඩිකාවන් වූයේ රබීනා මුකිමයර් සහ ෆරීබා රෙසායි යන දෙදෙනායි. (2004 ඇතන්ස්) &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3826673.stm &quot;Afghan women's Olympic dream&quot;], BBC, 22 June 2005&lt;/ref&gt; 2008 වසරේ දී ටයිකොන්ඩෝ තරගයට සහභාගී වූ මයිතා බින්ට් මොහොමඩ් බින් රෂීඩ් අල් මක්ටූම් ක්‍රීඩිකාව සහ අශ්වාරෝහණ තරගයට සහභාගී වූ ලතීෆා අල් මක්ටූම් ක්‍රීඩිකාව එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍ය වෙනුවෙන් ප්‍රථම වතාවට ඔලිම්පික් නියෝජනය කළ ක්‍රීඩිකාවන් ය. ඔවුන් දෙදෙනාම ඩුබායි රජ පවුලේ සාමාජිකයන් වීම විශේෂත්වයකි. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Should Saudi Arabia be Banned from the Olympics? |url=http://www.huffingtonpost.com/david-wallechinsky/should-saudi-arabia-be-ba_b_115736.html |publisher=''Huffington Post'' |date=29 July 2008 |first=David |last=Wallechinsky}}&lt;/ref&gt;

2010 වන විටත් [[සවුදි අරාබිය]], බෘනෙයි සහ කටාර් රාජ්‍යය යන රටවල් කිසිඳු ඔලිම්පික් උළෙලකට ක්‍රීඩිකාවන් සහභාගී කර නොතිබිණ. බෘනෙයි රාජ්‍යය වරකට එක් ක්‍රීඩකයා බැගින් වසර තුනකදී පමණක් ඔලිම්පික් නියෝජනය කර තිබුණි. නමුත් සවුදි අරාබිය සහ කටාර් රාජ්‍යය නිරතුරු ව ඔලිම්පික් නියෝජනය කළේ පිරිමි කණ්ඩයම් සමග පමණි.  2010 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කාන්තා ක්‍රීඩා කමිටුවේ සභාපතිනිය වූ අනීතා ඩිෆ්‍රැන්ට්ස්, කාන්තාවන් සහභාගී නොකරවන්නේ නම් 2012 ඔලිම්පික් උළෙල නියෝජනය කිරීමේ අවස්ථාව ලබා නොදෙන බවට නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සවුදි අරාබියට සහ කටාර් රාජ්‍යයට කාන්තාවන් සහභාගී කරවීමට බල කළාය. ඉන් අනතුරුව 2012 ඔලිම්පික් උළෙලේ වෙඩි තැබීම සහ කඩු හරඹ ඉසව්වලට ක්‍රීඩිකාවන් සහභාගී කරවීමට තමන් බලාපොරොත්තු වන බව කටාර් රාජ්‍යය දන්වා සිටියේ ය. 

2008 වසරේ දී ගල්ෆ් කටයුතු සම්බන්ධ කාර්යාංශයේ අධ්‍යක්ෂවරයා වූ අල් අල්-අහමඩ්, සවුදි අරාබිය වෙතට ත් පෙර කී පරිදි අනතුරු ඇඟවීමක් කරමින් පැවසුවේ කාන්තාවන්ට ඔලිම්පික් සඳහා සහභාගී වීමට අවස්ථවක් නොදීම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය උල්ලංගනය කිරීමක් බවය. තවදුරටත් ඔහු සඳහන් කළේ පසුගිය වසර 15ක කාලය පුරාම ලොව පුරා ඇති විවිධ අන්තර්ජාතික රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන විසින් සවුදි අරාබියට ඔලිම්පික් තහනම් කිරීම සඳහා නීති ගෙන ඒමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට බලපෑම් කරනු ලබන බව ය. ඔලිම්පික් සඳහා කාන්තාවන්ගේ සහභාගීත්වය වැඩි කර ගැනීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ගත් පියවර සාර්ථක විය. එනමුත් රටවල්වලට අනතුරු අඟවමින් ඔවුන්ගේ ඔලිම්පික් තත්ත්වය පහත හෙලීමේ හෝ අවලංගු කිරීමේ ස්ථාවරයක සිටීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අකමැති විය. &lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt; 2010 ජූලි මාසයේ දී  ''The Independent'' සඟරාව ඒ සම්බන්ධව මේ අයුරින් වාර්තා කර තිබිණි. &quot;සවුදි අරාබියට ඔලිම්පික් තහනම් කිරීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට කෙරෙන බලපෑම් එන්න එන්නම වැඩි වන අයුරු දක්නට ලැබේ. 2012 වසර වන විට කාන්තාවන්ට ඔලිම්පික් වරම් ලබා ගැනීම අවහිර කරන එකම ප්‍රධාන රාජ්‍යය සවුදි අරාබියයි. 2012 වසරේ දී ත් පිරිමි පමණක් සමන්විත වන කණ්ඩායමක් ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලට යවන්නේ නම්, කාන්තා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සංවිධානවල උද්ඝෝෂණයන්ට මුහුණ දීමට ඔවුන්ට සිදු වනු ඇත.“&lt;ref name=&quot;independent.co.uk&quot; /&gt;

ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී සහභාගී වූ සියලු රටවල් කාන්තාවන් සහභාගී කරවීම කැපී පෙනුන සිදුවීමකි.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Saudis to send 2 women to London, make history|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2012/olympics/2012/07/12/saudi-arabia-women-london-olympics.ap/index.html|publisher=SI.com|accessdate=13 July 2012}}&lt;/ref&gt;  සවුදි අරාබියෙන් ක්‍රීඩිකාවන් දෙදෙනක ද කටාර් රාජ්‍යයෙන් සිව් දෙනකු ද, බෘනෙයි දේශයෙන් එක් ක්‍රීඩිකාවක ද (මීටර් 400 කඩුළු පැනීමට සහභාගි වූ මාසියා මහුසින්) සහභාගී කරවූහ. කටාර් රාජ්‍යයයේ ඔලිම්පික් සඳහා ප්‍රථම කාන්තා නියෝජනය වූ බාහියා අල්-හමඩ් (වෙඩි තැබීම) විසින් 2012 ලන්ඩන් සමාරම්භක උළෙලේ කටාර් ධජය රැගෙන යන ලදී. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18813543 &quot;London 2012 Olympics: Saudi Arabian women to compete&quot;], BBC, 12 July 2012&lt;/ref&gt; ලන්ඩන් උළෙලේ මීටර් 1500 ධෘවන තරගයේ ලෝකඩ පදක්කම් දිනා ගත් බහරේන් ක්‍රීඩිකා මරියම් යුසුෆ් ජමාල්, ගල්ෆ් කලාපයේ ප්‍රථම ඔලිම්පික් පදක්කම් ලාභිනිය බවට පත් වූවාය.&lt;ref&gt;http://english.alarabiya.net/articles/2012/08/13/232068.html&lt;/ref&gt;

ඔලිම්පික් උළෙලක, ක්‍රීඩකයන් සහ ක්‍රීඩිකාවන් දෙපිරිසම එකට තරග වදින එකම ඉසව්ව අශ්වාරෝහණ තරග වේ. 2008 වසර වන විටත් ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්‍රීඩකයන් සඳහා ඇති ක්‍රීඩා ඉසව් ගණන ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා ඇති ක්‍රීඩා ඉසව් ගණනට වඩා බෙහෙවින් වැඩි විය. 2012 ඔලිම්පික් උළෙලේ කාන්තා බොක්සින් තරග ඇතුලත් වීම නිසා 2012 වසරේ සිට පිරිමි ක්‍රීඩකයන් තරග වදින සෑම ක්‍රීඩාවක් සඳහා ම කාන්තා ඉසව් ද තිබේ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8196879.stm &quot;Women's boxing gains Olympic spot&quot;], British Broadcasting Corporation, 13 August 2009&lt;/ref&gt; නමුත් රිද්මයනුකූල ජිම්නාස්ටික් සහ සමමුහුර්ත පිහිනුම් ඉසව් පිරිමි ක්‍රීඩකයන් හට වෙන් වී නොමැත.

=== ත්‍රස්තවාදය සහ හිංසක ක්‍රියා ===

මේ වන විට යුධමය තත්ත්වයන් නිසා ඔලිම්පික්උළෙලවල් තුනක් අත් හැර දැමීමට සිදු වී ඇත. 1916 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල පළමු ලෝක යුද්ධය හේතුවෙනුත්, 1940 සහ 1944 ග්‍රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලවල් දෙවන ලෝකයුද්ධය හේතුවෙනුත් එසේ අත් හැර දැමුණි. 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක දිනයේ දී ජෝර්ජියාව සහ රුසියාව අතර යුධමය තත්ත්වයක් ඇති විය. (දකුණු ඔසේෂියා යුද්ධය). ඔලිම්පික් සමාරම්භක උළෙලට සපැමිණි රාජ්‍ය නායකයන්ට චීන ජනපතිවරයා වූ හූ ජින්තාඕ විසින් පිළිගන්වනු ලැබූ දිවා භෝජන සංග්‍රහය අවස්ථාවේ දී ඇමරිකානු ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් සහ රුසියානු අගමැති ව්ලැඩමීර් පුටින් ගැටුම්කාරී තත්ත්තවය පිළිබඳ සාකච්ඡා කළහ. &lt;ref name=&quot;MSNBC 2009-01-30&quot; /&gt; ජෝර්ජියානු වෙඩි තැබීමේ ක්‍රීඩිකා නිනෝ සැලුක්වේඩ්ස් මීටර් 10 වායු පිස්තෝල ඉසව්වේ ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගැනීමෙන් අනතුරුව පදක්කම් ප්‍රදානය කරන පීඨිකාවේ දී එම ඉසව්වේ රිදී පදක්කම දිනා ගත් රුසියානු ක්‍රීඩිකාව වූ නතාලියා පැඩරිනා වැළඳ ගැනීම බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ මහත් කතාබහට ලක් වූ සිදුවීමක් විය. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Olympic Shooters Hug as their Countries do Battle|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/08/10/olympic.embrace/|accessdate=10 August 2008 | date=10 August 2008}}&lt;/ref&gt;

ත්‍රස්තවාදය ඔලිම්පික් සඳහා බලපෑ ප්‍රධානතම සිදුවීම 1972 වසරේ දී මියුනිච් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී වාර්තා විය. මියුනිච් සංහාරය ලෙස අද හැඳින්වෙන එම සිදුවීමේදී කළු සැප්තැම්බරය (Black September) නම් පලස්තීන ත්‍රස්ත කණ්ඩායමක් විසින් ඊශ්රායලයේ ක්‍රීඩකයන් 11 දෙනෙක් ප්‍රණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගන්නා ලදහ. ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනකු එම අවස්ථාවේ දී ම මරා දැමුණු අතර අනෙක් නවදෙනා නිදහස් වීමට උත්සහා දරන අවස්ථාවේදී ත්‍රස්තයන් අතින් මරුමුවට පත් වූහ. එම සිදුවීමෙන් ජර්මානු පොලිස් නිළධාරි‍යෙක් ද ත්‍රස්තවාදීහු පස් දෙනෙක් ද ජීවිතක්ෂයට පත් වූහ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Olympic archive|publisher=Canadian Broadcasting Corporation|url=http://archives.cbc.ca/IDC-1-41-1289-7332/sports/olympics_cbc/clip5|accessdate=29 August 2008}}&lt;/ref&gt;

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පැවති අවසත් ඔලිම්පික් උළෙලවල් දෙකටම ත්‍රස්තවාදී බලපෑම් එල්ලවිය. 1996 වසරේ ඔලිම්පික් සියවස සැමරුණු ඇට්ලන්ටා ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ඔලිම්පික් ගම්මානයේ පුපරා ගිය බෝමබය දෙදෙනකුට මරු කැඳවූ අතර 111 දෙනෙක් තුවාල ලදහ. ඇමරිකානු අභ්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදියකු වන එරික් රුඩොල්ෆ් නැමැත්තා විසින් එම බෝම්බය පුපුරුවා හරිනු ලැබූ අතර ඔහු මේ වන විට ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවම් විඳිමින් සිටියි.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Olympic Park Bombing|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/US/9607/27/olympic.bomb.main|accessdate=29 August 2008}}&lt;/ref&gt; 2001 සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයෙන් මාස පහකට පසු ඇමරිකාවේ සෝල්ට් ලේක් නගරයේ පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට එතෙක් ඔලිම්පික් උළෙලකට ලබා නොදුන් අන්දමේ දැඩි ආරක්ෂාවක් ලබා දී තිබුණි. එම උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලේ දී සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය සිහිපත් කෙරෙන මතකයන් ඉදිරිපත් කෙරුණි. ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයේ ලෙල දුන් ධජය, නිව් ජෝක් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ නිළධාරියකු වූ ඩැනියෙල් රොඩ්‍රිගස් ගැයූ &quot;God bless America&quot; ගීතය, නිව් යෝර්ක් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව හා ගිණි නිවීමේ අංශය සිහිපත් කිරීම එවැනි අංග කිහිපයකි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.gazettenet.com/2011/05/03/ioc-bin-laden-killing-no-bearing-olympic-security|title=IOC on bin Laden killing: no bearing on Olympic security|date=3 May 2011|agency=Associated Press|work=Gazettenet.com|accessdate=25 July 2011}}&lt;/ref&gt;

== පුරවැසිභාවය ==
=== පුරවැසිභාවය සම්බන්ධ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව මගින් පනවා ඇති නීති ===

ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියඅනුව කිසියම් ක්‍රීඩකයකුට ඔලිම්පික් උළෙලක දී කිසියම් රටක් නියෝජනය කළ හැක්කේ ඔහු හෝ ඇය එම රටේ ස්ථිර පුරවැසියකු නම් පමණි. රටවල් දෙකක පුරවැසිභාවය ඇති ක්‍රීඩකයකුට ඉන් තමන් කැමති එක් රටක් වෙනුවෙන් පමණක් ඉදිරිපත් විය හැකි අතර ඒ සඳහා ඔහුහෝ ඇය අනෙක් රට වෙනුවෙන් වසර තුනක් ඇතුලත කාලය තුළ ඉදිරිපත් නොවී තිබිය යුතු වේ.  ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු සහ අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලන එකඟ වන්නේ නම් එම වසර තුනක කාල සීමාව පිළිබඳ නීතිය ඉවත් කිරීමට අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට හැකියාව ඇත. {{r|Olympic Charter 2011}} එම කාල සීමාව පිළිබඳ නීතිය අදාල වන්නේ වසර තුනක් ඇතුලත එක් රටක් නියෝජනය කර ඉන් පසුව වෙනත් රටක් නියෝජනය කරන ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ට පමණි. වෙනත් ජාතිකත්වයක් ලැබූ පමණින් එම නීතිය අදාල කර නොගනී. එක් රටක් විසින් වෙනත් රටක ක්‍රීඩකයකුට පුරවැසිභාවය ලබා දුන් අවස්ථාවලදී පමණක් අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඒ සම්බන්ධව විමසා බැලීම් සිදු කරනු ලබයි. {{sfn|Shachar|2011|pp=2114–2116}}

=== පුරවැසිභාවය වෙනස් කිරීමට හේතු ===

බොහේ අවස්ථාවලදී ක්‍රීඩකයන් විසින් තම පුරවැසිභාවය වෙනස් කර ගනු ලබන්නේ ඔලිම්පික් සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමේ අරමුණින් ය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි රටක පරවැසිභාවය ලැබීම වඩා වැඩි පහසුකම් ප්‍රමාණයක් සහ අනුග්‍රාහකත්වයක් ලැබීමට හේතු වේ. තවත් හේතුවක් වන්නේ ඇතැම් ක්‍රීඩකයන්ට තමරටේ සිටියදී ඔලිම්පික් සඳහා සුදුසුකම් ලබා ගැනීමට පවා නොහැකි වීමයි. එසේ වන්නේ එමරටෙන් ඔහුට හෝ ඇයට වඩා සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කළ තරගකරුවන් ඉදිරිපත් කිරීම නිසා ය. 1992 සහ 2008 අතර කාලය තුළ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ 50 දෙනෙක් පමණ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පුරවැසිභාවය ලබා ගෙන ඇමරිකානු කණ්ඩායම නියෝජනය කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලවලට සහභාගී වූහ. &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

=== පුරවැසිභාවය වෙනස්කිරීම් සහ ඒ සම්බන්ධ ගැටලු ===

වර්ණභේදවාදය සම්බන්ධ සිදුවීම නිසා දකුණු අප්‍රිකාවට ඔලිම්පික් තහනමක් පනවා තිබූ කාලයේ දී, එක්සත් රාජධානියේ පුරවැසිභාවය ලබා ගෙන බ්‍රිතාන්‍ය කණ්ඩායම නියෝජනය කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වූ දකුණූ අප්‍රිකානු ක්‍රීඩිකා සෝලා බඩ් සම්බන්ධ සිදුවීම වඩාත් කතාබහට ලක් වූ සිදුවීමකි. ඇයගේ සීයා බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියකු වීම නිසා බඩ් හට බ්‍රිතාත්‍යයේ පුරවැසිභාවය ලැබී ඇත. ඇය වෙනුවෙන් පමණක් පුරවැසිභාවය ලබා දීමේ ක්‍රියාවලිය ඉක්මන් කළ බවට බ්‍රිතාන්‍යයෝ රජයට චෝදනා එල්ල කළහ. &lt;ref&gt;{{cite news|author=Rory Carroll |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2003/feb/24/athletics.rorycarroll |title=What Zola Budd did next &amp;#124; Sport |publisher=The Guardian |date= 24 February 2003|accessdate=27 November 2011 |location=London}}&lt;/ref&gt;

2004 මැයි මාසයේ දී ඇමරිකානු පුරවැසිභාවය ලබා ගත් කෙන්යානු ක්‍රීඩක බර්නාඩ් ලගාට් සම්බන්ධ සිදුවීම තවත් එවැනි සිදුවීමකි. ඔහු ඇමරිකානු පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීම හේතුවෙන් ඔහුගේ කෙන්යානු පුරවැසිභාවය අවලංගු කිරීමට කෙන්යානු රජයට අවශ්‍ය විය. 2004 ඇතන්ස් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ලගාට් කෙන්යාව නියෝජනය කරමින් රිදී පදක්කමක් ලබා ගත් නමුත් ඔහු තවදුරටත් කෙන්යානු ජාතිකයකු නොවනබවඑරට රජය පැවසීමනිසා එම පදක්කම අවධානමට ලක් විය. නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කරමින් ලගාට් කියා සිටියේ තමා 2003 වසර අවසාන භාගයේ දී ඇමරිකානු පුරවැසිභාවය ඉල්ලුම් කළත් ඔලිම්පික් උළෙල පසු වන තුරු පුරවැසිභාවය නොලැබෙනු ඇති බවට තමා විශ්වාස කළ බවයි. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.coolrunning.com/engine/3/3_1/lagat-a-runner-without-a-.shtml |title=Lagat a runner without a country |publisher=Cool Running |date= |accessdate=27 November 2011}}&lt;/ref&gt; ඇමරිකානු පැසි පන්දු කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි බෙකී හැමන් හට එම අවස්ථාව අහිමි වීම නිසා ඈ රුසියාවට සංක්‍රමණය වූවාය. ඉන් අනතුරුව ඇමරිකානු ජාතික පැසි පන්දු පුහුණුකරු ඇතුළු බොහෝ පිරිස් ඇයව දෝශ දර්ශනයට ලක් කරමින්කියා සිටියේ ඇය දේශද්‍රෝහයක වූ බවයි. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=3427182 |title=Olympics opportunity too much for Hammon to pass up – Olympics – ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=5 June 2008 |accessdate=27 November 2011}}&lt;/ref&gt;

== ශූරයන් සහ පදක්කම්ලාභීන් ==
{{Main|ඔලිම්පික් පදක්කම් ලාභීන්}}
ඔලිම්පික් ඉසව්වක ප්‍රථම, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන හිමි කර ගන්නා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් හෝ කණ්ඩායම් වෙත පදක්කම් ප්‍රදානය කරනු ලැබේ. ශූරයන් වෙත රන් පදක්කම් ප්‍රදානය කරන අතර 1912 වසර වන තුරු එම පදක්කම තනි රත්තරනින් නිමවා තිබීම විශේෂත්වයකි. පසුව එය රන් ආලෝපිත රිදී පදක්කමක් වූ අතර වර්තමානයේ එය රන් තහඩුවක් මතුපිටින් සවි කර ඇති රිදියෙන් සෑදූ පදක්කමකි. කෙසේ වුවද සෑම රන් පදක්කමකම අවම වශයෙන් සංශුද්ධ රත්රන් ග්‍රෑම් 6ක් වත් අඩංගු විය යුතු වීම සම්මතය යි. &lt;ref name=&quot;BeijingOlymp-1&quot; /&gt; අනුශූරයන් හට රිදී පදක්කම් සහ තෙවන ස්ථාන හිමි කර ගන්නා ක්‍රීඩකයන් හට ලෝකඩ පදක්කම් පිරිනැමේ. පිළිමළුන් පිටු දැකීමේ ආකාරයේ ඉසව් වලදී (බොක්සින් වැනි) තෙවන ස්ථානයක් තෝරා නොගන්නා අතර අවසන් පූර්ව තරගවලදී පරාජය වන ක්‍රීඩකයෝ දෙදෙනොටම ලෝකඩ පදක්කම් පිරිනැමෙති. 1896 ප්‍රථම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ප්‍රථම සහ දෙවන ස්ථාවලට පමණක් පදක්කම් ප්‍රදානය කර ඇත්තේ ප්‍රථම ස්ථානයට රිදී පදක්කමක් සහ දෙවන ස්ථානය ලෝකඩ පදක්කමක් වන අයුරිනි. පදක්කම් තුනක් ප්‍රදානය කිරීම අරඹා ඇත්තේ 1904 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/st-louis-1904-summer-olympics|title=St Louis 1904|publisher=Olympic Games|accessdate=3 July 2012}}&lt;/ref&gt; 1948 ඔලිම්පික් උළෙලේ සිට සිව් වැනි, පස් වැනි සහ හය වැනි ස්ථාන දිනා ගන්නා ක්‍රීඩකයන් වෙත සහතික පත්‍රයක් පිරිනැමීම ඇරඹුනි. එම සහතිකය ජයග්‍රහණය සහතික කිරීමක් ලෙස නිල වශයෙන් පිළිගැනේ. 1984 සිට එම සහතිකය හත් වැනි සහ අට වැනි ස්ථාන වලදට ලබා දීම ඇරඹුනි. 2004 ඇතන්ස් උළෙලේ දී ප්‍රථම, දෙවනහා තෙවන ස්ථානලබා ගත් ක්‍රීඩකයන්ට ඔලිව් කොළ ඔටුනු ද ප්‍රදානය කෙරුණි. &lt;ref&gt;{{cite web |title=The Modern Olympic Games|publisher=The Olympic Museum|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf|format=PDF|accessdate=29 August 2008}}&lt;/ref&gt; එක් එක් රටවල් දිනා ගත් පදක්කම් සංඛ්‍යාවන් පිළිබඳ දත්තයන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව රැස් නොකරන නමුත් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු සහ ජනමාධ්‍ය විසින් එක් එක් රටවල සාර්ථකත්වය තීරණය කිරීම සඳහා දිනා ගත් පදක්කම් සංඛ්‍යා පිළිබඳ සංඛ්‍යාත්මක දත්ත රැස් කරනු ලබති. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Munro|first=James|title=Britain may aim for third in 2012|publisher=BBC Sport|date=25 August 2008|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/london_2012/7579901.stm|accessdate=25 August 2008}}&lt;/ref&gt;

== සත්කාරක රටවල් සහ නගර ==
{{Main|ඔලිම්පික් සත්කාරක නගර}}
[[File:Summer olympics all cities.PNG|thumb|upright=1.35|ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය දැක්වූ රටවල් - එක් වරක් සත්කාරකත්වය දැරූ රටවල් කොළ පැහැයෙන් ද වැඩි වාර ගණනක් සත්කාරකත්වය දැක්වූ රටවල් නිල් පැහැයෙන් ද දැක්වේ. ]]
[[File:Winter olympics all cities.svg|thumb|upright=1.35|ශීත ඍතු ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය දැක්වූ රටවල් - එක් වරක් සත්කාරකත්වය දැරූ රටවල් කොළ පැහැයෙන් ද වැඩි වාර ගණනක් සත්කාරකත්වය දැක්වූ රටවල් නිල් පැහැයෙන් ද දැක්වේ. ]]

ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කරක නගරය තේරීම, අදාල වසරට වසර හතක් හෝ අටක් පෙරාතුව සිදු කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;bidpro&quot; /&gt; එම තෝරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය අදියර දෙකකින් සිදු වන අතර වසර දෙකක් පමණ ඒ සඳහා ගතවෙයි. සත්කාරකත්වය දැරීමට බලාපොරොත්තු වන නගර එම රටේ ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට ඒ සඳහා අයදුම් කළ යුතු ය. එකම රටක නගර කිහිපයක් අයදුම් කළහොත් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සිදු කරන තෝරා ගැනීමේ පරීක්ෂනයකින් පසු එක් රටකින් එක් නගරයක් පමණක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට ඉල්ලුම් කළ යුතු ය. ඉල්ලුම් කිරීමේ කාලය අවසන් වූ විට සත්කාරක නගරය තෝරා ගැනීමේ පළමු අදියර ඇරඹේ. එහිදී සංවිධාන කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වන ප්‍රධාන නිර්ණායකයන් ඇතුලත් වන ලෙස සැකසූ ප්‍රශ්නාවලියකට පිළිතුරු සැපයීමට අප්ක්ෂකයන්ට සිදු වේ. &lt;ref name=&quot;hostcity&quot; /&gt; එම ඉල්ලුම් පත්‍රයේ, තමන් ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියට අනුකූලව ක්‍රියා කරන බවට ත්, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ විධායක මණ්ඩලය විසින් පනවා ඇති සියළු නීති රීතිවලට එකඟ බවටත් අපේක්ෂකයන් විසින් සනාථ කළ යුතුය. &lt;ref name=&quot;bidpro&quot; /&gt; විශේෂ කණ්ඩායමක් විසින් අපේක්ෂකයන්ගේ පිළිතුරු පත්‍ර අගයනු ලැබීමෙන් පසු එක් එක් අපේක්ෂකයාට ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය කිරීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳ වාර්තාවක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට ලබා දීම සිදු කෙරේ. එම අදියරෙන් පසුව තෝරා ගත් අපේක්ෂකයන් පිරිසක් පමණක් ඊලඟ අදියර වෙත යොමු කෙරේ. &lt;ref name=&quot;hostcity&quot; /&gt;

එම අපේක්ෂකයන් තෝරා ගැනීමෙන් පසු අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව වෙත වඩාත් විස්තරාත්මක ව්‍යාපෘති යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට ඔවුන්ට සිදු වේ. ඉන් අනතුරුව සෑම අපේක්ෂක නගරයක්ම ඉතා අවධානයෙන් යුතුව විශ්ලේෂණය කරනු ලබයි. එහිදී අදාල නගර වෙත සංචාරය කරමින්, අදාල ස්ථාන පරීක්ෂාවට ලක් කරමින් සහ සංවිධායක කමිටුවල නිලධාරීන් සමග සාකච්ඡා කරමින් අදාල නගරයේ යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කරනලු ලබයි. එසේ කිරීමෙන් අනතුරුව සකස් කරනු ලබන වාර්තාවක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අවසන් තීරණය ගැනීමේ දිනයට මාසයකට පමණ පෙරාතුව භාර දිය යුතු වේ. සම්මුඛ පරීක්ෂවලදී තම නගරයට ඔලිම්පික් සංවිධානය කිරීමේ බරපැන දැරිය හැකි බවට අපේක්ෂක නගරය තහවුරු කළයුතු වෙයි. &lt;ref name=&quot;bidpro&quot; /&gt; ඇගයීම් කමිටුවේ කාර්යභාරය අවසන් වීමෙන් පසු කිසියම් දිනයක අපේක්ෂක නගරයක් නොමැති රටකදී සංවිධානය කෙරෙන සුහද හමුවකට අපේක්ෂක නගරවල නිලධාරීහු රැස් වෙත්. එහිදී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු නිලධාරීන් විසින් කරනු ලබන ඡන්ද විමසීමකදී සත්කාරක රට සහ නගරය තෝරා ගනු ලබයි. එසේ තෝරා ගැනීමෙන් පසුව සත්කාරක නගරයේ සංවිධායක කමිටුව සහ අදාල රටේ ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එක්ව සත්කාරක නගර කොන්ත්‍රාත්තුව අත්සන් කරති. &lt;ref name=&quot;bidpro&quot; /&gt;

2016 වන විට රටවල් 23 ක නගර 44 ක් ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය දරා තිබෙන නමුත් යුරෝපයෙන් සහ උතුරු ඇමරිකාවෙන් පිට රටක ඔලිම්පික් පවත්වා ඇත්තේ අවස්ථා අටකදී පමණි. 1988 දකුණු කොරියාවේ සෝල් නුවර ඔලිම්පික් පැවැත්වීමෙන් පසු තුන් වතාවක් ආසියාවේ සහ සසියානා කලාපයේ ඔලිම්පික් පවත්වා ඇත. එය ඊට පෙර වසර 92 සමග සසඳා බැලීමේ දී වැඩි අගයකි. 2016 බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනයිරෝ නගරයේ පැවැත්වෙන ඔලිම්පික් උළෙල දකුණු ඇමරිකානු මහාද්වීපයට ගමන් කරන ප්‍රථම අවස්ථාවයි. මෙතෙක් කිසිඳු අවස්ථාවක අප්‍රිකා මහාද්වීපයේ ඔලිම්පික් උළෙලක් පවත්වා නැත. 

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලවල් හතරකට ද ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලවල් හතරකට ද සත්කාරකත්වය දක්වා ඇත. එක්සත් රාජධානියේ ලන්ඩන් නගරය තුන් වරක් ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලට සත්කාරකත්වය දක්වා ඇත. එය වැඩිම වාර ගණනක් සත්කාරකත්වය දැක්වූ නගරයයි. ජර්මනිය, ඕස්ට්‍රේලියාව, ප්‍රංශය සහ ග්‍රීසිය යන රටවල් දෙවර බැගින් ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලට සත්තාරකත්වය දක්වා ඇත. ලොස් ඇන්ජලීස්, පැරිස් සහ ඇතන්ස් යන නගර දෙවර බැගින් ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලට සත්තාරකත්වය දක්වා ඇත. 2020 ඔලිම්පික් උළෙලෙන් පසු ජපානය සහ ටෝකියෝ නගරය ඉහත ලැයිස්තු දෙකට පිළිවෙලින් එකතු වේ. 

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හැරුණු කොට ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල වැඩි ගණනකට සත්කාරකත්වය දක්වා ඇති රටවල් වන්නේ ප්‍රංශය (තුන් වරක්),ස්විට්සර්ලන්තය, ඔස්ට්‍රියාව, නෝර්වේ,ජපානය, කැනඩාව, ඉතාලිය සහ ජපානය (දෙවර බැගින්) යි. ලේක් ප්ලේසිඩ්, ඉන්ස්බ්‍රක් සහ ශාන්ත. මොරිට්ස් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් සඳහා දෙවර බැගින් සත්කාරකත්වය දක්වා ඇත. 2010 වැන්කුවර් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලත් සමග කැනඩාව තුන්වරක් ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය දැරූ රටවල් අතරට එක් විය. 2014 සෝචි ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල රුසියාව ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලක් සංවිධානය කරන ප්‍රථම අවස්ථාව වන අතර එය ඔවුන්ගේ දෙවැනි ඔලිම්පික් උළෙලයි. 

{{සටහන්ලැයිස්}}

== පරිශීලන ==

{{reflist
| colwidth = 30em
| refs =

&lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;
{{cite web | title= Overview of Olympic Games | author= | coauthors= | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games | publisher=Encyclopædia Britannica | accessdate=4 June 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;elis1-7-9&quot;&gt;
Pausanias, &quot;Elis 1&quot;, VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 7, 9, 10]; Pindar, &quot;Olympian 10&quot;, pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;layout=&amp;loc=O.+10.1 24–77]
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;elis1-7-7&quot;&gt;
Pausanias, &quot;Elis 1&quot;, VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 9]; Pindar, &quot;Olympian 10&quot;, pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;layout=&amp;loc=O.+10.1 24–77]
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frencholympics&quot;&gt;
{{cite web | url= http://www.lepotentiel.com/afficher_supplement.php?id_article=68524&amp;id_supplement=8&amp;id_edition=4405 | title= Histoire et évolution des Jeux olympiques | work= Potentiel | year= 2005 | language=French | accessdate=31 January 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wenlock&gt;{{cite news|title=Rugby School motivated founder of Games|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/|work=Reuters|publisher=SI.com|date=2004-07-08|accessdate=2009-02-04|archive-date=2004-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20040823070741/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;chamonix&quot;&gt;
{{cite web | url= http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=1924 | archiveurl= http://web.archive.org/web/20080802010902/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&amp;OLGY=1924 | archivedate= 2 August 2008 | title= Chamonix 1924 | publisher= International Olympic Committee | accessdate=31 January 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Parahist&quot;&gt;
{{cite web | title=History of the Paralympic Games | publisher=Government of Canada | url=http://www.canada2010.gc.ca/101/histor/010203-eng.cfm | accessdate=7 April 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rogge introduces&quot;&gt;
{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/6467087.stm | title= Rogge wants Youth Olympic Games | date= 19 March 2007 | publisher= [[BBC Sport]] | accessdate=2 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;CRIonYOG&quot;&gt;
{{cite web | url= http://english.cri.cn/2886/2007/04/25/1221@220491.htm | date=25 April 2007 | title= IOC to Introduce Youth Olympic Games in 2010 | publisher= CRIenglish.com | accessdate=29 January 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;YOGisGo&quot;&gt;
{{cite web | url= http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2227 | archiveurl= http://web.archive.org/web/20080821232940/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2227 | archivedate= 21 August 2008 | title= IOC session: A &quot;go&quot; for Youth Olympic Games | publisher= International Olympic Committee | date= 5 July 2007 | accessdate=2 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;No kidding&quot;&gt;
{{cite news | url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-04-25-2774646336_x.htm | title= No kidding: Teens to get Youth Olympic Games | work= USA Today | accessdate=27 August 2008 | date=25 April 2007 | first=Stephen | last=Wade
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;iocfactsheet&quot;&gt;
{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf | archiveurl= http://web.archive.org/web/20110429094019/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf | archivedate= 29 April 2011 | title= IOC Factsheet | publisher= International Olympic Committee | format= PDF | accessdate=2 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;movement&quot;&gt;
{{cite web | url=http://www.olympic.org/uk/organisation/index_uk.asp | title=The Olympic Movement | publisher=International Olympic Committee | accessdate=2 May 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;movement roles&quot;&gt;
{{cite web | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_843.pdf | archiveurl=http://web.archive.org/web/20110429054311/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_843.pdf | archivedate=29 April 2011 | title=Roles and responsibilities during the Olympic Games | date=February 2008 | publisher=International Olympic Committee | pages=1–2 | accessdate=2 May 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buying the Games&quot;&gt;
{{cite news | title=Buying the Games | last=Rowlatt | first=Justin | publisher=BBC | date=29 July 2004 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/3937425.stm | accessdate=16 April 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;television&quot;&gt;
{{cite web | title=Issues of the Olympic Games | work=Olympic Primer | publisher=LA84 Foundation of Los Angeles | url=http://www.la84foundation.org/6oic/primer_text2.htm | accessdate=30 March 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ratings&quot;&gt;
{{cite news | title=A Surprise Winner at the Olympic Games in Beijing: NBC | last1=Carter | first1=Bill | last2=Sandomir | first2=Richard | work=The New York Times | publisher=NYTimes.com | date=17 August 2008 | url=http://www.nytimes.com/2008/08/18/sports/olympics/18nbc.html?ref=business | accessdate=2 April 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;autogenerated1960&quot;&gt;
Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, &quot;Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012,&quot; Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford.
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;olympicsymbols&quot;&gt;
{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1303.pdf | archiveurl= http://www.webcitation.org/5gKlcLlT9 | archivedate= 26 April 2009 | title= The Olympic Symbols | publisher= International Olympic Committee | format= PDF | accessdate=4 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;torch&quot;&gt;
{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_655.pdf | archiveurl= http://www.webcitation.org/5gKmh3MNF | archivedate= 26 April 2009 | title= The Olympic flame and the torch relay | work= Olympic Museum | publisher= International Olympic Committee | year= 2007 | page= 6 | format= PDF | accessdate=4 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OCFactSheetS&quot;&gt;
{{cite web | title= Fact sheet: Opening Ceremony of the Summer Olympic Games | publisher= International Olympic Committee | month= February | year= 2008 | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1134.pdf | archiveurl= http://web.archive.org/web/20110429094114/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1134.pdf | archivedate= 29 April 2011 | format= PDF | accessdate=14 August 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OCFactSheetW&quot;&gt;
{{cite web | title= Fact sheet: Opening Ceremony of the Winter Olympic Games | publisher= International Olympic Committee | month= February | year= 2008 | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1036.pdf | archiveurl= http://www.webcitation.org/5gKi2qxLe | archivedate= 26 April 2009 | format= PDF | accessdate=14 August 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OCprotocol1&quot;&gt;{{cite book | title= The Modern Olympic Games | chapter= The development of the Games – Between festival and tradition | publisher= International Olympic Committee | page= 5 | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080824152446/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf | archivedate= 24 August 2008 | chapterurl= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf#pages=5 | format= PDF | accessdate= 29 August 2008 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;otraditions&quot;&gt;
{{cite news | title= Symbols and Traditions | work= USA Today | date= 12 July 1999 | url= http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr03.htm | accessdate=29 August 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sports&quot;&gt;
{{cite web | url=http://olympic.org/uk/sports/index_uk.asp | title=Sports | publisher=International Olympic Committee | accessdate=8 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;recognizedsports&quot;&gt;
{{cite web | url=http://www.olympic.org/uk/sports/recognized/index_uk.asp | title=Recognised Sports | publisher=International Olympic Committee | accessdate=31 March 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;factsheetsports&quot;&gt;
{{cite web | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1135.pdf | archiveurl=http://www.webcitation.org/5gKml7Xpv | archivedate=26 April 2009 | title=Factsheet: The sports on the Olympic programme | publisher=International Olympic Committee | year=2008 | month=February | format=PDF | accessdate=3 July 2012
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;newosports&quot;&gt;
{{cite news | title=Golf, rugby added for 2016 and 2020 | agency=Associated Press | publisher=ESPN.com | date=09–10–09 | url=http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=4545111 | accessdate=09–10–09
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Amateurism&quot;&gt;
{{cite news | title=Amateurism | date=12 July 1999 | work=USA Today | publisher=Gannett Company | url=http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr01.htm | accessdate=9 February 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Boycott 1&quot;&gt;
{{cite web | title=Melbourne/Stockholm 1956 | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/melbourne-stockholm-1956-summer-olympics | accessdate=25 July 2011
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;CBC boycott&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/09/f-olympics-history-1976.html | title=African nations boycott costly Montreal Games | publisher=[[CBC Sports]] | date=30 July 2008 | accessdate=6 February 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080603015923/http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/09/f-olympics-history-1976.html | archivedate=3 June 2008 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;corbit&quot;&gt;
{{cite web | title=China-Olympic History | publisher=Chinaorbit.com | url=http://www.chinaorbit.com/2008-olympics-china/olympic-games-history.html | accessdate=27 August 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;1980 Boycott&quot;&gt;
{{cite news | title=Moscow 1980:Cold War, Cold Shoulder | url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3524906,00.html | date=31 July 2008 | work=Deutsche Welle | publisher=DW-World.DE | accessdate=27 April 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;1980 Boycott 2&quot;&gt;
{{cite web | title=Los Angeles 1984 | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/los-angeles-1984-summer-olympics | accessdate=25 July 2011
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;EUTibet&quot;&gt;
{{cite news | title=Diplomats Visit Tibet as EU Split on Olympic Opening Boycott | date=29 March 2008 | work=The Economic Times | url=http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/Diplomats_visit_Tibet_as_EU_split_on_Olympic_opening_boycott_/articleshow/2908958.cms | accessdate=7 February 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;GSE&quot;&gt;
{{cite encyclopedia | title=Spartakiads | encyclopedia=Great Soviet Encyclopedia | volume=Vol. 24 (part 1) | page=286 | year=1976 | work=Sovetskaya Entsiklopediya | location=Moscow
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Black Salute&quot;&gt;
{{cite news | title=1968: Black athletes make silent protest | publisher=BBC | url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/17/newsid_3535000/3535348.stm | accessdate=7 February 2009 | date=17 October 1968
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wadahistory&quot;&gt;
{{cite web | title=A Brief History of Anti-Doping | publisher=World Anti-Doping Agency | url=http://www.wada-ama.org/en/About-WADA/History/A-Brief-History-of-Anti-Doping/ | accessdate=10 September 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;
[http://www.nytimes.com/2008/05/19/opinion/19iht-edahmed.3.13017836.html &quot;Bar countries that ban women athletes&quot;], Ali Al-Ahmed, ''[[The New York Times]]'', 19 May 2008
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;independent.co.uk&quot;&gt;
[http://www.independent.co.uk/sport/general/others/inside-lines-protests-at-2012-if-saudis-say-no-girls-allowed-2017852.html &quot;Inside Lines: Protests at 2012 if Saudis say 'no girls allowed'&quot;], ''[[The Independent]]'', 4 July 2010
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MSNBC 2009-01-30&quot;&gt;
{{cite news | title = Bush turns attention from politics to Olympics | agency = Associated Press | publisher = MSNBC | date = 7 August 2008 | url = http://www.msnbc.msn.com/id/26081584/ | accessdate = 30 January 2009 
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news | last=Larmer | first=Brook | url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1833856,00.html | title=The Year of the Mercenary Athlete | publisher=''[[Time (magazine)|Time]]'' | date=19 August 2008 | accessdate=27 November 2011 | archive-date=22 August 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130822202619/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1833856,00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BeijingOlymp-1&quot;&gt;
{{cite web | title=Medals of Beijing Olympic Games Unveiled | publisher=The International Olympic Committee | url=http://en.beijing2008.cn/67/83/article214028367.shtml | accessdate=3 September 2008
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;bidpro&quot;&gt;
{{cite web | title=Olympic Charter | publisher=International Olympic Committee | format=PDF | pages= 72–75 | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | archiveurl=http://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | archivedate=28 July 2011 | accessdate=2 April 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hostcity&quot;&gt;
{{cite web | title=Choice of the host city | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/uk/organisation/missions/cities_uk.asp | accessdate=2 April 2009
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Krüger Murray 2003 p230&quot;&gt;
{{harvnb|Krüger|Murray|2003|p=[http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC&amp;lpg=PA230&amp;dq=1936%20olympics%20%22irish%20free%20state%22&amp;pg=PA230#v=onepage&amp;q=1936%20olympics%20%22irish%20free%20state%22 230]}}
&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Unused citation. Removed at revision 506858076
&lt;ref name=&quot;Nally2008&quot;&gt;
{{cite book | author=T. H. Nally | title=The Aonac Tailteann and the Tailteann Games Their History and Ancient Associations, p.61 | url=http://books.google.com/books?id=SObPJ02EiwMC | accessdate=31 July 2012 | date=30 June 2008 | publisher=Jesson Press | isbn=978-1-4097-8189-9
}}
&lt;/ref&gt; --&gt;
}}

== මූලාශ්‍ර ==

{{refbegin|colwidth=30em}}
* {{cite book | title = Historical Dictionary of the Olympic Movement | last1 = Buchanon | first1 = Ian | last2 = Mallon | first2 = Bill | publisher = Scarecrow Press | location = Lanham, MD | year = 2006 | isbn = 978-0-8108-5574-8 | url = http://books.google.com/?id=fH3hD3MkIMYC&amp;pg=PR101&amp;dq=commercialization+of+the+olympic+games | accessdate = 20 March 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Burkert | first = Walter | authorlink = Walter Burkert | year = 1983 | title = Homo Necans | chapter = Pelops at Olympia | publisher = University of California Press | isbn = 978-0-520-05875-0 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Global entertainment media | last = Cooper-Chen | first = Anne | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, New Jersey | year = 2005 | isbn = 978-0-8058-5168-7 | url = http://books.google.com/?id=1Su8jRiVVdoC&amp;pg=PA228&amp;dq=tv+influence+on+olympic+games#PPA230,M1 | accessdate = 21 March 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Coubertin | first1 = Pierre de | authorlink = Pierre de Coubertin | last2 = Philemon | first2 = Timoleon J. | last3 = Politis | first3 = N.G. | last4 = Anninos | first4 = Charalambos | title = The Olympic Games: BC 776 – AD 1896 | work= The Olympic Games in 1896 – Second Part | publisher = Charles Beck | format = PDF | location = Athens | year = 1897 | url = http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf | accessdate = 2 February 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Crowther | first = Nigel B. | year = 2007 | chapter = The Ancient Olympic Games | title = Sport in Ancient Times | publisher = Greenwood Publishing Group | isbn = 978-0-275-98739-8 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Architecture of Greece | last = Darling | first = Janina K. | year = 2004 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Santa Barbara, California | isbn = 978-0-313-32152-8 | chapter = Panathenaic Stadium, Athens | url = http://books.google.com/?id=4F-v35--l_gC&amp;dq=Panathenaic+Stadium,+Averoff,+Constantine | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Eassom | first = Simon | year = 1994 | title = Critical Reflections on Olympic Ideology | publisher = The Centre for Olympic Studies | location = Ontario | isbn = 978-0-7714-1697-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Krüger | first1 = Arnd | last2 = Murray | first2 = William J. | year = 2003 | title = The Nazi Olympics: sport, politics and appeasement in the 1930s | publisher = University of Illinois Press | isbn = 978-0-252-02815-1 | url = http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC | accessdate = 3 July 2012 | ref = harv }}
* {{cite book | title = | last1 = Findling | first1 = John E. | last2 = Pelle | first2 = Kimberly D. | publisher = | location = | year = 2000 | isbn = | url = | accessdate = | ref = harv }} {{full | date = July 2012 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Encyclopedia of the Modern Olympic Movement | last1 = Findling | first1 = John E. | last2 = Pelle | first2 = Kimberly D. | publisher = Greenwood Press | location = Westport CT | year = 2004 | isbn = 978-0-313-32278-5 | url = http://books.google.com/?id=QmXi_-Jujj0C&amp;pg=PA283&amp;dq=winter+games+at+the+1912+summer+olympics | accessdate = 30 March 2009 | ref = harv }}
* Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, &quot;Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012,&quot; Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford.
* {{cite book | last = Gershon | first = Richard A. | title = Telecommunications Management:Industry structures and planning strategies | year = 2000 | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, NJ | isbn = 978-0-8058-3002-6 | url = http://books.google.com/?id=H3cu_PFsFYwC&amp;pg=PA17&amp;dq=1998+winter+olympics | accessdate = 21 March 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Golden | first = Mark | year = 2009 | chapter = Helpers, Horses, and Heroes | title = Greek Sport and Social Status | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-71869-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Girginov | first1 = Vassil | last2 = Parry | first2 = Jim | year = 2005 | title = The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games | publisher = Routledge | location = | isbn = 978-0-415-34604-7 | url = http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC | accessdate = 3 July 2012 | ref = harv }}
* {{cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | title = Olympic Charter | author = International Olympic Committee | publisher = International Olympic Committee | year = 2007 | format = PDF | accessdate = 12 February 2009 | ref = {{sfnRef|Olympic Charter|2007}} }}{{dead link | date = July 2012 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Rome 1960 | last = Maraniss | first = David | year = 2008 | publisher = Simon &amp; Schuster | location = New York | isbn = 978-1-4165-3407-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Matthews | first = George R. | year = 2005 | title = America's first Olympics: the St. Louis games of 1904 | publisher = University of Missouri Press | location = | isbn = 978-0-8262-1588-8 | url = http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&amp;lpg=PP1&amp;dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&amp;pg=PA53#v=onepage&amp;q=liverpool&amp;f=false | ref = harv }}
* {{cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_658.pdf | archiveurl = http://www.webcitation.org/5gKmnnDyw | archivedate = 26 April 2009 | title = The Olympic Games in Antiquity | author = Olympic Museum | publisher = International Olympic Committee | year = 2007 | format = PDF | accessdate = 2 February 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | author = Pausanias | authorlink = Pausanias (geographer) | others = translated by W. H. S. Jones and H. A. Ormerud | title = Description of Greece | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 | chapter = Elis 1 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&amp;query=book%3D%235 | volume= Vol. 2 | date = 1 January 1926 | series = Loeb Classical Library | publisher = W. Heinemann | location = London | oclc= 10818363 | isbn = 978-0-674-99207-8 | accessdate = 9 January 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | author = Pindar | authorlink = Pindar | others = translated by William H. Race | title = Olympian Odes | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;query=head%3D%231 | chapter = Olympian 10 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&amp;layout=&amp;loc=O.+10.1 | year = 1997 | series = Loeb Classical Library | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-99564-2 | accessdate = 25 March 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Doping:Athletes and Drugs | last = Porterfield | first = Jason | year = 2008 | publisher = Rosen Publishing Group | location = New York | isbn = 978-1-4042-1917-5 | page = 15 | url = http://books.google.com/?id=YXWa6ll5GxoC&amp;pg=PA15&amp;dq=Hans-Gunnar+Liljenwall, | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite book | title = The Fifth Century BC | last = Richardson | first = N.J. | year = 1992 | publisher = Cambridge University Press | editor=Lewis, D.M.; Boardman, John; Davies, J.K. | isbn = 978-0-521-23347-7 | chapter = Panhellenic Cults and Panhellenic Poets | ref = harv }}
* {{cite book | title = | last = Richardson | first = | year = 1997 | publisher = | editor = | isbn = | chapter = | ref = harv }} {{full | date = July 1997}}
* {{cite book | title = Mega-Events and Modernity | last = Roche | first = Maurice | publisher = Routledge, Taylor &amp; Francis Group | location = New York | year = 2000 | url = http://books.google.com/?id=aldh2YTO7XQC&amp;printsec=copyright&amp;dq=spartakiads+and+the+olympics | isbn = 978-0-415-15711-7 | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Olympics at the Millennium | last1 = Schaffer | first1 = Kay | last2 = Smith | first2 = Sidonie | publisher = Rutgers University Press | location = New Jersey | year = 2000 | isbn = 978-0-8135-2819-9 | url = http://books.google.com/?id=nMzYdZpk8qMC&amp;printsec=copyright&amp;dq=olympics | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = The Commercialisation of sport | last = Slack | first = Trevor | publisher = Routledge | location = New York | year = 2004 | isbn = 978-0-7146-8078-1 | url = http://books.google.com/?id=Kd7ieYncwxIC&amp;pg=PA192&amp;dq=television+and+the+olympic+games | accessdate = 31 March 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = The Fifth Century BC | last = Spivey | first = Nigel Jonathan | year = 2004 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-280433-4 | chapter = Olympia: the Origins | ref = harv }}
* {{cite book | last = Swaddling | first = Judith | year = 1999 | title = The Ancient Olympic Games | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-77751-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Swaddling | first = Judith | year = 2000 | title = The Ancient Olympic Games | edition = 2 | publisher = University of Texas Press | location = Austin | isbn = 978-0-292-70373-5 | oclc = 10759486 | url = http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC | accessdate = 6 June 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = Sport and leisure cultures | last = Tomlinson | first = Alan | publisher = University of Minnesota Press | location = Minneapolis MN | year = 2005 | isbn = 978-0-8166-3382-1 | url = http://books.google.com/?id=JphFoBnq2R8C&amp;pg=PA14&amp;dq=olympic+games+television+ratings | accessdate = 2 April 2009 | ref = harv }}
* {{cite journal | last = Weiler | first = Ingomar | year = 2004 | title = The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin | journal = European Review | volume = 12 | issue = 3 | publisher =  Cambridge University Press | ref = harv }}
* {{cite book | title = Social Issues in Sport | last = Woods | first = Ron | publisher = Human Kinetics | location = Champaign IL | year = 2007 | isbn = 978-0-7360-5872-8 | url = http://books.google.com/?id=Krclca7m_z0C&amp;pg=PA146&amp;lpg=PA146&amp;dq=television+ratings+decline+olympic+games+torino | accessdate = 2 April 2009 | ref = harv }}
* {{cite book | title = A Brief History of the Olympic Games | last = Young | first = David C. | year = 2004 | publisher = Wiley-Blackwell | isbn = 978-1-4051-1130-0 | chapter = The Beginnings | ref = harv }}
* {{cite book | title = The Modern Olympics: A Struggle for Revival | last = Young | first = David C. | year = 1996 | location = Baltimore | publisher = Johns Hopkins University Press | isbn = 978-0-8018-7207-5 | ref = harv }}
{{refend}}

== වැඩිදුර කියවීමට ==

{{refbegin}}
* {{cite book |last=Buchanan |first=Ian |authorlink= |coauthors= |title=Historical dictionary of the Olympic movement |year=2001 |publisher=Scarecrow Presz |location=Lanham |isbn=978-0-8108-4054-6}}
* {{cite book |last=Kamper |first=Erich |authorlink= |coauthors=Mallon, Bill |title=The Golden Book of the Olympic Games |year=1992 |publisher=Vallardi &amp; Associati |location=Milan |isbn=978-88-85202-35-1}}
* {{cite book |last=Preuss |first=Holger |authorlink= |coauthors=Marcia Semitiel García |title=The Economics of Staging the Olympics: A Comparison of the Games 1972–2008 |year=2005 |publisher=Edward Elgar Publishing |location= |isbn=978-1-84376-893-7}}
* {{cite book |last=Simson |first=Vyv |authorlink= |coauthors=Jennings, Andrew |title=Dishonored Games: Corruption, Money, and Greed at the Olympics |year=1992 |publisher=S.P.I. Books |location=New York |isbn=978-1-56171-199-4}} 
* {{cite book |last=Wallechinsky |first=David |authorlink=David Wallechinsky |title=The Complete Book of the Summer Olympics, Athens 2004 Edition |year=2004 |publisher=SportClassic Books |location= |isbn=978-1-894963-32-9}}
* {{cite book |last=Wallechinsky |first=David |title=The Complete Book of the Winter Olympics, Turin 2006 Edition |year=2005 |publisher=SportClassic Books |location= |isbn=978-1-894963-45-9}}
{{refend}}

== බාහිර සබැඳි ==

{{wikiquote}}
{{commons|Olympic Games}}

* [http://www.olympic.org/ ඔලිම්පික් නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://sathsamudura.blogspot.com/2012/07/olympic-secrets.html ඔලිම්පික් ගැන දන්නා නොදන්නා තොරතුරු]
* [http://www.nytimes.com/interactive/2008/08/04/sports/olympics/20080804_MEDALCOUNT_MAP.html New York Times Interactive of all the medals in the Modern Olympics]
* [http://www.insidethegames.biz/ insidethegames – the latest and most up to date news and interviews from the world of Olympic, Commonwealth and Paralympic Games]
* [http://www.aroundtherings.com/ ATR – Around the Rings – the Business Surrounding the Olympics]
* [http://www.gamesbids.com/eng/ GamesBids.com – An Authoritative Review of Olympic Bid Business (home of the BidIndex™)]
* [http://www.databaseolympics.com/index.htm Database Olympics]
* [http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&amp;id=820 History of Olympics to the Present Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313013906/http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&amp;id=820 |date=2013-03-13 }}
* [http://www.dicolympic.com/?s=&amp;l=en Dicolympic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929095743/http://www.dicolympic.com/?s=&amp;l=en |date=2008-09-29 }} – ඔලිම්පියා හි සිට2014 සෝචි දක්වා ඔලිම්පික් සම්බන්ධ ශබ්දකෝෂය
* [http://www.olympicgameswinners.com/ Reference book about all Olympic Medalists of all times]

{{Featured article}}

[[ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්]]</text>
      <sha1>84ku6h89ivikrxothnozlhu7k69y042</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගුහා සිතුවම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21439</id>
    <revision>
      <id>791539</id>
      <parentid>428065</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>791539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9068" sha1="r1us8h6dby3f12znl7q47nsu4nnlxc7" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Cave paintings sinhala.jpg|thumb|511x511පික්|ගුහා සිතුවම්]]
{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
'''ගුහා සිතුවම්''' නිර්මාණය යනු ගුහා බිත්ති වල හා සිවිලිම් වල ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයන් වලදී කළ සිතුවම් නිර්මාණයන් යුරෝපයේ පැරණිම සිතුවම් නිර්මාණයන් වසර 32000 ක් පැරණිය. මේවායේ අරමුණ නොදනියි. ඇතැම් විට අරමුණක් නොමැති වන්නටද ඉඩ ඇත. සාක්ෂි මගින් පැවසෙන පරිදි සජීවි ප්‍රදේශ වල කළ සැරසිලි ගණයට මේවා අයත් නොවෙයි. ඒ ඒවා හමුවු ගුහා වල ජනාවාස පිළිබද සලකුණු හමු නොවු බැවිනි. පහසුවෙන් ළඟා‍නොවිය හැකි ගුහා ප්‍රදේශ වල මේවා පවතින බැවින් ඇතැම් න්‍යායන්ට අනුව තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රමයක් ලෙස ද තවත් න්‍යායන්ට අනුව ආගමික හෝ උත්සව අරමුණක් සදහා ද මේවා භාවිත කරන්නට ඇත. 

==අප්‍රිකාව==
[[Image:Southafrica468bushman.jpg|thumb|හිරියල් සිතුවම්, බටහිර තුඩුව]]
දකුණු අප්‍රිකාවේ උක්තාලම්බා ඩ්‍රැකන්ස්බර්ග් වසර 3000 ක් පමණ පැරණි යැයි සැලකේ. එසේ වුවද එහි ජිවත් වු සාන් ජන කොටස් දැනට වසර 8000 කට පමණ පෙර චිත්‍ර ඇඳ තිබේ. මිනිසුන්ගේ හා සත්වයන්ගේ රූපවලින් යුත් එම චිත්‍රවලින් ආගමික ඇඳහිලි නිරූපණය  කරන බව විශ්වාස කරයි.

පුරා විද්‍යා කැණිම් කණ්ඩායමක් විසින් මෑතක දී සෝමාලියාවෙහි හාගේසාවලින් පිටත පිහිටි ලාස් ගා 1 ලෙන් සිතුවම් සොයා ගන්නා ලදි. මෙම සිතුවම් වලින් පැරණි වාසස්ථාන හා ගවයන් වන්දනාමාන කරමින් ආගමික උත්සව පවත්වන ආකාරය නිරූපණය වේ.

නැමීබියාවේ ඇපලෝ 11 ලෙන් වලින් හමුවූ චිත්‍ර ඉපැරණි ලෙන් සිතුවම් වලට අයත්ය. ක්‍රි.පු. 230000 – 250000 කාලයේදී ඒවා මේවා නිර්මාණය කර ඇතැයි සැලකේ. ලෙන් සිතුවම් අග්නි දිග ඇල්ජීරියාවේ මැසිලි එන් ආජර් කඳුවලද, අකකුස්, මෙස්සක් සෙට්ටෆෙට් හා ලිබියාවේ හා අයර් කඳු, නයිජිර්, ටිබෙස්ටි හා ඩැඩි වැනි සහරා ප්‍රදේශ වලද හමු වි ඇත.

== ඕස්ට්‍රේලියාව ==
[[Image: Bhimbetka_rock_paintng1.jpg|thumb|  බිහිම්බෙට්කා හිරියල් සිතුවම්]]
ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැකඩු ජාතික උද්‍යානයෙන් ද පැරණි ලෙන් සිතුවම් හමු වී තිබේ. 
එම උද්‍යානයේ රතු හිරියල් පැහැ සිතුවම් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත.  රතු  හිරියල් කාබනික අමුද්‍රව්‍යයක් නොවේ. එම නිසා මෙම සිතුවම්වල කාබන් දිනැයුම පරීක්ෂා කිරීම අපහසුය. චිත්‍රයේ අන්තර්ගතය අනුව සමහරවිට එහි කාලසීමාව නිර්ණය කළ හැක.
== අග්නිදිග ආසියාව ==
ගල්ලෙන් සිතුවම්, ඉන්දියාව, [[තායිලන්තය]], මැ‍ලේසියාව හා ඉන්දුනීසියාව ආදී රටවලද දැකිය හැකිය.  තායිලන්තයේ ගල්ලෙන් හා බෑවුම් පිහිටා ඇත්තේ තායිලන්ත - බුරුම දේශ සීමාව ඔස්සේ මධ්‍යම තායිලන්තයේ පෙචබුන්  කඳුවැටියේ හා මීකොං ගංගාවට මුහුණ ලා නැකෝන් ඒවොන් ප්‍රාන්තයේය. එම ස්ථාන සියල්ලකම ලෙන් සිතුවම්  විශාල ප්‍රමාණයක් දැකිය හැක. මැලේසියාවේ පැරණිම සිතුවම් ඇත්තේ පෙරක්හි ගුවා කම්බුන් හීය. ඒවා වසර 2000  පමණ පැරණිය. නිආන් ලෙන් වල ඇති සිතුවම් වසර 1200 ක් පමණ පැරණිය. ඉන්දුනිසියාවේ සුලාවෙයි දූපත් වල මැරොස් හි ඇති ලෙන් එහි ඇති අත් සලකුණු සඳහා ප්‍රසිද්ධය. කලිමන්ක්න් ප්‍රදේශයේ අසංකුලිරන් හීද මෙවැනි අත් සලකුණු දැකිය හැකිය. 

==යුරෝපය== 
[[Image: Altamira,_bison.jpg  |thumb|අල්මයිරා ගුහාවේ ඇති බිතුසිතුවම්]]
'වාසි‍ලීනෝ සැන් ද සයුමෝලං’, මැග්ල‍ඩේනියන් කලාව තුළදී හමුවීමේ දී, 1079 දී අල්මයිරා ගුහාවේ 'කැන්ටබ්‍රියා' බිතුසිතුවම්, ස්පාඤ්ඤයේ හි දී සසඳා බැලීමේ දී ඉතා සුක්ෂම ලෙස වංචාවක් සිදු කර ඇති බව පෙනී යයි. වර්තමානයේදී නැවත තක්සේරු කිරීමේදී හා වැඩිදියුණු  කිරීමේදී එම නිර්මාණය, ඔවුන්ගේ බලතල හා දර්ශන ප්‍රධාන උපකරණ භාවිතා කරන මිනිසුන්ට වඩා ඔවුන්ගේ කලාත්මකභාවය ඉහළ පුරාශිලා වල දක්නට ලැබේ.  ගුහාවල ඇති බිතුසිතුවම් එම සංස්කෘතියේ සහ එම යුගයේ වැදගත්කම පෙන්වයි. 

'''පිහිටීම'''

ඉතා හොඳින් දන්නා ගුහා 
*	ලස්තෝස්, ප්‍රංශය
*	ලා මාර්ඩි, ලූසැක්  - ලේස් මැටේම්ස් ආසන්නයේ ප්‍රංශය
*	මාර්වුම් ගුහාව, වැලෝන්, පොන්ට් ඩී ආක්, ආසන්නයේ ප්‍රංශයේ
*	ඇල්ටමීරා, සැන්මිලීනා ඩෙල් මාර් හා කැන්ට්‍රබ්‍රිටා ආසන්නයේ ස්පාඤ්ඤයේ
*	කොස්කර් ගුහාවේ පිවිසුම මුහුදු මට්ටමට වඩා අඩු මර්සිලිස් වලට ආසන්නයේ  ප්‍රංශයේ 
*	ෆොන් ඩී ගැටු ඩොග්ඩොන් ප්‍රංශ නිම්නය, ගල්වල ඇඳි බිතිසිතුවම් හඳ බෑවුම් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි. ඛාදනය නිසා ඒවා නාස්ති වී ඇත.

වඩාත් ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස 'අන්ටුවන්සලිටි' , පින්ලන්තයේ 'සමී' ප්‍රදේශය ආසන්නයේ පිහිටයි.

[[Category:ගුහා සිතුවම්]]</text>
      <sha1>r1us8h6dby3f12znl7q47nsu4nnlxc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>791484</id>
      <parentid>791021</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T00:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59275" sha1="9mk0keqxc4ni8jse2jjr6v9473ycj3d" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>9mk0keqxc4ni8jse2jjr6v9473ycj3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අංගම්පොර සටන් කලාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31321</id>
    <revision>
      <id>791574</id>
      <parentid>698293</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25152" sha1="cp8hecp71v1ud4m0zdvmh8zfox97u3o" xml:space="preserve">{{Mergewith|අංගම්පොර}}

[[ඇම්බැක්කේ]] පැරණි සටන් කැටයමක්
අංගම්පොර සටන් කළාවේ ආරම්භය මීට අවුරුදු 33000 කට එපිට අතීතයට දිවයයි. හෙළය තුල ජීවත්වෙච්ච යක්ෂ , නාග , දේව , රාක්ෂ යන ජනවර්ගයන් පොදුවේ අසුරයන්; (සුර - අසුර යුද්ධයේදී) තමන්ට ඉන්දියාවෙන් එල්ලවන තර්ජන වලින් ආරක්ෂාවිම සදහා මෙම සටන් ක්රමය භාවිතා කළා. ක්රමයෙන් වර්ධනය වු අංගම් ශිල්පය තාරක රජු විසින් ස්කන්ධ කුමාරයාගේ ලංකා ආක්රමනයට එරෙහිව යොදාගන්නට ඇත. අප සටන් කලාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස [[රාවණා රජ|රාවණ]] යුගය හඳුනාගත හැකිය.රාවණ රජු නිල ශ්රාස්ත්රය පිළිබද විශේෂඥයෙකි. ඒ බව එතුමා විසින් රචනය කර ඇති වෛද්ය ග්රන්ත තුලින්ද පැහැදිලි වෙයි. රාවන සහ අංගම් ශ්රාස්ත්රය අතර සම්බන්ධය කෙතරම් ප්රභලද කියතොත් අදටත් අංගම් ශිල්පින් සටන් පුහුණු වන්නේ රාවණ නිරිදාණන් සිහිකිරීම සදහා මල්පැලක් සකස් කොට රාවණා ස්තෝත්ර කියා ආශිර්වාද ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුවයි . මෙසේ අවුරුදු දහස්ගණනක් තිස්සේ ක්රමයෙන් ගොඩනැගුණු පැරණි අංගම් සටන්කලාව සිංහලයාගේ රාජධානිය සතුරාගෙන් ආරක්ෂාකරන්නට උපරිමයෙන් දායක විය .
මූලිකාංග
අංගම් යනුවෙන් හදුන්වන්නේ ශරීරයයි. පොර කියන්නේ සටනයි. නිරායුධව කරනු ලබන සටන අංගම් යනුවෙන් හදුන්වයි. ආයුධ සහිතව කරනුලබන සටන ඉලංගම් ලෙස හදුන්වනු ලබයි. අංගම් ශිල්පයේ ප්රවිණයකු වීම සදහා මෙම කොටස් දෙකට අමතරව
මායා අංගම් ලෙස හැඳින්වෙන ගුප්ත කොටසද ඉගෙනගත යුතු අතර සම්පුර්ණ අංගම් සටන්කලාව ඉගෙනගැනීමට එක් පුද්ගලයෙකුට තම ජීවතකාලය මදිබව අප පවසන්නේත් මෙම ශිල්පයේ ඇති තියුණු බව නිසාමය. මෙහිදී ඉතාවැදගත් වෙන්නේ නිල ශාස්ත්රය පිළිබද දැනුමයි. මෙම නිල කලාව අනෙක් සටන්ක්රම වලදී එතරම් සාර්ථක ලෙස භාවිතවන්නේ නැත. සිංහල සටන්ක්රමය තුල නිලවලට පහරදෙන ක්රම රැසක් දැකගත හැකිය.ක්ෂණිකව මරණයට පත්වෙන්න නිලවලට පහරදීම, කල්ගතව මැරෙන්නට නිලස්ථානවලට පහර දීම, නිල අල්ලා ප්රතිවාදියා ගොළු වෙන්න එසේත් නැත්නම් බිහිරි වෙන්න පහරදීම, සිහිනැතිවන්නට නිලවලට පහර එල්ල කිරීම හා මළමුත්රා පිටවීමට නිලවලට පහරදීම ආදිය ඒ අතරින් සමහරකි. විශේෂයෙන්ම මහා මාරක නිල ශාස්ත්රය වැනි දියුණු සටන් ක්රම හැදෑරීමේදී එය විදේශීය ආක්රමණවලදී හැර තම පෞද්ගලික ප්රතිවාදීන්ට එරෙහිව භාවිතා නොකරන බවට ශිල්පය හදාරන කෙනා දිවුරා පොරොන්දු විය යුතුය.
ශාරීරික ශක්තිය
අංගම් සටන්කරුවා යනු මනා හික්මීමක් , ඉවසීමක් ප්රගුණකරණලද අය වෙති. එය ඔහුට ලැබෙන්නේ බුදු දහම තුලින්ය . අංගම් සටන්කරුවාගේ ශක්තිය පුදුම සහගතය. ඔහු තම ශක්තිය විදහාපෑම සදහා විවිධ අභ්යාසවල නිරතවෙයි. හිසෙන් පොල් පැලීම , පොල් ගෙඩිය උඩවිසි කර දෙපළුවෙන්න පා පහර ගැසීම, ඇත් දලයක් පොලොවේ වලලා තනි අතින් ඇද ගැලවිම ; පොලු අට කැඩීම, බිහිසුණු කුළු හරක් මෙල්ල කිරීම, කුලප්පු වූ අලි ඇතුන් මෙල්ල කරගැනීම, අතින් පොල් ළෙලිගැසීම, අතින් පොල් මිරිකීම, අතින් පොල් බිඳීම, පොල් ගසට වැලමිටෙන් පහරදී ගස සෙලවීම, ගස් ඇද පෙන්වීම, සුළු වෙලාවක් සටන්කොට සතුරා පරාජය කරපෙන්වීම, විශාල ගල්,ගස් කදන් ඈතට විසි කිරිම, පොල් ගසට පයින් ගසා පොල් කැඩීම, පුවක් ගෙඩිය ඇගිලි දෙකෙන් අල්ලා පොඩි කිරීම, හක්ගෙඩියකට වැලමිටෙන් ගසා සුණු විසුළු කර දැමීම, මිනිසුන් දහ පහලොස් දෙනා සමග තනිව සටන් කිරීම, ඇස්, අතපය බැදගෙන කිහිපදෙනෙකු සමඟ සටන් කිරිම ආදිය මොවුන් විසින් තම ශක්තිය විදහාපැමට සිදුකරනු ලබයි.
පරදේසක්කාර අභියෝග
සිංහල සටන්කරුවන් බටහිර ජාතිකයන් සමග කළ සටන් පිලිබදව සදහන් වන්නේ මෙසේය.
&quot;ඔව්න් ඉක්මනින් වෙහෙසට පත් නොවන සුලු , කඩිසරවූත් ක්රියාශිලී වුත් පිරිසකි. ඒ බව ඕලන්දයින් තමන් මහත් අවාසි විදීමෙන්ම ප්රත්යක්ෂ කර ගත්තකි . ඔවූහු එකිනෙකාගේ හිසට උඩින් පනිමින් මහත් ජවසම්පන්නව කරන ක්රියා නැරඹිමට පවා විශ්මය ජනකය .විශ්වාස දායක ලෙස දැනගන්නනට ලැබුණු පරිදි ඔවූහු රණබිමෙහිදී සෙබළුන් තුන්දෙනෙකුගේ හිස්වලටත් ඉහලින් පැන කලින් අදහස් කරගත් සතුරාගේ හිස එකවරම කපා තම සෙන්පතියා වෙත සැනෙන් රැගෙන එති....&quot;
&quot;සිංහලයාගේ කඩු හරඹ අන්තිම වතාවට ප්රදර්ශනය කරනලද්දේ ඉන්ග්රීසින්ට රට අත්වීමෙන් අවුරුදු 5 කට පමණ පසු [[මහනුවර]] යුද්ධාංගන වලදීය . කඩුශිල්ප සූරයෙකු වසයෙන් සුපිරිසුදු බිහිරි ගති ඇති ගලගොඩ රටේ මහත්මයාට ද්වන්ද යුද්ධයකට එනලෙස ඉංගීසි කපිතාන් කෙනෙකු විසින් අභියෝගයක් කළ බව කියවේ . පාත හේවාහැටේ හේවාවිස්ස වෙලේදී දෙදෙනා හමුවිය.
දියකච්චියක් ඇද කඩුව හා [[පලිහ|පළිහ]] ගෙන ගලගොඩ පොර පිටියට ආ අතර ඉංගීසි ජාතිකයා කලිසමක් හා කලිසමකින් සැරසී එහි ආවේය. සටන ඇරඹීමට පෙරාතුව කතිර සිටින සේ ඉරි දෙකක් ඇද ගලගොඩ ඉරිකැපෙන ස්ථානයේ සිට ගත හැකිනම් තමා සිටිතැනින් ඉවත්කරන්නැයි සිය පස මිතුරාට වහසිබස් කියමිනි.ඉංගීසි ජාතිකයාගේ කඩුව විදුලිකොටන්නාක් මෙන් ගලගොඩගේ කඩු තලයත් පලිසත් මත හෙලෙන්නට පටන්ගත් නමුත් ඔහු එතැනින් සොලවන්නට බැරිවිය. නමුත් තමාගේ වාරය පැමිණිවිට ‘ඉංග්රීසි කරුව රැකවල් ගනුව’ යැයි නැවතත් වහසි බැන පහර දෙන්නට පටන්ගත්තේ නොබෝ වේලාවකින් කෝප වූ ඉංග්රීසි සෙනෙවි අත ඉතිරීවූයේ තලය සුන් අසිපත් මිට පමනි .....&quot; (සිංහල ත්රාසජනක ක්රීඩා: දැරණියගල)
යටත්විජිත තහනමට ලක්වීම
මේ අයුරින් සිංහලයාගේ සටන් කලාව අධිරාජ්යවාදීන් බියගැන්වු නිසාම අංගම් සටන්කරුවන් විනාශකැරන්නට විවිධ උපක්රම යොදාඇත. 1818 දී ගැසට් නිවේදනයක් මගින් අංගං සටන් ලංකාව පුරාම තහනම් කිරීමට බිරිතාන්යයන් පියවර ගත්තේ ය. එ නිසාම ක්රමයෙන් අංගම් පුහුනුව සිංහලයා තුලින් ඈත් වන්නට විය . අංගම් සටන්තුලින් ඇත්වන්නට අකමැති වූ සිංහලයන් වනගතව එය ආරක්ෂාකරගත් අතර මෙනිසා අදටත් එය සුරක්ෂිතව පවතී.
මර්දනය
ඉංග්රීසින්ගේ මර්දන ක්රියාවලිය කෙතරම්ද කියතොත් එහි එක් අවස්ථාවක් ඉතිහාසයේ මෙසේ සදහන් වේ .
“අවුරුද්දක් පමණ කාලය තුල පැවති මේ කැරැල්ලෙන් සිදුවූ අලාභ හානි මෙ පමණය කිව නොහැක. සිංහලයෝ 10000 කට වැඩි ගණනක් මිය ගියහ.මියගිය ඉංග්රීසි බටයන්ගේ නියමිත ගණනක් ඇතිබවක් නොපෙනෙන නමුත් ලෙඩ වී මඩකලපුවට ගෙනගිය 173 ‍දෙනෙකුගෙන් 114 දෙනෙකුම මියගිය බව සදහන් වේ . ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන ලද 7000 ක් බටයෝ කැරැල්ලට සම්බන්ධ වූහ.”
වැඩිදුර කියවීම්
http://www.korathotaangam.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814210944/http://www.korathotaangam.com/ |date=2014-08-14 }}
අංගම්පොර
කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්රදාය
http://realangampora.blogspot.com/
http://www.angampora.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817065423/http://www.angampora.info/ |date=2011-08-17 }}
අන්ලෙසකින් සඳහන්කර නැති සෑම විටෙකම අන්තර්ගතය CC BY-SA 3.0 යටතේ ඇත.
රහස්යතාවය • වැඩතලය

==මූලිකාංග==
[[අංගම්]] යනුවෙන් හදුන්වන්නේ ශරීරයයි. පොර කියන්නේ සටනයි. නිරායුධව කරනු ලබන සටන [[අංගම්]] යනුවෙන් හදුන්වයි. ආයුධ සහිතව කරනුලබන සටන [[ඉලංගම්]] ලෙස හදුන්වනු ලබයි. අංගම් ශිල්පයේ ප්‍රවිණයකු වීම සදහා මෙම කොටස් දෙකට අමතරව [[මායා අංගම්]] ලෙස හැඳින්වෙන ගුප්ත කොටසද ඉගෙනගත යුතු අතර සම්පුර්ණ අංගම් සටන්කලාව ඉගෙනගැනීමට එක් පුද්ගලයෙකුට තම ජීවතකාලය මදිබව අප පවසන්නේත් මෙම ශිල්පයේ ඇති තියුණු බව නිසාමය. මෙහිදී ඉතාවැදගත් වෙන්නේ නිල ශාස්ත්‍රය පිළිබද දැනුමයි. මෙම නිල කලාව අනෙක් සටන්ක්‍රම වලදී එතරම් සාර්ථක ලෙස භාවිතවන්නේ නැත. සිංහල සටන්ක්‍රමය තුල නිලවලට පහරදෙන ක්‍රම රැසක් දැකගත හැකිය.ක්ෂණිකව මරණයට පත්වෙන්න නිලවලට පහරදීම, කල්ගතව මැරෙන්නට නිලස්ථානවලට පහර දීම, නිල අල්ලා ප්‍රතිවාදියා ගොළු වෙන්න එසේත් නැත්නම් බිහිරි වෙන්න පහරදීම, සිහිනැතිවන්නට නිලවලට පහර එල්ල කිරීම හා මළමුත්‍රා පිටවීමට නිලවලට පහරදීම ආදිය ඒ අතරින් සමහරකි. විශේෂයෙන්ම මහා මාරක නිල ශාස්ත්‍රය වැනි දියුණු සටන් ක්‍රම හැදෑරීමේදී එය විදේශීය ආක්‍රමණවලදී හැර තම පෞද්ගලික ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව භාවිතා නොකරන බවට ශිල්පය හදාරන කෙනා දිවුරා පොරොන්දු විය යුතුය.

==ශාරීරික ශක්තිය==
අංගම් සටන්කරුවා යනු මනා හික්මීමක් , ඉවසීමක් ප්‍රගුණකරණලද අය වෙති. එය ඔහුට ලැබෙන්නේ බුදු දහම තුලින්ය . අංගම් සටන්කරුවාගේ ශක්තිය පුදුම සහගතය. ඔහු තම ශක්තිය විදහාපෑම සදහා විවිධ අභ්‍යාසවල නිරතවෙයි. හිසෙන් පොල් පැලීම , පොල් ගෙඩිය උඩවිසි කර දෙපළුවෙන්න පා පහර ගැසීම, ඇත් දලයක් පොලොවේ වලලා තනි අතින් ඇද ගැලවිම ; පොලු අට කැඩීම, බිහිසුණු කුළු හරක් මෙල්ල කිරීම, කුලප්පු වූ අලි ඇතුන් මෙල්ල කරගැනීම, අතින් පොල් ළෙලිගැසීම, අතින් පොල් මිරිකීම, අතින් පොල් බිඳීම, පොල් ගසට වැලමිටෙන් පහරදී ගස සෙලවීම, ගස් ඇද පෙන්වීම, සුළු වෙලාවක් සටන්කොට සතුරා පරාජය කරපෙන්වීම, විශාල ගල්,ගස් කදන් ඈතට විසි කිරිම, පොල් ගසට පයින් ගසා පොල් කැඩීම, පුවක් ගෙඩිය ඇගිලි දෙකෙන් අල්ලා පොඩි කිරීම, හක්ගෙඩියකට වැලමිටෙන් ගසා සුණු විසුළු කර දැමීම, මිනිසුන් දහ පහලොස් දෙනා සමග තනිව සටන් කිරීම, ඇස්, අතපය බැද‍ගෙන කිහිපදෙනෙකු සමඟ සටන් කිරිම ආදිය මොවුන් විසින් තම ශක්තිය විදහාපැමට සිදුකරනු ලබයි.

==පරදේසක්කාර අභියෝග==
සිංහල සටන්කරුවන් බටහිර ජාතිකයන් සමග කළ සටන් පිලිබදව සදහන් වන්නේ මෙසේය.

&quot;ඔව්න් ඉක්මනින් වෙහෙසට පත් නොවන සුලු , කඩිසරවූත් ක්‍රියාශිලී වුත් පිරිසකි. ඒ බව ඕලන්දයින් තමන් මහත් අවාසි විදීමෙන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගත්තකි . ඔවූහු එකිනෙකාගේ හිසට උඩින් පනිමින් මහත් ජවසම්පන්නව කරන ක්‍රියා නැරඹිමට පවා විශ්මය ජනකය .විශ්වාස දායක ලෙස දැනගන්නනට ලැබුණු පරිදි ඔවූහු රණබිමෙහිදී සෙබළුන් තුන්දෙනෙකුගේ හිස්වලටත් ඉහලින් පැන කලින් අදහස් කරගත් සතුරාගේ හිස එකවරම කපා තම සෙන්පතියා වෙත සැනෙන් රැගෙන එති....&quot;

&quot;සිංහලයාගේ කඩු හරඹ අන්තිම වතාවට ප්‍රදර්ශනය කරනලද්දේ ඉන්ග්‍රීසින්ට රට අත්වීමෙන් අවුරුදු 5 කට පමණ පසු මහනුවර යුද්ධාංගන වලදීය . කඩුශිල්ප සූරයෙකු වසයෙන් සුපිරිසුදු බිහිරි ගති ඇති ගලගොඩ රටේ මහත්මයාට ද්වන්ද යුද්ධයකට එනලෙස ඉංගීසි කපිතාන් කෙනෙකු විසින් අභියෝගයක් කළ බව කියවේ . පාත හේවාහැටේ හේවාවිස්ස වෙලේදී දෙදෙනා හමුවිය.

දියකච්චියක් ඇද කඩුව හා පළිහ ගෙන ගලගොඩ පොර පිටියට ආ අතර ඉංගීසි ජාතිකයා කලිසමක් හා කලිසමකින් සැරසී එහි ආවේය. සටන ඇරඹීමට පෙරාතුව කතිර සිටින සේ ඉරි දෙකක් ඇද ගලගොඩ ඉරිකැපෙන ස්ථානයේ සිට ගත හැකිනම් තමා සිටිතැනින් ඉවත්කරන්නැයි සිය පස මිතුරාට වහසිබස් කියමිනි.ඉංගීසි ජාතිකයාගේ කඩුව විදුලිකොටන්නාක් මෙන් ගලගොඩගේ කඩු තලයත් පලිසත් මත හෙලෙන්නට පටන්ගත් නමුත් ඔහු එතැනින් සොලවන්නට බැරිවිය. නමුත් තමාගේ වාරය පැමිණිවිට ‘ඉංග්‍රීසි කරුව රැකවල් ගනුව’ යැයි නැවතත් වහසි බැන පහර දෙන්නට පටන්ගත්තේ නොබෝ වේලාවකින් කෝප වූ ඉංග්‍රීසි සෙනෙවි අත ඉතිරීවූයේ තලය සුන් අසිපත් මිට පමනි‍ .....&quot;
(සිංහල ත්‍රාසජනක ක්‍රීඩා: දැරණියගල)

==යටත්විජිත තහනමට ලක්වීම==
මේ අයුරින් සිංහලයා‍ගේ සටන් කලාව අධිරාජ්‍යවාදීන් බියගැන්වු නිසාම අංගම් සටන්කරුවන් විනාශකැරන්නට විවිධ උපක්‍රම යොදාඇත. 1818 දී ගැසට් නිවේදනයක් මගින් අංගං සටන් ලංකාව පුරාම තහනම් කිරීමට බිරිතාන්‍යයන් පියවර ගත්තේ ය. එ නිසාම ක්‍රමයෙන් අංගම් පුහුනුව සිංහලයා තුලින් ඈත් වන්නට විය . අංගම් සටන්තුලින් ඇත්වන්නට අකමැති වූ සිංහලයන් වනගතව එය ආරක්ෂාකරගත් අතර මෙනිසා අදටත් එය සුරක්ෂිතව පවතී.

==මර්දනය==
ඉංග්‍රීසින්ගේ මර්දන ක්‍රියාවලිය කෙතරම්ද කියතොත් එහි එක් අවස්ථාවක් ඉතිහාසයේ මෙසේ සදහන් වේ .
 
“අවුරුද්දක් පමණ කාලය තුල පැවති මේ කැරැල්ලෙන් සිදුවූ අලාභ හානි මෙ පමණය කිව නොහැක. සිංහලයෝ 10000 කට වැඩි ගණනක් මිය ගියහ.මියගිය ඉංග්‍රීසි බටයන්ගේ නියමිත ගණනක් ඇතිබවක් නොපෙනෙන නමුත් ලෙඩ වී මඩකලපුවට ගෙනගිය 173 ‍දෙනෙකුගෙන් 114 දෙනෙකුම මියගිය බව සදහන් වේ . ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන ලද 7000 ක් බටයෝ කැරැල්ලට සම්බන්ධ වූහ.”

==වැඩිදුර කියවීම්==
* http://www.korathotaangam.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814210944/http://www.korathotaangam.com/ |date=2014-08-14 }}
*[[අංගම්පොර]]
*[[කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්‍රදාය]]
* http://realangampora.blogspot.com/
* http://www.angampora.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817065423/http://www.angampora.info/ |date=2011-08-17 }}

[[ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම]]</text>
      <sha1>cp8hecp71v1ud4m0zdvmh8zfox97u3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මලීෂ වගන්තිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32262</id>
    <revision>
      <id>791506</id>
      <parentid>791024</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38026" sha1="ie53tgg7xyi2hfdnmimp8eann92wpyq" xml:space="preserve">{{autobiography|date=සැප්තැම්බර් 2011}}
&lt;!-- Please do not remove or change this AfD message until the issue is settled --&gt;
&lt;!-- The nomination page for this article already existed when this tag was added.  If this was because the article had been nominated for deletion before, and you wish to renominate it, please replace &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri&quot; with &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri (2nd nomination)&quot; below before proceeding with the nomination.
--&gt;{{AfDM|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|year=2011|month=සැප්තැම්බර්|day=1|substed=yes|help=off}}
&lt;!-- For administrator use only: {{Old AfD multi|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|date=1 සැප්තැම්බර් 2011|result='''keep'''}} --&gt;
&lt;!-- End of AfD message, feel free to edit beyond this point --&gt;
'''තද පැහැති අකුරු පෙළ'''==රෙවෝ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Revo Pathum Weeramanthri==

[[ගොනුව:උදාහරණ.jpg]]

'''කෙට් චිත්‍රපට නිර්මාණකරැවෙක්'''&lt;nowiki&gt; වශයෙන් ජංගම දුරකථනය භාවිතා කරමින් විකල්ප සිනමා  මාධ්‍ය තුළින් කේෂ්ත්‍රයට පිවිසුනු අයෙකි. 2008 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත් වූ Digital Stories - 2008 තරගයේ  අවසන් වටයේ හොදම නිර්මාණ අතරට නිර්මාණ දෙකක් ජයහණය කරන අතර {{&lt;/nowiki&gt;http://www.adicsrilanka.org/Digital_stories_2011_Home.html}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;} 2009 වසරේ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ කෙටි චිත්‍රපට උළලේ දෙවන ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මාන {{http://www.lightofasiafoundation.com/index.php/light-of-asia-projects/buddhist-film-festival}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;}හිමිකර ගනියි.  2011 වසරේද පළමු ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මානයක් දිනාගැනීමට හැකිවිය[Light of Asia foundation |http://ylanka.com/lightofasia/wesak.php]ආසියාලෝකය{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} පදනම- ජාතික චිත්‍රරපට සංස්ථාව හා බීඑම්අයිසීඑච් යන ආයතන තරග සංවිධානය කෙරින. 2013 වසරේද ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ වාර්ෂික කෙටි චිත්‍රපට තරගයේද ඔහුගේ ‘‘කවුද?“ කෙටි චිත්‍රපටයට ජයග්‍රහණයක් හිමි විය.</text>
      <sha1>ie53tgg7xyi2hfdnmimp8eann92wpyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36528</id>
    <revision>
      <id>791565</id>
      <parentid>737241</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60199" sha1="h5zq0tr2ympum9tnclq0h14vynynuh3" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}[[ගොනුව:WikiProject Scouting fleur-de-lis dark.svg|thumb|upright=0.75|(fleur-de-lis)[[ලෝක බාලදක්ෂ ලාංඡනය]]]]
'''බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය යනු තරුණ තරුණියනියන්ගේ මානසික, ශාරීරික සහ ආධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය මෙන්ම නිර්මාණාත්මක පුද්ගල වර්ධනයට අතදීම ආරම්භක අරමුණ  සේ පවත්වාගනිමින් ඇරඹුනු ලෝක ව්‍යාප්ත තරුණ සංවිධානයකි.'''

බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ලුතිනන් ජෙනරාල්වරයකු වූ [[රොබට් බේඩින් පවෙල්]] විසින් '''1907''' වසරේදී එංගලන්තයේ බ්‍රවුන්සී දූපතේදී පලමු බාලදක්ෂ කදවුර පැවැත්වීමත් සමඟ බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ විය. බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සඳහා මූලධර්ම  ඇතුලත් කොට බේඩින් පවෙල් විසින් රචිත  ''‘පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ’ ([[Scouting for Boys]])'' (එංගලන්තය , 1908) කෘතියට ඔහු විසින් පෙර රචිත හමුදාමය ග්‍රන්ථ වල ආභාෂය ලැබුනි.  විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේදී මෙම ව්‍යාපාරය පිරිමි ළමුන් සඳහා වයස් කාණ්ඩ තුනක් (පෝතක බාලදක්ෂ, බාලදක්ෂ, ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ) යටතේ ප්‍රධාන වශයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර 1910 වසරේදී බාලදක්ෂිකා සංගමය ලෙසින් නව සංගමයක් ගැහැනු ළමුන් (කනිෂ්ඨ බාලදක්ෂිකා, බාලදක්ෂිකා, ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂිකා) උදෙසා ආරම්භ විය.

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සඳහා යොදා ගනුයේ අවිධිමත් අධ්‍යාපනය මූලික කරගත්,  කදවුරු බැදීම, වනවිද්‍යාව, ජල ක්‍රීඩා, පාගමන් සහ ක්‍රීඩා වැනි එලිමහන් ප්‍රයෝගික ක්‍රියාකාරකම් සහිත රීතියකින් යුත් වැඩසටහනකි.  පුළුල් ලෙස මෙම ව්‍යාපාරය හදුනාගන්නා ලක්ෂණයක් වනුයේ එය සතු නිල ඇඳුමයි. කරපටියක් සහ කදවුරු හිස් වැසුමකින් සමන්විත නිල ඇඳුමේ අභිප්‍රාය වනුයේ රටවල් තුල පවත්නා සාමාජීය විෂමතා බැහැර කර සමානාත්මතාවය වර්ධනය කරලීමයි.  [[‍fleur-de-lis]] සහ [[ත්‍රිපත් ලාංඡනය]] මගින් නිල ඇදුම විශේෂ වන අතර දක්ෂතා පදක්කම් එයට වැඩි අරුතක් ලබාදෙයි.

2011 වසර වන විට ලොව පුරා සිටින බාලදක්ෂයන් හා බාලදක්ෂිකාවන් සංඛ්‍යයාව මිලියන 41 ඉක්මවා සිටිති. මොවුන් සියල්ලටම සෙවන සදන විශාලතම සංවිධානයන් දෙක ලෙස  [[ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය]] (World Organization of the Scout Movement-(WOSM)) සහ  [[ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමය]] (World Association for Girl Guides and Girl Scouts- WAGGGS) හැදින්විය හැකිය. ලොව පුරා වෙසෙන සාමාජිකයන් විසින් 2007 වසරේදී බාලදක්ෂ ශත සංවත්සරය උත්කර්ශවත්ව සමරන ලදී.

==ඉතිහාසය==
===මූලාරම්භය===
[[ගොනුව:Scout stone Brownsea.jpg|thumb|upright=0.75| [[පලමු බාලදක්ෂ කදවුර]] සිහිපත් කිරීමට [[බ්‍රවුන්සී දූපත|බ්‍රවුන්සී දූපතේ]] ඇති සිහිවටන ශිලා පුවරුව]]
1880- 1890 වකවානුවේදී බේඩින් පවෙල් [[ඉන්දියාවේ]] සහ අප්‍රිකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලන ප්‍රදේශවල හමුදා නිලධාරියෙකු ලෙස රාජකාරි කටයුතු කලේය. ඔහු තම තරුණ කාලයේ සිටම වනවිද්‍යාව සහ හමුදාමය ඔත්තු බැලීම් කටයුතු සදහා වැඩි කැමැත්තක් දැක්වීය. ඔහු තම සොල්දාදුවන්ට  හමුදා පුහුනුවේ කොටසක් ලෙස ජන ශුන්‍ය පෙදෙසක ජීවත්වීමට හුරු කරවන ලදී. එමගින් ඔවුනට තම ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරින්ගේ නියෝග අන්ධව අනුගමනය කිරීම වෙනුවට තම ස්වාධීනත්වය වැඩිදියුනු කරගනිමින් කටයුතු කිරීමට උපකාරී වනබව ඔහු අවබෝධ කරගන්නා ලදී.

හමුදා කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියාගේ තනතුරේ සිටි බේඩින් පවෙල් 1896 වසරේදී ජෙනරාල් තනතුරට උසස්වීමක් ලැබ [[දකුණු  රොඩේසියාවේ]] (දැන් සිම්බාබ්වේ) [[මටබෙලෙලෑන්ඩ්]] (Matabeleland) ප්‍රන්තයට පත්විය. මෙහිදී හමුවූ [[ෆෙඩ්රික් රසල් බර්න්හම්]] නම් වූ  ඇමරිකා ජාතික බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ඔත්තුකරුවන්ගේ ප්‍රධානියා සමඟ යුධ සමයේදී ගොඩ නැගුනු සදාකාලික මිත්‍රත්වය ඔහුගේ හමුදා දිවියට මෙන්ම පසුකාලීනව බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සදහා මූලබීජය හට ගැනීමටද ඉවහල් විය. පැරනි බටහිර ඇමරිකානු සහ ස්වදේශීය ඇමරිකා ජාතින් විසින් භාවිතා කරන ලද [[වනවිද්‍යාව]] බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයකු වූ පවෙල්ට නුහුරු වුවත්, ඇමරිකානු ජාතික ඔත්තුකරුවකු වන  බර්න්හම් එය මැනවින් ප්‍රගුන කර තිබුනි. බර්න්හම්ගෙන් බේඩින් පවෙල් උගත් වනවිද්‍යාව පසුකාලීනව බාලදක්ෂ කලාවේ මූලිකාංග ලෙස වැඩිදියුනු විය. අප්‍රිකාවේ එකල පවති යුද්ධය සීග්‍රයෙන් වෙනස් වන බවත් එයට අනුකූලව බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා හැඩගැස්විය යුතුබවත් මෙවුන් දෙදෙනා විසින්ම මැනවින් වටහා ගන්නා ලදී. ඒ සදහා තරුණ සොල්දාදුවන් පුහුනු කිරීමේදී හමුදාමය අභ්‍යාසවලට අමතරව ගවේශනය, මං සලකුණු අනුව ගමන් කිරීම, සහ ආත්ම විශ්වාසය වැඩිදියුණු කිරි‍මේ සංකල්පය වඩා වැදගත් වනබව බේඩින් පවෙල් සහ  බර්න්හම් විසින් සාකච්ඡා කරන ලදී.  මේ කාල සීමාවේදී [[මටොබො කදුවැටිය|මටොබො කදුවැටියේ දී]] බේඩින් පවෙල් විසින් තම අනන්‍යතා කදවුරු හිස්වැසුම පැලදීම ආරම්භ කරන ලදී. එය බර්න්හම් විසින් භාවිතා කල හිස් වැසුමට සමාන විය. එසේම මුව පවුලට අයත් සතෙකුගේ අඟ හමුදා උපකරනයක් ලෙස යොදා ගැනීමද ආරම්භ කරන ලදී. පසුකාලීනව බේඩින් පවෙල් විසින් බ්‍රවුන්සී දූපතේ දී පැවැත්වු පලමු බාලදක්ෂ කදවුරේදී, බාලදක්ෂයන් උදෑසන පුහුණු සැසි සදහා කැදවීමට භාවිතා කලේය.

වසර තුනකට පසු, [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවේ]] පැවති දෙවන [[බො’ර්]] (Boer) යුධ සමයේදි බේඩින් පවෙල් විසින් මෆෙකින් නම් නගරයක් වටලන ලදී([[Siege of Mafeking]]). මෆෙකින් ආධුනික සේනාංක, යුද්ධ භටයන් සදහා පණිවිඩ රුගෙන යමින් සහය දක්වන තරුණ කණ්ඩායමකින් සමන්විත විය. ආධුනික සේනාංක වල සිටි තරුණ පිරිමි ළමුන් අවස්ථානෝචිතව තම කාර්යය මැනවින් ඉටු කරමින් නගරයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට දායක විය (1899-1900). බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කිරීමට බේඩින් පවෙල් පෙලඹවීමට මෙය එක් මූලික සාධකයක් විය. එහි වූ සියළුම සාමාජිකයන්ට මාලිමා කටුවක් සහ හෙල්ලයකින් සමන්විත පදක්කමක් ප්‍රදානය විය. පසුකාලීනව බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ අන්තර්ජාතික සංකේතය වූ [[fleur-de-lis]] මෙම පදක්කමේ සලකුනට බොහෝ සෙයින් සමාන විය.

‍මෆෙකින් අත්පත් කරගැනීමේ මෙහෙයුමේදී බේඩින් පවෙල් විසින් කරනු ලැබූ පරිශ්‍රමය පුවත්පත් මගින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ සාමාන්‍ය ජනතාව දැන ගැනීමත් සමග ඔහු ජාතික වීරයෙක් බවට පත්විය. ඒ සමඟම ඔහු විසින් රචිත හමුදාමය ඔත්තු බැලීම පිලිබඳ කුඩා උපදේශන පොතක් වන ‘''ඒඩ්ස් ෆෝ ස්කවුටින්’ (Aids to Scouting'') පොතෙහි කීර්තිය මෙන්ම විකුණුම් ද වැඩි විය. 

ඔහු නැවත එංගලන්තයට පැමිණීමත් සමඟම පිරිමි ළමුන් මෙ‍ම පොත පිලිබද දැක්වූ උනන්දුවද ගුරුවරු සහ තරුණ සංගම් එහි සංකල්ප භාවිතා කරනු දක්නට ලැබුණි. එකල විශාල තරුණ ව්‍යපාරයක් ලෙස හමුදාමය නිවරදිතාවය සහිතව පැවති බොයිස් බ්‍රිගේඩ් නොහොත් පිරිමි ළමුන්ගේ සේනාංකය පරීක්ෂාවෙන් පසුව නැවත ‍එම පොත පිරිමි ළමුන් උදෙසාම, වඩා වැඩි ආකර්ශනීය පරාසයක් ආවරනය කරමින්   රචනා කිරීමට  බේඩින් පවෙල් තීරණය කරන ලදී.

1906 වසරේදී [[එර්නස්ට් තොම්සන් සේටන්]] විසින් ''ද බර්ච්බාක් රෝල් ඔෆ් ද වුඩ්ක්‍රාෆ්ට් ඉන්දියන්ස්'' කෘතියේ පිටපතක් බේඩින් පවෙල්  වෙත එවීය. එම වසරේදී ඔවුන් දෙදෙනා හමුවී පුහුණු වැඩසටහන් පිළිබඳ අදහස් හුවමාරු කර ගන්නා ලදී. 1907 දී බේඩින් පවෙල් විසින් ''බෝයි පෙට්‍රෝල්ස් (Boy Patrols)'' නම් ලියවිල්ල රචනා කරන ලදී. එම වසරේදීම ඔහු තම අදහස් පරීක්ෂා කරනුවස්, විවිධ සමාජ පසුතලයන්ගෙන් යුත් පිරිමි ළමුන් 21 දෙනෙකු සහභාගි කරවාගෙන, අගෝස්තු මාසයේ සතියක් පුරා '''එංගලන්තයේ පූල් වරායේ බ්‍රවුන්සී දූපතේදී''' කදවුරක් පැවැත්වීය. එම ළමුන් කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස ඔවුන් අතරින්ම තෝරා ගත් නායකයකු යටතේ සංවිධානය කරලීම බාලදක්ෂ පුහුණුවේ ප්‍රධාන අංගයක් විය.

1907 සරත් සමයේදී බේඩින් පවෙල් විසින්, ඉදිරියේ නිතුත් වීමට නියමිත 'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය' නම් පොතේ ප්‍රවර්ධන කටයුතු සදහා, තම ප්‍රකාශකයා වන ආතර් පියර්සන් සංවිධානය කල පුළුල් කතිකාමය සාකච්ඡා සංචාර වලට සහභාගි විය. මෙ‍ම පොත '''ඒඩ්ස් ෆෝ ස්කවුටින්''' හි සරල නැවත රචනයකින් ඔබ්බට ගොස්, හමුදාමය නොවන ලක්ෂණ සහිතව, නිර්මාණාත්මක අධ්‍යාපන මූලධර්ම විස්තීර්ණ කරමින් පුද්ගල  මානසික අධ්‍යාපනයෙන් සමන්විත විය. 

'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය'   පළමු වරට එංගන්තයේදී 1908 ජනවාරි මාසයේ දී දෙසතියකට වරක් සය වාරයක් තුල නිකුත් වූ අතර 1908 අග භාගයේදී පොතක් වශයෙන් මෙය එලි දැක්විණි. හතරවන හොඳම ආදායම් වාර්තාවට හිමිකම් කියන අතර බාලදක්ෂ පළමු අත්‍ පොත ලෙසටද මෙය සැලකේ. 

ක්‍රමයෙන් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වර්ධනය වීමත් සමඟම ගුවන් බාලදක්ෂ, මුහුදු බාලදක්ෂ ආදී ක්ෂේත්‍රයන් ද එක්වන්නට විය.

===වර්ධනය===
[[ගොනුව:Olave Baden-Powell.jpg|thumb|upright=0.75|[[ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමය|බාලදක්ෂිකා සංගමයේ]] පුරෝගාමී [[ඔලිව් බේඩින් පවෙල්]]]]
'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය'   පොතේ ප්‍රකාශනයත් සමඟ බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වේගයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත රටවල ව්‍යාප්ත විය. එලෙස ව්‍යාප්ත වූ පලමු විදේශීය ඒකකය ලෙස සැලකෙන්නේ Gibraltar සහ ඉන්පසුව Malta වයි. පලමු බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පවත්වාගෙන යාමට අවසරලත් බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත රාජ්‍යය ලෙස සැලකෙන්නේ කැනඩාවයි. ඉන් අනතුරුව ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ ව්‍යාප්ත විය. චිලී රාජ්‍යය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත නොවන බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ පලමු රට ලෙස ඉතිහාසයට එකතු වේ. 1909 වසරේදී ලන්ඩනයේ ක්‍රිස්ටල් මාලිගයේදී පලමු බාලදක්ෂ රැලිය සදහා පිරිමි ළමුන් 10000 සමග ගැහැනු ළමුන් ද සහභාගි විය. 1910 වසර වනවිට බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආජන්ටිනාව, ඩෙන්මාකය, ෆින්ලන්තය, ප්‍රංශය, නෝර්වේ,  රුසියාව, ස්වීඩනය සහ එක්සත් ජනපදය යන රටවල ව්‍යාප්ත විය.

එකල වයස අවුරුදු 11-18 අතර පිරිමි ළමුන් ඉලක්ක කොට ආරම්භ කෙරුනද කල්යත්ම ක්‍රමක්‍රමයෙන් ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය සමඟ එම වයස් මට්ටමෙන් එපිට පිරිමි සහ ගැහැනු ළමුන් සදහා නායකත්ව පුහුනු වැඩසටහන් දියත් කරලීමේ අවශ්‍යතාවය මතුවිය. මේ අනුව පෝතක බා ලදක්ෂ හා ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ වැඩසටහන් 1910 යේ අගභාගයේදී ඇරඹුණි. පෝතක බාලදක්ෂ හා ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් ආරම්භ වුවත් ඒවා අදාල රාජ්‍යයන්ගේ බාලදක්ෂ සංගමයන්ගෙන් නිල අවසරය ලැබෙන තෙක් ස්වාධීන ව ක්‍රියාත්මක විය. එක්සත් ජනපදයේ පෝතක බාලදක්ෂ වැඩසටහන 1911 වසරේදී ආරම්භ වුවත්, නිල වශයෙන් පිලිගනු ලැබුවේ 1930 වසරේදී ය.

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ ආරම්භයත් සමඟම ගැහැනු ළමුන්ටද එහි සාමාජිකයන් වීමට අවශ්‍යතාවය මතුවිය. එමනිසා 1910 වසරේදී බේඩින් පවෙල්ගේ නැගණිය වන ඇග්නස් බේඩින් පවෙල් විසින් ගැහැනු ළමුන් උදෙසා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට සමගාමීව බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරය හදුන්වා දෙන ලදී. '''ක්‍රිස්ටල් මාලිගායේ''' පැවති පලමු බාලදක්ෂ රැලියට සහභාගි වූ ගැහැනු ළමුන්ගේ ආයාචනය මත ඇරඹුණු බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරයේ පලමු සභාපතිනිය ලෙස ඇග්නස් බේඩින් පවෙල්  1910 දී පත්විය. 1914 දී රෝස්බඩ්ස් යන නමින් ආරමිභව පසුව [[බ්‍රවුනීස්]] ලෙස නම වෙනස් විය. 1920 වසරේදී සභාපතිනි ධූරයෙන් ඉවත් වූ ඇග්නස් බේඩින් පවෙල් එම තනතුර බේඩින් පවෙල් ආර්යාව වන ඔලීව් බේඩින් පවෙල් වෙත ප්‍රදානය කරවීය. ඇය 1918 දී එංගලන්තයේ ප්‍රධාන බාලදක්ෂිකාව ලෙසද 1930 දී ලෝක ප්‍රධාන බාලදක්ෂිකාව ලෙසද පත්විය. එම කාලවකවානුවේදී සමාජීය සම්මුතීන් නිසා පිරිමි ළමුන් ගැහැණු ළමුන්ගෙන් වෙන් කර තැබුවද විශය සමගාමී කටයුතු වලදී එකට එකතුව කටයුතු කරන ලදී.1990 වනවිට බාලදක්ෂ සංගම් 2/3 ක අයිතිය ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය සතු වූ අතර එය විශය සමගාමී වැඩසටහනක් බවට පත්විය.

බේඩින් පවෙල්ට තනිවම සියළු කණ්ඩායම් වලට සහය දීමට නොමැති විය. මුල්ම බාලදක්ෂ නායකයන් පුහුණු කිරීමේ කදවුරක් 1910 දී ලංඩනයේ දී සහ 1911 දී යෝක්ශියර් හිදී පැවැත්විය. මෙම කදවුරු හැකිතාක් දුරට ප්‍රයෝගිකව පැවැත්වීමට බේඩින් පවෙල්ට අවශ්‍ය වූයේ වැඩිහිටියන්ට නායකත්ව පුහුණුව ඇති කිරීමට අනුබල දීමටය. වැඩිහිටි නායකත්ව පුහුණු වැඩසටහන හසුනා ගනුවස් වුඩ් බැජ් නම් පාඨමාලාව හදුන්වා දෙන ලදී. පලමු ලෝක යුද්ධ සමයේදී  වුඩ් බැජ් පාඨමාලාව අතපසු වීමකට ලක්වී 1919 වන තෙක් නැවත ආරම්භ කිරීමට නොහැකි විය. මෙය බොහෝ රටවල් විසින් බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා සංගම් සදහා යොදා ගනී. බාලදක්ෂ කදවුරු පැවැත්වීම සදහා කදවුරු භූමියක් ලෙස 1919 දී ලන්ඩනය අසල ගිල්වෙල් උද්‍යානය බාලදක්ෂ සංගමය විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. බේඩින් පවෙල් විසින් බාලදක්ෂ නායකයින් පුහුණු කිරීම සදහා Aids to Scoutmastership නමින් සහ පෝතක බාලදක්ෂයින් හා බාලදක්ෂිකාවන් සදහාද අත්පොත් නිකුත් කරන ලදී. තවද ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂයන් සදහා Rovering to Success නමින් අත්පොතක් 1922 දී නිකුත් කරන ලදී.

===ආභාශය===
[[ගොනුව:Calvin Coolidge receiving statue of Boy Scout outside the White House 1927.jpg|thumb|left|ඇමරිකා ජනපදයේ ජනාධිපති Calvin Coolidge 1927 දී වාර්ෂික පාගමනට සහභාගී වන බාලදක්ෂයන්ට දෙනාට සුභපතමින් ]]
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන විට බේඩින් පවෙල් හමුදාවෙන් විශ්‍රම ගිය වයස 50ක ජෙනරාල් වරයෙක් විය. ඔහුගේ අධ්‍යාපනික හා හමුදාමය අත්දැකීම් මේ සදහා ඉවහල් විය. මෙම විප්ලවකාරී අදහස් දහස් ගණන් තරුණ ප්‍රජාව ඇද ගැනීමට හැකිවිය. එවකට පැවති බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය හා සමාන ඉංග්‍රිසි කතාකරන රටවල් තුල පැවති '''Boys' Brigade''' නම් සංවිධාන බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ උන්නතිය සදහා ඉවහල් නොවීය. බාලදක්ෂ දර්ශනය බොහෝ සෙයින් හමුදාමය ගතිලක්ෂණ ඇති බවට විවේචන එල්ල විය.  එකල බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සතු වූ තනතුරු පදක්කම්, නිල ඇදුම, ධජයන්, උත්සව, පිත්තල පටි හමුදාමය ගති ලක්ෂණ ඉසිලුවද එය එකල සාමාන්‍ය සමාජයීය ක්‍රමය විය.

දේශීය අදහස් බොහෝ සෙයින් උකහා ගැනීම  මෙය විවිධාකාර සංස්කෘති තුල පුළුල් ප්‍රචලිත වීමට හේතුවිය. ඉන්දියාවේදී බේඩින් පවෙල් මුහුණ දුන් අත්දැකීම් හා [[රඩ්යාඩ් කිප්ලින්|රඩ්යාඩ් කිප්ලින්ගේ]] '''The Jungle Book''' කෘතිය පෝතක බාලදක්ෂයන් ආරම්භ කිරීම සදහා මූලිකව ඉවහල් විය. ඇමරිකා ජනපදයේ බාලදක්ෂයන් විසින් ඇමරිකා දේශසීමා අත්දැකීම් පාදක කරගත් රුපසටහන් භාවිතයට ගනු ලැබිණි. පෝතක බාලදක්ෂයන් භාවිතයට ගන්නා සත්ව සලකුණු පදක්කම් භාවිතයට ගැනීම ඇමරිකානු ස්වදේශීය ජනතාව සතුව පැවති ස්වභාවධර්මය හා තිබූ දැඩි සබැදියාව පෙන්වයි. 

විවිධ රටවල් සදහා විවිධ මූලධර්ම යොදා ගත්තද '''Duty to God'''  බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ මූලධර්මය ලෙස යොදා ගැනින. මේ සදහා විවිධ මතවාද පැන නැගීමත් සමගම තම රාජ්‍යයන්ටඅනුකූල වන සේ එය යොදා ගැනීමට පෙලඹුණි.

==බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ ලක්ෂණ==
[[ගොනුව:Baden-Powell ggbain-39190 (cropped).png|thumb|upright=0.75|[[රොබට් බේඩින් පවෙල්]], බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ නිර්මාතෘ ]]
බාලදක්ෂ ක්‍රමය උපයෝගි කරගනිමින් උගන්වනු ලබන මෙය එළිමහන්, ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් සහිත අවිධිමත් අධ්‍යාපනය මූලික කරගෙන ක්‍රියාත්මක වේ. බාලදක්ෂ වැඩසටහන් වයස 6-25 දක්වා වයස් සීමාවන්ට යෝග්‍ය වන සේ සකසා තිබේ.


===බාලදක්ෂ ක්‍රමය===
බාලදක්ෂ ක්‍රමය යනු බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ භාවිතා වන මූලික ක්‍රමයයි. එනම් පිරිමි හා ගැහැණු ළමුන් විසින් තම කණ්ඩායම් පවත්වාගෙන යාමයි. 

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ මූලික අරමුණ වන්නේ තරුණ ප්‍රජාව තුල ශාරීරික, මානසික, බුද්ධිමය, සාමාජීය හා අධ්‍යාත්මිකව තනිවම නැගී සිටීමේ හැකියාව වර්ධනය කරලමින් වගකීම් සහගත පුරවැසියන් ලෙස ප්‍රදේශීයව, දේශීයව හා ජාත්‍යන්තරව නැගී සිටීමයි. බාලදක්ෂ ක්‍රමය ප්‍රගතිශීලි ක්‍රමයක් වන අතර අරමුණු 7ක් සම්පූර්ණ කර ගැනීම අභිපාය වී ඇත. එනම් නීති, පොරොන්දුව, ප්‍රායෝගිකව ඉගෙනීම, කණ්ඩායම් හැකියාව, සංකේතාත්මක රාමුව, පුද්ගල සංවර්ධනය, ස්වභාවධර්මය සහ වැඩිහිටි සහයෝගයයි. සමාජ මෙහෙවර බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධානතම අංගයකි.

1907 සිට බාලදක්ෂ ආදර්ශ පාඨය ලෙස [[සූදානම් ව සිටින්න]] (Be Prepared) මිලි‍යන ගණන් භාෂාවලින් භාවිත කරයි.

==බාලදක්‍ෂ නීතිය==
#බාලදක්ෂයා විශ්වාස කටයුතු අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Trustworthy.
#බාලදක්ෂයා පක්ෂපාතී අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Loyal.
#බාලදක්ෂයා හි‌තෛශිය කාරුනික අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Friendly And Considerate.
#බාලදක්ෂයා සෑම බාලදක්ෂයෙකුගේම සහෝදරයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is A Brother To Every Other Scout.
#බාලදක්ෂයා ‌ධෛර්යය සම්පන්න අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Courteous.
#බාලදක්ෂයා සත්ත්ව කරුණාව ඇති අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Kind to Animals.
#බාලදක්ෂයා සහයෝගයෙන් ක්‍රියා කරන්නෙකි&lt;br&gt;A Scout Is Cooperative.
#බාලදක්ෂයා සොම්නස් සහගත අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Cheerful.
#බාලදක්ෂයා සකසුරුවම් අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Thrifty.
#බාලදක්ෂයා සිත, කය හා වචනයෙන් පිරිසිදු අයෙකි.&lt;br&gt;A Scout Is Clean In Thought, Word And Deed.

===බාලදක්‍ෂ පොරොන්දුව===
මාගේ ආගම හා රට කෙරෙහි යුතුකම් ඉටු කිරීමට ද,&lt;br&gt;
සෑම කල්හිම අනුන්ට උපකාර කිරීමට ද,&lt;br&gt;
බාලදක්ෂ නීතියට කීකරු වීමට ද,&lt;br&gt;
මාගේ අවංක විශ්වාසය උඩ මාෙග් සම්පූර්ණ උත්සාහය යෙදීමට&lt;br&gt;
ගෞරව බහුමානයෙන් යුතුව පොරොන්දු වෙමි.

On My Honour I Promise&lt;br&gt;
To Do My Best To Do My Duty To&lt;br&gt;
My Religion And My Country&lt;br&gt;
To Help Other People At All Times&lt;br&gt;
To Obey To The Scout Law.

==ලෝක බාලදක්‍ෂ පදක්කමේ ස්ංකේත හා තේරුම්==
#තරු කොන් දහය -  බාලදක්ෂ නීති දහය.
#පත්තිරු තුන - පොරොන්දුවේ කරුණු තුන.
#ඊ හිස -  නිවැරදි දිශාව හා උසස් වීම පෙන්නුම් කරයි.
#වෘත්තාකාර ලණුව - ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ සමගිය/සහෝදරත්වය/එකට බැඳී   සිටින බව
#පිරිමි ගැටය - ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ සමගිය/එකට එකතුවුණූ  සහෝදරත්වය/අනුන්ට උපකාර කිරීමට බැඳී සිටින බව.

== ජාත්‍යන්තර ජම්බෝරි ==
ලෝක බාලදක්‍ෂ සංගමය විසින් සංවිධානය කරනු ලබන ජාත්‍යන්තර ජම්බෝරි කීපයක් ද අැත.

* ගුවන් ජම්බෝරිය jamboree on the air ( JOTA)
* අන්තර්ජාල ජම්බෝරිය jamboree on the internet (JOTI)
* කෙටිපණිවිඩ ජම්බෝරිය jamboree on the sms (JOTS)

== ලෝක බාලදක්ෂ ජම්බෝරි ==
ලෝකයේම බාලදක්ෂයින් වෙන්වෙන් පැවැත් වූ පළමු ජම්බොරිය වන්නේ බී.පී.තුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් 1920දී ලන්ඩන් නුවර ඔලිම්පියාහි පැවැත් වූ පළමු ජම්බෝරියට ලෝකයේ රටවල් 34කින් බාලදක්ෂයින් 8,000ක් සහභාගී වූහ. 

23 වැනි ලෝක බාලදක්ෂ ජම්බෝරිය 2015දී ජපානයේ යමගුචිහිදී පැවැත්විය. ඒ සඳහා රටවල් 216ක් නියෝජනය කරමින් ලොව පුරා බාලදක්ෂයින් 32000ක් ජම්බොරියට එක්වූහ.

24 වන ලෝක බාලදක්ෂ ජම්බෝරිය 2019දී උතුරු අමරිකාවේ බටහිර වර්ජනියාවේ සමිට්හි අක්කර 14000කින් යුතු බෙක්ටෙල් රක්ෂිතයේ දී පැවැත්විය. ලෝකයේ රටවල් 153ක බාලදක්ෂ දක්ෂිකාවන් 45000ක් දෙනා එක්වූහ. මේ සඳහා ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂයින් 150ක කණ්ඩායමක් ද සහභාගි විය.

25 වැනි ලෝක බාලදක්ෂ ජම්බෝරිය 2023 අගෝස්තු මස 1 වන දා සිට 12 වන දා දක්වා ලොව පුරා බාලදක්ෂ බාලදක්ෂිකාවන් 50,000ක සහභාගීත්වයෙන් දකුණු කොරියාවේ Saemangeumහිදී පැවැත්විය. මේ සඳහා 177 දෙනෙකුනේ සමන්විත කණ්ඩායමක් ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය.


===ක්‍රියාකාරකම්===
[[ගොනුව:Guides Łosiniec.jpg|thumb|left|upright=0.75|[[බාලදක්ෂිකාවන්]] පෝලන්තයේ කතෝලික පල්ලියක් ඉදිරිපිටදී]]
බාලදක්ෂ ක්‍රමය පොදු වශයෙන් ගොඩ නැගීමේදී බාලදක්ෂයන් කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් එකට එකතු වී තම තමන්ගේ අත්දැකීම්, ආගම් සහ ක්‍රියාකාරකම් බෙදාහදා ගැනීම මගින්, යහපත් පුරවැසියන් බිහි කිරීමත්, නිවරදි තීරණ ගත හැකි පුද්ගලයන් බවට පත් කරලීමත් අපේක්ෂා කෙරේ.

ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ආදරය බෙදාහැරීම, එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් කිරීම සැලකිය හැකිය. ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් අතර කදවුරු බැදීම, වනවිද්‍යාව, ජල ක්‍රිඩා, පාගමන් සහ ක්‍රීඩා සමන්ව්ත වේ.
කදවුරු බැදීම කාණ්ඩ වශයෙන් බොහෝවිට සංවිධානය වුවද සමාසික හා ජම්බෝරි ලෙසද සංවිධනය කෙරේ. කදවුරු බැදීම වසරකට කිහිප වතාවක් සති අන්තයේදී ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ හෝ කලාපීය කාණ්ඩ කිහිපයක් එකට එකතු වී පවත්වනු ලබයි. මේවා සදහා ආවේනික තේමාවන් සාමාන්‍යයෙන් පවතී. ලෝක බාලදක්ෂ සාකච්ඡා සභාව ආරම්භයේ දී ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂයන් වෙනුවෙන් ආරම්භ වුවද ප්‍රධානතම ඉලක්කගත ප්‍රජාව වූයේ බාලදක්ෂ නායකවරුන්ය. [[ජම්බෝරිය|ජම්බෝරි]] යනු දේශීය හෝ විදේශීය බාලදක්ෂයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකතුව සෑම වසර 4ක‍ට වරක් සතියක් හෝ දෙකක් පුරා එකට එකතුව කදවුරු බැදීමයි. මෙවැනි උත්සව වලදී එහි යොදා ගන්නා තේමාවට අනුකූලව නොයෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් බාලදක්ෂයින් අතර පවත්වයි.

සමහර රටවල් වල බාලදක්ෂයන් සදහා වර්ෂය ඉස්මතු කරනු වස් ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ අවම වශයෙන් සතියක කාලයක් එලිමහන් ක්‍රියාකාරකම් සදහා නියැලීම සිදුකරයි. එලිමහන් ක්‍රියාකාරකම් ලෙස කදවුරු බැදීම, පාගමන්, යාත්‍රා කිරීම් හෝ තම කණ්ඩායම සමඟ වෙනත් චාරිකාවක යෙදීම හෝ පුළුල් සහභාගීත්වයක් සහිත ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු බැදීමක් විය හැකිය. ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු බැදීමට සහාභාගී වන බාලදක්ෂයන් කුසලතා පදක්කම්, ප්‍රගතිය හා නිවරදි බාලදක්ෂ නිපුනතා වර්ධනය කරගනී. ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු වැඩිහිටි බාලදක්ෂයන් වෙනුවෙන් යාත්‍රා කිරීම, කදු නැගීම, මාළු බෑම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සිදුකරමින් පවත්වාගෙන යා හැකිය.

අන්තර්ජාතික එකමුතුව හා සාමය වර්ධනය කරලීම, බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය මගින් තම භූමිකාවක් ලෙස ඉටු කරයි. වඩා පුළුල් ප්‍රජාවකට වඩාවැඩි වාසියක් උදාවන අයුරින් ක්‍රියාකාරකම් සැලසුම් කිරීම, පක්ෂපාතීත්වය අභියෝගයට ලක් කිරීම, විවිධත්වය දරා ගැනීමට ධෛර්ය්‍ය දීම තුලින් මෙම අරමුණ ඉටු කර ගැනීමට දැනටමත් මුල් පුරා ඇත. එවැනි වැඩසටහන් අතර විවිධ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]] සමග අත්වැල් බැද ගැනීම සදහන් කල හැකිය.  

===නිල ඇදුම සහ පදක්කම්===
බාලදක්ෂ නිල ඇදුම යනු ප්‍රධාන වශයෙන් බාලදක්ෂයකු හදුනා ගත හැකි ලක්ෂණයයි. බේඩින් පවෙල් සාමිතුමාගේ වචන වලට අනුව එය රටක සියළුම සමාජ තත්වයන්හි වෙනස්කම් වසා සමානාත්මතා වර්ධනය කරයි. එමෙන්ම එය රාජ්‍යය, වංශය, ඇදහිලි ආදිය පසෙක ලා සියළුම සාමාජිකයන්ට සහෝදරත්වයෙන් සලකයි. කාකි කමීසය, කොට කලිසම සහ කදවුරු හිස් වැසුමකින් සමන්විත ප්‍රථම නිල ඇදුම මගින් එකල බාලදක්ෂයා හදුනාගන්නා ලදී.

බාලදක්ෂයකු ලෙස ඇදීම මගින් වැඩිහිටියන් සහ තරුණයන් අතර පවතින වයස් පරතරය අඩුවන බැවු විශ්වාස කල බේඩින් පවෙල් සාමිතුමා  කොට කලිසමකින් සැරසී සිටියේය. වර්ථමාන නිල ඇදුම නිල්, තැඹිලි, රතු හෝ කොල පැහැයක් ගන්නා අතර කොට කලිසම වෙනුවට දිග කලිසම වසර පුරාම හෝ ශීත ඍතුවේදී පමණක් හෝ භාවිතා කරයි.

සමානාත්මතාවය, පෞරුෂය පමණක් නොව ප්‍රායෝගිකත්වයද වැඩිදියුණු වන සේ බාලදක්ෂ නිල ඇදුම නිර්මාණය කර තිබේ. කමීසය සාම්ප්‍රදායිකව ඝන වාටියකින් සමන්විත වූයේ හදිසි අවස්ථාවකදී භාවිතයට ගත හැකි අයුරෙනි. එසේම තම කරප‍ටිය ත්‍රිකෝණාකාර වෙළුම් පටියක් ලෙසද තම මේස් ප‍ටිය හදිසියකදී තදින් බැදීම‍ට රැහැනක් සේ භාවිතා කිරීමටද යොමු කරවන ලදී.

බාලදක්ෂ නිල ඇදුමට විවිධ පදක්කම්ද ඇතුලත් වේ. ඒ අතර [[වුඩ් බැජ්]], ලෝක සාමාජික පදක්කම කැපී පෙනේ. බාලදක්ෂයන් සතුව ජාත්‍යන්තරව හදුනා ගන්නා සංකේත 2ක් ඇත. එනමි ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමයේ සාමාජිකාවන් භාවිතා කරන [[ත්‍රිපත් ලාංඡනය]] සහ ලෝක බාලදක්ෂ සංගමයේ සාමාජිකයන් භාවිතා කරන [[fleur-de-lis]]  ලාංඡනයයි.
බ්‍රිතාන්‍ය බාලදක්ෂයන් විසින් ස්වස්තිකය තම ලාංඡනය ලෙස මුල් කාලයේදී භාවිතා විය.

==වයස් කාණ්ඩ සහ ඒකක==
[[ගොනුව:Cub Scouts of Hong Kong at Scout Rally.jpg|thumb|හොංකොං පෝතක බාලදක්ෂයන් පිරිසක්]]

බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරය සාමාන්‍යයෙන් ළමුන්ගේ වයස හෝ පාසලේ ඉගෙනගන්නා වසර අනුව කාණ්ඩයන් වලට බෙදනු ලැබේ. මෙම කාණ්ඩයන් සදහා ක්‍රියාකාරකම් ඔවුනගේ වයසට සරිලන සේ නිර්මාණය කර ඇත. කාලයත් සමග මෙම කාණ්ඩයන් දේශීය සංස්කෘතියට සහ අදාළ පරිසරයට යෝග්‍ය අයුරින් වෙනස් වීම් වලට භාජනය විය.
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වයස 11-17 අතර යෞවනයන් සදහා මුලින් ආරම්භ විය. වයස අවුරුදු 6-10 සහ අවුරුදු 18-25 අතර වයස් කාණ්ඩ සදහා කණිෂ්ට හා ජ්‍යෙෂ්ට ලෙස පසුකාලීනව බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා සංගයමන් කාණ්ඩ බෙදුනි.
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 1920-1940 අතර කාලයේදී පැවති සාම්ප්‍රදායික වයස් සීමාවන්:
|-
!width=&quot;100&quot;|වයස් සීමාව
!width=&quot;150&quot;|බාලදක්ෂ කාණ්ඩය
!width=&quot;150&quot;|බාලදක්ෂිකා කාණ්ඩය
|-
|8 to 10
|[[පෝතක බාලදක්ෂ |පෝතක බාලදක්ෂ]]
|[[කණිෂ්ට බාලදක්ෂිකා|කණිෂ්ට බාලදක්ෂිකා ]]
|-
|11 to 17
|[[බාලදක්ෂ]]
|[[බාලදක්ෂිකා]]
|-
|18 සහ ඉහල
|[[ජ්‍යෙෂ්ට බාලදක්ෂ ]]
|[[ජ්‍යෙෂ්ට බාලදක්ෂිකා ]]
|}
කුඩා ළමුන් සදහා වන වැඩසටහන් මෙන්ම වැඩිහිටි ළමුන් සදහා වන වැඩසටහන් විවිධ නම් වලින් හැදින්වේ. එසේම විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති ළමුන් වෙනුවෙන් මෙන්ම ගුවන් බාලදක්ෂ, සාගර බාලදක්ෂ වැනි විශේෂිත පරාස පුරා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්තව ඇත.

==වැඩිහිටියන් සහ නායකත්වය==
[[ගොනුව:Harcerki Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej-Confédération Européenne de Scoutisme.jpg|thumb|right| පෝලන්ත බාලදක්ෂිකාවන් පිරිසක් ]]
හිටපු බාලදක්ෂයන් බාලදක්ෂිකාවන් ඇතුළු වැඩිහිටියන් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය කෙරෙහි කැමැත්තක් දක්වා ජාත්‍යන්තර බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා මිත්‍රත්ව සංගම් වල සාමාජිකත්වය දරති. ඇමරිකාව පිලිපීනය වැනි රටවල විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් තම උපාධියෙන් පසුව පවා මෙවැනි මිත්‍රත්ව සංගම් වලට ඇතුලත් වෙයි.

බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ස්වේච්චා වැඩිහිටියෙකු මගිනි. බාලදක්ෂ නායකත්ව පදවිය නිල ඇදුමෙන් සහ එසේ නොවන ලෙස කොටස් 2කින් යුතුයි. නිල ඇදුමෙන් යුතු නායකයින් විධිමත් පුහුණුවකින් සහ සංගමය තුල ඉහල පෙල සහතිකයකින් සමන්විත යුතුය.
එක් එක් රටවල් තුල ජාතික වශයෙන් සංවිධානය වී ඇති ආකාරය අනුව නිල ඇදුමෙන් යුත් පදවි ලෙස ප්‍රාදේශීය, දිස්ත්‍රික්, රටේ ප්‍රධාන කොමසාරිස්වරුන් සැලකේ.

==ලෝකය පුරා බාලදක්ෂයෝ ==
මහා බ්‍රිත්‍යානයෙන් ඇරඹි අඩිපාරේ යමින් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය. 1909 මැයි 21 දා බ්‍රිත්‍යානය ආධිපත්‍යයෙන් පිටත ව්‍යාප්ත වූ පලමු රට ලෙස චිලී රට නම්  වේ. මේ වනවිට ලෝකයේ බොහෝ රටවල් පුරා අවම තරමින් එක් බාලදක්ෂ කණ්ඩායමක් හෝ පැතිර පවතී. මේවා එකින්එකට ස්වායත්ත වුවත් අන්තර්ජාතිකව එකට සම්බන්ධව පවතී. 1922 දී බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් පාලනය කිරීමට අදාල ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් සමග ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය ආරම්භ විය. ඊට අමතරව සෑම වසර 4කට වරක් ලෝක බාලදක්ෂ ජමිබෝරිය සංවිධානය කිරීමේ වගකීමත් ඔවුන් සතුව පවතී.

1928 දී ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය වලට සමගාමීව බාලදක්ෂිකා සංගම් වෙනුවෙන් ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමය ඇරඹීය. එය ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථාන වන [[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] [[අවර් කබානා]], ස්විස්ටර්ලන්තයේ [[අවර් චාලට්]], මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ [[පැක්ස්ලොජ්]], ඉන්දියාවේ [[සංගම්]] යන ස්ථාන වල වගකීමද මොවුන් සතුය.

===සාමාජිකත්වය===
2008 වසර වන විට ලොව පුරා රටවල් 216 ක් පුරා ලියාපදිංචි බාලදක්ෂයන්  මිලියන 31 ඉක්මවා ඇති අතර ලියාපදිංචි බාලදක්ෂිකාවන් සංඛ්‍යාව මිලියන 10 ඉක්මවයි.

{|class=&quot;sortable&quot; style=&quot;width:60%; border:5; cellspacing:0; cellpadding:3; border-top:3px double #999; border-bottom:2px #999; border-collapse:collapse; text-align:left; font-size:small;&quot;
|+ බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකාවන් සංඛ්‍යාව සැලකීමේදී ලොව පලමු ස්ථාන 20 හිමිකර ගන්නා රටවල් පහත දැක්වේ.
|- style=&quot;text-align:left; vertical-align:bottom; border-bottom:1px solid #999;&quot;
!රට
!සාමාජිකත්වය
!බාලදක්ෂ හදුන්වාදුන් වසර
!බාලදක්ෂිකා හදුන්වාදුන් වසර
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[ඉන්දුනීසියාව]] ||align=&quot;right&quot; |17,100,000{{pad|50px}} ||1912 ||1912
|-
|[[ඇමරිකාව]] ||align=&quot;right&quot; |7,500,000{{pad|50px}} ||1910 ||1912
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[ඉන්දියාව]] ||align=&quot;right&quot; |4,150,000{{pad|50px}} ||1909 ||1911
|-
|[[පිලිපීනය]] ||align=&quot;right&quot; |2,150,000{{pad|50px}} ||1910 ||1918
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[තායිලන්තය]] ||align=&quot;right&quot; |1,300,000{{pad|50px}} ||1911 ||1957
|-
|[[බංගලාදේශය]] ||align=&quot;right&quot; |1,050,000{{pad|50px}} ||1920 ||1928
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[එංගලන්තය]] ||align=&quot;right&quot; |1,000,000{{pad|50px}} ||1907 ||1909
|-
|[[පාකිස්ථානය]] ||align=&quot;right&quot; |575,000{{pad|50px}}||1909 ||1911
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[කෙන්යාව]] ||align=&quot;right&quot; |480,000{{pad|50px}} ||1910 ||1920
|-
|[[කොරියාව]] ||align=&quot;right&quot; |270,000{{pad|50px}} ||1922 ||1946
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[ජර්මනිය]]||align=&quot;right&quot; |250,000{{pad|50px}} ||1910 ||1912
|-
|[[උගන්ඩාව]] ||align=&quot;right&quot; |230,000{{pad|50px}} ||1915 ||1914
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[ඉතාලිය]] ||align=&quot;right&quot; |220,000{{pad|50px}} ||1910 ||1912
|-
|[[කැනඩාව]] ||align=&quot;right&quot; |220,000{{pad|50px}} ||1908 ||1910
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[ජපානය]] ||align=&quot;right&quot; |200,000{{pad|50px}} ||1913 ||1919
|-
|[[ප්‍රංශය]] ||align=&quot;right&quot; |200,000{{pad|50px}} ||1910 ||1911
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[බෙල්ජියම]] ||align=&quot;right&quot; |170,000{{pad|50px}} ||1911 ||1915
|-
|[[පෝලන්තය]] ||align=&quot;right&quot; |160,000{{pad|50px}} ||1910 ||1910
|- style=&quot;background-color: #dcdcdc;&quot;
|[[නයිජීරියාව]] ||align=&quot;right&quot; |160,000{{pad|50px}} ||1915 ||1919
|-
|[[හොංකොං]] ||align=&quot;right&quot; |160,000{{pad|50px}} ||1914 ||1916
|-
|}

==මතභේද සහ ගැටුම්==
[[ගොනුව:Ideal Scout.png|thumb|upright=0.75|left| R. Tait McKenzie නම් වූ නියමිත නිල ඇදුමින් සැරසුනු බාලදක්ෂයෙකුගේ ප්‍රතිමාව]]
1900 දී බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ කාලයේ සිටම විවිධ සමාජීය මතවාදයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය. ඒ අතර දකුණු ඇමරිකාවේ මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අරගල සහ ඉන්දියා‍‍වේ දේශාභිමාන කණ්ඩායම් වල ප්‍රතිරෝධය සැලකිය හැකිය. අප්‍රිකාවට බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය, බ්‍රිතාන්‍යය නිලධාරීන් විසින් තම පාලනය ශක්තිමත් කිරිමට හදුන්වා දුන්නද, බාලදක්ෂ නීතිවල එන බාලදක්ෂයා අන් සෑම බාලදක්ෂයකුගේම සහෝදරයකි යන්න භාවිතා කරමින් ස්වාධීන රාජ්‍යයක් සදහා ඉල්ලීම් කරන්නට විය.

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සතු අධිකාරිමය නොවන සහ පුද්ගල සාරධර්ම වර්ධනය කිරීමේ ස්වභාවය නිසා ආඥාදායක පාලන ක්‍රමයන් විසින් රාජ්‍ය පාලනය යටතට ගැනීම හෝ තහනමි සංවිධානයක් ලෙස නම් කල අවස්ථා දැකිය හැකිය. 

== කලාව තුලදී බාලදක්ෂයෝ==
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය 20 වන සියවසේදී විවිධාකාර කලා නිර්මාණ වලට වස්තු බීජය විය. විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ මෙය බොහෝ ව්‍යාප්ත විය. නිදසුනක් ලෙස Indiana Jones and the Last Crusade චිත්‍රපටියේ ඉන්දියානා ජොන්ස් නැමති බාලදක්ෂයා විසින් තම ජීවන මෙහෙවර ලෙස සලකා සොයාගත් කොරොනාඩෝ කුරුසය හැදින්විය හැකිය.

Norman Rockwell, Pierre Joubert සහ Joseph Csatari වැනි පින්තාරුකරුවන්ගේ නිර්මාණ මෙන්ම 1966 තිරගත වූ Follow Me, Boys! චිත්‍රපටියද ප්‍රධාන වේ. හාස්‍යජනක බාලදක්ෂ ජීවිතය අළලා නිර්මාණය වූ Troop Beverly Hills (1989), Down and Derby (2005), Scout Camp වැනි චිත්‍රපටි සැලකිය හැක.

බොහෝ චිත්‍රපටි හා ආලේඛන සදහා ඇමරිකානු ජාතික බාලදක්ෂයන්ගේ නිල ඇදුම සහ පදක්කම් යොදා ගැනීම දැකිය හැකිය. නිදසුන් ලෙස Order of the Straight Arrow, Indian Guides, Man of the House සැලකිය හැකිය.

[[ප්‍රවර්ගය:බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය]]</text>
      <sha1>h5zq0tr2ympum9tnclq0h14vynynuh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2008 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ කාන්තා බයිසිකල් ධාවන තරගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36684</id>
    <revision>
      <id>791570</id>
      <parentid>471196</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35971" sha1="nqtt3evy4fv381qyfd9h88wk7yu01lb" xml:space="preserve">[[ගොනුව:NicoleCooke.jpg||thumb|200px]]

කාන්තා මාර්ග ධාවනය 2008 චීන බීජිං ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උලෙළේ එක් පා පැදි තරගයකි.රටවල් 33ක කාන්තාවන් 66 දෙනෙකුගේ නියෝජනයෙන් එය 2008 අගෝස්තු 10 වන දින පැවැත්වුණි.එය කාන්තා ඔලිම්පික් මාර්ග ධාවන තරගයක හත්වන සහභාගීත්වය වූ අතර පෙර තරග 7ටම වඩා දිගු කාලයක් එය පැවැත්වුණි.ධාවන තරගය නාගරික ධවන පථයක පැවතුනු අතර (බීජින් නගරයේ එක් තාවකලික ස්ථනයකා එහි මුලු දිග කි.මි 102.6 ක් විය. කි.මි 23.8 ක් දිගැති අදෙවන වටයද අඇතුලුව කාන්තා ධවන තරගයේ   මුලු දිග කි.මි 126.4 ක් වුවද එය පිරිමි ධාවන තරගයෙ මුලු දුරින් අඩකටත් වඩා අඩුය. 
ධාවන තරගය අතරමග ඇති වු ධාරනිපත වර්ෂාව තරගකරුවන්ට මහත් බාධවක් වු අතර පස්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වු කන්ඩායමක් අවසාන මොහොත දක්වා තියුණු තරගයක නියැලුනු අතර අවසානයේ  නිකොලේ කුකි තරගය ජය ගැනීමට සමත් විය. මෙහිදි කුකි විසින් මහා බ්‍රිතාන්‍ය විසින් එම උලෙලේ දි දින ගනු ලැබු පලමු පදක්කම දිනා ගත් අතර එය මහා බ්‍රිතාන්‍ය විසින් ඔලිම්පික් උලෙලක දිනගනු ලැබු 200 වන රන් පදක්කම ලෙසට වර්තා පොතට එක් විය.ස්වීඩනය නියෝජන කල එම්ම ජොහන්සන් තරගයෙ දෙවන ස්ථානය දින ගනිමින් රිදි පදක්කමද, ඉතාලිය නියෝජනය කල ටඉටියන ගුඩෙර්zඔ තෙවන ස්ථානය දිනා ගනිමින් ලෝකඩ පදක්කමද දින ගන්නා ලදී.
2008 ඔලිම්පික් තරගාවලියේ පලමු මත්ද්‍රව්‍ය පරීක්ෂාවීදී ධන වූ පලමු ක්‍රීඩිකාව මෙහිදි වාර්තා වූ අතර ඇය ස්පඤ්ඤය නියෝජනය කල මරිනා ඉසබෙල් මොරිනො විය. ඇයට මෙම තරගයට සහභාගී වී කාල පරීක්ෂාවට සහභාගි වීමට තිබුනද තරගාවලියට පෙර ජූලි 31 වන දින ඇය බීජින් හැර ගියාය. ඇය  ඉ.පි.ඔ පරික්ෂාවට ධන වූ බැව් අගෝස්තු 11 වන දින අනාවරනය විය. 2004 වර්ෂයට වඩා එක් තරග කරුවකු අඩුවෙන් තරග කරුවන් 66 ඩෙනෙකුගෙන් තරගය ක්‍රියාත්මක වීමට එය තුඩු දුනි.

'''
== සුදුසුකම් ==
'''

ඔලිම්පික් කන්තා මාර්ග ධාවන තරග ඉතිහාසයේ හත්වන තරගය 2008 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උලෙලේදී පැවතුනි.2008 ජුනි 1 දින ඉදිරිපත්කරන ලද යු.සී.අයි ලෝක ශ්‍රේණි ගත කිරීම් අනුව පලමු ස්ථාන 16 තුල සිටි රටවල්වලින් තරග කරුවන් තුන් දෙනෙකු බැගින් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිර්දේශ මත තරගවලියට සුදුසුකම් ලැබු අතර 17 සිට 24 දක්වා ශ්‍රේණි ගත කීරීම්වල සිටි රටවල් වලින් උපරිම තරගකරුවන් දෙදෙනෙකු තරගයට ඉදිරිපත් කල හැකිව තිබුනි. 2008 මැයි 31 වන දින වනවිට පලමු 100 දෙනා අතර සිටි තරගකරුවන්ටද ස්ථාන 17 සිට 24 දක්වා වු රටවල් ප්‍රතිවර්ත කොට අවස්ථාව ලබා දුනි.මොවුන් යු.සි.අයි ලෝක සවාරියේ වර්ගීකරනයට යටත්ව සුදුසුකම් ලැබූ පිරිස් වූහ. මීට අමතරව තවත් අවස්ථා 3ක් බී ලෝක ශූරතා තරගවලිය සදහා ලබ දුන් අතර මොවුන් යූ.සී.අයි වර්ගිකරනයෙන් සුදුසුකම් ලැබූ අය නොවිය යුතුව තිබුණි. ගූ සුන් ගෙඋන්, හෑ ඔක් ජෙඔන්,සහ තත්සනි විචන මේ අයුරින් සුදුසුකම් ලැබූහ. නමුත් තම ජාතික කවුන්සලයෙන් මේ සදහ තෝරා ගනු ලැබුවේ මින් පලමු වැන්නා පමණි. තරගය සදහා උපරිම සහභාගීත්වය තරග කරුවන් 67 දෙනෙකුට සීම වී තිබූ අතර ජුනි 5 වන ද වන විට තරග කරුවන් 66 දෙනෙකු සුදුසුකම් ලබා තිබුනේ මේ අයුරිනි.චීන සහ ඕස්ට්‍රේලියා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු සදහා තරගකරුවන් 3 දෙනෙකු බැගින් අවස්ථාව ලබ දී තිබුනද ඒ සදහා ඔවුන් සහභාගි කරවුයේ තරගකරුවන් දෙදෙනෙකු බැගින් පමණි. මෙය විවෘත අවස්ථා 3ක් උදා කල අතර ඒව පිලිවේලින් ලෝක සවාරි වර්ගී කරනය අනුව [[නව සීලන්තය|නවසීලන්තය]] හා දකුනු අප්‍රිකාව සදහා බෙදී ගිය අතර සෘජු අරාධනයක් මගින් මුරුසි දිවයින වෙත පිරිනමන ලදී. මත්ද්‍රව්‍ය පරීක්ෂාවෙන් අසමත් වූ ස්පාඤ්ඤ ජාතික මරියා ඉසබෙල් මොරොනා හරුනුකොට ඉතිරි තරග කරුවන් 66 දෙනාම තරගයට සහභාගී විය.

'''
== දැක්ම ==
'''

2004 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උලෙලේ දෙවන ස්ථානය ලැබූ ජර්මානු ජාතික ජුඩ්ත් අර්න්ඩ්ට් ශක්තිමත් තරගකරුවෙක් වූ අතර 2008 මොන්ට්‍රියල් කන්තා ධාවන තරගයේ පලමු වැනියාද විය. මාස ගණනවක් මුලුල්ලේ ඇය ප්‍රදර්ශනය කල දක්ෂතාවය මෙම තරගය තුලදි මනාව ප්‍රදර්ශනය විය. අනෙක් තරගකරුවන් අතර  යූ.සි.අයි. ශූර නෙදර්ලන්ත ජාතික මැරියන් වොස්, තම කණ්ඩායම පිළිබදව විශාල බලපොරොත්තුවක් 2004 සපේක්ශව ඇති බව පැවසූ බ්‍රිතන්‍ය ජාතික නිචොලෙ කොකී මෙන්ම ඉතාලි ජාතික නෙඔමි කන්ටලෙ ද විය.ශක්තිමත් කණ්ඩායමක් වූ ඕස්ට්‍රලියානු ජාතික කණ්ඩායමෙහි එකිනෙකා වෙනුවෙන් වැඩ කල හැකි සාරා කැරිගන්(ආරක්ෂණ ශූරී), ඔයෙනූන් වූඩ්(2008 ඕස්ට්‍රලියානු ධවන තරගයෙ ජයක්ග්‍රාහිකා) සහ කැතරින් බේට්ස් ද විය. තරගයේ අවසාන අදියර අධික කදු පල්ලම් වලින් යුක්ත වූ නිසා කදු නැගීමේ දක්ෂයින්ට(කුකී, වොස් සහ සුසන්ග් ලිජුන්ග්සොග් ද ඇතුලත්ව ) තරගයේ වැඩි ඉඩක් හිමි විය. පීඩනයක් එල්ල කල හැකි තරගකරුවකු ලෙසට වැඩි අවධානයක් දිනා නොගත්ත ද 1984 හිදී පලමු සහභාගීත්වයත්, 1996 දි ජයග්‍රහනයත් ලබා ගනිමින් සිය 7 වන ඔලිම්පික් තරගවලි සහභාගීත්වය දැක්වූ තරගකරුවකු වූයේ 49 හැවිරිදි ප්‍රංශ ජතික ජෙනී ලොන්ගොය.

බොහෝ තරගකරුවෝ තරගාවලිය තුල මුහුණ පෑමට සිදුවන රළු තත්ව සදහ සිය පුහුණු කාලය තුල සූදානම් වූහ. මෙයට හොදම උදාහරනය වන්නේ එල් සැල්වදෝරය නියොජනය කල මැරියන් වොස් ය. එසේම බීජිං නගරයේ පාරිසරික දුෂණය ද ගැටලු මතු කරනු ඇතැයි බොහෝ තරග කරුවන් අපේක්ෂා කළද පිරිමි මාර්ග ධාවන තරගයේ අවසාන ප්‍රතිඵලයට ඉන් බාධාවක් ඇති නොවුනි. අගෝස්තු 10 වන දින බීජිං නගරයේ පරිසරික දූෂණ මට්ටම ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ ආරක්ෂණ මට්ටමට ඉක්මවා තිබුන නමුත් කාන්තා තරගාවලිය අතර තුල ඇද හැලුනු වර්ෂාව මීදුම් මට්ටම අවම කරන ලදී.


පෙර දින පවත්වන ලද පිරිමි ධවන තරගයෙදී ආර්ද්‍රතාව මෙන්ම උෂ්ණත්වයද තරගකරුවන් වෙත දැඩි බලපෑම් එල්ල කරන ලදී. අපේක්ෂා කල උෂ්ණත්වයට මුහුණ දීම සදහා කාන්තා තරග කරුවන් යට කමිසය නොඇද තරගයට ඉදිරිපත් විය. මෙය වැරදි නිගමනයක් වූ අතර මහා ප්‍රාකරය අසල ප්‍රදේශයේ උෂ්ණත්වය පෙර දින උෂ්ණත්වය වූ සෙල්සියස් අංශක 26 ට වඩා අඩු අගයක් වූ සෙල්සියස් අංශක 19 ක් විය. අකුණු කුණාටු අනවරත වර්ෂා සහ තද සුළං රැගෙන ආ අතර මේ හේතුවෙන් සත්‍ය තත්වය බලාපොරොත්තු වූ තත්වයට වඩ හාත්පසින්ම වෙනස් විය. තරගාවලිය නිමා නොකළ කැතරින් බේට්ස් වැනි සමහර තරග කරුවන් තරගවලියට පෙර අයිස් ඇසුරුම් සහිත ශීත බැනියම් වලින් සූදනම් වී පැමිණ තිබුණි.


'''
== අනුක්‍රමය ==
'''

[[ගොනුව:Pavillon des dix mille bonheurs.jpg|thumb|left|The Yonghe Temple]]
ධාවන තරගය නගරික ධවන පථයක පැවතුනු අතර (බීජින් නගරයේ එක් තාවකලික ස්ථනයකා එහි මුලු දිග කි.මි 102.6 ක් විය. කි.මි 23.8 ක් දිගැති අදෙවන වටයද අඇතුලුව කාන්තා ධවන තරගයේ   මුලු දිග කි.මි 126.4 කි. පෙර ඔලිම්පික් තරග මෙන් මෙහි අරම්භක හා අවසාන ස්ථාන එකිනෙක සමපාත නොවුනි. තරගාවලියේ පලමු අර්ධය මධ්යපයම බීජිං හී දී පැවති අතර තරගයේ බෑවුම් කොටස සාපේක්ෂව සමතලා විය. කි.මි. 78.8 කට පමණ පසුව තරගකරුවන් මහා ප්රාමකරයේ ප්රයසිද්ධම කොටස වෙත පැමිනුණ අතර එය සහ ජුයොන්ග් අතර කි.මි 23.8 ක වලලු 2ක් එහිදී අරම්භ විය.මෙහිදී බෑවුම ක්රරමිකව වර්ධනය වූ අතර බඩලින් විවරයේ සිට මීටර 338.2ක ආරෝහනයක්ද ගමන් මාර්ගයේ ආරම්භක ස්ථානයේ සිට උසම ස්ථනයට කි.මි 12.4ක් ද වූ අතර අධික බෑවුම් ද විය. එතැන් සිට තරග කරුවන් ජුයොන් විවරය දක්ව වූ අනියම් සමතලා මාර්ගයක ගමන් ගන්නා ලදී. තරග අවසානය වඩාත් ත්රී්ව්ර  කිරීම උදෙසා අවසාන මි.350 ක ප්රයමාණය සාපෙක්ෂව බෑවුම් අධික කන්දක් තරණය කිරීමට දෙන ලදී. කාන්තා ධවන තරගයේ   මුලු දිග කි.මි 126.4 ක් වුවද එය පිරිමි ධාවන තරගයෙ මුලු දුරින් අඩකටත් වඩා අඩුය.


තරගයේ ආරම්භක ස්ථනය යොන්ග්ඩින්මන් විවරය වූ අතර බීජිං පුරණ නගර ශලවේ සිහිවටනයක් වූ එය උතුරු බීජිං හි කොන්වෙන් දිස්ත්‍රික්කයේ කොටසක්ද විය. මර්ගය කොන්වෙන්, ෂුවන්හු, ඩොන්චෙන්,ෂිචෙන්, චයොන්,හඉඩියන්,චන්පින් හා යන්ජින් යන දිස්ත්‍රික්ක අට පුරා විහිදී පැවතුනි. බීජිං නගරයේ සිට ගම්බදට වන්නට වැටී තිබුනු මාර්ගයේ මාර්ග සලකුනු ලෙසට අහස් පන්සල, ජනතාවගේ පූජනීය වල, තියනමන් චතුරස්‍රය, චීන මහ ප්‍රකරයද දැක්විය හැක. කුරුළු කූඩුව සහ වතුර කැටය ලෙස හැදින්වුනු 2008 චීන ඔලිම්පිම් උළෙල සදහ තැනූ වස්තුවිද්‍යාත්මක නිර්මණ වන චීන ජාතික ක්‍රීඩංගනය සහ බීජිං ජල මධ්‍යස්ථනයද මෙම ගමන් මගෙහි විය. චන්පින් දිස්ත්‍රික්කයෙ ජුයොන් විවරයෙන් මෙම මාර්ගය අවසන් විය. මෙම මාර්ගය දෙපස වූ දසුන් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පුවත්පතක් වූ ද ගර්ඩියන් විසින් ඉමහත් අලංකාර බවට වර්ණනා කර තිබුනි.


ඔලිම්පික් සංවිධායකයින් විසින් වැදගත් කොට සලකනු ලැබූ ආරක්ෂක හේතූන් මත ප්‍රේක්ෂකයන්හට මාර්ගය දෙපස රැදී තරගය නැරඹීමේ අවස්ථාව අහිමි කරන ලදී. සමහර ප්‍රසිද්ධ පාපැදි ධවකයින් මෙම තීරණයට විරෝධය දැක්වූ අතර ඔවුන් අතර යූ.සී.අයි. සභාපති පැට් මැක්කුඉඩ් මෙන්ම පිරිමි ධාවන තරගයට සහභාගි වූ ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික තරග කරුවන් වූ ස්ටුවර්ට් ඔ ග්‍රේඩි හා කඩෙල් එවන්ස් ද විය. මොවුන්ගේ අදහස වූයේ ප්‍රේක්ෂකයින් නොමැති වීම තරග පරිසරය වෙනස් කලහැකි බවත් සහායකයින්ගේ උදව් සැලකිල්ලට ගැනීමට අසමත් විය හැකි බවත්ය. පිවිසුම් පරීක්ෂණ සදහා ආරක්ෂණ උපක්‍රම අවම කරන ලෙසට ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික සංගමය ඉල්ලා සිටි නමුත් එම ඉල්ලීම සැලකිල්ලට නොගන්නා ලදී.

'''
== තරගය ==
'''
[[ගොනුව:Arndt0106 543.jpg|thumb|upright|]]

චීනයේ සම්මත වේලාවෙන් ප.ව 2.00 ට තරගය ආරම්භ වීමට නියමිතව තිබුනු අතර ප.ව 5.30 දක්වා තරගය පැවත්වීමට නියමිතව තිබුනි. කාලගුණය අයෝග්යු අන්දමින් සීතල වූ අතර තරගය ආරම්භ කරන මොහොත වනවිට අහස වලකුලින් බරව පැවති අතර මාර්ග වියලිව පැවතුනි. තරගයේ තත්වය අභියෝගයට ලක් කරමින් වලකුළු සහිත අහස අනවරත වර්ෂවක්ද ජනිත කරන ලදී.


තරගකරුවන්ගේ වටිනා කාලය  අපතේ යවන සිදුවීම් කීපයක්ම තරගවලිය තුලදී සිදු විය. දකුණු කොරියානු ජාතික ගු සුන් හෙඋන් පාලනය නොමැතිව යාමෙන් සිය පා පැදියෙන් බිම පතිත වූ අතර ඇය සමග තරගකරුවන් විශාල සංඛ්‍යවක් බිම පතිත විය. ඇය මහා මාර්ගයේ වූ කොන්ක්‍රිට් කාණුවක් තුලට අවසානයේදී ඇද වැටිණ. දුර්වල මාර්ග සලකුණු හේතුවෙන් රුසියනු ජාතික නටලිය බොයර්ස්කයාහට නැවතී මාර්ගය සෙවීමට සිදුවිය. ඒ වන විට ඇය බොඩලින් විවරයේ සිට තත්පර 59 ක් තරගාවලියේ ඉදිරියෙන් සිට තිබුනි.


බොයර්ස්කය පසුපස පැමිණි එක්සත්ජනපදය නියෝජනය කල ක්රිවස්ටීන් තෝර්බන් අවසාන කි.මි 27.8 දී පරතරය තත්පර 34ක් දක්වා අඩු කරගත් අතර අවසානයට කි.මි 22 තිබියදී මහා බ්රිරතන්ය  නියෝජනය කල එමා පූලේ සහ ඉතාලිය නියෝජනය කල ටිටිආනා ගුඩෙර්සො ද ඇය හා එක් වූවාය. කෙසේ නමුත් නියත දුරක් තබා ගනිමින් ජර්මානු කණ්ඩායම ද ඔවුන් පසුපස විය. අග්ර.ස්ථානයට කි.මි 13 ක් තිබියදී ගුඩර්සෝ ද ප්රකහාරයට ලක් වුණි. නමුත් ඇය ඉක්මනින්ම ඕස්ට්රේ්ලියාව නියෝජනය කල ක්රිිස්ටියන් සොඉඩෙර්, ස්වීඩනය නියෝජනය කල එමා ජොහන්සන්, මහා බ්රියතාන්යට නියෝජනය කල නිකොලේ කුකී, සහ [[ඩෙන්මාර්කය]] නියෝජනය කල ලින්ඩ විලන්සොන් සමග එකතු වූයේ තරගාවලි අවසානයට කි.මි 7ක් තිබියදී තරගයේ විශාලම කණ්ඩායමේ පාදභාගයට සම්බන්ධ වෙමිනි. තරගාවලියේ වැඩි අවධානයක් දිනාගත් නෙදර්ලන්තය නියෝජනය කල මර්රීගනෙ වොස් සේම ජුඩිත් ආර්න්ඩ්ට් ද මෙම කණ්ඩායමේ නොසිටියහ.

රන් පදක්කමට පැහැදිලි උරුමයක් තිබියදී කූකී අවසාන වටයේදී පලමු 5 දෙනා අතර නොසිටි අතර ඇය අනෙක් තරග කරුවන් සමග මි.200 පමණ පිටුපසින් සිටිනු දැකගත හැකි විය. කෙසේ වුවද අවසානයේදි ජොහන්සොන් දෙවන ස්ථානය දිනා ගත් අතර ගුඩෙර්zඕ ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගන්නා ලදී. පළමු තරගකරුගෙන් තත්පර 21 කට පසුව වොස් තරග අවසානය සනිටුහන් කරන ලදී.


පසුව අනාවරණය වූ පරිදි කොකී විසින් හිතාමතාම පසුපසින් පැමින ඇත්තේ ඇයගේ පාපැදියේ භාවිතා කල සැහැල්ලු ටයරය වර්ෂා අවස්ථාවන්හීදී නොසුදුසු වූ බැවිනි. බ්‍රිතන්‍ය ජාතික කණ්ඩායමේ කලමණාකරු වූ ජුලියන් වින් මහතා පැවසුවේ ඇය ඉදිරියට කිසිවකු පැමිනෙතැයි ඔවුන් බයෙන් පසුවූ අතර එම නිසා ධාවන පථයේ වමින් දිගටම පැමිනෙන ලෙසට ඇයට පැවසූ බවත්ය. ඇයගේ තරග ජයග්‍රහණය ප්‍රත්ත්‍යක්ෂ කරුණක් වූ බව හෙතෙම වැඩි දුරටත් පැවසීය. කුකීගේ ජයග්‍රහණය පරීක්ෂාකාරී සැලසුමක අවසාන ප්‍රථිඵලය වූ අතර තරගාවලියට පෙර සිටම ඔවුන් මෙම සැලසුම් සකස් කර තිබුණි.


'''
== මාත්‍රණ සිද්ධිය ==
'''

ධාවන තරගයට පසු දිනයේදී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ප්රඇකාශකයකු නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසුවේ තහනම් උත්තේජක භාවිතය හේතුවෙන් 2008 ඔලිම්පික් උලෙළේ පලමු වරදකරු වූයේ ස්පාඤ්ඤ ජාතික ක්රීනඩිකාවක වූ ඉසබෙල් මොරීනො බවයි. ඇය බීජිං නගරයට පැමිණි දිනයේම යූරීන් සාම්පල ලබා දුන් නමුත් නැවත එදිනම මැඩ්රිඉඩ් නගරය බලා පියසර කරන ලද්දේ දැඩි බියට පත්ව වන අතර නවත තරගාවලියට සහභාගි වීමට නොපැමිණියාය. එරිතොප්රොසයේටීන් වලට ලබා දුන් යූරීන් සාම්පල පරීක්ෂාව ධන විය. අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඇයගේ තරගසහභාගීත්වය අත්හිටවූ අතර පසුව අන්තර්ජාතික පාපැදිකරුවන්ගේ සංගමයට ද මෙම පරීක්ෂා ප්රකථිපල දන්වන ලදී. කෙසේ වුවද මොරෙනොගේ පෞද්ගලික වෙබ් අඩවියේ සදහන් වූයේ මේ පිලිබදව නිදහසට කරුණු දැක්වීමට ඇය සූදානම් නොමැති බවයි.


'''
== අවසාන වර්ගීකරනය ==
'''

එස්.ටී සලකුණ භාවිතා කර ඇත්තේ තරගරුවා තරගය ඇයට පෙර කණ්ඩායම සමගම අවසන් කල බව දැක්වීමට වන අතර එහිදී ගෞරවය සමානව ලැබෙනු ඇත.

{{col-begin}}
{{col-2}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ස්ථානය !!තරගකරුවා !!අවසන් කල වේලාව
|-
|[[Image:gold medal icon.svg|1]]
|align=left|නිකොලේ කුකී(මහා බ්රිමතාන්යා )
|3:32:24
|-
|[[Image:silver medal icon.svg|2]]
|align=left|එමා ජොහැන්සන්(ස්වීඩනය )
|{{right|s.t.}}
|-
|[[Image:bronze medal icon.svg|3]]
|align=left|ටිටියනා ගුඩර්සො(ඉතාලිය )
|{{right|s.t.}}
|-
|4
|align=left|ක්රියස්ටීන් සොඉඩර්(ඕස්ට්රේරලියාව )
|3:32:28
|-
|5
|align=left|ලින්ඩා විලම්සන් (ඩෙන්මාර්කය )
|3:32:32
|-
|6
|align=left|මැරියන් වොස්(නෙදර්ලන්තය )
|3:32:45
|-
|7
|align=left|ප්රියස්කා ඩොප්මන් (ස්විට්සර්ලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|8
|align=left|පෝලිනා බ්රි්සෙස්නා (පෝලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|9
|align=left|එඩිටා පුකින්ස්කෙක් (ලිතුවේනියාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|10
|align=left|සුල්ෆියා සැබිරෝවා (කසකස්ථානය )
|{{right|s.t.}}
|-
|11
|align=left|ජොලන්ට පොලිටිවිකියුට්(කසකස්ථානය )
|{{right|s.t.}}
|-
|12
|align=left|යුලිය මටිසෝවා (රුසියාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|13
|align=left|ක්රියස්ටින් ෆෙරියර් බුරියු (ප්රං)ශය )
|{{right|s.t.}}
|-
|14
|align=left|මැරලින් සැල්විටෙට් (ප්රංයශය )
|{{right|s.t.}}
|-
|15
|align=left|නියෝමි කැන්ටිලේ (ඉතාලිය )
|{{right|s.t.}}
|-
|16
|align=left|ගයෝ මින් (චීනය )
|3:32:52
|-
|17
|align=left|ලේයි හොබ්සොන් (කැනඩාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|18
|align=left|නිකොලේ බ්රොන්ඩිල් (ස්විට්සර්ලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|19
|align=left|ඇනා සැන්චිස් (ස්පාඤ්ඤය )
|{{right|s.t.}}
|-
|20
|align=left|රික්සි වොරියක් (ජර්මනිය )
|{{right|s.t.}}
|-
|21
|align=left|සුසෑන් ලිජන්ස්කොග් (ස්විට්සර්ලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|22
|align=left|යෙව්ජිනියා විසොඋට්ස්කා (යුක්රේනනය )
|3:32:55
|-
|23
|align=left|එමා පොලේ (මහා බ්රි(තාන්ය් )
|{{right|s.t.}}
|-
|24
|align=left|ජෙනී ලොන්ගො (ප්රං(ශය )
|3:32:57
|-
|25
|align=left|ක්රි ස්ටින් ආම්ස්ට්රොවන්ග් (ඇ.එ.ජ )
|3:33:07
|-
|26
|align=left|අනීටා වැලන් ද ව්රආයිස් (නෝර්වේ )
|3:33:17
|-
|27
|align=left|මොඩස්ට විසනියස් කේට් (ලිතුවේනියාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|28
|align=left|ජොආනා කියස්නොවිස්කි (නවසීලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|29
|align=left|ඔයනූන් වුඩ් (ඕස්ට්රේ්ලියාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|30
|align=left|ග්රේනටෙ ට්රිසයර් (එස්තෝනියාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|31
|align=left|මිහෝ ඔකී (ජපානය )
|{{right|s.t.}}
|}
{{col-2}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!ස්ථානය !!තරගකරුවා !!අවසන් කල වේලාව
|-
|32
|align=left|ටටියන ස්ටජ්කිනා (යුක්රේයනය )
|{{right|s.t.}}
|-
|33
|align=left|ඇම්බෙර් නීමන් (ඇ.එ.ජ )
|{{right|s.t.}}
|-
|34
|align=left|මරිස්සා වේන් ද මර්ව් (ද.අප්රි කාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|35
|align=left|ශැරොන් ලෝව්ස් (මහා බ්රි.තාන්යත )
|{{right|s.t.}}
|-
|36
|align=left|මිර්ජම් මෙල්චෙර්ස් (නෙදර්ලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|37
|align=left|එරින් විලොක් (කැනඩාව )
|3:33:23
|-
|38
|align=left|සාරා කැරිගන් (ඕස්ට්රේ ලියාව )
|3:33:25
|-
|39
|align=left|හැන්කා කුප්ෆනගල් ( ජර්මනිය )
|{{right|s.t.}}
|-
|40
|align=left|නතාලියා බොයර්ස්කයා (රුසියාව )
|3:33:45
|-
|41
|align=left|ජුඩිත් ආනර්ඩ් (ජර්මනිය )
|3:33:51
|-
|42
|align=left|ස්කානා කැස්චිශිනා ( යුක්රේයනය )
|3:34:13
|-
|43
|align=left|ඇලෙක්සැන්ඩ්රාශ බර්චින්කොවා (රුසියාව )
|3:36:32
|-
|44
|align=left|ලිසලොට් ඩෙක්රොික්ස් ( බෙල්ජියම )
|3:36:35
|-
|45
|align=left|ඇලෙක්සැන්ඩ්රාො ජොසපිනා ගැස්සි (මෙක්සිකෝව )
|{{right|s.t.}}
|-
|46
|align=left|මොනිකා ස්චැචල් (ඕස්ට්රේගලියාව )
|3:36:37
|-
|47
|align=left|චැන්ටන් බෙල්ච්මන් (නෙදර්ලන්තය )
|3:37:02
|-
|48
|align=left|මෙන් ලැන්ග් (චීනය )
|3:37:42
|-
|49
|align=left|සිග්රිැඩ් තෙරේසා කෝනියො (ස්ලොවේනියාව )
|3:39:29
|-
|50
|align=left|ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්රා් වෘබ්ලෙස්කි (කැනඩාව )
|3:39:36
|-
|51
|align=left|ක්ලෙමිල්ඩ ෆර්නැන්ඩස් ( බ්ර්සීලය )
|3:41:01
|-
|52
|align=left|ක්රිමස්ටීන් තෝබන් (ඇ.එ.ජ )
|3:41:08
|-
|53
|align=left|කැතරින් චෙට්ලි (නවසීලන්තය )
|{{right|s.t.}}
|-
|54
|align=left|ඩැනියෙල් ගාර්සියා (වෙනිසියුලාව )
|3:43:25
|-
|55
|align=left|මාර්ත විල්ජොසාන (ස්පාඤ්ඤය )
|{{right|s.t.}}
|-
|56
|align=left|සාරා මස්ටොනන්(ස්වීඩනය )
|{{right|s.t.}}
|-
|57
|align=left|ඇන්ගී ගොන්සාලෙස් (වෙනිසියුලාව )
|{{right|s.t.}}
|-
|58
|align=left|ගූ සන් ජියුන් (කොරියාව )
|3:45:59
|-
|59
|align=left|චෙරිස් ටේලර් (ද.අප්රිාකාව )
|3:48:33
|-
|60
|align=left|යුමාරි ගොන්සාලෙස්( කියුබාව )
|3:51:39
|-
|61
|align=left|චැන්පෙන් නොන්ටසින් (තායිලන්තය )
|3:51:51
|-
|62
|align=left|ඔරිලි හොල්බ්වැචස් (මොරිටානියාව )
|3:52:11
|}
{{col-end}}


'''
=== තරගය අවසාන නොකල තරග කරුවන් ===
''' 


බොහෝ තරගකරුවන් එක් දින තරගවලදී තරගය අවසාන කිරීම අපෙක්ෂා නොකරන අතර තම කණ්ඩායමට (මෙහිදී රටට ) කදු පල්ලම් වැනි දුෂ්කර අවස්ථාවන්හීදී සහාය දැක්වීමට පමණක් සහභාගී වේ. මෙයට අමතරව කිසියම් තරගකරුවකු මගහරුණ්හොත් නැවතීමට සන් කරන අතර මෙහිදී එම අවස්ථාව උදා නොවිනි.

'''
==== තරගය අවසන් නොකල තරගකරුවන් හතර දෙනා ====
'''

සොන්ග් හී ජුන් (කොරියාව )
වෙරා කර්ර රා (ඉතාලියා)
කැත්රිරනෙ බේට්ස් (ඕස්ට්රේ්ලියාව )
ජෙනිෆර් හොල්ෆ් (ස්විට්සර්ලන්තය )
[[ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්]]</text>
      <sha1>nqtt3evy4fv381qyfd9h88wk7yu01lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජොර්ජ් වොෂින්ටන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37795</id>
    <revision>
      <id>791422</id>
      <parentid>592081</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76590" sha1="6kpv9q37cvml3cv1bhx67zhda7vnis5" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
|name          = ජෝර්ජ් වොෂිංටන්
|image         = Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
|office        = ඇමෙරිකාවේ පළමු ජනාධිපති
|vicepresident = ජෝන් ඇඩම්ස්
|term_start    = 1789 අප්‍රේල් 30
|term_end      = 1797 මාර්තු 4 {{note|a}}
|predecessor   = අලුතින් පිහිටුවන තනතුරකි
|successor     = [[ජෝන් ඇඩම්ස්]]
|office1       = එක්සත් ජනපද හමුදාවේ අණදෙන හමුදාපති|හමුදාවේ ඉහළ නිලධාරි
|appointer1    = ජෝන් ඇඩම්ස්
|term_start1   = 1798 ජූලි 13
|term_end1     = 1799 දෙසැම්බර් 14
|predecessor1  = ජේම්ස් විල්කින්සන්
|successor1    = ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්
|office2       = කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාවේ ප්‍රධාන අණ දෙන නිලධාරියා
|appointer2    = කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය
|term_start2   = 1775 ජූලි 15
|term_end2     = 1783 දෙසැම්බර් 23
|predecessor2  = අලුතින් පිහිටුවන තනතුරකි
|successor2    = හෙන්රි නොක්ස් &lt;small&gt; එක්සත් ජනපද හමුදාවේ අණදෙන හමුදාපති|හමුදාවේ ඉහළ නිලධාරි &lt;/small&gt;
|office3       = දෙවැනි කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසයට වර්ජිනියාව නියෝජනය 
|term_start3   = 1775 මැයි 10
|term_end3     = 1775 ජූනි 15
|predecessor3  = අලුතින් පිහිටුවන තනතුරකි 
|successor3    = තෝමස් ජෙෆර්සන්
|office4       = පළමු කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසයට වර්ජිනියාව නියෝජනය
|term_start4   = 1774 සැප්තැම්බර් 5
|term_end4     = 1774 ඔක්තෝබර් 26
|predecessor4  = අලුතින් පිහිටුවන තනතුරකි
|successor4    = තනතුර ආලෝපනය කරන ලදි
|birth_date    = {{birth date|1732|2|22}}
|birth_place   = වර්ජිනියාවේ වෙස්ට්මෝර්ලන්ඩ් කවුන්ටිය, වර්ජිනියා, වෙස්ට්මෝර්ලන්ඩ්, යටත් විජිත වර්ජිනියාව, බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකාව
|death_date    = 1799 දෙසැම්බර් 14 (වයස 67)
|death_place   = මවුන්ට් වර්නන්, වර්ජිනියා
|party         = ස්වාධීන
|spouse        = මාර්තා වොෂිංටන්|මාර්තා ඩැන්ඩ්‍රිජ් කස්ටිස්
|religion      = දේවවාදී, ඇමෙරිකන් එපිස්කොපල් පල්ලිය
|profession    =  වතු වැවිලිකරණය, යුද හමුදාවේ නිලධාරි
|signature     = George Washington signature.svg
|signature_alt = Cursive signature in ink
|allegiance    = මහා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය්‍ය, මහා බ්‍රිතාන්‍යය&lt;br&gt;{{flagicon|United States of America|1777}}ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
|branch        =වර්ජිනියා ප්‍රාන්ත මිලීෂියාව&lt;br&gt;කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාව&lt;br&gt;ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාව
|serviceyears  = මිලීෂියාව: 1752–1758&lt;br&gt;කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාව: 1775–1783&lt;br&gt;හමුදාව: 1798–1799
|rank          = [[File:US-O9 insignia.svg|30px]] ලුතිනන් ජනරාල්&lt;br&gt;හමුදාපති &lt;small&gt;(මළ පසු: 1976)
|commands      = යටත්විජිත වර්ජිනියා රෙජිමේන්තුව&lt;br&gt;කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාව&lt;br&gt;ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාව
|battles       = ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධය&lt;br&gt;ග්ලෙන් ජුමොන්විල් යුද්ධය&lt;br&gt;නෙසැසිටි බලකොටුවේ යුද්ධය&lt;br&gt;බ්‍රැඩ්ඩොක් ගවේෂණාත්මක ගමන&lt;br&gt;මොනොන්ගහෙලා යුද්ධය&lt;br&gt;ෆෝර්බ්ස් ගවේෂණාත්මක ගමන&lt;br&gt; ඇමෙරිකන් විප්ලවීය යුද්ධය&lt;br&gt;බොස්ටන් මෙහෙයුම&lt;br&gt;නිව් යෝර්ක් හා නිව් ජර්සි සංග්‍රාමය&lt;br&gt;ෆිලඩෙල්ෆියා සංග්‍රාමය&lt;br&gt;යෝර්ක්ටවුන් සංග්‍රාමය
|awards        = කොංග්‍රසය ප්‍රදානය කළ රත්තරන් පදක්කම, කොංග්‍රසයේ ස්තූතිය
|footnotes     = {{note|a}} මාර්තු 4 වැනි දිනය පළමු ජනාධිපති වාරය නිල වශයෙන් පටන් ගත් දිනයයි. කොංග්‍රසය විසින් චන්ද කොට්ඨාශ වල චන්ද ගණන් කර අනතුරුව ජනාධිපති වශයෙන් සහතකිය ලැබෙන්නේ අප්‍රේල් 6 වැනිදා ය. ඇමෙරිකන් එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති වශයෙන් දිවුරුම් දීමේ උත්සවය පැවැත්වුනේ අප්‍රේල් 30 වැනිදා ය.
}}

[[Image:Washington 1772.jpg|thumb|ජෝර්ජ් වොෂිංටන් (1772 ඡායාරූපය) හැඳ සිටින්නේ වර්ජීනියා රෙජිමේන්තුවේ කර්නල් නිල ඇඳුමයි. ඔහු මිලීෂියාවට අප්‍රසාදය දැක්වූයේය. ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධයේ දී සහ ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලයේ දී ඔහු වෙහෙසුනේ පූර්ණකාලීන, වෘත්තීමය හමුදාවක් පිහිටුවීම සඳහා ය.]]

[[File:මවුන්ට් වර්නන්.jpg|thumb|ජෝර්ජ් වොෂිංටන් නිවස -අද]]

[[File:මවුන්ට් වර්නන් හි උද්‍යානය.jpg|thumb|මවුන්ට් වර්නන් හි උද්‍යානය -අද]]

[[File:ගොවිතැන් උපකරණ.jpg|thumb|එදා ගොවිතැන් සඳහා පාවිච්චි කරන ලද උපකරණ]]

[[File:ලිපිකරු නවාතැන.jpg|thumb|වොෂිංටන්ගේ ලිපිකරුවාගේ නවාතැන]]

[[File:රෙදි අපුල්ලන ලද කාමරය.jpg|thumb|රෙදි අපුල්ලන ලද කාමරය]]

[[File:අශ්ව කරත්තය.jpg|thumb|වොෂිංටන් පවුලේ අශ්ව කරත්තය]]

[[File:සූසාන පෙට්ටි.jpg|thumb|ජෝර්ජ් හා මාර්තා ගේ සූසාන පෙට්ටි]]

[[File:වහල් සේවකයන් පිණිස ඉදි කරන ලද ස්මාරකය.jpg|thumb|මවුන්ට් වර්නන් වතුයායේ මියගිය වහල් සේවකයන් සඳහා ඉදි වූ ස්මාරකය]]

'''ජෝර්ජ් වොෂිංටන්''' ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රථම ජනාධිපතිවරයා විය. වතු වැවිලි කරුවෙක් හා මිනින්දෝරුවෙක් වූ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, ජනරජයක් ලෙසින් පිහිටුවීමේ දී එහි මූලිකත්වය ගත් ආදී පීතෘවරුන් අතරින් අයෙක් ලෙසින් ද සැලකේ. ඔහු ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලයේ දී යුද වැදුණු කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාවේ ප්‍රධානියා ද විය. එසේම ඇමෙරිකන් ව්‍යවස්ථාව නිර්මාණයේ දී ඒ සාකච්ඡා සියල්ලේ ම සභාපතිවරයෙක් ලෙසින් ද කටයුතු කළේය. ඒකමතික තෝරා ගැනීමෙන් ඔහු නව ජනරජයේ මුල් ම ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. ඔහු වාර දෙකක් ජනාධිපති ධූරය දැරීය. ආර්ථිකයෙන් ශක්තිමත් භාණ්ඩාගාරයක් ද, යුරෝපයේ වූ යුද කැළඹීම් වලට සහභාගී නොවී සිටීමෙන් ද, විස්කි කැරැල්ල මැඬ පවත්වා ගත හැකිවීමෙන් ද යහපත් පාලනයක් ගෙන ගිය ඔහු ජනතාව අතර ජනප්‍රියත්වයට හා ප්‍රසාදයට ලක් වූ ජනාධිපතිවරයෙක් විය. ඔහුට තවත් බලයේ ඉන්නට යැයි ඉල්ලා සිටිය දී ඔහු තෙවැනි වාරයක් ප්‍රතික්ෂේප කර, ගොවිතැන් කටයුතු සඳහා කාලය යොදවන්නට අවශ්‍ය්‍ය යැයි කියා විශ්‍රාම ගියේය.

==ළමා කාලය==

ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ගේ පියා ඔගස්ටීන් වොෂිංටන් දුම්කොළ වගාවේ නියුතු වතු වැවිලිකරුවෙකි. ඔහුට ජේන් බට්ලර් නැමති පළමු විවාහයේ බිරිඳ ගෙන් ලැබි දරුවන් හතර දෙනෙක් සිටියහ. ලෝරන්ස් හා ඔගස්ටීන් යන පුතුන් දෙදෙනා හැරෙන්නට අනිත් දරුවන් දෙදෙනා ළමා කාලයේ දී මිය ගියහ. ජේන් ද උණක් වැළඳී මිය ගියාය. ඔග්ස්ටීන්ගේ දෙවැනි විවාහය මේරි බෝල් නැමැත්තිය සමඟ සිද්ධ වුණි. ඇය රෑමත් බව කියැවේ. ඔවුන් දෙදෙනාගේ වැඩිමහල් පුතුනුවන් වනුයේ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ය.  ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ට සහෝදරයන් තිදෙනෙක් සහ සහෝදරියන් දෙදෙනෙක් ද වූහ.

නොයෙක් පළාත් වල ජීවත්වෙමින් කාලය ගෙවන පවුල අනතුරුව වර්ජිනියාවේ ෆෙඩරික්ස්බර්ග් ගමේ රැෆහැනෙක් ගඟ අසල අක්කර 260 ක වත්තක පදිංචියට යති.  ජෝර්ජ්ගේ පියාගේ වැඩිමහල් පුතුනුවන් වූ ලෝරන්ස් හා ඔගස්ටීන් දෙදෙනා එංගලන්තයේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ. ඔගස්ටීන්ගේ පළමු දරුවා වූ ලෝරන්ස් පවුලේ වස්තුව සඳහා සම්ප්‍රදායික උරුමක්කාරයා ද විය. ජෝර්ජ් වොෂිංටන් අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ගමේ එක් පංති කාමරයක් තිබි පාසැලක ය. එහි ගුරුවරුයා වූයේ හොබී නැමැත්තෙකි. ගුරුවරයාගේ දැනුම එතරම් ප්‍රමාණවත් නැතැයි ජෝර්ජ් මැසිවිලි කී බව සටහන් වෙයි. එසේම දුර බැහැර ගොස් ඉගෙනීමක් ලබා ගැනීමට මිල මුදල් නොමැති වූවා යැයි ඔහු කළකිරුණු ළමා කාලයක් ද ගෙවි බව සටහන් වෙයි. ක්‍රමවත් අධ්‍යාපනයක් නොලැබූ නිසා අද ඉතිරි වී ඇති, විශාල හා දැකුම්කළු අකුරු වලින් ලියැවී ඇති  ඔහුගේ ලිපි ලේඛන හා සටහන් වල අක්ෂර වින්‍යාස දෝෂයන් දකින්නට ලැබේ. සිය පියාගේ ගෙදර වූ පුස්තකාලයේ පොත් බොහොමයකින් ඔහු පරිපාලනය හා වගා කටයුතු ගැන ඉගෙන ගත්තේ ය.

ඔහු කුඩා කාලයේ දී වත්තේ වූ චෙරි ගස කපා දැමුවා යැයි දෝෂාරෝපණයකට ලක් වූ විට &quot;මට බොරු කියන්න බැහැ, මම ඒක කළේ මගේ කුඩා කැත්තෙන්&quot; යැයි කියා වැරැද්දේ වගකීම ගත්තා යන්න සුප්‍රසිද්ධ කට කතාවක් මිසක සත්‍ය්‍ය සිදුවීමක් නොවේ.&lt;ref&gt;en.wikipedia.org/wiki/Parson_Weems#The_cherry-tree_anecdote&lt;/ref&gt;

දේහ ශක්තියෙන් හා ජවයෙන් පිරි කඩවසම් හැඩිදැඩි තරුණයෙක් වූ ජෝර්ජ් ක්‍රීඩාවන්ට හපනෙක් විය. එසේම නොදත් දෑ පොත පතින් තනිවම උගත්තේ ය. දක්ෂ අශ්වාරෝහකයෙකු මෙන් ම අශ්වයන් පුහුණුවට ද ඔහු දස්කම් දැක්විය. ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ට වයස අවුරුදු අටක් වෙද්දී ලන්ඩන් අධ්‍යාපනය හමාර කළ වැඩිමහල් සුළු සොහොයුරා වූ ලෝරන්ස් ආපසු වර්ජිනියාව බලා පැමිණියේය. උගත් ලෝරන්ස් ගේ මනා හැදියාවන් හා නුවණ දැක වොෂිංටන් ඔහු හා වැඩියෙන් කාලය ගත කිරීම ප්‍රිය කළේය. ලෝරන්ස් ජෝර්ජ්ට වඩා වසර දාහතරකින් වැඩිමහල් විය. ස්පාඤ්ඤය සහ මහා බ්‍රිතාන්‍ය අතර වෙළඳ සබඳතා වල දී පටන් ගත් අරගල යුද්ධ වලට හැරෙද්දී වයස 22 වූ ලෝරන්ස් කපිතන්වරයෙක් ලෙසින් වර්ජීනියාවේ ස්වේච්ඡා භට හමුදාවක් සමඟින් කොලොම්බියා රටේ කාර්තහේනා නැමති ස්පාඤ්ඤ [[බලකොටුකරණය|බලකොටුව]] වැටලීමට පිටත් වී ගියේය. සටන අසාර්ථක වූවත් ලෝරන්ස් ආපහු එන්නේ දස්කම් හා නීර්භීතත්වය දැක්වූ යුද වීරයෙක් ලෙසිනි. ලෝරන්ස් බෙදාගත් යුධ පිටියේ තොරතුරු අසන්නට ජෝර්ජ් ඉතා කැමැත්ත දැක්වූයෙකි. යුද වික්‍රමයන් දැක්වීම නිසා ලෝරන්ස් වර්ජීනියා ප්‍රාන්තයේ සහකාර ජනරාල් විදියට උසස් වීමක් ලබයි. ලෝරන්ස්ගේ කාර්ය භාරය වූයේ මිලීෂියා භටයන් පුහුණු කිරීම විය.

ජෝර්ජ් ට වයස අවුරුදු 11 සම්පූර්ණ වෙද්දී ඔහුගේ පියා වූ ඔගස්ටීන් මිය ගියේය. පියාගේ අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් දේපලෙන් වැඩි උරුමය ලෝරන්ස්ට පැවරුණි. ජෝර්ජ්ට ලැබුනේ ඔහු විසු නිවස පිහිටි ෆෙරී නම් කුඩා වතුයායක් සහ තවත් ඉඩම් කැබලි කිහිපයකුත් සමඟ වහලුන් දහ දෙනෙකි. වයස අවුරුදු 21 වෙන තුරු එහි පාලනය ඔහුගේ මව සතු විය. ජෝර්ජ් වැඩියෙන් කාලය ගෙවූයේ ලෝරන්ස් සමඟිනි. ලෝරන්ස් ජීවත් වූ මවුන්ට් වර්නන් වතුයායේ ය. එය පසු කලක දී ජෝර්ජ් විසින් ඥාතීන්ගෙන් මිල දී ගෙන තම නිවහන කර ගනියි.

==තුරුණු විය==

ලෝරන්ස් ගේ නිවහනට නිතර යන එන ජෝර්ජ් ට ලෝර්න්සේ ගේ බිරිඳගේ පියා කර්නල් විලියම් ෆෙයාර්ෆැක්ස් සහ පසුව කර්නල් ගේ ළඟ නෑදැයෙක් වූ ලෝර්ඩ් තෝමස් ෆෙයාර්ෆැක්ස් හමුවෙයි . ලෝර්ඩ් තෝමස් ෆෙයැර්ෆැක්ස් ඇමරිකාවේ ඉඩම් වරප්‍රසාද අයිතිය ලබන්නේ 1649 දී සිට ය. ඔහුට පටෝමික් සහ රෆාහැනෙක් ගංඟා අසල බඩ ඝන වනාන්තර භූමි පෙදෙස් වලින් අක්කර මිලියන පහකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක අයිතිය තිබිණ. 1747 දී ලෝර්ඩ් ෆෙයාර්ෆැක්ස් එංගලන්තයේ සිට වර්ජීනියාවට පැමිණෙන්නේ තම ඉඩකඩම් දැක බලා ගන්නට හා ඒවා කොටස් කඩා විකිණීම සඳහාත් ය. තම උරුමය වූ ඉඩම් හි මායිම් දැන නොසිටි හෙයින් ලෝර්ඩ් ෆෙයාර්ෆැක්ස්ට මිනින්දෝරුවෙකුගේ අවශ්‍යතාවයක් දැඩිව තිබිණ. ජෝර්ජ් පොත පතින් මිනින්දෝරු ශාස්ත්‍රය ඉගෙන ගෙන තිබුණි. ආදායමක් ලබා ගැනීමට මිසක එය වෘත්තියක් ලෙසින් කිරීම ජෝර්ජ්ගේ බලාපොරොත්තුවක් ද නොවීය. ජෝර්ජ් කර්නල් විලියම් ෆෙයාර්ෆැක්ස් ගේ පුතා සමඟින් මිනින්දෝරු වැඩ සඳහා ගොස් පුහුණුවක් ද ලබා සිටිය බැවින් ඔවුන්ගේ රෙකමදාරු වලින් ලෝර්ඩ් තෝමස් ෆෙයාර්ෆැක්ස් ගේ ඉඩම් මනින්නට අවස්ථාව ලැබීය. වයස අවුරුදු 18 දී ඔහු වසරකට මිනින්දෝරු වැඩ වලින් බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 125 ක් උපයන්නට සමත් විය. එසේම ඝන කැලෑවන් තුලින් ගමන් කිරීමත්, නුහුරු එළිමහන් පෙදෙස් වල රාත්‍රියන් ගෙවීමෙන් ද ඔහු දුෂ්කර ජීවන රටාවක් ගැනත් පරිසරයේ පිහිටීම් ගැනත් මනා අවබෝධයක් අත්දැකීමෙන් ලද්දේ ය. එසේම සිතියම් කියවන්නට හා සිතියම් හදන්නට ද හේ උත්සුක විය. මිනින්දෝරු කටයුතු වල දී ද, මිලීෂීයා හමුදාවේ ගමන් බිමන් වල දී සහ පසුව විප්ලවීය හමුදාව මෙහෙවන කාලය තුල දීත් ඔහු සිතියම් හැදීම කළ බව සඳහන් වෙයි.&lt;ref&gt;http://memory.loc.gov/ammem/gmdhtml/gwmaps.html&lt;/ref&gt;

මිනින්දෝරු වෘත්තියට එතරම් ලැදියාවක් නොමැති වුව ද එය මුදල් උපයා ගන්නට තිබි කදිම මඟකි. ජෝර්ජ් ගේ අභිප්‍රාය වූයේ සිය සහෝදරයා වූ ලෝරන්ස් මෙන් හමුදාවට එකතු වීමට ය. එහෙත් රදළ උරුමයෙන් ආ තනතුරක් හෝ ගෙවා ලබා ගත හැකි තනතුරකට ප්‍රමාණවත් මුදල් ඔහු සතු නොවූයෙන් ඔහු වෙහෙසුනේ මිනින්දෝරු රැකියාවෙන් හමුදා නිලයක් ගන්නට තරම් ප්‍රමාණවත් මුදලක් එකතු කර ගැනීමටයි. නමුත්  ඊට බාධා පැමිණියේ ලෝරන්ස් හදිසියේ ම ක්ෂය රෝගයෙන් පෙළෙන්නට පටන් ගැනීම ය. ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ලෝරන්ස් සමඟ වර්ජීනියාවේ සීතල පරිසරයෙන් නික්ම වී උණුසුම් දේශගුණයෙන් සිය සුළු සහෝදරයාට සහනයක් ලැබෙතැයි සිතා බාර්බඩෝස් [[දූපත්|දූපත]] බලා ගියේය. 1751 දී ගිය ඒ බාර්බඩෝස් ගමන ජෝර්ජ් වොෂිංටන් රටින් පිට වී ගිය එක ම සංචාරයයි. එහි දී ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ට වසූරිය වැළඳුනි. සහෝදරයාගේ තත්වය යහපත් අතට හැරුනේ ද නැත. ජෝර්ජ් ආපසු වර්ජීනියාව බලා ගිය අතර ලෝරන්ස් තමාට බර්මියුඩා දූපතේ දී සහනයක් ලැබිය හැකි දැයි විමසනු පිණිස එහි ගියේය. 1752 දී කිසිත් සුවයක් නොලැබි ලෝරන්ස් ආපසු වර්ජීනියාව බලා පැමිණියේය. ඔහු මිය යද්දී ජෝර්ජ් ඔහු අසල සිටි බව සඳහන් වෙයි. ලෝරන්ස් සිය අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් තම භාර්යාවගේ කැමැත්ත අනුව, ඇයගේ අභාවයෙන් ද පසුව, මවුන්ට් වර්නන් වත්ත ජෝර්ජ් වෙතට ලියා තිබිණ. ලෝරන්ස් ගේ අන්තිම කැමති පත්‍රය ක්‍රියාවට නැංවූ ජෝර්ජ් එහි සටහන් සියල්ල විමසා බලද්දී දැනගත්තේ සිය සුළු සහෝදරයා තමන් සිතූ තරම් ධනවත් නොවන, එසේම මිල මුදල් තත්වය නිසි පිරික්සාවෙන් නොයුතු බැවින් අවුල් ජාලයකින් පවතින බවත් ය. ජෝර්ජ් පසු කාලයේ දී තමන් කරන සියළු ගණුදෙනු විධිමත් ලෙසින් සටහන් තබන්නට ඉතා සුපරීක්ෂාකාරී වෙයි. මවුන්ට් වර්නන් වතු යායේ ඇති ඔහුගේ නිවහනේ තිබෙන කාර්යාල කාමරයේ තමන් ලියන හැම ලිපියක ම කොපියක් ලියැවෙන ලී පෙට්ටියක් ද මේසයේ ඇත. පාලනයේ දී වූ වියදම්, ගණුදෙනු හා ලිය කියැවිලි සියල්ල ක්‍රමවත් ව හසුරුවන්නට ඔහු විසින් වේතනයක් ගෙවා, කාමරයක් දී, පූර්ණකාලීනව තබාගත් ලිපිකරුවෙක් ද විය.

==වර්ජීනියා ප්‍රාන්තයේ සහකාර දිස්ත්‍රික්ක නිලධාරී==

1753 පෙබරවාරි 1 වැනිදා ජෝර්ජ් වොෂිංටන් වර්ජිනියා ප්‍රාන්ත මිලීෂීයාවේ සහකාර දිස්ත්‍රික්ක නිලධාරියෙක් හැටියට තනතුර ලැබීය. ඒ සිය සහෝදරයාගේ අභාවයෙන් හිස් වූ පදවිය කොටස් හතරකට බෙදී යෑමෙන් ඔහුට ලැබි තනතුරකි. එයින් ඔහුට මේජර් නිල නාමයක් ලැබිණ. එය ඔහු බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ කොමිසම නොවීය. බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවෙකුට ආබාධිත හා විශ්‍රාම වැටුප් වේතනයෙන් හරි අඩක් දිවි තිබෙන තුරා ලැබිණ. නිල නිවාස, නිල ඇඳුම්, ආහාර හා බෙහෙත් ද ලැබිණ. එකල ලුතිනන්වරයෙකුගේ කොමිසමක් උරුමයෙන් නැතිනම් මිල දී ගන්නට බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 500 ක් ද, කර්නල්වරයෙකුගේ කොමිසමක් ගන්නට බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 3,500 ක් ද අවශ්‍ය විය. ජෝර්ජ් ලැබි තනතුරට මාසයකට බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 15 ක් ගෙවීම කිසිසේත් ම ප්‍රමාණවත් නැති බව ජෝර්ජ් ගේ මතය විය. ඔහු සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වන්නට ද සිතූ බවත්, කර්නල් ෆෙයාර්ෆැක්ස් ඒ ගැන විමසා බලන්නට පොරොන්දු වූ නිසා අස්වූයේ නැති බවත් සඳහන් වෙයි. වයස 21 දී ජෝර්ජ් ට අක්කර 1400 කට වඩා ඉඩම් අයිතියක් සතු වූවත්, ඒ බිම් වල වගා කටයුතු පටන් ගැනීම සඳහා ප්‍රාග් ධනයක් නොතිබුණි.

1754 දී වර්ජිනීයාවේ යටත්විජිත ආණ්ඩුකාරයා වූ රොබට් ඩින්විඩී විසින් එහි මිලීෂියා රෙජිමේන්තුවක් පිහිටුවන ලදි. එහි ලුතිනන් කර්නල් පදවිය සඳහා ජෝර්ජ් උසස් වීමක් ලැබීය. ඔහු අයිති වූ මිලීෂීයා හමුදාවේ වැඩ බලන නිලධාරියා වූයේ විශ්ව විද්‍යාල කථිකාචාර්යවරයෙක් වූ ජොසුවා ෆ්‍රයි නැමැත්තා ය. කර්නල්වරයෙකු වූ ෆ්‍රයිගේ අභාවයෙන් පසුව වොෂිංටන්ට කර්නල් පදවිය ලැබී එහි අණ දෙන නිලධාරියා බවට පත්විය. 

ප්‍රංශය හා බ්‍රිතාන්‍ය අතර යුද උත්සන්න වෙද්දී, කැනඩාවේ ආණ්ඩුකාරයා වූ ප්‍රංශ ජාතික මාර්කි ඩ්‍යුකෙස්නි ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් සමඟ එක් වී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන්ට රටෙන් පිටවෙන්නට යැයි අණ කළේය. සත්ව දඩයමේ ගිය ඇමෙරිකානු පදිංචිකරුවන් උතුරු පෙදෙස්වල ප්‍රංශ හමුදාවන් බලකොටු ශක්තිමත් කරනවා යැයි ආරංචි ගෙනාහ. එයින් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව කළබල වූහ. වර්ජිනීයාවේ යටත්විජිත ආණ්ඩුකාරයා වූ රොබට් ඩින්විඩී හට බ්‍රිතාන්‍යයෙන් අණක් ලැබුනේ ප්‍රංශ හමුදාවන්ට තවත් පහළට එන්නට ඉඩ නොදෙන්න යැයි අවවාද කරන්නට කියාය. එහෙත් ඒ පණිවුඩය ප්‍රංශ හමුදා නායකයා වෙත ගෙන යන්නට අයෙක් නොවීය. කිසිවෙක් ගමන් කළ නොමැති උතුරට ගොඩබිමින් ගමන් කරන්නට අයෙක් හොයනා බව ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ට දැන ගන්නට ලැබිණ. ඒ පැතිවල ජීවත් වූ ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් සුදුහම ඇති අයගේ හිස් කබල ගලවන බව ආරංචි පැතිර ගියෙන් කිසිවෙක් හමුදා රැකවරණයක් නැතිව උතුරට යන්නට ද පසුබට විය. ජෝර්ජ්ගේ වයස අවුරුදු විසිදෙකකි. ඔහු අඩි හයක් සහ අඟල් දෙකක් උස විය. ඉදිරිපත් වූ වෙන අයෙක් නැති බැවින් ජෝර්ජ්ට ඒ මෙහෙය බාර වුණි. කුලියට බඳවා ගත් පිරිමි හය දෙනෙක් ද එකතු කරගත් ජෝර්ජ් ගමනාරම්භ කරන්නේ 1753 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී ය. පණිවිඩය දීම පමණක් නොව, ප්‍රංශ හමුදාවන්හි ශක්තිමත් බව සොයන්නටත්, ඔහායෝ පෙදෙස් හි සිතියම් හදන්නටත්, ඉංග්‍රීසි බලකොටු සඳහා සුදුසු තැන් සොයාගෙන එන්නටත් ඔහුට බාර විය.

ජෝර්ජ් ඇතුළු පිරිස සැතපුම් නවසියයක් ගමන් කර ල බෆ් නම් ප්‍රංශ බලකොටුව ඇති ප්‍රදේශයට ළඟා වෙන්නේ 1753 දෙසැම්බර් 11 දා ය. &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.warforempire.org/relive/the_history.aspx |access-date=2012-09-07 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120015650/http://www.warforempire.org/relive/the_history.aspx }}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ කණ්ඩායමේ ඕලන්ද ජාතික හමුදා නිලධාරියෙක් විය. ජෝර්ජ් ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන්නට නොදත් නිසා ඒ ඕලන්ද ජාතිකයා වූ ජේකොබ් වෑන් බ්‍රාම් ජෝර්ජ්ගේ සහායට පැමිණියෙකි. තමන් ගෙනා බ්‍රිතාන්‍ය පණිවිඩය ප්‍රංශ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා අතට දුන් පසු ඔවුන් සමඟ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයකට සහභාගී වන්නට ද ජෝර්ජ්ට අවස්ථාව ලැබුණි. ඔහායෝ ගඟ දිගේ දකුණට එන්නට ප්‍රංශ ඔරු දෙසියයක් පමණ ලැහැස්ති වී ඉන්නා ආකාරය දකින්නට ජෝර්ජ් ට හැකිවිය. ආපසු එන ගමනේ දී සීතල පරිසරයෙන් මහත් බැට කෑ ඔවුන් ස්වදේශී ඉන්දියානුවන්ට අහු වී එහෙත් පණ බේරාගෙන එති. ඔහුට මෙහෙය සඳහා ලැබුනේ බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් පනහකි. එය තමන් ගිය ගමනේ වැය පියවන්නට කිසිසේත් ප්‍රමාණවත් නැතැයි ජෝර්ජ් වොෂිංටන් සිය දිනපොතේ සටහන් කරයි.&lt;ref&gt;http://memory.loc.gov/ammem/gwhtml/7gwintro.html&lt;/ref&gt;

තමන් යටතේ වූ මිලීෂියා භටයන්ගේ වේතනයන් ද ප්‍රමාණවත් නැතැයි ජෝර්ජ් වොෂිංටන් දුටුවේය. වගා කටයුතු වලින් ලැබෙන ආදායම අඩුවෙන බැවින් මිලීෂීයාවට බැඳීමට වැඩි පිරිසක් අකමැති වූහ. එහෙත් ප්‍රංශ භටයන් දකුණට එනවා යැයි වාර්තා ලැබි නිසා හමුදාව තර කරන්නට යටත්විජිත ආණ්ඩුකාරයාට උවමනා විය. අනතුරුව මුළු මිලීෂියා හමුදාවේ ම අණදෙන නිලධාරියා හැටියට කර්නල් ජොසුවා ෆ්‍රයි නැමති විශ්ව විද්‍යාල කථිකාචාර්යවරයෙක් ආණ්ඩුකාරයා විසින් පත් කරන ලදි. කිසිත් හමුදා පුහුණුවක් නොතිබි මිනිසුන් රැසක් සමඟින් ප්‍රංශ හමුදාව නවත්වන මෙහෙයට ජෝර්ජ් වොෂිංටන් එක්වෙයි. සහකාර දිස්ත්‍රික් නායකයන් පොරොන්දු වූ අශ්වයන්, ආහාර, ගැල් හා අවි ආයුධ කිසිවක් ඔවුනට මඟ දිග දී ලැබුනේ ද නැත. කැලෑ පෙදෙස්වල ආහාරයට ඔවුන්ට දඩයම් කරගත්තක් අනුභව කරන්නට සිද්ධ විය. ප්‍රංශ ජාතිකයන්ට විරුද්ධ වූ ස්වදේශී ඉන්දියානු ටැනචැරිසන් නොහොත් &quot;බාග රජු&quot; යැයි නම් දැරුවා&lt;ref&gt;http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=28267426&lt;/ref&gt; මෙහි දී ජෝර්ජ්ගේ සහායට ආවේය. ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධය අරඹමින් ඔවුන් වැදි සටන  [[ජුමොන්විල් ග්ලෙන් හි සටන]] ලෙස සටහන් වෙයි.

ප්‍රංශයන් ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කළහ. 1754 දී නෙසැසිටි බලකොටුවේ දී ජෝර්ජ් ඇතුළු පිරිසට පහර දී ඔවුන් සිරබාරයට ගන්නට ප්‍රංශ හමුදාව සමත් විය. එහෙත් සිය මිලීෂියා කණ්ඩායම සමඟින් ආපසු වර්ජීනියාව බලා එන්නට ඔවුන් ඉඩ දුන්හ.  1755 [[උතුරු ඇමෙරිකාව|උතුරු ඇමෙරිකාවට]] ප්‍රංශයත් බ්‍රිතාන්‍ය්‍යත් දෙකම විසින් හමුදාවන් එවන ලද වසරයි. නිල වශයෙන් යුද්ධ ඇරඹෙන්නේ 1756 දී ය.

== බ්‍රැඩ්ඩොක් ව්‍යසනය 1755 ==

බ්‍රිතාන්‍ය ජනරාල්වරයෙකු වූ එඩ්වර්ඩ් බ්‍රැඩ්ඩොක් උපනිවේෂ ප්‍රාන්ත 13 හි ප්‍රධාන අණ දෙන නිලධාරියා ලෙසින් පත් වී ඇමෙරිකාව බලා ආවේය. එහෙත් ඔහු ඇමෙරිකාවේ භූගෝලය ගැන දැන සිටියේ නැත. එසේම ඇමෙරිකානු ස්වදේශී ඉන්දියානුවන්ගේ ගෝත්‍රික සටන් හා යුධ උපායයන් ගැන දැන සිටියේ ද නැත. බ්‍රැඩ්ඩොක්ගේ හමුදා විනය හා යුද පුහුණුව බ්‍රිතාන්‍ය වූ ද, යුරෝපීය වූ ද, යුධ ක්‍රම සහ විධි වලට සීමා වී තිබිණ. මිලීෂීයාවෙන් සමුගෙන මවුන්ට් වර්නන් හි වගා කටයුතු වල නිරත වී සිටි ජෝර්ජ් වොෂිංටන් පටෝමික් ගඟ දිගේ රැගෙන යන්නා වූ අවි ආයුධ පිරි නැව් බලමින්, තුවක්කු වලින් නැඟෙනා වෙඩි හඬ අසමින් තවමත් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට එක් වන්නට බලා සිටියේය. මුදල් නොගෙවා සිය පළපුරුද්ද හා අතීත දස්කම් වලට හමුදාවේ කොමිසමක් හේ බලාපොරොත්තු වූයේය. එහෙත් අවසානයේ හේ වේතනයක් නැතිව ස්වේච්ඡා සේවයට එක්විය.  ඔහුට වර්ජීනියා මිලීෂියාවේ කර්නල් පදවියෙන් යුතුව යුද පිටියේ පුහුණුව ලබන්නට අවස්ථාවක් උදාවිය.

1775 මැයි 10 වැනිදා ජෝර්ජ්, ජනරාල් බ්‍රැඩ්ඩොක් ඇතුළු පිරිසක් සමඟ කම්බර්ලන්ඩ් බලකොටුව බලා පිටත් විය. බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය රෙජිමේන්තුවේ බල ඇණි දෙකෙහි පිරිස එක් දහස් හාරසීයයක් විය. වඩු කාර්මිකයන් හා යටත්විජිත මිලීෂීයා කණ්ඩායම් දෙකෙහි පිරිස හැට දෙනෙකි. මාර්ගය පෙන්වන්නට අය ද, තවත් හමුදා බල ඇණි ද මග දී ඔවුනට එකතු වූහ. බ්‍රිතාන්‍ය යුද සිරිත් අනුව නලා හා බෙර වාදනයෙන් ගමන් කරන ඔවුනට කැලෑව මැදින් යන ගමන් වල දී දිනකට සැතපුම් දෙකකට වඩා යන්නට නොහැකි විය. ජෝර්ජ් ඒ සිරිත් ගැන ඉතා අකමැත්තෙන් සිටියේය. අතරමග දී උණකින් පෙළුනු ජෝර්ජ් සුවය ලබන්නට විවේක ගෙන ඔවුනට යළි එකතු වෙද්දී ඔවුන් ඩ්‍යුකෙස්නි බලකොටුවට නුදුරින් මොනොන්ග්හෙලා ගඟ අසල වාඩියක් ගසා ගෙන නැවතී සිටියහ. ප්‍රංශ හමුදාවට පහර දෙන්නට ගිය බ්‍රැඩ්ඩොක් ඇතුළු පිරිස ඉන්දියානුවන් සමඟ ආ ප්‍රංශ හමුදාවට වට කරගන්නට හැකිවිය. ජනරාල් බ්‍රැඩ්ඩොක්ගේ පෙනහළුවක වෙඩි උණ්ඩයක් රැඳිණ. යුද පිටියේ අණ දීම් හා මෙහෙයවීම් බොහොමයක් කරන්නට සිද්ධ වූයේ ජෝර්ජ්ටයි. ඔහුගේ වර්ජීනියා හමුදාව සහමුලින් විනාශ විය. දින හතරකට පසුව ජනරාල් බ්‍රැඩ්ඩොක් අවසන් සුසුම් හෙළීය. සෞඛ්‍ය තත්වයෙන් පීඩා විඳි ජෝර්ජ් මවුන්ට් වර්නන් බලා ගියේය.

එක පැත්තකින් ප්‍රංශ භටයන් පහර දුන්හ. අනිත් පැත්තෙන් ගෝත්‍රික ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් පහර දුන්හ. වර්ජීනියා ආණ්ඩුකාර ඩින්විඩී නැවතත් ප්‍රාන්ත ආරක්ෂාවට මිලීෂීයා භටයන් සහ ජෝර්ජ්ව කැඳවා ගත්තේය. අණ දෙන නිලධාරියෙකු ගෙන් ද, හමුදා නඩත්තුව සඳහා ප්‍රමාණවත් මුදල් ද නොමැතිව සටන් වැදිය නොහැකි යැයි ජෝර්ජ් කියූ බැවින් ආණ්ඩුකාරයා හා මෙතෙක් තිබි හොඳ හිත ද පළුදු වී ගියේය. එහෙත් වෙනත් කිසිවෙක් ඉදිරිපත් වූයේ නැති හෙයින් 1755 වසර අවසන් භාගයේ දී ඔහු වර්ජීනියා මිලීෂියා හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙසින් පත්වීම බාරගත්තේ ය. ප්‍රමාණවත් හමුදාවක්, අශ්වයන් ගැල් යනාදී උපකරණ, ආහාර හෝ අවි ආයුධ පවා ඔවුනට නොතිබුණි. ෂෙනන්ඩෝහා මිටියාවතේ ගෝත්‍රික ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් විසින් වැවිලි යායවන් පුළුස්සා එහි පදිංචිකරුවන් මරා දමනා බව ඔවුනට ආරංචි විය. හැම අත යන ජෝර්ජ් නිතරම ක්‍රියාත්මක කළේ තමන්ට ඉහළින් ලැබුණු විධි විධානයන්ය. ඔහුගේ අදහස් වලට කිසිවෙක් සවන් නොදුන්හ.

ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධය 1756 සිට 1763 දක්වා වසර හතක් පැවතිණ. ප්‍රංශ ඉන්දියන් යුද්ධයෙන් ප්‍රංශය පරාද විය. මහා බ්‍රිතාන්‍ය්‍ය ජය ලැබීය. රණ විරුවෙක් ලෙසින් ජෝර්ජ් කීර්තියක් අත්කර ගත්තේය. එහෙත් ඔහුට පදක්කම් හෝ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා කොමිසමක් ලැබුනේ නැත. 1758 දෙසැම්බර් 26 වැනිදා ඔහු සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්විය. 

== මාර්තා කස්ටිස් සමඟ විවාහය==

වර්ජීනියා වතු යායක උපන් මාර්තා ඩැන්ඩ්‍රිජ් වයස අවුරුදු දහතුනේ දී ඩැනියෙල් පාකර් කස්ටිස් හා විවාහ විය. ඔවුනට දරුවන් හතර දෙනෙක් ලැබුන ද එයින් දෙදෙනෙක් ළාබාල වියේ දී ම මිය ගියහ. 1757 දී ඩැනියෙල් කස්ටිස් ද මිය ගියේය. වයස අවුරුදු විසිපහක වැන්දඹුවක් වූ මාර්තාට අක්කර හය දහසක භූමියත් සමඟින් බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් දොළොස්දහසක මුදල් වත්කමක් ද හිමිවිය. ජෝර්ජ් හා මාර්තා මුණ ගැසි ආකාරය හෝ ඔවුන් අතර සබඳතාවය ගොඩනැඟි ආකාරය ගැන වැඩි විස්තර සොයාගත නොහැකිය. 1759 ජනවාරි 6 වැනිදා ඔවුන් අතිනත ගන්නේ ඇයගේ නිවහනේ දී ය. ඇය ඔහු ඇමතුවේ &quot;ඕල්ඩ් මෑන්&quot; සහ &quot;පපා&quot; යන නාම වලිනි. ඔහු ඇය අමතා ඇත්තේ &quot;ඩියර් පැට්සි&quot; කියාය. ඔවුන් දෙදෙනා සතුටු යුග දිවියක් ගත කළ බව කියැවේ. මාර්තාගේ පළමු විවාහයේ දරුවන් වූ ජැකී හා පැට්සි යන දෙදෙනාට ජෝර්ජ් තම දරුවන්ට සේ සලකන ලදැයි කියැවේ. බාර්බාඩෝස් හි ජෝර්ජ්ට වැළඳුන වසුරියත්, මාර්තාට විවාහයෙන් පසුව වැළඳුන සරම්ප රෝගයත් ඔවුන් දෙදෙනාට දරුවන් නොසිටීමේ හේතු හැටියට පෙන්වා දෙති.

මාර්තා සමඟ විවාහයෙන් පසු ලැබෙන මුදල් ආයෝජනයෙන් වගා කටයුතු මනාව කරගෙන යන ජෝර්ජ් සියළු වියදම් හා ලාභයන් සටහන් කර තබයි. මවුන්ට් වර්නන් වත්තේ වැවුන දුම්කොළ ප්‍රමාණය වසරකට රාත්තල් අසූදහසක් යැයි සටහනක ඇත. ඔහු පොලියට ණය මුදල් දුන්නේ ය. විලියම්ස්බර්ග් හා ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්‍රියා වල තම ඉඩම් වල හැදූ නිවෙස් කුලියට ද දුන්නේය. තම පියා වෙතින් උරුම වු වහල් සේවකයන් 10 දෙනාට අමතරව ඔහුට මාර්තා ගෙන් වහල් සේවකයන් 150 ක් ද ලැබිණ. ඔවුන් වෙනුවෙන් ඉදි කරන ලද නවාතැන් අදත් මවුන්ට් වර්නන් වතුයායේ දකින්නට ඇත.

== විප්ලවීය හමුදාවේ හමුදාපති==

බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව යටත්විජිත යුද්ධ වල දී තමන් ගත් ණය පියවා ගනු නොහැකිව ඒ මුදල් යටත්විජිත ඇමෙරිකාවේ බදු වලින් අය කරගැනීමට පටන් ගති. ඇමෙරිකාවේ වැසියන් මෙතෙක් බදු ගෙව්වේ තම ප්‍රාන්ත පාලක නියෝජිත මඬුල්ල වෙත ය. එහෙත් මුද්දර බද්ද නම් වූ ඇමෙරිකාවේ භාවිතා වූ භාණ්ඩ 43 කට බදු පැනවිණ. බදු වලට එරෙහි වූ ජනතාව වර්ජීනියාවේ බර්ජෙසස් මඬුල්ලේ රැස් වී බ්‍රිතාන්‍ය්‍යට බදු ගැන අකමැත්ත ප්‍රකාශ කළහ. ජෝර්ජ් ද ඊට එකතු විය. දේශප්‍රේමී සංවාද පටන් ගැණින.

&quot;මුදල් ලබා ගන්නට ඔබගේ පසුම්බියට අත දැමීමට ඔබගේ අනුමැතිය නැතිව මට වරම් නැත්තා සේ මගේ අනුමැතිය නොමැතිව මගේ පොකැට්ටුවට අත දැමීමට බ්‍රිතාන්‍ය රජයට ද වරම් නැත. මෙය දැනටමත් කිහිප වතාවක් ම යටත් විජිත ප්‍රාන්ත එම රජයට කාරුණිකව මෙන් ම ස්ථිර ලෙසින් දන්වා ඇත. එසේ පවතිද්දී ඔවුන් ගෙන් අපි කෙසේ සාධාරණත්වයක් බලාපොරොත්තු වෙමු ද?&quot; යැයි ජෝර්ජ් වොෂිංටන් 1774 දී ලියූ ලිපියක සඳහන් වෙයි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://gwpapers.virginia.edu/documents/revolution/letters/bfairfax2.html |access-date=2012-09-08 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020043311/http://gwpapers.virginia.edu/documents/revolution/letters/bfairfax2.html }}&lt;/ref&gt;

යටත්විජිත ප්‍රාන්තයන් හි පාලන මණ්ඩල වලට නියෝජිතයන් තෝරා පත් වූයේ ඡන්දයකිනි. එය එකල ලොව කිසිම රටක සිද්ධ නොවූ ක්‍රමයකි. මුද්දර බද්දකින් ඇමෙරිකාවේ භාවිත වූ භාණ්ඩ හා සේවවාන් 43 කට බදු වැටෙද්දී නියෝජනයක් නොමැතිව තමන් වෙනුවෙන් තීරණ ගන්නවා යැයි විරෝධතාවය තැන තැනින් පටන් ගැනුණි. වර්ජීනියා බර්ජෙසස් මඩුල්ලේ දී ප්‍රැටික් හෙන්රි විසින් මුද්දර බද්ද හෙළා දකින ප්‍රකාශයක් ඉදිරිපත් කළේය. මුද්දර බද්ද පැනවූ භාණ්ඩ පරිහරණය සමහර යටත්විජිත ඇමෙරිකානුවන් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නට පටන් ගති. බ්‍රිතාන්‍යයට ගෙවන බදු නිසා දුම්කොළ වගාව අවාසිදායක යැයි දැකි ජෝර්ජ් සිය වතුයායේ එය වගා කිරීම නවතා තිරිඟු, ෆ්ලැක්ස්, ඕට්ස්, පීචස්, ඇපල් හා චෙරි යනාදිය වගා කරන්නට පටන් ගති. යුරෝපයේ වෙළඳාමේ දී ද බදු වැදෙන නිසා රට ඇතුලත වැඩි ඵලදාව අලෙවියට සමත් විය.

1774 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී ෆිලඩෙල්ෆියාවේ දී හමුවන සියළු ප්‍රාන්ත නියෝජිතයන් බ්‍රිතාන්‍ය්‍යේ බදු පිළිවෙත් හමුවේ කුමක් කරන්න දැයි කතාබහ කළහ. එය පළමු කොන්ටිනෙන්ටල් (මහා ද්වීප) කොංග්‍රසය නමින් හැඳින්වෙයි.  පළමු කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය අවසන් වූයේ බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ආනයන කෙරෙන සෑම භාණ්ඩයක් ම වර්ජනය කරන තීරණයකිනි. එසේම යටත්විජිතයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය්‍යට යවන අපනයනයන් ද නවතන්නට ඔවුන් තීරණය කළහ. වර්ජීනියාවට පැමිණි ජෝර්ජ් නිදහස් විප්ලවයට සූදානම් වූයේ තම ස්වේච්ඡා මිලීෂීයා හමුදාවට තම මුදල් වලින් ආයුධ සැපයීමෙනි. හමුදාවක් ලෙසින් පුහුණු වන්නට පටන් ගැනීමෙනි.

1775 මැයි 10 වැනි දින දෙවැනි කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය හමුවූහ. ඊට හමුදා වර්ජීනියා මිලීෂීයා හමුදාවේ නිල ඇඳුමෙන් සැරසී ගියේ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ය. ඔහු හමුදා නිල ඇඳුමකින් සැරසී පැමිණි එකම පුද්ගලයා ද විය. දෙවැනි කොංග්‍රසයේ ප්‍රධාන කාර්යය යටත් විජිත ඇමෙරිකානු හමුදාව මෙහෙයවීම සඳහා නායකයෙකු තෝරා පත් කර ගැනීමයි. කොංග්‍රසය ඇමතූ ජෝන් ඇඩම්ස් සියළු ඇමෙරිකානුවන් ප්‍රසාදය දක්වන පුද්ගලයෙක් වර්ජීනියාවෙන් සහභාගී වෙන නියෝජිත කණ්ඩායමේ සිටිනවා යැයි  කියා ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ව හමුදාපති තනතුර වෙනුවෙන් යෝජනා කළේය. එය සම්මත විය. ඇමෙරිකන් නිදහස වෙනුවෙන් දැනට රැස් වී ඇති සහ ඉදිරියේ දී රැස් කරන සියළු හමුදාවල හමුදාපති ජනරාල්වරයා ලෙසින් ජෝර්ජ් වොෂිංටන් පත් කරන්නට සභාව තීරණය කළහ. වාද විවාද සියල්ලෙන් පසුව 1775 ජූනි 15 වැනිදා ඇමෙරිකන් මහාද්වීප හමුදාවේ ජනරාල්වරයා ලෙස ඒකමතික චන්දයකින් ජෝර්ජ් ව තෝරා ගැනිණ. 

තනතුරට වේතනයක් වශයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 500 ක් යෝජනා වී තිබිණ. ඔහු එය එපා යැයි කියා තනතුර බාර ගත්තේ ය. එවක දී ඔහු සියළු ණය පියවා සාර්ථක වූ වතු වැවිලිකරුවෙක් වී සිටියේය. දක්ෂ හා උගත් කථිකයන් අතර සබකෝලයෙන් හා වෙව්ලමින් ලියාගත් කොළයක් දිහා බලාගෙන කතාව පැවැත්වූ එකම පුද්ගලයා ජෝර්ජ් විය. ඔහු තනතුර පිළිගන්නවා යැයි ද, වේතනයක් එපා යැයි ද, වියදම් ගණන් තබා එය පමණක් පසු කාලයක දී පියවන ලෙස සභාවෙන් ඉල්ලා සිටියේය. දෙවන කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසයට එනවිට තම අසිපත, නිල ඇඳුම් හා ගමන් මළු සියල්ල රැගෙන ආ ජෝර්ජ් වහාම හමුදාවේ වැඩ පටන් ගන්නට සූදානම් වී සිටියේය. ඔහු හෝ ඇමෙරිකන් හමුදාවේ වූ ස්වේච්ඡා හා මිලීෂීයා භටයන් කාල තුවක්කු ශිල්ප, බල ඇණි විධි විධාන යනාදී මෙහෙයවීමේ කටයුතු කිසිත් දැන නොසිටියහ. ජනරාල් බ්‍රැඩ්ඩොක් හා එක්ව වැදි සටන් වලින් ජෝර්ජ් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ශක්තිය මෙන් ම දුර්වලකම් ගැන ද දැන සිටියේය.

ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලයේ තීරණාත්මක සටන් මෙසේය. [[1775 ලෙක්සින්ග්ටන් හා කොන්කෝර්ඩ් සටන]] ඇමෙරිකාව දිනුවේය. [[1775 බන්කර් හිල් සටන]] බ්‍රිතාන්‍ය ජය ලැබීය. [[1776 නිව් යෝර්ක් සටන]] ද බ්‍රිතාන්‍ය්‍ය ජය ලබන්නට සමත් විය. [[1776 ට්‍රෙන්ඩන් සටන]] ඇමෙරිකාව දිනාගති. [[1777 සරටෝගා සටන]] ද ඇමෙරිකාව දිනාගති. [[1779 සැවෑනාහ් සටන]] බ්‍රතාන්‍ය දිනුවේය. [[1780 චාල්ස්ටන් සටන]] ද බ්‍රිතාන්‍ය දිනුවේය. [[1781 කව්පෙන්ස් සටන]] ඇමෙරිකාව ජයගති. [[1781 යෝර්ක්ටවුන් සටන]] ඇමෙරිකාවට ජය ලබාදුනි.

හමුදාවේ නායකයා ලෙස පත් වූ දිනයේ සිට යුද්ධය ජය ගන්නා තෙක් යුද පිටියේ රැඳී සිටි ජෝර්ජ් 1783 දෙසැම්බර් 23 වැනිදා තමන්ට බාර වී තිබි හමුදාපති කොමිසම මැනවින් ඉටු කර එය ආපසු නිල වශයෙන් කොංග්‍රසයට බාර දෙයි. ආපසු මවුන්ට් වර්නන් බලා එන යුද්ධය ජයගත් වීරයාගේ වයස එවිට වසර පනස් එකකි.

== ප්‍රථම ජනාධිපති==

ඔහු යුද්ධයේ නිරත වූ කාලයේ දී තම වතුපිටි පාලනය අකාර්යක්ෂම වී ඇති ආකාරය ඔහුට දැක ගන්නට හැකිවෙයි. ඔහුගේ ආර්ථික තත්වය අයහපත් බව දැකි වර්ජීනියා ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුව ඔහුට මුදල් ත්‍යාග පිරිනමන්නට උත්සාහ කළ ද ඔහු ඊට ඉඩ නොදුන්නේ ය. ඉඩකඩම් කුලියට දී, සමහර ඉඩම් කෑලි කර විකුණා ඔහු මුදල් උපයා ගති. ඔහු නැවතත් වගා කටයුතු වලට බැස්සේ ය. එහෙත් වැඩි කලක් නොගිහින් රටේ ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු වලට ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවක අවශ්‍යතාවය දැඩිව දැනුනෙන් ඔවුන් රටෙහි ආණ්ඩුවක් පිහිටීම ගැන කතාබහ කරන්නට පටන් ගති. 

ෆිලඩෙල්ෆියාවේ දී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංස්ථාපන සම්මන්ත්‍රණය පැවැත්විණ. රට මෙහෙයවන පොදු යාන්ත්‍රණයක් තුල එහි නායකයා කවුදැයි ද කතාබහ විය. ජනාධිපති යන තනතුර පිහිටුවන්නටත්, ඊට පැවරෙන බලතල ගැන කතාබහ කරන්නටත් විය. එයට සුදුසු කවුදැයි, ඒ පුද්ගලයා තෝරා ගන්නේ කෙසේදැයි සාකච්ඡාවන්ට ලක්විය. විවිධ ප්‍රාන්ත නියෝජනය කරමින් කොංග්‍රස සභිකයන් 55 දෙනෙකු විසින් ෆිලඩෙල්ෆියාවේ දී පැවැත් වූ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංස්ථාපන සම්මන්ත්‍රණය 1787 මැයි 25 වැනිදා පැවැත්වෙන්නේ නූතනයේ &quot;නිදහස් ශාලාව&quot; නම් හැඳින්වෙන එදා පෙන්සිල්වේනියාවේ ප්‍රාන්ත නිවසෙහි ය. සම්මන්ත්‍රණයේ සභාපති ලෙසින් කටයුතු කළ ජෝර්ජ් සියළු සාකච්ඡා වලට සහභාගී වූවත් කිසි පැත්තකට පක්ෂපාතීව අදහස් ඉදිරිපත් කළේ නැත. ඒ කාලය තුල ඔහු සිය දිනපොතේ ද කිසිවක් සඳහන් නොකර සිටියි. ප්‍රාන්ත 13 කින් ආණ්ඩු නියෝජිතයන් එකතු වී ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවා 1787 සැප්තැම්බර් 17 වැනිදා ඔවුන් ව්‍යවස්ථාව අනුමත කළහ. නියෝජිතයන්ට තම ප්‍රාන්ත වල අනුමැතිය ලබාගන්නට ද, අනතුරුව සමාජයේ කැමැත්ත ලබාගැනීම ද බාර විය. 

ආපසු මවුන්ට් වර්නන් බලා එන ජෝර්ජ්ට විශ්‍රාම යන්නට ඉඩ නොදී නව ඇමෙරිකන් කොංග්‍රසය එහි උසස් ම තනතුර වූ ජනාධිපති ධූරයට ඒකමතික චන්දයකින් ඔහුව තෝරා ගැනිණ. 1789 අප්‍රේල් 30 වැනිදා ඔහු ජනාධිපති ලෙසින් දිවුරුම් දුන්නේ ය. නව ආණ්ඩුවේ උසස් හා සුළු නිලධාරීන් බොහොමයක් පත් කරන ලද්දේ ජෝර්ජ් විසිනි. දහසකට ආසන්න පිරිසක් ඔහු අතින් තේරී පත් වී ඇත. ජනතාව අතින් තේරී පත් වූ ලොව එකම නායකයා ලෙසින් ඔහු සිය වගකීම රකින්නට හා ආදර්ශයක් ලෙසින් හැසිරෙන්නට හැම විටෙක ම වග බලාගත්තේය. තමාට එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති යැයි කියන්නටත්, කෙටියෙන් කියද්දී &quot;ජනාධිපති මහත්මයාණෙනි,&quot; යැයි අමතන්නටත් කියූ ඔහු එය රජෙකුගේ අධිරාජ්‍ය්‍යක් නොව සමූහාණ්ඩුවක් බව පැහැදිලි කළේය.

ඔහු කොංග්‍රස සාමාජිකයන් හා සමීප ඇසුරක් පැවැත්වූයේ නැත. එහෙත් රට ගැනත් එහි ජනතාව ගැනත් සොයා බලන්නට සංචාරය කළේය. 1789 දී ඔහු වර්මොන්ට් හා රෝඩ් අයිලන්ඩ් හැරෙන්නට අනිකුත් නව එංගලන්ත පෙදෙස් යැයි සැලකෙන නැගෙනහිර වෙරළබඩ උතුරු ප්‍රාන්ත සියල්ල ම දැකබලා ගෙන තිබුණි. ඔහු වර්මොන්ට් හා රෝඩ් අයිලන්ඩ් නොගියේ ඒවා එතෙක් ජනපදය හා එකතු වී නොතිබුණ බැවිනි.

1791 දී ජෝර්ජ් දකුණු ප්‍රාන්තයන් නරඹන්නට ගියේය. මේ දිනවල නව ආණ්ඩුවේ ජාතික ණය පියැවීම පිණිස විස්කි බද්දක් භාණ්ඩාගාරය විසින් පනවන ලදි. රටේ බටහිර පැතිවල විස්කි හදන්නන් වෙතින් ඒ බදු එකතු කර ගැනීම අපහසු විය. එහෙත් ඊට විරුද්ධතාවය දැක්වූවන් රට පුරා ම කෙමෙන් වැඩි වූහ.

[[ප්‍රංශ විප්ලවය]] ගැන ඇසූ ජෝර්ජ් සිය සංවේගය ප්‍රකාශ කළා යැයි සඳහන් වෙයි. ජෝර්ජ් හා ඇමෙරිකන් නිදහස් විප්ලවයේ සටන් වැදි ලාෆායෙට්ට අනතුරු ඇඟ වූ ලිපි ජෝර්ජ් විසින් යවන ලදි. ඇමෙරිකන් නිදහස් විප්ලවයට අත දුන් නිසා ප්‍රංශයේ සහායට යා යුතු යැයි කොංග්‍රසයේ සමහරු කියා සිටියත් ජනාධිපති වශයෙන් ජෝර්ජ් කියා සිටියේ විදේශ අරගල මඟහැර ආර්ථික සබඳතා පමණක් වර්ධනය කළ යුතු යැයි කියාය. දේශපාලන පක්ෂ ඇරඹෙන්නේ මේ සමයේ ය. තෝමස් ජෙෆර්සන් ප්‍රමුඛ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමූහාණ්ඩු පක්ෂය ද, ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් ප්‍රමුඛ ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂය ද බිහිවිය. ඒ පක්ෂ දෙකට ම අයත් නොවූ ජෝර්ජ් ව තවත් පාලන සමයක ජනාධිපති වශයෙන් කටයුතු කරන්න යැයි සමස්ත කොංග්‍රසය ඉල්ලා සිටියහ. නැවත වරක් කොංග්‍රසයේ ඒකමතික තීරණයෙන් ජෝර්ජ් 1793 මාර්තු 4 වැනි දා දෙවන වාරයට ජනාධිපති වශයෙන් පත්විය.

1793 අප්‍රේල් මස ජෝර්ජ් විසින් &quot;මධ්‍යසථ නිවේදනය&quot; යනු ප්‍රකාශය කොංග්‍රසයට ඉදිරිපත් කළේය. ඉන් කොංග්‍රසය අනුමත නොකරන කිසිම යුද්ධයකට සහභාගී වන්නට ඇමෙරිකානුවන්ට තහනම් කෙරුණි. 

1794 ජූලි මාසයේ දී බටහිර පෙන්සිල්වේනියාවේ ඉස්කාර අයිති වූවන් බදු නොගෙව්වා යැයි ඔවුන්ට රිට් ආඥාවන් බාර දෙන්නට මාර්ෂල්වරු ගියහ. අවිගත් ජනතාව පහර දුන්හ. එක පැත්තකින් කතාබහ කර අර්බූදය නිරාකරණයට සාම කොමිසාරිස්වරු යැවූ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් අනිත් පැත්තෙන් කැරැල්ල මර්ධනයට නොයෙක් ප්‍රාන්ත වලින් කැඳවූ මිලීෂීයා හමුදා සමඟ තමන් ද අසුපිට නැඟී ඉදිරියෙන් ම එහි ගියේය. මිනිසුන් විසි දෙනෙක් පමණක් අත් අඩංගුවට ගෙන කැරැල්ල මර්ධනයට හැකිවිය. ඔවුන්ව පසුව නිදහස් කර හැරුණි. 1801 දී විස්කි බද්ද අහෝසි කරන ලදි. එසේම ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ නව ආණ්ඩුවේ නීති අනුගමනයට රට වැසියන් යොමු කරවා ගන්නට හැකි වූ නිසා මෙම ගැටළුව මෙසේ නිරාකරණය කර ගැනීමට හැකිවීම ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ගේ පාලනයේ දක්ෂතාවයක් වූවක් බවයි.&lt;ref&gt;http://en.wikipedia.org/wiki/Whiskey_Rebellion&lt;/ref&gt;

තුන්වැනි වාරයක් ද ජෝර්ජ් වොෂිංටන් වෙත පැවරීමට කොංග්‍රසය කැමති වූහ. ඒත් ඊට ජෝර්ජ් අකමැති විය. 1796 සැප්තැම්බර් 19 වැනිදා &quot;දිනපතා ඇමෙරිකන් දැන්වීම්කරු&quot; නම් වූ පුවත්පතෙහි තම සමුගැන්මේ ඇමතීම පළ කළ ජෝර්ජ් තනතුර ප්‍රතික්ෂේප කර මවුන්ට් වර්නන් බලා ගියේය.

1799 දී ජෝර්ජ් සිය අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් සිය උරුමය මාර්තා වෙත පැවරීය. තම මරණයෙන් පසුව වහල් සේවකයන් නිදහස් කරන්න යැයි ඉන් ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. 1799 දෙසැම්බර් 14 වැනි දා ජෝර්ජ් අවදි වූයේ උගුරේ වේදනාවකිනි. ඔහුට හුස්ම ඉහළ පහළ ගැනීම අසීරු විය. ඔහු සිය නිදියහනේ මිය යන්නේ එදින ය.

&quot;මුළු ලෝක ඉතිහාසයේ ම බලය නිසා වෙනස් නොවුනු අය ටික දෙනෙකු අතරට ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ද අයිතියි,&quot; යැයි කියන්නේ විසිවන සියවසේ කවියෙක් වන රොබට් ෆ්‍රොස්ට් විසිනි.&lt;ref&gt;http://www.brainyquote.com/quotes/quotes/r/robertfros151822.html&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}
* http://en.wikipedia.org/wiki/George_Washington&lt;br&gt;
* http://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Regiment&lt;br&gt;
* මැලගොඩ, නයනි (2006) ජෝර්ජ් වොෂිංටන්, කර්තෘ ප්‍රකාශනයකි. ISBN 955-96557-5-2&lt;br&gt;
* Alden, John R. (1984). &quot;George Washington: A Biography.&quot; Louisiana State University Press. ISBN13: 9780788151583&lt;br&gt;
* Chadwick, Bruce (2004). &quot;George Washington's War: The Forging of a Revolutionary Leader and the American President.&quot; Naperville, Illinois: Sourcebooks Inc.&lt;br&gt;
* Ferling, John E. (1988) &quot;First of Men: A Life of George Washington.&quot; Knoxville: The University of Tennessee Press.

{{DEFAULTSORT:වොෂින්ටන්, ජොර්ජ් }}
[[ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපතිවරු - අ.එ.ජ.]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමෙරිකානුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපතිවරු]]</text>
      <sha1>6kpv9q37cvml3cv1bhx67zhda7vnis5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37880</id>
    <revision>
      <id>791549</id>
      <parentid>268787</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3254" sha1="4f5hg7xdmc69mh8jts1kr9ai6k16p4j" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය&lt;br/&gt;বিভূতিভূষণ বন্দ্যোপাধ্যায়
| image       =Bibhutibhushan Bandopadhyay.jpg
| image_size  = 200px
| caption     = විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය
| birth_name  = 
| birth_date  = 1894 සැප්තැම්බර් 12
| birth_place = 
| death_date  =  1950 නොවැම්බර් 1
| death_place = 
| death_cause =   
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = 
| residence   = 
| nationality ={{ධජනිරූපකය|ඉන්දියාව}} ඉන්දියානු

| other_names = 
| known_for   = 
| education   =
| employer    = 
| occupation  = නවකතාකරුවෙකි
| Profession  = 
| title       = 
| networth    = 
| height      = 
| weight      = 
| term        = 
| predecessor =   
| successor   = 
| party       = 
| boards      = 
| religion    = 
| spouse      = 
| partner     = 
| children    = 
| parents     = 
| relatives   = 
| signature   =
| website     = 
| footnotes   = 
}}

'''විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය''' (බෙංගාලි: বিভূতিভূষণ বন্দ্যোপাধ্যায়,  {{ශ්‍රව්‍ය|Bibhutibhushan_Bandopadhyay_pronunciation.ogg|''විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය''}} 1894 සැප්තැම්බර් 12 -  1950 නොවැම්බර් 1 ) යනු නූතන බෙංගාලි ලෙඛකයන් අතර විශිෂ්ටතමයා ලෙස සැලකෙන ගත් කතුවරයායි. [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මාණය කරනු ලැබූ ඉන්දීය සිනමාවෙ වීශිෂ්ටතම නිර්මාන ලෙස සැලකෙන [[පාතර් පංචාලි]] , [[අපරජිතෝ]] සහ [[අපූර් සංසාර්]] යන චිත්‍රපටයන් සදහා පාදකවූ නවකතා ත්‍රිත්වය මොහුගේ නිර්මානයන් ය. වීශිෂ්ට ග්ද්‍ය නිර්මාණ රාශියක් කරවූ මෙතුමාගේ නිර්මාණ අතරින් ඉහත ගද්‍ය නිර්මාන තුන විශිෂ්ට ලෙස සැලකේ. මෙම නවකතා තුන චින්තා ලක්ෂ්මී සිංහආරච්චි විසින් මාවතේ ගීතය , අපරාජිත ජීවිතයක් සහ අපුගේ ලෝකය ලෙස වංග භාශාවෙන් කෙලින්ම සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත .

== ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[චින්තා ලක්‍ෂමී සිංහ ආරච්චි]]


{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}

[[ප්‍රවර්ගය:වංග සාහිත්‍යය]]</text>
      <sha1>4f5hg7xdmc69mh8jts1kr9ai6k16p4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජේ. බී. දිසානායක</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40772</id>
    <revision>
      <id>791410</id>
      <parentid>370922</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */</comment>
      <origin>791410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="mzkvhrz1mpg5famvev8uaarr551qrkn" xml:space="preserve">{{Infobox person 
|name = දේශමාන්‍ය මහාචාර්ය ජේ.බී. දිසානායක
|image = 
|image_size = 
| other_names = ජේ.බී.
|alt = 
|caption = 
|birth_date = 
|birth_place = 
|death_date = 
|death_cause = 
|resting_place = 
|resting_place_coordinates = 
&lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
|nationality = {{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]]n 
|education = ආචාර්ය උපාධිය (PhD)
|occupation = විශ්වවිද්‍යාල මහාචාර්ය, තානාපති 
|years_active = 
|party =  
|religion = 
|spouse = කුසුම් දිසානායක
|children = මධුභාෂිණී දිසානායක
සමිත දිසානායක
|awards = 
|signature = 
|website = 
|footnotes = 
|box_width = }}

සම්මානිත මහාචාර්ය දේශමාන්‍ය  ජයරත්න බණ්ඩා දිසානායක මහතා (උපත 1937 අප්‍රේල් 16 දින)  [[සිංහල භාෂාව]] පිළිබඳ ප්‍රවීන විද්වතෙකි. ඔහු තායිලන්තයේ ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයා ලෙසද සේවය කර ඇත.

සම්පූර්ණ නම - රාජපක්ෂ රාජකරුණා මහ වාසල දුක්ගන්නා දිසානායක මුදියන්සේලාගේ ජයරත්න බණ්ඩා දිසානායක

පුවක්මොටේ බෞද්ධ පිරිමි පාසලෙන් හා මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබාගත් දිසානායක මහතා කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් ද්වීතීයික අධ්‍යාපනය ලැබීමෙන් අනතුරුව 1961 දී ශ්‍රී ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබාගත්තේය.

[[ප්‍රවර්ගය:ගත් කතුවරු - සිංහල]]
[[ප්‍රවර්ගය:1937 උපත්]]</text>
      <sha1>mzkvhrz1mpg5famvev8uaarr551qrkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරද</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44728</id>
    <revision>
      <id>791562</id>
      <parentid>258773</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63019" sha1="q5rgrq6gh7w3vy130l2723147gnolzg" xml:space="preserve">
[[ගොනුව:Leg_before_wicket.jpg|thumb|right|[[කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරද|කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට]] හසුවී ඇති  පිතිකරුවෙකු පෙන්නුම් කරන 1904 [[බැඩ්මින්ටන් ලයිබ්‍රරි|බැඩ්මින්ටන් ලයිබ්‍රරිහී]] ''ක්‍රිකට්'' හී සංදර්ශනයක්. මුල් රූප විස්තරය වූයේ  &quot;[කඩුල්ල මුවා කිරීමේ] පැහැදිලි අවස්ථාවක්&quot; යනුවෙනි. |alt=Drawing of a cricketer hit on the pads by the ball. The wicketkeeper is about to appeal.]]

කඩුල්ල මුවා කිරීමේ(lbw) වරද යනු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ [http://en.wikipedia.org/wiki/Batsman පිතිකරැ]  දැවි යා හැකි එක් ආකාරයකි.මෙම නීතියේ පදනම වනුයේ පන්දු රකින කණ්ඩායම විසින් කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුව විනිසුරු විසින් පන්දුව කඩුල්ලේ වදී නම් හා පිතිකරුගේ පිත්ත හැර වෙන කිසිවක් මගින් එයට බධා කලේ නම් පිතිකරු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස සංඥා කිරීමයි.පදනම එසේ වුවද විනිසුරුගේ මෙම තීරණය මිනුම් දඬු කිහිපයක් මත රඳා පවතී.මේ හේතුවෙන්ම කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතිය බොහෝ සාමාන්‍ය ජනයා විසින් වරදවා වටහා ගෙන ඇත. 
එහි සංකිර්ණත්වය සහ එමගින් ක්‍රීඩාවට සිදුවන බලපෑම හේතු කොට ගෙන මෙම නීතිය ප්‍රේක්ෂකයින්,පරිපාලකයින් සහ විස්තර විචාරකයින් අතර මත භේදයට තුඩු දි තිබේ.1774 දී ප්‍රථම හඳුන්වා දීමෙන් පසු එහි වචන ස්වරූපය නිතර වෙනස් වීම් වලට ලක් වුනි.ජෙරාල්ඩ් බ්‍රොඩ්‍රිබ්බ් විසින් සිදු කරන ලද ක්‍රිකට් නීති පිලිබඳ පර්‍රක්ෂණයේදී ඔහු විසින් මෙසේ සඳහන් කර ඇත. &quot;කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීම තරම් වෙන කිසිදු දැවී යාමක් විවාදයට ලක් වී නොමැත.එය හඳුන්වා දුන් මුල් යුගයේ සිට එය ගටලු මතු කර ඈත&quot;.&lt;ref&gt;^ a b c Brodribb, p. 24&lt;/ref&gt;පිතිකරුවන් විසින් තම පාද යොදා ගනිමින් පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීම වැලක්වීම ආරම්භ කල අවස්ථාවේ මෙම නීතිය පැන නගින ලදී.පිතිකරුවන් තම පා ආවරණ යොදා ගනිමින්කඩුල්ල ආවරණය කිරිමේ ක්‍රියා කලාපය 19 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගය වන විට වර්ධනය වු අතර අවසානයේ පිතිකරුවන් එහි අති දක්ෂයින් විය. පසුව මෙම උපක්‍රමය ඍණාත්මක හා පන්දු යවන්නන්ට අසාධාරණයක් සිදු කරන බව හදුනා ගත් නිසා පිතිකරුවන්ට එසේ කිරීම අපහසු වන පරිදි විවිධ විකල්ප නීතියට හඳුන්වා දෙන ලදී.වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ ප්‍රතිසංස්කාරකයින් විසින් මෙම නීතියෙහි වචන ස්වරූපය තව දුරටත් වෙනස් වීම් වලට පොලඹවන ලදී.1950-1960 දශකයේදි බොහෝ විචාරකයින් කරුණු ගෙන හැර දක්වමින් කියා සිටියේ නීතියේ සිදුවූ මෙම වෙනස්කම් තුලින් ක්‍රීඩාව කෙරෙහි ප්‍රේක්ෂකයගේ සිත් ඇද ගන්නා සුලු බව අඩු වන බවයි. මේ හේතුවෙන් මෙම නීතියේ වැඩි දියුණුව සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් වු අතර පිතිකරුවෙකු කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරදට හසුව දැවී යාම තීරණය කිරිමේ මිනුමට විවිධ මිනුම් එකතු කිරිම සහ ඉවත් කිරිම සිදු වුනි.

කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යමේ නීතිය ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දීමේ සිට මේ දක්වා සිදු වූ දැවී යාම් ගත් කල කඩුල්ල මුවා කිරීම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස ක්‍රමයෙන් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.ප්‍රධාන තරඟ වලදී කඩුල්ල මුවා කිරීමේ තීරණ ලබා දිමේදී විනිසුරුවන්ට  රූපවාහිනී ප්‍රතිරූපන මගින් සහාය ලබා ගැනීමට හැකි වීමත් සමඟ මෙම දැවී යාම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස වර්ධනය වී තිබේ. සංඛ්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණයේදී අනාවරණය කර ගෙන ඇත්තේ  ටෙස්ට් තරඟයකදි පිතිකරුවකු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාමේ සම්භාවිතාව තරඟය පැවත්වෙන තණතිල්ල හා තරඟ වදින කණ්ඩායම් මත වෙනස් වන බවයි. 


==අර්ථදැක්වීම==
{{ බාහිර මාධ්‍ය
| align  = right
| width  = 210px
| image1 = [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/6125026.stm කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරද පිළිබඳ නීතිය සන්නිදර්ශනය කෙරෙන බීබීසී ස්ලයිඩ් පෙළ] }}

මෙරිල්බෝන් ක්‍රිකට් සමාජය[http://en.wikipedia.org/wiki/Marylebone_Cricket_Club MCC] {{#tag:ref|The MCC first took responsibility for the writing of the Laws of Cricket in 1787, and has been accepted since as the worldwide authority for their framing and interpretation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/preface,71,AR.html|title=Preface: Laws of Cricket |publisher=Marylebone Cricket Club |year=2010 |accessdate=14 March 2013}}&lt;/ref&gt;|group=notes}}&lt;ref name=&quot;lbw law&quot;/&gt;විසින් රචිත [http://en.wikipedia.org/wiki/Laws_of_Cricket ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහයේ ]36 වෙනි වගන්තිය යටතේ කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම නිර්වචනය කර ඇත.පිතිකරුවකු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාමට ප්‍රථම පන්දු රකින කණ්ඩායම විසින් විනිසුරුගෙන් ඉල්ලීමක් කල යුතුය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-27-appeals,53,AR.html|title=Law 27 (Appeals) |publisher=Marylebone Cricket Club |year=2010 |accessdate=5 March 2012}}&lt;/ref&gt;පිතිකරු දැවි ගිය අයෙකු ලෙස තිරණය කිරිමට නම් පන්දුව කඩුල්ල සමඟ එක එල්ලයේ {{#tag:ref|On a [[cricket pitch]], there is a set of stumps at each end. The ball pitches in line with the wickets if, when bowled, it lands in the area directly between these stumps.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/6126210.stm|title=LBW: Batsman is out|publisher=BBC Sport |accessdate=14 March 2013|date=8 November 2006}}&lt;/ref&gt;|group=notes}}හෝ පිට ඉන්නට පිටින්{{#tag:ref|For a right-handed batsman, the off side is the right-hand side of the pitch when viewed from his perspective. For a left-handed batsman, the off side is the left-hand side.&lt;ref name=glossary&gt;{{cite web| last = Williamson | first = Martin| url = http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/239756.html| title = A glossary of cricket terms| publisher = ESPNCricinfo| accessdate = 5 March 2012}}&lt;/ref&gt;|group=notes}} පතිත විය යුතුය.එසේ නැතහොත් පිතිකරු [http://en.wikipedia.org/wiki/Cricket_bat  පිත්තෙන්] පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සාහ නොකරන ලද අවස්ථාවකදී කඩුල්ල තුලට ගමන් කරන පන්දුවක් පිට ඉන්නට පිටින් හෝ පිතිකරුගෙ පා ආවරණයේ වැදුන අවස්ථාවකදීද ඔහු දැවි ගිය ක්‍රිඩකයෙකු ලෙස තීරණය කෙරේ. පන්දුව පිතිකරුගේ පා ආවරණයේ වැදුන පසු  කඩුල්ලේ වැදීමට ප්‍රථම  බිම පතිත වුවද එම එල්ලයේම ගමන් කරන බව විනිසුරු විසින් උපකල්පනය කල යුතුය.කෙසේ වෙතත් පන්දු යවන්නා විසින් [http://en.wikipedia.org/wiki/No_ball නිපන්දුවක්] යවන ලද අවස්ථාවක කිසිම තත්වයක් යටතේ පිතිකරු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස නම් කල නොහැක..&lt;ref name=&quot;lbw law&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html|title=Law 36 (Leg before wicket) |publisher=Marylebone Cricket Club |year=2010 |accessdate=5 March 2012}}&lt;/ref&gt;

[[ගොනුව:Cricket pitch perspective.svg|thumb|left|upright|කඩුලු දෙක අතර එක එල්ලය පෙන්වන තණතිල්ලකි( නිල් පාටින් සලකුනු කර ඇත ).මෙම ප්‍රදේශය තුල පතිත වූ පන්දුවක් &quot;එක එල්ලයේ පතිත&quot; වුනි යැයි කියනු ලැබේ.|alt=A cricket pitch where the line between the wickets is marked in blue]]
පන්දුව පාදයේ නොවැදුනද පිතිකරුවකු කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරදට හසුව දැවී යා හැක.උදහරණයක් ලෙස පන්දුව පිතිකරුගේ හිසේ වැදුන අවස්ථවකදී ඔහු කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරදට හසුව දැවී යා හැක.කෙසේ වෙතත් පන්දුව පිතිකරුගේ පා ඉන්නට පිටින් පතිත වු අවස්ථාවකදී{{#tag:ref|For a right-handed batsman, the leg side is the left-hand side of the pitch when viewed from his perspective. For a left-handed batsman, the leg side is the right-hand side.&lt;ref name=&quot;glossary&quot; /&gt;|group=notes}} පන්දුව කඩුල්ලේ වැදිය හැකි පන්දුවක් වුවද &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/6126190.stm|title=Not out LBW: Outside line of off stump|publisher=BBC Sport |accessdate=5 March 2012|date=8 November 2006}}&lt;/ref&gt;පිතිකරු නොදැවුන ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස තිරණය කෙරේ.එසේම පිතිකරු පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සාහ දරන අවස්ථාවකදී පන්දුව පිට ඉන්නට පිටින් පිතිකරුගේ පා ආවරණයේ වැදුනද ඔහු කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරදට හසු නොවේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/6126190.stm|title=Not out LBW: Outside line of off stump|publisher=BBC Sport |accessdate=5 March 2012|date=8 November 2006}}&lt;/ref&gt;කෙසේ වෙතත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ ඇති [http://en.wikipedia.org/wiki/Switch_hit  ස්විච් හිට්] හෝ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Reverse_sweep රිවර්ස් ස්විප්] ආදි පහරවල් වලදි පිතිකරු පන්දුව්ට පහරදෙන ඉරියව්ව වමත් සිට දකුණත් ලෙස හෝ දකුණත් සිට වමත් ලෙස වෙනස් කර ගනිමින් එල්ල කරනු ලබයි.මෙය පිතිකරු පන්දුවට පහර දෙන ඉරියව්ව මත සිදු කෙරෙන පිතිකරුගේ පිට ඉන්න හා පා ඉන්න තීරණය කිරීමේදී බලපෑමක් එල්ල කරයි.මේ අනුව නීතියේ පැහැදිලිව සඳහන් කර ඇත්තේ පන්දු යවන්නා පන්දු යැවීමට [[දිවීම]] ආරම්භ කරන මොහොතේ පිතිකරු පන්දුවට පහර දීමට සිටින ඉරියව්ව අනුව ඔහුගේ පිට ඉන්න තිරණය කරන බවයි.&lt;ref name=&quot;lbw law&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/latest-news/news-archive/mcc-give-switch-hit-all-clear,1077,NS.html|title=MCC give 'switch-hit' all clear|publisher=Marylebone Cricket Club |date=17 June 2008 |accessdate=9 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/data/files/paper-on-switch-hit-for-website-10193.pdf|title=MCC sub-committee paper on switch-hitting|publisher=Marylebone Cricket Club |date=June 2008 |accessdate=10 March 2012}}&lt;/ref&gt;


මෙරිල්බෝන්  ක්‍රිකට් සමාජයේ ( MCC) නිර්ණායකයන්ට අනුව විනිසුරැවන් හට පිතිකරැවෙක් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුවීමේ තීරණයක් ලබා දීමේදී සළකා බැලීමට සාදක කිහිපයක් ලබා දී ඇති අතර පන්දුව ගමන් කරන කෝණය සහ පන්දුව ගුවනේ දෝලනය වීම ඒ අතර වේ. ඊට අමතරව පන්දුව පිතිකරැගේ ගැටෙන විට උස සහ ඒ වන විට පිතිකරැ කඩුල්ලේ සිට කොපමණ දුරකින් සිටීද යන්න විනිසුරැ වරයා විසින් සැළකිල්ලට ගතයුතු අතර මෙමගින් ඔහු පන්දුව කඩුල්ලෙහි වදීද නැතහොත් කඩුල්ල ඉහළින් ගමන් කරයිද යන්න තීරණය කරයි.&lt;ref name=guidance&gt;{{cite web|url=http://www.lords.org/data/files/law_36_qanda-9684.pdf|title=Laws of Cricket Q&amp;As: 36-A General guidance on 'whether the ball would have hit the wicket'|publisher=Marylebone Cricket Club |year=2010 |accessdate=5 March 2012}}&lt;/ref&gt;   MCC නිර්ණායකයන් පවසන පරිදි පන්දුව බිම පතිත වීමට පෙර පිතිකරැගේ ගැටේ නම් විනිසුරැට තම තීරණය ලබා දීම පහසු වේ. එහෙත් පන්දුව බිම පතිත වී පිතිකරැගේ ගැටෙන විට බිම පතිත වීමේ සිට පිතිකරැගේ ගැටීම දක්වා කාලය අඩු නම් තීරණය ලබා දීම වඩාත් අපහසු වේ.&lt;ref name=guidance/&gt;

ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාව පිළිබද උනන්දුවක් නොදක්වන බොහෝ දෙනා අතර කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු වී දැවී යාමේ නීතිය ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ වටහා ගැනීමට ඉතාමත්ම අපහසු නීතිය ලෙසටය. එහි සංකීර්ණත්වය පාපන්දු [[Offside (association football)| association football's offside rule]] ක්‍රිඩාවේ ක්‍රිඩකයන් අනිසි ලෙස ස්ථාන ගත වීමේ නීතියට සමාන කමක් දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/6125026.stm|title=LBW explained|publisher=BBC Sport |accessdate=5 March 2012|date=8 November 2006}}&lt;/ref&gt;  විචාරකයින් විසින් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම වඩාත්ම මතභේදාත්මක නීතිය ලෙස හදුන්වා දුන්නද එය විනිසුරැවන්ගේ හැකියාව මැන බැලීමේ මිණුම් දණ්ඩක් බවටද පත්ව තිබේ.&lt;ref name=crisis&gt;{{Cite web| last = Nasim |first = Rafi| url = http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/94702.html|title = LBW—The cause of crisis in cricket | publisher = ESPNCricinfo |date  = 27 September 2000 |accessdate = 6 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=F116&gt;Fraser, p. 116.&lt;/ref&gt; ඩේවිඩ් ප්‍රෙසර් විසින් රචිත Cricket and the Law: The Man in White is Always Right කෘතියෙහි ඔහු සදහන් කර ඇත්තේ විනිසුරැවන් විසින් ලබා දෙන කඩුල්ල මුවා කිරීමේ දැවී යාම් පිළිබද තීරණ බොහෝ විට විවේචනයට ලක් වන බව සහ &quot;කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාමේ තීරණයක් පිළිබදව සිදු කරන සෑම සාකච්ඡාවකදීම විනිශ්චය ලබා දීමේ දී පක්ෂපාතීත්වය සහ අදක්ෂතාවය පිළිබද වාද ගොඩනැගේ &quot;&lt;ref name=F116/&gt;  යන්නය. ප්‍රශ්නය මතුවන්නේ විනිසුරැකරැට තහවුරැ කර ගැනීමට සිදුවන්නේ සිදු වුදේ පමණක් නොව සිදුවන්නට නියමිත දෙයද අනුමාන කිරීමට සිදුවන බැවිනි. පන්දුව පතිත වුයේ පා ඉන්නට පිටතින්ද යන්න විනිසුරැට නිශ්චය කර ගැනීමට සිදුවීම, සමහර අවස්ථා වලදී පිතිකරැ පන්දුවට පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සහ දරන ලද්දේද නැද්ද යන්න නිශ්චය කර ගැනීමට සිදු වීම&lt;ref&gt;Fraser, p. 117.&lt;/ref&gt; කඩුල්ල මුවාකිරීමට හසුව දැවී යාමේ තීරණයකදී ඇතිවන මතභේදාත්මක අංශයන් වේ.  විනිසුරැවන් බොහෝ විට කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාමේ තීරණයක් ලබා දීමේදී ක්‍රිඩකයන් විස්තර විචාරකයින් සහ ප්‍රේක්ෂකයින් අතින් දෝෂ දර්ශනයට ල්ක්වේ.&lt;ref&gt;Fraser, pp. 117–18.&lt;/ref&gt;මෙම විවාදාත්මක තීරණය කෙරෙහි විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීම්, විවාද සහ ඇතැම් අවස්ථා වලදී මහජන පෙළපාලි දක්වාද විරෝධය ගොඩනැගේ. සංචාරක කණ්ඩායම් විසින් නිරන්තරයෙන් තමන්ට ලබා දෙන කඩුල්ල මුවා කිරීමේ තීරණ කෙරෙහි නොසතුට පළ කරන අතර&lt;ref name=crisis/&gt;  දේශීය විනිසුරැවන් විසින් දේශීය පක්ෂපාතිත්වයකින් කටයුතු කරන බවට මතයක් පවතී.&lt;ref&gt;Fraser, pp. 118–20&lt;/ref&gt;.

== නීතියේ විකාශනය ==
===මුලාරම්භය===
1744 දක්වා දිවෙන ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහයේ මුල්ම ආකෘතියේ&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/239757.html| title = A brief history of cricket| publisher = ESPNCricinfo| accessdate = 4 March 2012}}&lt;/ref&gt; කඩුල්ල මුවා කිරීමට හසුව දැවී යාමේ නීතිය අන්තර්ගත නොවේ. ඒ වන විට පිතිකරැවන් පන්දුවට පහර දීමට යොදා ගත්තේ වක වු පිති බැවින් ඔවුන්ට කෙළින්ම කඩුල්ල ඉදිරියේ සිට පන්දුවට පහර දීමට අපහසු විය. එහෙත් 1744 ක්‍රිකට් නීති සංගහයේදී වගන්තියක් ඇතුළත් කර තිබුනේ පිතිකරැ පන්දුවට පහර දීමට කඩුල්ල ඉදිරියේ අයුතු ලෙස&lt;ref name=B241&gt;Brodribb, p. 241.&lt;/ref&gt; සිට ගෙන සිටී නම් ඊට එරෙහිව පියවර ගැනීමට විනිසුරැට හැකිවන පරිදිය.ඉන්පසු කමයෙන් ක්‍රිකට් පිති නව්‍යකරණය වීමත් සමගම එහි වක්‍රාකාර බව අඩු වී ඍජු වන්නට විය. ඒ සමගම පිතිකරැවන්ට කඩුල්ල සමීපයේ සිට පන්දුවට පහර දීමට හැකිවිය. ඉන්පසු සමහර පිතිකරැවන් සිතාමතාම පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීම සදහා බාධා කිරීම් වලට පෙළඹුනි. එවැනි උපක්‍රම රචකයන්ගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් වු අතර 1744 ක්‍රිකට් නීති සංගහයේ නව සංස්කරණයක් යටතේ පන්දුවට පහර දෙන පිතිකරැ සිතාමතාම තමාගේ පාද යොදා ගනිමින්  පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීමට බාධා පමුණුවයි නම් ඔහු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයකු ලෙස නම් කිරීමට නීතියක් පනවන ලදී. එහෙත් විචාරකයන් පෙන්වා දෙන ලද්දේ විනිසුරැවන්ට, පිතිකරැවන් සිතාමතාම බාධා පමුණුවයිද නැද්ද යන්න මත තීරණ ලබා දීම අපහසු කාර්යයක් බවයි. ඒ අනුව 1788 ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහය අනුව නව නීතියක් ගෙන එන ලද්දේ කඩුල්ල හා එක එල්ලේ පතිත වු පන්දුවක් පිතිකරැගේ පා ආවරණයේ වැදුනේ නම් ඔහු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස තීරණය කරන බවටයි. පිතිකරැ එය සිතාමතාම කරන ලද්දේද නැද්ද යන්න වැදගත් නොවේ. 1823 දී ඊට තවත් කොන්දේසියක් එක් කරමින් කියා සිටියේ ඒ සදහා පන්දු යවන්නා විසින් කඩුල්ල හා එක එල්ලේ සිට පන්දුව මුදා හැරිය යුතු බවයි. එහෙත් මෙය තවත් ව්‍යාකූල වුයේ විනිසුරැවන් විසින් පන්දුව පන්දු යවන්නාගේ සිට කඩුල්ල දක්වා එක එල්ලේ ගමන් කලද,  කඩුලු 2ක අතර  එක එල්ලේ ගමන් කළේ යැයි එකග නොවු අවස්ථාවකදී කුමක් තීරණය කළ යුතුද යන ගැටලුව මතුවු නිසාවෙනි. ඒ අනුව 1839 දී එවකට ක්‍රිකට් නීති පැනවීම පිළිබද භාරව සිටි MCC ය විසින් මෙසේ අනුමත කරන ලදී. &quot;පිතිකරැගේ ශරීරයේ කුමන හෝ කොටසක් යොදා ගනිමින් පන්දුව නතර කරන ලද්දේද පන්දු යවන්නාගේ අනුතයේ සිටින විනිසුරැ එම පන්දුව මුදා හරින ස්ථානයේ සිට පිතිකරැගේ කඩුල්ල හා එක එල්ලේ ගමන් කරන්නේ යැයි තීරණය කරන ලද්දේද නම් ඔහු දැවී ගිය කීඩකයකු වේ.&quot;

===මතභේද සහ ප්‍රතිසංස්කරණයට දරන ලද උත්සාහයන්===
[[File:Ranji 1897 page 215 Shrewsbury playing back.jpg|thumb|upright|[[ආතර් ශ්‍රෙව්ස්බෙරි]], තම පා ආවරණ යොද ගනිමින් පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීම වැලැක්වූ පලමු පිතිකරුවෙකි|alt=a cricketer standing in front of some stumps, preparing to hit the ball]]

1839-1937 අතර කාලය තුල විවිධ වෙනස් කිරිම් සඳහා ප්‍රයත්නයන් දැරුවද කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතියේ සාරය නොවෙනස්ව පැවතුනි.පන්දුව කඩුලු දෙක අතර කුමන ස්ථනයකදී පිතිකරුගේ ඇඟෙහි වැදුනද පන්දුව පතිත වන ස්ථානය හෝ පන්දුව කඩුල්ලේ වදින්නේද නද්ද යන්න නොසලකා ඔහු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙසට තීරණය කල හැකි වන පරිදි කිසිදු වැදගත්කමක් නොමැති යෝජනාවක් 1863 දි ගෙන ආවේය. කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස 1880 දශකය වන විට වර්ධනය විය.ඒ වන තෙක්ම පිතිකරුවන් තමාගේ පා ආවරණ යොදාගනු ලැබුවේ තමාගේ පාද ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහාය.වෙනත් අරමුණු සඳහා පා ආවරණ යොදා ගැනීම ක්‍රීඩාවේ ජීව ගුණයට හානි කරන්නක් බව ඔවුහු සැලකූ අතර ඇතැම් නවක ක්‍රීඩකයින් පා ආවරණ කිසිසේත්ම නොපැලඳුහ.ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව වඩාත් සංවිධනාත්මක හා තරඟකාරී වත්ම ආරක්ෂාකාරී පියවරක් අනුගමනය කිරීම සඳහා සමහර පිතිකරුවන් තම පා ආවරණ යොදා ගන්නා ලදී. ඔවුහු තම පිත්ත සමඟ එකට පා ආවරණය පන්දුව වෙත යොමු කලේ යම් හෙයකින් පන්දුව පිත්තේ නොවැදුනහොත් පා අරවණයේ වැදී කඩුල්ල ආරක්ෂා වන නිසාවෙනි.සමහර ක්‍රීඩකයින් මෙය තව දුරටත් වර්ධනය කරමින් පහරක් එල්ල කිරීමට අපහසු පන්දු සඳහා පිත්තෙන් පහරක් එල්ල නොකොට පන්දුව තම පා ආවරණයේ වැදීමට සැලැස්වූහ.ආතර් ශ්‍රෙව්ස්බෙරි ඒ ආකාරයේ උපක්‍රම භවිතා  කල පලමු ක්‍රීඩකයා ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ අතර අනෙක් ක්‍රීඩකයින් එය අනුගමනය කරන්නට වූහ.විචාරකයින්  මෙය ක්‍රීඩාවේ ජීව ගුණයට හානි කරන්නක් ලෙස චෝදනා කල අතර මෙය නීති විරෝධී ක්‍රියාවක් බවට පත් කිරීමට යෝජනා කිහිපයක් ගෙන ආහ. මේ සඳහා එල්ල වූ විවේචන වැඩිවන්නට වූයේ තනතිලි ගුණාත්මක බවින් හා විශ්වාසනීයත්වයෙන් වැඩිවත්ම පිතිකරනය පහසු වී කණ්ඩායම් ඉතා විශාල ලකුණු සංඛ්‍යාවන් ලබා ගත් නිසා තරඟවල සමබරතාව නොමැති වූ හෙයිනි.
1888 දී පැවති ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් සමාජ නියෝජිතයන්ගේ හමුවකදී එක් ප්‍රාන්ත නියෝජිතයෙකු  යොජනාවක් ඉදිරිපත් කරමින් පවසා සිටියේ&quot;පිතිකරුවකු තම පිත්ත වෙනුවට තමාගේ ශරීරය යොදා ගනිමින් කඩුල්ල ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ දරයි නම් ඒ සඳහා දඩුවම් කල යුතුයි&quot; යන්නයි.එම නියෝජිතයින් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතිය වෙනස් කිරීමේ යෝජනාවලියට පක්ෂ වූ අතර ඔවුන් පවසා සිටියේ &quot;පිතිකරුවකු කඩුලු දෙක අතර සිට තමාගේ ශරීරයේ කුමන හෝ කොටසක් යොදා ගනිමින් පන්දුව නවතයිද එම පන්දුව කඩුල්ලේ වැදිය හැකි පන්දුවක් යැයි විනිසුරු තීරණය කරන්නේ නම් ද ඔහු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස නම් කල යුතුයි&quot;යන්නයි. මෙහිදී කෙරුණු තවත් යෝජනා වලින් කියවුනේ පිතිකරුවකුගේ චේතනාවද තීරණයක් ලබා දීමේදි සැලකිල්ලට ගත යුතු බවයි.නමුත් නීතියේ කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවුන අතර MCC ය විසින් හුදු දඬුවම් නියම කිරීමක් පමණක් මේ සඳහා සිදු කරන ලදී.එමගින් ටික කලකට යම් තාක් දුරට පා ආවරණ වලින් පන්දුවට පහර දීමේ කලාවේ අඩු වීමක් සිදු වුවද එය නැවත වර්ධනය විය.ඒ අනුව MCC ය විසින් නැවත වරක් එම තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් කලද එවර එමගින් එහි අඩුවීමක් සිදු වීමක් නොවීය.1899 දී තව දුරටත් මෙම නීතිය වෙනස් කිරීමේ සාකච්ඡාවක් පැවතුණි.ප්‍රසිද්ධ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් කිහිප දෙනෙකුන්මෙම නීතිය වෙන ස් කිරීමේ යෝජනාවලියට සහාය වූ අතර එය &quot;පිතිකරුවකු කඩුලු දෙක අතර එක එල්ලයේ සිට තමාගේ ශරීරයේ කුමන හෝ කොටසක් යොදා ගනිමින් පන්දුව නවතයිද එම පන්දුව කඩුල්ලේ වැදිය හැකි පන්දුවක් යැයි පන්දු යවන්නගේ අන්තයේ සිටින විනිසුරු තීරණය කරයිද ඔහු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු වේ&quot; ආකරයට වෙනස් විය යුතු බව යෝජනා විය.1902 දී MCC හි විශේෂ මහා සභා රැස්වීමකදී ඇල්ෆ්‍රඩ් ලයිටෙල්ටන් විසින් මෙම නීතිය ඒ ආකාරයට වෙනස් විය යුතු බව යෝජනා කළ අතර යෝජනාවට පක්ෂව ඡන්ද 259කුත් විපක්ෂව ඡන්ද 188කුත් ලැබුනි.එහෙත් එය සම්මත වුයේ නීතියක් වෙනස් කිරීම සදහා 2/3ක බහුතර මතයක් අවශ්‍ය වු හෙයිනි. ඒ.ජී.ස්ටීල් මෙම නීතිය වෙනස් කිරීමේ යෝජනාවේ ප්‍රධාන විරැද්ධ වාදියා විය. ඔහු විශ්වාස කළේ එමගින් පිටිය මැද සිටින විනිසුරැවන්ගේ කාර්යය තවත් අපහසු වනු ඇති බවටයි. නමුත් පසුව තමාගත් එම තීරණය පිළිබද ඔහු දුක් වුයේය.  ලයිටෙල්ටන් ගේ සහෝදරයා වු රොබට් මෙම නීතිය වෙනස් කිරීමට සහය දැක්වු අතර තම ජීවිත කාලයම ඒ සදහා සටන් කළද සාක්ෂි අතර ඔහු අතරමංවුයේ ඒ වන විට කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස වැඩි වෙමින් පැවති නිසාවෙනි. එය 1870 දී 2%ක් වු අතර එය 1890 වන විට 6% දක්වාද 1923 වන විට 12% දක්වාද වර්ධනය විය. 1902 දී යෝජිත නව නීතිය දෙවන පෙළ ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් තරග වලදී අත්හදා බැලුවද එය අසාර්ථක විය.කඩුල්ලේ ඉන්නක ප්‍රමාණය විශාල කිරීමද මේ අවධියේ පන්දු යවන්නන් අභිබවා පිතිකරැවන්ගේ ආධිපත්‍යය අවම කිරීමට කරන ලද ප්‍රත්ක්ෂේපිත යෝජනා වලින් එකක් විය.

=== නීතියේ වෙනස් කිරීම් ===

1930 වන විට පිතිකරැවන් රැස් කළ ලකුණු ප්‍රමාණය සහ කඩුල් මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාම් ප්‍රතිශතය වර්ධනය වන්නට විය. හැරල්ඩ් ලාවුඩ් විසින් ඔස්ට්‍රෙලියාවේදී 1932- 1933 තරගවාරය අතරතුර ආරක්ෂාකාරි පහරක් එල්ල කරන විට පිත්තත් පාදයත් එකට තබා ගෙන පහර දෙන ලදී. එය මතභේදයට තුඩු දුන් අතර එවිට ඔහු තර්ත කර සිටියේ පිතිකරැවන් තමන්ගේ පාආවරණ ආරක්ෂාකාරි පියවරක් අනුගමනය කිරීමේදී කොපමණ භාවිතා කරන්නේද යන්නයි. ෆ්‍රෙඩ් රෑට්ද මෙම පන්දුවට පා ආවරණ යොදා ගනිමින් පහර දීමේ උපක්‍රමය සහ පන්දුව පිට ඉන්නෙන් පිටත පතිත වු විට පහරක් එල්ල කිරීමේ වැළකි සිටීමේ උපක්‍රමය විවේචනය කලේය. එයට ලාඩුඩ්ගේ ප්‍රතිචාරය වුයේ පාඉන්න ඉලක්ක කර ගනිමින් පන්දුව එල්ල කරන ලෙසටයි. සමහර පිතිකරැවන් ඒ වන විට පුරැදු වී සිටියේ පිට ඉන්නට පිටතින් පන්දුව පතිත වුවහොත් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු නොවන බැවින් පිත්තෙන් පහර දීම අපහසු නම් තම පා ආවරණ යොදා ගනිමින් පන්දුවට කෙළින්ම පා පහරක් එල්ල කිරීමට ගබී ඇලන් පසුව සිහිපත් කළේ ඒ අවධියේ පිතිකරැවකුගේ, පන්දුවක් නිදැල්ලේ හැරීමට ඇති හැකියාව පිලිබද විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්වු බවයි. ක්‍රිකට් බලධාරින් මෙය ක්‍රිඩාවේ විනෝදාහ්වාදය හීන කරන්නක් බව හදුනා ගන්නා ලදී. 1933දී මෙම මතබේදාත්මක කරැණ වඩාත් උත්සන්න වු අවධියේ පන්දු යවන්නන්‍ග් ප්‍රධාන ඉලක්කය වු ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ලිපියක් මගින් MCC යට නිර්දේශ කරන ලද්දේ මෙම නීතිය වෙනස් කිරීම තුලින් මීට වඩා උද්යෝගකාරී තරග නිර්මාණය වනු ඇති බවයි. 

[[File:Bob Wyatt Cigarette Card.jpg|thumb|upright|left|[[බොබ් වයිටි ]] 1935දී නීති සංශෝධනයන්ට විරුද්ධව කටයුතු කල අතර තමාගේ ජීවිතාන්තය දක්වාම මේ සදහා සටන් කළේය.|alt=A head shot of a man in a blazer.]]

මෙම ගැටලුව සාකච්ඡා කර පන්දු යවන්නන්ට සහන සැලසීම සදහා MCC ය විසින් නීති කිහිපයක් වෙනස් කරන ලදී. 1927 දී පන්දුවේ ප්‍රමාණය කුඩා කළ අතර 1931 දී කඩුල්ලේ ඉන්නක ප්‍රමාණය විශාල කරන ලදී. එහෙත් මෙම වෙනස්කම් තුළින් ගැටලුවේ සැළකිය යුතු වෙනසක් සිදු නොවුනි. 1923 හා 1933 අතර කාලය තුළ ප්‍රාන්ත ක්‍රිකටි බලධාරින් විසින් පන්දුව පිතිකරැගේ පා ආවරණයේ වැදුනහොත් ඔහු දැවී ගිය පිතිකරැවකු වන ලෙස පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලදී. ඉන්පසු 1935 දී මෙම පරීක්ෂණාත්මක නීතිය හදුන්වා දුන් අතර පිට ඉන්නට පිටින් පතිත වන පන්දුවක් වුවද පිතිකරැ තුළට දග කැවී හෝ දෝලනය වී පිතිකරැගේ පා ආවරණයේ වදීනම් ඔහු දැවී ගිය පිතිකරැවක ලෙස නම් කෙරිණි. මෙහිදි විනිසුරැ විසින් සංඥාවක් ලබා දෙමින් ලකුණු සටහන්කරැවන් වෙත දන්වා සිටියේ පිතිකරැ කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු වී දැවී යාමේ පරීක්ෂණාත්මක නීතිය යටතේ දැවී ගිය බවයි. එවැනි දැවී යාමක් (n)ලෙස ලකුණු පුවරැවේ දක්වනු ලැබීය. පිතිකරැවන් මෙම නව නීතියට හුරැ වන තුරැ ආරම්භයේදී කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාමේ සංඛ්‍යාව වැඩිවිය. ප්‍රධාන පෙළේ පිතිකරැවන් කිහිප දෙනෙක් මෙම නව නීතියට එරෙහි විය. ඒ අතර වෘත්තීය මට්ටමේ ක්‍රිඩකයකු හා  පා ආවරණයෙන් පන්දුව පිළි ගැනීමේ නිපුණයකු ලෙස ප්‍රසිද්ධව සිටි හර්බට් සටික්ලිෆ් සහ නව ක්‍රිඩකයන් වන එරොල් හොම්ස් සහ බොබ් වයිට් යන අය වුහ. [[Wisden Cricketers' Almanack]] ය සටහන් කර ගත් පරිදි මෙම පිතිකරැවන් තිදෙනා 1935 තරග වාරය අතරතුර තමන්ගේ පන්දුවට පහර දීමේ සාමාන්‍ය දියුණු කර ගත් නමුදු බොහෝ පිතිකරැවන් අසාර්ථක වුයේ ජය පරාජයෙන් තොරව නිමා වු තරග සංඛ්‍යාවද අඩු කරමිනි. 1935 පළමු පෙල තරග වාරයේ 1560ක් වු කඩුල් මුවා කිරීම් වලිනි 483ක්ම නව සංශෝධිත නීතිය යටතේ වු ඒවා විය. විස්ඩන් විසින් නව අත්හදා බැලීම සාර්ථක යැයි තීරනය කළ අතර මුලදී එයට විරැදධ වු කිහිප දෙනෙකු තරග වාරය අවසානයේ තමන්ගේ මතය වෙනස් කරගන්නා ලදී. ඕස්ටේ‍රලියානු ක්‍රිකට් බලධාරිහු මෙම වෙනස්කම සිදු කිරීමට පසුබට වු අතර එය දේශීය පළමු පෙළ ක්‍රිකට් තරගාවලියට එකවරම මෙම සංශෝධිත නීතිය හදුන්වා නොදුනි. නමුත් 1937 දී මෙම පරීක්ෂණාත්මක නීතිය ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහයේ කොටසක් බවට පත් විය. 

ජෙරල්ඩ් බොඩ්රිබ්ට අනුව ඔහුගේ Survey and History of the Laws of Cricket කෘතියෙහි මොහු සදහන් කරන්නේ මෙම වෙනස මගින් ක්‍රිඩාව වඩාත් ආශ්වාද ජනක හා උද්වේගකාරි වු බවයි. නමුත් ක්‍රිඩාවට [[දෙවන ලෝක යුද්ධය]] නිසා බාධා එල්ල වන්නට වුනි. 1946 දී ක්‍රිකටි ක්‍රිඩාව නැවත ආරම්භ වීමෙන් පසු පිතිකරැවන්ගේ පුහුණුවේ මද බව නිසා නව සජශෝධිත නීතිය, ප්‍රාන්ත තරගාවලියේ තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පටන් ගත් පිට දග පන්දු යවන්නන්ට හා පන්දුව පිතිකරැ තුලට දෝලනය කරන පන්දු යවන්නන්ට වැඩි වාසි ගෙන දෙන්නක් විය. ක්‍රිකට් ඉතිහාසඥයකු වු ඩෙරක් බර්ලිට අනුව බොහෝ දෙනා දෙවන ලොක් යුද්ධයෙන් පසු සාර්ථක වු පන්දුව පිතිකරැ තුළය දෝලනය කරන පන්දු යවන්නකු ඇලෙක් බෙඩ්සර්ගේ ක්‍රම අනුගමනය කරන්නට වුහ. නමුත් එමගින් සිදු වුයේ ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාවේ උද්යෝගකාරි බව අඩු වීමයි. කඩුල්ල මුවා කිරීමේ සංශෝධිත නීතිය සහ ක්‍රපකට් ක්‍රිඩාවේ සිදුවු අනෙකුත් වෙනස් කිරීම් පන්දු යවන්නාගේ වාසිය සදහා විය. එම නිසා නව නීතිය පිළිබද රචකයන් සහ ක්‍රිකට් ක්‍රිඩකයන් අතර වාද ගොඩනැගෙන්නට විය. බොහෝ අතීත ක්‍රිකට් ක්‍රිඩකයන් චෝදනා කළේ නව වෙනස් කිරීම් මගින් පිතිකරණයේ පිරිහීමක් හා පිට ඉන්න දෙසින් එල්ල කරන පහර දීම් වල අඩු වීමක් සිදු වු බවයි. 1963 දී ද ටයිම්ස් පුවත්පත තම වාර්තාවකින් මෙසේ චෝදනා කර සිටියේ මෙමගින් පන්දු යවන්නන්ගේ විලාසය සිමා කරන බවයි.&quot;1935 දී කඩුල්ල මුවා කරීමේ වරදට හසුව දැවී යාමේ නීතිය හදුන්වා දුන්නේ පිතිකරැවන් පා ආවරණයෙන් පන්දුව පිළි ගැනීමේ ක්‍රියාව පසුබට කිරීමට නමුදු එමගින් සිදු වුයේ පන්දුව දෝලනය කරන හා පිට දග පන්දු යවන සංඛ්‍යාව වැඩි වීමයි.1930 දශකයේ මුල් භාගය වන විට සෑම ප්‍රාන්ත පිළකම පා දග පන්දු යවන්නකු හා වමතිනක් දග පන්දු යවන්නකු ඇතුළත් විය.පා දග පන්දු යවන්නන් ඉතා විශාල වශයෙන් බිහිවිය. එනමුත් අද වන විට ඔවුන් බිහි වන්නේ කලාතුරකිනි. හෙට දවසේ ඔබ පළමු පෙළ තරග පැවැත්වෙන ක්‍රිඩාංගණයකට ගියහොත් ඔබට නිරන්තරයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ මද වේග පන්දු යවන්නෙකු දිව එන දර්ශනයයි. අද වන විට ක්‍රිඩාවේ පෙර තිබු ආකර්ෂණීයත්වය පිළිබද ගැටලුවක් මතු වී තිබේ. &quot; බොබ් වයිටි ඇතුලු විචාරකයින් කිහිප දෙනෙකු සදහන් කර සිටියේ කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතිය 1935ට පෙර තිබු ආකාරයට සකස් විය යුතු බවයි. වයිට් තමාගේ ජීවිතාන්තය දක්වාම මේ සදහා සටන් කළේය. නමුත් 1950 දී බ්‍රැඩ්මන් යෝජනා කර සිටියේ පන්දුව පිට ඉන්නට පිටතින් පිතිකරැගේ පා ආවරණයේ වැදුණද එහු දැවී ගිය පිතිකරැවකු ලෙස වන පරිදි එම නීතිය තවත් දීර්ඝ කල යුතු බවයි. 1956 සහ 1957 දක්වා කාලයේ MCC ය විසින් ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාවේ තත්වය අධ්‍යයනය කළේය. පිළිගත් එහෙත් අප්‍රසිද්ධ උපක්‍රමයක් වු පිට දග හා පන්දුව පිතිකරැ තුලට දෝලනය කරන පන්දු යවන්නන් අනුගමනය කළ පන්දු රකින්නන් හා පා ඉන්න දෙසින් යොදවා පිතිකරැගේ පා ඉන්න ඉලක්ක කර ගනිමින් පන්දු යැවීම විශ්ලේෂනය කළ ඔවුන් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතිය වෙනස් නොකළ අතර පිතිකරැගේ පා ඉන්න දෙසින් යෙදවිය හැකි පන්දු රකින්නන් සංඛ්‍යාව සීමා කරමින් නීතියක් පැනවිය.

=== පහරක් එල්ල නොකිරීම ===

1950 - 1960 දශකය අතර කාලය තුළ තණතිලි පන්දුවට පහර දීමට අපහසු හා පිතිකරැවන්ට විශ්වාසයක් තැබිය නොහැකි ආකාරයට හැසිරැනු හෙයින් පා ආවරණයෙන් පන්දුව පිලි ගැනීමේ කලාවේ වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කෙරින. විචාරකයින් විසින් මෙය තවදුරටත් ඍණාත්මක හා අසාධාරණ ක්‍රියාවක් බව සදහන් කළහ. පා ආවරණයෙන් පන්දුව පිළි ගැනීමේ ක්‍රියාව අධෛර්යමත් කිරීම හා පා දග පන්දු යවන්නන් ධෛර්යමත් කිරීම පිණිස කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතියේ නව ප්‍රෙභ්දයක් හදුන්වා දෙන ලදී. ආරම්භයේදී මෙය 1969 - 1970 තරගවාරය අතරතුරදී ඕස්ට්‍රෙලියවේ දී හා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දුපත් වලදී ද පසුව 1970 දී එංගලන්තයේදී ක්‍රියාත්මක වුනි. මෙම නැවත සකස් කරන ලද නීතියට අනුව කඩුල්ලේ වැදීමට නියමිත වු පන්දුවක් කඩුලු 2ක අතර එක එල්ලේ පතිත වී නම් හෝ &quot;පිතිකරැගේ පිට ඉන්නට පිටින් පතිත වු පන්දුවක් විනිසුරැගේ තීරණයට අනුව පිතිකරැ පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සහ නොකරන ලද අවස්ථාවක&quot; පා ආවරණයේ වැදුනි නම් ඔහු දැවී ගිය ක්‍රිඩකයෙකි. එමගින් අදහස් කෙරැනේ කිසිම පිතිකරැවකු පිට ඉන්නට පිටින් පතිත වන පන්දුවකට පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට තැත් කරයිද ඔහු කිසි විටෙකත් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු නොවන බවයි. 1935 නීතිය සමග සැසදීමේදී මෙම නීතියේ වෙනස එයවිය.විස්ඩන් සගරාවේ කතෘට අනුව මෙම අත්හදා බැලීම තුලින් පිතිකරැවන් පන්දුවට පහර දීමේදී අවධානම ලබා ගැනීම සදහා අනුබල දෙනු ලබන අතර එමගින් වඩාත් ආකර්ෂණීය තරග නිර්මාණය කරන බව ඔහුගේ අදහස විය. කෙසේ වෙතත් මෙමගින් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ දැවී යාම් ප්‍රතිශතය සැළකිය යුතු ලෙස අඩු විය.ඒ අනුව ඕස්ට්‍රෙලියානු
ක්‍රිකට් බලධාරින් විසින් පෙර නීතියේ නව අකෘතියක් යෝජනා කරන ලදී. නැවත වතාවක් පිට ඉන්නට පිටින් පතිත වු පන්දුවකට වුවද පිතිකරැවකු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු විය හැකි අතර එයට මෙසේ තවත් කොන්දේසියක්ද එකතු විය. එනම් &quot;පිතිකරැවකු පිට ඉන්නට පිටින් පතිත වන පන්දුවකට පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කීරීමට උත්සහ නොකරන ලද අවස්ථාවක පන්දුව පිතිකරැගේ අතෙහි හැර ශරීරයේ ඕනෑම කොටසක කඩුකු 2ක අතර එක එල්ලේ හෝ පිට ඉන්නට පිටින් හෝ වදී නම්ද පන්දුව කඩුල්ලේ වැදිය හැකි පන්දුවක් යැයි විනිසුරැ තීරණය කරන්නේ නම්ද  පිතිකරැ කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුවේ.&quot; මෙම යෝජනාව 1972 දී පිළිගත් අතර එමගින් කඩුල්ල මුවා කිරීමට හසුව දැවී යාම් ප්‍රතිහතය සීඝ්‍ර ලෙස ඉහළ ගියේය. 1980 දී MCC ය විසින් ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහය සංශෝධනය කළ අතර එහිදී මෙම නව නීතිය නීත්‍යානුකූල ලෙස නීති පොතට එකතු විය. 

=== තාක්ෂණයේ බලපෑම ===

ක්‍රිකට් රචකයකු වන ඩග්ලස් මිලර් විසින් කරන ලද විශ්ලේෂණයකට අනුව කඩුල්ල මුවා කිරීමෙන් දැවී යාම් 1993 සිට සෑම එංගලන්ත ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් තරගාවලියකදීම ප්‍රතිශතයක් ලෙස ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙමින් පවතින බව පෙන්වා දෙයි. ඔහු සදහන් කරන්නේ විහේෂයෙන්ම ප්‍රචාරකයන් විසින් ඔවුන්ගේ රෑපවාහිනි ආවරණ සිදු කෙරෙන තරග වලදී Hawk-eye වැනි පන්දු ලුහු බැදීමේ තාක්ෂණයන් සංයෝජනය කර ගැනීම කඩුල්ල මුවා කිරීමෙන් දැවීයාම් ප්‍රතිහතය වැඩිවීමට හේතුවක් වී ඇති බවයි. &quot;කාලයත් සමගම Hawk-eye තාක්ෂණය නිරවද්‍යතාව සනාථ කරමින් අනෙකුත් ක්‍රිඩාවන් සදහාද යොදාගත් අතර ක්‍රිකට් ප්‍රෙක්ෂකයාද එහි ක්‍රමයෙන් එහි අනාවැකි පිළිගැනීමට පටන් ගත්තේය. ප්‍රතිරෑපණ විශ්ලේෂණ මගින් පෙනී යන්නේ කෙනෙකු කඩුල්ලේ නොවැදී යයි අපේක්ෂා කරන පන්දු බොහෝ ප්‍රතිශතයක් කඩුල්ලේ වදින බව &quot; ඔහු තවදුරටත් කියා සිටින්නේ විනිසුරැවන්ගේ ආකල්ප වලට මෙමගින් බලපෑමක් එල්ල වී ඇති බවයි. පිතිකරැ කඩුල්ලේ සිට තරමක් ඉදිරියෙන් සිටියද පන්දුව කඩුල්ලේ වදීයයි හැගේනම් දැවී යාමක් ලෙස සටහන් කිරීමට විනිසුරැවන් බොහෝ විට පෙළඹේ. මෙම ප්‍රවණතාව මේ වන විට ජාත්‍යන්තරව ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාවේ ප්‍රචලිතව ඇත. ප්‍රතිරෑපණ සදහා තාක්සණය භාවිතයේ වැඩිවීම විනිසුරැවන්ගේ ආකල්පමය වෙනසක් සිදු කර ඇත. විශේෂයෙන්ම දග පන්දු යවන්නන් කඩුල්ල මුවා කිරීම් සදහා වු ඉල්ලීම් බොහෝ විට ජයග්‍රහනය කරයි. කෙසේ වෙතත් පිටිය මැදදී තාක්ෂණය භාවිතය පිළිබදව මතභේද පවතී. සමහර විචාරකයින්ට අනුව එය මිනිස් තීරණයකට වඩා විශ්වාසදායක වන අතර අනෙකුත් විචාරකයන්ගේ මතය වී ඇත්තේ විනිසුරැ තීරණය ලබා දීම සදහා ඊට වඩා හොද ස්ථානයක සිටින බවයි.

==සටහන්==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|group=notes}}

==ආශ්‍රිත==
{{reflist|2}}

[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් නීති රීති]]

[[Category:Cricket laws and regulations]]
[[Category:Cricket terminology]]</text>
      <sha1>q5rgrq6gh7w3vy130l2723147gnolzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අටමස්ථානාධිපති</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50120</id>
    <revision>
      <id>791466</id>
      <parentid>789107</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T16:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30708-90</username>
        <id>79113</id>
      </contributor>
      <comment>/* අටමස්ථානාධිපති හිමිවරුන් */</comment>
      <origin>791466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6307" sha1="8rv1ur2iyxjv1xt4r3gsz9hbgyuvgjl" xml:space="preserve">අටමස්ථානාධිපති හිමියන් තෝරා පත් කර ගැනීම සිදුවන්නේ අටමස්ථාන කමිටුව මඟින්. අටමස්ථානාධිපති හිමියන් පත්කර ගැනීමේ දී බොහෝවිට සිදුවන්නේ බුලන්කුලම පවුලේ ප්‍රධානියා යෝජනා කරන නම කමිටුවේ අනෙක් සාමාජිකයන් ස්ථිර කිරීම බව පසුගිය ඉතිහාසය දෙස බැලීමේ දී පෙනෙනවා. සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශ්වයට අයත් වන මේ පදවිය ලබන ස්වාමින් වහන්සේ එම නිකායේ අනුනායක පදවියක මට්ටමේ ගෞරවයට පාත්‍ර වෙනවා.  දළදා වහන්සේගේ භාරකාරත්වය සියම් නිකායේ මහා නායක  හිමිවරුන් දරන බැවින් ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ භාරකාරත්වය හොබවන නාහිමිපාණන් වහන්සේ අටමස්ථානයේ අනුනායක හිමියන් ලෙස සැලකුණු බවට ද මතයක් තිබෙනවා.

මල්වතු විහාරයේ මහා නායක හිමියන්ගේ නිර්දේශය  මත රජු අටමස්ථානය සඳහා නායක හිමිනමක පත් කළ බව මල්වතු පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරය හෙබවූ මැදගම දේවමිත්ත මහානායක හිමියන් උතුරු මැද පළාතේ ආණ්ඩුවේ ඒජන්තවරයා වෙත 1800 ගණන්වල දන්වා සිටි අවස්ථාවේ ඒජන්තවරයාගේ පිළිතුර වී ඇත්තේ එම තනතුර පත් කිරීමේ බලය ඇත්තේ නුවරවැව පවුලට සහ පළාතේ මුලාදෑනීන්ට බව යි.

අද ක්‍රියාත්මක අටමස්ථානාධිපති පදවිය මහනුවර යුගයේ ආරම්භ වූ බවයි පෙනෙන්නේ. එවකට වනගත ව පැවති අනුරාධපුරයේ ක්‍රියාත්මක  වූ එකම පන්සල පිහිටියේ ද ශ්‍රී මහා බෝධියේ පමණ යි. අටමස්ථාන සංකල්පය ඇතිවීමෙන් අනතුරුව ශ්‍රී මහා බෝධියේ නායක හිමියන් ම අටමස්ථානාධිපති තනතුරට පත්වූ බවට සාධක තිබෙනවා. අදත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ එම සංකල්පය යි.

කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ සමයේ අටමස්ථානාධිපති සහ අනුනායක හිමියන් වශයෙන් මුලින් ම පත්කර ඇත්තේ උළුක්කුලමේ හාමුදුරුවන් වන අතර ඉන් පසුව ඇලගමුවේ හිමියන් ද අනතුරුව පාළුවැවේ හිමි ද එම පදවිය දරා තිබෙනවා.  

'''නායක හිමියන් පත්කිරීම''' 

අටමස්ථාන භාරකාර කමිටුව පත් කරන අටමස්ථානාධිපති හිමියන් ගැන මුලින් ම  මල්වතු පාර්ශ්වයේ සංඝ සභාවට දැන්විය යුතු යි.  ඉන්පසු මල්වතු මහා නායක හිමියන් ද එම පත්වීම අනුමත කොට බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා වෙත දන්වනවා. ඉන් පසු ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා අත්සන් කළ සන්නස් පත්‍රයක් පිරිනමා පදවිය රාජ්‍ය මට්ටමින් පිළිගත් බව තහවුරු කෙරෙනවා.
== අටමස්ථානාධිපති හිමිවරුන් ==


උලුක්කුලමේ හිමි (1747-1815)

ඇලගමුවේ හිමි

පාලුවැව හිමි

උල්පතගම හිමි (1815-1828)

ඉපලෝගම ශ්‍රී සුමන සුදස්සි  ධම්මජෝති හිමි (1828-1844)

පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන රේවත නාහිමි (1844-1864)

කළුඑබේ ශ්‍රී සුමන ධම්මරක්ඛිත නාහිමි (1864-1872)

උඳුරව හල්මිල්ලෑවේ ශ්‍රී සුමන රතනපාල නාහිමි (1872-1896)

පහලතලාවේ ශ්‍රී සුමන මේධංකර නාහිමි (1896-1908)

පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන රතනපාල නාහිමි (1908-1944)

උඳුරව හල්මිල්ලෑවේ ශ්‍රී සුමන රේවත නාහිමි (1944-1977)

පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන රේවත ඤාණරතන නාහිමි (1977-1977)

[[පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන ධම්මරක්ඛිත සිරිනිවාස නාහිමි (1997-2022)]]

[[පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන රතනපාල හේමරතන නාහිමි|පල්ලේගම ශ්‍රී සුමන රතනපාල හේමරතන / පොඩි උන් දූශණය කරන පොන්නය]] (2022 සිට  වර්තමානය දක්වා)</text>
      <sha1>8rv1ur2iyxjv1xt4r3gsz9hbgyuvgjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>551</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50516</id>
    <revision>
      <id>791409</id>
      <parentid>478801</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16199" sha1="mloy6779qp6pf9fo7wsls5sbc3cxkv3" xml:space="preserve">{{රුබෙල්ලා |	sun	|	c	|}}
[[රුබෙල්ලා ]]

      රුබෙල්ලා වෛරසය

 වෛරස් විශේෂ

 රුබෙල්ලා වෛරසය (RuV) යනු රුබෙල්ලා රෝගයේ ව්‍යාධිජනක කාරකය වන අතර එය මිනිසුන් අතර පමණක් ශ්වසන මාර්ගය හරහා සම්ප්‍රේෂණය වන අතර ගර්භනී සමයේ පළමු සතිවලදී ආසාදන ඇති වූ විට සංජානනීය රුබෙල්ලා සින්ඩ්‍රෝමය ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතුව එයයි.

 ඉක්මන් කරුණු: වෛරස් වර්ගීකරණය ...

 රුබෙල්ලා වෛරසය රුබිවිරස් කුලයට අයත් සාමාජිකයෙක් වන අතර මැටොනාවිරිඩේගේ පවුලට අයත් වන අතර එහි සාමාජිකයින්ට පොදුවේ ධ්‍රැවීයතාවයේ තනි පටු ආර්එන්ඒ වල ප්‍රවේණික ධ්‍රැවීයතාවයක් ඇති අතර එය අයිසොසෙඩ්‍රල් කැප්සිඩ් මගින් වට කර ඇත.  තවත් සාමාජිකයෙක් වන්නේ රුහුගු වෛරසය.

 1999 වන විට සංජානනීය රුබෙල්ලා සින්ඩ්‍රෝමය ඇතිවීමට අණුක පදනම තවමත් සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි නැත, නමුත් සෛල රේඛා සමඟ කරන ලද අධ්‍යයනයන්ගෙන් හෙළි වූයේ රුබෙල්ලා වෛරසය ඇතැම් සෛල වර්ග කෙරෙහි ඇපොප්ටෝටික් බලපෑමක් ඇති බවයි.  P53 මත යැපෙන යාන්ත්‍රණයක් සඳහා සාක්ෂි තිබේ.

 වර්ගීකරණය

 කණ්ඩායම: ssRNA (+)

 ඇණවුම: හෙපලිවිරෙල්ස් පවුල: මැටෝනාවිරිඩජෙනස්: රුබිවිරස්

 රුබෙල්ලා වෛරසය

 මැටොනාවිරිඩේ පවුල

 2018 වන තෙක් රුබි වයිරස් ටෝගාවිරිඩේ පවුලේ කොටසක් ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලද නමුත් එතැන් සිට මැටොනාවිරිඩේ පවුලේ එකම කුලය ලෙස වෙනස් කර ඇත.  1814 දී පළමුවෙන්ම රුබෙල්ලා [[සරම්ප]] හා තද රතු උණ වලින් වෙන්කර හඳුනාගත් ජෝර්ජ් ද මැටන්ගේ නමින් මෙම පවුල නම් කර ඇත.  වෛරස් වර්ගීකරණය සඳහා වන මධ්‍යම පාලක මණ්ඩලය වන වෛරස් වර්ගීකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICTV) විසින් මෙම වෙනස සිදු කරන ලදී.  මැටෝනාවිරිඩේ, ආර්බීඑන්ඒ ජෙනෝමය සහ ආර්එන්ඒ මත යැපෙන ආර්එන්ඒ පොලිමරේස් නිසා එය දැනටමත් රිබොවීරියා හි ටොගාවිරිඩේ ලෙස පැවතුණි.  වෙනස් වීමට හේතු කිහිපයක් දක්වා ඇත.

 රුබිවිරස් පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයන්

 2020 දී රුහුගු වෛරසය සහ රුස්ට්‍රෙලා වෛරසය රුබෙල්වා වෛරසයට සම්බන්ධ වූයේ රුබිවිරස් කුලයට අයත් සාමාජිකයින් තිදෙනාගෙන් දෙවන හා තෙවන ස්ථානයට ය.  මේ දෙකම මිනිසුන්ට ආසාදනය වන බව නොදනී.

 රූප විද්‍යාව

 ඇල්ෆා වයිරස් වයිරියන් ගෝලාකාර වන අතර අයිසොසෙඩ්‍රල් නියුක්ලියෝ කැප්සිඩ් අඩංගු වන අතර, රූව් වයිරියන් ප්ලෙයෝමෝෆික් වන අතර අයිසොසෙඩ්‍රල් නියුක්ලියෝ කැප්සිඩ් අඩංගු නොවේ.

 Phylogeny

 ICTV විසින් RuV හි අනුක්‍රමය විශ්ලේෂණය කළ අතර එහි ෆයිලොජීනිය ටෝග වයිරසයට සමාන කළේය.  ඔවුන් නිගමනය කළේ:

 ඇල්ෆා වයිරස, රුබෙල්ලා වෛරසය සහ අනෙකුත් ධනාත්මක සංවේදී ආර්එන්ඒ වෛරස් වල ආර්එන්ඒ මත යැපෙන ආර්එන්ඒ පොලිමරේස් පිළිබඳ ෆයිලොජෙනටික් විශ්ලේෂණයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ටොගාවිරයිඩයේ ඇති පරම්පරා දෙක මොනොෆයිලෙටික් නොවන බවයි.  විශේෂයෙන්, රුබෙල්ලා වෛරස් කන්ඩායම් බෙනීවිරිඩේ, හෙපෙවිරිඩේ සහ ඇල්ෆෙටෙට්‍රාවිරිඩේ යන පවුල්වල සාමාජිකයින් සමඟ වර්ගීකරණය නොකළ වෛරස් කිහිපයක් සමඟ වඩා සමීපව ඇල්ෆා වයිරස් කුලයට අයත් ටොගාවිරිඩේ පවුලේ සාමාජිකයින්ට වඩා සමීප වේ.

 ව්‍යුහය

 Matonaviridae හි ගෝලාකාර වෛරස් අංශු (වෛරියන්) 50 සිට 70 nm දක්වා විෂ්කම්භයක් ඇති අතර ඒවා ධාරක සෛල පටලයෙන් ලබාගත් [[ලිපිඩ]] පටලයකින් (වෛරස් ලියුම් කවරයකින්) ආවරණය වී ඇත.  පටලයේ කාවැදී ඇති වෛරස් ලියුම් කවර ප්‍රෝටීන E1 සහ E2 වලින් සමන්විත 6 nm ප්‍රකට “කරල්” (ප්‍රක්ෂේපණ) ඇත.

 ව්‍යුහාත්මක ප්‍රෝටීන වලට එරෙහිව ඇති කරන හාස්‍යජනක ප්‍රතිචාරයේ E1 ග්ලයිකොප්‍රෝටීන් ප්‍රතිශක්තීකරණ ලෙස සලකනු ලබන අතර උදාසීන හා හේමාග්ග්ලුටිනේටින් නිර්ණායක අඩංගු වේ.

 වැඩි විස්තර: කුලය, ව්‍යුහය ...

 කැප්සිඩ් ප්‍රෝටීන්

 ලිපිඩ ලියුම් කවරයේ ඇතුළත විෂ්කම්භය 40 nm ක කැප්සිඩයක් ඇත.  කැප්සිඩ් ප්‍රෝටීන (සීපී) විවිධ කාර්යයන් ඇත.  එහි ප්‍රධාන කර්තව්‍යයන් වන්නේ කැප්සිඩ් සෑදීම සඳහා හෝමොලිගෝමියර් සෑදීම සහ ජානමය ආර්එන්ඒ බන්ධනය කිරීමයි.  කැප්සිඩයේ ආර්එන්ඒ සමුච්චය කිරීම සඳහා තවදුරටත් වගකිව යුතු අතර, එය පටල ප්‍රෝටීන වන ඊ 1 සහ ඊ 2 සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කරන අතර ධාරකයේ වෛරසය ප්‍රතිවර්තනය කිරීම සඳහා වැදගත් වන මානව ධාරක-ප්‍රෝටීන් පී 32 බන්ධනය කරයි.

 ඇල්ෆා වෛරස් වලට ප්‍රතිවිරුද්ධව කැප්සිඩ් ස්වයංක්‍රීය ප්‍රෝටෝලියෝසිස් වලට භාජනය නොවේ, ඒ වෙනුවට එය සං poly ා-පෙප්ටයිඩේස් මගින් සෙසු පොලිප්‍රෝටීන වලින් කපා දමනු ලැබේ.  කැප්සිඩ් නිපදවීම වෛරසයේ අංකුරයට සමගාමීව අන්තර් සෛල පටල මතුපිට සිදු වේ.

 ජෙනෝමය

 ජෙනෝමය නියුක්ලියෝටයිඩ 9,762 ක් ඇති අතර එහි 5′- පර්යන්තය තුනෙන් දෙකක සහ ව්‍යුහාත්මක පොලිපෙප්ටයිඩ 3 ක් (සී, ඊ 2 සහ ඊ 1) එහි 3′ පර්යන්තය තුනෙන් එකක් තුළ ව්‍යුහාත්මක නොවන පොලිපෙප්ටයිඩ 2 ක් (p150 සහ p90) සංකේතවත් කරයි.  ලියුම් කවර ප්‍රෝටීන දෙකම ඊ 1 සහ ඊ 2 ග්ලයිකෝසිලේටඩ් වේ.

 මැටෝනා වයිරසයේ ඉතා ඉහළින් සංරක්ෂණය කර ඇති අඩවි තුනක් ඇත: ජෙනෝමයේ 5 'කෙළවරේ කඳ-හා-ලූප් ව්‍යුහය, නියුක්ලියෝටයිඩ 51 සංරක්‍ෂිත අනුක්‍රමයක් ජෙනෝමයේ 5' අවසානය හා නියුක්ලියෝටයිඩ 20 සංරක්‍ෂිත අනුක්‍රමය  subgenomic [[ආර්.එන්.ඒ.|RNA]] ආරම්භක අඩවිය.  රුබෙල්ලා ජෙනෝමය තුළ සමජාතීය අනුක්‍රම පවතී.

 ජෙනෝමය කේතනය නොකරන RNA ව්‍යුහ කිහිපයක් සංකේතවත් කරයි;  ඒවා අතර රුබෙල්ලා වෛරස් 3 'සිස්-ඇක්ටිං මූලද්‍රව්‍යය වන අතර එහි කඳේ වළළු කිහිපයක් අඩංගු වන අතර ඉන් එකක් වෛරස් ප්‍රතිවර්තනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය බව සොයාගෙන ඇත.

 රුබෙල්ලා සහ ඇල්ෆා වයිරස අතර සමජාතීයතාවයේ එකම වැදගත් කලාපය පිහිටා ඇත්තේ ව්‍යුහාත්මක නොවන ප්‍රෝටීන වල එන්එච් 2 පර්යන්තයේ ය. 3. මෙම අනුක්‍රමය තුළ හෙලිකේස් සහ ප්‍රතිවිකුණුම් ක්‍රියාකාරකම් ඇත.  රුබෙල්ලා ජෙනෝමය තුළ මේවා සිදුවන්නේ ඇල්ෆා වයිරසවල දක්නට ලැබෙන ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශානතියෙනි. එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ ප්‍රවේණි ප්‍රතිසංවිධානයක් සිදුවී ඇති බවයි.

 දැනට දන්නා ඕනෑම තනි අතරමං වූ RNA වෛරසයක (~ 70%) ඉහළම G + C අන්තර්ගතය ජෙනෝමය සතුව ඇත.  මෙම ඉහළ GC අන්තර්ගතය තිබියදීත්, එහි කෝඩෝන භාවිතය එහි මානව ධාරකයට සමාන වේ.

 අනුරූකරණය

 වෛරස් විශේෂිත ප්‍රතිග්‍රාහක හරහා සෛල මතුපිටට සම්බන්ධ වන අතර ඒවා සෑදී ඇත්තේ එන්ඩොසෝමයක් මගින් ය.  සෛලයෙන් පිටත උදාසීන pH අගයෙහි E2 ලියුම් කවරයේ ප්‍රෝටීන් E1 ප්‍රෝටීන ආවරණය කරයි.  එන්ඩොසෝමය තුළ ඇති pH අගය පහත වැටීම E1 හි පිටත වසම නිදහස් කරන අතර එන්ඩොසෝමල් පටලය සමඟ වෛරස් ලියුම් කවරයේ විලයනයට හේතු වේ.  මේ අනුව, කැප්සිඩ් සයිටොසෝල් වෙත ළඟා වී, දිරාපත් වී ජෙනෝමය මුදා හරියි

 (+) එස්එස්ආර්එන්ඒ (ධනාත්මක, තනි පටු ආර්එන්ඒ) මුලින් ක්‍රියා කරන්නේ ව්‍යුහාත්මක නොවන ප්‍රෝටීන පරිවර්තනය කිරීම සඳහා අච්චුවක් ලෙස වන අතර ඒවා විශාල පොලිප්‍රෝටීන ලෙස සංස්ලේෂණය කර තනි ප්‍රෝටීන වලට කපා ඇත.  ව්‍යුහාත්මක ප්‍රෝටීන සඳහා අනුක්‍රමයන් පළමුවෙන්ම වෛරස් ආර්එන්ඒ පොලිමරේස් (අනුරූ) මගින් අනුපූරක (-) එස්එස්ආර්එන්ඒ හරහා අච්චුවක් ලෙස ප්‍රතිවර්තනය කර වෙනම කෙටි එම්ආර්එන්ඒ ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලැබේ.  මෙම කෙටි උපජානීය ආර්එන්ඒ අතිරේකව වයිරියන් ඇසුරුම් කර ඇත.

 ව්‍යුහාත්මක ප්‍රෝටීන පරිවර්තනය කිරීමෙන් විශාල පොලිපෙප්ටයිඩයක් (ඩෝල්ටන් 110) නිපදවයි.  මෙය පසුව එන්ඩොප්‍රෝටොලිටිකල් ලෙස E1, E2 සහ කැප්සිඩ් ප්‍රෝටීන වලට කපා ඇත.  ඊ 1 සහ ඊ 2 යනු පළමු වර්ගයේ ට්‍රාන්ස්මෙම්බ්‍රේන් ප්‍රෝටීන වන අතර ඒවා එන්-පර්යන්ත සං signal ා අනුක්‍රමයක ආධාරයෙන් එන්ඩොප්ලාස්ටික් රෙටිකුලම් (ඊආර්) වෙත ප්‍රවාහනය කෙරේ.  ඊආර් වෙතින් පරමාණුක ඊ 1 · ඊ 2 සංකීර්ණය ගොල්ගී උපකරණයට ළඟා වේ, එහිදී නව වයිරියන් වල අංකුර ඇතිවේ (ඇල්ෆා වෛරස් මෙන් නොව, ප්ලාස්මා පටලයේ අංකුර ඇතිවේ. අනෙක් අතට කැප්සිඩ් ප්‍රෝටීන සයිටොප්ලැස්මයේ රැඳී සිටිමින් අන්තර්ක්‍රියා කරයි  ප්‍රවේණික ආර්එන්ඒ, එකට කැප්සිඩ් සාදයි.</text>
      <sha1>mloy6779qp6pf9fo7wsls5sbc3cxkv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2008 ඉන්දීය ප්‍රීමිය ලිග අවසාන තරගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52462</id>
    <revision>
      <id>791471</id>
      <parentid>389859</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T18:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="c1txucdqmzof5eiife32yp04gdgd4mg" xml:space="preserve">'''2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් අවසාන මහා තරගය''' 

2008 ජුනි 1 වන දින නවී මුම්බායි හි DY පටිල් ක්‍රීඩාංගණයේදී රාජස්ථාන් රෝයල්ස් සහ චෙන්නායි සුපර් කිංග්ස් අතර දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගයක් වූ අතර එය ඉන්දියාවේ වෘත්තීය විස්සයි20 ක්‍රිකට් ලීගයක් වන 2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගයේ ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා පැවැත්විණි. එය අවසන් වූයේ රෝයල්ස් කණ්ඩායම සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම කඩුලු තුනකින් පරාජය කිරීමත් සමඟය. 
{{coord|19|2|31|N|73|1|36|E|type:event|display=title}}{{stub}}</text>
      <sha1>c1txucdqmzof5eiife32yp04gdgd4mg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791473</id>
      <parentid>791471</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T18:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <origin>791473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="q38pnh5em8ilmpgu706sux7n7b729ug" xml:space="preserve">'''2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් අවසාන මහා තරගය''' 

2008 ජුනි 1 වන දින නවී මුම්බායි හි DY පටිල් ක්‍රීඩාංගණයේදී රාජස්ථාන් රෝයල්ස් සහ චෙන්නායි සුපර් කිංග්ස් අතර දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගයක් වූ අතර එය ඉන්දියාවේ වෘත්තීය [[විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්|විස්සයි20 ක්‍රිකට්]] ලීගයක් වන 2008 [[ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගය|ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගයේ]] ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා පැවැත්විණි. එය අවසන් වූයේ රෝයල්ස් කණ්ඩායම සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම කඩුලු තුනකින් පරාජය කිරීමත් සමඟය. 

[[ෂේන් වෝන්|ෂේන් ​​වෝන්ගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් රෝයල්ස් කණ්ඩායම කණ්ඩායම් අදියර ලකුණු සටහනේ පෙරමුණේ පසුවු අතර [[මහේන්ද්‍ර සිං දෝනි|මහේන්ද්‍ර සිං දෝනිගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම තුන්වන ස්ථානයේ රැඳී සිටියේය. අවසන් පූර්ව වටයේදී ඔවුන් පිළිවෙලින් දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් සහ කිංග්ස් XI පන්ජාබ් පරාජය කර තිබුණි. 

කාසියේ වාසිය දිනාගත් රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ නායක ෂේන් වෝන් පළමුව පන්දු යැවීමට තීරණය කළේය. සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම ඕවර 20 කදී කඩුලු 5 ක් දැවී ලකුණු 163 ක් රැස් කළේය. අංක 3 ස්ථානයේ පන්දුවට පහර දුන් [[සුරේෂ් රයිනා]] සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායමේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ ලකුණු 43 කි. රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ පන්දු යවන්නා වන යූසුෆ් පතාන් ලකුණු 22 කට කඩුලු තුනක් දවා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම හොඳ ආරම්භක සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට අපොහොසත් විය. කෙසේ වෙතත් මැද පෙළේ දායකත්වය හේතුවෙන්, එය අවසන් පන්දුවේදී ජයග්‍රාහී මුළු එකතුවට ළඟා වූ අතර 2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ශූරතාව දිනා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් පිත්තෙන් සහ පන්දුවෙන් හොඳම දක්ෂතා දැක්වූ [[යූසුෆ් පතාන්]] තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී.

කණ්ඩායම් දෙකම 2008 චැම්පියන්ස් ලීග් විස්සයි20 තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, 2008 මුම්බායි ප්‍රහාරය හේතුවෙන් තරඟාවලිය අවලංගු කරන ලද අතර කණ්ඩායම් දෙකටම වන්දි වශයෙන් රුපියල් මිලියන 220 (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.3) බැගින් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Indian_Premier_League_final&lt;/ref&gt;

{{coord|19|2|31|N|73|1|36|E|type:event|display=title}}{{stub}}</text>
      <sha1>q38pnh5em8ilmpgu706sux7n7b729ug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791474</id>
      <parentid>791473</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T18:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4394" sha1="2b076n7phoqk4mjoolrsq5z46grkt9y" xml:space="preserve">2008 ජුනි 1 වන දින නවී මුම්බායි හි DY පටිල් ක්‍රීඩාංගණයේදී රාජස්ථාන් රෝයල්ස් සහ චෙන්නායි සුපර් කිංග්ස් අතර දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගයක් වූ අතර එය ඉන්දියාවේ වෘත්තීය [[විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්|විස්සයි20 ක්‍රිකට්]] ලීගයක් වන 2008 [[ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගය|ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගයේ]] ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා පැවැත්විණි. එය අවසන් වූයේ රෝයල්ස් කණ්ඩායම සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම කඩුලු තුනකින් පරාජය කිරීමත් සමඟය.

[[ෂේන් වෝන්|ෂේන් ​​වෝන්ගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් රෝයල්ස් කණ්ඩායම කණ්ඩායම් අදියර ලකුණු සටහනේ පෙරමුණේ පසුවු අතර [[මහේන්ද්‍ර සිං දෝනි|මහේන්ද්‍ර සිං දෝනිගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම තුන්වන ස්ථානයේ රැඳී සිටියේය. අවසන් පූර්ව වටයේදී ඔවුන් පිළිවෙලින් දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් සහ කිංග්ස් XI පන්ජාබ් පරාජය කර තිබුණි. 

කාසියේ වාසිය දිනාගත් රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ නායක ෂේන් වෝන් පළමුව පන්දු යැවීමට තීරණය කළේය. සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම ඕවර 20 කදී කඩුලු 5 ක් දැවී ලකුණු 163 ක් රැස් කළේය. අංක 3 ස්ථානයේ පන්දුවට පහර දුන් [[සුරේෂ් රයිනා]] සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායමේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ ලකුණු 43 කි. රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ පන්දු යවන්නා වන යූසුෆ් පතාන් ලකුණු 22 කට කඩුලු තුනක් දවා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම හොඳ ආරම්භක සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට අපොහොසත් විය. කෙසේ වෙතත් මැද පෙළේ දායකත්වය හේතුවෙන්, එය අවසන් පන්දුවේදී ජයග්‍රාහී මුළු එකතුවට ළඟා වූ අතර 2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ශූරතාව දිනා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් පිත්තෙන් සහ පන්දුවෙන් හොඳම දක්ෂතා දැක්වූ [[යූසුෆ් පතාන්]] තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී.

කණ්ඩායම් දෙකම 2008 චැම්පියන්ස් ලීග් විස්සයි20 තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, 2008 මුම්බායි ප්‍රහාරය හේතුවෙන් තරඟාවලිය අවලංගු කරන ලද අතර කණ්ඩායම් දෙකටම වන්දි වශයෙන් රුපියල් මිලියන 220 (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.3) බැගින් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Indian_Premier_League_final&lt;/ref&gt;

{{coord|19|2|31|N|73|1|36|E|type:event|display=title}}{{stub}}</text>
      <sha1>2b076n7phoqk4mjoolrsq5z46grkt9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791577</id>
      <parentid>791474</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="bu6mdvgx29q490mfub8v0uj254ct1up" xml:space="preserve">'''2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් අවසාන මහා තරගය''' 

2008 ජුනි 1 වන දින නවී මුම්බායි හි DY පටිල් ක්‍රීඩාංගණයේදී රාජස්ථාන් රෝයල්ස් සහ චෙන්නායි සුපර් කිංග්ස් අතර දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගයක් වූ අතර එය ඉන්දියාවේ වෘත්තීය [[විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්|විස්සයි20 ක්‍රිකට්]] ලීගයක් වන 2008 [[ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගය|ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගයේ]] ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා පැවැත්විණි. එය අවසන් වූයේ රෝයල්ස් කණ්ඩායම සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම කඩුලු තුනකින් පරාජය කිරීමත් සමඟය. 

[[ෂේන් වෝන්|ෂේන් ​​වෝන්ගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් රෝයල්ස් කණ්ඩායම කණ්ඩායම් අදියර ලකුණු සටහනේ පෙරමුණේ පසුවු අතර [[මහේන්ද්‍ර සිං දෝනි|මහේන්ද්‍ර සිං දෝනිගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම තුන්වන ස්ථානයේ රැඳී සිටියේය. අවසන් පූර්ව වටයේදී ඔවුන් පිළිවෙලින් දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් සහ කිංග්ස් XI පන්ජාබ් පරාජය කර තිබුණි. 

කාසියේ වාසිය දිනාගත් රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ නායක [[ෂේන් වෝන්]] පළමුව පන්දු යැවීමට තීරණය කළේය. සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම ඕවර 20 කදී කඩුලු 5 ක් දැවී ලකුණු 163 ක් රැස් කළේය. අංක 3 ස්ථානයේ පන්දුවට පහර දුන් [[සුරේෂ් රයිනා]] සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායමේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ ලකුණු 43 කි. රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ පන්දු යවන්නා වන යූසුෆ් පතාන් ලකුණු 22 කට කඩුලු තුනක් දවා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම හොඳ ආරම්භක සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට අපොහොසත් විය. කෙසේ වෙතත් මැද පෙළේ දායකත්වය හේතුවෙන්, එය අවසන් පන්දුවේදී ජයග්‍රාහී මුළු එකතුවට ළඟා වූ අතර 2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ශූරතාව දිනා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් පිත්තෙන් සහ පන්දුවෙන් හොඳම දක්ෂතා දැක්වූ [[යූසුෆ් පතාන්]] තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී.

කණ්ඩායම් දෙකම 2008 චැම්පියන්ස් ලීග් විස්සයි20 තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, 2008 මුම්බායි ප්‍රහාරය හේතුවෙන් තරඟාවලිය අවලංගු කරන ලද අතර කණ්ඩායම් දෙකටම වන්දි වශයෙන් රුපියල් මිලියන 220 (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.3) බැගින් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Indian_Premier_League_final&lt;/ref&gt;

{{coord|19|2|31|N|73|1|36|E|type:event|display=title}}{{stub}}</text>
      <sha1>bu6mdvgx29q490mfub8v0uj254ct1up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791578</id>
      <parentid>791577</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4398" sha1="qadm5e0hgd1qdmaflaj27qd9ksrmkir" xml:space="preserve">2008 ජුනි 1 වන දින නවී මුම්බායි හි DY පටිල් ක්‍රීඩාංගණයේදී රාජස්ථාන් රෝයල්ස් සහ චෙන්නායි සුපර් කිංග්ස් අතර දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගයක් වූ අතර එය ඉන්දියාවේ වෘත්තීය [[විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්|විස්සයි20 ක්‍රිකට්]] ලීගයක් වන 2008 [[ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගය|ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගයේ]] ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා පැවැත්විණි. එය අවසන් වූයේ රෝයල්ස් කණ්ඩායම සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම කඩුලු තුනකින් පරාජය කිරීමත් සමඟය.

[[ෂේන් වෝන්|ෂේන් ​​වෝන්ගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් රෝයල්ස් කණ්ඩායම කණ්ඩායම් අදියර ලකුණු සටහනේ පෙරමුණේ පසුවු අතර [[මහේන්ද්‍ර සිං දෝනි|මහේන්ද්‍ර සිං දෝනිගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම තුන්වන ස්ථානයේ රැඳී සිටියේය. අවසන් පූර්ව වටයේදී ඔවුන් පිළිවෙලින් දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් සහ කිංග්ස් XI පන්ජාබ් පරාජය කර තිබුණි. 

කාසියේ වාසිය දිනාගත් රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ නායක [[ෂේන් වෝන්]] පළමුව පන්දු යැවීමට තීරණය කළේය. සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායම ඕවර 20 කදී කඩුලු 5 ක් දැවී ලකුණු 163 ක් රැස් කළේය. අංක 3 ස්ථානයේ පන්දුවට පහර දුන් [[සුරේෂ් රයිනා]] සුපර් කිංග්ස් කණ්ඩායමේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ ලකුණු 43 කි. රෝයල්ස් කණ්ඩායමේ පන්දු යවන්නා වන යූසුෆ් පතාන් ලකුණු 22 කට කඩුලු තුනක් දවා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම හොඳ ආරම්භක සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට අපොහොසත් විය. කෙසේ වෙතත් මැද පෙළේ දායකත්වය හේතුවෙන්, එය අවසන් පන්දුවේදී ජයග්‍රාහී මුළු එකතුවට ළඟා වූ අතර 2008 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ශූරතාව දිනා ගත්තේය. රෝයල්ස් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් පිත්තෙන් සහ පන්දුවෙන් හොඳම දක්ෂතා දැක්වූ [[යූසුෆ් පතාන්]] තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී.

කණ්ඩායම් දෙකම 2008 චැම්පියන්ස් ලීග් විස්සයි20 තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, 2008 මුම්බායි ප්‍රහාරය හේතුවෙන් තරඟාවලිය අවලංගු කරන ලද අතර කණ්ඩායම් දෙකටම වන්දි වශයෙන් රුපියල් මිලියන 220 (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.3) බැගින් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Indian_Premier_League_final&lt;/ref&gt;

{{coord|19|2|31|N|73|1|36|E|type:event|display=title}}{{stub}}</text>
      <sha1>qadm5e0hgd1qdmaflaj27qd9ksrmkir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික සහල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52611</id>
    <revision>
      <id>791424</id>
      <parentid>771423</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */</comment>
      <origin>791424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43409" sha1="kn2u2d7lm0dabvyvhppjhko09oxmzbn" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
'''&lt;big&gt;ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික සහල් වල විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය&lt;/big&gt;'''
|-
| රාජධානිය: || Plantae
|-
| කුලය: || Poaceae
|-
| ගණය: || Oryza
|-
| විශේෂය: || Oryza Sativa
|-
| ද්විපද නාමය:  || L. Oryza Sativa
|-
|}

ක්‍රිස්තු පූර්ව 800 කට පෙර සිටම ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන පැවති බව ලේඛනගත සාධක වලට අනුව හෙළිවේ.&lt;ref&gt;http://www.sundaytimes.lk/111023/Plus/plus_16.html&lt;/ref&gt; මේ බැව් වඩාත් තහවුරු වන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 300 සිට ඉදිකරන ලද අති විශාල වාරි මාර්ග සැලැස්ම, ජලාශ හා එකිනෙකට සම්බන්ධ ඇළ මාර්ග පද්ධති වලිනි. මෙම වී ගොවිතැන ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයක් පමණක් නොව එය  ජීවනෝපාය මාර්ගයක්ද විය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.agridept.gov.lk/index.php/en/crop-recommendations/808 |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140224082133/http://www.agridept.gov.lk/index.php/en/crop-recommendations/808 }}&lt;/ref&gt;  වී වල ප්‍රභේද හැඳින්වීම සඳහා අතීත මුතුන් මිත්තන් විසින් පාරම්පරික,ස්වදේශීය,පාරම්පරික වස්තුව යන නාමයන් භාවිතා කොට ඇත.

කාලයක් ආසියාවේ පෙරදිග ධාන්‍යාගාරය වශයෙන් ප්‍රචලිත ශ්‍රී ලංකාව ස්වදේශීය සහල් වර්ග 2000 කට අධික ප්‍රමාණයක් ලෝකයට හඳුන්වා දී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන පුජ්‍යත්වයෙන් සලකනු ලබන අතර, මෙම ක්‍රියාවලියේ සත්‍යභාවය ඔප්පු කරන්නේ නිශ්පාදන ක්‍රමෝපායන් සහ නිශ්පාදන ක්‍රියාවලිය ආශ්‍රිත ශුද්ධවන්තකමයි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.lankanewspapers.com/news/2008/4/27275_space.html |access-date=2014-04-11 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104212940/http://www.lankanewspapers.com/news/2008/4/27275_space.html }}&lt;/ref&gt;

නමුත් 16 සහ 18 වන ශත වර්ෂ අතරතුරදී  සිදුවූ යුරොපීයන්ගේ සංක්‍රමණය බෝග වගාව කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් ලබා දෙනු ලැබූ අතර නැවතත් එම අවධානය 20 වන ශත වර්ෂයේ දී වී ගොවිතැන කෙරෙහි විය.
කෙසේ වුවත් ජනගහණය වර්ධනය වීමත් සමඟ, 1930 වර්ෂයේදී H ශ්‍රේණියේ වී වර්ග සමඟ අස්වැන්න වැඩි කර ගත හැකි රසායනික පොහොර භාවිතය හඳුන්වා දී ඇත. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1950 වර්ෂයේදී වී අස්වැන්නේ සාමාන්‍ය මෙට්‍රික් ටොන්/හෙක්ටයාර 0.65 සිට මෙට්‍රික් ටොන්/හෙක්ටයාර 1.73 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙම ක්‍රියාවලියේදී බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික සම්ප්‍රදායික සහල් ප්‍රභේදයන්හි අඩංගු වූ, විශාල ප්‍රමාණයක ග්ලුටැමික් අම්ලය (Glutamic acid), අධිසාන්ද්‍රිය විටමින්, තන්තු සහ අඩු සීනි සාන්ද්‍රණය (Glycemic index) යන ගුණාත්මකභාවයන් රසායනික පොහොර භාවිතය නිසා ජාතියට අහිමි විය .&lt;ref&gt;http://www.priu.gov.lk/news_update/features/20020301value_of_rice.htm&lt;/ref&gt;

1980 වසරේ පටන්, 90% ක ප්‍රමාණයක වගා බිම් වල semi-dwarf යන නමින් කියනු ලැබූ අලුතින් වැඩිදියුණු කරන ලද වී වර්ගයක් වගා කරනු ලැබුහ. 
වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ 95% වී නිෂ්පාදනය දෙමුහුන් ප්‍රභේදයි. මෙම දෙමුහුන් ප්‍රභේද වී නිෂ්පාදනය සඳහා රසායනික ද්‍රව්‍ය, අකාබනික පොහොර සහ කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය යොදා ගනු ලබන්නේ අඩු මිලකට වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින්ය. නමුත් වර්තමානයේ ගෝලීය ප්‍රවනතාවය අනුව කාබනික පොහොර යෙදු ආහාර භාවිතයේ ඇති ප්‍රතිලාභත්, කෘෂිරසායනික හා කෘමිනාශක තුල ඇති අවධානමත් සහ යටත් විජිත යුගයට පෙර ජිවත් වූ මිනිසුන්ගේ කායශක්තිය හා දිර්ගායුෂ පිළිබඳ සැලකිල්ලට ගෙන නැවතත් පාරම්පරික සහල් කෙරෙහි අවධානය යොමු කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.agridept.gov.lk/index.php/en/institutes/136 |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301140137/http://www.agridept.gov.lk/index.php/en/institutes/136 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.lankanewspapers.com/news/2011/1/63722_space.html |access-date=2014-04-11 |archive-date=2015-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725225621/http://www.lankanewspapers.com/news/2011/1/63722_space.html }}&lt;/ref&gt;
                                                                                                           

== &lt;big&gt;සුවඳැල්&lt;/big&gt; ==
මෙහි පරිවර්තක නාමයෙන් අදහස් වනුයේ සුවඳයි. රසැති සහ ප්‍රණීත සුදු වී වර්ගයකි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.sljol.info/index.php/JNSFSL/article/view/2040 |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020152729/http://www.sljol.info/index.php/JNSFSL/article/view/2040 }}&lt;/ref&gt; මෙම සහල් භාවිතයෙන් සමෙහි පැහැය වර්ධනයද, කටහඩෙහි ස්වභාවය වර්ධනයද, කායික ශක්තිය වර්ධනයද සිදු කර ගත හැකි අතර දියවැඩියාව වැනි රෝග පාලනය කිරීමේ හැකියාවක්ද ඇත. මේ අතර සමබර කායික වර්ධනයක් සඳහාද මෙවා බෙහෙවින් උපකාරී වේ.

මෙම සහල් වල ඇති කිරි රසය නිසා උත්සව අවස්ථාවන් සඳහා භාවිතයට ඉතාමත් සුදුසුය. සුවඳැල් වී වල පෝෂ පදාර්ථ වලින් 90% ක් කාබොහයිඩේ‍්‍රට්ද, 7% ක්  අසංස්කෘත ප්‍රෝටීන්ද, 0.7% ක් අසංස්කෘත මේදයද සහ 0.1% ක ප්‍රමාණයක අසංස්කෘත තන්තුද වේ.&lt;ref&gt;http://slowfoodfoundation.com/ark/details/1459/suwandel-rice&lt;/ref&gt;

සුවඳැල් යනු පාරම්පරික වස්තුන්ගෙන් එකක් වන අතර මෙය ලංකාවේ දක්ෂිණ පහත බිම් ආශ්‍රිතව වගා කරනු ලබයි. මේ හේතුවෙන් මෙම වී වගාවන් සඳහා විශාල කාලයක් ගත වේ. අස්වැන්න නෙලීම සඳහා මාස 3 හෝ 3.5  ක කාලයක් ගතවේ.

== &lt;big&gt;කළු හීනටි&lt;/big&gt; ==
ඖෂධීය ගුණාංගයන්ගෙන් පෝෂිත තවද රතු කැකුළු සහල් වර්ගයක් ලෙසින් හඳුන්වන කළු හීනටි හාල් දිනපතා ආහාරයට සුදුසු වන අතර විශේෂයෙන් ගර්භනී හා කිරි දෙන මව්වරුන් සඳහා නිර්දේශිතය. කායික ශක්තිය වර්ධනය කරන අතර ආහාර දිරවීම සඳහා අවශ්‍ය තන්තු බහුලව ඇත. දියවැඩියාව පාලනය කිරීමට සහ සර්ප විෂ නැසීම සඳහාද උපකාරී වේ. කළු හීනැටි සහල් වලින් පිසින ලද කැඳ කහ උණ රෝගීන් සඳහා ඖෂධයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://environmentlanka.com/blog/2009/characterization-of-suwandal-and-heenati-rice-varieties-for-the-fragrance-gene-using-polymerase-chain-reaction-based-molecular-markers |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053707/http://environmentlanka.com/blog/2009/characterization-of-suwandal-and-heenati-rice-varieties-for-the-fragrance-gene-using-polymerase-chain-reaction-based-molecular-markers/ }}&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;මා වී&lt;/big&gt; ==
රත් පැහැයට හුරු දුඹුරු වර්ණයෙන් යුත් කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩු ප්‍රෝටීන් වලින් සහ තන්තු බහුල වී වර්ගයකි. අනෙකුත් පොදු වී වර්ග හා සසඳන විටදී මා වී 25% සිට 30% දක්වා අඩු Glycemic Index (GI) වලින් යුක්තය.මෙහි පෝෂ්‍යදායී කාබොහයිඩේ‍්‍රට් 84.5% ක් ද, ප්‍රෝටීන් 9.4% ක් ද, මේදය 3,6% ක් ද, තන්තු 1.1% ක් ද අඩංගුය.
පෙර රැජිනියන් මෙම මා වී භාවිතයට වඩාත් ඇළුම් කල අතර, ඉතාමත් සිහින් හැඩති සිරුරක් පවත්වා ගෙන යාමට මෙවා උපකාරී වී ඇත. මෙවා තුලින් ශරීරයේ දැවිල්ල පහකර සිහිලැල් ගතියෙන් පවත්වා ගත හැකි බවට විශ්වාසයක්ද ඔවුන් තුල පැවතීය. මා වී හාල් මාංශ සමග ආහාරයට ගැනීමෙන් සුරාමත අඩු කල හැකිය.

මේවා ක්ෂය රෝගීන් සඳහා අනුමත වන අතර විරේකය සඳහා ඉතා පලදායි ප්‍රතිකාරයකි. එමෙන්ම මේවා දියවැඩියාව, ක්ෂය රෝගය, මලබද්ධය, අර්ශෂ් හා හෘද්වාහිනි රෝග සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වන අතර තරබාරුකම පාලනය සඳහාද වැදගත් වේ. මා වී සහල් තැම්බීමට පෙරාතුව හොඳින් පෙඟවිම ඉතා සුදුසුය. සිහින්ව කපා ගත් ලුණුකොල, ලීක්ස් මිශ්‍ර කර  පිසූ බත් සමග පිළිගන්වනු ලබන දියලබු ව්‍යංජනය (පොලිකිරි, කුළුබඩු හා ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක තෙල් එක්කර පිසිනු ලබන)  සම්ප්‍රදායික කැම වර්ගයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

ආගමික උත්සව කටයුතු සඳහා මා වී යොදා ගනු ලබන අතර ඉන් එහි ඓතිහාසික වැදගත්කම පිළිබිඹු කරනු ලැබේ.දාගැබ් වල කොත තුල අඩංගු පුජනිය ධාතු කරඬුව තුල මා වී ද තැන්පත් කරනු ලබන බව ජනප්‍රවාද වල කියැවේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.agrimin.gov.lk/web/images/pdf/english_report%20.pdf |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211204655/http://www.agrimin.gov.lk/web/images/pdf/english_report%20.pdf }}&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;පච්චපෙරුමල්&lt;/big&gt; ==
පච්චපෙරුමල් යන නාමයෙන් කියවෙන්නේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වර්ණය යන්නයි. පාරම්පරික සිංහල සංස්කෘතිය දිව්‍යමය සහල් ලෙස සලකන්නේද මේවාය. මෙම සහල් බොහෝ විට දන් දීම සදහා යොදා ගනු ලැබිය. මේවා ගුණාත්මක රතු සහල් වර්ගයක් වන අතර පිසීමේදී ප්‍රංශයේ බර්ගන්ඩ් වයින් වල රතු පැහැය ගනු ලබයි. දිනපතා ආහාරය සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වන මෙම සහල් පොෂ්‍යදයිත්වයෙන් සහ ප්‍රෝටීන් වලින් සපිරිය. &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.sundayobserver.lk/2008/10/19/spe02.asp |access-date=2014-04-11 |archive-date=2015-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102185328/http://www.sundayobserver.lk/2008/10/19/spe02.asp }}&lt;/ref&gt;

දියවැඩියා හා හෘද්වාහිනි රෝගීන්ට පච්චපෙරුමල් පරිපුර්ණ අහාරයකි.

== &lt;big&gt;කුරුළු තුඩ&lt;/big&gt; ==

මේවා ප්‍රෝටීන් හා මේදයන්ගෙන් සපිරි මනෝහර හා පොෂ්‍යදායි රතු සහල් විශේෂයකි. ඉතා කදිම රසයකින් හෙබි මෙම සහල් පිත්තාශ ක්‍රියාකාරීත්වය වර්ධනය කිරීමේ, පුරුෂ කාම ශක්තිය වැඩි කිරීමේ සහ බෙලහිනතාවය මඟහැරවීමේ හැකියාවන්ගෙන් යුක්ත වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.agri.ruh.ac.lk/tare/pdf/V_12%282%29/AG_12.2.1.pdf |access-date=2014-04-11 |archive-date=2015-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219184907/http://www.agri.ruh.ac.lk/tare/pdf/V_12%282%29/AG_12.2.1.pdf }}&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;රත්දැල්&lt;/big&gt; ==

මෙය සිරෝසිස්  රෝගයෙන් පීඩා විඳින්නන්ට සහනයක් ගෙන දෙනු ලබන ඉතා රසවත් රතු සහලකි. රත්දැල් වලින් සාදනු ලබන තලප සහ හොද්ද වයිරස් උණ රෝගීන් සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ. මේවා මානසික ආතතිය නිසාවෙන් හට ගනු ලබන කුෂ්ඨ සඳහාද නිර්දේශිත වන අතර [[මුත්‍රාශය|මුත්‍රාශ]] ආශ්‍රිත රෝගයන්ට සහනයක් ගෙන දීමේ හැකියාවක්ද මේවාට ඇත. එමෙන්ම මළපහ කටයුත්ත පහසුවෙන් සිදු කර ගැනීමටත් ශරීරය සිහිල්ව පවත්වා ගෙන යාමටත් මෙම සහල් උපකාරී වේ.

එළඟිතෙල් සමග පදම් කල, බඳින ලද හා කුඩු කරන ලද නිවුඩු රත්දැල් සහල් බඞ විරේකය සඳහා ඵලදායි ප්‍රතිකර්මයකි. මුත්‍රශ්‍ර ගල් සහ පිත්තාශ ගල් නිවාරණය  කිරීමේ හැකියාවක් මෙම සහල් සතු බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වී ඇත. රත්දැල්  සහල්, සාරණ (Boerhavia diffusa), සීනි, වියළි මිදි සහ නැවුම් එළකිරි වලින් සාදන ලද තලප ක්ෂය රෝගීන් හා  පෙනහළු රෝගීන් සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.agridept.gov.lk/images/stories/site/asda/ASDA2010/4_s.n.jayawardene.pdf |access-date=2014-04-11 |archive-date=2013-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702040558/http://www.agridept.gov.lk/images/stories/site/asda/ASDA2010/4_s.n.jayawardene.pdf }}&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;මඩතවාලු&lt;/big&gt; ==
මෙවා තවත් සම්ප්‍රදායික රතු සහල් වර්ගයකි. ආයුර්වේද ප්‍රතිකර්ම වලදි ප්‍රතිශක්තිකරන පද්ධතිය වඩා ශක්තිමත් කරවීම සඳහා බොහෝ සෙයින් මෙම සහල් යොදා ගනු ලබයි.&lt;ref&gt;http://www.sundaytimes.lk/121202/plus/an-indigenous-path-to-better-health-22722.html&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;හැටදා වී&lt;/big&gt; ==
රතු සහල් වර්ගයක් වන අතර දියවැඩියව පාලනය සඳහා උපකාරී වේ. ශරීරයේ දැවිල්ල පහකර සිහිලැල් ගතියක් ලබා දේ. මෙමඟින් ජෛව විසංතුලනය නිසා ඇතිවන රෝගයන්ට සහනයක් ලබා ගත හැකි බව කියවේ. එමෙන්ම කායික ශක්තිය වැඩි කර ගැනිමටද, හෘද්වාහිනි රෝග, ලේ, වමනය යනාදි රෝගයන් සඳහාද බෙහෙවින් උපකාරි වනු ඇත. &lt;ref&gt;http://www.sundaytimes.lk/121202/plus/an-indigenous-path-to-better-health-22722.html&lt;/ref&gt;


&lt;gallery&gt;
File:Brun kvit ris.jpg
File:Reis - Sorte C voll.jpg
File:Reis - Sorte C weiss.jpg
File:Reis - Sorte C roh.jpg
File:Unhulled rice.jpg

&lt;/gallery&gt;

== &lt;big&gt;ක්‍රියාකාරිත්වය පිලිබඳ වූ ගුණ&lt;/big&gt; ==

පහත සඳහන් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික සහල් වල අඩංගු බව ඉහත කරුණු සනාථ කිරීම සඳහා  කරන ලද බොහෝ පරීක්ෂණ වලින් හෙළි වී ඇත.


'''1.''' '''අලෝහමය මුලද්‍රව්‍යන් (Selenium)''' - සහල් කෝප්පයක 27.3% ක දෛනික අගයක් වූ අලෝහමය මුල දව්‍ය වල ඇති වැදගත් සාධකයක් වන ඛනිජ වලින් සමහර  පිළිකා සෛල, හෘද රෝග, දැවිල්ල අැතිකරන සාධකයන්, රක්තවාතාකාර, සන්ධි ඉදිමීම යනාදීය අඩු කිරීමේ ප්‍රබල හැකියාවක් ඇති බව දැන ගැනීමට ලැබේ. Brazil Nuts, Sunflower Seed, කෙලවල්ලා, halibut (මත්ස්‍ය වර්ගයක්), සාඩින්, flounder (මත්ස්‍ය වර්ගයක්), salmon (සැමන් මාලු වර්ගයක්) , මස් (ගවමස්, පීකුදු, බැටළු පැටියන්ගේ මස්, ඌරුමස්), තිරිඟු ඇට, බාර්ලි, oats (ධාන්‍ය වර්ගයක්) අලෝහමය මුලද්‍රව්‍යන් වලින් හෙබි අාහාර සඳහා උදාහරණ වේ.&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19154168&lt;/ref&gt;

'''2.''' '''මැංගනීස් (Manganese)'''  - සහල් කෝප්පයක වන 88.0 % ක මැංගනීස්  ස්නායු සහ ප්‍රජනක පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වයට ඉවහල් වේ. එන්සයිම 300 කට අධික ප්‍රමාණයකට සහසාධකයක් වශයෙන් ක්‍රියා කරනු ලබන අතර ශරීරයේ ග්ලුකෝස්  සහ ඉන්සියුලින් ශ්‍රාවය නිපදවන එන්සයිම සඳහා උපකාරී වේ. මැංගනීස් බහුලව අඩංගු අනෙකුත් අාහාර වන්නේ කොකෝවා කුඩු, දුඔුරු චොකලට්,  තල ඇට, තල තෙල් සහ බෙල්ලන් වර්ග වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.parentingweekly.com/pregnancy/breathingspace/vol12/pregnancy_health_fitness.asp |access-date=2014-04-09 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005021028/http://www.parentingweekly.com/pregnancy/breathingspace/vol12/pregnancy_health_fitness.asp }}&lt;/ref&gt;

'''3.''' '''ස්වභාවිකව නිපදවෙන තෙල් (Naturally Occurring Oils)''' - මෙම හෘදයට හිතකර තෙල් වලින් LDL කොලෙස්ටරෝල් අඩු කරයි. මිට සමාන පෝෂ්‍ය ගුණය ඇති අාහාර වර්ග වනුයේ ඉරිගු, ඔලිව්, අලි ගැට පේර සහ පොල්ය.&lt;ref&gt;http://whatscookingamerica.net/Information/RiceBranOil.htm&lt;/ref&gt;

'''4.'''  '''ශාක රසායනයන් (phytochemicals)''' - අධ්‍යනයන් මගින් පෙන්වා දී ඇති පරිදි සතියකට සය වතාවක් ශාක රසායනයන් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමෙන් ධමනි වල සිරවිම් අඩු කරන අතර හෘද රෝග වලට කාරක වන හයිකොලේස්ටරෝල් අඩු කිරීමේ ප්‍රවනතාවයක්ද ඇත. එයට හේතුව වන්නේ රෝග නාශක ශාක රසායනයන් අඩංගු වන හෙයිනි. මේ හා සමාන පෝෂ්‍ය ගුණය අඩංගු අාහාර වන්නේ ඕට්, බාර්ලි, ක්විනොන්, තිරිඟු, රයි සහ ඉරිඟුය.&lt;ref&gt;http://www.phytochemicals.info/phytochemicals/ferulic-acid.php&lt;/ref&gt;

'''5.''' '''ඔක්සිහාරක (Antioxidant)''' - ඔක්සිහාරක ගුණය අඩංගු අාහාර වනුයේ බ්ලුබෙරි සහ ග්‍රීන් තේ පමණක් නොවේ. කාර්මික තාක්ෂණික ආයතනය (ITI) (No.10715TG6) මගින් කරන ලද අධ්‍යනයකින් පෙන්වා දී ඇත්තේ පාරම්පරික සහල් වල ඉතාමත් උසස් ඔක්සිහාරක ගුණයන් අඩංගු වන බවයි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cmb.ac.lk/annual-research-symposium/annual-research-symposium-science/antioxidant-properties-of-some-sri-lankan-traditional-red-rice-oryza-sativa-l |access-date=2014-04-09 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014031717/http://www.cmb.ac.lk/annual-research-symposium/annual-research-symposium-science/antioxidant-properties-of-some-sri-lankan-traditional-red-rice-oryza-sativa-l/ }}&lt;/ref&gt;

'''6.''' '''තන්තු (Fiber)''' - එක් සහල් කෝප්පයක අඩංගු දෛනික තන්තු අගය 14.0 % කි. එහි අැති තන්තුමය වටිනාකම නිසා සෞඛය සම්පන්න අාහාර ජීර්ණ ක්‍රියාවලියකට මග පාදන අතර ශරීරයේ බර අඩු කිරීමට උපකාරී වේ. එක් බත් කෝප්පයක් ආහාරයට ගැනීමෙන් අනතුරුව, කුඩා ප්‍රමාණයක් වෙනුවට වැඩි අහාර ප්‍රමාණයක් ගැනීමට පෙලඔවීමක්ද අැති වේ. මේ හා සමාන ආහාර වර්ග වනුයේ  තිරිඟු, ප්ලැක්ස් ඇට වර්ග, ධාන්‍ය, බෝංචි, දිවුල්, අලිගැට පේර සහ ගස්ලබු වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.health.com/health/gallery/0,,20553010_9,00.html |access-date=2014-04-09 |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102140645/http://www.health.com/health/gallery/0,,20553010_9,00.html }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;http://www.stylecraze.com/articles/amazing-foods-that-are-rich-in-fibre/&lt;/ref&gt; 

'''7. අඩු සීනි දර්ශකය (Low glycemic index)''' - සුදු සහල් සහ සුදු පාන් වල මෙන් නොව මෙම පාරම්පරික සහල් වල ගුණයක් වන්නේ ශරීරයේ සීනි (ග්ලුකෝස්) මට්ටම ස්ථාවරව සහ ක්‍රමානුකුලව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී විමයි. යම් පුද්ගලයෙක් දුඔුරු සහල් සතියකට දෙවරක්වත් පරිභෝජනය කරන්නේ නම් දියවැඩියාව හට ගැනීමේ  ප්‍රවනතාවය 2% සිට 11 % දක්වා අඩු කර ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති බව නව පර්යේෂණයකින් පෙන්වා දී ඇත. මේ හා සමාන අාහාර වර්ග වනුයේ ග්‍රීන් පිස්, ස්වීට් කෝන්, කැරට්, බ්‍රොකොලි, කොන් ෆ්ලවර් හා තක්කාලිය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cicagri.com/userfiles/file/CIC%20Agri%20Produce%20Red%20Basmathi%20290609.pdf |access-date=2014-04-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094601/http://www.cicagri.com/userfiles/file/CIC%20Agri%20Produce%20Red%20Basmathi%20290609.pdf }}&lt;/ref&gt;

'''8.''' '''පොස්පරස්  (Phosphorus)''' - සෛල ක්‍රියාකාරීත්වය, කැල්සියම් පාලනය, දත් සහ අස්ථි වල සවිමත් බාවය අැති කිරිමට සහ ATP (adenosine triphosphate) නිපද වීමට අවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථයකි. පොස්පරස් උණතාවය නිසා අහාර අභිරුචිය, ලේ අඩුවීම, මස්පිඩු වේදනාව, අවිදිමත් අස්ථි නිර්මාණය, හිරිවැටීම සහ ප්‍රතිශක්ති උෟණතාවය යනාදිය අැති විය හැකිය. ඕට් චීස් හා  තල පොසප්රස් අඩංගු අාහාරයන් වේ.&lt;ref&gt;http://www.dietandfitnesstoday.com/phosphorus-in-rice.php&lt;/ref&gt;

'''9. යකඩ  (Iron)''' - මෙය රුධිරයේ ඔක්සිජන් ගෙන යාමට උපකාරී වන හිමොග්ලොබින් හා මයෝග්ලොබින්, ශරීරයේ ප්‍රෝටීන් සහ එන්සයිම වලින් කොටසකි. පේශීන් වල වැදගත් සංරචකයකි යකඩ. සම්ප්‍රදායික සහල් සදහා අදේශකයන් ලෙස රතු මාංශ, බිත්තර කහ මදය, කොළ සහිත එළවළු වර්ග (නිවිති), වියළි මිදි සහ බෙල්ලන් යනාදිය ගත හැකිය.&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2401279&lt;/ref&gt;
 
'''10. විටමින් බී 6 (Vitamin B6)''' -  සෞඛය සම්පන්න ස්නායු සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියක් අැති කරයි. සාමාන්‍ය සෛලීය වර්ධනයක් සහ පැහැපත් සමක් අැති කරයි. ආහාර, ශක්තිය බවට හැරවීමට උපකාරී වේ. අනෙකුත් උදාහරණ නම් තිරිඟු ඇට, මාංශ වර්ග, බිත්තර, මාළු, බ්‍රිවස්ට් යීස්ට්, කැරට්, නිවිති, සුරියකාන්ත ඇට සහ වොල්නට්ස් වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.healthaliciousness.com/articles/foods-high-in-vitamin-B6.php |access-date=2014-04-09 |archive-date=2014-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325064530/http://www.healthaliciousness.com/articles/foods-high-in-vitamin-B6.php }}&lt;/ref&gt;

'''11. ටි‍්‍රප්ටොපේන් (Tryptophan)''' -  ප්‍රෝටීන් වල අඩංගු අත්‍යාවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ලයකි. කොටේජ් චීස්, මාංශ, රට කජු සහ තල ඇට වල මෙම අම්ලය ඉතා අනර්ඝ ලෙස අඩංගුය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://aminomics.com/aminoacids/tryptophan.htm |access-date=2014-04-09 |archive-date=2016-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322034620/http://www.aminomics.com/aminoacids/tryptophan.htm }}&lt;/ref&gt;

'''12. කැලරි (Calories)''' - ශරීරයේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් පවත්වා ගෙන යාම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය සධයකයකි. උදාහරණ ලෙස ක්ෂණික අාහාර, තෙල් ආහාර, රට කජු, සෝයා බෝංචි,  ඔලිව්, ලාඩ් සහ සත්ව තෙල් හැඳින්විය හැක.

'''13. විටමින් බී 1 (Vitamin B1)''' - මෙම විටමිනය සෞඛය සම්පන්න භාවය සහ ස්නායු පද්ධතිය සඳහා උදව් වන අතර මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය මෙන්ම ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ මනා පැවැත්ම සඳහාද උපකාරී වේ. එමෙන්ම රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ රුධිරය නිපදවීම, ශරීර වර්ධනය , මාංශ පේශි ධ්වනිය, ජවය සහ ඉගෙනුමටද උපකාරී වේ. අල්සයිමා රෝගයෙන් ආරක්ෂා වීමටද උදව් වේ.එළවලු, කරල් වර්ග, ඇට වර්ග, ගෙඩි වර්ග, කුකුල් මස්, මාළු සහ පීකුදු අදේශකයන් ලෙස ගත හැකිය.

'''14. විටමින් බී 3 (Vitamin B3)''' -  සෞඛය සම්පන්න වූ ස්නායු පද්ධතියක්, සමක්, ජීර්ණ පද්ධතියක් ලබගනිමටද හොඳ රුධිර සංසරණයක් හා ශක්තිය ලබා ගැනීමටද විටමින් බී 3 උදව් වේ. එමෙන්ම අහිතකර( LDL) එල්ඩ්එල් කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම අඩු කරන අතර හිතකර එල්ඩ්එල් කොලෙස්ටරෝල් වර්ධනය කරයි.
	
'''15. Unsaponifiables''' -  සන්ධි ඉදිමිමේ රොගීන් සඳහා ස්වභාවික වූ ප්‍රචලිත ප්‍රතිකාරයකි.අනෙකුත් උදාහරණ සෝයා බෝංචි සහ අලිගැට පේර වේ.&lt;ref&gt;http://psasir.upm.edu.my/773/1/89-96.pdf&lt;/ref&gt;

'''16. ශාක පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රති ප්‍රදානය (phytonutrients)''' - අක්මාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා උපකාරී වේ. මේ හා සමාන පෝෂ්‍යදායි අනෙකුත් ආහාර වර්හ වනුයේ ඔොෂධිය  ශාක, කුළුබඩු,  බ්ලැක්බෙරි, ගෝවා, කැරට්, තක්කාලි, ගස්ලබු සහ කොමඩුය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.usarice.com/doclib/124/3836.pdf |access-date=2014-04-09 |archive-date=2013-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004220111/https://www.usarice.com/doclib/124/3836.pdf }}&lt;/ref&gt;

'''17. ලිග්නන්ස් (lignans)''' - පිළිකා සෛල වැඩීම වලක්වා පිළිකා අවධානම සහ පිළිකා සෛල වර්ධන වේගයද, හෘද ආශ්‍රිත රෝග අවධානම මෙන්ම එල්ඩ්එල් (LDL) කොලෙස්ටරෝල් මට්ටමද අඩු කරයි. (අනෙකත් උදාහරණ නම් තල, වට්ටක්කා ඇට සහ රයි (rye) වේ.&lt;ref&gt;http://www.haveariceday.com/all-about-rice/brown-rice&lt;/ref&gt;

'''18. ඇමයිලෝස් සහ ඇමයිලොපෙක්ටින් (Amylose and Amylopectin content)''' - උසස් තන්තු මූලාශ්‍ර සමග අඩු සීනි දර්ශකයක් සපයනු ලැබේ. අධික ඇමයිලොස් සීනි දර්ශකය අඩු කරයි.ඇමයිලෝන අධික ආහාරයන් දියවැඩියාව වලකාලයි.&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19175452&lt;/ref&gt; මහතන්ත්‍රයේ ඇතිවන පිළිකා සහ හෘද රෝග සඳහා ඇමයිලෝන  අධික ආහාර වලින් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ සඳහා පර්යේෂණ පවත්වාගෙන යනු ලැබේ. මෙතෙක් දුරට ඒ හා සමාන ඇමයිලොස් අඩංගු ආහාර වර්ග ලෙස හඳුවනු ලබන්නේ අර්තාපල් සහ බාර්ලි වලටය.    

'''19. පොටෑසියම් (Potassium)''' - ශරීරයේ විද්‍යුත් විච්ජේද සමබරතාවය සහ දියර ස්වභාවය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථයකි. පොටෑසියම් හීනතාවය නිසා විඩාව, උද්දීපනය, සහ අධි රුධිර පිඩනය අැති කරයි. වියළි අැප්රිකොට්, සුදු බෝංචි, කෙසෙල්, මාළු, යෝගට් ආදිය පොටෑසියම් බහුල ආහාර වේ.&lt;ref&gt;http://www.dietandfitnesstoday.com/potassium-in-brown-rice.php&lt;/ref&gt;  

'''20. ගැමා ඔරිසනොල් (Gamma Oryzanol )''' - රුධිර ප්‍රවාහකයේ ඇති සීනි දවාලීම සදහා උපකාරී වේ. එනිසා උදරයේ සහ උකුල ප්‍රදේශ වල මේදය තැන්පත් නොවේ. මේවාට එල්ඩ්එල් (LDL) කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම අඩු කිරීමේද, ඉහල මේද මට්ටම අඩු කිරීමේද, ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් මට්ටම ඉහල දැමීමේද, සිහින් මාංශ පේෂීන් වර්ධනය කිරිමේද හැකියාවක් පවතී. මේ හා සමාන පෝෂ්‍යදායි අනෙකුත් ආහාර වනුයේ තිරිඟු පිටි සහ ශාක පැළෑටිය.&lt;ref&gt;http://www.prnewschannel.com/2013/02/19/eat-fat-to-get-skinny-dr-ozs-new-miracle-fat-defies-conventional-wisdom&lt;/ref&gt;

'''21. පිෂ්ටය (amylum)''' - සම්ප්‍රදායික සහල් 54 g ක කෝප්පයක් තුල වැඩි ප්‍රමාණයක කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩංගු වේ. එමෙන්ම සහල් යනු ශක්තිජනක හා පෝෂ්‍යදායි ආහාරයකි. අර්තාපල්, පාන්, ධාන්‍ය වර්ග සහ පැස්ටා කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩංගු අාහාර සඳහා උදාහරණ වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.ipcbee.com/vol1/19-B041.pdf |access-date=2014-04-09 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005005801/http://www.ipcbee.com/vol1/19-B041.pdf }}&lt;/ref&gt; 

'''22. ප්‍රොටින් (protein)''' - ශරීර ඇට, පේශීන්, කෝමලාස්ථි, සම හා රුධිරය සඳහා අවශ්‍ය වේ. එමෙන්ම මේවා එන්සයිම, හෝමෝන හා විටමින් නිශ්පාදනය කරීමේ මුලශ්‍රායකි. එනමුත්, එක් කිරි විදුරුවක අඩංගු 8 g ක ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය සලකා බලා සමහරු සහල් වල ප්‍රෝටීන් අඩු බව නිශ්චය කරනු ලබනවා. නමුත් සම්ප්‍රදායික සහල් නිසැකයෙන්ම වඩා හොඳ තේරීමක් වේ.
එමෙන්ම ප්‍රෝටීන් බහුල අාහාර ලෙස මස් , මාළු, කිරි, බිත්තර සහ ධාන්‍ය වර්ග සැලකිය හැකිය.&lt;ref&gt;http://www.fatsecret.com/calories-nutrition/food/brown-rice/protein&lt;/ref&gt;

== &lt;big&gt;අනාගතය&lt;/big&gt; ==
බෞද්ධ, හින්දු හා මුස්ලිම් ජනවර්ගයන් අතර සහල් වලට පුජනීය ස්ථානයක් හිමිවෙි. එමෙන්ම පොල්කිරිත් සමඟ පිසූ සහල් (කිරි බත් ) ප්‍රථමයෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බුද්ධ පූජාව ලෙස වෙන් කරන අතර අදටත් ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතියට අයත් පුජනිය උත්සව සහ වැදගත් අවස්ථාවන් වලදී කිරිබත් සඳහා හිමි වනුයේ විශේෂ ස්ථානයකි.
එසේම එළඟිතෙල් හෝ පිරිසිදු ගිතෙල් සමඟ පිසින ලද සහල් මොහොමඩ් නබි තුමාගේ ප්‍රියතම ආහාරය බව කියැවේ. 

වර්තමානයේ සම්ප්‍රදායික සහල් අපනයනය කිරීමද සිදු වේ. එ් අනුව පුරොගාමින් උත්සාහ කරනු ලබන්නේ සමහර තේ නාමයන් සඳහා පවතින අන්තර්ජාතික පිළිගැනීම් ශ්‍රී ලාංකීය සම්ප්‍රදායික සහල් සඳහාද ලබා ගැනිමටයි.&lt;ref&gt;http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=78132&lt;/ref&gt;


==&lt;big&gt;ආශ්‍රිත ලිපි&lt;/big&gt;==
* [[සහල්]]
* [[ගොවිතැන]]

== &lt;big&gt;මූලාශ්‍ර&lt;/big&gt; ==
{{Reflist}}

[[Category:Rice| ]]
[[Category:Agriculture in Sri Lanka]]
[[Category:Demulcents]]
[[Category:Energy crops]]
[[Category:Tropical agriculture]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආහාර]]</text>
      <sha1>kn2u2d7lm0dabvyvhppjhko09oxmzbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇමෙරිකානු නිදහස් සටන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54626</id>
    <revision>
      <id>791411</id>
      <parentid>766040</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28098" sha1="k6hyuw2gxzyq0pf6urxpjk4tmaimlwa" xml:space="preserve">ඇමරිකානු වැසියන් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා ගෙන ගිය සටන ඇමරිකානු නිදහස් සටන ලෙස හඳුන්වයි. දූෂිත පාලනයකට එරෙහිව ගෙන ගිය අරගලයක අවසානය මෙය විය. 1492 වර්ෂයේදී ක්‍රිස්ටෝපර් කොලම්බස්, කැරබියන් මුහුදේ බහාමාස් දිවයින් වලට ගොඩබැසීමෙන් වසර පහකට පසු '''[[ඇමරිගෝ වෙස්පුසි|ඇමෙරිගෝ වෙස්පුචි]]''' දේශගවේෂකයා, නූතන ඇමෙරිකානු මහද්වීපයට අයත් විශාල ගොඩබිම සොයා ගත්තේය. පසුව ජර්මන් භු ගෝල විද්‍යාඥයෙකු විසින් එම ප්‍රදේශය හැදින්වීමට ඇමෙරිකාව යනුවෙන් නම් තැබීය. කොලොම්බස් ඇමෙරිකා මහද්වීපයට ගොඩ බැසීමෙන් පසුව තමා ගොඩ බැස්සේ ඉන්දියාවට යැයි සිතුවේය. ඒ අනුව එහි සිටි ස්වදේශිකයන් ඉන්දියානුවන් ලෙසත් සමේ පැහැය අනුව රතු ඉන්දියානුවන් ලෙසත් හදුන්වා දී ඇත. ඇමරිකානු මහද්වීපය සොයාගැනීමෙන් පසු ස්පාඤ්ඤය , එංගලන්තය, ප‍්‍රංශය , නෙදර්ලන්තය , ස්වීඩනය ආදී වූ විවධ යුරෝපීය බලවතුන් යටතේ යටත් විජිත ඇමරිකානු මහද්වීපය තුල පිහිටුවන ලදී. එහිදි ස්පාඤ්ඤවරුන් හා පෘතුගීසීන් දකුණු ඇමෙරිකන් ප්‍රදේශවල නව ජනාවාස පිහිටවු වු අතර, බ්‍රිතාන්‍යයන් හා ප්‍රංශවරුන් උතුරු ඇමෙරිකාවේ ජනපද පිහිටවුහ. බ්‍රිතාන්‍යට පමණක් ඇමරිකාවේ ජනපද 13ක් තිබුණි. වර්තමාන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නැගෙනහිර වෙරළ දිගේ එම ජනපද පිහිටුවන ලදී. ඇමරිකා මහාද්වීපයේ පිහිටවූ ප‍්‍රථම බි‍්‍රතාන්‍ය ජනපදය ලෙස ජේම්ස් ටවුන් ජනපදය හැඳින්විය හැක. බ්‍රිතාන්‍යයන් ඇතුළු යුරෝපීයන් ඇමරිකාවේ ජනපද පිහිටුවීමට ප්‍රධාන හේතු කීපයක් ඇත. ඒවා නම් යුරෝපා රටවල පැවැති රෝමානු කතෝලික සහ රෙපරමාදු ආගමික ගැටුම් නිසා ආගමික නිදහස පතා නව ප්‍රදේශ වෙත යුරෝපිය ජනයා ඇදී යාම සහ වෙළඳාම සඳහා සහ නව ප්‍රදේශවල ඉඩම් අත්පත් කරගැනී‍මෙන් ජන ජීවිතය සෞභාග්‍යමත් කර ගැනීමට යොමු විම නම් වේ

===ඉංග්‍රීසි ජනපද දහතුනේ වර්ධනය===
වන්දනාකාර පියවරුන් නමින් හැඳින් වූ සංක්‍රමණික කණ්ඩායම ඇමෙරිකාවට ගොස් එහි නව එංගලන්ත ජනපද පිහිටුවා ගත්හ. ''සිවිල් සහ ආගමික වශයෙන් ස්වකීය මවු රාජ්‍යයෙන් ස්වාධීනව සිටීමට'' බලාපොරොත්තු වූ ඔව්හු තමන් විසින් ගොඩනගන ලද ජනපද පාලනය කිරීම සඳහා '''මේෆ්ලවර් ගිවිසුම''' පදනම් කොට ගත් ආණ්ඩු ක්‍රමයක් සකසා ගත්හ. ජේම්ස් ටවුන්, වර්ජිනියාව, ජෝර්ජියාව, පෙන්සිල්වේනියාව, මේරිලන්ඩ්, නිව් ඇම්ස්ටර්දෑම්, ඩෙලවෙයාර්, මැසචුසෙට්ස්, කනෙක්ටිකට්, බොස්ටන්, නිව් හැම්ප්ෂයර්, රෝඩ් අයිලන්ඩ් එසේ පිහිට වූ ජනපද අතර විය.

මෙම ජනපද දහතුනෙන් දොළහක් ආරම්භ වුයේ 1607-1682 කාලයේදිය. දහතුන්වැනි ජනපදය වන ජොර්ජියා ජනපදය ආරම්භ වුයේ 1733දීය

===බ්‍රිතාන්‍ය වාණිජවාදී ප්‍රතිපත්තිය===
උතුරු ඇමෙරිකාවේ ඉංග්‍රීසි ජනපද විශාලත්වයෙන් සහ වැදගත්කමින් වැඩෙත්ම ඒවා කෙරෙහි තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජු ඒවා පාලනය කිරීමට ආණ්ඩුකාරවරු පත් කළේය. එම ආණ්ඩුකාරවරුන්ට වේතනය ගෙවිය යුතු වූයේ ජනපද වල භාණ්ඩාගාරයෙනි. බ්‍රිතාන්‍ය වෙළඳුන්ට මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය රජයට ද ලාභ ප්‍රයෝජන ලැබෙන අන්දමට බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුව සිය අභිමතයට අනුව සකස් කල ප්‍රතිපත්තියක් ඇමෙරිකාවේ ජනපද වල ක්‍රියාත්මක විය. එය '''වාණිජවාදී ප්‍රතිපත්තිය''' නම් විය.

===වාණිජවාදී නීති රීති දැඩිව ක්‍රියාත්මක කිරීම===
බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට අයිති බලතල දැඩිව ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ස්ථිර අධිෂ්ඨානයෙන් යුතුව තුන්වන ජෝර්ජ් රජු ඇමෙරිකාවේ ජනපද වලින් බදු අය කිරීම සඳහා වූ පනත් වලට පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය ලබා ගන්නා ලෙස කැබිනට් මණ්ඩලයට බල කළේය. එසේම ඒ තාක් කල් නොසලකා හැර තිබූ වාණිජවාදී නීති දැඩිව ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස රාජකීය නිලධාරීනට උපදෙස් දුන්නේය. ඒ සඳහා අවශ්‍ය බලය යෙදීම පිණිස බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව අමෙරිකාවට යුධ හමුදාව ද යැවීය.

=== විප්ලවයට බලපෑ හේතූ ===
නිදහස් සටන මෙහෙයවීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වුයේ ඇමරිකන් ජනපද වල ආර්ථික කටයුතු බ්‍රිතාන්‍යන්ට වාසි ලැබෙන ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. ඒ අනුව· 
* බ්‍රිතාන්‍ය නිපදවන භාණ්ඩ ඇමරිකන් ජනපද වල නිපදවීම තහනම් විය 
* ඇමරිකානුවන් නිපදවන දුම්කොළ, සීනි, කපු, මී ඉටි, තිරිඟු, [[තඹ]] වැනි දෑ බ්‍රිතාන්‍යයට පමණක් ලබාදිය යුතු වීම.
* එසේ නම් කොට තිබු භාණ්ඩ හැර වෙනත් ද්‍රව්‍ය වෙනත් රටවලට අපනයනය කළ හැකි වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය හරහාය.
* නිෂ්පාදනය අතින් ඇමරිකානු ජනපද මව් රට බ්‍රිතාන්‍යය සමග තරග නොකළ යුතුය.
මෙම ප්‍රතිපත්ති වලින් ජනපදවාසීන්ට ආර්ථික වශයෙන් පාඩු සිදුවුවත් බ්‍රිතාන්‍ය නිසා ඔවුන්ට ස්ථාවර වෙළෙඳපෙළක් ලැබුණී. එසේම ඇමෙරිකානු ජනපද බ්‍රිතාන්‍ය නීතිරීති දැඩිලෙස ක්‍රියාත්මක නොවු නිසා පාඩු අවම කරගැනීමට වෙනත් ජාතින් සමග හොර වෙළදාම්වල නිරත විය. මෙලෙස විවිධ නීති රීති පනවා ඇමරිකානු ජනපද වල වෙළඳාම සිමා කර තිබුණත් 1763 වනතෙක්ම ඇමෙරිකානු ජනපදවාසන්ගෙන් ප්‍රබල විරෝධයක් මතු නොවීය. නමුත් 1763 පසුව බ්‍රිතාන්‍යය රජය විසින් ඇමරිකානු ජනපද සඳහා නව නීති රීතින් හඳුන්වා දෙන ලදී. මේ සමඟ බ්‍රිතාන්‍යය පාලනයෙන් මිදීමේ මානසිකත්වය ඇමරිකානුවන් තුල ගොඩ නැගෙන්නට මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය කෙරෙහි ප්‍රබල විරෝධයක්ද මතු විය.. එයට හේතුවුයේ හත් අවුරුදු යුද්ධය නිසා බ්‍රිතාන්‍යයට විශාල වියදමක් දැරීමට සිදුවීමෙන් එරට ණය බර ඉහළගිය අතර එහි ණය සහ පොළී මුදල් පියවා ගැනීමට ඇමෙරිකානු ජනපදවාසීන් එයින් කොටසක් දැරිය යුතු බව බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ආකල්පය විය. මේ නිසා බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ජොර්ජ් ග්‍රැන්විල් ඇමෙරිකානු ජනපදවලින් අයකළ තීරු බදු ක්‍රමාණුකූලව අයකරගැනීමට පියවර ගත්තේය. ජනපදවල හොර වෙළඳාම නතරකිරීමට නාවික මුරසේවා තරකළ අතර බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඇමරිකානු ජනපද වල වැසියන් පිඩාවට පත් කරමින් ආදායම් වැඩිවන ලෙස නව බදු වර්ග අය කිරීම නව නීති රීති යටතේ සිදුවිය. එලෙස 1764-1765 කාලසීමාවෙදි පැනවූ බදු පනත් තුනකි.
* සීනි පනත 
* මුදල් නෝට්ටු පනත
* මුද්දර පනත
මේ තත්වයන් යටතේ ඇමරිකානු නිදහස් සටන වර්ධනය විය. මේ අනුව ඇමෙරිකානු විප්ලවයට බලපෑ හේතු කිහිපයකි.
* ඇමෙරිකානු ජනපදවාසින් කාලයක් තිස්සේ බ්‍රිතාන්‍ය මැදිහත්වීම අඩු ස්වයං පාලනයකට හුරුවක් ලබා තිබීම.
* බ්‍රිතාන්‍ය අනුගමනය කළ තම රටට වාසි දායක ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය.
* ජනපදවාසීන්ගේ සිතුම් පැතුම් හා ආකල්ප බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් නිසි ලෙස අවබෝධ කරගෙන නොසීටීම
* 1763 පසුව පැනවු නව බදු වර්ග හා නව නීතී රිති
* ජනපදවාසීන්ගේ සාධරණ සටන් මර්ධනය කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය කටයුත් කිරීම
* නිදහස පිළිබඳ ජනපද වැසීයන් තුළ ඇතිවු උනන්දුව

===සීනි පනත (1764)===
ජනපද වාසින් විසින් ආනයනය කරන ලද උක් පැණි වෙනුවෙන් බද්දක් ගෙවීමට නියම කල සීනි පනත 1764 දී බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවෙන් සම්මත විය. එයට ප්‍රතිචාර ලෙස බදු ගෙවීමෙන් වලකී සිටීමට සුපුරුදු පරිදි උක් පැණි හොර රහසේ ආනයනය කිරීමට යටත් ව්ජිත වාසීහු උත්සාහ දැරුහ. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව කල් ඇතිව විධි විධාන යොදා තිබූ පරිදි ඔවුන්ගේ ප්‍රත්නයට බාධා එල්ල වූ අතර හොර වෙළඳ කටයුතු වළක්වනු ලැබිණි.

=== මුදල් නොට්ටු පනත ===
නෝට්ටු පනත අනුව ජනපද වලට මුදල් නෝට්ටු නිකුත් කිරීම තහනම් කෙරුණි. මේ නිසා රිදී හෝ රත්රන් වලින් ණය ගෙවීමට ජනපද වාසීන්ට සිදුවිය. මුද්දර පනත අනුව සියලු නීතිමය ලියවිලි, බලපත්‍ර, ඔප්පු හා අනෙකුත් ලේඛන වලින් මුද්දර බද්දක් අය කෙරුණි. මුද්දර බද්ද ඇමෙරිකානු සමාජයේ වෙළෙඳුන්, නිතීඥයන්, මුද්‍රණකරුවන් වැනි ඉහළ තත්වයේලා සැළකු පුද්ගලයන් බලපෑ හෙයින් ඔවුන් විරෝධතා සංවිධානය කිරීමට එකතු වුහ. මෙම පනතට ප්‍රබල විරෝධයක් මතුවුණ අතර ඇමෙරිකානුවන් මුද්දර වර්ජනය කිරීමටද කටයුතු කළහ. බ්‍රිතාන්‍යන් විසින් ඉහත බදු වලට අමතරව තේ, වීදුරු, කඩදාසි ආදිය සදහා තීරු ගාස්තු අය කරන ලද අතර එයට විරෝධයක් මතුවිය. බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පනවන ලද තවත් පනතක් වුයේ ඇමෙරිකාවේ රැදී සිටි බ්‍රිතාන්‍ය සේනාංකවලට වාසස්ථාන සැපයීම, මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලබාදීම ඇතුළු පහසුකම් සැපයීම ජනපදවලට පැවරීමයි. 

===මුද්දර පනත (1765) සහ එය අවලංගු කිරීම===
1763න් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය විසින් හඳුන්වා දෙන ලද නව අණ පනත් හා බදු වර්ගවලට එරෙහිව ඇතිවු විරෝධතා වලින් ජනපදවාසින් තුළ නිදහස් සටන සඳහා පෙළඹිමක් ඇතිවු බව පෙනේ. නව පනත් අතුරින් ප්‍රබල විරෝධයක් මතු වුයේ මුද්දර පනත සම්බන්ධයෙනි. එහි දි මුද්දර පමණක් නොව බ්‍රිතාන්‍ය භාණ්ඩ වර්ජනය කිරීම දක්වා විරෝතා මතු විය. එවකට බ්‍රිතාන්‍යෙයේ පැවැති සම්ප්‍රදාය අනුව බදු පැනවීමේ බලය හිමිවුයේ මහජක නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත පාර්ලිමේන්තුව වෙතටය. එහෙත් ඇමෙරිකානු ජනපද වෙනුවෙන් කිසිදු නියෝජිතයෙක් සහභාගි නොවු බැවින් තම ජනපද වෙනුවෙන් බදු පැනවීමේ කිසිදු බලයක් බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුව සතුව නොමැති ජනපදවාසින් අතර මතයක් ඇතිවිය. එම මතය ඇමෙරිකාව පුරා ප්‍රචලිත වු අතර නියෝජනයක් නැතිනම් බදුත් නැත යන සටන් පාඨයක් බිහිවිය. එය ඇමෙරිකානු නිදහස් සටනේ තේමා පාඨය බවට පත්විය. මුද්දර පනතට ඇතිවු ප්‍රබල විරෝධය නිසා බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් එය අවලංගු කරන ලදී

===ටවුන්සෙන්ඩ් පනත් (1767)===
1767 දී භාණ්ඩාගාරික චාන්සලර් චාල්ස් ටවුන්සෙන්ඩ් විසින් යටත් විජිත වල වියදම් පියවා ගැනීමට ටවුන්සෙන්ඩ් පනත බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. මේ අනුව ඇමෙරිකාවට ආනයනය කළ වීදුරු, ඊයම්, කඩදාසි හා තේ වැනි භාණ්ඩවලට තීරු බදු පැනවිණ. මෙම තීරු බදු එකතු කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය රජය උත්සහා දැරුවත් ජනපදවාසීන් එයටද විරෝධය දැක්වු නිසා දෙපක්ෂය අතර ගැටුම් වර්ධනය විය.

බොස්ටන්වලදී ජනපදවාසීන් දැක්වු විරෝධතාවකට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව විසින් වෙඩිතැබීමෙන් පස්දෙනෙක් මිය ගියේය. මෙබදු ක්‍රියා නිසා ජනපදවාසීන් අතර බ්‍රිතාන්‍ය හැගීම් වර්ධනය විය. මෙලෙස බ්‍රිතාන්‍ය භාණ්ඩ වර්ජනය කිරීම නිසා තීරු බදු ලැබුණු ආදායමට වඩා කිහිප ගුණයක පාඩුවක් බ්‍රිතාන්‍යයට සිදුවිය. 1770 දී තේ බද්ද හෙරෙන්නට අනෙක් සියලු බදු බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් අහෝසි කළේය. තේ බද්ද තව දුරටත් ක්‍රියාත්මක කළේ ලාභයක් ලැබීමට වඩා ඇමෙරිකාව වෙනුවෙන් බදු පැනවීමට බ්‍රිතාන්‍යයට ඇති අයිතිය පෙන්වීමටය
===බොස්ටන් තේ සාදය (1773 දෙසැ. 16 දින)===
1773දී බ්‍රිතාන්‍ය පැනවු පනතකින් ඇමෙරිකානු ජනපද වලට තේ සැපයීම පිළිබඳ අයිතිය එක් සමාගමකට පැවරිණ. මේ නිසා ඇමෙරිකානු වෙළෙදුන්ගේ සම්ප්‍රදායික තේ වෙළඳාමට පහර වැදුණි. මෙමගින් කුපිත වු ජනපදවාසීන් බ්‍රිතාන්‍ය වෙළෙඳ සමාගමේ තේ ගොඩබෑම සඳහා අවහිර කළහ. 1773 දෙසැම්බර් 16 වන දින බොස්ටන් වරායේ නවතා තිබු තේ නැවකට වෙස්වළාගෙන ඇතුළු වු බොස්ටන් වැසියෝ එහි තිබු තේ පෙට්ටි 342ක් මුහුදට විසි කළහ. බොස්ටන් තේ සාදය නමින් ප්‍රසිද්ධ මෙම සිදුවීම ඇමෙරිකානු විප්ලවයේ ආරම්භය ලෙස සැළකේ. මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් තේවල වන්දිය ගෙවන තෙක් බොස්ටන් වරාය වසාදැමීමට බ්‍රිතාන්‍යයෝ කටයුතු කළහ.

===ප්‍රථම මහද්වීපික සම්මේලනය (1774)===
විවිධ නිතීරිතී පනවමින් ජනපදවාසීන්ගේ අදහස් නොතකමින් ජොර්ජියා මැසචුසෙට්ස් වැනි ජනපද වල පාලන ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමටද පියවර ගැනුණි. බ්‍රිතාන්‍ය අනුගමනය කළ මර්දනකාරි පිළිවෙත නිසා කෝපයට පත් ජනපදවාසින් 1774 දී පිලඩෙල්පියා නගරයට රැස්ව සම්මේලනයක් පැවැත්වුහ. ඇමෙරිකානු විප්ලවීය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම මහද්වීපික සම්මේලනය ලෙස සැළකේ.

===නිදහස ප්‍රකාශ කිරීම (1776 ජුලි 4 දින)===
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා වලට මුහුණ දීමට පසුබිම සකස් කරගත් පසුව ජනපදවල ඒකාබද්ධ නියෝජිත සභාව 1776 ජුලි 04 වැනි දින ඇමෙරිකානු නිදහස් ප්‍රකාශනය ප්‍රකාශයට පත්කළේය. එම ලියවිල්ලෙන් උපතින්ම මිනිසා සතු  අහිමිකළ නොහැකි අයිතිවාසිකම් රැසක් ඇති බවත්, ඒවා ආරක්ෂා කර ගැනීමට මිනිසා ආණ්ඩු පිහිටුවන බවත්, ඇමෙරිකාව යනු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් වෙන්වු නිදහස් රටක් බව ප්‍රකාශයට පත්විය. මීට එකඟ නොවු බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඊට එරෙහිව සටන් ආරම්භ කළ අතර ගැටුම් වසර කිහිපයක් යනතුරු පැවතිණ

===යුද්ධය===
මුල් වසර දෙක තුළ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ජයග්‍රහණය ලැබුවත් පසුව සිදුකළ සටන් වලදී අසාර්ථක විය. දෙපක්ෂය අතර සටන් වලදී ඇමෙරිකාවේ සහයට [[ප්‍රංශය]] එකතු වු අතර පසුව ස්පාඤ්ඤය සහ ඕලන්දය එකතු වු අතර සටන බ්‍රිතාන්‍යයට අවාසිදායක තත්වයට පත්විය. ඇමෙරිකාවේ සිදුවු සටන් වලින් පරාජයට පත්වීම නිසා බ්‍රිතාන්‍ය විසින් 1783දී  සාම සාකච්ඡා වලට යොමු විය.  ඒ අනුව 1783 දී අත්සන් කළ පැරිස් සාම ගිවිසුමෙන් ඇමෙරිකාව නිදහස් ස්වාධින රටක් ලෙස පිළිගන්නා ලදී. පසුව 1789දී නව ව්‍යවස්ථාවක් ඇමෙරිකානු ජනපදවාසීන් විසින් සම්මත කරගත් අතර එහි ප්‍රථම ජනාධිපතිවරයා ලෙස ජෝර්ජ් වොෂීන්ටන් පත්විය. මෙම ව්‍යවස්ථාව ලොව ප්‍රථම ලිඛිත සංධිය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ලෙස සැළකේ.

===යුද්ධයේ ප්‍රතිඵල===
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය නමින් ස්වාධින රාජ්‍යයක් බිහිවිය. එමෙන්ම සමස්ත මානව සංහතියට නිදහස පෙන්වා දුන් අවස්ථාවක් වීම, ලොව පුරා මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබද උනන්දුවක් ඇතිවීම, ලෝකයේ ප්‍රථම ලිඛිත සංධිය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බිහිවීම වැනි ප්‍රථිපල මෙම යුද්දය මගින් ඇතිවිය.

===මුලාශ්‍ර===
ලෝක ඉතිහාසය - බී.වී. රාවෝ (සිංහල පරිවර්තනය - මහාචාර්ය මාලනී ඇඳගම)

11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාස පොත (ගයාන් කුමාර මධුෂංක)

http://www.history.com/topics/american-revolution/townshend-acts
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ඉතිහාසය]]</text>
      <sha1>k6hyuw2gxzyq0pf6urxpjk4tmaimlwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් කණ්ඩායම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59164</id>
    <revision>
      <id>791475</id>
      <parentid>790952</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T19:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14629" sha1="pt8luinp17b7snkpiktralqoy3hlh72" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්
| image                          = West Indies Cricket Cap Insignia.svg
| image_caption                  = බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් ලාංඡනය
| test status year               = 1928
| current captain                = [[ජේසන් හෝල්ඩර්]]&lt;br&gt; (ටෙස්ට් සහ එදිජා)&lt;br&gt; [[කාලෝස් බ්‍රැත්වේට්]]&lt;br&gt; (වි20)
| current coach                  = [[ඩැරන් සැමී]]

| first test match               = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; ලන්ඩන් හිදී&lt;br&gt; 23–26 ජූනි 1928

| first odi match                = එංගලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; ලීඩ්ස් හිදී&lt;br&gt; 5 සැප්තැම්බර් 1973

| first t20i match               = නවසීලන්තයට එරෙහිව&lt;br&gt; ඕක්ලන්ඩ් හිදී&lt;br&gt; 16 පෙබරවාරි 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _Spikesonwhite
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFFF
| h_body                = 720524
| h_rightarm            = FFFFFF
| h_pants               = FFFFFF
| a_pattern_la          = _yellowborder
| a_pattern_b           = 
| a_pattern_ra          = _yellowborder
| a_pattern_pants       = _yellowsides
| a_leftarm             = 720524
| a_body                = 720524
| a_rightarm            = 720524
| a_pants               = 720524
| t_pattern_la          = _yellow_thin_border
| t_pattern_b           = _win_t20wc26
| t_pattern_ra          = _yellow_thin_border
| t_pattern_pants       = _yellowsides
| t_leftarm             = 720524
| t_body                = 720524
| t_rightarm            = 720524
| t_pants               = 720524

| asofdate              = 12 August 2023
}}

'''බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්'''  ලෙසින් හෝ ග්‍රාම්‍ය ලෙසින් '''වින්ඩීස්''' ලෙසින්ද හැඳින්වෙන,  '''බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් කණ්ඩායම''' යනු,  ප්‍රධාන වශයෙන් ඉංග්‍රීසි -කතාකරන [[කැරිබියානු රටවල්]], බ්‍රිතාන්‍ය පරායත්ත සහ බ්‍රිතාන්‍ය-නොවන පරායත්ත 15 ක ක්‍රීඩා සන්ධීයනයක් නිරූපණය කරන, බහු-ජාතික [[ක්‍රිකට්]] කණ්ඩායමකි.

==ඉතිහාසය==
බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ඉතිහාසය ආරම්භ වූයේ 1890 ගණන්වල වන අතර, සංචාරක ඉංග්‍රීසි කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා පළමු නියෝජිත කණ්ඩායම් තෝරා ගන්නා ලදී. WICB 1926 දී ක්‍රීඩාවේ ජාත්‍යන්තර පාලක මණ්ඩලය වන ඉම්පීරියල් ක්‍රිකට් සම්මේලනයට සම්බන්ධ වූ අතර ඔවුන්ගේ පළමු නිල ජාත්‍යන්තර තරඟය ක්‍රීඩා කළ අතර, 1928 දී ටෙස්ට් තත්ත්වය ලබා දුන් අතර එමඟින් සිව්වන ටෙස්ට් 'ජාතිය' බවට පත්විය. 1930 ගණන්වල ඔවුන්ගේ මුල් දිනවල, කණ්ඩායම නියෝජනය කළේ පසුව බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සම්මේලනය සහ බ්‍රිතාන්‍ය ගයනාව පිහිටුවන ලද බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයන්ය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/West_Indies_cricket_team&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙර බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායම ක්‍රීඩා කළ අවසන් තරගාවලිය 1939 දී එංගලන්තයට එරෙහිව විය. ඉන් පසුව 1948 ජනවාරි දක්වා පැවති විරාමයක් MCC කණ්ඩායම බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංචාරය කරන ලදී. යුද්ධයෙන් පසු එම පළමු තරඟයේදී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රීඩකයින්ගෙන් ජෙරී ගෝමස්, ජෝර්ජ් හෙඩ්ලි, ජෙෆ්රි ස්ටොල්මයර් සහ ෆොෆී විලියම්ස් පමණක් ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කර තිබුණි. 1948 දී, කකුල දඟ පන්දු යවන විල්ෆ්‍රඩ් ෆර්ගියුසන් ටෙස්ට් තරගයකදී කඩුලු දහයක් දවාගත් පළමු බටහිර ඉන්දීය පන්දු යවන්නා බවට පත් වූ අතර, එම වසරේම අගභාගයේදී එංගලන්තයට එරෙහිව පැවති තරගයකදී 11/229 ක් ලබා ගනිමින් හයින්ස් ජොන්සන් එම ජයග්‍රහණය අත්කර ගත් පළමු බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වේග පන්දු යවන්නා බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1950 ජුනි 29 වන දින ලෝඩ්ස්හිදී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායම ප්‍රථම වරට එංගලන්තය පරාජය කළේය. රාමදීන් සහ ඇල්ෆ් වැලන්ටයින් ජයග්‍රහණයේ නිර්මාතෘවරුන් වූ අතර එය ලෝඩ් බිගිනර්ගේ කැලිප්සෝවකට ආභාෂය ලබා දුන්නේය. පසුව 1950 අගෝස්තු 16 වන දින ඕවල් හිදී ජයග්‍රහණය කළ විට 3-1 ක තරගමාලා ජයග්‍රහණයක් සම්පූර්ණ කළහ. ටෙස්ට් කණ්ඩායමක් ලෙස ඔවුන්ගේ මුල් කාලයේ දී විශිෂ්ට ක්‍රීඩකයින් කිහිප දෙනෙකුගෙන් ආශිර්වාද ලැබුවද, 1960 ගණන් වන තෙක් ඔවුන්ගේ සාර්ථකත්වයන් වරින් වර පැවතුනි, ෆ්‍රෑන්ක් වොරල් සහ ගැරී සෝබර්ස්ගේ අනුප්‍රාප්තික නායකත්වයන් යටතේ කණ්ඩායම සුදු ජාතිකයින්ගේ ආධිපත්‍යයෙන් කළු ජාතිකයින්ගේ ආධිපත්‍යයෙන් යුත් කණ්ඩායමක් බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

කණ්ඩායම 1975 දී එංගලන්තයේ පැවති සමාරම්භක ලෝක කුසලානය දිනා ගත් අතර 1979 දී ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කළේය. 1970 දශකයේ අග භාගය වන විට, ක්ලයිව් ලොයිඩ්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායම නිල නොවන ලෝක ශූරයන් ලෙස පිළිගත් කණ්ඩායමක් සිටි අතර, එම කීර්තිය ඔවුන් 1980 දශකය පුරාම රඳවා ගත්හ. මෙම කීර්තිමත් වසරවලදී, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් ඔවුන්ගේ සිව් දෙනෙකුගෙන් යුත් වේග පන්දු ප්‍රහාරය සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර, ඔවුන්ට ලෝකයේ හොඳම පිතිකරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ සහාය ලැබුණි. 1976 දී එංගලන්තයට එරෙහිව ඕවල් ටෙස්ට් තරගයේදී වේග පන්දු යවන මයිකල් හෝල්ඩින් ලකුණු 14/149 ක් ලබා ගනිමින්, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් පන්දු යවන්නෙකු විසින් ටෙස්ට් තරගයකදී ලබා ගත් හොඳම පන්දු යැවීමේ වාර්තාවක් පිහිටුවීය. 1980 දශකයේ දී කණ්ඩායම 1984 දී අඛණ්ඩව ටෙස්ට් ජයග්‍රහණ 11 ක වාර්තාගත රේඛාවක් පිහිටුවූ අතර එංගලන්තයට 5-0 &quot;බ්ලැක්වොෂ්&quot; දෙකක් ඇති කළේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/West_Indies_cricket_team&lt;/ref&gt;

කෙසේ වෙතත්, 1990 සහ 2000 දශකය පුරාම බටහිර ඉන්දීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව පිරිහී ගියේය. බොහෝ දුරට බටහිර ඉන්දීය ක්‍රිකට් මණ්ඩලය ක්‍රීඩාව ආධුනික විනෝදාංශයක සිට වෘත්තීය ක්‍රීඩාවක් දක්වා ගෙන යාමට අපොහොසත් වීම, බටහිර ඉන්දීය රටවල සාමාන්‍ය ආර්ථික පරිහානිය සහ කණ්ඩායම එහි අතීත කීර්තිය රඳවා ගැනීමට අරගල කිරීම හේතුවෙන්. 2004 චැම්පියන්ස් කුසලානයේ ජයග්‍රහණය සහ 2006 චැම්පියන්ස් කුසලානයේ අනුශූරතාව පෙන්වීම යම් බලාපොරොත්තුවක් ඇති කළ නමුත්, විස්සයි20 ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ආරම්භ වන තෙක්ම බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් ක්‍රිකට් ප්‍රභූන් අතර සහ ක්‍රිකට් ලෝලීන් අතර ස්ථානයක් නැවත ලබා ගැනීමට පටන් ගත්තේ නැත. මන්ද ඔවුන් ක්‍රිස් ගේල්, කියෙරොන් පොලාර්ඩ්, මාලන් සැමුවෙල්ස්, ලෙන්ඩ්ල් සිමන්ස්, ඩීජේ බ්‍රාවෝ, ඇන්ඩ්‍රේ රසල් සහ කාලෝස් බ්‍රැත්වයිට් ඇතුළු ඔවුන්ගේ බලගතු පහරින් තරඟ භාර ගත හැකි ක්‍රීඩකයින් ශ්‍රේණිගත කිරීම් වර්ධනය කර ගත් බැවිනි. ඔවුන් ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර 2012 ලෝක විස්සයි20 තරගාවලියේදී ශ්‍රී ලංකාවට සත්කාරකත්වය ලබා දෙමින් 1979 ලෝක කුසලානයෙන් පසු ඔවුන්ගේ පළමු ICC ලෝක ශූරතාව දිනා ගත් අතර පසුව 2016 ලෝක විස්සයි20 ශූරතාව එංගලන්තයට හිමිකර දෙමින්, ලෝක විස්සයි20 ශූරතාව දෙවරක් දිනා ගත් පළමු කණ්ඩායම බවට පත්විය. අමතර ප්‍රසාද දීමනාවක් ලෙස, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් එකම දිනකදී පිරිමි සහ කාන්තා ලෝක විස්සයි20 ශූරතාව දිනා ගත් පළමු කණ්ඩායම බවට පත්විය. කාන්තා කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ පළමු ICC ලෝක ශූරතාව සඳහා වහාම තුන් වතාවක් ශූර ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කළ බැවින්, කාන්තා කණ්ඩායම වහාම ඔවුන්ගේ පළමු ICC ලෝක ශූරතාව සඳහා. තරඟාවලියේ ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟාවලියේ සුපර් සික්ස් අදියරේදී ස්කොට්ලන්තය හමුවේ පරාජයට පත්වීමෙන් පසු කණ්ඩායම 2023 ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලබා නොගත්තේය.&lt;ref&gt;https://www.espncricinfo.com/team/west-indies-4&lt;/ref&gt;

==කැරිබියානු රටවල්වල අනෙකුත් ක්‍රිකට් ආයතන==
* [[බාබඩෝස් ක්‍රිකට් සංගමය]] (BCA)
* [[ගයනා ක්‍රිකට් ආයතනය]] (GCB)
* [[ජැමෙයිකා ක්‍රිකට් සංගමය]] (JCA)
* [[ට්‍රිනිඩැඩ් සහ ටොබෑගෝ ක්‍රිකට් ආයතනය]] (TTCB)
* [[ලීවෝර්ඩ් දුපත් ක්‍රිකට් ආයතනය]] (LICB)
* [[වින්ඩ්වෝර්ඩ් දූපත් ක්‍රිකට් ආයතනය]] (WICBC)

==මුලාශ්‍ර==
https://en.wikipedia.org/wiki/West_Indies_cricket_team&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;</text>
      <sha1>pt8luinp17b7snkpiktralqoy3hlh72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කාර්යාල මෘදුකාංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66715</id>
    <revision>
      <id>791483</id>
      <parentid>692634</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T00:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14432" sha1="2qwmnso8vawglm48pyy6po12vpe54sv" xml:space="preserve">Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Linux, Android/Linux හා BSD මෙහෙයුම් පද්ධති සමඟ කාර්යාල වැඩ කටයුතු කිරීමට පහත මෘදුකාංග සකසා ඇති අතර ලිනක්ස් සඳහා පෙර නිමියෙන්ම &quot;ලිබ්රේ ඔෆීස්&quot; (LibreOffice) මාදුකාංග එකතුව ලබා දෙයි. මෙම මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් කාර්යාල කටයුතු කර ගැනීමට අවශ්‍ය සියලුම මෘදුකාංග කාණ්ඩ ඇතුලත් වී ඇත.
[[Image:LibreOffice on Android tiled rendering.png|thumb|200px|LibreOffice ඇන්ඩ්‍රෝයිඩ් ලිනක්ස් (Android) මත]]
==මෘදුකාංග==
====LibreOffice====
ලිබ්රේ ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Linux, Android/Linux හා BSD මෙහෙයුම් පද්ධති මත  ක්‍රියාත්මක කල හැක.

* ලිබ්රේ ඔෆීස් රයිටර් (LibreOffice Writer): ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ලිබ්රේ ඔෆීස් කැල්ක් (LibreOffice Calc): ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ලිබ්රේ ඔෆීස් ඉම්ප්‍රෙස් (LibreOffice Impress): ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ලිබ්රේ ඔෆීස් බේස් (LibreOffice Base): දත්ත සමුදායන් (Data Base) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.

====Apache OpenOffice====
ඕපන් ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත  ක්‍රියාත්මක කල හැක.

* ඕපන් ඔෆීස් රයිටර් (OpenOffice Writer): ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ඕපන් ඔෆීස් කැල්ක් (OpenOffice Calc): ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ඕපන් ඔෆීස් ඉම්ප්‍රෙස් (OpenOffice Impress): ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* ඕපන් ඔෆීස් බේස් (OpenOffice Base): දත්ත සමුදායන් (Data Base) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.

====WPS Office (Kingsoft Office)====
WPS ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Android/Linux හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.
* Kingsoft Writer: ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Kingsoft Spreadsheets: ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Kingsoft Presentation: ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.

====Microsoft Office====
Microsoft ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X,  iOS, Android/Linux හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත Microsoft Office, [[:en:PlayOnLinux|PlayOnLinux]] භාවිතා කර පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල යුතුය.
* Microsoft Word: ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Microsoft Excel: ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Microsoft PowerPoint: ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Microsoft Access: දත්ත සමුදායන් (Data Base) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Microsoft Outlook: විද්‍යුත් තැපෑල් කටයුතු සදහා භාවිතා වේ.

====Polaris Office සහ eM Client====
[[:en:Polaris_Office|Polaris]] ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, iOS හා Android/Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. 
* Polaris Word: ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Polaris Sheet: ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Polaris Slide: ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Polaris PDF: PDF පිටපත් සකස් කිරීම (බැලීම) සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* [[:en:EM_Client|eM Client]]: නොමිලේ ලබාදෙන මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Window හි පමණක් ස්ථාපනය කර භාවිතා කල හැකියි. විද්‍යුත් තැපෑල් කටයුතු සදහා භාවිතා වේ.

====OnlyOffice====
[[:en: OnlyOffice|OnlyOffice]] ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X,  iOS හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. Documents (ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය), Spreadsheets සහ Presentation සෑදීම සදහා බාවිතා කල හැක

====Calligra Suite====
[[:en:Calligra_Suite|Calligra Suite]] ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Android/Linux, FreeBSD හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.

* Calligra Words: ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Calligra Sheets: ගනනය කිරීම් සිදු කර ගැනීම සඳහා (වැටුප් වාර්තා ලකුණු වාර්තා) මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Calligra Stage: ඉදිරිපත් කිරීම් (Presentation) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Calligra Kexi: දත්ත සමුදායන් (Data Base) සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි. Microsoft Access වලට සමාන කම් දක්වයි. Access ගොනු ආකෘතියට සීමිත අනුකූලතාවයන් දක්වයි. 
* Calligra Plan: ව්‍යාපෘති කළමනාකරණයේදී (Project Management) බාවිතා වන [[:en:Gantt chart | Gantt charts]] සකස් කිරීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.
* Calligra Flow: [[:en:flowchart | Flowchart]] ඇදීම සඳහා මෙම මෘදුකාංගය භාවිත කළ හැකියි.

====Dolibarr ERP CRM====
[[:en:Dolibarr|Dolibarr]] යනු ව්‍යවසාය සම්පත් සැලසුම් (ERP) සහ පාරිභෝගික සම්බන්ධතා කළමනාකරණ (CRM) මෘදුකාංගයක් වේ.
Dolibarr ERP CRM Microsoft Windows හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. 
ව්‍යාපාරවල කාර්යක්ෂමතාව සහ ඵලදායිතාව වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වන ව්‍යවසාය මෘදුකාංග විසඳුමකි.

====Tryton ERP====
[[:en:Tryton|Tryton]] යනු ව්‍යවසාය සම්පත් සැලසුම් (ERP), නිෂ්පාදන සම්පත් සැලසුම් කිරීම (MRP II) සහ පාරිභෝගික සම්බන්ධතා කළමනාකරණ (CRM) මෘදුකාංගයක් වේ. Tryton ERP Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. ව්‍යාපාරවල කාර්යක්ෂමතාව සහ ඵලදායිතාව වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වන ව්‍යවසාය මෘදුකාංග විසඳුමකි.

====iDempiere ERP/CRM/SCM====
[[:en:IDempiere|iDempiere]] යනු ව්‍යවසාය සම්පත් සැලසුම් (ERP), සැපයුම් දාම කළමනාකරණ (SCM) සහ පාරිභෝගික සම්බන්ධතා කළමනාකරණ (CRM) මෘදුකාංගයක් වේ. iDempiere ERP/CRM/SCM Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. ව්‍යාපාරවල කාර්යක්ෂමතාව සහ ඵලදායිතාව වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වන ව්‍යවසාය මෘදුකාංග විසඳුමකි.

====Apache OFBiz====

[[:en:Apache_OFBiz|Apache OFBiz]] යනු ව්‍යවසාය සම්පත් සැලසුම් (ERP) මෘදුකාංගයක් වේ. Apache OFBiz Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැකි Cross-platform මෘදුකාංගයකි. ව්‍යාපාරවල කාර්යක්ෂමතාව සහ ඵලදායිතාව වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වන ව්‍යවසාය මෘදුකාංග විසඳුමකි.

Apache OFBiz ERP මෘදුකාංගය මගින් පහත ක්‍රියාකාරකම් සිදුකිරීමට පහසුකම් සලසයි: 

* Accounting (Agreements, Invoicing, Vendor management, General ledger).
* Asset maintenance.
* Catalogue and product management.
* Facility and Warehouse Management System (WMS).
* Manufacturing execution / Manufacturing Operations Management (MES/MOM).
* Order processing.
* Inventory management, Automated stock replenishment etc.
* Content Management System (CMS).
* Human resources (HR).
* People and group management.
* Project management.
* Sales force automation.
* Work effort management.
* Electronic point of sale (ePOS).
* Electronic commerce (eCommerce).
* Scrum development (Scrum software development support).

==මෙයද බලන්න==
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>2qwmnso8vawglm48pyy6po12vpe54sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චිත්‍රක මාදුකාංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66716</id>
    <revision>
      <id>791486</id>
      <parentid>427159</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T01:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6251" sha1="cksiofw6p12fq4xmv8d1f2o75zx2e7k" xml:space="preserve">පරිගණක ආධාරයෙන් විවිධ චිත්‍ර නිර්මාණ සකස් කර ගැනීම සදහා භාවිත කරන මෘදුකාංග කාණ්ඩය චිත්‍රක මෘදුකාංග වශයෙන් හඳුන්වයි. මෙහිදී අපට ප්‍රභේද ගණනාවක් හමු වෙයි. මෙම කාණ්ඩ කිරීම සිදු වන්නේ එම නිර්මාණය කරන චිත්‍රක සඳහා භාවිත කරන ක්‍රමවෙදයන් ඔස්සේයි. බහුමාධ්‍යය මෘදුකාංග, රූප සංස්කරණ මෘදුකාංග, රාස්ටර් සහ වෙක්ටර් මෘදුකාංග ආදී වශයෙන් ප්‍රභේද පවතී.

Inkscape, Gimp, Scribus, Dia Diagram Editor මෘදුකාංග ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය ඔස්සේ ඔබට පෙර නිමියෙන්ම ලබා දෙන අතර නැතිනම් අන්තර් ජාලය ඔස්සේ භාගත කර ගැනීමට ද හැකියාව පවති.

[[Image:Scribus-1.3-Linux.png|thumb|200px|Scribus 1.3 ලිනක්ස් මින්ට් (Linux Mint) මත]]
[[Image:Adobe Acrobat 7.0 Professional on OpenMandriva Lx 2014.2.png|thumb|200px|Adobe Acrobat 7.0 Professional වයින් මාදුකාංගය භාවිතාකර ඕපන් මැන්ඩ්‍රීවා ලිනක්ස් (OpenMandriva Linux) මත]]

==මෘදුකාංග==
====Inkscape====
වෙක්ටර් කාණ්ඩයේ මෘදුකාංගයක් වන මෙමගින් පොත් කවර, පෝස්ටර් වැනි විශාල ප්‍රමාණයේ චිත්‍ර නිර්මාණය කර ගැනීම සඳහා භාවිත කල හැකි මෘදුකාංගයකි.
මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

====Gimp====
ඡායාරූප සංස්කරණය කිරීම සඳහා භාවිත කෙරෙන රාස්ටර් වර්ගයේ මෘදුකාංගයකි.
Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

====Scribus====
පිටු ගණනාවක් ඇති පොත් සඟරා ආදියෙහි ඇතුලු පිටු සකස් කර ගැනීම සඳහා භාවිත කළ හැකි මෘදුකාංගයකි.
මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X, BSD, OS/2, UNIX හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

====MyPaint====
නිදහස් රේඛාවන් භාවිතයෙන් චිත්‍ර ඇදීම සදහා බාවිත කල හැකි මාදුකාංගයකි.
මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

==වෙනත්==
SmartDraw, Microsoft Visio, StarUML, Dia Diagram Editor, Algorithm Flowchart Editor (AFCE), Pencil, Umbrello, Draw.io, Diagramo වැනි මෘදුකාංග Flowcharts, Network Diagrams, Mind Maps, Project Charts, UML රූප සටහන් ආදිය ඇදීම සඳහා භාවිත කළ හැක.

මීට අමතරව Master PDF Editor, PDFedit, Adobe Reader 9, PDF-XChange Viewer, Foxit Reader, Okular හා Adobe Acrobat Professional, PDF ලිපි සැකසීම, නැරබීම සදහා භාවිතා කල හැක. මේවායින් බොහොමයක් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Android/Linux හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

තවද චිත්‍ර නිර්මාණය සැකසීමට බහුලව භාවිතා වන [[:en:Adobe Creative Suite|Adobe Creative Suite]], Apple Mac OS X හා Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති සදහා සහයෝගය දක්වන අතර, [[:en:CorelDRAW|CorelDRAW Graphics Suite]], Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි. Adobe Creative Suite හා CorelDRAW Graphics Suite, Linux මත [[:en:PlayOnLinux|PlayOnLinux]] හා [[:en:Wine (software)|Wine]] භාවිතා කර පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.

==මෙයද බලන්න==
* [[සජීවීකරණ මෘදුකාංග]]
* [[බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග]]
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]
[[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රක මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>cksiofw6p12fq4xmv8d1f2o75zx2e7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ක්‍රමලේඛන භාෂා මෘදුකාංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66724</id>
    <revision>
      <id>791482</id>
      <parentid>534375</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T00:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="216cits2pq8bjfc0lysjzksdl34lg4g" xml:space="preserve">[[පරිගණක මෘදුකාංග|පරිගණක මාදුකාංග]] නිර්මාණය කිරීම සදහා යොදාගනු ලබන මෘදුකාංග [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛන භාෂා]] මෘදුකාංග ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙම මෘදුකාංග කාණ්ඩය සඳහා බොහෝ නිදර්ශන පෙන්නා දිය හැකියි. 
==ක්‍රමලේඛන භාෂා සඳහා නිදර්ශන==

* [[C (ක්‍රමලේඛන භාෂාව)|C]]
* C#
* C++
* [[පයිතන්]] (Python)
* පැස්කල් (Pascal)
* [[ජාවා (පරිගණක ක්‍රමලේඛන බස)|ජාවා]] (Java)
* සිලෝන් ([[:en: Ceylon (programming language)|Ceylon]])
* [[:en:Visual Basic .NET|Visual Basic .NET]]
* ස්විෆ්ට් (iOS/Swift)
* [[:en:Artificial_Intelligence_Markup_Language|AIML]]
* [[:en:Go_(programming_language)|Go]] (Golang)
* රූබි ([[:en:Ruby_(programming_language)|Ruby]])
* [[:en:PHP|php]]
* [[:en:R_(programming_language)|R]]
* [[:en:SQL|SQL]]

==මෙයද බලන්න==
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>216cits2pq8bjfc0lysjzksdl34lg4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සජීවීකරණ මෘදුකාංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66727</id>
    <revision>
      <id>791579</id>
      <parentid>380204</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T09:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="pc1pi6y50rpi8o8608nwsj6sf9ubedz" xml:space="preserve">[[සජීවීකරණය|සජීවීකරන]] මෘදුකාංග මඟින් පරිගණකය තුළ අඳින ලද චිත්‍රයක් හෝ නිර්මාණය කරන ලද රූප සදහා චලනයන් එකතු කිරීම සිදු වේ. මෙම මෘදුකාංග වර්තමානයේ දී ඉතාමත් ජනප්‍රිය මාදුකාංගයකි. ඉසුරු ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය තුල ද මෙවැනි සජීවිකරන මෘදුකාංග කිහිපයක් ඒකරාශි කර තිබේ. 
[[Image:Blender-Desktop-2-77.png|thumb|200px|Blender 2.77 වින්ඩොස් 10 (Windows 10) මත]]
[[Image:Synfig Screenshot.png|thumb|200px|Synfig Studio ගෙන්ටෝ ලිනක්ස් (Gentoo Linux) මත]]
==මෘදුකාංග==
====බ්ලෙන්ඩර් (Blender)====
ඉතාමත් පහසුවෙන් [[ත්‍රිමාන සජිවකරණය|ත්‍රිමාන]] සජීවීකරණයන් කර ගත හැකි මෘදුකාංගයකි [[බ්ලෙන්ඩර් (මෘදුකාංගය)|බ්ලෙන්ඩර්]].
මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

====සින්ෆිග් (Synfig Studio)====
ද්විමාන සජීවීකරණය කර ගත හැකි මාදුකාංගයකි. මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

====මෝහෝ (Anime Studio, Moho)====
ද්විමාන සජීවීකරණය කර ගත හැකි මාදුකාංගයකි. මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows හා Apple Mac OS X  මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.

==මෙයද බලන්න==

* [[චිත්‍රක මාදුකාංග|චිත්‍රක මෘදුකාංග]]
* [[බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග]]
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>pc1pi6y50rpi8o8608nwsj6sf9ubedz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67366</id>
    <revision>
      <id>791493</id>
      <parentid>536112</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9085" sha1="2ebb066cw1r6dydt7er8t8wsuaj8i9h" xml:space="preserve">පරිගණක ආධාරයෙන් ඔබට ශබ්ද, පින්තූර, චිත්‍රපට හා ලිවීමේ මිශ්‍රණයක් භාවිතා කිරීමට ඉඩ සලසා දෙන මෘදුකාංග බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග වශයෙන් හඳුන්වයි. 
මේවායින් බොහොමයක් Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
==බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග වර්ග==

බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග කොටස් කීපයකට වර්ග කල හැක.  එනම්:

* Raster graphic software
* Vector graphic software
* 3D modeling software
* Professional 3D CAD software
* Video editing software
* Digital audio workstation software
* Audio editing software
* Basic raster graphic software
* Video Players
* Music Players

==මෘදුකාංග==
[[Image:K3d software screenshot.png|thumb|200px|K-3D 0.7 Windows XP මත]]

====3D modeling software====

3D චිත්‍රපට, දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග, කලා නිර්මාණ, 3D ආකෘති, අන්තර් ක්‍රියාකාරී 3D යෙදුම් සහ වීඩියෝ ක්‍රීඩා නිර්මාණය කිරීම සදහා භාවිතා කරයි. 

* Blender
* Autodesk Maya
* Softimage
* K-3D
* Autodesk 3ds Max

Blender, Autodesk Maya හා Softimage මෘදුකාංග Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
K-3D මෘදුකාංගය Microsoft Windows, FreeBSD, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
Autodesk 3ds Max මෘදුකාංගය Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.

====Professional 3D CAD software====

පරිගණක-මෘදුකාංග ආධාරයෙන් නිර්මාණය (CAD): නිරවද්‍ය මෘදුකාංග චිත්‍ර හෝ තාක්ෂණික රූප සටහන් නිර්මාණය කිරීමට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්, ඉංජිනේරුවන්, සටහන් සකස් කරන්නන් (Drafters), කලාකරුවන් හා අන් අය විසින් භාවිතා කරනු ලබයි.

* FreeCAD
* SALOME platform
* Autodesk Inventor
* SOLIDWORKS 3D CAD 
* CATIA
* GstarCAD
* Autodesk AutoCAD
* OpenSCAD
* BRL-CAD
* LibreCAD

FreeCAD මෘදුකාංග Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
SALOME platform මෘදුකාංගය Microsoft Windows හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
LibreCAD මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
OpenSCAD මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X, BSD හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
BRL-CAD මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X, BSD, Oracle Solaris හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
Autodesk Inventor, Solidworks, CATIA, Autodesk AutoCAD හා GstarCAD මෘදුකාංග Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.

====Video editing software ====

වීඩියෝ සංස්කරණය කිරීම සදහා බාවිත කල හැකිය.

* Windows Movie Maker
* Adobe Premiere Elements
* Lightworks
* VideoMeld
* Cinelerra
* KDenlive
* Blender
* LiVES
* Kino
* AviDemux 
* OpenShot Video Editor

VideoMeld හා Windows Movie Maker මෘදුකාංග Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.
Adobe Premiere Elements මෘදුකාංගය Microsoft Windows හා Apple Mac OS X මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
Lightworks, KDenlive, OpenShot Video Editor හා Blender මෘදුකාංග Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
AviDemux මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X, PC-BSD හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
Kino, Cinelerra හා LiVES මෘදුකාංග Linux මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.

[[Image:Kino1.3.4.png|thumb|200px|Kino 1.3.4 Ubuntu Linux මත]]

====Digital audio workstation software====
[[Image:KolourPaint 4.13 (en).png|thumb|200px|KolourPaint 4.13 Ubuntu Linux මත]]
 
ශ්‍රව්‍ය සංස්කරණය කිරීම් සදහා බාවිත කල හැකිය.

* Audacity
* Cubase
* Adobe Audition
* GoldWave
* Cakewalk Sonar 
* Ardour
* Rosegarden
* GNUsound
* Beast
* Hydrogen
* Guitarix

GoldWave හා Cakewalk Sonar මෘදුකාංග Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි. 
Cubase, Adobe Audition මෘදුකාංග Microsoft Windows හා Apple Mac OS X මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
Audacity, Hydrogen හා Ardour මෘදුකාංග Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක. 
Rosegarden, NUsound, Guitarix හා GBeast මෘදුකාංග Linux මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.

====Basic raster graphic software====

ඡායාරූප සංස්කරණය කිරීම සඳහා භාවිත කෙරෙන රාස්ටර් වර්ගයේ මෘදුකාංගයකි. 

* Microsoft Paint
* Kid Pix
* Tux Paint
* KolourPaint

Microsoft Paint මෘදුකාංගය Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි. 
Microsoft Paint මෘදුකාංගය Linux මත PlayOnLinux භාවිතා කර පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.
Kid Pix මෘදුකාංගය Classic Mac OS, Mac OS X හා Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.
Tux Paint හා KolourPaint මෘදුකාංග Linux මෙහෙයුම් පද්ධතිය සදහා සහයෝගය දක්වයි.

==රැකියා අවස්ථා==
බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංග හා සම්බන්ද රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් පවතී. ඒවා නම්:

* Creative Director
* Art Director
* Art Production Manager
* Visual Journalist
* Broadcast Designer
* Web Designer 
* Multimedia Designer    
* Interface Designer
* Package Designer
* Web Developer
* Visual Image Developer
* Multimedia Developer
* Content Developer
* Software Developer / Programmer
* IT Support / Helpdesk

==මෙයද බලන්න==
* [[චිත්‍රක මාදුකාංග|චිත්‍රක මෘදුකාංග]]
* [[සජීවීකරණ මෘදුකාංග]]
* [[ඉසුරු ලිනක්ස්]]

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
* [http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 
* [http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707065529/http://wiki.linuxquestions.org/wiki/Linux_software_equivalent_to_Windows_software |date=2016-07-07 }} 
* [http://www.linuxrsp.ru/win-lin-soft/table-eng.html ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග] 

[[ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග]]</text>
      <sha1>2ebb066cw1r6dydt7er8t8wsuaj8i9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෆ්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70553</id>
    <revision>
      <id>791564</id>
      <parentid>764033</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>791564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20785" sha1="dgd4ptpj3v0pjtzd4w1tpixoaifmmsx" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ශ්‍රී ලංකාබාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ ආදිකතෘ එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස්
|name = ප්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස්
|birth_date = [[පමණ|පම.]] {{උපන්-දිනය|df=yes|1890}}
|image = 
[[ගොනුව:Francis George Stevens එෆ්.ජී. ස්ටීවන්සන් මහතා - ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ නිර්මාතෘ.jpg|thumb]]
nickname= Big Chief White Eagle (ඉංග්‍රීසි), වයිට් ඊගල්(සිංහල, &quot;සුදු රාජාලියා&quot;)
|birth_place = [[ටැවිස්ටොක්, ඩෙවන්]], එංගලන්තය
|allegiance= එංගලන්තය
|serviceyears=1911&amp;nbsp;– 1945

'''ප්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස්''', වයිට් ඊගල් [http://baladakshaya.blogspot.com/2015/04/big-chief-white-eagle.html white eagle]   (02 ජුනි 1890) යනු,  ඉංග්‍රීසි ජාතික එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතාගේ ප‍්‍රමුඛත්වයෙන් 1912 වසරේ දී ලංකා බාලදක්‍ෂ කටයුතු මාතලේ ක්‍රිස්තු දේව විද්‍යාලයෙන් ආරම්භ විය. ඒ අනුව සෑම වසරක ම ජුනි 02 දිනය ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයෙහි ආදිකතෘ දිනය ලෙස සලකනු ලැබේ. [https://baladakshaya.blogspot.com/2024/06/2024-02.html]

==ආරම්භය==
1907 දී  එංගලන්තයේ ඇරඹි බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ඉන් වසර 5කට පසු, 1911 දී එවකට මාතලේට අනියුක්ත ව ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ (PWD) සිවිල් ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස සේවය කළ ඉංගිරීසි ජාතික ප්‍රැන්සිස් ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස් මහතාට බේඩ්න් පවල් සාමිතුමා විසින් අරඹන ලද ළමා ව්‍යාපාරය ලංකාවේ ස්වදේශික දරුවන් වෙත හදුන්වාදීමේ අදහස ඇති විය. එය සදහා ඔහු තම ඉංජිනේරු නිල නිවසට යාබඳව පිහිටි මාතලේ ක්‍රිස්තුදේව  විද්‍යාලය තෝරා ගත්තේ ය. මාතලේ ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ විදුහල්පති ඩී. ඇල්ප්‍රඩ් ජයසිංහ මහතා සමග ද සාකච්ඡා කොට නියම කරගත් දිනක දී විද්‍යාලයේ ආචාර්ය මණ්ඩලය හා සිසුන් අමතා බේඩන් පවල් සාමිවරයා හා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පිළිබඳ ව තමා දන්නා අන්දමින් කරුණු ඉදිරිපත් කරමින් දේශණයක් ද පවත්වනු ලැබිණ. මෙම දේශණයෙන් පසු පාසලේ සිසුන් තුළ මෙන්ම  ආචාර්ය මණ්ඩලය තුළ ද බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පිළිබඳ ව උනන්දුවක් ඇති වූ බව පාසල් ඉතිහාසයෙහි වාර්තා වී තිබේ. එම දේශණාවෙන් ඔද වැඩුණු සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් හා  බර්ගර්  ජාතික සිසුන් 07 දෙනෙකු ජාති ආගම් භේදයෙන් තොර ව මෙතෙක් කිසිවෙකුත් නො දත් මේ නව වැඩසටහනට ඇතුලත්වීමට සිය කැමැත්තෙන් ඉදිරිපත්ව ඇත. තම්බෝ නඩරාජා, පීටර් බෝලින්, ආර්.ඩී.කොටුවේගෙදර, ආර්.බී.කපුවත්ත, ඒ.එම්. හමීඩ්, එම්. සහබ්ඩීන් සහ ජෝන් කරුණාරත්න යන සිසුන් 07දෙනා මේ පිරිසට අයත් විය. ලංකාවේ ප්‍රථම බාලදක්ෂයින් ලෙස  බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ශ්‍රී ලංකාව තුළ රෝපණය කිරීමේ මුල් පියවර මෙසේ අාරම්භ විය.

==පළමු බාලදක්ෂ කණ්ඩායම==
එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා විසින් ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම ආරම්භ කරනු ලැබූ ව ද එහි භාරකාරත්වය දැරීමට එතුමාට නො හැකි විය. ඒ් සදහා ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ එවක විදුහල්පතිතුමාගේ සොයුරු වූ එම විද්‍යාලයේ ම සේවය කල ඩී. චාල්ස් ජයසිංහ මහතා වෙත පවරනු ලැබිණ. &lt;ref&gt;{{:en:First_Sri_Lankan_Scout_Troop}}&lt;/ref&gt; ඒ අනුව ලංකාවේ ප්‍රථම බාලදක්ෂ නායකයා වනුයේ චාල්ස් ජයසිංහ මහතා ය. මුල් බාලදක්ෂ කණ්ඩායමට එවකට රජයේ හා යුධ නිලධරයන් බොහෝ ගණනකගේ සහය ලැබුණ බව පැරණි වාර්තා වල දැක්වේ. 1914 පැන නැගුණු පළමු ලෝක සංග්‍රාමයත් සමග ම එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා නැවත කොළඹට ස්ථාන මාරු කරන ලැබු හෙයින් එතැන් සිට ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයට එතුමාගේ සේවය අහිමි විය. 1915 වනවිට ආචාර්යවරුන්ද ඇතුළුව ලංකාව පුරා බාලදක්‍ෂයන් ගණන 248ක් සිටි බව සංගණන වාර්තා වල සදහන් වේ. බී. පී. තුමා විසින් එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතා යටත්විජිත කොමසාරිස් ධුරයට පත්කරනු ලැබීමෙන් අනතුරු ව 1914දී බ්‍රිතාන්‍ය බාලදක්ෂ සංගමයෙහි ලංකා ශාඛාව (British Boy Scout Association Ceylon Branch)&lt;ref&gt;{{:en:Sri_Lanka_Scout_Association}}&lt;/ref&gt; වශයෙන් පිළිගැනීම සිදුවිය.

==ප්‍රාදේශීය ශාඛා සංගම්==
ස්ටීවන්ස් මහතා බස්නාහිර පළාතේ පළමු ප්‍රාදේශීය ශාඛා සංගමය පිහිට වූ අතර 1913 දී මහනුවර ධර්මරාජයේ ද, 1914 දී ගාල්ල මහින්දයේ ද බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත කළේ ය. ගාලු දිසා බාලදක්ෂ කොමසාරිස්වරයා ලෙස එෆ්. ජී. පියර්ස් මහතා ක්‍රියා කළේ ය. මින්පසු මාරුවීම් ලද දිස්ත්‍රික්ක තුළ ද බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් ආරම්භ කරමින් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත කිරීමට කටයුතු කරන ලදී. 1914 දී පළමුවන කොළඹ සමූහය ගාලු මුවදොර පිහිටි ක්‍රිස්තුදේව දෙව්මැදුරේ අරඹන ලදී. එය අාණ්ඩුකාර උතුමන්ගේ කණ්ඩායම ලෙසින් ද හැදින් වේ.

ලංකාවේ අවසාන අග්‍රාණ්ඩුකාරයා මෙන් ම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම විධායක නොවන ජනාධිපති වූ [[විලියම් ගොපල්ලව]] මහතාද, කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය දයා රෝහණ අතුකෝරාළ මහතා ඇතුළු කීර්තිමත් බාලදක්ෂයින් විශාල ප්‍රමාණයක් මෙම ලංකාවේ පළමු බාලදක්ෂ කණ්ඩායම විසින් දැයට දායාද කර ඇත.

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පිළිබඳ ව ලංකාව පුරා දැනුවත් කිරීමේ අරමුණින් සිලෝන් ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ස් (Ceylon Independence) පුවත්පතෙහි සතිපතා බාලදක්ෂ ප්‍රවෘත්ති තීරයක් වෙන් කරගැනීමට ද පසු ව The Ceylon Scout නමින් ප්‍රථම නිල පුවත්පත නිකුත් කිරීමට ද එතුමාට හැකි විය. මෙම පුවත්පත් මඟින් මෙන් ම අනෙකුත් ජාතික පුවත්පත් මඟින් ද ව්‍යාපාරයේ අරමුණු හා ප්‍රතිපත්ති එළිදක්වමින් ද බාලදක්ෂ ආචාර්යවරුන් ලෙස බැඳෙන ලෙස ඉල්ලා එකල සිරිලක ප්‍රභූන් වෙත ආයාචනය කරමින් ද ලිපි පළ කරන ලද්දේ ය. මේ සඳහා බී.එ්.ආර්. හියුස් මහතාගේ දායකත්වය අතිමහත් වේ. ගරු ජේ.ටී.ස්මෝල් (Rev.J.T.Small) දේවගැතිතුමාගේ ද ජේසු නිකායික ගරු සී.රිචඞ් (Rev.C.Reichard) පියතුමාගේ ද රජයේ රස පරීක්ෂක සී.ටී.සීමන්ස් (C.T.Symonds) මහතාගේ ද සහයෝගය එතුමාට ලැබිණ. 1916 දී ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ වෘක පෝතක අංශය ඇරඹුණ දින දී ම ලංකාවේ ප්‍රථම වෘක පෝතක රැළ වන 2 වන ගාල්ල රිච්මන්ඞ් විද්‍යාලයීය පෝතක රැළෙහි ආරම්භය ද 1918 දී කොළඹ දී අරඹන ලද ලංකාවේ මුහුදු බාලදක්ෂ අංශය ද 1920 දී අරඹන ලද මානවක බාලදක්ෂ අංශය ද ස්ටීවන්ස් යුගයට අයත් වේ. “සුදු රාජාලියා” යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වූ මෙතුමාට එහි සේවය කළ හැකි වූයේ වසර 20 ක් පමණි. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Big Chief White Eagle|url=http://baladakshaya.blogspot.com/2015/04/big-chief-white-eagle.html}}&lt;/ref&gt; 

==සමස්ත ලංකා ප්‍රථම බාලදක්ෂ රැළිය==
කොළඹ හැව්ලොක් තුරග තරග පිටියෙහි 1917 දී පැවති සමස්ත ලංකා ප්‍රථම බාලදක්ෂ බටහිර දිසාරැළිය මෙරට බාලදකෂයින්ට නවමු අද්දැකීමක් විය. මේ වන විටත් එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතා යටත්විජිත ආණ්ඩුව විසින් මෙසපොතේමියාවේ යුද සේවය කැඳවා තිබූ අතර යුද සේවය නිමා වූ වහා නැවතත් ලංකාවට පැමිණ යළිත් බාලදක්ෂ කටයුතු කෙරෙහි අවධානය යොමුකරනු ලැබුවේ ය. ඒ වන විටත් දේශීය වශයෙන් පරිනත පුහුණුවක් ලැබූ නායකයින් ගණනාවක් මෙන්ම බාලදක්ෂ සමූහ ගණනාවක් ද දිවයින පුරා ආරම්භ වී ඉතා දියුණු මට්ටමකින් පැවති බව බාලදක්ෂ ඉතිහාසයේ සදහන් වේ. නවවසරක රාජකාරියෙන් පසුව ලද නිවාඩුවෙන් පසු එංගලන්තයට ගිය එතුමා ග්ලැඞ්ස් ක්‍රොක්වෙල් (Gladys Crockwell) මෙණෙවිය හා විවාහ වී 1920 දී යළිත් ලංකාවට පැමිණියේ ය. එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතාගේ වසර 33ක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට කරනු ලැබූ විශිෂ්ට සේවය අගයමින් බී. පී. තුමා විසින් පෞද්ගලික ව ඇගයීමට ලක්කරමින් ‘රිදී වෘකයා’  සම්මානය ද ප්‍රදානය කරන ලද්දේ ය. ඒ් වන විට ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයෙහි පසුබිම බෙහෙවින් වෙනස් වී තිබිණ.  1921 දී පළමු වරට ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ නායක බේඩන් පවෙල් සාමිවරයා සහ ඔලේව් සෙන්ට් ක්ලෙයාර් මැතිනියගේ ලංකාවට සැපත් වීම සිදු විය. 

==ලෝක සංචාරයේ යෙදුනු බේඩ්න් පවෙල් යුවල පිළිගැනීම==
 
1921දී පළමු වරට ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ නායක බේඩන් පවෙල් සාමිවරයා සහ ඔලේව් සෙන්ට් ක්ලෙයාර් මැතිනියගේ ලංකාවට සැපත් වීම සිදු විය. එම ජාතික උත්සවය කොළඹ ගාලු මුවදොර පිටියේ මහත් හරසරින් සංවිධානය කළේ එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතාගේ උපදේශකත්වයෙනි. එම අවස්ථාවේ දී ඔවුන් පිළිගැනීමට කොළඹ ගාලූ මුවදොර පිටියේ පැවති රැළියෙන් අනතුරු ව බොහෝ හැල හැප්පීම් මධ්‍යයේ යටතේ එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතා විජිත කොමසාරිස් ධුරයෙන් ඉල්ලා අසු වූ අතර එම වකවානුවේදී එතුමා ලංකා බාලදක්ෂ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් බොහෝ කණස්සල්ලෙන් ද සිටි බව වාර්තා වේ. එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතාගේ වසර 33ක&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_recipients_of_the_Bronze_Wolf_Award&lt;/ref&gt; බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට කරනු ලැබූ විශිෂ්ට සේවය අගයමින් බී. පී. තුමා විසින් පෞද්ගලික ව ඇගයීමට ලක්කරමින් ‘රිදී වෘකයා’&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.scout.org/BronzeWolfAward |access-date=2016-12-21 |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213073142/https://www.scout.org/BronzeWolfAward }}&lt;/ref&gt; සම්මානය ද ප්‍රදානය කරන ලද්දේ ය. ඒ් වන විට ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයෙහි පසුබිම බෙහෙවින් වෙනස් වී තිබිණ.

පසුව මෙතුමා නැවත 1939 දී ගිහි සංගමයේ සභාපතීත්වයට පත්විය. මෙම වකවානුවේ දී ජාතික බාලදක්ෂ මූලස්ථානය විසින් එතුමා ගරු ප්‍රධාන කොමසාරිස් වශයෙන් ද පත් කරනු ලැබූ අතර ලංකා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ පළමු යටත් විජිත ප්‍රධාන කොමසාරිස් වරයා වන්නේ ද මෙතුමා ය. කෙසේ හෝ ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයේ බාලදක්ෂ කණ්ඩාම පෙර තිබු උද්යෝගයෙන් අඛණ්ඩ ව පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බව එම කණ්ඩායමේ පැරණි ලොග් සටහන් වලින් පෙනේ. 1940 වර්ෂයේ දී එෆ්.ජී.ස්ටීවන්ස් මහතා එම කණ්ඩායම නැරඹීම සදහා ප්‍රධාන කොමසාරිස්වරයා ලෙස පැමිණි අතර එය විද්‍යාලීය බාලදක්ෂ ලොග් පොතේ අත්සන් සහිත ව සටහන් තබා තිබේ. 1940.07.30 දින තබන ලද ලොග් සටහනකින් කියවෙන්නේ එතුමාට ගෞරව පිණිස එදින පාසලේ දරුවන් අමතා කතා කිරීමට ද එතුමාට අවස්ථාව උදා වී තිබේ.

ශ්‍රී ලාංකීය ප්‍රථම බාලදක්ෂ කොමසාරිස් මෙන් ම ක්‍රිස්තු දේව බාලදක්ෂ සමූහයේ නිර්මාතෘතුමා වශයෙන් ද එතුමා සිහිකිරීම පිණිස එම විද්‍යාලෙයහි ඉදිකල බාලදක්ෂ උයනෙහි එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතාගේ උඩුකය ප්‍රතිමාවක් ද ඉඳිකර තිබේ. එතුමන් වෙනුවෙන් ලංකාවේ ඉදි වූ ඒකම සිහිවටන ප්‍රතිමාව ද මෙය වේ. මෙම නිර්මාණය මාතලේ හිටපු බාලදක්ෂ කොමසාරිස් රෙජිනෝල්ඩ් විල්සන් මහතාගේ ය.

රට පුරා පැවති සියළු ම බාලදක්ෂ ගිහි සංගම්වලට යමින් සහ ඒවායේ පවතින අඩුපාඩු අවම කර ගැනීමට සහාය වෙමින් බාලදක්ෂ මූලධර්ම අනුව ම බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් මෙහෙයවීම සඳහා නායකයන්ට උපදෙස් දෙමින් ද 1945 වසරේ දී නැවත එංගලන්තය බලා යන තුරු ම ඉතා ප්‍රශංසනීය ආදර්ශවත් සේවාවක් කරන්නට එතුමාට හැකි විය. 

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|30em}}</text>
      <sha1>dgd4ptpj3v0pjtzd4w1tpixoaifmmsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වයිකින්ග් නාවික යාත්‍රා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71768</id>
    <revision>
      <id>791544</id>
      <parentid>772283</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37288" sha1="jzzagrxs3g7uto8b3pe5jqsnlbi6waf" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Moragsoorm.jpg|thumb|300x300පික්|ස්නික්ජා දිගු නෞකා (Snekkja longship) වර්ගයේ වයිකින්ග් නෞකාවක නවීන ආකෘතියක් ]]
'''''වයිකින්ග් නාවික යාත්‍රා''''' යනු ඒවාටම විශේෂ වූ නිමැවුමකින් යුතු, වයිකින්ග් යුගයේදී, වයිකින්ග් වරුන් විසින් තනනු ලැබූ සාගර යාත්‍රා වේ. කරනු ලබන කාර්යය අනුව මේවා විවිධ වර්ග වලින් යුතු විය නමුත් මේ සියලුම වර්ග වල තිබූ ආ‍වේනික ලක්ෂණයක් නම් ඒවා  සැහැල්ලු නම්‍යශීලි, සමමිතික හැඩයෙන් යුතු වීමයි. මෙම යාත්‍රා තනනු ලබනුයේ එකිනෙක ඡේදනය වන ලෑලි පෑස්සිම මගිනි. ඇතැම් යාත්‍රා වල මකර හිසක් දැකිය හැකි වූ අතර තවත් යාත්‍රාවක වෘත්තාකාර එළියට විහිදුනු හැඩයක් දැකිය හැකිය. මෙම හැඩයන් අතීත පුරාවෘත්ත අනුව යාත්‍රා වල නිර්මාණය සදහා යොදාගෙන තිබේ. වයිකින්ග් යාත්‍රා යුධමය කටයුතු වලට පමණක්ම භාවිතා වී නොමැත. දුර ගමන් වෙළද කටයුතු, ගවේෂණය කිරීම් සහ යටත් විජිත පිහිටුවීමේදීද මෙම යාත්‍රා යොදාගෙන තිබේ. 

සාහිත්‍යයේදී දැක ගැනීමට හැකියි වයිකින්ග් යාත්‍රා පුළුල් වර්ග කිරීම් දෙකකට අනුව. ඒවා නම් වෙළද නැව් සහ යුද නැව් වශයෙන්. මෙම වර්ග කිරීම් හරියටම වර්ග කිරීමක් නොවේ මන්ද යත් ඇතැම් වෙළද කටයුතු සදහා තනනු ලබන යාත්‍රාද යුධමය කටයුතු වලට යොදා ගත් අවස්තා දැක ගන්න පුළුවන් නිසා. බොහෝ වයිකින්ග් යාත්‍රා තනනු ලැබුවේ ගංගා සහ වෙරලට ආසන්න මුහුදේ යාත්‍රා කිරීම සදහායි නමුත් මේ අතරින් වර්ග කිහිපයත් විවෘත සාගරය තරණය කිරීම සදහාත් නිපදවනු ලැබුවා. උදාහරණයක් වශයෙන් ක්නාර් (knarr) යන යාත්‍රා වර්ගය දැක්විය හැකියි. වයිකින්ග් යාත්‍රා වල ව්‍යාප්තිය ඉතා විශාලය එය බෝල්ටික් සාගරයේ සිට ඈත ස්කැන්ඩිනේවියානු මවු බිම් කරාත්,  අයිස්ලන්තය, [[ෆාරෝ දිවයින්]], [[ග්‍රීන්ලන්තය]], නිව්ෆන්ඩ් ලන්තය, මධ්‍යදරණී කලාපය, කළු මුහුද සහ අපිකානු මහද්වීපය කරාත් විහිදේ.

== වර්ධනය වීම ==
වයිකින්ග් යුගය බිහිවීමත් සමග වසර දහස් ගණනාවක් පුරාවට ස්කැන්ඩිනේවියානු සංස්කෘතියේ ප්‍රායෝගික සහ ආගමික වශයෙන් ගැඹුරින් මුල් බැස ගත් අංගයක් බවට වයිකින්ග් යාත්‍රා පත්විය. ස්කැන්ඩිනේවියාව සාපේක්ෂව උස් කදුකර භූමි වලින් සමන්විත, ගණව වැඩුනු කෑලෑ වලින් මෙන්ම පහසුවෙන් ලගා විය හැකි ස්භාවික වරායන්ගෙන් සැදුනු කලාපයක් විය. මේ අනුව ගොඩබිමින් වැටුනු වෙළද මාර්ග වඩා අන්තරාදායක මෙන්ම දුෂ්කර ඒවා විය. නෝර්ඩික් ගල් යුගයේ සහ විශේෂයෙන්ම ලෝකඩ යුගයේ සිලා ලිපි වලින් විවිධ අවස්ථාවන් වලදී වයිකින්ග් යාත්‍රා නිරූපණය කරනව.
[[හියෝස්ප්‍රින්ග්]] (Hjortspring) සහ [[නයිඩම්]] (Nydam) යන යාත්‍රා වර්ග වලින් ලැබෙන සාක්ෂි අනුව, අවම වශයෙන් නෝර්ඩික් යකඩ යුගයේ සිට හෝ වටිනා යාත්‍රාවන් යාග හෝම උත්සව වලදී කැප කිරීම් තිබෙන්නට ඇතියි සිතීමට පුළුවන්.  

වයිකින්ග් රාජධානීන් මුහුදු බඩ නගර බවට දියුණු විය. මේවා පැවැත්මට සහ දියුණු වීමට උතුරු මුහුද සහ බෝල්ටික් මුහුද මත යැපෙන්නට විය. මුහුදු ගමන් මාර්ගයන් වල පාලනය වැදගත් අංගයක් වූ අතර දියූණු යුධ නෞකා වලට ඇති ඉල්ලුම මේ අනුව ඉතා වැඩි විය. නමුත් සත්‍ය වශයෙන්ම අධික ඉල්ලුම අනුව නෞකා බලය සහ නිපුණත්වය සංකේතවත් කරමින් වයිකින්ග් මිත්‍යා ආගමික ඇදහිලි වල  ප්‍රධාන ජීවනෝපාංගයක් විය. පලමු සහශ්‍රකය පුරාවටම වයිකින්ග් නායකයින් මෙන්ම රදලයින් මිය ගිය පසු ඔවුන්ව මරණින් මතු ලෝකවලට යැවීම සදහා මිල අධික වටිනා නෞකා වල තැන්පත් කරීම දැක ගත හැකියි. තවදුරටත් දක්වනවා නම්, ඉතා මුල් යුගයේ ඩෙන්මාර්ක් කාසි වර්ගයක් වන හිඩබි (Hedeby) කාසි වල ප්‍රදේශයේ නාවික යාත්‍රා වල වටිනාකම දක්වමින්, සංකේත වශයෙන් නෞකා දක්වා තිබීම දැකිය හැකියි. මෙවන් සංස්කෘතියක් සහ ප්‍රායෝගික වැදගත් කමක් තුල වයිකින්ග් යුගයේදී යුරෝපය තුල වයිකින්ග් නෞකා ඉතාමත්ම දියූණු සාගර යාත්‍රා විශේෂය බවට පත් වීම දැක ගත හැකියි.

== ෆේරින්ග් (Faering) ==
ෆේරින්ග් (Faering) යනු හබල් යුගලයක් සහිත විවෘත යාතා්‍ර වර්ගයකි. මේවා යාත්‍රා තනනු ලැබූ බටහිර සහ උතුරු ස්කැන්ඩිනේවියා සම්ප්‍රදායන් වල වයිකින්ග් යුගයේ සිටම බහුලව දකින්නට තිබූ යාත්‍රා විශේෂයකි.

== ක්නාර් (Knarr) ==
ක්නාර් (Knarr) යනු අත්ලාන්තික් සාගරය තරණය කිරීම සදහා නිපදවනු ලැබූ නෞකා හැදින්වීමට යොදාගත් ජර්මානු වචනයයි. මෙම නෞකා විශේෂය භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකා වූ අතර දිගින් අඩි 54 (16m) ක් පමණ සහ ටෝන් 122 ක පමණ බර ප්‍රමාණයක් රැගෙන යා හැකි පරිදි නිපදවා ඇත. මෙම වර්ගය ගොක්ස්ටඩ් (Gokstad) වර්ගයේ දිගු නෞකා වලට වඩා දිගින් අඩු වන නමුත්, වඩා ශක්තිමත් වන අතර රුවල් බලය මත යැපේ. විවෘත මුහුදේදී සුළං නැති අවස්තාවලදී පමණක් අවල් යොදා ගනී.  මෙම හේතු නිසා වඩා අන්තරාදායක දිගු නාවික ගමනා ගමන වලදී ගොක්ස්ටඩ් (Gokstad) වර්ගයේ යාත්‍රා වලට වඩා ක්නාර් (Knarr) යොදා ගන්නා ලදී. මෙම යාත්‍රා වර්ගයට දිනකට සැතපුම් 75 ක් (121m) පමණ නාවිකයන් 20-30 අතර ප්‍රමාණයක් රැගෙන යාත්‍රා කිරීමේ හැකියාව තිබුණි. වයිකින්ග් යුගයේදී උතුරු අත්ලාන්තික සාගරය තරණය කරමින් knarr යාත්‍රා, සතුන් සහ භාණ්ඩ ග්‍රීන්ලන්තය සහ උතුරු අත්ලාන්තික් දිවයින් අතර ප්‍රවාහනය කර ඇත. පසුකාලීනව මෙම යාත්‍රා වල හැඩය සහ නිමැවුම බෝල්ටික් සාගරයේ Hanseatic ලීගයේදී භාවිතා වූ cog වර්ගයේ යාත්‍රා වලට බලපා ඇත.

== දිගු නැව් ==
[[ගොනුව:Gokstadskipet1.jpg|thumb|Gokstad නෞකාව, වයිකින්ග් කෞතුකාගාරය, ඔස්ලෝ නෝර්වේ]]
දිගු නැව් යනු වයිකින්ග් යුගයේදී ස්කැන්ඩිනේවියාවේ සහ අයිස්ලන්තයේ විසූ වයිකින්ග් වරුන්, වෙළද කටයුතු, ගවේෂණය කිරීම් සහ යුධ කටයුතු සදහා භාවිතා කරන ලද නෞකා වේ. මෙම දිගු නෞකා වල හැඩයේ විකාශනය වයිකින්ග් ගල් යුගයේ උමියැක් (umiak) නම් විවෘත බෝට්ටු විශේෂය සොයා ගැනීමේ සිට 9 වන සියවසේ නයිඩම් (Nydam) සහ ක්වල්සන්ඩ් (kvalsund) නෞකා දක්වා දිවෙයි. පූර්ණ ලෙස සංවර්ධනය වුනු දිගු නෞකා 9 වන සියවසත් 13 වන සියවසත් අතර කාලයේදී දැකිය හැක. අද දක්වා මෙම නෞකා වල ස්භාවය සහ පෙනුම ස්කැන්ඩිනේවියානු නෞකා තනනු ලැබූ සංස්කෘතීන් පිලිබිඹු කරයි. වයිකින්ග් නෞකාවක සාමාන්‍ය වේගය නෞකා වර්ගයෙන් වර්ගයට වෙනස් වන අතර පැයට නාවික සැතපුම් 5 - 10 අතර ප්‍රමාණයක් දක්වා විචලනය වේ. යෝග්‍ය තත්ව යටතේදී දිගු නෞකාවක උපරිම වේගය පැයට නාවික සැතපුම් 15ක් පමණ විය.
[[ගොනුව:Oseberg_ship_head_post.jpg|වම|thumb|277x277පික්|ඕස්බර්ග් (Oseberg) නෞකාවේ සත්ව හිස.]]
දිගු නෞකා වල ගුණාංග වශයෙන් දිගු, පටු, සහැල්ලු සහ වේගයෙන් යාත්‍රා කිරීම සදහා නොගැඹුරු ලෙස නිපදවන ලද පතුලකින් යුතු වීම දැක්වේ. මෙම නෞකා වල නොගැඹුරු පතුල නිසා ඒවා මීටර එකක් පමණ ගැඹුරු වූ ජලයේද යාත්‍රා කිරීමේ සහ  පහසුවෙන් වෙරළට ගොඩබෑමේ හැකියාව තිබෙන අතර සැහැල්ලු බවින්ද යුතු වීම නිසා ගොඩබිමින් යාමේදී යාත්‍රාව ඔසවා ගෙන යෑමේ හැකියාවද ලැබිනි. දිගු නෞකාද ශක්තිමත් සහ සමමිතික හැඩයෙන් යුතු ද්වි අන්තයක් සහිත නෞකා විය. මෙම නිමැවුම නිසා  මෙම නෞකා වලට පහසුවෙන් අාපසු චලනය වීමට හැකි වූ අතර යාත්‍රාව හැරවීමට අවශ්‍යය නොවීය. මෙම ගුණාංගය අයිස් පර සහ මුහුදු අයිස් සහිත චලනය වීමට අපහසු උතුරු අක්ෂාංශ වලදී ඉතාමත් වැදගත් ගුණාංගයක් විය. දිගු නෞකා එහි මුළු දිගටම සරිලන පරිදි අවල් වලින් සමන්විත විය. පසුකාලීන සංස්කරණ වලදී තනි කුඹ ගසක චතුරස්‍රාකර රුවලක්, අවල් වලින් ලැබෙන බලයට අමතර වශයෙන් භාවිතා කිරීමට හෝ අවල් වෙනුවට භාවිතා කරීමට තිබෙනු දැක ගැනීමට හැකියි. මෙය විශේෂයෙන්ම දිගු ගමන් වලදී භාවිතා කිරීම දැක ගත හැකියි. 

දිගු නෞකා ඒවායේ විශාලත්වය මත, නිපැයුම් තොරතුර් මත සහ කීර්තිය අනුව ආකාර ගණනාවකට වර්ග කල හැකිය. වර්ග කිරීම් වලදී වඩාත්ම ප්‍රචලිත ක්‍රමය නම් අවල් සදහා ඇති ස්ථාන ගණන අනුව වර්ග කිරීමයි. මෙම වර්ග කාර්වි (Karvi) නම් ඔරු පැදීමේ බංකු 13 ක් සහිත වර්ගයේ සිට බුස්සේ (Busse) නම් ඔරු පැදීමේ බංකු 34 ක් පමණ තිබෙන්නට ඇතැයි සැලකෙන වර්ගය දක්වා පරාසයක විහිදේ. 

එම වකවානුවේ ස්කැන්ඩිනේවියානු නාවික ශක්තියේ පිලිබිඹුව වූයේ මෙම දිගු නෞකාය, එමෙන්ම ඒවා සතු වීම ඉතාමත්ම වටිනා කමකින් යුතු විය. මෙම නෞකා බොහෝ දුරට මුහුදු බඩ ගොවීන්ට අයත්ව තිබූ අතර යුධ කාල වලදී ශක්තිමත් නාවික බලයක් ස්ථාපනය කිරීම සදහා රජු විසින් පවරා ගනු ලැබුණි. මෙම නෞකා ජර්මානු ජාතිකයන් විසින් යුධ කටයුතු වලදී යොදා ගනු ලැබුවත් ඒවා බොහෝ දුරට භාවිතා කෙරුනේ යුධ නෞකා වලට වඩා යුධ භටයන් ප්‍රවාහනය කිරීමේ නෞකා වශයෙන්ය. දහවන සියවසේදී මෙම යාත්‍රා එකිනෙක ගැට ගැසීම මගින් පාබල සේනාංක වල යුධ ගැටුම් වලදී ස්ථාවර වේදිකාවක් ලෙස භාවිතා කර ඇත. මෙම දිගු නෞකා ප්‍රංශ ජාතිකයන් විසින් මකර නෞකා ලෙස හදුන්වා ඇත. මෙයට හේතුව නම් මෙම නෞකා සතුව මකර හැඩයක් නෞකාවේ ඉදිරි කොටසේ තිබීමයි.

=== කාර්වි (Karve) ===
කාර්වි (Karve) යනු ක්නාර් (knarr) යන නෞකා වර්ගයට සමාන පුළුල් පතුලකින් සමන්විත වයිකින්ග් දිගු නෞකා විශේෂයකි.මේවා යුධ කටයුතු වලට මෙන්ම ගමනා ගමනය, මගීන් ප්‍රවාහනය. භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය හෝ සතුන් ප්‍රවාහනයට යොදා ගැනුනි. මේවාට ඉතා නොගැඹුරු ජලයේ යාත්‍රා කිරීමට තිබූ හැකියාව නිසා මේවා වෙරළ තීරයට ගොඩ බැසීම සදහා භාවිතා කරන ලදි. මෙම යාත්‍රා වර්ගයේ දළ වශයෙන් අඩි 17ක් (5.2 m) පමන වන බාල්ක දැක ගත හැකිය.

== නෞකා නිෂ්පාදනය ==
වයිකින්ග් නෞකා සැහැල්ලු බවින් සහ මුහුදට වඩා හොදින් ඔරොත්තු දීම යන ගුණාංගයන් වලින් අනෙකුත් සාමන්‍ය නෞකා වලින් වෙනස් විය. මෙය ක්ලින්කර් නම් නෞකා නිෂ්පාදන ක්‍රම වේදය ඔස්සේ ඉටුවුනු කාර්යයකි. වයිකින්ග් නෞකා තැනීමට ගන්නා ලද ලෑලි පලා ගනු ලැබුවේ විශාල පැරණි හොදින් වැඩුනු ශාක වලිනි. බොහෝ දුරට මේවා ඕක් ශාක විය. නෞකාවක පතුල අගල් එකක (2.5 cm) පමණ වුවද විය හැකි විය මන්ද යත් පලන ලද ලෑලි පසුකාලීනව භාවිතා වූ ඉරන ලද ලෑලි වලට වඩා ශක්තියෙන් වැඩි වූ බැවිනි.

දැඩි ඕක් ලී සැකිල්ලකින් ආරම්භ කරමින් නෞකා තනන්නන් [[සිද්ධ යකඩ]] යොදා ගනිමින් ලෑලි එකිනෙක පෑස්සීම දැක ගත හැකියි. පතුල දෙපස හැඩය පවත්වා ගැනීමද මෙම ලෑලි පෑස්සීම මගින් ඉටු කර ගන්නා ලද අතර සෑම ලෑලි කොටසක්ම ඊට පහලින් ඇති ලෑලි මතින් වැටෙන ආකාරයට සකසා ඇත. මීට අමතරව දිය කාන්දු නොවන පිරවුම් ද්‍රව්‍යයක් ලෑලි අතරට යොදා ගනිමින් ශක්තිමත් පතුලක් නිර්මාණය කර ඇත.

සැලකිය යුතු තරමේ විශාල නෞකා මෙම සාම්ප්‍රදායික [[ක්ලින්කර්]] ක්‍රමය යොදා ගනිමින් නිපදවිය හැකි විය. යුධ භටයන් 100 ක් පමණ රැගත් මකර නෞකා දුර්ලභ දෙයක් නොවීය.

තවදුරටත් දැක්වන්නේ නම් අවල් ගැසීම සදහා හොද කෝණයන් ලබා ගැනීමට සහ නැව යාත්‍රා කිරීමේදී අවල් ගබඩා කර තැබීමට අවල් අගුළු යොදා ගෙන ඇත. මෙම යුගයේ විශාල නෞකා වලට පැයට නාවික සැතපුම් හයක පමණ වේගයක් අවල් බලයෙන් ලබා ගත හැකි වූ අතර රුවල් බලය යටතේ නාවික සැතපුම් දහයක පමණ වේගයක් ලබා ගත හැකි විය.

== දිශා දැක්වීම ==
තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග ඔවුන්ගේ නෞකා වඩා හොදින් මුහුදට ඔරොත්තු දෙන ලෙස නිෂ්පාදනය වීමත් සමග වයිකින්ග් වරුන් වඩ වඩාත් මුහුදු ගවේෂණ වල යෙදුනි. නමුත් සාගරය තරණය කිරීම සදහා වයිකින්ග් වරුන්ට වඩා නිවැරදි දීශෘ දැක්වීමේ ක්‍රම වල අවශ්‍යතාව දැනුනි. බොහෝවිට නැවක නියමුවා නැව ගෙන යා යුතු ගමන් මාර්ගය සාම්ප්‍රදායික දැනුම් ආශ්‍රයෙන් ලබා ගත්තේය. වයිකින්ග් වරුන් මුහුදු රළ වල ස්භාවය, ගතවන කාළය, ගොඩබිම් මූලාශ්‍ර වැනි පෙර පලපුරුදු අත්දැකීම් නැව ගෙන යා යුතු මාර්ගය තීරණය කිරීමේදී නිසැක වශයෙන්ම යොදා ගනු ලැබුවේය. උදාහරණයක් වශයෙන් විද්වතුන් දක්වන අයුරින් තල්මසුන් සිටීම නැවක දිශාව තීරණය කිරීමේදී උපයෝගි කරගනු ලැබිණි. මන්ද යත් තල්මසුන් ජීවත් වන්නේ ආහාර බහුල මුහුද ජලය ආශ්‍රිතවය. මෙවැනි ජල ප්‍රදේශ බහුලව හමු වනුයේ ගැඹුරු දියවැල් ගැඹුරින් අඩු ප්‍රදේශ කරා තල්ලු කරනා ගොඩබිම් ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතවය. මේ අනුව තල්මසුන් ගැවසෙන ප්‍රදේශයක් යනු ගොඩබිමක් පිලිබද සලකුණකි.

අනෙක් අතට ඇතැම් විද්වතුන් යෝජනා කරන ආකාරයට වයිකින්ග් වරුන් වඩා දියුණු තාක්ෂණයන් දිශාව තීරණය කිරීමේදී යොදා ගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස හිරු මාලිමාව දැකිවිය හැකිය. ග්‍රින්ලන්තයේ නාර්සේෂුවැක් (Narsaruaq) වෙරළ තීරයෙන් හමුවූ ලී අඩ තැටියක් මෙම උපකල්පනයට මූලික වශයෙන් සාධක සපයයි. නමුත් වැඩිදුර අධ්‍යයනයන් මගින් පෙන්නුම් කෙරුනේ මෙහි යොදා තිබූ කෙටි කැපුම් අසමානුපාතිකව යොදා ඇති බවයි. ඒ අනුව මෙය නිවැරදි මාලිමාවක් ලෙස භාවිතා කිරීමට නොහැකි බවයි. ඒ අනුව මෙම තැටිය භාවිතා කරන්නට ඇත්තේ පූජක වරුන් බවට යෝජනා වනවා. පූජක වරුන් පාපොච්චාරනය කිරීමේදී මෙම කට්ට යොදන්නට ඇති බවට සිතනව. මීට සමානවම පර්යේෂකයන් සහ ඉතිහාසඥයන් දිගින් දිගටම විවාද කරන කාරනයක් නම් වයිකින්ග් වරුන් දිශා තීරණය කිරීමේදි හිරු පාෂාණ භාවිතා කරාද යන්නයි. මන්ද යත් හිරු පාෂාණ වලින් ආලෝකය ධ්රැවිකරනය කල හැකි වන අතර එය දිශාව තීරණය කිරීමේදි පැසසිය හැකි ක්‍රම වේදයක් බැවිනි. කුමන දිශාවක් ඔස්සේ ආලෝක තරංග කම්පනය වන්නේද යන්න පෙන්වීම මගින් හිරු ආලෝකය මද, වළාකුලු සහිත තත්වයක් යටතේ වුවද හිරු ඇති ස්ථානය පෙන්වීමට හැකියාව හිරු පාෂාණ සතුව ඇත. මෙම පාෂාණ තරංග වල දිශාව අනුව එක් නිශ්චිත වර්ණයකට වෙනස් වන අතර මේ සදහා පාෂණ සෘජු සූර්යාලෝකය පතිත වන ස්ථානයක තැබිය යුතුය. මේ අනුව විද්වතුන් මෙවන් සීමාකාරී තත්ව යටතේදී හිරු පාෂාණ දිශා දැක්වීමේ ක්‍රම වේදයක් ලෙස යොදා ගැනීමේ යෝග්‍යතාව ගැන වාද කරයි. 

වයිකින්ග් ඉතිහාස කතා වල නිතරම පැවසෙන පරිදි වයිකින්ග් වරුන් ඔවුන්ගේ දීර්ග මුහුදු ගමන් වලදී අයහපත් කාලගුනය සහ මීදුම නිසා පීඩා විදි බව දැක්වේ. දිශාව පිලිබද කිසිදු අදහසකින් තොරව ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම මංමුලා වූ අවස්තා ගැනද සදහන් වේ. මෙම වාර්තා වලට අනුව දැක්වෙන්නේ ඔවුන් දිශාව නිර්ණය කිරීම සදහා හිරු එළිය අපහැදිලි අවස්ථා වලදී හිරු පාෂාණ භාවිතා කර නොමැති අතර වයිකින්ග් වරුන් පවතින සූළං මත යැපුනු අතර ඔවුන්ගේ පාරම්පරික සාම්ප්‍රදායික දැනුම දිශා තීරණය කිරීමේදි යොදා ගන්නට ඇති බවයි.

== සම්ප්‍රදාය සහ සංස්කෘතිය ==
එක් වයිකින්ග් සම්ප්‍රදායක් වූයේ වයිකින්ග් නායකයින් මිය ගිය පසු ඔවුන් ඔවුන්ගේ නෞකා සමග මිහිදන් කිරීමයි. මියගිය පුද්ගලයාගේ සිරුර ප්‍රවේසමින් සූදනම් කරන ලද අතර ඔවුන්ගේ හොදම ඇදුම් වලින් සරසන ලදි. මෙම සූදානම් කිරීමේ කටයුතු වලින් අනතුරුව ශරීරය ආදාහනය කරන ප්‍රදේශයට අශ්ව රියකින් ගෙනයන ලදි. අනතුරුව මෘත දේහය ඔහුගේ භාරයේ තිබූ දේවල් සමග නැව තුල තැන්පත් කෙරිනි. නායකයාගේ ප්‍රියතම අශ්වයා, බොහෝවිට ස්වාමියාට ලැදි දඩයම් බල්ලෙකු සහ ඇතැම් අවස්ථාවලදී වහලුන් ද බිලි පූජා කරන ලද අතර මෘත දේහය සමග ආදාහනය කරන ලදි. මෙයින් අනතුරුව මිය ගිය පුද්ගලයා මරණින් මතු ලෝකයට යාත්‍රා කරන බව වයිකින්ග් වරුන් තදින්ම විශ්වාස කරන ලදි. වයිකින්ග් නෞකා මිහිදන් කිරීමක් පිලිබද උදාහරණයක් ලැඩ්බි (Ladby) නම් ඩෙන්මාර්ක් ගම්මානයේ සිදු කරන ලද කැණීම් කටයුතු වලින් හමු වී ඇති අතර ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබේ. 

නෞකා සමග මිහිදන් කිරීම නෝර්ඩික් යකඩ යුගය දක්වා තරම්වත් ඈත අතීතයකට දිවෙන ස්කැන්ඩිනේවියානු පුරාණ සංස්කෘතික අංගයකි. මෙයට සාක්ෂි සදහා උදාහරණ වශයෙන් හියෝස්ප්‍රින්ග් (Hjortspring) බෝට්ටුව (400-300 ක්‍රි.පූ.) හෝ නයිඩම් (Nydam) බෝට්ටු (200-450 ක්‍රි.පූ.) දැක්විය හැකිය. නෞකා, මළ සිරුරු  සහ ජලය ජර්මානු සංස්කෘතියේ ආත්මීය වැදගත්කමක් ඉසිලූ අංග ලෙස නෝර්ඩික් ලෝකඩ යුගය තරම්වත් ඈතට දිවෙයි. 

== සංරක්ෂණය කරන ලද නෞකා ==
[[ගොනුව:Wikingerschiff_Oslo.jpg|thumb|250x250පික්|සංරක්ෂණය කරන ලද Oseberg නෞකාවේ කොටස් වයිකින්ග් කෞතුකාගාරය(ඔස්ලෝ)]]
ඇතැම් මුල් වයිකින්ග් නෞකා අවුරුදු ගණනාවක් තුලදී හමුවූ නමුත් මේවයින් කිහිපයක් පමණක් සංරක්ෂණ කටයුතු සදහා යොදාගැනුනි. මෙම නෞකා කිහිපයෙන් වඩාත්ම අවදානයට පාත්‍ර වූ නෞකා කිහිපය පහත දැක්වේ. 

* ගොක්ස්ටඩ් නෞකාව ([[Gokstad ship]]) : මුළු දිග – දළ වශයෙන් මීටර 23.3 (අඩි 76)&lt;br&gt;
* ඕස්බර්ග් නෞකාව ([[Oseberg ship]]): මුළු දිග – දළ වශයෙන්  මීටර 21.5  ( අඩි 71)&lt;br&gt;
* ටියුන් නෞකාව (Tune)
* ස්කල්ඩෙලෙව් නෞකා ([[Skuldelev]] Ships)

== අනුකෘතීන් ==
වයිකින්ග් නෞකා [[අනුකෘතීන්]] බහුලව හමු වන නෞකා [[අනුකෘතීන්]] වර්ගයකි. [[වයිකින්ග්]] නැමැති මුල්ම වයිකින්ග් නෞකා ආකෘතිය නෝර්වේ සන්ඩර්ෆියුජ් ([[Sandefjord]]) හි රොඩ්ස්වර්වන් ([[Rødsverven]]) නැව් තටාංගනයේ තනනු ලැබීය. 1893 දී මෙය ලෝක කොළොම්බියානු ප්‍රදර්ශනය සදහා අත්ලාන්තික් සාගරය තරණය කරමින් චිකාගෝ වෙත ලගා විය. සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක වයිකින්ග් යුගයේ නෞකා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම්, උතුරු යුරෝපයේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ සේවය සදහා යොදා ගෙන තිබේ. ඩෙන්මාර්කයේ රොස්කිලේ (Roskilde) හි වයිකින්ග් නෞකා කෟතුකාගාරය ඔවුන් සතුව ඇති පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම් අනුව නිර්මාණශීලිව සහ නිවැරදිව වයිකින්ග් නෞකා  ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම පිලිබද කීර්තියක් උසුලයි.

== මේවාද බලන්න ==
* [[ගැලී]] ([[Birlinn]])
* [[කොග් (නෞකා )]] (Cog (ship))
* [[ගැලරි]] (Galley)
* [[සල්මේ නෞකා]] (Salme ships)

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7171577.stm Recreating a Viking voyage - BBC]
* [http://www.vikingeskibsmuseet.dk/ The Vikingship Museum in Roskilde, Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125082555/http://www.vikingeskibsmuseet.dk/ |date=2009-11-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20060824131350/http://www.bow.k12.nh.us/CyberBUS/vikings/gokstad_ship.htm Web page about the Gokstad ship excavation]
* [http://www.khm.uio.no/vikingskipshuset/english.php The Oslo Viking Ship Museum]
* [http://www.gaia.no Gaia, the Gokstad Ship copy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713134021/http://gaia.no/ |date=2017-07-13 }}
* [http://www.vikingship.ca Munin, a Gokstad replica in Vancouver, BC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029163626/http://www.vikingship.ca/ |date=2018-10-29 }}
* [http://aldokkan.com/science/ship.htm Comparison between Viking and Egyptian Ships] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811074941/http://aldokkan.com/science/ship.htm |date=2011-08-11 }}
* [http://www.normandie-heritage.com/spip.php?article330 Dreknor Project, Normandy]
* [http://www.vikingship.org Leif Ericson Viking Ship] LEVS is a 501(c) 3 nonprofit educational organization dedicated to the study, education and promotion of the fact that Leif Ericson was the first European to set foot upon and explore the North American Continent and of Vikings in general, their times and travels throughout the world.
* [http://www.maritimewood.com/building-a-viking-ship-01.html Rebuilding and sailing a Viking Knarr ship]
* [https://web.archive.org/web/20071204103733/http://home.exetel.com.au/manxman/vikings/the_vikings History of vikings]
* [http://www.kellscraft.com/ShipsandShipping/ShipsandShippingContentPage.html Francis Miltoun: Ships &amp; shipping, London, Alexander Moring Ltd., 1903]
* [https://web.archive.org/web/20071219082837/http://www.mariner.org/educationalad/ageofex/viking_ships.php The Mariner's Museum: Age of exploration]
* [http://www.osebergvikingskip.no/eng New Oseberg Ship Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150508050111/http://www.osebergvikingskip.no/eng/ |date=2015-05-08 }}</text>
      <sha1>jzzagrxs3g7uto8b3pe5jqsnlbi6waf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:National Film Award Best Feature Film</title>
    <ns>10</ns>
    <id>72864</id>
    <revision>
      <id>791520</id>
      <parentid>398537</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10309" sha1="a3kap3ahkuuqz3asc8mh4kp6fuhqms9" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = National Film Award Best Feature Film
|title = [[හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය|හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය]] සඳහා [[ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|basestyle = {{National Film Awards/style|base}}
|listclass = hlist

|group1 = 1953–1960
|list1 = 
* ''[[ශ්‍යාම්චි ආයි (චිත්‍රපටය)|ශ්‍යාම්චි ආයි]]'' [[1වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1953)}}]]
* ''[[මිර්සා ඝලිබ් (චිත්‍රපටය)|මිර්සා ඝලිබ්]]'' [[2වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1954)}}]]
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]'' [[3වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1955)}}]]
* ''[[කාබුලිවාලා (1957 චිත්‍රපටය)|කාබුලිවාලා]]'' [[4වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1956)}}]]
* ''[[දෝ ආන්ඛෙන් බරා හාත්]]'' [[5වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1957)}}]]
* ''[[සාගර් සංගමේ]]'' [[6වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1958)}}]]
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ|අපූර් සංසාර්]]'' [[7වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1959)}}]]
* ''[[අනුරාධා (1960 චිත්‍රපටය)|අනුරාධා]]'' [[8වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1960)}}]]

|group2 = 1961–1980
|list2 = 
* ''[[භගිනි නිවේදිතා (චිත්‍රපටය)|භගිනි නිවේදිතා]]'' [[9වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1961)}}]]
* ''[[දාදා ඨාකූර් (චිත්‍රපටය)|දාදා ඨාකූර්]]'' [[10වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1962)}}]]
* ''[[ෂෙහාර් ඕර් සප්නා]]'' [[11වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1963)}}]]
* ''[[චාරුලතා]]'' [[12වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1964)}}]]
* ''[[චෙම්මීන්]]'' [[13වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1965)}}]]
* ''[[තීශ්‍රි කසම්]]'' [[14වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1966)}}]]
* ''[[හැටේ බසාරේ]]'' [[15වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1967)}}]]
* ''[[ගූපි ගයිනේ බඝා බයිනේ]]'' [[16වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1968)}}]]
* ''[[භුවන් ෂෝමේ]]'' [[17වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1969)}}]]
* ''[[සංස්කාර (චිත්‍රපටය)|සංස්කාර]]'' [[18වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1970)}}]]
* ''[[සීමාබද්ධ]]'' [[19වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1971)}}]]
* ''[[ස්වයංවරම්]]'' [[20වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1972)}}]]
* ''[[නර්මල්‍යම්]]'' [[21වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1973)}}]]
* ''[[කෝරස් (1974 චිත්‍රපටය)|Chorus]]'' [[22වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1974)}}]]
* ''[[චෝමනා දුදි]]'' [[23වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1975)}}]]
* ''[[මෘගයා]]'' [[24වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1976)}}]]
* ''[[ඝටශ්‍රද්ධා]]'' [[25වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1977)}}]]
* සම්මාන නැත [[26වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1978)}}]]
* ''[[ශෝධ්]]'' [[27වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1979)}}]]
* ''[[අකලේර් ශාන්ධනෙයි]]'' [[28වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1980)}}]]

|group3 = 1981–2000
|list3 = 
* ''[[දඛාල්]]'' [[29වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1981)}}]]
* ''[[චෝඛ්]]'' [[30වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1982)}}]]
* ''[[ආදි ෂංකරාචාර්ය (චිත්‍රපටය)|ආදි ෂංකරාචාර්ය]]'' [[31වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1983)}}]]
* ''[[දාමුල්]]'' [[32වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1984)}}]]
* ''[[චිදම්බරම් (චිත්‍රපටය)|චිදම්බරම්]]'' [[33වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1985)}}]]
* ''[[තබරානා කතේ]]'' [[34වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1986)}}]]
* ''[[හලෝධියා චොරායේ බාඕධන් ඛායි]]'' [[35වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1987)}}]]
* ''[[පිරවි]]'' [[36වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1988)}}]]
* ''[[බාඝ් බහදූර්]]'' [[37වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1989)}}]]
* ''[[මාරුපක්කම්]]'' [[38වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1990)}}]]
* ''[[ආගන්තුක්]]'' [[39වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1991)}}]]
* ''[[භගවද් ගීතා (චිත්‍රපටය)|භගවත් ගීතා]]'' [[40වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1992)}}]]
* ''[[චරාචාර්]]'' [[41වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1993)}}]]
* ''[[උනිෂේ ඒප්‍රිල්]]'' [[42වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1994)}}]]
* ''[[කඨපුරුෂන්]]'' [[43වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1995)}}]]
* ''[[ලාල් දර්ජා]]'' [[44වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1996)}}]]
* ''[[තායි සහේබා]]'' [[45වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1997)}}]]
* ''[[සමාර් (1999 චිත්‍රපටය)|සමාර්]]'' [[46වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1998)}}]]&lt;!-- article says it won in 1999 --&gt;
* ''[[වානප්‍රස්තම්]]'' [[47වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(1999)}}]]&lt;!-- article says it won in 2000 --&gt;
* ''[[ශාන්තම්]]'' [[48වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2000)}}]]&lt;!-- article says it won in 2001 --&gt;

|group4 = 2001–වර්තමානය
|list4 = 
* ''[[ද්වීප]]'' [[49වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2001)}}]]
* ''[[මොන්ඩෝ මෙයර් උපඛ්‍යාන්]]'' [[50වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2002)}}]]
* ''[[ශ්වාස්]]'' [[51වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2003)}}]]
* ''[[පේජ් 3 (චිත්‍රපටය)|Page 3]]'' [[52වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2004)}}]]
* ''[[කාල්පුරුෂ්]]'' [[53වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2005)}}]]
* ''[[පුලිජන්මම්]]'' [[54වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2006)}}]]
* ''[[කාංචිවරම්]]'' [[55වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2007)}}]]
* ''[[අන්තහීන්]]'' [[56වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2008)}}]]
* ''[[කුට්ටි ශ්‍රාන්ක්]]'' [[57වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2009)}}]]
* ''[[ආදමින්ටේ මකන් අබු]]'' [[58වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2010)}}]]
* ''[[දියෝල්]]'' සහ ''[[බ්‍යාරි (චිත්‍රපටය)|බ්‍යාරි]]'' [[59වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2011)}}]]
* ''[[පාන් සිං තොමාර් (චිත්‍රපටය)|පාන් සිං තොමාර්]]'' [[60වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2012)}}]]
* ''[[ෂිප් ඔෆ් තීසියස් (චිත්‍රපටය)|Ship of Theseus]]'' [[61වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2013)}}]]
* ''[[කෝර්ට් (චිත්‍රපටය)|Court]]'' [[62වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2014)}}]]
* ''[[බාහුබලි: ද බිගිනිං]]'' [[63වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2015)}}]]
* ''[[කාසව්]]'' [[64වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන|{{small|(2016)}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:National Film Award (India) navigational boxes|Feature Film]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3kap3ahkuuqz3asc8mh4kp6fuhqms9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74117</id>
    <revision>
      <id>791559</id>
      <parentid>593485</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */</comment>
      <origin>791559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20914" sha1="1hvdjzoci79xicuxr8ypqmlxk0v3us2" xml:space="preserve">ශ්‍රී ලංකා&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://ur7s.com/news/japan-secure-double-delight-with-victories-in-colombo-on-asian-sevens-series |access-date=2017-08-13 |archive-date=2015-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209070404/http://ur7s.com/news/japan-secure-double-delight-with-victories-in-colombo-on-asian-sevens-series }}&lt;/ref&gt; සෙවන්ස් ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂික ජාත්‍යන්තර රග්බි සෙවන්ස් තරගාවලියක් වේ. සිංගර් ශ්‍රී ලංකන් එයාර් ලයින්ස් රග්බි 7 නමින් 1999 දී ආරම්භ කරන ලද මෙම තරඟාවලිය පසුගිය ආසියානු සෙවන්ස් තරඟාවලියේ කොටසක් ලෙස සැලකේ.

1999 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණයේ මහනුවර ක්‍රීඩා  සමාජය විසින් මෙම තරගාවලිය පැවැත්විණි. ආසියානු හා යුරෝපීය ජාතික පිරිමි කණ්ඩායම් නිරන්තර තරඟකරුවන් විය. ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමය, ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් තරගාවලිය සංවිධානය කිරීම සඳහා තාරුණ්‍යයට හෙටක් සංවිධානය සමග සහයෝගීතාවයක් ඇතිව 2009 සහ 2010 වසරවලදී මෙම තරගාවලිය කොළඹට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://ur7s.com/news/sri_lanka_granted_asian_sevens_tournament |access-date=2017-08-13 |archive-date=2015-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118213626/http://ur7s.com/news/sri_lanka_granted_asian_sevens_tournament }}&lt;/ref&gt;

කාල්ටන් සුපර් සෙවන්ස් තරගාවලියේ ජාත්‍යන්තර ආකෘතිය  2011 වසරේදී ආදේශ කරන ලදී. සය වසරකට පසුව අන්තර්ජාතික ආකෘතිය නැවත ස්ථාපනය කරන ලද්දේ කොළඹ, ඩයලොග් කොළඹ සෙවන්ස් සමඟය.

== ඉතිහාසය ==

=== සිංගර් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් (1999-2008) ===
මුලදී මෙම තරඟය මහනුවර ක්‍රීඩා සමාජයේ 125 වන සංවත්සරයට සමගාමීව ආරම්භ කරන ලදී. ආසියානු රග්බි ක්‍රීඩා කරන රටවල් 10 ක් සඳහා ප්‍රථම තරඟාවලිය සීමා විය. ජාත්‍යන්තර තරගාවලියට සමගාමීව පාසල් 16 ක් තරඟ වදින පාසල් තරගාවලියක්ද පවත්වන ලදී.

මෙම තරඟාවලියේ මූලික අනුග්‍රාහකත්වය හිමිවූයේ ශ්‍රී ලංකන් එයාර්ලයින්ස් සහ සිංගර් ශ්රී ලංකා ආයතනවලටය. අනෙකුත් අනුග්‍රාහකයන් වූයේ Rolls Royce, Airbus Industries, SITA, Haesl, IAE ඉන්ටර්නැෂනල්, CFM, ජෝන් කීල්ස් එලිෆන්ට් හවුස්, ලයන් බෘවරි සහ අමායා රිසෝර්ට්ස් යන සමාගම්ය.

1999 දී මහනුවරදී දකුණු කොරියාව විසින් කුසලානය දිනා ගන්නා ලදි. මෙම තරඟාවලිය විවෘත තරගයක් ලෙසින් 2000 දී කණ්ඩායම් 16 දක්වා ව්‍යාප්ත විය. එම වර්ෂයේ චීන තායිපේ කුසලානය දිනා ගත්තේය. 2002 දී පෘතුගාලය දිනා ගත්තේය. 2003 දී අප්‍රිකාවේ (කෙන්යාව, මොරොක්කෝ සහ අරාබි ගල්ෆ්) සහ ඕසීනියා (ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ කුක් දූපත්) කණ්ඩායම්ද තරග කළ අතර කෙන්යාවේ ජාතික කණ්ඩායම කුසලානයේ ජයග්‍රාහකයා විය.

2005 ලෝක කුසලාන රග්බි ලෝක කුසලානය සඳහා ආසියානු සුදුසුකම් ලැබීම් 2004 දී පවත්වන ලද අතර ජයග්‍රාහකයා වූයේ ජපානයයි. චීන තායිපේ සහ දකුණු කොරියාව (දෙවන හා තෙවන ස්ථානය) රග්බි ලෝක කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමද විශේෂත්වයකි. අන්තර්ජාතික රග්බි මණ්ඩලය විසින් IRB සැටලයිට් තරගාවලියක් ලෙස මෙම තරඟාවලිය පසුව පිළිගන්නා ලදී. 2005 දී ජපානය කුසලානය දිනා ගත්තේය. දකුණු කොරියාව සහ හොංකොං 2006 දී සහ 2007 දී පිළිවෙලින් ජයග්‍රාහකයන් විය.

 2008 දී කුසලාන ජයග්‍රාහකයා වූයේ මැලේසියාවයි.

=== කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා 7 (2009-10) ===
තාරුණ්‍යට හෙටක් සංවිධානයේ කාල්ටන් ක්‍රීඩා සමාජය 2009 දී ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමයේ සහයෝගීතාවයෙන් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් පවත්වන ලදී. මෙම තරගාවලිය කොළඹට ගෙන ආ අතර එය ආසියානු රග්බි පාපන්දු සංගමයේ (ARFU) විසින් නිල වශයෙන් පිළිගන්නා ලදී. 2009 IRB ආසියානු සෙවන්ස් තරගාවලියේ අවසන් අංගය බවට පත්විය. ජපානය නැවතත් තරඟාවලිය සඳහා තරග කිරීමට සමත් වූ අතර 2009 වසරේ තෙවන වරටත් තරගාවලිය ජය ගත්තේය.

2010 තරගවාරයේදී නිල නොවන ජාතික කණ්ඩායම් කිහිපයක් තරඟ වදිද්දී ෆීජි බාබේරියන් අවසන් ජයග්‍රාහකයින් බවට පත්විය. කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවේ 2011 තරඟාවලිය සඳහා දේශීය කණ්ඩායම් සහභාගිත්වය ඇතිව 2010 කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් අවසන් වරට ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් ආකෘතිය යටතේ අවසන් විය.

=== කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාව (2011-14) ===
2011 දී කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා 7 තරග මාලාව කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවට පරිවර්තනය විය. සති අන්තවල පවත්වන ලද තරගාවලි දෙකක් යටතේ දේශීය ක්‍රීඩා සමාජ තරග මාලාවක් ලෙස 2014 වන තෙක් මෙම ආකෘතිය යටතේ දිගටම පැවතියේය. දේශීය ක්‍රීඩකයින් සඳහා අතිරේක තේරීම් තරඟ ඇතුළත් තරගද අවසාන කාලවලදී ආරම්භක විය.

තරඟකාරී මට්ටම ඉහළ නැංවීම සඳහා ලොව පුරා ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රීඩකයින් එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ වී මහනුවර, ගාල්ල සහ කොග්ගල ඇතුළු ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල මෙම තරඟාවලිය පැවැත්විණි. එක් එක් අදියර යන් සඳහා ශ්‍රේණිගත කිරීම් සිදුකර අවසන් අදියර [[කොළඹ|කොළඹදී]] පැවැත්විණ.

කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවට තරඟ කිරීමට කණ්ඩායම් 10 ක් වූ අතර, පළාත් සභා නවය සහ යාපනය කලාපය නියෝජනය කරමින් කණ්ඩායම් සහභාගී විය.{{Columns-list|&lt;!-- comment out redlinks 
* [[Central Kings]]
* [[Eastern Eagles (rugby)|Eastern Eagles]]
* [[Jaffna Challengers]]
* [[North Central Typhoons]]
* [[North Western Blacks]]
* [[Northern Gladiators]]
* [[Sabaragamuwa Stallions]]
* [[Southern Sharks (rugby)|Southern Sharks]]
* [[Uva Vipers]]
* [[Western Warriors (rugby)|Western Warriors]]
--&gt;
* Central Kings
* Eastern Eagles
* Jaffna Challengers
* North Central Typhoons
* North Western Blacks
* Northern Gladiators
* Sabaragamuwa Stallions
* Southern Sharks
* Uva Vipers
* Western Warriors|cols=&lt;!-- comment out redlinks  * [[Central Kings]] * [[Eastern Eagles (rugby)|Eastern Eagles]] * [[Jaffna Challengers]] * [[North Central Typhoons]] * [[North Western Blacks]] * [[Northern Gladiators]] * [[Sabaragamuwa Stallions]] * [[Southern Sharks (rugby)|Southern Sharks]] * [[Uva Vipers]] * [[Western Warriors (rugby)|Western Warriors]] --&gt; * Central Kings * Eastern Eagles * Jaffna Challengers * North Central Typhoons * North Western Blacks * Northern Gladiators * Sabaragamuwa Stallions * Southern Sharks * Uva Vipers * Western Warriors|colwidth=17em}}

=== කොළඹ සෙවන්ස් (2015 - වර්තමානය) ===
ඩයලොග් සමාගමේ අනුග්‍රාහකත්ව ගිවිසුමක් අනුගමනය කිරීමෙන් අනතුරුව, අන්තර්ජාතික කණ්ඩායම් ආකෘතිය 2015 දී නැවතත් කොළඹ දී පැවැත්විය. 2015 තරඟාවලිය ආසියානු සෙවන්ස් තරගාවලියේ තෙවැනි සහ අවසාන අදියර බවට පත්විය. ඔක්තෝබර් මාසයේදී දින දෙකක් පුරා අන්තර්ජාතික කණ්ඩායම් 11 ක් තරඟ වැදි අතර ජයග්‍රාහකයාට හිමි සම්මානය ජපානය ද, හොංකොං අනුශූරයන්ද, ශ්‍රී ලංකාව තුන්වන ස්ථානයටද පත්විය. 2016 දී මෙම තරඟාවලිය නැවතත් ආසියානු සත් සාමාජික රග්බි තරගාවලියේ අවසන් වටය සදහ කණ්ඩායම් අටක් විසින් තරග කරනු ලැබීය. හොංකොං විසින් මෙම තරඟාවලිය ජයගනු ලැබුවේ දකුනු කොරියාව දෙවන ස්ථානයට හා චීනය තුන්වන ස්ථානයට පත්කරමිනි.

== පෙර ජයග්‍රාහකයින් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!වර්ෂය
!නගරය
!ක්‍රීඩාංගණය
! colspan=&quot;3&quot; |ජයග්‍රාහකයින්
|-
! colspan=&quot;3&quot; |සිංගර් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස්
!කප්
!ප්ලේට්
!බෝල්
|-
|1999
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|දකුණු කොරියාව
|මැලේසියාව
|ඉන්දියාව
|-
|2000
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|චීන තායිපේ
|ජපානය
|තායිලන්තය
|-
|2001
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|චීන තායිපේ
|ඩෙන්මාර්කය
|චෙක් ජනරජය
|-
|2002
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|පෘතුගාලය
|දකුණු කොරියාව
|හොංකොං
|-
|2003
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|කෙන්යාව 
|ශ්‍රී ලංකාව
|අරාබි ගල්ෆ්
|-
|2004
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ජපානය
|ශ්‍රී ලංකාව
|කසකස්ථානය
|-
|2005
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ජපානය
|ශ්‍රී ලංකාව
|අරාබි ගල්ෆ්
|-
|2006
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|දකුණු කොරියාව
|තායිලන්තය
|මැලේසියාව
|-
|2007
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|හොංකොං
|චීනය
|ඉන්දියාව
|-
|2008
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|මැලේසියාව
|කසකස්ථානය
|සිංගප්පූරුව
|-
! colspan=&quot;3&quot; |කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස්
!කප්
!ප්ලේට්
!බෝල්
|-
|2009
|කොළඹ
|සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණය
|ජපානය
|තායිලන්තය
|පකිස්ථානය
|-
|2010
|කොළඹ
|සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණය
|ෆීජී බාබේරියන්ස්
|නවසීලන්ත ලෙජන්ඩ්ස්
|ජර්මනිය
|-
! colspan=&quot;3&quot; |කාල්ටන් සුපර් සෙවන්ස්
!තරගමාලා ශූරතාවය
!අදියර ශූරතාවය
!අදියර අනුශූරතාවය
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
| rowspan=&quot;2&quot; |සෙන්ට්‍රල් කිංග්ස්
|සදර්න් ෂාර්ක්ස්
|සෙන්ට්‍රල් කිංග්ස්
|-
|කොළඹ
|රාජකීය විද්‍යාල ක්‍රීඩාංගණය
|සෙන්ට්‍රල් කිංග්ස්
|වෙස්ටර්න් වොරියර්ස්
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|මහනුවර
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
| rowspan=&quot;2&quot; |නෝර්ත් වෙස්ටර්න් බ්ලැක්ස්

ජැෆ්න චැලෙන්ජර්ස්
|නෝර්ත් වෙස්ටර්න් බ්ලැක්ස්
|සදර්න් ෂාර්ක්ස්
|-
|කොළඹ
|පොලිස් ක්‍රීඩාංගණය
|ජැෆ්න චැලෙන්ජර්ස්
|වෙස්ටර්න් වොරියර්ස්
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|නුවරඑළිය
|රේස්කෝස් ක්‍රීඩාංගණය
| rowspan=&quot;4&quot; |ජැෆ්න චැලෙන්ජර්ස්
|සදර්න් ෂාර්ක්ස්
|නෝර්ත් සෙන්ට්‍රල් ටයිපූන්ස්
|-
|නාවලපිටිය
|ජයතිලක ක්‍රීඩාංගණය
|සෙන්ට්‍රල් කිංග්ස්
|ඊස්ටන් ඊගල්ස් 
|-
|ගාල්ල
|ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගණය
|ජැෆ්න චැලෙන්ජර්ස්
|නොදර්න් ගැලැඩියේටර්ස්
|-
|කොළඹ
|රේස්කෝස් ක්‍රීඩාංගණය
|සබරගමුව ස්ටැලොන්ස් 
|ජැෆ්න චැලෙන්ජර්ස්
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2014
|කුරුණෑගල
|ශාන්ත ආනා ක්‍රීඩාංගණය
| rowspan=&quot;4&quot; |වෙස්ටර්න් වොරියර්ස්
|නෝර්ත් සෙන්ට්‍රල් ටයිපූන්ස්
|නොදර්න් ගැලැඩියේටර්ස්
|-
|බෙලිඅත්ත
|D A රාජපක්ෂ ක්‍රීඩාංගණය
|නොදර්න් ගැලැඩියේටර්ස්
|නෝර්ත් සෙන්ට්‍රල් ටයිපූන්ස්
|-
|කොග්ගල
|BOI ක්‍රීඩාංගණය
|වෙස්ටර්න් වොරියර්ස්
|සදර්න් ෂාර්ක්ස්
|-
|කොළඹ
|රාජකීය විද්‍යාල ක්‍රීඩාංගණය
|නොදර්න් ගැලැඩියේටර්ස්
|වෙස්ටර්න් වොරියර්ස්
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ඩයලොග් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස්
!කප්
!ප්ලේට්
!බෝල්
|-
|2015
|කොළඹ
|රේස්කෝස් ක්‍රීඩාංගණය
|ජපානය
|දකුණු කොරියාව 
|එක්සත් අරාබි එමීර්
|-
|2016
|කොළඹ
|රේස්කෝස් ක්‍රීඩාංගණය
|හොංකොං
|ජපානය
|පවත්වා නැත
|}

== පෙර ජයග්‍රාහකයින් (පාසල්) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |වර්ෂය
! rowspan=&quot;2&quot; |ක්‍රීඩාංගණය
! colspan=&quot;3&quot; |ජයග්‍රාහකයින්
|-
!කප්
!ප්ලේට්
!බෝල්
|-
|1999
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ඉසිපතන විද්‍යාලය
|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය
|පවත්වා නැත
|-
|2000
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ශා. අන්තෝනි විද්‍යාලය
|ත්‍රිත්ව විද්‍යාලය
|වෙස්ලි විද්‍යාලය
|-
|2001
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ශා. පීතර විද්‍යාලය
|වෙස්ලි විද්‍යාලය
|රුහුණු ඒකාබද්ධ
|-
|2002
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
|ශා. අන්තෝනි විද්‍යාලය
|ශා. තෝමස් විද්‍යාලය
|-
|2003
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ඉසිපතන විද්‍යාලය
|රාජකීය විද්‍යාලය
|ධර්මරාජ විද්‍යාලය
|-
|2004
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය
|ශා. සිල්වෙස්ටර් විද්‍යාලය
|ඉසිපතන විද්‍යාලය
|-
|2005
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ශා. අන්තෝනි විද්‍යාලය
|විද්‍යා විද්‍යාලය
|ධර්මරාජ විද්‍යාලය
|-
|2006
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ශා. අන්තෝනි විද්‍යාලය
|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය
|ශා. සිල්වෙස්ටර් විද්‍යාලය
|-
|2007
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ඉසිපතන විද්‍යාලය
|ධර්මරාජ විද්‍යාලය
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
|-
|2008
|බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණය
|ඉසිපතන විද්‍යාලය
|ධර්මරාජ විද්‍යාලය
|ආනන්ද විද්‍යාලය
|}

== References ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>1hvdjzoci79xicuxr8ypqmlxk0v3us2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>74376</id>
    <revision>
      <id>791458</id>
      <parentid>790639</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5008" sha1="ainai1a5vm5d63boekzh8u315je7cyc" xml:space="preserve">{{short description|Medical condition|noreplace}}{{infobox
| bodyclass = infobox-has-images-with-white-backgrounds
| abovestyle = background:#ccc; color:inherit;
| above      = &lt;includeonly&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAME}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{{name}}} or &lt;nowiki&gt;{{PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/noinclude&gt;
| headerstyle = background:#eee;&lt;!-- not used in this template, set same as sister template just in case --&gt;; color:inherit;

| label1 = වෙනත් නම්
|  data1 = {{{synonym|}}}{{{synonyms|}}}

|  data5 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{width|}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{alt|}}}|thumbtime={{{image_thumbtime|}}}}}
|  data6 = {{#if:{{{image|}}}|{{{caption|}}} }}

|  data7 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{if empty|{{{image_size2|}}}|{{{width2|}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image2_upright|}}}|alt={{{alt2|}}}|thumbtime={{{image_thumbtime2|}}}}}
|  data8 = {{#if:{{{image2|}}}|{{{caption2|}}} }}

| label9 = උච්චාරණය 
|  data9 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |&lt;!--
--&gt;{{ubl|1={{{pronounce|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}}&amp;#x20;{{{pronounce comment|}}}&lt;!--
     --&gt;|2={{{pronounce 2|}}} }}}}

| label10 = [[වෛද්‍ය විශේෂඥතාව|{{#if: {{{specialty_plural|}}} | විශේෂඥතා | විශේෂඥතාව }}]]
| data10 = {{#invoke:String2 |ucfirst | {{#invoke:WikidataIB |getValue |P1995 |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |onlysourced={{if empty|{{{onlysourced|}}}|no}} |{{{field|}}}{{{specialty|}}}{{{speciality|}}} }} }}

| label12  = [[Signs and symptoms|රෝග ලක්ෂණ]]
|  data12  = {{{symptoms|}}}

| label13  = [[Complication (medicine)|සංකූලතා]]
|  data13  = {{{complications|}}}

| label14  = {{#if: {{{onset_always|}}} | ආරම්භය | සාමාන්‍ය ආරම්භය }}
|  data14  = {{{onset|}}}

| label15  = කාලය
|  data15  = {{{duration|}}}

| label16  = වර්ග
|  data16  = {{{types|}}}

| label17  = [[හේතුව (වෛද්‍ය විද්‍යාව)|හේතූන්]]
|  data17  = {{if empty|{{{causes|}}}|{{{cause|}}}}}

| label18  = [[අවදානම් සාධක]]
|  data18  = {{if empty|{{{risks|}}}|{{{risk|}}}}}

| label19  = [[රෝග විනිශ්චය|රෝග විනිශ්චය ක්‍රමය]]
|  data19  = {{{diagnosis|}}}

| label20  = [[වෙනත් විනිශ්චයන්]]
|  data20  = {{if empty|{{{differential|}}}|{{{differential diagnosis|}}}|{{{diff|}}}}}

| label21  = වැළක්වීම
|  data21  = {{{prevention|}}}

| label22  = {{#if:{{{treatment|}}}|ප්‍රතිකාර|කළමනාකරණය}}
|  data22  = {{if empty|{{{treatment|}}}|{{{management|}}}}}

| label23  = [[ඖෂධ]]
|  data23  = {{{medication|}}}

| label24  = [[Prognosis]]
|  data24  = {{{prognosis|}}}

| label25  = {{#if:{{{prevalence|}}}|Prevalence|{{#if:{{{incidence|}}}|Incidence|සංඛ්‍යාතය}}}}
|  data25  = {{if empty|{{{prevalence|}}}|{{{incidence|}}}|{{{frequency|}}}|{{#invoke:PrevalenceData|main}}}}

| label26 = මරණ
|  data26 = {{{deaths|}}}

| label27 = [[Eponym|නම්කරන ලද්දේ]]
|  data27 = {{if empty|{{{named after|}}}|{{{eponym|}}}}}

}}&lt;templatestyles src=&quot;Template:Infobox/styles-images.css&quot; /&gt;&lt;!-- end of infobox

--&gt;{{main other|1={{#if:{{#ifeq:{{#invoke:WikidataIB |pageId}}||_do_categorise}}{{#if:{{{QID|}}}|_do_categorise}}|[[Category:Medical condition not in Wikidata|=]]}}}}&lt;!--

--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox medical condition with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox medical condition]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | alt2 | caption | caption2 | cause | causes | complications | deaths | diagnosis | diff | differential | differential diagnosis | duration | eponym | fetchwikidata | field | frequency | image | image_upright | image_size | image_thumbtime | image2 | image2_upright | image_size2 | image_thumbtime2 | incidence |management | medication | name | named after | onlysourced | onset | onset_always | prevalence | prevention | prognosis | pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronunciation | QID | risk | risks | speciality | specialty | specialty_plural | symptoms | synonym | synonyms | treatment | types | width | width2 }}&lt;!--

--&gt;{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox medical condition]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox medical condition with conflicting parameters}}
| image_size; width 
| image_size2; width2 
| causes; cause 
| risks; risk 
| differential; differential diagnosis; diff 
| treatment; management 
| named after; eponym 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ainai1a5vm5d63boekzh8u315je7cyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෙනෝබියා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74837</id>
    <revision>
      <id>791585</id>
      <parentid>730684</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8252" sha1="2077gxyhuofa1uwblhjhrxguh0wjjox" xml:space="preserve">{{other uses}}
{{Infobox royalty
| name            = සෙනෝබියා
| image           = Denarius-Zenobia-s3290.jpg
| caption         = සෙනෝබියා [[ඇන්ටෝනිනියානස්]] කාසියක්; මෙහි ඇගේ ''[[ඔගස්ටා (ගෞරව)|ඔගස්ටා]]'' යන විරුද නාමයත්, ඇය කිරීටය පැළඳ සිටින අයුරුත් නිරූපිත ය. එහි පසුපස පෘෂ්ඨයේ ''පැටෙරා''වක් දකුණතෙහි ද, වමතෙහි සෙංකෝලයක් ද දරා සිටින සිටගත් [[ජූනෝ (පුරාණෝක්තිවේදය)|යූනෝ රෙජිනා]] රුවක් ද වේ. ඇගේ පාදය අසල මොනරකු ද, දකුණු පසින් දීප්තිමත් තරුවක් ද වේ.
| succession      = [[පැල්මයිරින් අධිරාජ්‍යය|පැල්මයිරින් අධිරාජ්‍යයේ]] රැජින
| reign           = 
| predecessor     = 
| regent          =
| reg-type        =
| full name       = ජූලියා ඔරේලියා සෙනෝබියා
| spouse          = [[ඔඩේනැතස්|සෙප්ටිමියස් ඔඩේනැතස්]]
| issue           = [[වැබලැතස්|ලුෂියස් ජූලියස් ඔරේලියස් සෙප්ටිමියස් වැබලැතස් ඇතැනඩෝරස්]]
| children        = 
| royal house     = [[එමීසා රාජකීය පවුල|එමීසා]]
| father          = 
| mother          = 
| birth_date      = 
| birth_place     = [[පැල්මයිරා]], [[රෝමානු සිරියාව|සිරියාව]]
| death_date      = 
| death_place     =
| place of burial = 
}}
'''සෙනෝබියා''' ([[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]]: Ζηνοβία / ''Zēnobía''; [[අරමයික් භාෂාව|අරමයික]]: בת זבי / ''Bat-Zabbai''; 240 – 275 ප.) යනු 3වන සිවසේ [[රෝමානු සිරියාව|සිරියාවේ]] [[පැල්මයිරින් අධිරාජ්‍යය|පැල්මයිරින් අධිරාජ්‍යයේ]] රැජිනකි. ඇය ප්‍රකට වූයේ [[රෝම අධිරාජ්‍යය]]ට එරෙහිව ඇය දියත් කළ කැරැල්ල නිසායි. [[ඔඩේනැතස්|සෙප්ටිමියස් ඔඩේනැතස්]] රජුගේදෙවන බිසව වූ සෙනෝබියා පැල්මයිරින් අධිරාජ්‍යයේ රැජින බවට පත්වූයේ 267දී ඔ‍ඩේනැතස්ගේ මරණින් පසුවයි. 269දී සිය අධිරාජ්‍යය පුළුල් කළ සෙනෝබියා [[රෝම ඊජිප්තුව|ඊජිප්තුව]] යටත් කරගත් අතර [[ප්‍රේෆෙක්ටස් ඔගස්ටාලිස්|රෝම ප්‍රධානී]] [[ටෙනැජිනෝ ප්‍රෝබස්]]ව නෙරපා දැමුවා ය. සිය භූමිය නැවත ලබාගැනීමට උත්සාහ දැරූ හෙයින් ප්‍රෝබස්ගේ හිස ගසා දමන ලදී. 271 තෙක් ඇය ඊජිප්තුව පාලනය කළා ය. අනතුරුව ඇයව පරාජය කළ [[ඔරේලියන්]] අධිරාජයා ඇයව ප්‍රාණඇපකාරියක ලෙස රෝමයට රැගෙන ආවේ ය.

==මේවාත් බලන්න==
* [[බූඩිකා]]
* [[හයිපිස්ක්‍රේෂියා]]
* [[කාර්ටිමැන්ඩුවා]]
* [[කාරියාහි Iවන ආර්ටිමීසියා]]
* [[ඇමේජ්]]
* [[චියොමාරා]]
* [[ඛුටුලුන්]]
* [[වෙලීඩා]]
* [[ටෲං සොහොයුරියෝ]]
* [[ටෝමයිරිස්]]

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist|2}}

==ග්‍රන්ථාවලිය==
{{Refbegin}}
*{{Cite book|title=Rome in the East: The Transformation of an Empire.|first1=Warwick|last1=Ball|edition=Illustrated, reprint|publisher=Routledge|year=2001|isbn=9780415243575}}
*{{Cite book|title=Arab Nationalism - a History: Nation and State in the Arab World.|first1=Youssef M.|last1=Choueiri|edition=Illustrated|publisher=Wiley-Blackwell|year=2000|isbn=9780631217299}}
*{{Cite book|title=Palmyra and its Empire: Zenobia's Revolt against Rome.|first1=Richard|last1=Stoneman|edition=Reprint, illustrated|publisher=University of Michigan Press|year=1995|ISBN=0472083155}}
*{{Cite book|title=Man and Woman, War and Peace: the Strategist's Companion.|first1=Anthony|last1=Wilden|edition=Illustrated|publisher=Routledge|year=1987|isbn=9780710098672}}
{{refend}}

==වැඩිදුර කියවීමට==
*''Scriptores Historiae Augustae'', ''[[ඔගස්ටානු ඉතිහාසය|Historia Augusta]]''
*[http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=1228&amp;chapter=99386&amp;layout=html&amp;Itemid=27 The Monkes Tale – Geoffrey Chaucer, Notes to the Canterbury Tales]
*''Zenobia of Palmyra''. Agnes Carr Vaughn, 1967, Garden City, NY: Doubleday &amp; Company, Inc.
*''Zenobia of Palmyra: History, Myth and the Neo-Classical Imagination'', [[රෙක්ස් වින්ස්බරි|Rex Winsbury]], 2010, Duckworth, ISBN 978-0-7156-3853-8

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons|Zenobia|සෙනෝබියා}}
{{wikisource portal|සෙනෝබියා}}
*[http://www.mainlesson.com/display.php?author=morris&amp;book=greek&amp;story=zenobia සෙනෝබියා සහ ලොන්ජිනස්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928081617/http://www.mainlesson.com/display.php?author=morris&amp;book=greek&amp;story=zenobia |date=2007-09-28 }}
*[http://www.roman-emperors.org/zenobia.htm වැබලැතසහ් සහ සෙනෝබියා]
*[http://www.livius.org/paa-pam/palmyra/zenobia.html සෙනෝබියා: පැල්මයිරාවේ අධිරාජිනිය (267–272)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080523192507/http://www.livius.org/paa-pam/palmyra/zenobia.html |date=2008-05-23 }}
*[http://womenshistory.about.com/library/bio/ucbio_zenobia.htm සෙනෝබියා තුන්වන සියවසේ පැල්මයිරාවේ රැජින ලෙස] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422092611/https://www.thoughtco.com/queen-zenobia-biography-3528385 |date=2021-04-22 }}
*[[:fr:Zénobia-Halabiyé|යුප්‍රටීස්හි සෙනෝබියා-හැලබියා ‍බලකොටුව]]
*[http://www.projectcontinua.org/zenobia/ කන්ටිනුවා ව්‍යාපෘතිය: සෙනෝබියා චරිපදානය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131217222249/http://www.projectcontinua.org/zenobia/ |date=2013-12-17 }} 
{{Authority control}}


[[Category:සිරියානු ජනයා]]
[[Category:තුන්වන සියවසේ අර්බුදය]]
[[Category:රෝම කැරලි]]
[[Category:240 උපත්]]
[[Category:270 දශ‍කයේ මරණ]]
[[Category:මියගිය වර්ෂය ‍අවිනිශ්චිත පුද්ගලයෝ]]
[[Category:පැල්මයිරාවේ පාලකයෝ]]
[[Category:3වන සියවසේ රාජ්‍ය පාලිකාවෝ]]
[[Category:3වන සියවසේ රණකාමී කාන්තාවෝ]]
[[Category:එමීසා රාජකීය පවුල]]
[[Category:යුලී]]
[[Category:ඔරේලී]]
[[Category:සෙප්ටිමී]]
[[Category:පුරාතන මෑත පෙරදිග රණකාමී කාන්තාවෝ]]
[[Category:ඔගස්ටේ]]</text>
      <sha1>2077gxyhuofa1uwblhjhrxguh0wjjox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78210</id>
    <revision>
      <id>791573</id>
      <parentid>440475</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>791573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17321" sha1="jlz0d5vaoyr4liel6btqw4k74qa7zt4" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රීඩා උළෙල
|  Name                   = විසිඑක් වන පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රිඩා උළෙල
|  Logo                   = 2018 Commonwealth Games.svg
|  Size                   = 200px
|  Host city              = [[ගෝල්ඩ් කෝස්ට්, ක්වීන්ස්ලෑන්තය|ගෝල්ඩ් කෝස්ට්]], [[ක්වීන්ස්ලන්තය]], ඕස්ට්‍රේලියාව
|  Optional caption       = 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ලාංඡනය
| Nations participating  =  පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩල කණ්ඩායම් 71
|  Athletes participating = 
|  Events                 = 275 in [[#Sports|19 sports]]
|  Opening ceremony       = අප්‍රේල් 4
|  Closing ceremony       = අප්‍රේල් 15
| Officially opened by  = චාල්ස්, වේල්ස් කුමරු
| Officially closed by  = එඩ්වඩ්, වෙසෙක්ස්හි අර්ල්
|  Queen's Baton          = [[සැලී පියර්සන්]]
|  Athlete's Oath         = කැරන් මර්ෆි
|  Stadium                = [[කරාරා ක්‍රීඩාංගනය]] 
|  Motto                  = ''Share the Dream'' ''(සිහිනය බෙදා ගන්න)''
|  previous               = [[2014 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල|XX]]
|  next                   = [[2022 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල|XXII]]
|  Website = [http://www.gc2018.com/ GC2018.com]
}}
'''2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල''' [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවේ]] ගෝල්ඩ් කෝස්ට් හි දී අප්‍රේල් 4 සිට අප්‍රේල් 15 දක්වා පැවැත්වෙන බහු-ක්‍රීඩා උළෙලකි. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ රටවල් 71 ක ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් මෙහිදී තරග වැදීමට නියමිතය. ඔස්ට්‍රේලියාව මෙම උළෙල පැවැත්වූ පස්වන අවස්ථාව මෙය වන අතර පිරිමි හා කාන්තා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා සමාන ඉසව් සංඛ්‍යාවක් පැවැත්වීමෙන් ප්‍රධාන බහු ක්‍රීඩා ඉසව්වක් ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය අත්කර ගත් පළමු අවස්ථාව මෙය විය. බීච් වොලිබෝල් සහ කාන්තා සත්සාමාජික රග්බි පළමු වරට ක්‍රීඩා උළෙලට එක්වී ඇති අතර බාස්කට් බෝල් ක්‍රීඩාවද නැවත ක්‍රීඩා උළෙලට ඇතුළත් කර ඇත.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සංගම් 71 ක පැරා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 300 ක් ඇතුළුව ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 4,400 කට වැඩි පිරිසක් මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ. 2013 දී පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍යන් හා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සම්මේලනයේ සාමාජිකත්වය ඉල්ලා අස්කර ගත් ගැම්බියාව 2018 මාර්තු 31 වන දින කියවා මෙම අවස්ථාවට සහභාගී විය. පදක්කම් 275 ක් සමඟින්, ක්‍රීඩා වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා 19 ක් ඇතුළත් වූ අතර, බීච් වොලිබෝල්, පැරා ට්‍රයැතලෝන් සහ කාන්තා රග්බි සෙවන්ස් මේ අතරට ඇතුළත් විය. මෙම ක්‍රීඩා ඉසව් සත්කාරක නගරයේ ස්ථාන 14 ක, බ්‍රිස්බේන්හි ස්ථාන දෙකක සහ කේන්ස් සහ ටවුන්ස්විල්හි එක් ස්ථානයක පැවැත්විණි.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සම්මේලනය (සීජීඑෆ්) ඩේම් ලුයිස් මාටින්ගේ සභාපතිත්වය යටතේ පැවති පළමු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල මෙයයි. සත්කාරක නගරය වන ගෝල්ඩ් කෝස්ට් 2011 නොවැම්බර් 11 වන දින ශාන්ත කිට්ස් හි බාසෙටෙරේ නගරයේ පැවති සීජීඑෆ් මහා සභා රැස්වීමේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය පැවත්වීමට නියමිත හත්වන ඕෂනියානු නගරය වන අතර පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වූ පළමු ප්‍රාදේශීය නගරය බවට පත්විය. ඕෂනියා සහ දකුණු අර්ධගෝලයේ පැවැත්වීමට නියමිත අටවන තරඟ මේවාය.

පසුගිය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලවල් පහේ දී වත්මන් සත්කාරක රට වන ඕස්ට්‍රේලියාව සිව්වන වරටත් පදක්කම් සටහනේ ඉහළින්ම සිටින අතර වැඩිම රන් පදක්කම් (80) සහ සමස්ත පදක්කම් (198) දිනා ගැනීමට සමත් විය. එංගලන්තය සහ ඉන්දියාව පිළිවෙලින් දෙවන හා තෙවන ස්ථාන දිනා ගත්හ. වනුවාටු, කුක් දූපත්, සොලමන් දූපත්, බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත් සහ ඩොමිනිකා යන රටවල් තම පළමු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා පදක්කම් දිනා ගත්හ.

===කාල සටහන===
{{2018 Commonwealth Games calendar}}

===ධාරක තේරීම===
{{Main|2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ලංසු තැබීම}}
[[File:Gold Coast skyline (Unsplash).jpg|left|thumb|2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිල ලංසු නගරය ලෙස ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සංගමය විසින් ගෝල්ඩ් කෝස්ට් තෝරා ගන්නා ලදී]]
2008 අගෝස්තු 22 වන දින ක්වීන්ස්ලන්ත අග්‍රාමාත්‍ය ඇනා බ්ලිග් විසින් 2018 දී පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වීම සඳහා ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගර ලංසුව නිල වශයෙන් දියත් කරන ලදී. 2009 අප්‍රියෙල් 7 වන දින ඒබීසී නාලිකාව විසින් ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය සහ ක්වීන්ස්ලන්ත ප්‍රාන්තය අතර කරාරා ක්‍රීඩාංගනය සඳහා ඉඩම් හුවමාරු ගනුදෙනුවක් වාර්තා කළේය. නගරාධිපති රොන් ක්ලාක් පවසන පරිදි, මෙම ඉඩම 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා විභව ලංසුවක් සඳහා සහාය වනු ඇත. හුවමාරු වූ ඉඩම් ජලජ මධ්‍යස්ථානයක භූමියක් ලෙස භාවිතා කෙරේ. එම ලිපියේම නගරාධිපති ක්ලාක් විසින් 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලක් සඳහා ඕස්ට්‍රේලියානු ෆෙඩරල් රජය දක්වන කැපවීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නය මතු කළේ ඕස්ට්‍රේලියාව 2018 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් තරඟ ලංසුව සඳහා රජය දක්වන සහයෝගය සැලකිල්ලට ගනිමිනි. 2009 අප්‍රියෙල් 16 වන දින ක්වීන්ස්ලන්ත අග්‍රාමාත්‍ය ඇනා බ්ලිග් වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය විසින් කරන ලද පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලක් මගින් ලෝක කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය සැපයීමට සංචාරක කණ්ඩායමට හැකි වන බවයි.

“පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ඉදිවන යටිතල පහසුකම් සමහරක් ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරයට පාපන්දු ලෝක කුසලානයෙන් ලෝක කුසලාන තරඟයක් ලබා ගැනීමට ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, 2018 සහ 2022 FIFA ලෝක කුසලාන සඳහා වන ස්ථාන පිළිබඳ තීරණය 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ලංසු තීරණයට මාස එකොළහකට පෙර ගනු ලැබූ බැවින්, ලෝක කුසලාන පැවැත්විය හැකි ස්ථාන දැනටමත් තෝරාගෙන තිබුණි. 2009 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුවිශේෂී ලංසුකරු ලෙස 2009 ජුනි 3 වන දින ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය තහවුරු විය. “ලංසුවක් ඉදිරියට ගියහොත්, 2018 සඳහා සත්කාරක නගරය ලෙස ලංසු තැබීමේ සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු අයිතිය ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය සතුව ඇත,” බ්ලයි ප්‍රකාශ කළේය.

“මෑතකදී මම ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සංගමයේ සභාපති සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා හමුවූ අතර 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ඇති හැකියාව පිළිබඳව පූර්ණ හා පුළුල් ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් කිරීමට අපි එකඟ වුණා” යැයි ඇය පැවසුවාය. &quot;ක්වීන්ස්ලන්ත ඉන්වෙන්ට්ස් හි නව සභාපති ජෙෆ් ඩික්සන්ගේ භාරකාරත්වය යටතේ එම අධ්‍යයනය දැන් ඉතා දියුණු මට්ටමක පවතී.&quot; 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා ක්වීන්ස්ලන්ත රජය ඩොලර් මිලියන 11 ක මූලික අරමුදල් සපයන බව 2010 මාර්තු 15 වන දින නිවේදනය කරන ලදී. ක්වීන්ස්ලන්ත අග්‍රාමාත්‍යවරයා ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සංගමයට ලංසු තැබීමට රජය දක්වන සහයෝගය පෙන්වා දී ඇත. 2010 මාර්තු 31 වන දින ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා සංගමය විසින් 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා සත්කාරකත්වය නිල වශයෙන් දියත් කරන ලදී. 2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ගෝල්ඩ් කෝස්ට් හි නගරාධිපති රොන් ක්ලාක් ප්‍රකාශ කළේ ක්‍රීඩා උළෙල අවසන් වූ පසු මෙම ක්‍රීඩා නගරයට ශක්තිමත් උරුමයක් ලබා දෙන බවයි.

2010 මාර්තු 31 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාවේ]] නගරයක් වන [[හම්බන්තොට]] නගරය විසින් 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා පුදුම කරමින් ලංසුවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. 2004 ඉන්දියන් සාගරයේ සුනාමියෙන් හම්බන්තොට විනාශයට පත්වූ අතර එය විශාල සංවිධානයන්ට භාජනය වෙමින් පවතී. හම්බන්තොට වරායේ පළමු අදියර අවසන් වෙමින් පවතින අතර එයට අරමුදල් සපයන්නේ චීන රජය විසිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ වන මත්තල ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල හම්බන්තොට ආසන්නයේ ඉදිකර ඇත. 2011 [[අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය|ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] තරගාවලියට සත්කාරකත්වය ලබා දුන් නව හම්බන්තොට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් ද ඉදිකර තිබේ.

2011 නොවැම්බර් 10 වන දින, හම්බන්තොට ලංසුකරුවන් කියා සිටියේ තමන් දැනටමත් සත්කාරක අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, නොවැම්බර් 11 වන දින නිල වශයෙන් නිවේදනය කරන ලද්දේ ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වීමේ අයිතිය දිනා ගත් බවය.

{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;margin:auto; margin-left:.5em;&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot; | 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා ලංසු තැබීමේ ප්‍රතිපල
|-
!නගරය
!රට
! style=&quot;background:silver;&quot;|ඡන්ද
|-
| '''[[Gold Coast, Queensland|ගෝල්ඩ් කෝස්ට් නගරය]] || {{flagicon|Australia}} [[ඕස්ට්‍රේලියාව]] || style=&quot;text-align:center;&quot;| '''43'''
|-
| [[හම්බන්තොට]] || {{flagicon|Sri Lanka}} [[ශ්‍රී ලංකාව]] || style=&quot;text-align:center;&quot;| 27
|}</text>
      <sha1>jlz0d5vaoyr4liel6btqw4k74qa7zt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇග්නස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86064</id>
    <revision>
      <id>791412</id>
      <parentid>470577</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3046" sha1="9edx14qstuyrdromg43lgjy40fbidjd" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Agnes Carlsson 2012-06-27 001.jpg|thumb]]


'''ඇග්නස් ලෙස හැඳින්වෙන''' ඇග්නස් එමිලියා කාල්සන් (උපත 1988 මාර්තු 6) ස්වීඩනයේ සංගීත කලාකරුවෙකි. ඇය ස්වීඩන් අයිඩල් මාලාවේ දෙවන වාරය වන අයිඩල් 2005 හි ජයග්‍රාහිකාව ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්විය. පසුව ඇය සෝනි මියුසික් වෙත අත්සන් තැබූ අතර, එමඟින් ඇය විසින්ම නම් කරන ලද පළමු ඇල්බමය වන ඇග්නස් සහ පසු විපරම් ස්ට්‍රෝංගර් නිකුත් කළ අතර ඒ දෙකම ස්වීඩන් හොඳම ඇල්බම 60 ප්‍රස්ථාරයේ ඉහළින්ම සිටියි.
2008 මුල් භාගයේදී, ඇග්නස් සිය වාර්තා ලේබලය සමඟ වෙන්වී ඇති බව නිවේදනය කරන ලද අතර දැන් එය කුඩා ස්වාධීන ලේබලයක් වන රොක්සි රෙකෝඩින්ග්ස් වෙත අත්සන් කර ඇත. 2008 ඔක්තෝබර් 28 වන දින නිකුත් කරන ලද ඇගේ තෙවන ඇල්බමය වන ඩාන්ස් ලව් පොප් ස්වීඩනයේ පස්වන ස්ථානය, ඔස්ට්‍රියාවේ 70 ක්, ප්‍රංශයේ 38 ක්, ස්විට්සර්ලන්තයේ 45 ක් සහ එක්සත් රාජධානියේ 13 වන ස්ථානයට පත්විය.
ලොව පුරා ඇල්බම 200,000 ක් අලෙවි වූ මෙය ඇගේ වඩාත්ම සාර්ථක ඇල්බමය වන අතර ඇල්බම 50,000 ක් [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]]ද 40,000 [[ස්වීඩනය|ස්වීඩනයේ]]ද අලෙවි විය. එහි පළමු කේවල දෙක වන &quot;ඔන් ඇන්ඩ් ඔන්&quot; සහ &quot;මාව නිදහස් කරන්න&quot; ජාත්‍යන්තර ජයග්‍රහණ ලබා ගත් අතර එය ලොව පුරා ප්‍රස්ථාර ලැයිස්තුවේ පළමු දස දෙනා අතරට පැමිණියේය. &quot;මාව නිදහස් කරන්න&quot; බිල්බෝඩ් හොට් ඩාන්ස් ක්ලබ් ගීතවල ඉහළින්ම සිටින අතර එක්සත් රාජධානියේ තුන්වන ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර ලොව පුරා පිටපත් 900,000 කට වඩා අලෙවි වී තිබේ.</text>
      <sha1>9edx14qstuyrdromg43lgjy40fbidjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:හෙළ ඉතිහාසය</title>
    <ns>2</ns>
    <id>86465</id>
    <redirect title="ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය" />
    <revision>
      <id>791477</id>
      <parentid>486777</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T19:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arunsharma1028</username>
        <id>78500</id>
      </contributor>
      <comment>පිටුව හිස් කෙරිණි</comment>
      <origin>791477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791478</id>
      <parentid>791477</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T19:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arunsharma1028</username>
        <id>78500</id>
      </contributor>
      <comment> [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="8wwaror0y3xfdlpp4e46lodkdqz2aqd" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]</text>
      <sha1>8wwaror0y3xfdlpp4e46lodkdqz2aqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක සාකච්ඡාව:හෙළ ඉතිහාසය</title>
    <ns>3</ns>
    <id>86467</id>
    <revision>
      <id>791476</id>
      <parentid>741227</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T19:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arunsharma1028</username>
        <id>78500</id>
      </contributor>
      <comment>පිටුව හිස් කෙරිණි</comment>
      <origin>791476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කළු කොටි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87022</id>
    <revision>
      <id>791418</id>
      <parentid>470129</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1176" sha1="52gc32ejyuovlaa3w9b91isq2ffle84" xml:space="preserve">කළු කොටි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ එක් බල ඇණියකි. ඔවුන් විශේෂයෙන් තෝරාගෙන [[මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරය|මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාර]], හමුදා සහ දේශපාලනික ඝාතන සඳහා පුහුනු කරන ලද දෙඊවිකො සෙබලුන් ය. එවක ශ්‍රී ලාංකීය ජනාධිපති [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] සහ හිටපු ඉන්දිය අගමැති රජීව් ගාන්ධි ඝාතනය කළු කොටි සිදු කළ ප්‍රධානම ප්‍රහාර ලෙස සැලකේ. 1987 සිට 2009 දක්වා කළු කොටි විසින් ගොඩබිම සහ මුහුදේ මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාර 330 කට අධික ප්‍රමානයක් සිදු කර ඇත.</text>
      <sha1>52gc32ejyuovlaa3w9b91isq2ffle84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චාරුලතා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89201</id>
    <revision>
      <id>791501</id>
      <parentid>665846</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="bg5iqrzu8tw19emvx2288abzbnnwzf1" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = චාරුලතා
| image          = CharulataG.jpg
| caption        = ''චාරුලතා'' හි පෝස්ටරයක්.
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| producer       = R.D.Bansal
| based_on       = {{based on|''[[Nastanirh]]''|[[රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]}}
| screenplay     = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| starring       = [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]],&lt;br&gt; [[මාධබී මුඛර්ජී]],&lt;br&gt; ශෛලේන් මුඛර්ජී,&lt;br&gt; ශ්‍යාමල් ඝෝෂාල්
| music          = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| studio         = ආර්.ඩී.බන්සාල් සහ සමාගම
| distributor    = එඩ්වඩ් හැරිසන් (එජ)
| released       = {{Film date|df=y|1964|04|17}}
| runtime        = 117 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| budget         = 
| awards         = 
}}

'''''චාරුලතා''''' ({{lang-bn|চারুলতা}} ''Cārulatā'') යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපටයකි.

== මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* [https://web.archive.org/web/20070629130207/http://www.satyajitray.org/films/charu.htm Official website]
* {{IMDb title|0057935}}
* {{Amg movie|137629}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/2872-charulata-calm-without-fire-within ''Charulata: “Calm Without, Fire Within”''] an essay by Philip Kemp at the [[Criterion Collection]]

{{Satyajit Ray}}
{{NationalFilmAwardBestFeatureFilm}}

{{authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෙංගාලි-භාෂා චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films based on works by Rabindranath Tagore]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Fictional Indian people]]
[[Category:1964 drama films]]
[[Category:Indian black-and-white films]]
[[Category:Films about women in India]]
[[Category:Memorials to Rabindranath Tagore]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[Category:Films with screenplays by Satyajit Ray]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය 1870 දශකය තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films about writers]]
[[Category:1960s Bengali-language films]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි ස්වරමාලා සැපයූ චිත්‍රපට]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>bg5iqrzu8tw19emvx2288abzbnnwzf1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791502</id>
      <parentid>791501</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3392" sha1="a67qnsxcylv159x3tinkqj9iob9rclo" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = චාරුලතා
| image          = CharulataG.jpg
| caption        = ''චාරුලතා'' හි පෝස්ටරයක්.
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| producer       = ආර්.ඩී.බන්සාල්
| based_on       = {{based on|''[[Nastanirh]]''|[[රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]}}
| screenplay     = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| starring       = [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]],&lt;br&gt; [[මාධබී මුඛර්ජී]],&lt;br&gt; ශෛලේන් මුඛර්ජී,&lt;br&gt; ශ්‍යාමල් ඝෝෂාල්
| music          = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| studio         = ආර්.ඩී.බන්සාල් සහ සමාගම
| distributor    = එඩ්වඩ් හැරිසන් (එජ)
| released       = {{Film date|df=y|1964|04|17}}
| runtime        = 117 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| budget         = 
| awards         = 
}}

'''''චාරුලතා''''' ({{lang-bn|চারুলতা}} ''Cārulatā'') යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපටයකි.

== මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* [https://web.archive.org/web/20070629130207/http://www.satyajitray.org/films/charu.htm Official website]
* {{IMDb title|0057935}}
* {{Amg movie|137629}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/2872-charulata-calm-without-fire-within ''Charulata: “Calm Without, Fire Within”''] an essay by Philip Kemp at the [[Criterion Collection]]

{{Satyajit Ray}}
{{NationalFilmAwardBestFeatureFilm}}

{{authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෙංගාලි-භාෂා චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films based on works by Rabindranath Tagore]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Fictional Indian people]]
[[Category:1964 drama films]]
[[Category:Indian black-and-white films]]
[[Category:Films about women in India]]
[[Category:Memorials to Rabindranath Tagore]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[Category:Films with screenplays by Satyajit Ray]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය 1870 දශකය තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films about writers]]
[[Category:1960s Bengali-language films]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි ස්වරමාලා සැපයූ චිත්‍රපට]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>a67qnsxcylv159x3tinkqj9iob9rclo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791503</id>
      <parentid>791502</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="f9v5gzovup6rgnrtu405p3f4kehibb0" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = චාරුලතා
| image          = CharulataG.jpg
| caption        = ''චාරුලතා'' හි පෝස්ටරයක්.
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| producer       = ආර්.ඩී.බන්සාල්
| based_on       = {{based on|''[[නෂ්ටනිර්]]''|[[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]}}
| screenplay     = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| starring       = [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]],&lt;br&gt; [[මාධබී මුඛර්ජී]],&lt;br&gt; ශෛලේන් මුඛර්ජී,&lt;br&gt; ශ්‍යාමල් ඝෝෂාල්
| music          = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| studio         = ආර්.ඩී.බන්සාල් සහ සමාගම
| distributor    = එඩ්වඩ් හැරිසන් (එජ)
| released       = {{Film date|df=y|1964|04|17}}
| runtime        = 117 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| budget         = 
| awards         = 
}}

'''''චාරුලතා''''' ({{lang-bn|চারুলতা}} ''Cārulatā'') යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපටයකි.

== මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* [https://web.archive.org/web/20070629130207/http://www.satyajitray.org/films/charu.htm Official website]
* {{IMDb title|0057935}}
* {{Amg movie|137629}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/2872-charulata-calm-without-fire-within ''Charulata: “Calm Without, Fire Within”''] an essay by Philip Kemp at the [[Criterion Collection]]

{{Satyajit Ray}}
{{NationalFilmAwardBestFeatureFilm}}

{{authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෙංගාලි-භාෂා චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films based on works by Rabindranath Tagore]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Fictional Indian people]]
[[Category:1964 drama films]]
[[Category:Indian black-and-white films]]
[[Category:Films about women in India]]
[[Category:Memorials to Rabindranath Tagore]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[Category:Films with screenplays by Satyajit Ray]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය 1870 දශකය තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films about writers]]
[[Category:1960s Bengali-language films]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි ස්වරමාලා සැපයූ චිත්‍රපට]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>f9v5gzovup6rgnrtu405p3f4kehibb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාධබී මුඛර්ජී</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89202</id>
    <revision>
      <id>791504</id>
      <parentid>477743</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3410" sha1="b6uc4epkqwyb4o4e2sqlzo57tmyuu1x" xml:space="preserve">{{short description|ඉන්දියානු නිළිය}}
{{Infobox person
| name          = මාධබී මුඛර්ජී
| native_name   = 
| image              = মাধবী মুখোপাধ্যায়.png
| imagesize          = 
| caption            = මුඛර්ජී ''[[චාරුලතා]]'' (1964) චිත්‍රපටයේ
| birth_name    =  
| birth_date    = {{Birth date and age|df=yes|1942|02|10}} 
| birth_place   = [[කල්කටා]], [[බෙංගාල බලප්‍රදේශය]], [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]] &lt;br/&gt; (වර්තමාන [[කොල්කතා]], [[බටහිර බෙංගාලය]], [[ඉන්දියාව]])
| death_date    = 
| death_place   = 
| othername     = මාධබී චක්‍රබොර්තී, මාධබී මුඛෝපාධ්‍යාය, මධුරි
| yearsactive   = 
| spouse        = 
| website       = 
| notable_works = ''[[චාරුලතා]]''
}}

'''මාධබී මුඛර්ජී''', '''විවාහයට පෙර චක්‍රබොර්තී''', (උපත 1942 පෙබරවාරි 10) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිළියකි. ''[[දිබාරාත්‍රීර් කාබ්‍ය]]'' නම් [[බටහිර බෙංගාලයේ සිනමාව|බෙංගාලි]] චිත්‍රපටයෙහි රංගනය උදෙසා ඇය [[හොඳම නිළිය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය]] හිමිකරගත්තා ය.&lt;ref name=&quot;dff17&quot;&gt;{{Cite web |title=17th National Film Festival |url=https://dff.nic.in/Archive.aspx?ID=6 |access-date=15 February 2021 |publisher=Directorate of Film Festivals, GOI}}&lt;/ref&gt; [[බටහිර බෙංගාලයේ සිනමාව|බෙංගාලි සිනමාවේ]] වඩාත්ම විචාරක පැසසුම් ලද චිත්‍රපට කිහිපයකටම රංගනයෙන් දායක වී ඇති මැය බෙංගාලි සිනමාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නිළියන්ගෙන් අයකු ලෙස සැළකේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0611538/|title=Madhabi Mukherjee|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/7-days/if-you-say-something-you-must-speak-out-the-whole-truth-or-else-don-t-say-anything-at-all/cid/579152|title='If you say something, you must speak out the whole truth. Or else, don't say anything at all'|website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==

===උද්ධෘත===
{{reflist}}

===මූලාශ්‍ර===
*Mukherjee, Madhabi. ''My Life, My Love: An Autobiography.'' Palo Alto: The Stanford Theatre Foundation, 1999.

==බාහිර සබැඳි==
* {{IMDb name|id=0611538|name=Madhabi Mukherjee}}

{{National Film Award for Best Actress}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:මුඛර්ජී, මාධබී}}
[[Category:1943 උපත්]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[Category:කොල්කතාවේ නිළියෝ]]
[[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියෝ]]</text>
      <sha1>b6uc4epkqwyb4o4e2sqlzo57tmyuu1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Satyajit Ray</title>
    <ns>10</ns>
    <id>89203</id>
    <revision>
      <id>791521</id>
      <parentid>621933</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="jaelsyypew7zt6hmvk3vlzdeee3rykx" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Satyajit Ray
| title     = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist
| image     = [[File:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|100px|Satyajit Ray in New York (cropped)]]
|above=
* [[Satyajit Ray filmography|Filmography]]
* [[Literary works of Satyajit Ray|Bibliography]]
* [[List of awards and nominations received by Satyajit Ray|Accolades]]

  | group1 = අධ්‍යක්ෂණ
  | list1 = 
    {{Navbox|subgroup

    | group1 = ''[[අපූ ත්‍රිත්වය]]''
    | list1  = 
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]'' (1955)
* ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956)
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]'' (1959)

    | group2 = ''කල්කටා ත්‍රිත්වය''
    | list2  = 
* ''[[ප්‍රතිද්වන්දී]]'' (1970)
* ''[[සීමාබද්ධ]]'' (1971)
* ''[[ජන ආරණ්‍ය]]'' (1976)

    | group3 = ''[[Goopy - Bagha]]''
    | list3  = 
* ''[[Goopy Gyne Bagha Byne]]'' (1969)
* ''[[Hirak Rajar Deshe]]'' (1980)

    | group4 = ''[[Feluda (series)|Feluda]]''
    | list4  = 
* ''[[Sonar Kella]]'' (1974)
* ''[[Joi Baba Felunath (film)|Joi Baba Felunath]]'' (1978)

    | group5 = ''[[Byomkesh (franchise)|Byomkesh]]''
    | list5  = 
* ''[[Chiriyakhana]]'' (1967)

    | group6 = Documentaries
    | list6  = 
* ''[[Rabindranath Tagore (film)|Rabindranath Tagore]]'' (1961)
* ''[[Two (1964 film)|Two]]'' (1964)
* ''[[Sikkim (film)|Sikkim]]'' (1971)
* ''[[The Inner Eye]]'' (1972)
* ''[[Bala (1976 film)|Bala]]'' (1976)
* ''[[පිකූ]]'' (1980)
* ''[[Sukumar Ray (film)|Sukumar Ray]]'' (1987)

    | group7 = Others
    | list7  = 
* ''[[Parash Pathar]]'' (1958)
* ''[[Jalsaghar]]'' (1958)
* ''[[දේවී (1960 චිත්‍රපටය)|දේවී]]'' (1960)
* ''[[තීන් කන්‍යා]]'' (1961)
* ''[[Kanchenjungha (film)|Kanchenjungha]]'' (1962)
* ''[[අභිජාන්]]'' (1962)
* ''[[මහානගර්]]'' (1963)
* ''[[චාරුලතා]]'' (1964)
* ''[[කපුරුෂ්]]'' (1965)
* ''[[මහාපුරුෂ්]]'' (1965)
* ''[[නායක් (1966 චිත්‍රපටය)|නායක්]]'' (1966)
* ''[[Aranyer Din Ratri]]'' (1970)
* ''[[Distant Thunder (1973 film)|Distant Thunder]]'' (1973)
* ''[[The Chess Players (film)|The Chess Players]]'' (1977)
* ''[[සද්ගති]]'' (1981)
* ''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]'' (1984)
* ''[[ගණශාස්තෲ]]'' (1989)
* ''[[Shakha Proshakha]]'' (1990)
* ''[[ආගන්තුක්]]'' (1991)
  }}

  | group2 = Screenplay and story
  | list2 = 
    {{Navbox|subgroup

    | group1 = ''Goopy - Bagha''
    | list1  = 
* ''[[Goopy Bagha Phire Elo]]'' (1991)
* ''[[Goopi Gawaiya Bagha Bajaiya|Goopy Gawaiya Bagha Bajaiya]]'' (2014)

    | group2 = ''Feluda''
    | list2  = 
* ''[[Baksho Rahashya (film)|Baksho Rahashya]]'' (1996)
* ''[[Bombaiyer Bombete (film)|Bombaiyer Bombete]]'' (2003)
* ''[[Kailashey Kelenkari (film)|Kailashey Kelenkari]]'' (2007)
* ''[[Tintorettor Jishu (film)|Tintorettor Jishu]]'' (2008)
* ''[[Gorosthaney Sabdhan (film)|Gorosthaney Sabdhan]]'' (2010)
* ''[[Royal Bengal Rahashya (film)|Royal Bengal Rahashya]]'' (2011)
* ''[[Badshahi Angti (film)|Badshahi Angti]]'' (2014)
* ''[[Double Feluda]]'' (2016)

| group3 = ''[[Tarini Khuro in other media|Tarini Khuro]]''
| list3  = 
* ''[[Jekhane Bhooter Bhoy]]'' (2012)
* ''[[Tarini Khuro#The Storyteller (TBA)|The Storyteller]]'' (TBA)

| group4 = ''[[Professor Shonku#Professor Shonku in other media|Professor Shonku]]''
| list4  = 
* ''[[Professor Shonku O El Dorado]]'' (2019)

| group5 = Others
| list5  = 
* ''[[The Alien (unproduced film)|The Alien]]'' (unproduced)
* ''[[Target (1995 film)|Target]]'' (1995)
* ''[[Bombay Talkies (film)|Bombay Talkies]]'' (2013)
* ''[[චාර්]]'' (2014)
* ''[[අනුකූල්]]'' (2017)

}}

|group3 = Cinematic Literature
|list3  =
* ''[[Our Films, Their Films]]''
* ''[[Bishoy Chalachchitra]]''
* ''[[Ekei Bole Shooting]]''

|group4 = Characters
|list4  =
* [[Feluda]]
* [[Professor Shonku]]
* [[Tarini Khuro]]
* [[Lalmohan Ganguly|Lalmohan 'Jatayu' Ganguly]]
* [[Topshe]]

|group5 = Related
|list5  =
* [[Sandesh (magazine)|''Sandesh'' magazine]]
* [[Satyajit Ray Film and Television Institute]]

| below = 
* {{icon|Category}} [[:Category:Satyajit Ray|ප්‍රවර්ගය]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Satyajit Ray]]
[[Category:Indian film director navigational boxes|Ray, Satyajit]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jaelsyypew7zt6hmvk3vlzdeee3rykx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791587</id>
      <parentid>791521</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="b5hqycp0c06j7sedycbovdz66klx1q1" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Satyajit Ray
| title     = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist
| image     = [[File:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|100px|Satyajit Ray in New York (cropped)]]
|above=
* [[Satyajit Ray filmography|Filmography]]
* [[Literary works of Satyajit Ray|Bibliography]]
* [[List of awards and nominations received by Satyajit Ray|Accolades]]

  | group1 = අධ්‍යක්ෂණ
  | list1 = 
    {{Navbox|subgroup

    | group1 = ''[[අපූ ත්‍රිත්වය]]''
    | list1  = 
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]'' (1955)
* ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956)
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]'' (1959)

    | group2 = ''කල්කටා ත්‍රිත්වය''
    | list2  = 
* ''[[ප්‍රතිද්වන්දී]]'' (1970)
* ''[[සීමාබද්ධ]]'' (1971)
* ''[[ජන ආරණ්‍ය]]'' (1976)

    | group3 = ''[[Goopy - Bagha]]''
    | list3  = 
* ''[[Goopy Gyne Bagha Byne]]'' (1969)
* ''[[Hirak Rajar Deshe]]'' (1980)

    | group4 = ''[[Feluda (series)|Feluda]]''
    | list4  = 
* ''[[Sonar Kella]]'' (1974)
* ''[[Joi Baba Felunath (film)|Joi Baba Felunath]]'' (1978)

    | group5 = ''[[Byomkesh (franchise)|Byomkesh]]''
    | list5  = 
* ''[[Chiriyakhana]]'' (1967)

    | group6 = Documentaries
    | list6  = 
* ''[[Rabindranath Tagore (film)|Rabindranath Tagore]]'' (1961)
* ''[[Two (1964 film)|Two]]'' (1964)
* ''[[Sikkim (film)|Sikkim]]'' (1971)
* ''[[The Inner Eye]]'' (1972)
* ''[[Bala (1976 film)|Bala]]'' (1976)
* ''[[පිකූ]]'' (1980)
* ''[[Sukumar Ray (film)|Sukumar Ray]]'' (1987)

    | group7 = Others
    | list7  = 
* ''[[Parash Pathar]]'' (1958)
* ''[[Jalsaghar]]'' (1958)
* ''[[දේවී (1960 චිත්‍රපටය)|දේවී]]'' (1960)
* ''[[තීන් කන්‍යා]]'' (1961)
* ''[[Kanchenjungha (film)|Kanchenjungha]]'' (1962)
* ''[[අභිජාන්]]'' (1962)
* ''[[මහානගර්]]'' (1963)
* ''[[චාරුලතා]]'' (1964)
* ''[[කපුරුෂ්]]'' (1965)
* ''[[මහාපුරුෂ්]]'' (1965)
* ''[[නායක් (1966 චිත්‍රපටය)|නායක්]]'' (1966)
* ''[[ඩේස් ඇන්ඩ් නයිට්ස් ඉන් ද ෆොරස්ට්]]'' (1970)
* ''[[Distant Thunder (1973 film)|Distant Thunder]]'' (1973)
* ''[[The Chess Players (film)|The Chess Players]]'' (1977)
* ''[[සද්ගති]]'' (1981)
* ''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]'' (1984)
* ''[[ගණශාස්තෲ]]'' (1989)
* ''[[Shakha Proshakha]]'' (1990)
* ''[[ආගන්තුක්]]'' (1991)
  }}

  | group2 = Screenplay and story
  | list2 = 
    {{Navbox|subgroup

    | group1 = ''Goopy - Bagha''
    | list1  = 
* ''[[Goopy Bagha Phire Elo]]'' (1991)
* ''[[Goopi Gawaiya Bagha Bajaiya|Goopy Gawaiya Bagha Bajaiya]]'' (2014)

    | group2 = ''Feluda''
    | list2  = 
* ''[[Baksho Rahashya (film)|Baksho Rahashya]]'' (1996)
* ''[[Bombaiyer Bombete (film)|Bombaiyer Bombete]]'' (2003)
* ''[[Kailashey Kelenkari (film)|Kailashey Kelenkari]]'' (2007)
* ''[[Tintorettor Jishu (film)|Tintorettor Jishu]]'' (2008)
* ''[[Gorosthaney Sabdhan (film)|Gorosthaney Sabdhan]]'' (2010)
* ''[[Royal Bengal Rahashya (film)|Royal Bengal Rahashya]]'' (2011)
* ''[[Badshahi Angti (film)|Badshahi Angti]]'' (2014)
* ''[[Double Feluda]]'' (2016)

| group3 = ''[[Tarini Khuro in other media|Tarini Khuro]]''
| list3  = 
* ''[[Jekhane Bhooter Bhoy]]'' (2012)
* ''[[Tarini Khuro#The Storyteller (TBA)|The Storyteller]]'' (TBA)

| group4 = ''[[Professor Shonku#Professor Shonku in other media|Professor Shonku]]''
| list4  = 
* ''[[Professor Shonku O El Dorado]]'' (2019)

| group5 = Others
| list5  = 
* ''[[The Alien (unproduced film)|The Alien]]'' (unproduced)
* ''[[Target (1995 film)|Target]]'' (1995)
* ''[[Bombay Talkies (film)|Bombay Talkies]]'' (2013)
* ''[[චාර්]]'' (2014)
* ''[[අනුකූල්]]'' (2017)

}}

|group3 = Cinematic Literature
|list3  =
* ''[[Our Films, Their Films]]''
* ''[[Bishoy Chalachchitra]]''
* ''[[Ekei Bole Shooting]]''

|group4 = Characters
|list4  =
* [[Feluda]]
* [[Professor Shonku]]
* [[Tarini Khuro]]
* [[Lalmohan Ganguly|Lalmohan 'Jatayu' Ganguly]]
* [[Topshe]]

|group5 = Related
|list5  =
* [[Sandesh (magazine)|''Sandesh'' magazine]]
* [[Satyajit Ray Film and Television Institute]]

| below = 
* {{icon|Category}} [[:Category:Satyajit Ray|ප්‍රවර්ගය]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Satyajit Ray]]
[[Category:Indian film director navigational boxes|Ray, Satyajit]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5hqycp0c06j7sedycbovdz66klx1q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89475</id>
    <revision>
      <id>791487</id>
      <parentid>787849</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T01:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212655" sha1="o1svxo9zuqgisd0acva6fp0dzjpwqz7" xml:space="preserve">[[File:Cities in Japan.png|thumb|{{legend|#008000|Cities designated by government ordinance}}{{legend|#FFD350|Core cities}}{{legend|#00A0E8|විශේෂ නගර}}{{legend|#FE80C0|Cities}}{{legend|#5BE95B|Special wards}}]]
{{TopicTOC-Country-Japan}}
'''ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව''' මෙහි දැක්වේ.

==නගර (Cities)==
{|class=wikitable
!colspan=2|වර්ගය!!ජපන් යෙදුම!!ගණන
|-
|bgcolor=&quot;Moccasin&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities designated by government ordinance of Japan|City designated by government ordinance]]||{{large|{{lang|ja|政令指定都市}}}}&lt;/span&gt;||20
|-
|bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Core cities of Japan|Core city]]||{{large|{{lang|ja|中核市}}}}&lt;/span&gt;||58
|-
|bgcolor=&quot;MistyRose&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special cities of Japan|විශේෂ නගර]]||{{large|{{lang|ja|特例市}}}}&lt;/span&gt;||27
|-
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities of Japan|නගර (City)]]||{{large|{{lang|ja|市}}}}||684
|-
|bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special wards of Tokyo|Special ward]]||{{large|{{lang|ja|特別区}}}}&lt;/span&gt;||23
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;  style=&quot;text-align:right;&quot;
! City (Special Ward) !! Japanese !! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Density (per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Founded
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | වෙබ් අඩවිය
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[නගෝයා]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||2,283,289||326.45||6,860||1889-10-01||[http://www.city.nagoya.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyohashi, Aichi|Toyohashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||377,045||261.35||1,443||1906-08-01||[https://web.archive.org/web/20100309065441/http://www.city.toyohashi.aichi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okazaki, Aichi|Okazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||371,380||387.24||959||1916-07-01||[http://www.city.okazaki.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107142409/http://www.city.okazaki.aichi.jp/tagengo/pgide/guide_en/index_e.html |date=2010-01-07 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||375,939||113.91||3,300||1921-09-01||[http://www.city.ichinomiya.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seto, Aichi|Seto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||132,311||111.61||1,185||1929-10-01||[http://www.city.seto.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Handa, Aichi|Handa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|半田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||117,927||47.24||2,496||1937-10-01||[http://www.city.handa.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151116164547/http://www.city.handa.lg.jp/ |date=2015-11-16 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasugai, Aichi|Kasugai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||300,713||92.71||3,244||1943-06-01||[http://www.city.kasugai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyokawa, Aichi|Toyokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||161,595||150.71||1,072||1943-06-01||[http://www.city.toyokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Aichi|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,646||25.08||2,617||1947-03-01||[http://www.city.tsushima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hekinan, Aichi|Hekinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|碧南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||73,024||35.86||2,036||1948-04-05||[http://www.city.hekinan.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kariya, Aichi|Kariya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|刈谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||145,117||50.45||2,876||1950-04-01||[http://www.city.kariya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyota, Aichi|Toyota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||420,286||918.47||458||1951-03-01||[http://www.city.toyota.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Anjo&lt;/span&gt;[[Anjō, Aichi|Anjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||176,046||86.01||2,047||1952-05-05||[http://www.city.anjo.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishio, Aichi|Nishio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,643||75.78||1,407||1953-12-15||[http://www.city.nishio.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gamagori&lt;/span&gt;[[Gamagōri, Aichi|Gamagōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蒲郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||82,264||56.81||1,448||1954-04-01||[http://www.city.gamagori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inuyama, Aichi|Inuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|犬山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||75,304||74.97||1,004||1954-04-01||[http://www.city.inuyama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokoname, Aichi|Tokoname]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常滑市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||52,837||55.63||950||1954-04-01||[http://www.city.tokoname.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Aichi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||100,064||30.17||3,317||1954-06-01||[http://www.city.konan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komaki, Aichi|Komaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||149,060||62.82||2,373||1955-01-01||[http://www.city.komaki.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inazawa, Aichi|Inazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||137,475||79.30||1,734||1958-11-01||[http://www.city.inazawa.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokai&lt;/span&gt;[[Tōkai, Aichi|Tōkai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,708||43.36||2,461||1969-04-01||[http://www.city.tokai.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Obu&lt;/span&gt;[[Ōbu, Aichi|Ōbu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||83,097||33.68||2,467||1970-09-01||[http://www.city.obu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chita, Aichi|Chita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知多市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||84,782||45.43||1,866||1970-09-01||[http://www.city.chita.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chiryu&lt;/span&gt;[[Chiryū, Aichi|Chiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||68,216||16.34||4,175||1970-12-01||[http://www.city.chiryu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owariasahi, Aichi|Owariasahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾張旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||79,197||21.03||3,766||1970-12-01||[http://www.city.owariasahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahama, Aichi|Takahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,467||13.00||3,344||1970-12-01||[http://www.city.takahama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakura, Aichi|Iwakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||48,042||10.49||4,580||1971-12-01||[http://www.city.iwakura.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyoake, Aichi|Toyoake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊明市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||69,124||23.18||2,982||1972-08-01||[https://web.archive.org/web/20031010071331/http://www.city.toyoake.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nisshin, Aichi|Nisshin]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日進市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,921||34.90||2,319||1994-10-01||[http://www.city.nisshin.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tahara, Aichi|Tahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||66,698||188.81||353||2003-08-20||[http://www.city.tahara.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aisai, Aichi|Aisai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|愛西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,481||66.63||983||2005-04-01||[http://www.city.aisai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyosu, Aichi|Kiyosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||56,635||13.31||4,255||2005-07-07||[https://web.archive.org/web/20100118022240/http://www.city.kiyosu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||51,326||499.00||103||2005-10-01||[http://www.city.shinshiro.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024121645/http://www.city.shinshiro.lg.jp/ |date=2007-10-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitanagoya, Aichi|Kitanagoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,112||18.37||4,361||2006-03-20||[http://www.city.kitanagoya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatomi, Aichi|Yatomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弥富市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,145||48.92||882||2006-04-01||[https://web.archive.org/web/20060509222602/http://city.yatomi.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Aichi|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みよし市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||62,001||32.11||1,930||2010-01-04||[http://www.city.aichi-miyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ama, Aichi|Ama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||86,876||27.59||3,160||2010-03-22||[http://www.city.ama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagakute, Aichi|Nagakute]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長久手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||57,764||21.55||2,680||2012-01-04||[https://www.city.nagakute.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akita, Akita|Akita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||329,287||905.67||364||1889-04-01||[http://www.city.akita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Odate&lt;/span&gt;[[Ōdate, Akita|Ōdate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||80,587||913.70||88.2||1951-04-01||[http://www.city.odate.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazuno, Akita|Kazuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿角市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,543||707.34||50.2||1972-04-01||[http://www.city.kazuno.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Daisen, Akita|Daisen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||91,143||866.67||105||2005-03-22||[http://www.city.daisen.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126235821/http://www.city.daisen.akita.jp/ |date=2021-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katagami, Akita|Katagami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潟上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,460||97.96||362||2005-03-22||[http://www.city.katagami.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326092156/http://www.city.katagami.akita.jp/ |date=2010-03-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||38,543||1,152.57||33.4||2005-03-22||[http://www.city.kitaakita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oga, Akita|Oga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||34,194||240.80||142||2005-03-22||[https://web.archive.org/web/20071210214619/http://www2.city.oga.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yurihonjo&lt;/span&gt;[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由利本荘市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||87,525||1,209.04||72.4||2005-03-22||[http://www.city.yurihonjo.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yuzawa, Akita|Yuzawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||53,588||790.72||67.8||2005-03-22||[http://www.city-yuzawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Semboku, Akita|Semboku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙北市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||30,885||1,093.64||28.2||2005-09-20||[http://www.city.semboku.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yokote, Akita|Yokote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||101,234||693.60||146||2005-10-01||[http://www.city.yokote.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nikaho, Akita|Nikaho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|にかほ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||28,422||240.61||118||2005-10-01||[http://www.city.nikaho.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noshiro, Akita|Noshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||61,295||426.74||144||2006-03-21||[http://www.city.noshiro.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230153645/http://www.city.noshiro.akita.jp/ |date=2019-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hachinohe, Aomori|Hachinohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||241,613||305.17||792||1929-05-01||[http://www.city.hachinohe.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuroishi, Aomori|Kuroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||37,585||216.96||173||1954-07-01||[http://www.city.kuroishi.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misawa, Aomori|Misawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||42,535||119.97||355||1958-09-01||[http://www.city.misawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mutsu, Aomori|Mutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|むつ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||62,220||863.79||72.0||1959-09-01||[http://www.city.mutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Towada, Aomori|Towada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||66,834||688.60||97.1||2005-01-01||[http://www.city.towada.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsugaru, Aomori|Tsugaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つがる市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||38,919||253.85||153||2005-02-11||[http://www.city.tsugaru.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||60,788||404.58||150||2005-03-28||[http://www.city.goshogawara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Aomori, Aomori|Aomori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||305,884||824.52||371||2005-04-01||[http://www.city.aomori.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakawa, Aomori|Hirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||34,638||345.81||100||2006-01-01||[http://www.city.hirakawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirosaki, Aomori|Hirosaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||185,865||523.60||355||2006-02-27||[http://www.city.hirosaki.aomori.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chiba, Chiba|Chiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千葉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||938,695||272.08||3,450||1921-01-01||[http://www.city.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Choshi&lt;/span&gt;[[Chōshi, Chiba|Chōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|銚子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||72,348||83.91||862||1933-02-11||[http://www.city.choshi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikawa, Chiba|Ichikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||470,149||57.40||8,191||1934-11-03||[http://www.city.ichikawa.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425105135/http://www.city.ichikawa.chiba.jp/ |date=2020-04-25 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Funabashi, Chiba|Funabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|船橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||586,762||85.64||6,851||1937-04-01||[http://www.city.funabashi.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214030110/http://www.city.funabashi.chiba.jp/koho/eng/index.htm |date=2006-12-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tateyama, Chiba|Tateyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||49,987||110.21||454||1939-11-03||[http://www.city.tateyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kisarazu, Chiba|Kisarazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木更津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||123,743||138.73||892||1942-11-03||[http://www.city.kisarazu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsudo, Chiba|Matsudo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||477,603||61.33||7,787||1943-04-01||[http://www.city.matsudo.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noda, Chiba|Noda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||153,422||103.54||1,482||1950-05-03||[http://www.city.noda.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mobara, Chiba|Mobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||93,032||100.01||930||1952-04-01||[http://www.city.mobara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narita, Chiba|Narita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|成田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||124,773||213.84||583||1954-03-31||[http://www.city.narita.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Chiba|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||171,472||103.59||1,655||1954-03-31||[http://www.city.sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Togane&lt;/span&gt;[[Tōgane, Chiba|Tōgane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東金市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||61,591||89.34||689||1954-04-01||[http://www.city.togane.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narashino, Chiba|Narashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|習志野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,758||20.99||7,611||1954-08-01||[https://web.archive.org/web/20030322104057/http://www.city.narashino.chiba.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwa, Chiba|Kashiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||389,036||114.90||3,386||1954-09-01||[http://www.city.kashiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuura, Chiba|Katsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||21,413||94.20||227||1958-10-01||[http://www.city.katsuura.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011174244/http://www.city.katsuura.chiba.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichihara, Chiba|Ichihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||279,591||368.20||759||1963-05-01||[http://www.city.ichihara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagareyama, Chiba|Nagareyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|流山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||156,686||35.28||4,441||1967-01-01||[http://www.city.nagareyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachiyo, Chiba|Yachiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八千代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||184,655||51.27||3,602||1967-01-01||[http://www.city.yachiyo.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023065947/http://www.city.yachiyo.chiba.jp/ |date=2007-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abiko, Chiba|Abiko]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|我孫子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||133,533||43.19||3,092||1970-07-01||[http://www.city.abiko.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamagaya, Chiba|Kamagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌ヶ谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||104,564||21.11||4,953||1971-09-01||[http://www.city.kamagaya.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kimitsu, Chiba|Kimitsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|君津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||89,350||318.83||280||1971-09-01||[http://www.city.kimitsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Futtsu, Chiba|Futtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||48,973||205.35||238||1971-09-01||[http://www.city.futtsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urayasu, Chiba|Urayasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦安市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,312||17.29||9,214||1981-04-01||[http://www.city.urayasu.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121214957/http://www.city.urayasu.chiba.jp/ |date=2013-01-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yotsukaido&lt;/span&gt;[[Yotsukaidō, Chiba|Yotsukaidō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四街道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,738||34.70||2,471||1981-04-01||[http://www.city.yotsukaido.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sodegaura, Chiba|Sodegaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袖ヶ浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||59,443||94.92||626||1991-04-01||[https://web.archive.org/web/20030806000844/http://www.city.sodegaura.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachimata, Chiba|Yachimata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八街市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||75,369||74.87||1,007||1992-04-01||[http://www.city.yachimata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inzai, Chiba|Inzai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|印西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||60,280||53.51||1,127||1996-04-01||[https://web.archive.org/web/20030920011457/http://www.city.inzai.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroi, Chiba|Shiroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,151||35.41||1,614||2001-04-01||[https://web.archive.org/web/20030927182101/http://city.shiroi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomisato, Chiba|Tomisato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,590||53.91||957||2002-04-01||[https://web.archive.org/web/20050822172721/http://www.city.tomisato.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||35,792||191.30||187||2005-02-11||[http://www.city.kamogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asahi, Chiba|Asahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||69,971||129.91||539||2005-07-01||[http://www.city.asahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isumi, Chiba|Isumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いすみ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,605||157.50||264||2005-12-05||[http://www.city.isumi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sosa&lt;/span&gt;[[Sōsa, Chiba|Sōsa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|匝瑳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,361||101.78||406||2006-01-23||[http://www.city.sosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamiboso&lt;/span&gt;[[Minamibōsō, Chiba|Minamibōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南房総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||43,553||230.22||189||2006-03-20||[http://www.city.minamiboso.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katori, Chiba|Katori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,193||262.31||325||2006-03-27||[http://www.city.katori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanmu, Chiba|Sanmu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山武市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,806||146.38||395||2006-03-27||[http://www.city.sammu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ōamishirasato, Chiba|Oamishirasato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大網白里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,176||58.06||881||2013-01-01||[http://www.city.oamishirasato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||515,068||429.03||1,201||1889-12-15||[http://www.city.matsuyama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niihama, Ehime|Niihama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新居浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||123,329||234.30||526||1937-11-03||[http://www.city.niihama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shikokuchuo&lt;/span&gt;[[Shikokuchūō, Ehime|Shikokuchūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四国中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||91,688||420.10||218||2004-04-01||[http://www.city.shikokuchuo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seiyo, Ehime|Seiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||43,476||514.79||84.5||2004-04-01||[http://www.city.seiyo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Toon&lt;/span&gt;[[Tōon, Ehime|Tōon]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東温市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||35,517||211.45||168||2004-09-21||[http://www.city.toon.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Saijo&lt;/span&gt;[[Saijō, Ehime|Saijō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||112,543||509.05||221||2004-11-01||[http://www.city.saijo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ozu&lt;/span&gt;[[Ōzu, Ehime|Ōzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||49,543||432.20||115||2005-01-11||[http://www.city.ozu.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imabari, Ehime|Imabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||170,986||419.85||407||2005-01-16||[http://www.city.imabari.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||40,010||132.98||301||2005-03-28||[http://www.city.yawatahama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iyo, Ehime|Iyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||38,890||194.47||200||2005-04-01||[http://www.city.iyo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uwajima, Ehime|Uwajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||86,819||469.52||185||2005-08-01||[http://www.city.uwajima.ehime.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukui, Fukui|Fukui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||268,574||536.17||501||1889-04-01||[/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|敦賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||68,188||250.75||272||1937-04-01||[http://www.ton21.ne.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220201023841/https://www.ton21.ne.jp/ |date=2022-02-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obama, Fukui|Obama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||31,486||232.86||135||1951-03-30||[https://web.archive.org/web/20051013061933/http://www.city.obama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ono&lt;/span&gt;[[Ōno, Fukui|Ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||36,763||872.30||42.1||1954-07-01||[http://www.city.ono.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||26,333||253.68||104||1954-09-01||[http://www.city.katsuyama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sabae, Fukui|Sabae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鯖江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||67,430||84.75||796||1955-01-15||[http://www.city.sabae.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awara, Fukui|Awara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あわら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||30,765||116.99||263||2004-03-01||[http://www.city.awara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Echizen, Fukui|Echizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||87,116||230.75||378||2005-10-01||[http://www.city.echizen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai, Fukui|Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||92,420||209.91||440||2006-03-20||[http://www.city.fukui-sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||1,581,527||340.96||4,515||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20020120213547/http://www.city.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurume, Fukuoka|Kurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||305,147||229.84||1,328||1889-04-01||[http://www.city.kurume.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omuta&lt;/span&gt;[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大牟田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||127,474||81.55||1,563||1917-03-01||[http://www.city.omuta.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nogata&lt;/span&gt;[[Nōgata, Fukuoka|Nōgata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|直方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,319||61.78||928||1931-01-01||[http://www.city.nogata.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tagawa, Fukuoka|Tagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,484||54.52||926||1943-11-03||[http://www.joho.tagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||72,798||76.90||947||1952-04-01||[http://www.city.yanagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yame, Fukuoka|Yame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八女市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,241||98.66||428||1954-04-01||[http://www.city.yame.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikugo, Fukuoka|Chikugo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||48,281||41.85||1,154||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20050911043927/http://www.city.chikugo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Okawa&lt;/span&gt;[[Ōkawa, Fukuoka|Ōkawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||38,266||33.61||1,139||1954-04-01||[http://www.city.okawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yukuhashi, Fukuoka|Yukuhashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||70,064||69.83||1,003||1954-10-10||[http://www.city.yukuhashi.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Buzen, Fukuoka|Buzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||27,578||111.17||248||1955-04-10||[http://www.city.buzen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakagawa, Fukuoka|Nakagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,004||74.95||667||2018-10-01||[https://www.city.nakagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakama, Fukuoka|Nakama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||45,549||15.98||2,850||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20000422061603/http://www.city.nakama.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kitakyushu&lt;/span&gt;[[Kitakyushu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||986,998||487.71||2,024||1963-02-10||[http://www.city.kitakyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogori&lt;/span&gt;[[Ogōri, Fukuoka|Ogōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||58,460||45.50||1,285||1972-04-01||[http://www.city.ogori.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikushino, Fukuoka|Chikushino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑紫野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||98,914||87.78||1,127||1972-04-01||[http://www.city.chikushino.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||107,845||14.15||7,622||1972-04-01||[http://www.city.kasuga.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Onojo&lt;/span&gt;[[Ōnojō, Fukuoka|Ōnojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,037||26.88||3,498||1972-04-01||[http://www.city.onojo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Munakata, Fukuoka|Munakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,877||119.66||793||1981-04-01||[http://www.city.munakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太宰府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||68,561||29.58||2,318||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20030919150110/http://www2.city.dazaifu.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Fukuoka|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,084||42.11||1,356||1997-10-01||[http://www.city.koga.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104031644/http://www.city.koga.fukuoka.jp/eng/ |date=2007-01-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukutsu, Fukuoka|Fukutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||55,123||52.70||1,046||2005-01-24||[http://www.city.fukutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ukiha, Fukuoka|Ukiha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うきは市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||32,277||117.55||275||2005-03-20||[http://www.city.ukiha.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyawaka, Fukuoka|Miyawaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮若市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||30,793||139.99||220||2006-02-11||[http://www.city.miyawaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakura, Fukuoka|Asakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,881||246.73||235||2006-03-20||[http://www.city.asakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||132,208||214.13||617||2006-03-26||[http://www.city.iizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kama, Fukuoka|Kama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嘉麻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||44,431||135.18||329||2006-03-27||[http://www.city.kama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyama, Fukuoka|Miyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みやま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,219||105.12||402||2007-01-29||[http://www.city.miyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428064138/http://www.city.miyama.lg.jp/ |date=2009-04-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||100,304||216.12||464.11||2010-01-01||[http://www.city.itoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aizuwakamatsu, Fukushima|Aizuwakamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|会津若松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||129,388||383.03||338||1899-04-01||[http://www.city.aizuwakamatsu.fukushima.jp/.]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukushima, Fukushima|Fukushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||289,355||746.43||388||1907-04-01||[http://www.city.fukushima.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koriyama&lt;/span&gt;[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||339,395||757.06||448||1924-09-01||[http://www.city.koriyama.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516201456/http://www.city.koriyama.fukushima.jp/063000/koho/yoran.html |date=2017-05-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須賀川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||80,336||279.55||287||1954-03-31||[http://www.city.sukagawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soma&lt;/span&gt;[[Sōma, Fukushima|Sōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||38,543||197.67||195||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20100210185958/http://www.city.soma.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いわき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||349,947||1,231.34||284||1966-10-01||[http://www.city.iwaki.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411210504/http://www.city.iwaki.fukushima.jp/gaikokugo/english/ |date=2010-04-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamura, Fukushima|Tamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||42,221||458.30||92.1||2005-03-01||[http://www.city.tamura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||65,665||305.30||215||2005-11-07||[http://www.city.shirakawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||61,698||344.65||179||2005-12-01||[http://www.city.nihonmatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamisoma&lt;/span&gt;[[Minamisōma, Fukushima|Minamisōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||71,761||398.50||180||2006-01-01||[http://www.city.minamisoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Fukushima|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||67,487||265.10||255||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20060110075417/http://www.city.date.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakata, Fukushima|Kitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||54,684||554.67||98.6||2006-01-04||[http://www.city.kitakata.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motomiya, Fukushima|Motomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||31,737||87.94||361||2007-01-01||[http://www.city.motomiya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Gifu, Gifu|Gifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岐阜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||412,779||202.89||2,034||1889-07-01||[http://www.city.gifu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogaki&lt;/span&gt;[[Ōgaki, Gifu|Ōgaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||163,047||206.52||789||1918-04-01||[http://www.city.ogaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takayama, Gifu|Takayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||94,879||2,177.67||43.6||1936-11-01||[http://www.city.takayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tajimi, Gifu|Tajimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多治見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||114,866||91.24||1,259||1940-08-01||[https://web.archive.org/web/20030927115157/http://www2.city.tajimi.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seki, Gifu|Seki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||92,896||472.84||196||1950-10-15||[http://www.city.seki.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsugawa, Gifu|Nakatsugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||83,116||676.38||123||1952-04-01||[http://www.city.nakatsugawa.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mino, Gifu|Mino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||22,912||117.05||196||1954-04-01||[http://www.city.mino.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizunami, Gifu|Mizunami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞浪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||41,556||175.00||237||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20031005144837/http://www.city.mizunami.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashima, Gifu|Hashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||67,167||53.64||1,252||1954-04-01||[http://www.city.hashima.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914053231/http://www.city.hashima.gifu.jp/ |date=2008-09-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minokamo, Gifu|Minokamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||53,988||74.81||722||1954-04-01||[http://www.city.minokamo.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204112654/http://www.city.minokamo.gifu.jp/home/ENGLISH/e_top.html |date=2007-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toki, Gifu|Toki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||61,393||116.01||529||1955-02-01||[http://www.city.toki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakamigahara, Gifu|Kakamigahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|各務原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||145,126||87.77||1,653||1963-04-01||[http://www.city.kakamigahara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kani, Gifu|Kani]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|可児市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||99,318||87.60||1,134||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20110820225543/http://www.city.kani.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Gifu|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山県市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||29,857||222.04||134||2003-04-01||[http://www.city.yamagata.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizuho, Gifu|Mizuho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||51,230||28.18||1,818||2003-05-01||[http://www.city.mizuho.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hida, Gifu|Hida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飛騨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||28,112||792.31||35.5||2004-02-01||[http://www.city.hida.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motosu, Gifu|Motosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||34,729||374.57||92.7||2004-02-01||[http://www.city.motosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gujo&lt;/span&gt;[[Gujō, Gifu|Gujō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||46,338||1,030.79||45.0||2004-03-01||[http://www.city.gujo.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gero, Gifu|Gero]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下呂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||37,455||851.06||44.0||2004-03-01||[http://www.city.gero.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ena, Gifu|Ena]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||54,844||504.19||109||2004-10-25||[http://www.city.ena.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizu, Gifu|Kaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||38,532||112.31||343||2005-03-28||[http://www.city.kaizu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Maebashi, Gunma|Maebashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|前橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||318,058||241.22||1,319||1892-04-01||[http://www.city.maebashi.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takasaki, Gunma|Takasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||341,838||401.01||852||1900-04-01||[http://www.city.takasaki.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kiryu&lt;/span&gt;[[Kiryū, Gunma|Kiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桐生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||124,892||274.57||455||1921-03-01||[https://web.archive.org/web/20030919163928/http://www.city.kiryu.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Isesaki, Gunma|Isesaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||204,240||139.33||1,466||1940-09-13||[http://www.city.isesaki.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Gunma|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||214,049||176.49||1,213||1948-05-03||[http://www.city.ota.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Numata, Gunma|Numata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||52,319||443.37||118||1954-04-01||[http://www.city.numata.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatebayashi, Gunma|Tatebayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||79,023||60.98||1,296||1954-04-01||[http://www.city.tatebayashi.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujioka, Gunma|Fujioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||68,710||180.09||382||1954-04-01||[http://www.city.fujioka.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||86,134||240.42||358||2006-02-20||[https://web.archive.org/web/20080604061226/http://www.city.shibukawa.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Annaka, Gunma|Annaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||62,270||276.34||225||2006-03-18||[http://www.city.annaka.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704214107/http://www.city.annaka.gunma.jp/ |date=2007-07-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomioka, Gunma|Tomioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||53,332||122.90||434||2006-03-27||[http://www.city.tomioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Midori, Gunma|Midori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みどり市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||51,964||208.23||250||2006-03-27||[http://www.city.midori.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||1,163,806||905.13||1,286||1889-04-01||[http://www.city.hiroshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||148,085||284.85||520||1898-04-01||[http://www.city.onomichi.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kure, Hiroshima|Kure]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|呉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||246,118||353.74||696||1902-10-01||[http://www.city.kure.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||461,368||518.07||891||1916-07-01||[http://www.city.fukuyama.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mihara, Hiroshima|Mihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||103,209||471.03||219||1936-11-15||[http://www.city.mihara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Hiroshima|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||44,212||195.71||226||1954-03-31||[http://www.city.fuchu.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||58,264||778.19||74.9||1954-03-31||[http://www.city.miyoshi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shobara&lt;/span&gt;[[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||41,747||1,246.60||33.5||1954-03-31||[http://www.city.shobara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otake&lt;/span&gt;[[Ōtake, Hiroshima|Ōtake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大竹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,665||78.55||378||1954-09-01||[http://www.city.otake.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takehara, Hiroshima|Takehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,803||118.30||252||1958-11-03||[http://www.city.takehara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashihiroshima, Hiroshima|Higashihiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||187,711||635.32||295||1974-04-20||[http://www.city.higashihiroshima.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hatsukaichi, Hiroshima|Hatsukaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|廿日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||115,184||489.36||235||1988-04-01||[http://www.city.hatsukaichi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akitakata, Hiroshima|Akitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||32,323||537.79||60.1||2004-03-01||[http://www.akitakata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Etajima, Hiroshima|Etajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江田島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||28,601||100.97||283||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050308025520/http://www.city.etajima.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sapporo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|札幌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||1,918,096||1,710.00||1,699||1922-08-01||[http://www.city.sapporo.jp/city/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915231600/http://www.city.sapporo.jp/city/ |date=2019-09-15 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hakodate, Hokkaidō|Hakodate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|函館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||277,056||677.89||409||1922-08-01||[http://www.city.hakodate.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Otaru, Hokkaidō|Otaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小樽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||130,255||243.30||535||1922-08-01||[https://web.archive.org/web/20030920134255/http://www.city.otaru.hokkaido.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Asahikawa, Hokkaidō|Asahikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||350,511||747.60||469||1922-08-01||[http://www.city.asahikawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroran, Hokkaidō|Muroran]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室蘭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||93,078||80.65||1,154||1922-08-01||[http://www.city.muroran.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obihiro, Hokkaidō|Obihiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|帯広市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||168,188||618.94||272||1933-04-01||[http://www.city.obihiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yubari&lt;/span&gt;[[Yūbari, Hokkaidō|Yūbari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|夕張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,471||763.20||13.7||1943-04-01||[http://www.city.yubari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwamizawa, Hokkaidō|Iwamizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩見沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||89,023||481.10||185||1943-04-01||[http://www.city.iwamizawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abashiri, Hokkaidō|Abashiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|網走市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||38,548||471.00||81.8||1947-02-11||[http://www.city.abashiri.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rumoi, Hokkaidō|Rumoi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|留萌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,036||297.44||80.8||1947-10-01||[http://www.e-rumoi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomakomai, Hokkaidō|Tomakomai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|苫小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||173,761||561.49||309||1948-04-01||[http://www.city.tomakomai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wakkanai, Hokkaidō|Wakkanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稚内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||37,911||760.83||49.8||1949-04-01||[http://www.city.wakkanai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bibai, Hokkaidō|Bibai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美唄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||25,312||277.61||91.2||1950-04-01||[http://www.city.bibai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashibetsu, Hokkaidō|Ashibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||16,465||865.02||19.0||1953-04-01||[http://www.city.ashibetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||120,940||187.57||645||1954-07-01||[http://www.city.ebetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akabira, Hokkaidō|Akabira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||12,234||129.88||94.2||1954-07-01||[http://www.city.akabira.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Monbetsu, Hokkaidō|Monbetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紋別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,293||830.70||29.2||1954-07-01||[http://mombetsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mikasa, Hokkaidō|Mikasa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三笠市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,070||302.64||33.3||1957-04-01||[http://www.city.mikasa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nemuro, Hokkaidō|Nemuro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|根室市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||28,923||512.63||56.4||1957-08-01||[http://www.city.nemuro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chitose, Hokkaidō|Chitose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千歳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||94,124||594.95||158||1958-07-01||[http://www.city.chitose.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160905165529/http://www.city.chitose.hokkaido.jp/ |date=2016-09-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takikawa, Hokkaidō|Takikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||42,815||115.82||370||1958-07-01||[http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309110101/http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/soumubu/kikaku/kouryu/englishindex.jsp |date=2010-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sunagawa, Hokkaidō|Sunagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||18,740||78.69||238||1958-07-01||[http://www.city.sunagawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Utashinai, Hokkaidō|Utashinai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|歌志内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||4,259||55.99||76.1||1958-07-01||[http://www.city.utashinai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukagawa, Hokkaidō|Fukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,215||529.23||43.9||1963-05-01||[http://www.city.fukagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Furano, Hokkaidō|Furano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富良野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,890||600.97||39.8||1966-05-01||[http://www.city.furano.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noboribetsu, Hokkaidō|Noboribetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||51,474||212.11||243||1970-08-01||[http://www.city.noboribetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||68,754||294.87||233||1970-11-01||[http://www.city.eniwa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Hokkaidō|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||36,461||444.28||82.1||1972-04-01||[http://www.city.date.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,291||118.54||509||1996-09-01||[http://www.city.kitahiroshima.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishikari, Hokkaidō|Ishikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石狩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,616||721.86||84.0||1996-09-01||[http://www.city.ishikari.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibetsu, Hokkaidō|Shibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||21,640||1,119.29||19.3||2005-09-01||[http://www.city.shibetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||182,263||1,362.75||134||2005-10-11||[https://web.archive.org/web/20060323035246/http://www.city.kushiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Hokkaidō|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北斗市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||48,779||397.30||123||2006-02-01||[http://www.city.hokuto.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitami, Hokkaidō|Kitami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||124,291||1,427.56||87.1||2006-03-05||[http://www.city.kitami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nayoro, Hokkaidō|Nayoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||29,869||535.23||55.8||2006-03-27||[http://www.city.nayoro.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||1,530,847||552.23||2,772||1889-04-01||[http://www.city.kobe.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Himeji, Hyōgo|Himeji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姫路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||536,170||534.27||1,004||1889-04-01||[http://www.city.himeji.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907223328/http://www.city.himeji.hyogo.jp/ |date=2019-09-07 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Amagasaki, Hyōgo|Amagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||461,202||49.77||9,267||1916-04-01||[http://www.city.amagasaki.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akashi, Hyōgo|Akashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|明石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||292,162||49.24||5,933||1919-11-01||[https://web.archive.org/web/20031019194909/http://www.city.akashi.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinomiya, Hyōgo|Nishinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||477,056||99.96||4,772||1925-04-01||[http://www.nishi.or.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||92,828||18.47||5,026||1940-11-10||[http://www.city.ashiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itami, Hyōgo|Itami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||194,488||24.97||7,789||1940-11-10||[http://www.city.itami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aioi, Hyōgo|Aioi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||31,973||90.45||353||1942-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827184359/http://www.city.aioi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||87,555||697.66||125||1950-04-01||[http://www.city.toyooka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加古川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||267,631||138.51||1,932||1950-06-15||[https://web.archive.org/web/20030930010510/http://www.city.kakogawa.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ako&lt;/span&gt;[[Akō, Hyōgo|Akō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,277||126.88||404||1951-09-01||[https://web.archive.org/web/20050822230242/http://www.city.ako.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||222,071||101.80||2,181||1954-04-01||[http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323000426/http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/foreign/en/index.html |date=2010-03-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miki, Hyōgo|Miki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||83,244||176.58||471||1954-06-01||[http://www.city.miki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takasago, Hyōgo|Takasago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高砂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||94,198||34.40||2,738||1954-07-01||[https://web.archive.org/web/20100111064811/http://www.city.takasago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawanishi, Hyōgo|Kawanishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||157,461||53.44||2,947||1954-08-01||[http://www.city.kawanishi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ono, Hyōgo|Ono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||49,664||92.92||534||1954-12-01||[http://www.city.ono.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanda, Hyōgo|Sanda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||113,600||210.22||540||1958-07-01||[http://www.city.sanda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasai, Hyōgo|Kasai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,435||150.95||321||1967-04-01||[http://www.city.kasai.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sasayama, Hyōgo|Sasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|篠山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||44,345||377.61||117||1999-04-01||[http://www.city.sasayama.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205231832/http://www.city.sasayama.hyogo.jp/ |date=2010-02-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|養父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||27,428||422.78||64.9||2004-04-01||[http://www.city.yabu.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamba, Hyōgo|Tamba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丹波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||69,233||493.28||140||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050519012346/http://www.city.tamba.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiawaji, Hyōgo|Minamiawaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南あわじ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,069||229.18||223||2005-01-11||[http://www.city.minamiawaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asago, Hyōgo|Asago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||34,084||402.98||84.6||2005-04-01||[http://www.city.asago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awaji, Hyōgo|Awaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|淡路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||47,849||184.21||260||2005-04-01||[http://www.city.awaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shiso&lt;/span&gt;[[Shisō, Hyōgo|Shisō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宍粟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||42,302||658.60||64.2||2005-04-01||[http://www.city.shiso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishiwaki, Hyōgo|Nishiwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||43,126||132.47||326||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20050831112740/http://www.city.nishiwaki.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatsuno, Hyōgo|Tatsuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|たつの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||80,988||210.93||384||2005-10-01||[http://www.city.tatsuno.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sumoto, Hyōgo|Sumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,631||182.47||267||2006-02-11||[http://www.city.sumoto.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111034013/http://www.city.sumoto.hyogo.jp/ |date=2010-01-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kato&lt;/span&gt;[[Katō, Hyōgo|Katō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||39,935||157.49||254||2006-03-20||[http://www.city.kato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Mito, Ibaraki|Mito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||264,062||217.43||1,214||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20110322185051/http://www.city.mito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||195,844||225.55||868||1939-09-01||[https://web.archive.org/web/20050904224525/http://www.city.hitachi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuchiura, Ibaraki|Tsuchiura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||143,986||113.82||1,265||1940-11-03||[http://www.city.tsuchiura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yuki&lt;/span&gt;[[Yūki, Ibaraki|Yūki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|結城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,065||65.84||791||1954-03-15||[http://www.city.yuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ryugasaki&lt;/span&gt;[[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|龍ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,295||78.20||1,014||1954-03-20||[http://www.city.ryugasaki.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下妻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||45,918||80.88||568||1954-06-01||[http://www.city.shimotsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joso&lt;/span&gt;[[Jōsō, Ibaraki|Jōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,858||123.52||533||1954-07-10||[http://www.city.joso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiota&lt;/span&gt;[[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||58,461||372.01||157||1954-07-15||[http://www.city.hitachiota.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||32,031||193.65||165||1954-11-23||[http://www.city.takahagi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北茨城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,437||186.55||260||1956-03-31||[https://web.archive.org/web/20080208195100/http://www.city-kitaibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toride, Ibaraki|Toride]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|取手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||109,953||69.96||1,572||1970-10-01||[http://www.city.toride.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牛久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,254||58.88||1,346||1986-06-01||[https://web.archive.org/web/20031013035340/http://www.city.ushiku.ibaraki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukuba, Ibaraki|Tsukuba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくば市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||207,314||284.07||730||1987-11-30||[https://web.archive.org/web/20050826064935/http://www.city.tsukuba.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ひたちなか市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||155,338||99.04||1,568||1994-11-01||[https://web.archive.org/web/20020202052204/http://www.city.hitachinaka.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Ibaraki|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿嶋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,193||92.96||701||1995-09-01||[http://www.city.kashima.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itako, Ibaraki|Itako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潮来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||31,103||62.67||496||2001-04-01||[http://www.city.itako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriya, Ibaraki|Moriya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,793||35.63||1,622||2002-02-02||[http://www.city.moriya.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiomiya&lt;/span&gt;[[Hitachiōmiya, Ibaraki|Hitachiōmiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸大宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||46,729||348.38||134||2004-10-16||[http://www.city.hitachiomiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naka, Ibaraki|Naka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||54,618||97.80||558||2005-01-21||[http://www.city.naka.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823124000/http://www.city.naka.ibaraki.jp/ |date=2016-08-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bando&lt;/span&gt;[[Bandō, Ibaraki|Bandō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,128||123.18||464||2005-03-22||[http://www.city.bando.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inashiki, Ibaraki|Inashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,125||178.12||270||2005-03-22||[http://www.city.inashiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikusei, Ibaraki|Chikusei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||110,813||205.35||540||2005-03-28||[http://www.city.chikusei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かすみがうら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||44,450||118.77||374||2005-03-28||[http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017095928/http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/ |date=2008-10-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamisu, Ibaraki|Kamisu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||93,538||147.24||635||2005-08-01||[http://www.city.kamisu.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namegata, Ibaraki|Namegata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||39,117||166.33||235||2005-09-02||[http://www.city.namegata.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Ibaraki|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||144,392||123.58||1,168||2005-09-12||[http://www.city.ibaraki-koga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,502||213.38||377||2005-10-01||[http://www.city.ishioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||47,480||179.78||264||2005-10-01||[http://www.city.sakuragawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokota, Ibaraki|Hokota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鉾田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||50,869||203.90||249||2005-10-11||[http://www.city.hokota.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasama, Ibaraki|Kasama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,646||240.27||336||2006-03-19||[http://www.city.kasama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukubamirai, Ibaraki|Tsukubamirai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくばみらい市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||41,957||79.14||530||2006-03-27||[http://www.city.tsukubamirai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omitama, Ibaraki|Omitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小美玉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,834||140.21||377||2006-03-27||[http://www.city.omitama.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|金沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||455,595||467.77||974||1889-04-01||[http://www4.city.kanazawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nonoichi, Ishikawa|Nonoichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野々市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||51,976||13.56||3,800||2011-11-11||[http://www.city.nonoichi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanao, Ishikawa|Nanao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||60,140||317.96||189||1939-07-20||[http://www.city.nanao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsu, Ishikawa|Komatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||109,285||371.13||294||1940-12-01||[https://web.archive.org/web/20031018035511/http://www.city.komatsu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzu, Ishikawa|Suzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|珠洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||17,111||247.20||69.2||1954-07-15||[http://www.city.suzu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakui, Ishikawa|Hakui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽咋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||23,963||81.96||292||1958-07-01||[http://www.city.hakui.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kahoku, Ishikawa|Kahoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かほく市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||34,747||64.76||537||2004-03-01||[http://www.city.kahoku.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||110,563||755.17||146||2005-02-01||[http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219135937/http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nomi, Ishikawa|Nomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||48,106||83.85||574||2005-02-01||[http://www.city.nomi.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521152917/http://www.city.nomi.ishikawa.jp/english/ |date=2009-05-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaga, Ishikawa|Kaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||73,745||306.00||241||2005-10-01||[http://www.city.kaga.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wajima, Ishikawa|Wajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||31,532||426.25||74.0||2006-02-01||[http://www.city.wajima.ishikawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Morioka, Iwate|Morioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|盛岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||299,746||886.47||338||1889-04-01||[http://www.city.morioka.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamaishi, Iwate|Kamaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||41,348||441.42||93.7||1937-05-05||[http://www.city.kamaishi.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ofunato&lt;/span&gt;[[Ōfunato, Iwate|Ōfunato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大船渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||42,119||323.28||130||1952-04-01||[http://www.city.ofunato.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rikuzentakata, Iwate|Rikuzentakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|陸前高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||23,961||232.29||103||1955-01-01||[http://www.city.rikuzentakata.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakami, Iwate|Kitakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||94,806||437.55||217||1991-04-01||[http://www.city.kitakami.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyako, Iwate|Miyako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||58,342||696.82||83.7||2005-06-06||[http://www.city.miyako.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||29,993||862.25||34.8||2005-09-01||[http://www.city.hachimantai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||123,155||1,133.10||109||2005-09-20||[http://www.city.ichinoseki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tono&lt;/span&gt;[[Tōno, Iwate|Tōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,587||825.62||37.0||2005-10-01||[http://www.city.tono.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||103,718||908.32||114||2006-01-01||[http://www.city.hanamaki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ninohe, Iwate|Ninohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,685||420.31||73.0||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20100309140524/http://www.city.ninohe.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oshu&lt;/span&gt;[[Ōshū, Iwate|Ōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奥州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||128,273||993.35||129||2006-02-20||[http://www.city.oshu.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuji, Iwate|Kuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||37,824||623.14||60.7||2006-03-06||[http://www.city.kuji.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takizawa, Iwate|Takizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||55,153||182.32||303||2014-01-01||[http://www.city.takizawa.iwate.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||418,557||375.11||1,116||1890-02-15||[http://www.city.takamatsu.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Marugame, Kagawa|Marugame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||110,550||111.79||989||1899-04-01||[http://www.city.marugame.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||56,501||92.46||611||1942-07-01||[http://www.city.sakaide.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Zentsuji&lt;/span&gt;[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|善通寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||35,180||39.88||882||1954-03-31||[http://www.city.zentsuji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanuki, Kagawa|Sanuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さぬき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||54,832||158.90||345||2002-04-01||[http://www.city.sanuki.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikagawa, Kagawa|Higashikagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東かがわ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||34,953||153.35||228||2003-04-01||[http://www.higashikagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||64,020||117.47||545||2005-10-11||[http://www.city.kanonji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三豊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||69,997||222.66||314||2006-01-01||[http://www.city.mitoyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kagoshima, Kagoshima|Kagoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||605,196||547.06||1,106||1889-04-01||[http://www.city.kagoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanoya, Kagoshima|Kanoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||105,673||448.33||236||1941-05-27||[http://www.e-kanoya.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918223533/http://www.e-kanoya.net/ |date=2007-09-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makurazaki, Kagoshima|Makurazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枕崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,400||74.88||326||1949-09-01||[https://web.archive.org/web/20030522080438/http://www.city.makurazaki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akune, Kagoshima|Akune]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿久根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,166||134.30||180||1952-04-01||[http://www.city.akune.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Kagoshima|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||56,851||330.06||172||1954-04-01||[http://www.city.izumi.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928012037/http://www.city.izumi.kagoshima.jp/ |date=2003-09-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibusuki, Kagoshima|Ibusuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||45,455||149.01||305||1954-04-01||[http://www.city.ibusuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamisatsuma, Kagoshima|Minamisatsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南さつま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,386||283.35||143||1954-07-15||[http://www.city.minamisatsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西之表市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||17,666||205.75||85.9||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20031011212628/http://www.city.nishinoomote.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tarumizu, Kagoshima|Tarumizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|垂水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||18,078||162.01||112||1958-10-01||[http://www.city.tarumizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satsumasendai, Kagoshima|Satsumasendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|薩摩川内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||100,730||683.50||147||2004-10-12||[https://web.archive.org/web/20041020012842/http://www.city.satsumasendai.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hioki, Kagoshima|Hioki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日置市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||51,472||253.06||203||2005-05-01||[http://www.city.hioki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Soo, Kagoshima|Soo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|曽於市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||41,179||390.39||105||2005-07-01||[http://www.city.soo.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikikushikino, Kagoshima|Ichikikushikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いちき串木野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||32,079||112.04||286||2005-10-11||[http://www.city.ichikikushikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kirishima, Kagoshima|Kirishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|霧島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||127,726||603.68||212||2005-11-07||[http://www.city-kirishima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibushi, Kagoshima|Shibushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志布志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||34,105||289.93||118||2006-01-01||[http://www.city.shibushi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amami, Kagoshima|Amami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奄美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||48,116||306.20||157||2006-03-20||[http://www.city.amami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamikyushu&lt;/span&gt;[[Minamikyūshū, Kagoshima|Minamikyūshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,891||357.85||114||2007-12-01||[http://www.city.minamikyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isa, Kagoshima|Isa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||30,070||392.36||76.64||2008-11-01||[http://www.city.isa.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aira, Kagoshima|Aira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姶良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||74,611||231.32||323||2010-03-23||[http://www.city.aira.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokohama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||3,697,894||437.38||8,500||1889-04-01||[http://www.city.yokohama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokosuka, Kanagawa|Yokosuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横須賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||421,397||100.68||4,186||1907-02-15||[http://www.city.yokosuka.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawasaki, Kanagawa|Kawasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||1,373,630||142.70||9,626||1924-07-01||[http://www.city.kawasaki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiratsuka, Kanagawa|Hiratsuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||260,419||67.83||3,839||1932-04-01||[http://www.city.hiratsuka.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamakura, Kanagawa|Kamakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||173,588||39.60||4,384||1939-11-03||[http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujisawa, Kanagawa|Fujisawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||402,628||69.51||5,792||1940-10-01||[http://www.city.fujisawa.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Odawara, Kanagawa|Odawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||198,841||114.09||1,743||1940-12-20||[http://www.city.odawara.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chigasaki, Kanagawa|Chigasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||231,005||35.71||6,469||1947-10-01||[http://www.city.chigasaki.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zushi, Kanagawa|Zushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|逗子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||58,654||17.34||3,383||1954-04-15||[http://www.city.zushi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sagamihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相模原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||706,342||328.84||2,148||1954-11-20||[http://www.city.sagamihara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miura, Kanagawa|Miura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||49,371||32.28||1,529||1955-01-01||[http://www.city.miura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hadano, Kanagawa|Hadano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秦野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||169,201||103.61||1,633||1955-01-01||[http://www.city.hadano.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Atsugi, Kanagawa|Atsugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|厚木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||225,163||93.83||2,400||1955-02-01||[http://www.city.atsugi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamato, Kanagawa|Yamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||223,127||27.06||8,246||1959-02-01||[http://www.city.yamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isehara, Kanagawa|Isehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||100,779||55.52||1,815||1971-03-01||[http://www.city.isehara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebina, Kanagawa|Ebina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海老名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||126,035||26.48||4,760||1971-11-01||[http://www.city.ebina.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zama, Kanagawa|Zama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|座間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||127,582||17.58||7,257||1971-11-01||[http://www.city.zama.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiashigara, Kanagawa|Minamiashigara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南足柄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||44,285||76.93||576||1972-04-01||[http://www.city.minamiashigara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayase, Kanagawa|Ayase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||82,083||22.28||3,684||1978-11-01||[http://www.city.ayase.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kochi&lt;/span&gt;[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高知市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||342,944||309.22||1,109||1889-04-01||[http://www.city.kochi.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宿毛市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||23,771||286.11||83.1||1954-03-31||[http://www.city.sukumo.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aki, Kōchi|Aki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||20,555||317.34||64.8||1954-08-01||[http://www.city.aki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐清水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,421||266.54||65.4||1954-08-01||[http://www.city.tosashimizu.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susaki, Kōchi|Susaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||25,679||135.46||190||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/19991127184937/http://city.susaki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosa, Kōchi|Tosa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,726||91.59||325||1959-01-01||[http://www.city.tosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroto, Kōchi|Muroto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,683||248.25||71.2||1959-03-01||[http://www.city.muroto.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||50,315||125.35||401||1959-10-01||[https://web.archive.org/web/20031008163502/http://www.city.nankoku.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四万十市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||37,182||632.42||58.8||2005-04-10||[http://www.city.shimanto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kami, Kōchi|Kami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,144||538.22||54.1||2006-03-01||[https://web.archive.org/web/20121031134322/http://www.city.kami.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||34,084||126.49||269||2006-03-01||[http://www.city.kochi-konan.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||670,348||267.23||2,509||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20030423003228/http://www.city.kumamoto.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||134,491||680.59||198||1940-09-01||[http://www.city.yatsushiro.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|人吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||36,556||210.55||174||1942-02-11||[http://www.city.hitoyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arao, Kumamoto|Arao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||55,505||57.15||971||1942-04-01||[http://www.city.arao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamata, Kumamoto|Minamata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水俣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||28,123||162.88||173||1949-04-01||[http://www.city.minamata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamana, Kumamoto|Tamana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||70,747||152.55||464||1954-04-01||[http://www.city.tamana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||56,741||299.67||189||1954-04-01||[http://www.city.yamaga.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050126040213/http://city.yamaga.kumamoto.jp/ |date=2005-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊池市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||51,471||276.66||186||1958-08-01||[http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919121754/http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/ |date=2011-09-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uto, Kumamoto|Uto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇土市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||37,897||74.19||511||1958-10-01||[http://www.city.uto.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716212732/http://www.city.uto.kumamoto.jp/ |date=2012-07-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamiamakusa, Kumamoto|Kami-Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||31,051||126.13||246||2004-03-31||[https://web.archive.org/web/20090224085647/http://www.kamiamakusa-c.kumamoto-sgn.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uki, Kumamoto|Uki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||62,718||188.56||333||2005-01-15||[http://www.city.uki.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aso, Kumamoto|Aso]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿蘇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||29,149||376.25||77.5||2005-02-11||[http://www.city.aso.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshi&lt;/span&gt;[[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|合志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||53,490||53.17||1,006||2006-02-27||[http://www.city.koshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||93,047||683.17||136||2006-03-27||[http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kyoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||1,474,570||827.90||1,800||1889-04-01||[http://www.city.kyoto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuchiyama, Kyoto|Fukuchiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福知山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,836||552.57||146||1937-04-01||[http://www.city.fukuchiyama.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maizuru, Kyoto|Maizuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|舞鶴市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||90,461||342.15||264||1943-05-27||[http://www.city.maizuru.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayabe, Kyoto|Ayabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||37,081||347.11||107||1950-08-01||[https://web.archive.org/web/20070210163241/http://www.city.ayabe.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uji, Kyoto|Uji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||191,297||67.55||2,832||1951-03-01||[http://www.city.uji.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||20,565||169.32||121||1954-06-01||[http://www.city.miyazu.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameoka, Kyoto|Kameoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||93,641||224.90||416||1955-01-01||[http://www.city.kameoka.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joyo&lt;/span&gt;[[Jōyō, Kyoto|Jōyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|城陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,795||32.74||2,468||1972-05-03||[http://www.city.joyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Muko&lt;/span&gt;[[Mukō, Kyoto|Mukō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|向日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||55,137||7.67||7,189||1972-10-01||[http://www.city.muko.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nagaokakyo&lt;/span&gt;[[Nagaokakyō, Kyoto|Nagaokakyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||79,031||19.18||4,120||1972-10-01||[https://web.archive.org/web/20051125110930/http://www.city.nagaokakyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawata, Kyoto|Yawata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||73,822||24.37||3,029||1977-11-01||[http://www.city.yawata.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotanabe&lt;/span&gt;[[Kyōtanabe, Kyoto|Kyōtanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||65,211||42.94||1,519||1997-04-01||[http://www.kyotanabe.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013120104/http://www.kyotanabe.jp/ |date=2012-10-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotango&lt;/span&gt;[[Kyōtango, Kyoto|Kyōtango]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京丹後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||60,980||501.84||122||2004-04-01||[http://www.city.kyotango.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008195221/http://www.city.kyotango.kyoto.jp/ |date=2012-10-08 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nantan, Kyoto|Nantan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||35,937||616.31||58.3||2006-06-01||[http://www.city.nantan.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kizugawa, Kyoto|Kizugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||66,783||85.12||785||2007-03-12||[http://www.city.kizugawa.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokkaichi, Mie|Yokkaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||306,584||205.53||1,492||1897-08-01||[http://www.city.yokkaichi.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsusaka, Mie|Matsusaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||169,571||623.82||272||1933-02-01||[http://www.city.matsusaka.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuwana, Mie|Kuwana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桑名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||140,816||136.61||1,031||1937-04-01||[http://www.city.kuwana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzuka, Mie|Suzuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鈴鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||197,437||194.67||1,014||1942-12-01||[http://www.city.suzuka.mie.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217195322/http://www.city.suzuka.mie.jp/ |date=2007-02-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nabari, Mie|Nabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||81,184||129.76||626||1954-03-31||[http://www.city.nabari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owase, Mie|Owase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾鷲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||21,272||193.16||110||1954-06-20||[http://www.city.owase.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameyama, Mie|Kameyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||50,304||190.91||263||1954-10-01||[http://www.city.kameyama.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toba, Mie|Toba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥羽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||22,286||107.98||206||1954-11-01||[http://www.city.toba.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inabe, Mie|Inabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いなべ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||46,676||219.58||213||2003-12-01||[http://www.city.inabe.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shima, Mie|Shima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||56,758||179.70||316||2004-10-01||[http://www.city.shima.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iga, Mie|Iga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||99,662||558.17||179||2004-11-01||[http://www.city.iga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ise, Mie|Ise]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||133,547||208.53||640||2005-11-01||[http://www.city.ise.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kumano, Mie|Kumano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||20,477||373.63||54.8||2005-11-01||[http://www.city.kumano.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsu, Mie|Tsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||289,215||710.81||407||2006-01-01||[http://www.info.city.tsu.mie.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙台市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||1,029,552||783.54||1,314||1889-04-01||[http://www.city.sendai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishinomaki, Miyagi|Ishinomaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||163,840||555.77||295||1933-04-01||[http://www.city.ishinomaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiogama, Miyagi|Shiogama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩竈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||58,057||17.86||3,251||1941-11-23||[http://www.city.shiogama.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||38,629||286.47||135||1954-04-01||[http://www.city.shiroishi.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Natori, Miyagi|Natori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||69,610||100.06||696||1958-10-01||[http://www.city.natori.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakuda, Miyagi|Kakuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|角田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||32,559||147.58||221||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20010124171000/http://www.city.kakuda.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tagajo&lt;/span&gt;[[Tagajō, Miyagi|Tagajō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多賀城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||63,200||19.65||3,216||1971-11-01||[http://www.city.tagajo.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||44,595||60.72||734||1971-11-01||[http://www.city.iwanuma.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tome, Miyagi|Tome]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||86,940||536.38||162||2005-04-01||[http://www.city.tome.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurihara, Miyagi|Kurihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||77,862||804.93||96.7||2005-04-01||[http://www.kuriharacity.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsushima, Miyagi|Higashimatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||43,238||101.86||424||2005-04-01||[http://www.city.higashimatsushima.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kesennuma, Miyagi|Kesennuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|気仙沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||64,578||226.67||285||2006-03-31||[https://archive.is/20121205013719/http://www.city.kesennuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Ōsaki, Miyagi|Ōsaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||137,164||796.76||172||2006-03-31||[http://www.city.osaki.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Tomiya, Miyagi|Tomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||52,491||49.13||1,067||2016-10-10||[http://www.tomiya-city.miyagi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazaki, Miyazaki|Miyazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||369,473||596.80||619||1924-04-01||[http://www.city.miyazaki.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Miyakonojo&lt;/span&gt;[[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||169,384||653.31||259||1924-04-01||[http://www.city.miyakonojo.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|延岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||132,480||867.97||153||1933-02-11||[http://www.city.nobeoka.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nichinan, Miyazaki|Nichinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||43,264||294.46||147||1950-01-01||[http://www.city.nichinan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kobayashi, Miyazaki|Kobayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||40,514||474.23||85.4||1950-04-01||[https://web.archive.org/web/20100410014919/http://www.city.kobayashi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hyuga&lt;/span&gt;[[Hyūga, Miyazaki|Hyūga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日向市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||63,066||336.29||188||1951-04-01||[http://www.city.hyuga.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushima, Miyazaki|Kushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|串間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||21,386||294.96||72.5||1954-11-03||[https://web.archive.org/web/20110307085939/http://www.city.kushima.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saito, Miyazaki|Saito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||33,290||438.56||75.9||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20030928215807/http://www.city.saito.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebino, Miyazaki|Ebino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|えびの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||22,445||283.00||79.3||1970-12-01||[http://www.city.ebino.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||227,392||919.35||247||1907-05-01||[http://www.city.matsumoto.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okaya, Nagano|Okaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,722||85.14||631||1936-04-01||[http://www.city.okaya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suwa, Nagano|Suwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諏訪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||52,671||109.06||483||1941-08-10||[http://www.city.suwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzaka, Nagano|Suzaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須坂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,097||149.84||354||1954-04-01||[http://www.city.suzaka.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komoro, Nagano|Komoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小諸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||45,333||98.66||459||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050105/http%3A//www.city.komoro.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komagane, Nagano|Komagane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|駒ヶ根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||34,696||165.92||209||1954-07-01||[http://www.city.komagane.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omachi&lt;/span&gt;[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,276||564.99||55.4||1954-07-01||[http://www.city.omachi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||24,155||202.32||119||1954-08-01||[http://www.city.iiyama.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iida, Nagano|Iida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||107,129||658.76||163||1956-09-30||[http://www.city.iida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chino, Nagano|Chino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||57,363||266.41||215||1958-08-01||[http://www.city.chino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩尻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||67,781||290.13||234||1959-04-01||[https://web.archive.org/web/20010720092104/http://www.city.shiojiri.nagano.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagano, Nagano|Nagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||378,204||730.83||517||1966-10-16||[http://www.city.nagano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikuma, Nagano|Chikuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千曲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||63,305||119.84||528||2003-09-01||[https://web.archive.org/web/20030901020411/http://www.city.chikuma.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tomi&lt;/span&gt;[[Tōmi, Nagano|Tōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東御市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,211||112.30||278||2004-04-01||[http://www.city.tomi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakano, Nagano|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||46,295||112.06||413||2005-04-01||[http://www.city.nakano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saku, Nagano|Saku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||100,077||423.99||236||2005-04-01||[http://www.city.saku.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Azumino, Nagano|Azumino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安曇野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||97,084||331.82||293||2005-10-01||[http://www.city.azumino.nagano.jp]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ueda, Nagano|Ueda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||161,887||552.00||293||2006-03-06||[http://www.city.ueda.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ina, Nagano|Ina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||71,937||667.81||108||2006-03-31||[http://www.inacity.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagasaki, Nagasaki|Nagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||448,792||406.37||1,104||1889-04-01||[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230090651/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/ |date=2015-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sasebo, Nagasaki|Sasebo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐世保市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||254,650||364.00||700||1902-04-01||[https://web.archive.org/web/20040702014029/http://www.city.sasebo.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,953||82.77||591||1940-04-01||[http://www.city.shimabara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omura&lt;/span&gt;[[Ōmura, Nagasaki|Ōmura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||89,650||126.34||710||1942-02-11||[http://www.city.omura.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Nagasaki|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|対馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,347||708.81||51.3||2004-03-01||[http://www.city.tsushima.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iki, Nagasaki|Iki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|壱岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||30,352||138.50||219||2004-03-01||[https://web.archive.org/web/20110516134104/http://www.city.iki.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Goto&lt;/span&gt;[[Gotō, Nagasaki|Gotō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||42,447||420.77||101||2004-08-01||[https://web.archive.org/web/20120303101431/http://www3.city.goto.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isahaya, Nagasaki|Isahaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諫早市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||142,635||312.24||457||2005-03-01||[http://www.city.isahaya.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saikai, Nagasaki|Saikai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||32,737||241.95||135||2005-04-01||[http://www.city.saikai.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirado, Nagasaki|Hirado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,785||235.63||156||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20090416075114/http://www.city.hirado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unzen, Nagasaki|Unzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,701||206.92||235||2005-10-11||[http://www.city.unzen.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuura, Nagasaki|Matsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||26,007||130.35||200||2006-01-01||[http://www.city-matsuura.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamishimabara, Nagasaki|Minamishimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||52,347||169.88||308||2006-03-31||[http://www.city.Minamishimabara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nara, Nara|Nara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奈良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||367,393||276.84||1,327||1898-02-01||[https://web.archive.org/web/20031008220336/http://www.city.nara.nara.jp/]
|- 
|align=&quot;left&quot;|[[Yamatotakada, Nara|Yamatotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||69,473||16.49||4,213||1948-01-01||[http://www.city.yamatotakada.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yamatokoriyama&lt;/span&gt;[[Yamatokōriyama, Nara|Yamatokōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||90,223||42.68||2,114||1954-01-01||[http://www.city.yamatokoriyama.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tenri, Nara|Tenri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天理市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||70,702||86.37||819||1954-04-01||[http://www.city.tenri.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashihara, Nara|Kashihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橿原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||124,679||39.52||3,155||1956-02-11||[https://web.archive.org/web/20081212230334/http://www.city.kashihara.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakurai, Nara|Sakurai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||60,699||98.92||614||1956-09-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050354/http%3A//www.city.sakurai.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gojo&lt;/span&gt;[[Gojō, Nara|Gojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五條市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||36,002||292.05||123||1957-10-15||[http://www.city.gojo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gose, Nara|Gose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御所市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||31,160||60.58||514||1958-03-31||[http://www.city.gose.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikoma, Nara|Ikoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|生駒市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||115,359||53.18||2,169||1971-11-01||[http://www.city.ikoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiba, Nara|Kashiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香芝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||72,967||24.23||3,011||1991-10-01||[http://www.city.kashiba.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuragi, Nara|Katsuragi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,194||33.73||1,043||2004-10-01||[http://www.city.katsuragi.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uda, Nara|Uda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇陀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,895||247.62||145||2006-01-01||[http://www.city.uda.nara.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Niigata, Niigata|Niigata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新潟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||813,053||726.10||1,120||1889-04-01||[http://www.city.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||281,222||840.88||334||1906-04-01||[http://www.city.nagaoka.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||93,506||442.70||211||1940-07-01||[https://web.archive.org/web/20031011010046/http://www.city.kashiwazaki.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibata, Niigata|Shibata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新発田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,490||532.82||194||1947-01-01||[https://web.archive.org/web/20031017121056/http://www.city.shibata.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ojiya, Niigata|Ojiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小千谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||39,304||155.12||253||1954-03-10||[http://www.city.ojiya.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamo, Niigata|Kamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,800||133.68||230||1954-03-10||[http://www.city.kamo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|見附市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,139||77.96||541||1954-03-31||[http://www.city.mitsuke.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murakami, Niigata|Murakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,197||142.12||212||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20050828083750/http://www.city.murakami.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Myoko&lt;/span&gt;[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|妙高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||36,837||445.52||82.7||1954-11-01||[http://www.city.myoko.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joetsu&lt;/span&gt;[[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||206,175||973.32||212||1971-04-29||[http://www.city.joetsu.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sado, Niigata|Sado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||65,037||855.26||76.0||2004-03-01||[http://www.city.sado.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Agano, Niigata|Agano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿賀野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||46,158||192.72||240||2004-04-01||[http://www.city.agano.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uonuma, Niigata|Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,334||946.93||44.7||2004-11-01||[http://www.city.uonuma.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014907/http://www.city.uonuma.niigata.jp/uogaku/ |date=2007-09-27 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiuonuma, Niigata|Minami-Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||62,518||584.82||107||2004-11-01||[http://www.city.minamiuonuma.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸魚川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||48,653||746.24||65.2||2005-03-19||[http://www.city.itoigawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokamachi&lt;/span&gt;[[Tōkamachi, Niigata|Tōkamachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十日町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||60,480||589.92||103||2005-04-01||[http://www.city.tokamachi.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129140601/http://www.city.tokamachi.niigata.jp/ |date=2016-01-29 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sanjo&lt;/span&gt;[[Sanjō, Niigata|Sanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,199||432.01||239||2005-05-01||[http://www.city.sanjo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tainai, Niigata|Tainai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|胎内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||32,165||265.18||121||2005-09-01||[http://www.city.tainai.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gosen, Niigata|Gosen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||55,936||351.87||159||2006-01-01||[http://www.city.gosen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsubame, Niigata|Tsubame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|燕市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||82,910||110.88||748||2006-03-20||[http://www.city.tsubame.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;[[Ōita, Ōita|Ōita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大分市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||467,267||501.25||932||1911-04-01||[http://www.city.oita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Beppu, Ōita|Beppu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|別府市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||127,345||125.15||1,018||1924-04-01||[http://www.city.beppu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsu, Ōita|Nakatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||84,179||491.09||171||1929-04-20||[http://www.city-nakatsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hita, Ōita|Hita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||72,601||666.19||109||1940-12-11||[http://www.city.hita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saiki, Ōita|Saiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐伯市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||78,675||903.44||87.1||1941-04-29||[http://www.city.saiki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usuki, Ōita|Usuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|臼杵市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||42,464||291.07||146||1950-04-01||[http://www.city.usuki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukumi, Ōita|Tsukumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津久見市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||20,561||79.53||259||1951-04-01||[http://www.city.tsukumi.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taketa, Ōita|Taketa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||25,449||477.59||53.3||1954-03-31||[http://www.city.taketa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bungotakada, Ōita|Bungotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||24,484||206.64||118||1954-05-31||[http://www.city.bungotakada.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usa, Ōita|Usa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||59,971||439.12||137||1967-04-01||[http://www.city.usa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bungo-ono&lt;/span&gt;[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||40,409||603.36||67.0||2005-03-31||[http://www.bungo-ohno.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151122130246/http://www.bungo-ohno.jp/ |date=2015-11-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitsuki, Ōita|Kitsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杵築市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,465||280.01||120||2005-10-01||[http://www.city.kitsuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yufu, Ōita|Yufu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由布市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||35,298||319.16||111||2005-10-01||[http://www.city.yufu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunisaki, Ōita|Kunisaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国東市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,473||317.81||105||2006-03-31||[http://www.city.kunisaki.oita.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||701,293||789.91||887||1889-06-01||[http://www.city.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurashiki, Okayama|Kurashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||472,452||354.71||1,332||1928-04-01||[http://www.city.kurashiki.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuyama, Okayama|Tsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||109,493||506.36||216||1929-02-11||[http://www.city.tsuyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820085908/http://www.city.tsuyama.lg.jp/ |date=2012-08-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamano, Okayama|Tamano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||65,723||103.63||634||1940-08-03||[https://web.archive.org/web/20031014090840/http://www.city.tamano.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasaoka, Okayama|Kasaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||55,987||136.03||412||1952-04-01||[http://www.city.kasaoka.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibara, Okayama|Ibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|井原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||44,423||243.36||183||1953-04-01||[http://www.city.ibara.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soja&lt;/span&gt;[[Sōja, Okayama|Sōja]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|総社市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||66,789||212.00||315||1954-03-31||[http://www.city.soja.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahashi, Okayama|Takahashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高梁市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,573||547.01||68.7||1954-05-01||[http://www.city.takahashi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niimi, Okayama|Niimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||35,022||793.27||44.1||1954-06-01||[http://www.city.niimi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bizen, Okayama|Bizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|備前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||39,117||258.23||151||1971-04-01||[http://www.city.bizen.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Setouchi, Okayama|Setouchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||38,645||125.53||308||2004-11-01||[http://www.city.setouchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akaiwa, Okayama|Akaiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤磐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||43,742||209.43||209||2005-03-07||[http://www.city.akaiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maniwa, Okayama|Maniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||50,405||828.43||60.8||2005-03-31||[http://www.city.maniwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mimasaka, Okayama|Mimasaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美作市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||31,550||429.19||73.5||2005-03-31||[http://www.city.mimasaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakuchi, Okayama|Asakuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浅口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,108||66.46||558||2006-03-21||[http://www.city.asakuchi.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Naha, Okinawa|Naha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那覇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||314,162||39.23||7,963||1921-05-20||[http://www.city.naha.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||46,489||229.00||195||1947-07-10||[http://www.city.ishigaki.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ginowan, Okinawa|Ginowan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宜野湾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||91,233||19.70||4,569||1962-07-01||[http://www.city.ginowan.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318044008/http://www.city.ginowan.okinawa.jp/ |date=2010-03-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urasoe, Okinawa|Urasoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦添市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||108,052||19.09||5,516||1970-07-01||[https://web.archive.org/web/20050822223727/http://8761234.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nago, Okinawa|Nago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名護市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||60,598||210.30||278||1970-08-01||[http://www.city.nago.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoman, Okinawa|Itoman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸満市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||56,171||46.63||1,200||1971-12-01||[https://web.archive.org/web/20031010070538/http://www.city.itoman.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okinawa, Okinawa|Okinawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沖縄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||128,421||49.00||2,565||1974-04-01||[http://www.city.okinawa.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomigusuku, Okinawa|Tomigusuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊見城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||54,586||19.45||2,751||2002-04-01||[http://www.city.tomigusuku.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309075111/http://j2k.naver.com/j2k_frame.php/korean/www.city.tomigusuku.okinawa.jp/ |date=2007-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uruma, Okinawa|Uruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うるま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||114,087||86.03||1,313||2005-04-01||[https://web.archive.org/web/20050520003645/http://www.city.uruma.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyakojima, Okinawa|Miyakojima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||52,777||204.54||275||2005-10-01||[http://www.city.miyakojima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nanjo&lt;/span&gt;[[Nanjō, Okinawa|Nanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||39,458||49.70||819||2006-01-01||[http://www.city.nanjo.okinawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Osaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||2,668,586||222.30||11,900||1889-04-01||[http://www.city.osaka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|堺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||835,333||149.99||5,569||1889-04-01||[http://www.city.sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kishiwada, Osaka|Kishiwada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岸和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||200,538||72.24||2,776||1922-11-01||[http://www.city.kishiwada.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103101744/http://www.city.kishiwada.osaka.jp/index_e.html |date=2009-01-03 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyonaka, Osaka|Toyonaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||387,269||36.38||10,645||1936-10-15||[http://www.city.toyonaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikeda, Osaka|Ikeda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|池田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||104,426||22.09||4,727||1939-04-29||[http://www.city.ikeda.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Suita, Osaka|Suita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,600||36.11||9,820||1940-04-01||[http://www.city.suita.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Izumiotsu&lt;/span&gt;[[Izumiōtsu, Osaka|Izumiōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||78,014||12.80||6,095||1942-04-01||[https://web.archive.org/web/20030928055053/http://www.city.izumiotsu.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takatsuki, Osaka|Takatsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高槻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,228||105.31||3,364||1943-01-01||[https://web.archive.org/web/20121007044544/http://www.city.takatsuki.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizuka, Osaka|Kaizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|貝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||90,447||43.99||2,056||1943-05-01||[http://www.city.kaizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriguchi, Osaka|Moriguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||146,294||12.73||11,492||1946-11-01||[http://www.city.moriguchi.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakata, Osaka|Hirakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枚方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||406,201||65.08||6,242||1947-08-01||[http://www.city.hirakata.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ibaraki, Osaka|Ibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茨木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||272,240||76.52||3,558||1948-01-01||[http://www.city.ibaraki.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yao, Osaka|Yao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||273,244||41.71||6,551||1948-04-01||[http://www.city.yao.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumisano, Osaka|Izumisano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||99,636||55.03||1,811||1948-04-01||[http://www.city.izumisano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tondabayashi, Osaka|Tondabayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富田林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||122,205||39.66||3,081||1950-04-01||[http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226104118/http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/ |date=2007-02-26 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Neyagawa, Osaka|Neyagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寝屋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||239,029||24.73||9,666||1951-05-03||[http://www.city.neyagawa.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawachinagano, Osaka|Kawachinagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|河内長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||114,428||109.61||1,044||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050056/http%3A//www.city.kawachinagano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsubara, Osaka|Matsubara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,274||16.66||7,519||1955-02-01||[http://www.city.matsubara.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219030756/http://www.city.matsubara.osaka.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Daito&lt;/span&gt;[[Daitō, Osaka|Daitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,847||18.27||6,888||1956-04-01||[http://www.city.daito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Osaka|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||179,352||84.98||2,110||1956-09-01||[https://web.archive.org/web/20050824110542/http://www.city.izumi.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minoh, Osaka|Minoh]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|箕面市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||127,757||47.84||2,671||1956-12-01||[http://www.city.minoh.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwara, Osaka|Kashiwara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||75,875||25.39||2,988||1958-10-01||[http://www.city.kashiwara.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Habikino, Osaka|Habikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽曳野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||118,281||26.44||4,474||1959-01-15||[http://www.city.habikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kadoma, Osaka|Kadoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|門真市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||130,026||12.28||10,588||1963-08-01||[http://www.city.kadoma.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Settsu, Osaka|Settsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|摂津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||84,330||14.88||5,667||1966-11-01||[http://www.city.settsu.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaishi, Osaka|Takaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||60,077||11.35||5,293||1966-11-01||[http://www.city.takaishi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiidera, Osaka|Fujiidera]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤井寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||65,892||8.89||7,412||1966-11-01||[http://www.city.fujiidera.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416203514/http://www.city.fujiidera.osaka.jp/ |date=2007-04-16 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiosaka&lt;/span&gt;[[Higashiōsaka, Osaka|Higashiōsaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||509,157||61.81||8,237||1967-02-01||[https://web.archive.org/web/20031005161739/http://www.city.higashiosaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sennan, Osaka|Sennan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||64,916||48.48||1,339||1970-07-01||[http://www.city.sennan.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211222511/http://www.city.sennan.osaka.jp/ |date=2007-02-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shijonawate&lt;/span&gt;[[Shijōnawate, Osaka|Shijōnawate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四條畷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||57,239||18.74||3,054||1970-07-01||[http://www.city.shijonawate.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katano, Osaka|Katano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|交野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||77,853||25.55||3,047||1971-11-03||[http://www.city.katano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osakasayama&lt;/span&gt;[[Ōsakasayama, Osaka|Ōsakasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||58,661||11.86||4,946||1987-10-01||[http://www.city.osakasayama.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hannan, Osaka|Hannan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阪南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||56,853||36.10||1,575||1991-10-01||[http://www.city.hannan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosu, Saga|Tosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||66,842||71.73||932||1954-04-01||[http://www.city.tosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imari, Saga|Imari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊万里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||57,604||254.99||226||1954-04-01||[http://www.city.imari.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Saga|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||31,326||112.10||279||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20100505115227/http://www.city.kashima.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taku, Saga|Taku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||22,165||96.93||229||1954-05-01||[http://www.city.taku.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Karatsu, Saga|Karatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|唐津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||129,194||487.45||265||2005-01-01||[http://www.city.karatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ogi, Saga|Ogi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||45,516||95.85||475||2005-03-01||[http://www.city.ogi.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saga, Saga|Saga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||239,932||431.42||556||2005-10-01||[http://www.city.saga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ureshino, Saga|Ureshino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嬉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||29,644||126.51||234||2006-01-01||[http://www.city.ureshino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takeo, Saga|Takeo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武雄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||50,788||195.44||260||2006-03-01||[http://www.city.takeo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanzaki, Saga|Kanzaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神埼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||33,449||125.01||268||2006-03-20||[http://www.city.kanzaki.saga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawagoe, Saitama|Kawagoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||335,693||109.16||3,075||1922-12-01||[http://www.city.kawagoe.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213071307/http://www.city.kawagoe.saitama.jp/ |date=2007-02-13 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||552,883||61.97||8,922||1933-04-01||[http://www.city.kawaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gyoda&lt;/span&gt;[[Gyōda, Saitama|Gyōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||87,462||67.37||1,298||1949-05-03||[http://www.city.gyoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chichibu, Saitama|Chichibu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秩父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,139||577.69||120||1950-04-01||[http://www.city.chichibu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tokorozawa, Saitama|Tokorozawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|所沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||338,560||71.99||4,703||1950-11-03||[http://www.city.tokorozawa.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanno&lt;/span&gt;[[Hannō, Saitama|Hannō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯能市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||84,053||193.16||435||1954-01-01||[http://www.city.hanno.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219024658/http://www.city.hanno.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazo, Saitama|Kazo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||67,862||59.40||1,142||1954-05-03||[http://www.city.kazo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsuyama, Saitama|Higashimatsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||90,840||65.33||1,390||1954-07-01||[http://www.city.higashimatsuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sayama, Saitama|Sayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||156,634||49.04||3,194||1954-07-01||[http://www.city.sayama.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanyu&lt;/span&gt;[[Hanyū, Saitama|Hanyū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||56,820||58.55||970||1954-09-01||[http://www.city.hanyu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konosu&lt;/span&gt;[[Kōnosu, Saitama|Kōnosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴻巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||119,768||67.49||1,775||1954-09-30||[http://www.city.kounosu.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ageo, Saitama|Ageo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||222,479||45.55||4,884||1958-07-15||[http://www.city.ageo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soka&lt;/span&gt;[[Sōka, Saitama|Sōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草加市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||237,964||27.42||8,678||1958-11-01||[http://www.city.soka.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Koshigaya, Saitama|Koshigaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||318,592||60.31||5,283||1958-11-03||[http://www.city.koshigaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Warabi, Saitama|Warabi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蕨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,410||5.10||13,806||1959-04-01||[http://www.city.warabi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toda, Saitama|Toda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|戸田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||118,591||18.17||6,527||1966-10-01||[http://www.city.toda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iruma, Saitama|Iruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|入間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||148,203||44.74||3,313||1966-11-01||[http://www.city.iruma.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asaka, Saitama|Asaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝霞市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||126,902||18.38||6,904||1967-03-15||[https://web.archive.org/web/20031020205457/http://www.city.asaka.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiki, Saitama|Shiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||68,531||9.06||7,564||1970-10-26||[http://www.city.shiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Wako&lt;/span&gt;[[Wakō, Saitama|Wakō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,575||11.04||7,117||1970-10-31||[http://www.city.wako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niiza, Saitama|Niiza]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新座市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||155,926||22.80||6,839||1970-11-01||[http://www.city.niiza.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okegawa, Saitama|Okegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桶川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||74,703||25.26||2,957||1970-11-03||[https://web.archive.org/web/20080114142555/http://www.city.okegawa.lg.jp/index01.html]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuki, Saitama|Kuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久喜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||71,667||25.35||2,827||1971-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827001932/http://www.city.kuki.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitamoto, Saitama|Kitamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,903||19.84||3,523||1971-11-03||[http://www.city.kitamoto.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224215300/http://www.city.kitamoto.saitama.jp/ |date=2007-02-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yashio, Saitama|Yashio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八潮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,601||18.03||4,359||1972-01-15||[http://www.city.yashio.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimi, Saitama|Fujimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||105,286||19.70||5,344||1972-04-10||[http://www.city.fujimi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misato, Saitama (city)|Misato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三郷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||128,956||30.16||4,276||1972-05-03||[http://www.city.misato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hasuda, Saitama|Hasuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蓮田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,375||27.27||2,324||1972-10-01||[http://www.city.hasuda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakado, Saitama|Sakado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||99,680||40.97||2,433||1976-09-01||[http://www.city.sakado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satte, Saitama|Satte]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|幸手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||53,485||33.95||1,575||1986-10-01||[http://www.city.satte.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219054705/http://www.city.satte.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsurugashima, Saitama|Tsurugashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴ヶ島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,131||17.73||3,955||1991-09-01||[http://www.city.tsurugashima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hidaka, Saitama|Hidaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||55,454||47.50||1,167||1991-10-01||[http://www.city.hidaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshikawa, Saitama|Yoshikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,050||31.62||1,994||1996-04-01||[http://www.city.yoshikawa.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saitama, Saitama|Saitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さいたま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||1,192,418||217.49||5,483||2001-05-01||[http://www.city.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumagaya, Saitama|Kumagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||204,853||159.88||1,281||2005-10-01||[http://www.city.kumagaya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasukabe, Saitama|Kasukabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||236,854||65.98||3,590||2005-10-01||[http://www.city.kasukabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimino, Saitama|Fujimino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ふじみ野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||103,724||14.67||7,070||2005-10-01||[http://www.city.fujimino.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukaya, Saitama|Fukaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||146,128||137.58||1,062||2006-01-01||[http://www.city.fukaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Honjō, Saitama|Honjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||81,805||89.71||912||2006-01-10||[http://www.city.honjo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Shiraoka, Saitama|Shiraoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||51,684||24.92||2,070||2012-10-01||[http://www.city.shiraoka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsu&lt;/span&gt;[[Ōtsu, Shiga|Ōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||329,024||464.10||709||1898-10-01||[https://web.archive.org/web/20000622004441/http://www.city.otsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikone, Shiga|Hikone]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|彦根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||110,945||196.84||564||1937-02-11||[http://www.city.hikone.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802011517/http://www.city.hikone.shiga.jp/english/index.html |date=2009-08-02 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||123,512||67.92||1,818||1954-10-15||[http://www.city.kusatsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriyama, Shiga|Moriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||74,263||54.81||1,355||1970-07-01||[http://www.city.moriyama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023173417/http://www.city.moriyama.shiga.jp/ |date=2016-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ritto&lt;/span&gt;[[Rittō, Shiga|Rittō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||62,353||52.75||1,182||2001-10-01||[https://web.archive.org/web/20011003204425/http://www.city.ritto.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koka&lt;/span&gt;[[Kōka, Shiga|Kōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||94,007||481.69||195||2004-10-01||[https://web.archive.org/web/20080206022438/http://www.city.koka.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasu, Shiga|Yasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||49,821||81.07||615||2004-10-01||[http://www.city.yasu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Konan, Shiga|Konan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||55,144||70.49||782||2004-10-01||[http://www.city.konan.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takashima, Shiga|Takashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||52,967||693.00||76.4||2005-01-01||[http://www.city.takashima.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218063311/http://www.city.takashima.shiga.jp/ |date=2006-02-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiomi&lt;/span&gt;[[Higashiōmi, Shiga|Higashiōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東近江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||117,487||388.58||302||2005-02-11||[http://www.city.higashiomi.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maibara, Shiga|Maibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||40,757||250.46||163||2005-02-14||[http://www.city.maibara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagahama, Shiga|Nagahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||83,555||247.01||338||2006-02-13||[http://www.city.nagahama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230232547/http://www.city.nagahama.shiga.jp/ |date=2016-12-30 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omihachiman&lt;/span&gt;[[Ōmihachiman, Shiga|Ōmihachiman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|近江八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||69,116||153.09||451||2010-03-21||[http://www.city.omihachiman.shiga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsue, Shimane|Matsue]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||195,875||530.27||369||1889-04-01||[http://www.city.matsue.shimane.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125141356/http://www.city.matsue.shimane.jp/ |date=2018-01-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumo, Shimane|Izumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出雲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||146,115||543.48||269||1941-11-03||[http://www.city.izumo.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Masuda, Shimane|Masuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|益田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||50,980||733.16||69.5||1952-08-01||[http://www.city.masuda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasugi, Shimane|Yasugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||42,997||420.97||102||1954-04-01||[http://www.city.yasugi.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gotsu&lt;/span&gt;[[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||26,958||268.51||100||1954-04-01||[http://www.city.gotsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unnan, Shimane|Unnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||43,269||553.37||78.2||2004-11-01||[http://www.city.unnan.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamada, Shimane|Hamada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||61,325||689.60||88.9||2005-10-01||[http://www.city.hamada.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oda&lt;/span&gt;[[Ōda, Shimane|Ōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||39,593||436.11||90.8||2005-10-01||[http://www.city.ohda.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904074354/http://www.city.ohda.lg.jp/ |date=2010-09-04 }}
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|静岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||710,944||1,388.78||512||1889-04-01||[http://www.city.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hamamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||811,431||1,511.17||537||1911-07-01||[https://web.archive.org/web/20100521073237/http://www.city.hamamatsu.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Numazu, Shizuoka|Numazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||206,818||187.11||1,105||1923-07-01||[http://www.city.numazu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Atami, Shizuoka|Atami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熱海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||40,524||61.56||658||1937-04-10||[https://web.archive.org/web/20120426053204/http://www.city.atami.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mishima, Shizuoka|Mishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||112,320||62.13||1,808||1941-04-29||[http://www.city.mishima.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||122,122||314.81||388||1942-06-01||[http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025001740/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/ |date=2008-10-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ito&lt;/span&gt;[[Itō, Shizuoka|Itō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||72,038||124.13||580||1947-08-10||[http://www.city.ito.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimada, Shizuoka|Shimada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||95,762||195.40||490||1948-01-01||[http://www.city.shimada.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwata, Shizuoka|Iwata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|磐田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||172,583||164.08||1,052||1948-04-01||[http://www.city.iwata.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaizu, Shizuoka|Yaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|焼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||120,331||46.01||2,615||1951-03-01||[http://www.city.yaizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakegawa, Shizuoka|Kakegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|掛川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||118,660||265.63||447||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20110414054930/http://www.city.kakegawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujieda, Shizuoka|Fujieda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤枝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||129,637||140.74||921||1954-03-31||[http://www.city.fujieda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gotenba, Shizuoka|Gotenba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御殿場市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||88,078||194.63||453||1955-02-11||[http://www.city.gotemba.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袋井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||85,163||108.56||784||1958-11-03||[http://www.city.fukuroi.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||237,279||214.10||1,108||1966-11-01||[http://www.city.fuji.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimoda, Shizuoka|Shimoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||25,784||104.70||246||1971-01-01||[http://www.city.shimoda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susono, Shizuoka|Susono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|裾野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||53,740||138.39||388||1971-01-01||[http://www.city.susono.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kosai, Shizuoka|Kosai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||44,545||55.08||809||1972-01-01||[http://www.city.kosai.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izu, Shizuoka|Izu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,911||363.97||98.7||2004-04-01||[http://www.city.izu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omaezaki, Shizuoka|Omaezaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御前崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,015||65.85||532||2004-04-01||[http://www.city.omaezaki.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikugawa, Shizuoka|Kikugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||47,702||94.24||506||2005-01-17||[http://www.city.kikugawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izunokuni, Shizuoka|Izunokuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆の国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,711||94.71||525||2005-04-01||[http://www.city.izunokuni.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makinohara, Shizuoka|Makinohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牧之原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,726||111.50||446||2005-10-11||[http://www.city.makinohara.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Utsunomiya, Tochigi|Utsunomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇都宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||507,833||416.84||1,218||1896-04-01||[http://www.city.utsunomiya.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashikaga, Tochigi|Ashikaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足利市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||157,793||177.82||887||1921-01-01||[http://www.city.ashikaga.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tochigi, Tochigi|Tochigi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栃木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||81,601||122.06||669||1937-04-01||[https://web.archive.org/web/20100305195542/http://www.city.tochigi.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanuma, Tochigi|Kanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||103,690||490.62||211||1948-10-10||[http://www.city.kanuma.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyama, Tochigi|Oyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||162,283||171.61||946||1954-03-31||[http://www.city.oyama.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mooka, Tochigi|Mooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||66,705||111.76||597||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20030919052800/http://www.city.moka.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otawara&lt;/span&gt;[[Ōtawara, Tochigi|Ōtawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||78,563||354.12||222||1954-12-01||[http://www.city.ohtawara.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaita, Tochigi|Yaita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|矢板市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||35,462||170.66||208||1958-11-01||[http://www.city.yaita.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasushiobara, Tochigi|Nasushiobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須塩原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||115,633||592.82||195||2005-01-01||[http://www.city.nasushiobara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sano, Tochigi|Sano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||123,034||356.07||346||2005-02-28||[http://www.city.sano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Tochigi|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さくら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||42,403||125.46||338||2005-03-28||[http://www.city.tochigi-sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasukarasuyama, Tochigi|Nasukarasuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須烏山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||30,433||174.42||174||2005-10-01||[http://www.city.nasukarasuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuke, Tochigi|Shimotsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||59,459||74.58||797||2006-01-10||[http://www.city.shimotsuke.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nikko&lt;/span&gt;[[Nikkō, Tochigi|Nikkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||92,181||1,449.87||63.6||2006-03-20||[http://www.city.nikko.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokushima, Tokushima|Tokushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|徳島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||266,370||191.39||1,392||1889-10-01||[http://www.city.tokushima.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naruto, Tokushima|Naruto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳴門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||62,453||135.46||461||1947-03-15||[http://www.city.naruto.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsushima, Tokushima|Komatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||41,540||45.24||918||1951-06-01||[http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204062523/http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/ |date=2012-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Anan, Tokushima|Anan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||77,099||279.39||276||1958-05-01||[http://www.city.anan.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshinogawa, Tokushima|Yoshinogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉野川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||44,905||144.19||311||2004-10-01||[http://www.city.yoshinogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mima, Tokushima|Mima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||33,520||367.38||91.2||2005-03-01||[http://www.city.mima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awa, Tokushima|Awa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||40,303||190.97||211||2005-04-01||[http://www.city.awa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Tokushima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三好市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||30,998||721.48||42.96||2006-03-01||[http://www.city-miyoshi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722042934/http://www.city-miyoshi.jp/ |date=2012-07-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hachioji&lt;/span&gt;[[Hachiōji, Tokyo|Hachiōji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八王子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||567,367||186.31||3,045||1917-09-01||[http://www.city.hachioji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tachikawa, Tokyo|Tachikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|立川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||175,639||24.38||7,204||1940-12-01||[http://www.city.tachikawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashino, Tokyo|Musashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||138,516||10.73||12,909||1947-11-03||[http://www.city.musashino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitaka, Tokyo|Mitaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三鷹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||180,797||16.50||10,957||1950-11-03||[http://www.city.mitaka.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026011433/http://www.city.mitaka.tokyo.jp/ |date=2006-10-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ome&lt;/span&gt;[[Ōme, Tokyo|Ōme]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青梅市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||141,708||103.26||1,372||1951-04-01||[https://web.archive.org/web/20100117054805/http://www.city.ome.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Tokyo|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||248,445||29.34||8,468||1954-04-01||[http://www.city.fuchu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akishima, Tokyo|Akishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|昭島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||111,763||17.33||6,449||1954-05-01||[http://www.city.akishima.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913142520/http://www.city.akishima.lg.jp/ |date=2008-09-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chofu&lt;/span&gt;[[Chōfu, Tokyo|Chōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|調布市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||219,053||21.53||10,174||1955-04-01||[http://www.city.chofu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Machida, Tokyo|Machida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|町田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||413,786||71.63||5,777||1958-02-01||[http://www.city.machida.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koganei, Tokyo|Koganei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小金井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,116||11.33||10,160||1958-10-01||[http://www.city.koganei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kodaira, Tokyo|Kodaira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||185,829||20.46||9,083||1962-10-01||[http://www.city.kodaira.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hino, Tokyo|Hino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||179,482||27.53||6,520||1963-11-03||[http://www.city.hino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimurayama, Tokyo|Higashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||146,585||17.17||8,537||1964-04-01||[http://www.city.higashimurayama.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kokubunji, Tokyo|Kokubunji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国分寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||118,801||11.48||10,349||1964-11-03||[http://www.city.kokubunji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunitachi, Tokyo|Kunitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,362||8.15||9,001||1967-01-01||[http://www.city.kunitachi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fussa, Tokyo|Fussa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||60,413||10.24||5,900||1970-07-01||[http://www.city.fussa.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komae, Tokyo|Komae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狛江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||78,237||6.39||12,244||1970-10-01||[http://www.city.komae.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashiyamato, Tokyo|Higashiyamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||81,445||13.54||6,015||1970-10-01||[http://www.city.higashiyamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyose, Tokyo|Kiyose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,518||10.19||7,215||1970-10-01||[http://www.city.kiyose.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikurume, Tokyo|Higashikurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,405||12.92||8,932||1970-10-01||[http://www.city.higashikurume.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashimurayama, Tokyo|Musashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||68,333||15.37||4,446||1970-11-03||[http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126164716/http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/ |date=2010-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tama, Tokyo|Tama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||149,404||21.08||7,087||1971-11-01||[http://www.city.tama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inagi, Tokyo|Inagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,772||17.97||4,495||1971-11-01||[http://www.city.inagi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamura, Tokyo|Hamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||56,984||9.91||5,750||1991-11-01||[http://www.city.hamura.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あきる野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,268||73.34||1,094||1995-09-01||[http://www.city.akiruno.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nishitokyo&lt;/span&gt;[[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西東京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||193,350||15.85||12,199||2001-01-21||[http://www.city.nishitokyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;LightSlateGray&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward AA&lt;/span&gt;[[Special wards of Tokyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東京特別区部}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||8,637,098||621.81||13,890|| ||
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Adachi, Tokyo|Adachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足立区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||629,392||53.20||11,830||1947-03-13||[http://www.city.adachi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Arakawa, Tokyo|Arakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,777||10.20||18,262||1947-03-13||[http://www.city.arakawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Bunkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|文京区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,933||11.31||16,009||1947-03-13||[http://www.city.bunkyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千代田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||43,802||11.64||3,763||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011182823/http://city.chiyoda.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chūō, Tokyo|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||104,997||10.15||10,344||1947-03-13||[http://www.city.chuo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Edogawa, Tokyo|Edogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江戸川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||661,386||49.86||13,264||1947-03-13||[http://www.city.edogawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Itabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|板橋区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||529,059||32.17||16,445||1947-03-13||[http://www.city.itabashi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Katsushika]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛飾区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||428,066||34.84||12,286||1947-03-13||[http://www.city.katsushika.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kita, Tokyo|Kita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||330,646||20.59||15,885||1947-03-13||[http://www.city.kita.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kōtō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||436,337||39.80||10,963||1947-03-13||[http://www.city.koto.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Meguro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|目黒区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||267,798||14.70||18,217||1947-03-13||[http://www.city.meguro.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Minato, Tokyo|Minato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|港区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,196||20.34||10,088||1947-03-13||[http://www.city.minato.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nakano, Tokyo|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||312,939||15.59||20,097||1947-03-13||[http://www.city.tokyo-nakano.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nerima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|練馬区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||702,202||48.16||14,580||1947-08-01||[http://www.city.nerima.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Tokyo|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||674,590||59.46||11,345||1947-03-13||[http://www.city.ota.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Setagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|世田谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||855,416||58.08||14,728||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20020926224343/http://www.city.setagaya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shibuya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,512||15.11||13,337||1947-03-13||[http://www.city.shibuya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|品川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||353,887||22.72||15,576||1947-03-13||[http://www.city.shinagawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinjuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宿区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||309,463||18.23||16,975||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20100514200320/http://www.city.shinjuku.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Suginami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杉並区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||534,981||34.02||15,725||1947-03-13||[http://www.city.suginami.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027233626/http://www.city.suginami.tokyo.jp/ |date=2013-10-27 }}
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Sumida, Tokyo|Sumida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|墨田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||237,433||13.75||16,079||1947-03-13||[http://www.city.sumida.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Taitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|台東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||168,277||10.08||16,139||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011164358/http://www.city.taito.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Toshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊島区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||256,009||13.01||19,428||1947-03-13||[http://www.city.toshima.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tottori, Tottori|Tottori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||200,315||765.66||262||1889-10-01||[http://www.city.tottori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonago, Tottori|Yonago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||149,140||132.21||1,128||1927-04-01||[http://www.city.yonago.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurayoshi, Tottori|Kurayoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||51,453||272.15||189||1953-10-01||[http://www.city.kurayoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaiminato, Tottori|Sakaiminato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|境港市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||35,908||28.79||1,247||1956-04-01||[http://www.city.sakaiminato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyama, Toyama|Toyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||421,116||1,241.85||339||1889-04-01||[http://www.city.toyama.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uozu, Toyama|Uozu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||45,945||200.63||229||1952-04-01||[http://www.city.uozu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Himi, Toyama|Himi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|氷見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||53,316||230.47||231||1952-08-01||[http://www.city.himi.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namerikawa, Toyama|Namerikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滑川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||33,789||54.61||619||1954-03-01||[http://www.city.namerikawa.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tonami, Toyama|Tonami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砺波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||49,396||126.96||389||1954-04-01||[http://www.city.tonami.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyabe, Toyama|Oyabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小矢部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||32,656||134.11||244||1962-08-01||[http://www.city.oyabe.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanto, Toyama|Nanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南砺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||57,061||668.86||85.3||2004-11-01||[http://www.city.nanto.toyama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201124816/http://www.city.nanto.toyama.jp/webapps/www/english/index.html |date=2005-12-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaoka, Toyama|Takaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||178,965||209.38||855||2005-11-01||[http://www.city.takaoka.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imizu, Toyama|Imizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|射水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||94,691||109.18||867||2005-11-01||[http://www.city.imizu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurobe, Toyama|Kurobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||42,612||426.34||99.9||2006-03-31||[https://web.archive.org/web/20110511173958/http://kurobe.city.kurobe.toyama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Wakayama, Wakayama|Wakayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和歌山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||372,175||209.23||1,779||1889-04-01||[http://www.city.wakayama.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kainan, Wakayama|Kainan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||55,877||101.18||552||1934-05-01||[http://www.city.kainan.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210075705/http://www.city.kainan.wakayama.jp/ |date=2021-02-10 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tanabe, Wakayama|Tanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||80,478||1,026.77||78.4||1942-05-20||[http://www.city.tanabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gobo&lt;/span&gt;[[Gobō, Wakayama|Gobō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御坊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||26,335||43.93||599||1954-04-01||[http://www.city.gobo.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arida, Wakayama|Arida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|有田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||31,194||36.92||845||1956-05-01||[http://www.city.arida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shingu&lt;/span&gt;[[Shingū, Wakayama|Shingū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||32,654||255.43||128||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20070116052751/http://www2.city.shingu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kinokawa, Wakayama|Kinokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紀の川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,192||228.24||294||2005-11-07||[http://www.city.kinokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashimoto, Wakayama|Hashimoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橋本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,505||130.31||518||2006-03-01||[http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwade, Wakayama|Iwade]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||51,843||38.50||1,347||2006-04-01||[http://www.city.iwade.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Yamagata|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山形市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||255,370||381.34||670||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20031019034152/http://www.city.yamagata.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||91,704||548.74||167||1889-04-01||[http://www.city.yonezawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shinjo&lt;/span&gt;[[Shinjō, Yamagata|Shinjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||39,808||223.08||178||1949-04-01||[http://www.city.shinjo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sagae, Yamagata|Sagae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寒河江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||43,299||139.08||311||1954-08-01||[http://www.city.sagae.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaminoyama, Yamagata|Kaminoyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||35,086||240.95||146||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20100325194842/http://www.city.kaminoyama.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murayama, Yamagata|Murayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||27,586||196.83||140||1954-11-01||[http://www.city.murayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagai, Yamagata|Nagai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||30,285||214.69||141||1954-11-15||[http://www.city.nagai.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tendo&lt;/span&gt;[[Tendō, Yamagata|Tendō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天童市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||63,470||113.01||562||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20100613015952/http://www.city.tendo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashine, Yamagata|Higashine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||46,141||207.17||223||1958-11-03||[http://www.city.higashine.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obanazawa, Yamagata|Obanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾花沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||19,937||372.32||53.5||1959-04-10||[http://www.city.obanazawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nan'yo&lt;/span&gt;[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||34,542||160.70||215||1967-04-01||[http://www.city.nanyo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||140,097||1,311.51||107||2005-10-01||[http://www.city.tsuruoka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakata, Yamagata|Sakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|酒田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||114,964||602.79||191||2005-11-01||[http://www.city.sakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ube, Yamaguchi|Ube]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||176,370||287.69||613||1921-11-01||[http://www.city.ube.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hofu&lt;/span&gt;[[Hōfu, Yamaguchi|Hōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|防府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||116,393||188.59||617||1936-08-25||[http://www.city.hofu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kudamatsu, Yamaguchi|Kudamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||54,026||89.36||605||1939-11-03||[https://web.archive.org/web/20080212033246/http://www.city.kudamatsu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shunan&lt;/span&gt;[[Shūnan, Yamaguchi|Shūnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|周南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||150,299||656.25||229||2003-04-21||[http://www.city.shunan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikari, Yamaguchi|Hikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||53,274||91.94||579||2004-10-04||[http://www.city.hikari.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shimonoseki, Yamaguchi|Shimonoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||286,073||716.06||400||2005-02-13||[http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020094055/http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/seisaku/kokusai/gaikoku/ |date=2014-10-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanai, Yamaguchi|Yanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||35,438||139.90||253||2005-02-21||[http://www.city-yanai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hagi, Yamaguchi|Hagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||55,831||698.87||79.9||2005-03-06||[http://www.city.hagi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagato, Yamaguchi|Nagato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||39,825||357.92||111||2005-03-22||[http://www.city.nagato.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;San'yo-Onoda&lt;/span&gt;[[San'yō-Onoda, Yamaguchi|San'yō-Onoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山陽小野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||65,523||132.99||493||2005-03-22||[http://www.city.sanyo-onoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaguchi, Yamaguchi|Yamaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||192,008||730.23||263||2005-10-01||[http://www.city.yamaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||146,885||872.71||168||2006-03-20||[http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090926071949/http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/ |date=2009-09-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mine, Yamaguchi|Mine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美祢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||17,355||228.25||76.0||2008-03-21||[http://www2.city.mine.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kofu&lt;/span&gt;[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||199,374||212.41||939||1889-07-01||[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiyoshida, Yamanashi|Fujiyoshida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士吉田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||51,879||121.83||426||1951-03-20||[http://www.city.fujiyoshida.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都留市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||34,439||161.58||213||1954-04-29||[http://www.city.tsuru.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsuki&lt;/span&gt;[[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大月市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||29,869||280.30||107||1954-08-08||[http://www.city.otsuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|韮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||33,539||143.73||233||1954-10-10||[https://web.archive.org/web/20040630220735/http://www.city.nirasaki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南アルプス市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||72,295||264.06||274||2003-04-01||[http://www.city.minami-alps.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kai, Yamanashi|Kai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲斐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||74,077||71.94||1,030||2004-09-01||[http://www.city.kai.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fuefuki, Yamanashi|Fuefuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笛吹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||71,184||201.92||353||2004-10-12||[http://www.city.fuefuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北杜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||47,754||602.89||79.2||2004-11-01||[http://www.city.hokuto.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uenohara, Yamanashi|Uenohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上野原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||28,295||170.65||166||2005-02-13||[http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107094120/http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/ |date=2015-11-07 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山梨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||38,202||289.87||132||2005-03-22||[http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000901231441/http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/ |date=2000-09-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshu&lt;/span&gt;[[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||35,072||264.01||133||2005-11-01||[http://www.city.koshu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chuo&lt;/span&gt;[[Chūō, Yamanashi|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||31,875||31.81||1,002||2006-02-20||[http://www.city.chuo.yamanashi.jp/]
|}

== Dissolved cities ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!City!!Japanese!!Prefecture!!Founded!!Dissolved!!Merged division
|-
|Moriyama||{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||Aichi||1954-06-01||1963-02-15||merged into [[Nagoya]]
|-
|[[Bisai, Aichi|Bisai]]||{{large|{{lang|ja|尾西市}}}}||Aichi||1955-01-01||2005-04-01||merged into [[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]
|-
|Shinshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||Aichi||1958-11-01||2005-10-01||merged with Hōrai, Tsukude → [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]] {{small|(current)}}
|-
|[[Honjō, Akita|Honjō]]||{{large|{{lang|ja|本荘市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-05-22||merged with Chōkai, Higashiyuri, Iwaki, Nishime, Ōuchi, Yashima, Yuri → [[Yurihonjō]]
|-
|[[Ōmagari, Akita|Ōmagari]]||{{large|{{lang|ja|大曲市}}}}||Akita||1954-05-03||2005-03-22||merged with Kamioka, Kyōwa, Nakasen, Nishisenboku, Ōta, Semboku, Nangai → [[Daisen, Akita|Daisen]]
|-
|Yuzawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Inakawa, Minase, Ogachi → [[Yuzawa, Akita|Yuzawa]] {{small|(current)}}
|-
|Oga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Wakami → [[Oga, Akita|Oga]] {{small|(current)}}
|-
|Yokote {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||Akita||1951-04-01||2005-10-01||merged with Hiraka+Jūmonji, Masuda, Omonogawa, Ōmori, Sannai, Taiyū → [[Yokote, Akita|Yokote]] {{small|(current)}}
|-
|Noshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||Akita||1940-10-01||2005-10-01||merged with Futatsui → [[Noshiro, Akita|Noshiro]] {{small|(current)}}
|-
|Towada {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Towadako → [[Towada, Aomori|Towada]] {{small|(current)}}
|-
|Goshogawara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Kanagi, Shiura → [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]] {{small|(current)}}
|-
|Aomori {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||Aomori||1898-04-01||2005-04-01||merged with Namioka → [[Aomori, Aomori|Aomori]] {{small|(current)}}
|-
|Hirosaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||Aomori||1889-04-01||2006-11-15||merged with Iwaki, Sōma → [[Hirosaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ichihara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||Chiba||1963-05-01||1967-10-01||merged with Nansō, Kamo → [[Ichihara, Chiba|Ichihara]] {{small|(current)}}
|-
|Mobara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||Chiba||1952-04-01||1972-05-01||merged with Honnō → [[Mobara]] {{small|(current)}}
|-
|Kamogawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||Chiba||1971-03-31||2005-02-11||merged with Amatsukominato → [[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]] {{small|(current)}}
|-
|Asahi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||Chiba||1954-07-01||2005-07-01||merged with Hikata, Iioka, Unakami → [[Asahi, Chiba|Asahi]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yōkaichiba, Chiba|Yōkaichiba]]||{{large|{{lang|ja|八日市場市}}}}||Chiba||1954-07-01||2006-01-23||merged with Nosaka → [[Sōsa]]
|-
|[[Sawara, Chiba|Sawara]]||{{large|{{lang|ja|佐原市}}}}||Chiba||1951-03-15||2006-03-27||merged with Kurimoyo, Omigawa, Yamada → [[Katori, Chiba|Katori]]
|-
|[[Iyomishima, Ehime|Iyomishima]]||{{large|{{lang|ja|伊予三島市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Kawanoe, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|[[Kawanoe, Ehime|Kawanoe]]||{{large|{{lang|ja|川之江市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Iyomishima, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|Saijō {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||Ehime||1941-04-29||2004-11-01||merged with Tōyo, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Tōyo, Ehime|Tōyo]]||{{large|{{lang|ja|東予市}}}}||Ehime||1972-10-01||2004-11-01||merged with Saij, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Hōjō, Ehime|Hōjō]]||{{large|{{lang|ja|北条市}}}}||Ehime||1958-11-01||2005-01-01||merged into [[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]
|-
|Ōzu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||Ehime||1954-09-01||2005-01-11||merged with Hijikawa, Nagahama, Kawabe → [[Ōzu, Ehime|Ōzu]] {{small|(current)}}
|-
|Imabari {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||Ehime||1920-02-11||2005-01-16||merged with Hakata, Kamiura, Kikuma, Miyakubo, Namikata, [[Ōmishima, Ehime|Ōmishima]] Ōnishi, Tamagawa, Yoshiumi, Asakura, Sekizen → [[Imabari, Ehime|Imabari]] {{small|(current)}}
|-
|Yawatahama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||Ehime||1935-02-11||2005-04-01||merged with Honai → [[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]] {{small|(current)}}
|-
|Iyo {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||Ehime||1955-01-01||2005-04-01||merged with Nakayama, Futami → [[Iyo, Ehime|Iyo]] {{small|(current)}}
|-
|Uwajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||Ehime||1921-08-01||2005-08-01||merged with Mima, Tsushima, Yoshida → [[Uwajima, Ehime|Uwajima]] {{small|(current)}}
|-
|[[Takefu, Fukui|Takefu]]||{{large|{{lang|ja|武生市}}}}||Fukui||1948-04-01||2005-1001||merged with Imadate → [[Echizen, Fukui|Echizen]]
|-
|[[Moji-ku, Kitakyūshū|Moji]]||{{large|{{lang|ja|門司市}}}}||Fukuoka||1899-04-01||1963-02-10||merged with Kokura, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Kokura]]||{{large|{{lang|ja|小倉市}}}}||Fukuoka||1900-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Tobata-ku, Kitakyūshū|Tobata]]||{{large|{{lang|ja|戸畑市}}}}||Fukuoka||1924-09-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Yahata, Fukuoka|Yahata]]||{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||Fukuoka||1917-03-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Wakamatsu-ku, Kitakyūshū|Wakamatsu]]||{{large|{{lang|ja|若松市}}}}||Fukuoka||1914-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Yahata → [[Kitakyushu]]
|-
|Iizuka {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1932-01-20||1963-04-01||merged with Kobukuro, Futase, Chinzei → Iizuka {{small|(previous B)}}
|-
|Munakata||{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||Fukuoka||1981-04-01||2003-04-01||merged with Genkai → [[Munakata, Fukuoka|Munakata]] {{small|(current)}}
|-
|Yanagawa||{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||Fukuoka||1952-04-01||2005-03-21||merged with Yamato, Mitsuhashi → [[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]] {{small|(current)}}
|-
|[[Amagi, Fukuoka|Amagi]]||{{large|{{lang|ja|甘木市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-20||merged with Asakura, Haki → [[Asakura, Fukuoka|Asakura]]
|-
|Iizuka {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1963-04-01||2006-03-26||merged with Chikuho, Honami, Kaita, Shōnai → [[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yamada, Fukuoka|Yamada]]||{{large|{{lang|ja|山田市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-27||merged with Inatsuki, Kaho, Usui → [[Kama, Fukuoka|Kama]]
|-
|[[Maebaru, Fukuoka|Maebaru]]||{{large|{{lang|ja|前原市}}}}||Fukuoka||1992-10-01||2010-01-01||merged with Nijō, Shima → [[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]
|-
|Kōriyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||Fukushima||1924-09-01||1965-05-01||merged with Nishida, Nakata → [[Kōriyama]] {{small|(current)}}
|-
|Taira||{{large|{{lang|ja|平市}}}}||Fukushima||1937-06-01||1966-10-01||merged with Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Iwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|磐城市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Jōban||{{large|{{lang|ja|常磐市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Uchigō||{{large|{{lang|ja|内郷市}}}}||Fukushima||1954-10-01||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Nakoso||{{large|{{lang|ja|勿来市}}}}||Fukushima||1955-04-29||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Shirakawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||Fukushima||1949-04-01||2005-11-07||merged with Taishin, Higashi, Omotegō → [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]] {{small|(current)}}
|-
|Nihonmatsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||Fukushima||1958-10-01||2005-12-01||merged with Adachi, Iwashiro, Tōwa → [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]] {{small|(current)}}
|-
|[[Haramachi, Fukushima|Haramachi]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Fukushima||1954-03-20||2006-01-01||merged with Kashima, Odaka → [[Minamisōma]]
|-
|Kitakata {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||Fukushima||1954-03-31||2006-01-04||merged with Shiokawa, Yamato, Atsushiokanō, Takasato → [[Kitakata, Fukushima|Kitakata]] {{small|(current)}}
|-
|Ena {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||Gifu||1954-04-01||2004-10-25||merged with Akechi, Iwamura, Kamiyahagi, Yamaoka, Kushihara → [[Ena, Gifu|Ena]] {{small|(current)}}
|-
|Isesaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||Gunma||1940-09-13||2005-01-01||merged with Akabori, Sakai, Azuma → [[Isesaki, Gunma|Isesaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ōta {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||Gunma||1948-05-03||2005-03-28||merged with Nitta, Ojima, Yabuzukahon → [[Ōta, Gunma|Ōta]] {{small|(current)}}
|-
|Shibukawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-02-20||merged with Ikaho, Komochi, Onogami, Akagi, Kitatachibana → [[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]] {{small|(current)}}
|-
|Annaka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||Gunma||1958-11-01||2006-03-18||merged with Matsuida → [[Annaka, Gunma|Annaka]] {{small|(current)}}
|-
|Tomioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-03-27||merged with Myōgi → [[Tomioka, Gunma|Tomioka]] {{small|(current)}}
|-
|Fukuyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||Hiroshima||1916-07-01||1966-05-01||merged with Matsunaga → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Matsunaga||{{large|{{lang|ja|松永市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||1966-05-01||merged with Fukuyama {{small|(previous)}} → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Miyoshi||{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2004-04-01||merged with Kisa, Mirasaka, Miwa, Funo, Kimita, Sakugi, Kōnu → [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]] {{small|(current)}}
|-
|Mihara||{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||Hiroshima||1936-11-15||2005-03-22||merged with Daiwa, Kui, Hongō → [[Mihara, Hiroshima|Mihara]] {{small|(current)}}
|-
|Shōbara||{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2005-03-31||merged with Hiwa, Kuchiwa, Saijō, Takano, Tōjō, Sōryō → [[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]] {{small|(current)}}
|-
|[[Innoshima, Hiroshima|Innoshima]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Hiroshima||1953-05-01||2006-01-10||merged with Setoda into [[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]
|-
|Kushiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||Hokkaido||1922-08-01||2005-10-11||merged with Akan, Onbetsu → [[Kushiro, Hokkaido|Kushiro]] {{small|(current)}}
|-
|Kitami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||Hokkaido||1942-06-10||2006-03-05||merged with Rubeshibe, Tanno, Tokoro → [[Kitami, Hokkaido|Kitami]] {{small|(current)}}
|-
|Shibetsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||Hokkaido||1954-07-01||2005-09-01||merged with Asahi → [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]] {{small|(current)}}
|-
|Nayoro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||Hokkaido||1956-04-01||2006-03-27||merged with Fūren → [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]] {{small|(current)}}
|-
|Kameda||{{large|{{lang|ja|亀田市}}}}||Hokkaido||1971-11-01||1973-12-01||merged into [[Hakodate, Hokkaido|Hakodate]]
|-
|Amagasaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||Hyōgo||||1936-04-01||
|-
|Miki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||Hyōgo||||1954-07-01||
|-
|Toyooka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||Hyōgo||||2005-04-01||
|-
|Nishiwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Tatsuno||{{large|{{lang|ja|龍野市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Sumoto {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||Hyōgo||||2006-02-11||
|-
|Katsuta||{{large|{{lang|ja|勝田市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|Nakaminato||{{large|{{lang|ja|那珂湊市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|[[Iwai, Ibaraki|Iwai]]||{{large|{{lang|ja|岩井市}}}}||Ibaraki||||2005-03-22||
|-
|[[Shimodate, Ibaraki|Shimodate]]||{{large|{{lang|ja|下館市}}}}||Ibaraki||||2005-03-28||
|-
|Koga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||Ibaraki||||2005-09-12||
|-
|Ishioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||Ibaraki||||2005-10-01||
|-
|Kasama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||Ibaraki||||2006-03-19||
|-
|Nanao {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||Ishikawa||||2004-10-01||
|-
|[[Mattō, Ishikawa|Mattō]]||{{large|{{lang|ja|松任市}}}}||Ishikawa||||2005-02-01||
|-
|Kaga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||Ishikawa||||2005-10-01||
|-
|Wajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||Ishikawa||||2006-02-01||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||1955-01-01||
|-
|Kamaishi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||Iwate||||1955-04-01||
|-
|Kitakami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||Iwate||||1991-04-01||
|-
|Miyako {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||Iwate||||2005-06-06||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||2005-09-20||
|-
|Tōno {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||Iwate||||2005-10-01||
|-
|Hanamaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|Ninohe {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|[[Mizusawa, Iwate|Mizusawa]]||{{large|{{lang|ja|水沢市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|[[Esashi, Iwate|Esashi]]||{{large|{{lang|ja|江刺市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|Kuji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||Iwate||||2006-03-06||
|-
|Marugame {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||Kagawa||||2005-03-22||
|-
|Kan'onji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||Kagawa||||2005-10-11||
|-
|Kagoshima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Taniyama||{{large|{{lang|ja|谷山市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Sendai {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|川内市}}}}||Kagoshima||||2004-10-12||
|-
|[[Kushikino, Kagoshima|Kushikino]]||{{large|{{lang|ja|串木野市}}}}||Kagoshima||||2005-10-11||
|-
|[[Kaseda, Kagoshima|Kaseda]]||{{large|{{lang|ja|加世田市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|[[Kokubu, Kagoshima|Kokubu]]||{{large|{{lang|ja|国分市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|Kanoya {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Ibusuki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Izumi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||Kagoshima||||2006-03-13||
|-
|[[Naze, Kagoshima|Naze]]||{{large|{{lang|ja|名瀬市}}}}||Kagoshima||||2006-03-20||
|-
|[[Ōkuchi, Kagoshima|Ōkuchi]]||{{large|{{lang|ja|大口市}}}}||Kagoshima||||2008-11-01||
|-
|[[Yuzhno-Sakhalinsk|Toyohara]]||{{large|{{lang|ja|豊原市}}}}||Karafuto||1937-07-01||1949-06-01||renounced [[Karafuto Prefecture|Karafuto]] sovereign rights to the USSR
|-
|[[Hatogaya]]||{{large|{{lang|ja|鳩ヶ谷市}}}}||Saitama||1967-03-01||2011-10-11||merged into [[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]
|-
|[[Ōmiya, Saitama|Ōmiya]]||{{large|{{lang|ja|大宮市}}}}||Saitama||1940-11-03||2001-05-01||merged into [[Saitama, Saitama|Saitama]]
|-
|[[Imaichi, Tochigi|Imaichi]]||{{large|{{lang|ja|今市市}}}}||Tochigi||1954-03-31||2006-03-20||merged into [[Nikkō]]
|-
|[[Tokyo City|Tokyo]]||{{large|{{lang|ja|東京市}}}}||Tokyo-fu||1889-05-01||1943-07-01||merged with [[Tokyo Prefecture|Tokyo-fu]] → [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] {{small|(see [[Special wards of Tokyo|Special wards]])}}
|-
|[[Akigawa, Tokyo|Akigawa]]||{{large|{{lang|ja|秋川市}}}}||Tokyo||1972-05-05||1995-09-01||merged with Itsukaichi → [[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]
|-
|[[Tanashi, Tokyo|Tanashi]]||{{large|{{lang|ja|田無市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Hōya → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|-
|[[Hōya, Tokyo|Hōya]]||{{large|{{lang|ja|保谷市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Tanashi → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|}

== ප්‍රභව දත්ත ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය දක්වා ඇති දිනය !! මූලාශ්‍රය
|-
|Aichi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.aichi.jp/toukei/ 月報　あいちの人口].  Toyokawa's data is adopted the total of Otowa, Mito, and Toyokawa before the recent merger.&lt;/ref&gt;
|-
|Akita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 美の国あきたネット [秋田県の人口と世帯(月報)過去データ&amp;#93;&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018231802/http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 |date=2007-10-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Aomori||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |title=青森県人口移動統計調査 |access-date=2008-02-16 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115557/http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Chiba||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html 毎月常住人口調査月報インデックス&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014143831/http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ehime||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm 愛媛県統計BOX 推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308113720/http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |date=2008-03-08 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukui||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html 福井県の人口と世帯（推計）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214003845/http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html |date=2008-02-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html 月報「福岡県の人口と世帯（推計）」] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205185609/http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html |date=2008-02-05 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html ふくしま統計情報ボックス 福島県の推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://archive.is/20120907214634/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |date=2012-09-07 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gifu||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm 岐阜県統計課（岐阜県の人口・世帯数 調査結果）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014004928/http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm#new |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gunma||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm 基本統計・群馬県移動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102214607/http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |date=2007-11-02 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hiroshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm 推計人口（甲調査）第３表] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221101232/http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hokkaidō||2012-03-31||&lt;ref&gt;[http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/tuk/900brr/index2.htm 住民基本台帳人口・世帯数]&lt;/ref&gt;
|-
|Hyōgo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html 兵庫県/推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013000756/http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |date=2007-10-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ibaraki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm 茨城県の人口と世帯（推計）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325190656/http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |date=2008-03-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ishikawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.ishikawa.jp/search/min.asp?sc_id=10 いしかわ統計指標ランド 石川県の統計情報ポータルサイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Iwate||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 毎月人口推計の概要] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218143311/http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 |date=2006-02-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm 統計速報(香川県推計人口及び人口移動)&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129073738/http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm |date=2008-01-29 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagoshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html 鹿児島県毎月推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311024207/http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |date=2008-03-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kanagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html 神奈川県の人口と世帯 : 神奈川県&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kōchi||2008-02-29||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm 住民基本台帳人口移動] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226085040/http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm |date=2008-02-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kumamoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm 熊本県の人口と世帯数 月報&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://archive.is/20011120195824/http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |date=2001-11-20 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kyoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |title=Archived copy |access-date=2008-03-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225175115/http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |archive-date=2008-02-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Mie||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.mie.jp/DATABOX/library.htm#jinko みえDataBox（データライブラリ）毎月調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306000722/http://www.pref.mie.jp/databox/library.htm |date=2008-03-06 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Miyagi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20110322131800/http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm 宮城県/統計課/統計データ/宮城県推計人口（月報）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Miyazaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html 市町村別人口と世帯数] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219020019/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |date=2008-02-19 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagano||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm 毎月人口異動調査結果] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614041638/http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |date=2008-06-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagasaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm 長崎県公式ウェブサイト｜長崎県の統計長崎県統計課のホームページへようこそ世帯数と推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212081140/http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm |date=2008-02-12 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nara||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |title=各種人口統計&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2008-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118064416/http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |archive-date=2008-01-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Niigata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html 新潟県庁：新潟県人口移動調査（推計人口および人口移動）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221042515/http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ōita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.oita.jp/10800/chosakekka/jinko/index.html 各種統計調査結果／毎月流動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Okayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=岡山県統計管理課　毎月流動人口調査 |url=http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |access-date=2021-03-23 |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106122221/http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Okinawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.okinawa.jp/toukeika/estimates/estidata.html 沖縄県推計人口データ一覧（Excel形式）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Osaka||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=大阪府毎月推計人口 |url=http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106023139/http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Saga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20121219095948/http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&amp;sessionid= 推計人口(月報・年報)&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Saitama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html 埼玉県推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221164805/http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shiga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko 滋賀県/滋賀県の人口と世帯数&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216061821/http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/ |date=2008-02-16 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shimane||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp しまね統計情報データベース　新着情報 今月の統計 推計人口（市町村別）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410125028/http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |date=2008-04-10 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shizuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ 統計センターしずおか　静岡県人口推計] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203204758/http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |date=2008-02-03 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tochigi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070918144152/http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html 栃木県毎月人口推計速報/栃木県&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tokushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |title=徳島県の統計情報　推計人口 |access-date=2008-02-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174645/http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tokyo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口推計トップページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tottori||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.tottori.lg.jp/dd.aspx?menuid=9974 鳥取県人口移動調査/とりネット/鳥取県公式サイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Toyama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.toyama.jp/sections/1015/lib/jinko/index.html 人口移動調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Wakayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html 毎月推計人口]&lt;/ref&gt;
|-
|Yamagata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20070519180118/http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html 山形県の人口と世帯数（月報）（推計）の統計表電子データについて — 山形県ホームページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Yamaguchi||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=山口県/統計分析課/人口・人口移動統計調査（平成20年3月1日現在）&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713202913/http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Yamanashi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html 山梨県統計データバンク　aa04000&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517044252/http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |date=2006-05-17 }}&lt;/ref&gt;
|}
* The area figures are according to [http://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/title.htm Geographical Survey Institute of Japan] as of 2007-10-01.
* The source websites of each prefectures' populations are according to [[:ja:Template:自治体人口/doc]].

==ආශ්‍රිත==
* [[Japanese cities by population (1889)]]
* [[Municipalities of Japan]]
* [[List of city nicknames in Japan]]
* [[List of metropolitan areas in Japan by population]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{Asia topic|List of cities in}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව]]
[[Category:Lists of cities by country|Japan]]</text>
      <sha1>o1svxo9zuqgisd0acva6fp0dzjpwqz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ද නේම්සේක් (චිත්‍රපටය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90013</id>
    <revision>
      <id>791494</id>
      <parentid>666057</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4121" sha1="ch6u934aanqvnnd61o6o5ahhyiqcsdi" xml:space="preserve">{{short description|2006 Indian-American drama film}}
{{other uses|Namesake (disambiguation)}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = The Namesake
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = Promotional poster
| director       = [[Mira Nair]]
| producer       = Mira Nair&lt;br&gt;[[Lydia Dean Pilcher]]
| writer         = [[Sooni Taraporevala]]
| based_on       = {{Based on|''[[The Namesake (novel)|The Namesake]]''|[[Jhumpa Lahiri]]}}
| starring       = [[Tabu (actress)|Tabu]]&lt;br /&gt;[[Irrfan Khan]]&lt;br /&gt;[[Kal Penn]]&lt;br /&gt;[[Zuleikha Robinson]]&lt;br /&gt;[[Jacinda Barrett]]&lt;br /&gt;[[Sebastian Roché]]&lt;br /&gt;Sahira Nair&lt;br /&gt;[[Ruma Guha Thakurta]]&lt;br /&gt;[[Sabyasachi Chakrabarty]]&lt;br /&gt;[[Supriya Devi]]
| music          = [[Nitin Sawhney]]
| cinematography = [[Frederick Elmes]]
| editing        = Allyson C. Johnson
| studio         = [[Mirabai Films]]&lt;br /&gt;[[UTV Motion Pictures]]&lt;br /&gt;Entertainment Farm
| distributor    = [[Fox Searchlight Pictures]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[Telluride Film Festival|Telluride]]|2007|3|9|United States|2007|3|23|India}}
| runtime        = 121 minutes&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = United States&lt;br&gt;India
| language       = English&lt;br&gt;Bengali
| budget         = $9.5 million &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 million|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''The Namesake''''' is a 2006 [[English language]] [[Drama (film and television)|drama film]] directed by [[Mira Nair]] and written by [[Sooni Taraporevala]] based on the novel ''[[The Namesake (novel)|The Namesake]]'' by [[Jhumpa Lahiri]]. It stars [[Tabu (actress)|Tabu]], [[Irrfan Khan]], [[Kal Penn]] and Sahira Nair. The film was produced by [[Cinema of India|Indian]], [[Cinema of the United States|American]] and [[Cinema of Japan|Japanese studios]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; The film was released in the United States on 9 March 2007, following screenings at [[film festivals]] in [[Toronto]] and [[New York City]]. ''The Namesake'' received positive reviews from American critics.&lt;ref name=rotten/&gt;


== References ==
{{reflist}}

==External links==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 Official trailer]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:Namesake, The}}
[[Category:2006 films]]
[[Category:2006 drama films]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:Japanese films]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>ch6u934aanqvnnd61o6o5ahhyiqcsdi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791495</id>
      <parentid>791494</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5041" sha1="0ampza4fkg9h5yiw92mu1ix8q8vdmlc" xml:space="preserve">{{short description|2006 ඉන්දියානු-ඇමරිකානු නාට්‍යමය චිත්‍රපටය}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = ද නේම්සේක්
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = ප්‍රවර්ධන පෝස්ටරයක්
| director       = [[මීරා නායර්]]
| producer       = මීරා නායර්&lt;br&gt;[[ලිඩියා ඩීන් පිල්චර්]]
| writer         = [[සූනි තාරපෝරේවාලා]]
| based_on       = {{Based on|''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]''|[[ඣූම්පා ලාහිරි]]}}
| starring       = [[තබූ (නිළිය)|තබූ]]&lt;br /&gt;[[ඉර්ෆාන් ඛාන්]]&lt;br /&gt;[[කාල් පෙන්]]&lt;br /&gt;[[සුලෙයිඛා රොබින්සන්]]&lt;br /&gt;[[ජසින්ඩා බැරට්]]&lt;br /&gt;[[සෙබස්ටියන් රොෂේ]]&lt;br /&gt;සාහිරා නායර්&lt;br /&gt;[[රූමා ගුහා ඨාකුර්තා]]&lt;br /&gt;[[සාබ්‍යසචී චක්‍රබර්තී]]&lt;br /&gt;[[සුප්‍රියා දේවී]]
| music          = [[නිතින් සෝහ්නී]]
| cinematography = [[ෆ්‍රෙඩ්‍රික් එල්ම්ස්]]
| editing        = ඇලිසන් සී. ජොන්සන්
| studio         = [[මීරාබායි ෆිල්ම්ස්]]&lt;br /&gt;[[යූටීවී මෝෂන් පික්චර්ස්]]&lt;br /&gt;එන්ටර්ටේන්මන්ට් ෆාම්
| distributor    = [[ෆොක්ස් සර්ච්ලයිට් පික්චර්ස්]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[ටෙලියුරයුඩ් චිත්‍රපට උළෙල|ටෙලියුරයිඩ්]]|2007|3|9|එක්සත් ජනපදය|2007|3|23|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 121 මිනිත්තු&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = United States&lt;br&gt;India
| language       = English&lt;br&gt;Bengali
| budget         = $9.5 million &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 million|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''The Namesake''''' is a 2006 [[English language]] [[Drama (film and television)|drama film]] directed by [[Mira Nair]] and written by [[Sooni Taraporevala]] based on the novel ''[[The Namesake (novel)|The Namesake]]'' by [[Jhumpa Lahiri]]. It stars [[Tabu (actress)|Tabu]], [[Irrfan Khan]], [[Kal Penn]] and Sahira Nair. The film was produced by [[Cinema of India|Indian]], [[Cinema of the United States|American]] and [[Cinema of Japan|Japanese studios]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; The film was released in the United States on 9 March 2007, following screenings at [[film festivals]] in [[Toronto]] and [[New York City]]. ''The Namesake'' received positive reviews from American critics.&lt;ref name=rotten/&gt;


== References ==
{{reflist}}

==External links==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 Official trailer]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:Namesake, The}}
[[Category:2006 films]]
[[Category:2006 drama films]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:Japanese films]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>0ampza4fkg9h5yiw92mu1ix8q8vdmlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791496</id>
      <parentid>791495</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6457" sha1="n5z1ghp5ehoyy0nx4q2krb6gt2e4eb3" xml:space="preserve">{{short description|2006 ඉන්දියානු-ඇමරිකානු නාට්‍යමය චිත්‍රපටය}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = ද නේම්සේක්
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = ප්‍රවර්ධන පෝස්ටරයක්
| director       = [[මීරා නායර්]]
| producer       = මීරා නායර්&lt;br&gt;[[ලිඩියා ඩීන් පිල්චර්]]
| writer         = [[සූනි තාරපෝරේවාලා]]
| based_on       = {{Based on|''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]''|[[ඣූම්පා ලාහිරි]]}}
| starring       = [[තබූ (නිළිය)|තබූ]]&lt;br /&gt;[[ඉර්ෆාන් ඛාන්]]&lt;br /&gt;[[කාල් පෙන්]]&lt;br /&gt;[[සුලෙයිඛා රොබින්සන්]]&lt;br /&gt;[[ජසින්ඩා බැරට්]]&lt;br /&gt;[[සෙබස්ටියන් රොෂේ]]&lt;br /&gt;සාහිරා නායර්&lt;br /&gt;[[රූමා ගුහා ඨාකුර්තා]]&lt;br /&gt;[[සාබ්‍යසචී චක්‍රබර්තී]]&lt;br /&gt;[[සුප්‍රියා දේවී]]
| music          = [[නිතින් සෝහ්නී]]
| cinematography = [[ෆ්‍රෙඩ්‍රික් එල්ම්ස්]]
| editing        = ඇලිසන් සී. ජොන්සන්
| studio         = [[මීරාබායි ෆිල්ම්ස්]]&lt;br /&gt;[[යූටීවී මෝෂන් පික්චර්ස්]]&lt;br /&gt;එන්ටර්ටේන්මන්ට් ෆාම්
| distributor    = [[ෆොක්ස් සර්ච්ලයිට් පික්චර්ස්]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[ටෙලියුරයුඩ් චිත්‍රපට උළෙල|ටෙලියුරයිඩ්]]|2007|3|9|එක්සත් ජනපදය|2007|3|23|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 121 මිනිත්තු&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = එක්සත් ජනපදය&lt;br&gt;ඉන්දියාව
| language       = ඉංග්‍රීසි&lt;br&gt;බෙංගාලි
| budget         = ඩොලර් මිලියන 9.5 &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 million|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''ද නේම්සේක්''''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඣූම්පා ලාහිරි]] විසින් රචිත ''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]'' නවකථාව පාදක කරගනිමින් [[සූනි තාරාපොරේවාලා]] විසින් ලියා [[මීරා නායර්]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2006 වර්ෂයේ තිරගත වූ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි භාෂා]] [[නාට්‍ය (චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී)|නාට්‍යමය චිත්‍රපටය]]කි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[තබූ (නිළිය)|තබූ]], [[ඉර්ෆාන් ඛාන්]], [[කාල් පෙන්]] සහ සාහිරා නායර් විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ [[ඉන්දියාවේ සිනමාව|ඉන්දියානු]], [[එක්සත් ජනපදයේ සිනමාව|ඇමරිකානු]] සහ [[ජපානයේ සිනමාව|ජපන් ස්ටූඩියෝ]] කිහිපයක එකතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙය [[ටොරන්ටෝ]] සහ [[නිව් යෝක් නගරය|නිව් යෝක් නගරයේ]] [[චිත්‍රපට උළෙල]]වල්වල ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු 2007 මාර්තු 9 දින එක්සත් ජනපදය තුළ මුදාහැරිණි. ''ද නේම්සේක්'' ඇමරිකානු විචාරකයන් වෙතින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත්තේ ය.&lt;ref name=rotten/&gt;

== References ==
{{reflist}}

==External links==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 Official trailer]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:Namesake, The}}
[[Category:2006 films]]
[[Category:2006 drama films]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:Japanese films]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>n5z1ghp5ehoyy0nx4q2krb6gt2e4eb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791497</id>
      <parentid>791496</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6468" sha1="m7myxl9x34wl2eoclqm0a2kxhrphi0i" xml:space="preserve">{{short description|2006 ඉන්දියානු-ඇමරිකානු නාට්‍යමය චිත්‍රපටය}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = ද නේම්සේක්
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = ප්‍රවර්ධන පෝස්ටරයක්
| director       = [[මීරා නායර්]]
| producer       = මීරා නායර්&lt;br&gt;[[ලිඩියා ඩීන් පිල්චර්]]
| writer         = [[සූනි තාරපෝරේවාලා]]
| based_on       = {{Based on|''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]''|[[ඣූම්පා ලාහිරි]]}}
| starring       = [[තබූ (නිළිය)|තබූ]]&lt;br /&gt;[[ඉර්ෆාන් ඛාන්]]&lt;br /&gt;[[කාල් පෙන්]]&lt;br /&gt;[[සුලෙයිඛා රොබින්සන්]]&lt;br /&gt;[[ජසින්ඩා බැරට්]]&lt;br /&gt;[[සෙබස්ටියන් රොෂේ]]&lt;br /&gt;සාහිරා නායර්&lt;br /&gt;[[රූමා ගුහා ඨාකුර්තා]]&lt;br /&gt;[[සාබ්‍යසචී චක්‍රබර්තී]]&lt;br /&gt;[[සුප්‍රියා දේවී]]
| music          = [[නිතින් සෝහ්නී]]
| cinematography = [[ෆ්‍රෙඩ්‍රික් එල්ම්ස්]]
| editing        = ඇලිසන් සී. ජොන්සන්
| studio         = [[මීරාබායි ෆිල්ම්ස්]]&lt;br /&gt;[[යූටීවී මෝෂන් පික්චර්ස්]]&lt;br /&gt;එන්ටර්ටේන්මන්ට් ෆාම්
| distributor    = [[ෆොක්ස් සර්ච්ලයිට් පික්චර්ස්]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[ටෙලියුරයුඩ් චිත්‍රපට උළෙල|ටෙලියුරයිඩ්]]|2007|3|9|එක්සත් ජනපදය|2007|3|23|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 121 මිනිත්තු&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = එක්සත් ජනපදය&lt;br&gt;ඉන්දියාව
| language       = ඉංග්‍රීසි&lt;br&gt;බෙංගාලි
| budget         = ඩොලර් මිලියන 9.5 &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 මිලියන|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''ද නේම්සේක්''''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඣූම්පා ලාහිරි]] විසින් රචිත ''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]'' නවකථාව පාදක කරගනිමින් [[සූනි තාරාපොරේවාලා]] විසින් ලියා [[මීරා නායර්]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2006 වර්ෂයේ තිරගත වූ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි භාෂා]] [[නාට්‍ය (චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී)|නාට්‍යමය චිත්‍රපටය]]කි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[තබූ (නිළිය)|තබූ]], [[ඉර්ෆාන් ඛාන්]], [[කාල් පෙන්]] සහ සාහිරා නායර් විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ [[ඉන්දියාවේ සිනමාව|ඉන්දියානු]], [[එක්සත් ජනපදයේ සිනමාව|ඇමරිකානු]] සහ [[ජපානයේ සිනමාව|ජපන් ස්ටූඩියෝ]] කිහිපයක එකතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙය [[ටොරන්ටෝ]] සහ [[නිව් යෝක් නගරය|නිව් යෝක් නගරයේ]] [[චිත්‍රපට උළෙල]]වල්වල ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු 2007 මාර්තු 9 දින එක්සත් ජනපදය තුළ මුදාහැරිණි. ''ද නේම්සේක්'' ඇමරිකානු විචාරකයන් වෙතින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත්තේ ය.&lt;ref name=rotten/&gt;

== References ==
{{reflist}}

==External links==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 Official trailer]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:Namesake, The}}
[[Category:2006 films]]
[[Category:2006 drama films]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:Japanese films]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>m7myxl9x34wl2eoclqm0a2kxhrphi0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791498</id>
      <parentid>791497</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6488" sha1="4i8hhf05y481casmyy5qp57kiwrd5u3" xml:space="preserve">{{short description|2006 ඉන්දියානු-ඇමරිකානු නාට්‍යමය චිත්‍රපටය}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = ද නේම්සේක්
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = ප්‍රවර්ධන පෝස්ටරයක්
| director       = [[මීරා නායර්]]
| producer       = මීරා නායර්&lt;br&gt;[[ලිඩියා ඩීන් පිල්චර්]]
| writer         = [[සූනි තාරපෝරේවාලා]]
| based_on       = {{Based on|''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]''|[[ඣූම්පා ලාහිරි]]}}
| starring       = [[තබූ (නිළිය)|තබූ]]&lt;br /&gt;[[ඉර්ෆාන් ඛාන්]]&lt;br /&gt;[[කාල් පෙන්]]&lt;br /&gt;[[සුලෙයිඛා රොබින්සන්]]&lt;br /&gt;[[ජසින්ඩා බැරට්]]&lt;br /&gt;[[සෙබස්ටියන් රොෂේ]]&lt;br /&gt;සාහිරා නායර්&lt;br /&gt;[[රූමා ගුහා ඨාකුර්තා]]&lt;br /&gt;[[සාබ්‍යසචී චක්‍රබර්තී]]&lt;br /&gt;[[සුප්‍රියා දේවී]]
| music          = [[නිතින් සෝහ්නී]]
| cinematography = [[ෆ්‍රෙඩ්‍රික් එල්ම්ස්]]
| editing        = ඇලිසන් සී. ජොන්සන්
| studio         = [[මීරාබායි ෆිල්ම්ස්]]&lt;br /&gt;[[යූටීවී මෝෂන් පික්චර්ස්]]&lt;br /&gt;එන්ටර්ටේන්මන්ට් ෆාම්
| distributor    = [[ෆොක්ස් සර්ච්ලයිට් පික්චර්ස්]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[ටෙලියුරයුඩ් චිත්‍රපට උළෙල|ටෙලියුරයිඩ්]]|2007|3|9|එක්සත් ජනපදය|2007|3|23|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 121 මිනිත්තු&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = එක්සත් ජනපදය&lt;br&gt;ඉන්දියාව
| language       = ඉංග්‍රීසි&lt;br&gt;බෙංගාලි
| budget         = ඩොලර් මිලියන 9.5 &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 මිලියන|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''ද නේම්සේක්''''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඣූම්පා ලාහිරි]] විසින් රචිත ''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]'' නවකථාව පාදක කරගනිමින් [[සූනි තාරාපොරේවාලා]] විසින් ලියා [[මීරා නායර්]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2006 වර්ෂයේ තිරගත වූ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි භාෂා]] [[නාට්‍ය (චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී)|නාට්‍යමය චිත්‍රපටය]]කි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[තබූ (නිළිය)|තබූ]], [[ඉර්ෆාන් ඛාන්]], [[කාල් පෙන්]] සහ සාහිරා නායර් විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ [[ඉන්දියාවේ සිනමාව|ඉන්දියානු]], [[එක්සත් ජනපදයේ සිනමාව|ඇමරිකානු]] සහ [[ජපානයේ සිනමාව|ජපන් ස්ටූඩියෝ]] කිහිපයක එකතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙය [[ටොරන්ටෝ]] සහ [[නිව් යෝක් නගරය|නිව් යෝක් නගරයේ]] [[චිත්‍රපට උළෙල]]වල්වල ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු 2007 මාර්තු 9 දින එක්සත් ජනපදය තුළ මුදාහැරිණි. ''ද නේම්සේක්'' ඇමරිකානු විචාරකයන් වෙතින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත්තේ ය.&lt;ref name=rotten/&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

==External links==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 Official trailer]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:Namesake, The}}
[[Category:2006 films]]
[[Category:2006 drama films]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:Japanese films]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>4i8hhf05y481casmyy5qp57kiwrd5u3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791499</id>
      <parentid>791498</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6639" sha1="lmjp8p6h4bt80q81scd8equq42jr6pn" xml:space="preserve">{{short description|2006 ඉන්දියානු-ඇමරිකානු නාට්‍යමය චිත්‍රපටය}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox film
| name           = ද නේම්සේක්
| image          = The Namesake.jpg
| caption        = ප්‍රවර්ධන පෝස්ටරයක්
| director       = [[මීරා නායර්]]
| producer       = මීරා නායර්&lt;br&gt;[[ලිඩියා ඩීන් පිල්චර්]]
| writer         = [[සූනි තාරපෝරේවාලා]]
| based_on       = {{Based on|''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]''|[[ඣූම්පා ලාහිරි]]}}
| starring       = [[තබූ (නිළිය)|තබූ]]&lt;br /&gt;[[ඉර්ෆාන් ඛාන්]]&lt;br /&gt;[[කාල් පෙන්]]&lt;br /&gt;[[සුලෙයිඛා රොබින්සන්]]&lt;br /&gt;[[ජසින්ඩා බැරට්]]&lt;br /&gt;[[සෙබස්ටියන් රොෂේ]]&lt;br /&gt;සාහිරා නායර්&lt;br /&gt;[[රූමා ගුහා ඨාකුර්තා]]&lt;br /&gt;[[සාබ්‍යසචී චක්‍රබර්තී]]&lt;br /&gt;[[සුප්‍රියා දේවී]]
| music          = [[නිතින් සෝහ්නී]]
| cinematography = [[ෆ්‍රෙඩ්‍රික් එල්ම්ස්]]
| editing        = ඇලිසන් සී. ජොන්සන්
| studio         = [[මීරාබායි ෆිල්ම්ස්]]&lt;br /&gt;[[යූටීවී මෝෂන් පික්චර්ස්]]&lt;br /&gt;එන්ටර්ටේන්මන්ට් ෆාම්
| distributor    = [[ෆොක්ස් සර්ච්ලයිට් පික්චර්ස්]]
| released       = {{film date|df=yes|2006|9|2|[[ටෙලියුරයුඩ් චිත්‍රපට උළෙල|ටෙලියුරයිඩ්]]|2007|3|9|එක්සත් ජනපදය|2007|3|23|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 121 මිනිත්තු&lt;ref name=reliable&gt;{{Cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/namesake-film |title=THE NAMESAKE (12A) - BBFC |access-date=7 May 2017 |publisher=[[BBFC]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = එක්සත් ජනපදය&lt;br&gt;ඉන්දියාව
| language       = ඉංග්‍රීසි&lt;br&gt;බෙංගාලි
| budget         = ඩොලර් මිලියන 9.5 &lt;ref&gt;https://www.boxofficemojo.com/title/tt0433416/?ref_=bo_se_r_1&lt;/ref&gt;
| gross          = {{US$|20.14 මිලියන|long=no}}&lt;ref&gt;{{mojo title|namesake}}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source --&gt;
}}

'''''ද නේම්සේක්''''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඣූම්පා ලාහිරි]] විසින් රචිත ''[[ද නේම්සේක් (නවකථාව)|ද නේම්සේක්]]'' නවකථාව පාදක කරගනිමින් [[සූනි තාරාපොරේවාලා]] විසින් ලියා [[මීරා නායර්]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2006 වර්ෂයේ තිරගත වූ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි භාෂා]] [[නාට්‍ය (චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී)|නාට්‍යමය චිත්‍රපටය]]කි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[තබූ (නිළිය)|තබූ]], [[ඉර්ෆාන් ඛාන්]], [[කාල් පෙන්]] සහ සාහිරා නායර් විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ [[ඉන්දියාවේ සිනමාව|ඉන්දියානු]], [[එක්සත් ජනපදයේ සිනමාව|ඇමරිකානු]] සහ [[ජපානයේ සිනමාව|ජපන් ස්ටූඩියෝ]] කිහිපයක එකතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Namesake (2006) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b35eb14 |website=[[BFI]] |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙය [[ටොරන්ටෝ]] සහ [[නිව් යෝක් නගරය|නිව් යෝක් නගරයේ]] [[චිත්‍රපට උළෙල]]වල්වල ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු 2007 මාර්තු 9 දින එක්සත් ජනපදය තුළ මුදාහැරිණි. ''ද නේම්සේක්'' ඇමරිකානු විචාරකයන් වෙතින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමිකරගත්තේ ය.&lt;ref name=rotten/&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
*{{IMDb title|0433416}}
*[https://www.imdb.com/video/imdb/vi569835801 නිල පූර්ව ප්‍රචාරක පටය]
*{{Amg movie|321285}}
*{{rotten-tomatoes|namesake}}
*{{metacritic film|the-namesake}}
*{{mojo title|namesake}}

{{Mira Nair}}

{{DEFAULTSORT:නේම්සේක්, ද}}
[[Category:2006 චිත්‍රපට]]
[[Category:2006 නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Adultery in films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:American drama films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[Category:Indian-American films]]
[[Category:English-language films]]
[[Category:English-language Indian films]]
[[Category:Japanese drama films]]
[[Category:ජපන් චිත්‍රපට]]
[[Category:Films about immigration to the United States]]
[[Category:Films based on American novels]]
[[Category:Films based on Indian novels]]
[[Category:Films directed by Mira Nair]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[Category:Films set in New York City]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ රූගත කල චිත්‍රපට]]
[[Category:Films shot in New York City]]
[[Category:Films shot in Kolkata]]
[[Category:Fox Searchlight Pictures films]]
[[Category:UTV Motion Pictures films]]
[[Category:Foreign films shot in India]]
[[Category:Asian-American drama films]]
[[Category:Mirabai Films films]]</text>
      <sha1>lmjp8p6h4bt80q81scd8equq42jr6pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90390</id>
    <revision>
      <id>791401</id>
      <parentid>481209</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4627" sha1="4va2upvxsaaaz1c6i82gcveqniurg76" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග
| image           = Lupusfoto.jpg
| caption         = Young woman with the typical &quot;[[malar rash|butterfly rash]]&quot; found in [[Lupus|systemic lupus erythematosus]]
| field           = [[සන්ධිවේදය]], [[ප්‍රතිශක්තිවේදය]], [[ජඨරආන්ත්‍රිකවේදය]], [[ස්නායුවේදය]], [[චර්මවේදය]]
| symptoms        = Depends on the condition. Commonly low grade [[fever]], [[fatigue (medical)|feeling tired]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;&lt;!-- Quote=Although each disease is unique, many share hallmark symptoms, such as fatigue, dizziness, and low-grade fever. --&gt;
| complications   =
| onset           = වැඩිහිටි අවධිය&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| duration        =
| types           = [[List of autoimmune diseases]] ([[alopecia areata]], [[සීලියැක් රෝගය]], [[diabetes mellitus type 1]], [[ග්‍රේව්ස් රෝගය]], [[inflammatory bowel disease]], [[multiple sclerosis]], [[සොරයසිස්]], [[රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්]], [[සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]], වෙනත්)&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| causes          =
| risks           =
| diagnosis       =
| differential    =
| prevention      =
| treatment       =
| medication      = [[Nonsteroidal anti-inflammatory drugs]], [[immunosuppressants]], [[intravenous immunoglobulin]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;&lt;ref name=Kat2011/&gt;
| prognosis       =
| frequency       = 24 million / 7% (USA)&lt;ref name=NIH2012/&gt;&lt;ref name=Bor2010/&gt;
| deaths          =
}}
'''ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග''' ({{en|autoimmune disease}}) යනු යම් පුද්ගලයකුගේ සිරුර තුළ ඇති සෛලවලට එරෙහිව සිරුර විසින් ම අසාමාන්‍ය [[immune response|ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක්]] දක්වන අවස්ථාවකි.&lt;ref name=&quot;NIH2012&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/autoimmune-diseases.html |title=Autoimmune diseases fact sheet |date=16 July 2012 |work=Office on Women's Health |publisher=U.S. Department of Health and Human Services |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005144045/https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/autoimmune-diseases.html |archive-date=5 October 2016 |access-date=5 October 2016 }}&lt;/ref&gt; ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වර්ග 80 ක් පමණ පවතී.&lt;ref name=NIH2012/&gt;

==ආශ්‍රිත==
* [[List of autoimmune diseases]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Kat2011&gt;{{cite journal | vauthors = Katz U, Shoenfeld Y, Zandman-Goddard G | title = Update on intravenous immunoglobulins (IVIg) mechanisms of action and off- label use in autoimmune diseases | journal = Current Pharmaceutical Design | volume = 17 | issue = 29 | pages = 3166–75 | date = 2011 | pmid = 21864262 | doi = 10.2174/138161211798157540 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Bor2010&gt;{{cite book |last1=Borgelt |first1=Laura Marie | name-list-style = vanc |title=Women's Health Across the Lifespan: A Pharmacotherapeutic Approach |date=2010 |publisher=ASHP |isbn=978-1-58528-194-7 |page=579 |url=https://books.google.com/books?id=riP3pxq2jWAC&amp;pg=PA579 |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908184552/https://books.google.com/books?id=riP3pxq2jWAC&amp;pg=PA579|archive-date=2017-09-08}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
* {{Curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Immune_Disorders/Auto-Immune|Autoimmune disorders}}

{{Medical condition classification and resources
 | DiseasesDB      = 28805
 | ICD10           = {{ICD10|D|84|9|d|84}}, {{ICD10|M|35|9|m|35}}
 | ICD9            = {{ICD9|279.4}}
 | ICDO            =
 | OMIM            = 109100
 | MedlinePlus     = 000816
 | eMedicineSubj   =
 | eMedicineTopic  =
 | MeshID          = D001327}}
{{Autoimmune diseases}}
{{Portal bar|Biology|Medicine}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Autoimmune Disease}}
[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග| ]]
[[Category:Autoinflammatory syndromes]]
[[Category:Medical lists]]
[[Category:Wikipedia medicine articles ready to translate]]
[[Category:RTTNEURO]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>4va2upvxsaaaz1c6i82gcveqniurg76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Hypersensitivity disease by cause</title>
    <ns>10</ns>
    <id>90392</id>
    <revision>
      <id>791431</id>
      <parentid>791155</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3870" sha1="oz0ms0frkky9vdoylx0al628k1ukwf3" xml:space="preserve">{{Navbox
 | name = Hypersensitivity disease by cause
 | title = [[autoimmune disease|ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]] සහ [[Hypersensitivity|අධිසංවේදිතාව]]
 | state = {{{state|}}} 
 | bodyclass = hlist

 | group1 = [[Type I hypersensitivity|Type I]]/[[allergy]]/[[atopy]]&lt;br /&gt;([[Immunoglobulin E|IgE]])
 | list1 = {{Navbox|child

   | group1 = Foreign
   | list1 =
* [[Atopic eczema]]
* [[Allergic urticaria]]
* [[Allergic rhinitis]] (Hay fever)
* [[Allergic asthma]]
* [[Anaphylaxis]]
* [[Food allergy]] 
** common allergies include: [[Milk allergy|Milk]]
** [[Egg allergy|Egg]]
** [[Peanut allergy|Peanut]]
** [[Tree nut allergy|Tree nut]]
** [[Seafood allergy|Seafood]]
** [[Soy allergy|Soy]]
** [[Wheat allergy|Wheat]]
* [[පෙනිසිලින් අසාත්මිකතාව]]

   | group2 = Autoimmune
   | list2 =
* [[Eosinophilic esophagitis]]

 }}

 | group2 = [[Type II hypersensitivity|Type II]]/[[Antibody-dependent cell-mediated cytotoxicity|ADCC]]&lt;br /&gt;
** [[Immunoglobulin M|IgM]]
** [[Immunoglobulin G|IgG]]
 | list2 = {{Navbox|child

   | group1 = Foreign
   | list1 =
* [[Hemolytic disease of the newborn]]

   | group2 = Autoimmune
   | list2 = {{Navbox|child

     | group1 = [[Cytotoxicity|Cytotoxic]]
     | list1 =
* [[Autoimmune hemolytic anemia]]
* [[Immune thrombocytopenic purpura]]
* [[Bullous pemphigoid]]
* [[Pemphigus vulgaris]]
* [[රූමැටික උණ]]
* [[Goodpasture syndrome]]
* [[Guillain–Barré syndrome]]

     | group2 = &quot;[[Hypersensitivity#Type V|Type V]]&quot;/[[Receptor (biochemistry)|receptor]]
     | list2 =
* [[ග්‍රේව්ස් රෝගය]]
* [[මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්]]
* [[Pernicious anemia]]

   }}
 }}

 | group3 = [[Type III hypersensitivity|Type III]]&lt;br /&gt;([[Immune complex]])
 | list3 = {{Navbox|child

   | group1 = Foreign
   | list1 =
* [[Henoch–Schönlein purpura]]
* [[Cutaneous small-vessel vasculitis|Hypersensitivity vasculitis]]
* [[Reactive arthritis]]
* [[Farmer's lung]]
* [[Acute proliferative glomerulonephritis|Post-streptococcal glomerulonephritis]]
* [[Serum sickness]]
* [[Arthus reaction]]

   | group2 = ස්වයංප්‍රතිශක්ති
   | list2 =
* [[ලූපස්|සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]]
* [[Subacute bacterial endocarditis]]
* [[රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්]]

 }}

 | group4 = [[Type IV hypersensitivity|Type IV]]/[[cell-mediated immunity|cell-mediated]]&lt;br /&gt;([[T cell]]s)
 | list4 = {{Navbox|child

   | group1 = Foreign
   | list1 =
* [[Allergic contact dermatitis]]
* [[Mantoux test]]

   | group2 = Autoimmune
   | list2 =
* [[Diabetes mellitus type 1]]
* [[Hashimoto's thyroiditis]]
* [[Multiple sclerosis]]
* [[සීලියැක් රෝගය]]
* [[Giant-cell arteritis]]
* [[Postorgasmic illness syndrome]]
* [[Reactive arthritis]]

   | group3 = [[Graft-versus-host disease|GVHD]]
   | list3 =
* [[Transfusion-associated graft versus host disease]]

 }}

 | group5 = Unknown/&lt;br /&gt;multiple
 | list5 = {{Navbox|child

   | group1 = Foreign
   | list1 =
* [[Hypersensitivity pneumonitis]]
** [[Allergic bronchopulmonary aspergillosis]]
* [[Transplant rejection]]
* [[Latex allergy]] (I+IV)

   | group2 = Autoimmune
   | list2 =
* [[Sjögren syndrome]]
* [[Autoimmune hepatitis]]
* [[Autoimmune polyendocrine syndrome]]
** [[Autoimmune polyendocrine syndrome type 1|APS1]]
** [[Autoimmune polyendocrine syndrome type 2|APS2]]
* [[Addison's disease|Autoimmune adrenalitis]]
* [[Autoimmune disease|Systemic autoimmune disease]]

 }}

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Disease and disorder templates]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිශක්තිකරණවේදය සැකිලි]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oz0ms0frkky9vdoylx0al628k1ukwf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දසුන් ශානක</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92139</id>
    <revision>
      <id>791555</id>
      <parentid>770225</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16908" sha1="ot8d6uh5g27noyztoelo1rtzoecplw1" xml:space="preserve">'''මැදගමගමගේ දසුන් ශානක''' (උපත 9 සැප්තැම්බර් 1991) යනු වෘත්තීය ශ්‍රී ලංකා [[ක්‍රිකට්|ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක්]] වන අතර [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ]] හිටපු සීමිත පන්දුවාර නායකයා වේ. &lt;ref name=&quot;Bio&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dasun Shanaka |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/437316.html |access-date=23 July 2015 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; ඔහු සාමාන්‍යයෙන් තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස ක්‍රීඩා කරන අතර දකුණත් පිතිකරුවෙක් සහ දකුණත් මධ්‍යම වේග පන්දු යවන්නෙක් වේ.

{{Infobox cricketer
| name = දසුන් ශානක
| image = 
| country = Sri Lanka
| fullname = මැදගමගේ දසුන් ශානක
| birth_date = {{birth date and age|1991|9|9|df=yes}}
| birth_place = [[Negombo]], Sri Lanka
| heightft = 6
| heightinch = 0
| batting = Right-handed
| bowling = Right-arm [[Fast bowling|medium]]
| role = [[All-rounder]]
| international = true
| internationalspan = 2015–present
| testdebutdate = 19 May
| testdebutyear = 2016
| testdebutagainst = England
| testcap = 134
| lasttestdate = 14 January
| lasttestyear = 2021
| lasttestagainst = England
| odidebutdate = 16 June
| odidebutyear = 2016
| odidebutagainst = Ireland
| odicap = 171
| lastodidate = 24 June
| lastodiyear = 2022
| lastodiagainst = Australia
| T20Idebutagainst = Pakistan
| T20Idebutdate = 1 August
| T20Idebutyear = 2015
| T20Icap = 58
| lastT20Idate = 11 September
| lastT20Iyear = 2022
| lastT20Iagainst = Pakistan
| club1 = [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජය]]
| year1 = 2011–present
| club2 = [[Rangpur Riders]]
| year2 = 2016
| club3 = [[Sylhet Sixers]]
| year3 = 2017
| club4 = [[St Lucia Stars]]
| year4 = 2018
| club5 = [[Chittagong Vikings]]
| year5 = 2018–present
| club6 = [[දඹුල්ල අවුරා]]
| year6 = 2020–present
| columns = 4
| column1 = [[Test cricket|Test]]
| matches1 = 6
| runs1 = 501
| bat avg1 = 50.10
| 100s/50s1 = 1/1
| top score1 = 189[[not out|*]]
| deliveries1 = 762
| wickets1 = 27
| bowl avg1 = 33.15
| fivefor1 = 0
| tenfor1 = 0
| best bowling1 = 7/90
| catches/stumpings1 = 4/0
| column2 = [[One Day International|ODI]]
| matches2 = 37
| runs2 = 842
| bat avg2 = 45.3
| 100s/50s2 = 1/8
| top score2 = 102
| deliveries2 = 456
| wickets2 = 12
| bowl avg2 = 36.50
| fivefor2 = 1
| tenfor2 = 0
| best bowling2 = 5/43
| catches/stumpings2 = 6/0
| column3 = [[Twenty20 International|T20I]]
| matches3 = 68
| runs3 = 1,015
| bat avg3 = 40.19
| 100s/50s3 = 1/21
| top score3 = 100[[not out|*]]
| deliveries3 = 330
| wickets3 = 49
| bowl avg3 = 24.00
| fivefor3 = 0
| tenfor3 = 0
| best bowling3 = 3/16
| catches/stumpings3 = 20/0
| column4 = [[First-class cricket|FC]]
| matches4 = 65
| runs4 = 3,337
| bat avg4 = 39.72
| 100s/50s4 = 9/18
| top score4 = 130
| deliveries4 = 3,585
| wickets4 = 64
| bowl avg4 = 34.57
| fivefor4 = 1
| tenfor4 = 0
| best bowling4 = 6/69
| catches/stumpings4 = 45/0
| date = 11 September 2022
| source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/437316.html Cricinfo
}}
2019 දී, ඔහු පකිස්ථානයට එරෙහිව විස්සයි 20 ජාත්‍යන්තර (T20I) කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරූ අතර, ශ්‍රී ලංකාව ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ තරඟාවලිය 3-0 ක් ලෙස පකිස්ථානය සුදු කර ඇත. &lt;ref name=&quot;dassa&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dasun Shanaka joins MS Dhoni in elite list as Sri Lanka clean sweep Pakistan 3-0 in T20I series |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/dasun-shanaka-ms-dhoni-record-sri-lanka-pakistan-t20i-series-3-0-lahore-1607758-2019-10-10 |access-date=9 October 2019 |website=India Today}}&lt;/ref&gt; 2021 පෙබරවාරි මාසයේදී, ඔවුන්ගේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංචාරයට පෙර, [[ලසිත් මාලිංග]] වෙනුවට ශානක විධිමත් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ T20I නායකයා ලෙස පත් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dasun Shanaka appointed Sri Lanka's T20I captain |url=https://www.espncricinfo.com/story/wi-vs-sl-dasun-shanaka-appointed-sri-lanka-t20i-captain-1252653 |access-date=23 February 2021 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; 2021 ජූලි මාසයේදී, [[ඉන්දියා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2021|ඉන්දියාවට එරෙහි]] තරඟාවලිය සඳහා ශ්‍රී ලංකා එක්දින ජාත්‍යන්තර (එක්දින) සංචිතයේ නායකයා ලෙසද ශානක නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dasun Shanaka to replace Kusal Perera as captain |url=https://www.thepapare.com/dasun-shanaka-sri-lanka-t20i-odi-captain-india-series/ |access-date=7 July 2021 |website=The Papare}}&lt;/ref&gt;

== ජාත්‍යන්තර වෘත්තීය ==

=== මංගල වසර ===
ඔහු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්රී ලංකාව]]ේ දී නම් කරන ලදී විස්සයි 20 ජාත්යන්තර ඔවුන්ගේ තරගාවලිය සඳහා (T20I) සංචිතය පාකිස්තානයට එරෙහිව ජූලි 2015 දී  ඔහු ශ්රී ලංකාව වෙනුවෙන් 58 වැනි T20I තොප්පිය ලෙස 2015 අගෝස්තු මස 1 වන දින ඔහුගේ T20I මංගල ටෙස්ට්. 

ඔහු 2016 මැයි 19 දින එංගලන්තයට එරෙහිව එම සංචාරයේදීම ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සිය මංගල ටෙස්ට් තරගය ආරම්භ කළේය.  ඔහු ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් 134 වන ටෙස්ට් ක්‍රීඩකයා විය.  ඔහු සිය පළමු ටෙස්ට් කඩුල්ල ලබාගත්තේ එංගලන්ත නායක ඇලෙස්ටෙයාර් කුක්ව දැවී යාමෙනි . ඔහු ලකුණු 46 ට 3 ක් ලබා ගත්තද, ඔහු ඉනිම දෙකේදීම රැස් කළේ ලකුණු 4 ක් පමණක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාව ඉනිමකින් සහ ලකුණු 88 කින් පරාජය විය. 

ඔහු 2016 ජුනි 16 දින අයර්ලන්තයට එරෙහිව සිය එක්දින ජාත්‍යන්තර (එක්දින) මංගල තරඟය ක්‍රීඩා කළේය . ශානක පන්දු 19 කදී ලකුණු 42 ක් රැස් කළේය. පන්දු යැවීමේදී ඔහු ලකුණු 42 කට කඩුලු 5 ක් දවා ගත්තා.  ඔහු එක්දින තරඟයකදී මංගල කඩුලු 5 ක් දවා ගත් 12 වන ක්‍රීඩකයා සහ තුන්වන ශ්‍රී ලාංකිකයා බවට පත්විය .  අයර්ලන්තය සමඟ පැවති තරඟ දෙකෙන් පසුව ඔහු තරඟාවලියේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී. 

=== සර්ව සම්පූර්ණ හැකියාවන් ===
ඔහු එක වරක් T20I සඳහා නැවත හැඳින්වීය ඉන්දියාවට එරෙහිව සැප්තැම්බර් 2017 දී  ශානක සිදු විය දැවීයාමේ තරගයේ දී දෙවිඳුන් අතේ හා පාත්ර කළේ නැත. ඉන්දියාව කඩුලු 8 කින් තරගය ජයග්‍රහණය කළේය.

ඉන්දියාව සමඟ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟයේදී , කොන්දේසිය වෙනස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශානක වරදකරු විය. මෙම සිදුවීම කැමරාවල සටහන් වූ අතර තරග විනිසුරු ඩේවිඩ් බූන් වෙත පිටියේ විනිසුරුවන් මෙන්ම තුන්වන විනිසුරු ද දැනුවත් කළේය. වැරදිකරු වූ විට ශානකට ඔහුගේ තරඟ ගාස්තුවෙන් 75% ක දඩයක් නියම කළ අතර අඩු ලකුණු 3 ක් ඔහුට භාර දුන්නේය. 

2018-19 තරග වාරයට පෙර 2018 මැයි මාසයේදී [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (ආයතනය)|ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය]] විසින් ජාතික කොන්ත්‍රාත්තුවක් පිරිනැමූ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් 33 දෙනාගෙන් ඔහුද විය . 

ශානක 2018 දකුණු අප්‍රිකානු එක්දින ක්‍රිකට් සංචිතයට ඇතුළත් කර තිබුනි . කෙසේ වෙතත්, ඔහු පළමු තරඟ තුනට ක්‍ෂී ක්‍රීඩාවට ඇතුළත් කළේ නැත. 2018 අගෝස්තු 8 දා පල්ලෙකැලේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව පැවති සිව්වන එක්දින තරඟයේදී ශංක පන්දු 34 කදී ලකුණු 65 ක් රැස් කළ අතර එය ඔහුගේ මංගල එක්දින ශතකය වාර්තා කළේය. ඉනිම 191. ක වැඩ වර්ජනය අනුපාතය සමග හතරේ පහර 4 යි සහ විශාල හයේ පහර 5 දැක  සමග  තිසර පෙරේරා වර්ෂාව පහර දින තුළ 300+ සම්මත කිරීමට ශ්රී ලංකා ඉවත් කිරීමට 109 ක් රැස් කිරීම ආදියේ නියැලෙති හත්වන කඩුල්ල වෙනුවෙන්. පන්දු රැකීමේදී ෂාකා රීසා හෙන්ඩ්‍රික්ස්ගේ කඩුල්ල ලබා ගත් අතර ජේපී ඩුමිනිගේ දැවී යාම සම්බන්ධ කළේය . ශ්‍රී ලංකාව අවසානයේදී තරඟය ලකුණු 3 කින් ජයග්‍රහණය කළේ ඩී/එල් ක්‍රමයෙනි, එය දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව අඛණ්ඩ පරාජ 11 කදී ලැබූ පළමු ජයග්‍රහණයයි. ඔහුගේ තුන් ඉරියව්වෙන්ම ජයග්‍රාහී දස්කම් දැක්වූ ශානක තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කෙරිණි. 
තවද පහලොස් වතාවක් බිංදුවට දැවීගිය පලමු හා එකම T20i පිතිකරු ලෙස ඔහු ඉතිහාස ගත විය. එම විශිෂ්ට ක්‍රියාව නිසා ඔහුට ඩක්සන් චානක යන ගෞරව නාමය පටබැඳුනි.

=== නායකත්වය ===
2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පකිස්ථානයට එරෙහිව පකිස්ථානයේදී පැවැත්වෙන තරගාවලිය සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා විස්සයි 20 කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස ශානක නම් කරන ලදී .  ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ ශ්‍රී ලංකාව පළමු 20 යි 20 තරගය ලකුණු 64 කින් ජයග්‍රහණය කළේය. වසර හයකට පසු පාකිස්තානයට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාව ලැබූ පළමු විස්සයි 20 ජයග්‍රහණය මෙය විය.  පකිස්ථානයට එරෙහිව පන්දුවාර 20 යි 20 තරඟ තුනම ජයග්‍රහණය කිරීමේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ නායකත්වය දැරූ ශානක, එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම විස්සයි 20 තරගාවලිය වන වයිට් වොෂ් වූ අතර පාකිස්තානය පරාජය වූ ප්‍රථම පරාජය විය.  මේ අතර, එම්එස් දෝනි සහ මයිකල් ක්ලාක් සමඟ පකිස්ථානයට එරෙහිව ඔවුන්ගේ පළමු විස්සයි 20 තරඟය ජයග්රහණය කළ තුන්වන නායකයා පමණක් ඔහු විය .  2021 පෙබරවාරි මාසයේදී ශානක නැවත වරක් ශ්‍රී ලංකාවේ විස්සයි 20 නායකයා ලෙස නම් කරන ලද අතර මෙවර ඔවුන්ගේ තරගාවලිය සඳහාබටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහිව .  කෙසේ වෙතත්, වීසා බලපත්‍ර ගැටලු හේතුවෙන් ඔහුට සංචාරය කිරීමට නොහැකි වීමෙන් පසු ඔහුට විස්සයි 20 තරඟ අහිමි විය. 

2021 ජුනි මාසයේදී එංගලන්තය සමඟ පැවති තරඟාවලිය ශ්‍රී ලංකාව පරාජය වීමෙන් පසුව , කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස [[කුසල් පෙරේරා]] ඉවත් කරන ලද අතර, ඉන්දියාවට එරෙහි සීමිත ඕවර තරගාවලිය සඳහා ශානක නැවත නායකත්වයට පත් විය .  ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ එක්දින තරඟාවලිය 2-1 ලෙස පරාජයට පත් විය. කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවට එරෙහිව ප්‍රථම ද්විපාර්ශ්වික විස්සයි 20 තරගාවලිය ජයග්‍රහණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාව විස්සයි 20 තරගාවලිය 2-1 ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය.  සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව සීමිත පන්දුවාර මාලාවක් ක්‍රීඩා කළ අතර එහිදී ශානක එක්දින සංචිතයේ නිත්ය නායකයා ලෙස ඉවත් කරන ලදී. වසර 8 කට පසු දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ලැබූ පළමු ජයග්‍රහණය ලෙස වාර්තා වන ශ්‍රී ලංකාව පසුව එක්දින තරගාවලිය 2-1ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය. එම මසම අවසානයේදී 2021 අයිසීසී පිරිමි විස්සයි 20 ලෝක කුසලානය සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස ශානක නම් කරන ලදී .</text>
      <sha1>ot8d6uh5g27noyztoelo1rtzoecplw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගිම්හානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92606</id>
    <revision>
      <id>791404</id>
      <parentid>691162</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30672-00</username>
        <id>79110</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="qbd2hj86afd83ype7yh6br0fx68niql" xml:space="preserve">'''ගිම්හානය''' යනු සෞම්‍ය සෘතු හතරෙන් උණුසුම්ම කාලය වන අතර එය [[වසන්තය|වසන්තයෙන්]] පසුව සහ [[සරත් ඍතුව|සරත්]] සමයට පෙර සිදු වේ. ග්‍රීෂ්ම සූර්යාලෝකයේදී හෝ ඒ ආසන්නයේදී (මධ්‍යම ග්‍රීෂ්ම දිනයට දින 3කට පමණ පෙර), මුල්ම හිරු උදාව සහ නවතම හිරු බැස යෑම සිදුවේ, දින දිගම වන අතර රාත්‍රිය කෙටිම වේ, සූර්යාලෝකයෙන් පසු සමය ප්‍රගතියත් සමඟ දිවා කාලය අඩු වේ. ගිම්හානයේ ආරම්භයේ දිනය දේශගුණය, සම්ප්රදාය සහ සංස්කෘතිය අනුව වෙනස් වේ. උතුරු අර්ධගෝලයේ ගිම්හානය වන විට, අනෙක් අතට එය දකුණු අර්ධගෝලයේ ශීත ඍතුව වේ.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Summer#cite_note-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Summer#cite_note-Meteorological_Glossary-4&lt;/ref&gt; උතුරු අර්දගෝලයේ රටවල ජුනි මාසයේද දකුණු අර්දගෝලයේ රටවල දෙසැම්බර් මාසයේද ගිම්හාන ඍතුව උදා වේ 

== යොමු කිරීම් ==
{{Reflist}}

{{Seasons}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ගිම්හානය| ]]</text>
      <sha1>qbd2hj86afd83ype7yh6br0fx68niql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94098</id>
    <revision>
      <id>791571</id>
      <parentid>518157</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>791571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9627" sha1="5px4bw8kqi1ntt1nebrk8hqp6rwxd7w" xml:space="preserve">{{Infobox cricket ground|ground_name=රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය|nickname=|image=|caption=රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය|country=ශ්‍රී ලංකාව|location=රදැල්ල, [[නුවර එළිය]]|establishment=1856|seating_capacity=|owner=දිඹුල ක්‍රිකට් සමාජය|tenants=[[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්]]|end1=ලකුණු පුවරු අන්තය|end2=ක්‍රීඩා මණ්ඩප අන්තය|international=|firsttestdate=|firsttestyear=|firsttesthome=|firsttestaway=|lasttestdate=|lasttestyear=|lasttesthome=|lasttestaway=|firstodidate=|firstodiyear=|firstodihome=|firstodiaway=|lastodidate=|lastodiyear=|lastodihome=|lastodiaway=|year2=1857 &amp;ndash; අද|club2=දිඹුල ක්‍රිකට් සමාජය|year1=1814 &amp;ndash; අද|club1=|date=අගෝස්තු 19|year=2008|source=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/25/1735.html CricketArchive}}

'''රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය''' යනු සිරි ලකැ [[නුවරඑළිය]]ට සමීප [[රදැල්ල]] ගම්මානයේ පිහිටි ක්‍රිකට් පිටියෙකි. මේ පිටිය දිඹුල ක්‍රිකට් සමාජ පිටිය ලෙස දු හැඳින්වේ.

== වැදැගත්කම ==
මුහුදු මට්ටමේ  සිටැ අඩි  4000 ක උසෙකින් පිහිටා ඇති මේ ක්‍රිකට් පිටිය එ හෙයින් මැ සුවිසෙස් එකක් සේ සැලැකේ. රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය එ සේ මුහුදු මට්ටමේ සිටැ අඩි 4000ක උසෙකින් පිහිටි ක්‍රිකට් පිටි කිහිපයෙන් එකෙකි. එහි පිහිටීම විසිතුරු කොටැ ඇත්තේ ලොවැ ඇති සොඳුරුතම ක්‍රිකට් පිටි අතුරින් එකෙක් ලෙසිනි. 

== ඉතිහස ==
රදැල්ල ක්‍රිකට් පිටිය  2399-2400 (කි.ව. 1856) දී ඇරැඹුණු [[දිඹුල මලල ක්‍රීඩා හා ක්‍රිකට් සමාජයට]] නිවහන වේ. පළමු සටහන්ගත තරගය  2436 (කි.ව. 1892) නොවැම්බර 18-19 අතර, සංචාරක [[ලෝඩ් හෝක්ස් XI]] හා උඩරට XI අතරැ පැවැත්වුණි. මේ පිටිය සත්කාරකත්වය දැක්වූ තවදු සිහිකළ යුතු තරගයක් වනුයේ 2505-2506 (කි.ව.1962) දී පැවැත්වුණු පසු වැ එංගලන්ත ක්‍රිකට් නයුවා වුණු [[:en:M._J._K._Smith|මයික් ස්මිත්]] විසින් මෙහෙයැවුණු [[:en:Marylebone_Cricket_Club|මැක්‍රිස (එම්සීසී)]] පිල හා උඩරට XI අතරැ තරගය යි. 

මේ පිටිය දිඹුල ක්‍රිකට් සමාජය විසින් රග්බි සංගම් තරග සඳහා යොදා ගෙනැ ඇති. සැබැවින් මැ [[:en:Clifford_Cup|ක්ලිෆර්ඩ් කුසලානයේ]] අවසන් මහ තරග මේ පිටියේ දී පැවැත්වීම සිරිතක් වැ තිබිණ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundayobserver.lk/2021/06/12/let%E2%80%99s-preserve-rich-rugby-legacy-dimbula-dickoya-and-uva|title=Let’s preserve the rich rugby legacy of Dimbula, Dickoya and Uva|last=Marikar|first=Hafiz|date=12 June 2021|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|access-date=17 June 2021|publisher=[[Associated Newspapers of Ceylon]]}}&lt;/ref&gt;

== මෑත කලැ ==
මේ පිටියේ වැඩිතම කැපී පෙනෙන තරගය  වනුයේ 1983/84 සැරියාවේ දී ජනපතිගේ XI පිලට එදිරි වැ නවසීලන්ත පුහුණු තරගය යි. අවාසනාවන්ත ලෙස වැස්ස හෙයින් තරගය සේදී ගියේ යැ. නමුදු සුරු [[:en:Richard_Hadlee|රිචඩ් හැඩ්ලි]] පැවැසූයේ ඉහළ උසකින් (උන්නතාංශයකින්) හා වළාකුළු පිරි අහස නිසා මෙය සිරිලකෙහි පන්දු දෝලනය සඳහා හොඳ තැනක් බවයි.

එ තැන් සිටැ මෙහි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කොටැ ඇත්තේ සුළුවෙනි. [[:en:Under_19_Cricket_World_Cup|යොවුන් ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන]] තරග හතරක් මෙහි පැවැත්වුණේ, පාකිස්තාන හා කෙන්යානු  වයස 19 න් පහළ තරඟය ද ඇතුළුව යි. මාක්‍රිස (එම්සීසී) 2000/01 දී ජනශක්ති සමූහයට එදිරි වැ පැවැති තරගය මේ පිටියේ පැවැති අවසන් කැපී පෙනෙන තරගය යි.

පිටිය පිළිසකර කරනුව [[ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය|දෑබැඳි ක්‍රිකට් කවුන්සිලය]] [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (ආයතනය)|ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්]] ආයතනයට උදව් කරයි. 

== පිටියේ ක්‍රීඩා කළ තරඟ ලැයිස්තුව ==

=== පළමු පන්තියේ තරඟ ===

* ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ සභාපතිගේ XI ට එදිරිව [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තය]]  - 2527(කි.ව.1984) මාරතු 5

=== A ශ්‍රේණියේ  තරඟ ===

* [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|ශ්‍රී ලංකාව]] සහ සිම්බාබ්වේ - 2527 (කි.ව.1983) දෙසැම්බර 15

=== යොවුන් ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තරඟ ===

* කෙන්යාව 19 න් පහළ එදිරිව පකිස්තානය 19 න් පහළ - 2000 ජනවාරි 12
* අයර්ලන්තය 19 න් පහළ එදිරිව නෙදර්ලන්තය 19 න් පහළ - 2000 ජනවාරි 19
* USA 19 න් පහළඑදිරිව අයර්ලන්තය 19 න් පහළ - 2000 ජනවාරි 21
* USA 19 න් පහළ එදිරිව නෙදර්ලන්තය 19 න් පහළ - 2000 ජනවාරි 23

=== වෙනත් තරඟ ===

* උඩරට XI එදිරිව ලෝඩ් හෝක්ස් XI - 1892 නොවැම්බර 18
* දිඹුල සහ දික්ඔය එදිරිව නව දකුණු වේල්සය (නිව් සවුත් වේල්ස්) - 1914 ජනවාරි 15
* උඩරට XI එදිරිව මැරිලිබෝන් කඩුලු පන්දු (ක්‍රිකට්) සමාජය - 1962 පෙබරවාරි 13
* දිඹුල ක්‍රිකට් සංගමයේ සභාපතිගේ XI එදිරිව [[එම්. ජේ.ගෝපාලන් කුසලාන|මදුරාසිය]] - 1966 අප්රියෙල් 2
* දිඹුල ක්‍රිකට් සංගමයේ සභාපතිගේ XI එදිරිව ඉන්දීය රාජ්‍ය බැංකුව - 1966 අගෝස්තු 10
* දිඹුල ක්‍රිකට් සංගමයේ සභාපතිගේ XI එදිරිව හයිද්‍රාබාද් බ්ලූස් - 1967 අප්රියෙල් 5
* දිඹුල ක්‍රිකට් සංගමයේ සභාපතිගේ XI එදිරිව හොංකොං - 1971 මාරතු 27
* [[නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය]] එදිරිව ග්ලොස්ටශයරය - 1987 අප්රියෙල් 5
* ජනශක්ති සමූහ එදිරිව මේරිල්බෝන් ක්‍රිකට් සමාජය - 2001 මාරතු 1

== මේ ද බලන්නැ ==

* [[රංගිරි දඹුලු ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගනය|රංගිරි දඹුලු දෑබැඳි පිටිය]]

== යොමු කිරීම් ==
 {{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://cricketarchive.com/cgi-bin/search2.cgi ක්‍රිකට් ලේඛනාගාරය]
* [http://www.imagesofceylon.com/ioc-people23.htm ලංකාවේ පින්තූර]
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>5px4bw8kqi1ntt1nebrk8hqp6rwxd7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය, කොළඹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94757</id>
    <revision>
      <id>791407</id>
      <parentid>790511</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:L|Copyright violation]]: copyrighted material https://www.facebook.com/photo/?fbid=503702578426244&amp;set=a.496889472440888, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Captain-tucker|Captain-tucker]] විසින් [[c:File:Swmming_pool.png|Swmming_pool.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත</comment>
      <origin>791407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19371" sha1="tpzch5ryhoe4i62sy43iifi8uvzw8iw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පාසල1|name=ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය|caption=ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලයේ නිල ලාංඡනය|city=කොම්පඤ්ඤවීදිය|country=ශ්‍රී ලංකාව|founder=හිටපු ජනාධිපති ගරු මහින්ද රාජපක්ෂ
හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් සහ හිටපු ජනාධිපති ගරු. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ|Students=3450 ට වැඩි|gender=පිරිමි සහ ගැහැණු|grades=ප්‍රාථමික සිට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|අ.පො.ස. උසස් පෙළ]] දක්වා|staff=ගුරුවරුන් 164 දෙනෙකුගෙන් යුත් අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයක් සහ 100 දෙනෙකුගේ පමණ යුත් පරිපාලන හා නඩත්තු කාර්ය මණ්ඩලයක්}}ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය යනු [[කොළඹ]] [[කොම්පඤ්ඤ වීදිය|කොම්පඤ්ඤවීදියේ]] පිහිටි අර්ධ රාජ්‍ය පාසලක් වන අතර එය 2007 ජනවාරි 17 වන දින ප්‍රධාන වශයෙන් හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන්ගේ දරුවන් සඳහා ආරම්භ කරන ලදී. මෙම පාසල නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලද්දේ හිටපු ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] විසිනි. අර්ධ රාජ්‍ය පාසලක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇතත්, පාසල අධ්‍යාපනික වශයෙන් කළමනාකරණය කරනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් වන අතර පරිපාලන කටයුතු [[ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය]] විසින් අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ.

== ඉතිහාසය ==
ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය 2007 ජනවාරි 17 වන දින ආරම්භ කරන ලද්දේ මූලික වශයෙන් ත්‍රිවිධ හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන් තම දරුවන්ට පාසල් ඇතුළත් කර ගැනීමේදී මුහුණ දුන් දුෂ්කරතා විසඳීම සඳහා ය. [[ශ්‍රී ලංකානු සිවිල් යුද්ධය|ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේදී]] සේවය කළ හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන්ට කෘතඥතාව පළ කිරීම ද මෙම පාසල ආරම්භ කිරීමේ අරමුණක් විය. හිටපු විධායක ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ සහ හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ|ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ]] අනුග්‍රහය යටතේ මෙම විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:New building of dsc.png|වම|thumb|හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා සහ විද්‍යාලයේ දෙවන විදුහල්පති ඩබ්ලිව්. ඒ. පී. ජේ. වික්‍රමසිංහ මහතා විද්‍යාලීය නව ගොඩනැගිල්ල පරීක්ෂා කරමින් සිටියදී]]
මෙම පාසල කොළඹ 02, මැලේ වීදියේ, කොම්පඤ්ඤ වීදියේ, රයිෆල් ග්‍රීන් හි ඓතිහාසික රයිෆල් බැරැක්ක පරිශ්‍රය තුළ හෙක්ටයාර 4.5 ක භූමි ප්‍රමාණයක පිහිටා ඇත. මෙම භූමියට සියවසකට වැඩි ඉතිහාසයක් ඇති අතර එය යටත් විජිත සමය දක්වා දිව යයි. 1861 දී මුලින් ඉදිකරන ලද ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල, ලන්දේසි යටත් විජිත පරිපාලනය සහ හමුදා භාවිතය සමඟ සම්බන්ධ විය. ඓතිහාසික වාර්තාවලින් පෙනී යන්නේ මෙම ගොඩනැගිල්ල ආණ්ඩුකාර සර් හෙන්රි ජෝර්ජ් වෝඩ්ගේ කාලයේ කාර්යාලයක් ලෙස භාවිතා කර ඇති බවත් පසුව 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී හමුදා කඳවුරක් ලෙස සේවය කළ බවත්ය. ගොඩනැගිලිවල වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ ගාල්ලේ දක්නට ලැබෙන ඓතිහාසික ලන්දේසි ගොඩනැගිලිවලට සහ යටත් විජිත ගෘහ නිර්මාණවලට  සමාන ය. &lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ, මෙම පරිශ්‍රය ශ්‍රී ලංකා හමුදා සේවා බලකාය සඳහා ආධුනිකයින් පුහුණු කිරීම ඇතුළුව විවිධ රජයේ සහ හමුදා අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන ලදී. විවිධ කාලවලදී, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය සහ විභාග දෙපාර්තමේන්තුව වැනි ආයතන ද මෙම ඉඩම භාවිතා කළහ. අධ්‍යාපනය සහ හමුදාව යන දෙකම සමඟ ඇති ඓතිහාසික සම්බන්ධතා හේතුවෙන්, පසුව ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය සඳහා ස්ථානය ලෙස මෙම ස්ථානය තෝරා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;

2007 ජනවාරි 17 වන දින පළමු විදුහල්පතිනිය වන සුජාතා දේවේන්ද්‍ර මහත්මියගේ නායකත්වය යටතේ 1 ශ්‍රේණියේ සිසුන් 172 දෙනෙකු සහ ගුරුවරුන් අට දෙනෙකුගෙන් යුත් අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයක් සමඟින් පාසල නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී. වසර ගණනාවක් පුරා, පාසල එහි අධ්‍යයන හා පරිපාලන ව්‍යුහය පුළුල් කළ අතර, ශිෂ්‍ය ගහනය සහ කාර්ය මණ්ඩල සංඛ්‍යාව යන දෙකම වැඩි කළේය. විද්‍යාලය පසුව ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සහ උසස් පෙළ පන්ති හඳුන්වා දුන් අතර, පළමු උසස් පෙළ සිසුන් කණ්ඩායම 2020 දී අධ්‍යාපන සාමාන්‍ය සහතික උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටියේය.&lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;

මෑත වසරවල වන විට, පාසල සිසුන් 3,450 ක් පමණ දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, විශාල අධ්‍යයන, පරිපාලන කාර්ය මණ්ඩලයක් සිටී. අධ්‍යයන කටයුතු අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබන අතර, යටිතල පහසුකම් සහ පරිපාලන සහාය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය විසින් සපයනු ලබයි. &lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;

පාසල එහි හමුදා උරුමයට කළගුණ සැලකීමක් වශයෙන් සම්ප්‍රදායන් කිහිපයක් පවත්වාගෙන යන අතර, ඒ අතරින් පාසලට ආශිර්වාද කිරීම සහ රණවිරුවන් සැමරීම සඳහා සෑම ජනවාරි 17 වන දිනකම පවත්වනු ලබන වාර්ෂික පිරිත් සජ්ඣායනා පින්කම එහි ප්‍රධාන වේ. මීට අමතරව, සිවිල් යුද්ධයේ දී ජීවිත අහිමි වූ හමුදා සහ පොලිස් සාමාජිකයින් සිහිපත් කිරීම සඳහා පාසල් ප්‍රධාන උත්සව වලට පෙර සිසුන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය විනාඩියක නිශ්ශබ්දතාවයක් පැවැත්වීම ද සිරිතකි.

== යටිතල පහසුකම් ==

=== ගොඩනැගිලි ===
ආරක්ෂක සේවා විද්‍යාලය කොළඹ 02, මැලේ වීදියේ හෙක්ටයාර 4.5 ක භූමි ප්‍රමාණයක පිහිටා ඇති අතර අධ්‍යයන, පරිපාලන සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සහාය වන ගොඩනැගිලි කිහිපයකින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;https://defencesc.lk/wp/&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Oldest building.png|thumb|පාසලේ පැරණිතම ගොඩනැගිල්ල, 1861 දී ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකරන ලදී]]
පාසල ප්‍රධාන ගොඩනැගිලි හතරකින් සමන්විත වේ. 1861 දී මුලින් ඉදිකරන ලද පැරණිතම ගොඩනැගිල්ල, ප්‍රධාන වශයෙන් පරිපාලන කටයුතු සඳහා භාවිතා වේ. ඊට අමතරව, ආසන්න වශයෙන් මහල් හයකින් යුත් බහු මහල් ගොඩනැගිලි තුනක් ඇත.

ප්‍රාථමික අංශය සඳහා එක් ගොඩනැගිල්ලක් ,ද ද්විතීයික අංශය සඳහා තවත් ගොඩනැගිල්ලක් ද සහ පොදු පහසුකම් ගොඩනැගිල්ලක් ඇතුළත් වේ. පොදු පහසුකම් ගොඩනැගිල්ලේ පාසල් පුස්තකාලය, සෞන්දර්ය විෂය පන්ති කාමර, ආපනශාලාව, ශ්‍රවණාගාරය ආදිය ඇතුළත් වේ.

==== පන්ති කාමර ====
[[ගොනුව:Classroom in defence servies college.png|වම|thumb|ප්‍රාථමික ශ්‍රේණියක පන්ති කාමරයක්]]
[[ගොනුව:Dsc secondary section classroom.png|thumb|ද්විතිය අංශයේ පන්ති කාමරයක්]]
අතීතයේදී, සෑම ප්‍රාථමික ශ්‍රේණියක්ම පන්ති හතකින් සමන්විත වූ අතර, ඒවා ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ මුල් අකුරු හත භාවිතයෙන් නම් කරන ලද අතර, සෑම ද්විතීයික ශ්‍රේණියකම පන්ති අටක් තිබුණි. මෑත වසරවලදී, ප්‍රාථමික අංශයේ පන්ති ගණන ශ්‍රේණියකට හය දක්වා අඩු කර ඇති අතර, ද්විතීයික අංශය ශ්‍රේණියකට පන්ති අටක් ලෙස තවමත් පවත්වා ගෙන යයි. 6 ශ්‍රේණියේ සිට 11 ශ්‍රේණිය දක්වා සෑම ශ්‍රේණියකටම සුහුරු පන්ති කාමරය බැගින් ඇත.

==== විද්‍යාගාර ====
සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අංශ අතර සමානව බෙදා ඇති විද්‍යාගාර හයකින් සමන්විත වේ. මෙම විද්‍යාගාර භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ජීව විද්‍යාව හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම විශේෂිත සාදා ඇත. ඊට අමතරව, උසස් පෙළ තාක්ෂණ විෂය ධාරාවේ සිසුන් සඳහා පහසුකම් ඇති අතර විදේශ භාෂා ඉගෙනීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති භාෂා විද්‍යාගාරයක් ද ඇත.

==== පුස්තකාල ====
විද්‍යාලය පුස්තකාල දෙකක් පවත්වාගෙන යන අතර, එකක් ප්‍රාථමික අංශයට සහ අනෙක ද්විතීයික අංශයට වෙන් කර ඇත. සෑම පුස්තකාලයකම විවිධ විෂයයන් සඳහා අදාළ පොත් 2,000 කට වඩා අඩංගු වේ.

==== ශ්‍රවණාගාරය සහ ක්‍රීඩාගාර ====
පාසල් ශ්‍රවණාගාරයේ ආසන ධාරිතාව ආසන්න වශයෙන් 513 ක් වන අතර එය විවිධ අධ්‍යයන හා සංස්කෘතික උත්සව සඳහා භාවිතා වේ. පාසල තුළ ඇති ක්‍රීඩාගාර අතර වොලිබෝල් සහ දැල්පන්දු පිටි ඇතුළත් වේ. පාසලේ භූමියේ විශාල ක්‍රීඩා පිටි නොමැති වුවද, ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව, ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය සහ අවට ප්‍රදේශයේ අනෙකුත් හමුදා කඳවුරු විසින් නඩත්තු කරනු ලබන අසල ඇති ක්‍රීඩාංගණ භාවිතයට පාසලට අවසර ඇත.
[[ගොනුව:Auditorium of dsc.png|thumb|පාසල් ශ්‍රවණාගාරය]]

==== පිහිනුම් තටාක ====
පාසල සතුව පිහිනුම් තටාක දෙකක් ඇතුළත් වන අතර, ආරම්භකයින් සඳහා කුඩා තටාකයක් සහ සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා විශාල තටාකයක් ද ඇතුළත් වේ.

==== පරිගණක විද්‍යාගාර ====
තොරතුරු තාක්ෂණ පහසුකම් අතරට පරිගණක විද්‍යාගාර හතරක් ඇතුළත් වන අතර, එකක් ප්‍රාථමික සිසුන් සඳහා ද සහ තුනක් ද්විතීයික අංශය සඳහා ද වෙන් කර ඇත.

==== ආපන ශාලාව සහ ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාරය ====
පාසල් ආපන ශාලාව ත්‍රිවිධ හමුදාවේ සහ ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ මැදිහත්වීමෙන් ක්‍රියාත්මක වේ. ඊට අමතරව, සිසුන්ට නවාතැන් ගැනීම සඳහා පාසලට යාබදව පිහිටි ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාරයක් 2024 දී විවෘත කරන ලදී.හමුදා ආයතනවලට ආසන්නව පිහිටා ඇති නිසා, පාසල ආරක්ෂිත පරිසරයක පිහිටා ඇත. ආරක්ෂක ආයතන සමඟ එහි සම්බන්ධතාවය තිබියදීත්, පාසල ජාතික විෂය මාලාව යටතේ සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය සපයන ජාතික පාසලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

== විභාග කාර්ය සාධනය ==
=== ශිෂ්‍යත්ව විභාගය ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!වර්ෂය
!අපේක්ෂකයින් ගණන
!ලකුණු 70 ට අඩු 
සිසුන් සංඛ්‍යාව
!ලකුණු 70 - 99 අතර 
ලබාගත් සිසුන්
!ලකුණු 100 – 139 අතර 
ලබා ඇති සිසුන්
!කඩයිම් ලකුණ පසුකර 
සමත් වූ සිසුන් සංඛ්‍යාව
!ලබා ගත් ඉහළම ලකුණ
!ලබා ගත් අඩුම ලකුණ
|-
|2025
|218
|12 (5.50%)
|64 (29.35%)
|96 (44.03%)
|46 (21.10%)
|181
|41
|}

=== අ.පො.ස. (සා.පෙළ) විභාගය ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+පාසල් කාර්ය සාධන දර්ශක – අ.පො.ස. (සා/පෙළ) විභාගය 
! rowspan=&quot;2&quot; |වර්ෂය
! rowspan=&quot;2&quot; |අපේක්ෂකයින් ගණන
! colspan=&quot;6&quot; |විෂයයන්හි කාර්ය සාධන දර්ශක
! rowspan=&quot;2&quot; |පාසල් කාර්ය සාධන දර්ශකය
! colspan=&quot;4&quot; |ස්ථානය
|-
|ආගම
|පළමු භාෂාව
|ඉංග්‍රීසි
|විද්‍යාව
|ගණිතය
|ඉතිහාසය
|අධ්‍යාපන කලාපය
|දිස්ත්‍රික්කය
|පළාත
|දිවයින
|-
|2021
|307
|63
|60
|77
|57
|59
|57
|61
|26
|38
|76
|200
|-
|2019
|276
|59
|62
|65
|66
|65
|67
|64
|25
|35
|61
|144
|-
|2018
|276
|60
|59
|68
|66
|66
|64
|64
|24
|32
|55
|131
|-
|2017
|282
|58
|60
|65
|64
|66
|62
|63
|25
|38
|67
|168
|}

=== අ.පො.ස. උසස් පෙළ විභාගය ===

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>tpzch5ryhoe4i62sy43iifi8uvzw8iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අමරසිරි දොඩංගොඩ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96257</id>
    <revision>
      <id>791414</id>
      <parentid>680324</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14866" sha1="larv5v8jbet8xg66jbxulwk6440pawi" xml:space="preserve">
'''අමරසිරි දොඩංගොඩ''' උපන්නේ 1941 ඔක්‌තෝබර් 18 වැනිදා ගාල්ලේ දොඩංගොඩදීය. ඒ ව්‍යාපාරිකයකු වූ විලියම් අප්පුහාමිට සහ පුණ්‍යාවතී ගුණසේකරට දාව ය. [[බද්දේගම ගිනිමල්ලේගහ කුකුලලාවත්ත කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය|බද්දේගම ගිනිමල්ලේගහ කුකුලලාවත්ත කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයෙන්]] මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ ඔහු [[බද්දේගම රත්නසාර විද්‍යාලය|බද්දේගම රත්නසාර විද්‍යාලයෙන්]] සහ [[ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය|ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයෙන්]] තෘතීයික අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. ඔහු 1963 දී පේරාදෙණිය ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් බී.ඒ. උපාධිය ලබා [[ගාල්ල විද්‍යාලෝක පිරිවෙන|ගාල්ල විද්‍යාලෝක පිරිවෙනේ]] ගුරුවරයෙකු ලෙස සිය වෘත්තිය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසුව 1960 දශකයේ අග භාගයේදී අධ්‍යාපන නිලධාරියෙකු ලෙස රජයේ සේවයට එක් වූ අතර ඉන් අනතුරුව 1971 දී [[ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලය|ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලයට]] ඇතුළත් විය. ඔහු විවාහ වී දරුවන් දෙදෙනෙකු සිටියේය.

== දේශපාලන දිවිය ==
1971 සිට දකුණු ලංකාවේ රැඩිකල් දේශපාලන චරිතයක් වූ ඔහු බද්දේගම [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ]] සංවිධායක ලෙස කටයුතු කර, බද්දේගම ආසනයට තරග කර 1983 දී පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි අතර 1989 දී ගාල්ල බහු මන්ත්‍රී ආසනයට තරග කර පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. 1993 දී ඔහු සිය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ධුරය අත්හැර දකුණු පළාත් ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා ලෙස තේරී පත් වූ අවස්ථාවේදීය. වසර 17කට පසු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය නැවත රජයට පැමිණි 1994 දී පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස යළි පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි ඔහු දේශීය වෛද්‍ය, සමුපකාර, වෘත්තීය පුහුණු, පළාත් පාලන, රාජ්‍ය පරිපාලන, ස්වදේශ කටයුතු ඇතුළු විවිධ අමාත්‍ය ධුර දැරීය. ඔහු 2005 දී අධිකරණ හා නීති ප්‍රතිසංස්කරණ අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගේ දැඩි ආධාරකරුවෙකු විය.

=== '''මුල් දේශපාලන දිවිය''' ===

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් 1964 වර්ෂයේදී උපාධිධාරීයකු ලෙස ඉන් බැහැර වූ එතුමා තෝරා ගනු ලැබුවේ සමාජවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සිය මූලධර්මය කරගත් බණ්ඩාරනායක මහතාගේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයයි. පවතින සමාජ විෂමතාවයන් දුරු කරලීමේ අපේක්ෂාවෙන් හේ චීන කොමියුනිස් මතය දරමින් එය සාක්ෂාත් කරගන්නට කැපවෙමින් ‘ගිනිපුපුර’ සංවිධානය හා එක් වී ක්‍රියාකාරී ගුරුවරයකු ලෙස පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය ලබන තරුණ පරපුරට දැනුම නොඅඩුව ලබා දුනි. අනතුරුව නීතිය හැදෑරූ ඔහු 1977 වර්ෂයේදී මහ මැතිවරණයට වාමාංශික එක්සත් පෙරමුණෙන් අක්මීමන ආසනයට තරග කළේය. පසුව 1983 දී බද්දේගම අතුරු මැතිවරණයට ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් තරග කර ජය ලබා පාර්ලිමේන්තුවට ගියේය.

එදා හයෙන් පහක බලයක් සහිත ව පැවැති එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ප්‍රබල ආණ්ඩුවට එරෙහිව විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස ඔහු මහජන හඬ අභීතව ඉදිරිපත් කළ කැපී පෙනෙන චරිතයක් විය. සටන්කරුවකු විය. 1989 පැවති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරමින් දෙවන වරට පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි දොඩන්ගොඩ මහතා ඊට වසර හතරකට පසු එනම් 1993දී එයින් සමුගත්තේ පක්ෂ නායකත්වය කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුවය. ඒ එම වසරේ දකුණු පළාත් සභා මැතිවරණයේ පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ මහ ඇමැති අපේක්ෂකයා ලෙස තරග කිරීමටය.

=== දකුණු පළාත් සභාව ===
එම පළාත් සභා මැතිවරණයෙන් ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ ඡන්ද 138536ක් ලබා වාර්තාගත මනාප ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් සහිතව ජය අත්කර ගත්තේ දකුණු පළාතේ මන්ත්‍රී ආසන 55 න් 28ක් සහිතවය. ඒ 1993 මැයි 18 වන දිනය වේ. එවකට පාලක එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ දකුණු පළාත් ආණ්ඩුකාරවරයා වූ අල්හාජ් බාකීර් මාකර් මහතා බහුතරයක් මන්ත්‍රීවරුන්ගේ විශ්වාසය හා කැමැත්ත දිනා සිටී අමරසිරි දොඩංගොඩ මහතා මහ ඇමති තනතුරට පත් කරනවා වෙනුවට හිටපු ප්‍රධාන ඇමැති එම්. එස් අමරසිරි මහතාට නැවත දෙවන වරටත් මහ ඇමතිකම බාර දුන්නේය.

ආණ්ඩුකාරවරයා ගත් තීරණයට එරෙහිව දොඩංගොඩ මහතා නීතියේ පිහිට පැතිය. ත්‍රිපුද්ගල අභියාචනාකරන විනිසුරු මඩුල්ලේ ඒකමතික තීරණය වූයේ අමරසිරි දොඩංගොඩ මහතාට මහ ඇමතිකම හිමිවිය යුතු බවයි. එහෙත් ආණ්ඩුකාරවරයා ඉදිරියේ දිවුරුම් දීමට තිබුණද ආණ්ඩුකාරවරයා අතුරුදහන්ව ඇත. ඒ වන විට බේරුවල නිවසේ සිටිය ආණ්ඩුකාරවරයා මාතලේ බලා පිටත්ව ගොස්ය. එහෙත් ආණ්ඩුකාරවරයා සැඟවී සිටි තැන සොයා ගැනීමට එදින සවස් වන විට දොඩන්ගොඩ මහතාට හැකි විය. එහිදී ඔහු ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ අද දින පළාතෙන් බැහැරව සිටින නිසා පසු දින තම කාර්යාලයට පැමිණ දොඩංගොඩ මහතාට දිවුරුම් දිය හැකි බවයි.

ඒ 1993 ඔක්තෝබර් 12 වැනි දිනය. ප්‍රධාන ඇමැති ධුරයේ දිවුරුම් දීමට පෙර අමරසිරි දොඩංගොඩ මහතා ප්‍රමුඛ පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ දකුණු පළාත් මන්ත්‍රී කණ්ඩායම ගාල්ල, මිනුවන්ගොඩ ගුණරත්න බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයේ ආගමික වතාවත්වල නිරත වීමෙන් පසු දිවුරුම් දීම සඳහා ආණ්ඩුකාර කාර්යාලය යෑමට පිටත් විය.

මේ වන විට මුළු ගාල්ලේම මාර්ග බාධක යොදා ආරක්ෂාව තරකර තිබුණි. එසැණින්ම ගාල්ල පොලිසිය හරහා ආණ්ඩුකාර බාකිර් මහතා දොඩන්ගොඩ මහතාට ලිපියක් මගින් දැනුම් දුන්නේ අද දින තමා නිවාඩු බවයි. දිවුරුම් දීමේ උත්සවයට මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාද ගාල්ලට ළඟා විය. තත්ත්වය දැනගත් මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා වහාම ක්‍රියාත්මක විය. එතුමා සමග දොඩන්ගොඩ මහතා, ප්‍රධාන මන්ත්‍රී කණ්ඩායමට රිචඩ් පතිරණ මහතාද එක්වීය

සියලු දෙනාම ආණ්ඩුකාර කාර්යාලය බලා පිටත් විය. සියලුම පිරිස ආණ්ඩුකාර කාර්යාලය ඉදිරිපිට පැමිණ කාර්යාලයේ දොර ඉබි යතුරු කඩා දොර විවෘත කර ආණ්ඩුකාරවරයා වෙතට පැමිණ දොඩංගොඩ මහතා දිවුරුම් දෙන තෙක් මෙතනින් එක අඟලක්වත් නොසැලෙන බවට පැවසීමත් සමග ආණ්ඩුකාරවරයාට අමරසිරි දොඩංගොඩ මහතා ප්‍රධාන ඇමති තනතුරේ දිවුරුම් දෙනවා හැර වෙන කිසිවක් කළ හැකි නොවිය.

මෙම ජයග්‍රහණයෙන් පසු උදම් වු ජනතාව 1994 වසරේ පැවැති මහ මැතිවරණයෙන් පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ ජයග්‍රහණයට පත් කළහ. එම මැතිවරණයේදී ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ මනාප ලැයිස්තුවේ පළමු වෙනියා ලෙස ඔහු ජයග්‍රහණය කළේ මනාප ඡන්ද 176151 ක් ලබාගනිමිනි. 1994 මහ මැතිවරණයෙන් පසු [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග]] රජයේ ස්වදේශ කටයුතු, සමූපකාර, පළාත් සභා හා දේශීය වෛද්‍ය ඇමති වූයේ දොඩංගොඩ මහතායි. දොඩංගොඩ මහතා දේශීය වෙදකම ප්‍රචලිත කිරීමට කොතෙක් කටයුතු කරාද යන්න ඔහුට ශ්‍රාවස්තියේ වෙදමහතා යනුවෙන් ද නමක් පටබැඳී තිබුණි.

=== පසු කාලීන දේශපාලනය ===
2004 මහ මැතිවරණයේදී පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] සමග සන්ධානගතව තරඟ කළ නිසා එම මැතිවරණයෙන් වැඩිම මනාප ස්ථාන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට හිමිවූ අතර දොඩංගොඩ මහතාට හිමි වූයේ පස් වන ස්ථානයයි.

== පවුල ==
නීතීඥ මාලති මාලා මාඉටිපේ මහත්මිය සමග විවාහව සිටි අමරසිරි දොඩංගොඩ  මහතාගේ දෙටු පුතනුවන් විදෙස් ගතව  ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවකු ලෙස සේවය කරනු ලබන අතර, පරිගණක විද්‍යාවෙන් පශ්චාත් උපාධි හිමි, වත්මන් පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරන ඉසුරු දොඩංගොඩ එතුමන්ගේ කනිටු පුත්‍ර රත්නයයි.       

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනඥයෝ]]</text>
      <sha1>larv5v8jbet8xg66jbxulwk6440pawi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජෝන් හෝල්ඩර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101320</id>
    <revision>
      <id>791563</id>
      <parentid>789439</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>791563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8226" sha1="11948f6sc4lxliv4a4diurz9r60fy8v" xml:space="preserve">
'''ජෝන් වේක්ෆීල්ඩ් හෝල්ඩර්''' (උපත 1945 මාර්තු 19, සුපර්ලේටිව්, ශාන්ත ජෝර්ජ්, බාර්බඩෝස් ) යනු ඉංග්‍රීසි හිටපු පළමු පෙළ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් සහ [[ටෙස්ට්]] විනිසුරුවෙකි.

හැම්ප්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් සමාජයේ ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස (1968-1972) හෝල්ඩර් දක්ෂ දකුණත් මධ්‍යම වේග පන්දු යවන්නෙක් විය. 1970 තරග වාරයේදී හෝල්ඩර් කඩුලු 55ක් දවා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;thefollowon&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Barker |first=Paul |date=29 March 2008 |title=Former Test umpire John Holder at Worksop |url=http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511193408/http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml |archive-date=11 May 2008 |access-date=14 May 2009 |publisher=thefollowon.com}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ හොඳම පන්දු යැවීම වූයේ 1972 දී ග්ලූස්ටර්ෂයර් ට එරෙහිව ලකුණු 49 කට කඩුලු 6 ක් සහ 79 ට 7 යි. 1972 දී හෝල්ඩර් කෙන්ට් ට එරෙහිව කඩුලු ත්‍රිත්වයක් ද ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;thefollowon&quot; /&gt; පන්දු යවන්නෙකු ලෙස ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේදී ඔහු පළමු පෙළ කඩුලු 139ක් දවා ගත්තේ සාමාන්‍ය 24.56ක් ලෙසිනි.&lt;ref name=&quot;thefollowon&quot; /&gt;

හෝල්ඩර් 1983 දී පළමු පන්තියේ විනිසුරුවරයෙකු බවට පත් වූ අතර&lt;ref name=&quot;thefollowon&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Barker |first=Paul |date=29 March 2008 |title=Former Test umpire John Holder at Worksop |url=http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511193408/http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml |archive-date=11 May 2008 |access-date=14 May 2009 |publisher=thefollowon.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBarker2008&quot;&gt;Barker, Paul (29 March 2008). [https://web.archive.org/web/20080511193408/http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml &quot;Former Test umpire John Holder at Worksop&quot;]. thefollowon.com. Archived from [http://www.thefollowon.com/news/pages2008/holder.shtml the original] on 11 May 2008&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;14 May&lt;/span&gt; 2009&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ඔහු ටෙස්ට් තරඟ එකොළහක සහ එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟ දහනවයක විනිසුරු ලෙස පෙනී සිටියේය.&lt;ref name=&quot;You Are The Umpire&quot;&gt;{{Cite book|location=London}}&lt;/ref&gt; හෝල්ඩර් [[ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය]] විසින් ලොව පුරා කලාපීය විනිසුරුවන්ගේ කාර්ය සාධන කළමනාකරුවන් පස් දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස පත් කරන ලද අතර යුරෝපය, කැරිබියන්, [[ඇමරිකාව]] සහ කැනඩාව යන රටවල විනිසුරුවන්ගේ දක්‍ෂතා අධීක්ෂණය සහ වැඩිදියුණු කිරීමේ වගකීම දරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/9/sport-news/11593/john-lands-top-icc-umpire-post|title=John lands top ICC umpire post|date=10 July 2008|publisher=Oldham Evening Chronicle|access-date=16 April 2023|archive-date=27 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827020909/http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/9/sport-news/11593/john-lands-top-icc-umpire-post|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ඔහු පෝල් ට්‍රෙවිලියන් නම් රචකයා සමඟ එක්ව ''You Are The Umpire'' පොත ලියා ඇත.&lt;ref name=&quot;You Are The Umpire&quot;&gt;{{Cite book|location=London}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPaul_Trevillion_and_John_Holder2008&quot;&gt;Paul Trevillion and John Holder (2008). ''You Are The Umpire''. London: Guardian. [[ජාත්‍යන්තර සම්මත පොත් අංකය|ISBN]]&amp;nbsp;[[විශේෂ: පොත් මූලාශ්‍ර/978-0-85265-077-6|&lt;bdi&gt;978-0-85265-077-6&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; මෙම පොත පදනම් වී ඇත්තේ බ්‍රිතාන්‍ය පුවත්පතක් වන ''ද ඔබ්සර්වර්'' හි ක්‍රීඩා අංශයට ඇතුළත් වූ විකට තීරුවක් මත වන අතර ක්‍රීඩා නිලධාරීන් විසින් ගත යුතු අසාමාන්‍ය හෝ දුෂ්කර තීරණ දෙකම ඉස්මතු කරන බැවින් ''යූ ආර් ද රෙෆ්'' සමඟ සමානකම් දරයි.&lt;ref name=&quot;You Are The Umpire&quot; /&gt;

ටිල්කන් කුසලාන අවසන් මහා තරගය වර්ෂාවෙන් සේදී යාමෙන් පසුව ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වූ තරගයක් තීරණය කිරීම සඳහා 'බෝල්-අවුට්' කිරීමේ අදහස දොන් ඔස්ලියර් සමඟ හෝල්ඩර්ට හිමි වේ. සාම්ප්‍රදායික සහ සමහර විට ජනප්‍රිය නොවන කාසියේ කාසියේ වාසිය වෙනුවට තරගය සමථයකට පත් කිරීමට වෙනත් ක්‍රමයක් ගැන සිතන ලෙස සංවිධායකයින් ඔවුන්ට කියා තිබුණි. මෙම අදහස පසුව සියලුම එංගලන්ත සහ වේල්ස් ක්‍රිකට් මණ්ඩල තරඟ සඳහා අනුගමනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;thefollowon&quot;/&gt;

2000 දී හෝල්ඩර් බාබඩෝස් හි රූගත කරන ලද ''ද ලෝස් ඔෆ් ක්‍රිකට්, 2000 කෝඩ්'' චිත්‍රපටවල උපදේශක විය. මෙම චිත්‍රපටයේ හෝල්ඩර් සහ ශ්‍රීමත් ගාෆීල්ඩ් සෝබර්ස් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ඇතුළත් වූ අතර එය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ සම්මානලාභී බ්‍රිතාන්‍ය චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක මාකස් ඩිලිස්ටෝන් විසිනි.

පළමු පන්තියේ විනිසුරුවරයෙකු ලෙස වසර 27කට පසුව හෝල්ඩර් 2009 තරගවාරය අවසානයේ විශ්‍රාම ගියේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/cricket/article6825490.ece|title=Dwayne Smith claims four Nottinghamshire wickets in an over|last=Tennant|first=Ivo|date=8 September 2009|work=The Times|access-date=6 May 2010|location=London}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1945 උපත්]]</text>
      <sha1>11948f6sc4lxliv4a4diurz9r60fy8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංවර්ධිත රටවල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111319</id>
    <revision>
      <id>791408</id>
      <parentid>581581</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="dnkd0ijge161eolwo6r1laym50zo5lp" xml:space="preserve">{{Short description|සංවර්ධිත කර්මාන්ත සහ යටිතල පහසුකම් සහිත රට}}
{{Redirect|Industrial nation|the magazine|Industrialnation{{!}}''Industrialnation''}}
{{Distinguish|Developing country}}
{{For|the investing classification|Developed market}}

[[File:Compartison of countries by 7 criteria of development.svg|thumb|upright=1.8|ඔවුන්ගේ සංවර්ධන මට්ටම අනුව රටවල් සංසන්දනය කිරීම ( නිර්ණායක සත: HDI, WESP, WB, DAC, IMF, Paris Club, UNIDO)
{{legend|#051f46|5+ නිර්ණායක}}
{{legend|#144d7d|4 නිර්ණායක}}
{{legend|#4687af|3 නිර්ණායක}}
{{legend|#9ac8e0|2 නිර්ණායක}}
{{legend|#d1e2f3|1 නිර්ණායක}}]]

'''සංවර්ධිත රටක්''', හෝ '''ඉහළ ආදායම් ලබන රටක්''' ({{en|developed country, high-income country}})&lt;ref name=&quot;adv1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;adv2&quot;/&gt;, යනු අනෙකුත් අඩු කාර්මිකකරණය වූ ජාතීන්ට සාපේක්ෂව උසස් ජීවන තත්ත්වයක්, සංවර්ධිත ආර්ථිකයක් සහ දියුණු තාක්‍ෂණික යටිතල පහසුකම් ඇති ස්වෛරී රාජ්‍යයකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{col div|colwidth=20em}}
* [[Digital divide]]
* [[First World privilege]]
* [[First World problem]]
* [[Fourth World]]
* [[Globalization]]
* [[G8]]
* [[G7]]
* [[List of countries by wealth per adult]]
* [[Multinational corporation]]
* [[Western Bloc]]
{{colend}}

== සටහන් ==
{{reflist|group=&quot;Note&quot;}}

== මුලාශ්‍ර ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;adv1&quot;&gt;{{cite web |title=Fiscal Policy and Inclusive Growth in Advanced Countries: Their Experience and Implications for Asia |url=https://www.adb.org/sites/default/files/publication/150177/ewp-422.pdf |website=adb.org |publisher=[[Asian Development Bank]] |date=December 2014 |access-date=8 July 2021 |archive-date=26 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726220914/https://www.adb.org/sites/default/files/publication/150177/ewp-422.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;adv2&quot;&gt;{{cite web |title=Advanced Countries Will Benefit Most from Progress in Technology, with Lesser Benefits to Other Nations |url=https://www.rand.org/news/press/2006/06/01.html |website=rand.org |publisher=[[RAND Corporation]] |date=1 June 2006 |access-date=8 July 2021 |archive-date=21 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821221948/https://www.rand.org/news/press/2006/06/01.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
* {{Wikiquote-inline}}
* [https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/groups.htm#ae IMF] (advanced economies)
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-b.html The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409033504/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-b.html |date=9 April 2008 }} (developed countries)
* [https://web.archive.org/web/20080327210253/http://unstats.un.org/unsd/cdb/cdb_dict_xrxx.asp?def_code=491 United Nations Statistics Division] (definition)&lt;!-- archived --&gt;
* [https://web.archive.org/web/20050511011954/http://unstats.un.org/unsd/mi/developed_new.htm List of countries, United Nations Statistics Division] (developed regions)&lt;!-- archived --&gt;
* [https://data.worldbank.org/income-level/high-income World Bank] (high-income economies)

{{GDP country lists}}
{{Global economic classifications}}
{{Quality of life country lists}}
{{Authority control}}

[[Category:Economic country classifications]]
[[Category:Human geography]]
[[Category:Economic geography]]
[[Category:International development|Country]]
[[ප්‍රවර්ගය:රටවල් ලැයිස්තු]]
[[Category:Imperialism studies]]

{{econ-stub}}</text>
      <sha1>dnkd0ijge161eolwo6r1laym50zo5lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127657</id>
    <revision>
      <id>791500</id>
      <parentid>659590</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="qvm8so8mcionyk5uietp5ho9t97z6ew" xml:space="preserve">[[කොල්කතා]]ව පසුබිම් කරගත් චිත්‍රපට වේ.

{{category see also|Films shot in Kolkata}}
{{CatAutoTOC}}
[[Category:Films set in India by city|Kolkata]]
[[Category:Films set in Bengal by city|Kolkata]]
[[Category:Kolkata in fiction]]
[[Category:Films set in West Bengal|Kolkata]]
[[Category:Kolkata in popular culture]]
[[Category:Mass media in Kolkata]]
[[Category:Culture of Kolkata]]
[[Category:Cinema of West Bengal]]
[[Category:Cinema of Bengal]]</text>
      <sha1>qvm8so8mcionyk5uietp5ho9t97z6ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මුඛවාඩම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129261</id>
    <revision>
      <id>791467</id>
      <parentid>789034</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T17:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ScormiMC</username>
        <id>79114</id>
      </contributor>
      <origin>791467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8628" sha1="h8n6johfdekd2b9a6xbkcmpw8kq533e" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Mia-tapegagged-09052006 01.jpg|thumb|ඩක්ට් ටේප් මගින් මුඛවාඩම් දැමූ කාන්තාවක්]]
'''මුඛවාඩමක්''' යනු සාමාන්‍යයෙන් කථනය වැළැක්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති අයිතමයක් හෝ උපාංගයකි. බොහෝ විට මුඛවාඩම බැඳ සිටින තැනැත්තා උපකාර ඉල්ලා ඇමතීම වැලැක්වීමට සහ එම තැනැත්තා නිශ්ශබ්දව තබා ගැනීමට යොදාගන්නා ප්‍රතිබාධන උපාංගයකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරනුයේ මුඛය අර්ධ වශයෙන් හෝ සම්පූර්ණයෙන් අවහිර කිරීම හෝ දිව, තොල් හෝ හකු සාමාන්‍ය කථන රටාවෙන් චලනය වීම වැළැක්වීම හෝ මගිනි. මුඛවාඩමක් ඵලදායි වන තරමටම එය අනතුරුදායක වේ. නිදසුනක් ලෙස ඩක්ට් ටේප් යනු මුඛවාඩම් බැඳීමට යොදා ගන්නා තරමක් ඵලදායී ක්‍රමයක් වන නමුත් එමගින් මුඛය බැඳි තැනැත්තාට නාසය හරහා නිදහසේ හුස්ම ගැනීමට නොහැකි නම් (උදාහරණයක් ලෙස ඔවුන්ට [[සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව]] තිබේ නම්) එය අනතුරුදායක තත්වයක් විය හැකිය. මේ හේතුව නිසා, මුඛවාඩමක් බැඳ සිටින පුද්ගලයෙකු කිසි විටෙකත් තනි නොකළ යුතුය.

සාමාන්‍යයෙන් [[සෝප් ඔපෙරා]] සහ අපරාධ ප්‍රබන්ධවල, විශේෂයෙන් චිත්‍රකතා, [[නවකතාව|නවකතා]] සහ චිත්‍රපටවල විවිධාකාරයෙන් නිරූපණය කෙරේ.

ඇතැම් පුද්ගලයන්ට අධිකරණයට රැගෙන ඒමේදී මුඛවාඩම් බැඳ රැගෙනවිත් ඇත. සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන බොබී සීල් , මෑත ඉතිහාසයේ එලෙස රැගෙන ආ අයෙකි. මෙය අමානුෂික ක්‍රියාවක් ලෙස විවේචනයට ලක්ව ඇත. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1969/10/30/archives/seale-put-in-chains-at-chicago-8-trial-judge-has-seale-chained-and.html|title=Seale Put in Chains At Chicago 8 Trial; Judge Has Seale Chained and Gagged at Trial of the Chicago 8|last=Lukas|first=J.|date=October 30, 1969|work=[[The New York Times]]|access-date=16 March 2020|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://digitalcommons.law.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2287{{deadlink|date=October 2021}}&lt;/ref&gt;

== මුඛවාඩම් වර්ග ==
[[ගොනුව:Gag-overthemouth-lorelei-kibf903.jpg|thumb| රහස් පරීක්ෂක වෘතාන්ත වල සුළබව නිරූපණය වන රෙදි මුඛවාඩමක් බැඳි කාන්තාවක්]]
ප්‍රබන්ධ කථාවල, විශේෂයෙන් අපරාධ චිත්‍රකතා සහ අපරාධ [[නවකතාව|නවකතා]] වල නිතර දැකිය හැකි මුඛවාඩම් වර්ගයක් නම්, වින්දිතයාගේ මුඛය ආවරණය කර ඔවුනගේ හිස පිටුපසට කර බැඳ ඇති පටියක් සේ ඇති  සුදුසු ප්‍රමාණයේ රෙදි කැබැල්ලකි. බොහොමයක් අපරාධ කතා මාලා වල විය මෙය නිතර දැකිය හැකි නිසා එය සමහර අවස්ථා වලදී එය &quot;රහස් පරීක්ෂක මුඛවාඩම&quot; ලෙස ඉංග්‍රීසි බසින් හැඳින්වේ.

සමහර විට එවන් මුඛවාඩමක් වින්දිතයාගේ ඉදිරිපස දත් අතරින් මුඛය තුළට ඇතුල්වනසේ බඳිනු ලැබේ. නැතහොත් එහි මැදින් තද බෝලයකින් හෝ කුඩා රෙදිපිළි මුඛය තුළට ඔබා, එවා මුඛය තුල රැඳී සිටින පරිදි තවත් රෙදි කැබැල්ලකින් තද වන සේ බඳිනු ලැබේ. මෙය BDSM ක්‍රියාකාරකම් වලදී සාමාන්‍ය දෙයකි. නමුත්, ප්‍රායෝගිකව මෙම ආකාරයේ මුඛවාඩම් හකු එහා මෙහා කිරීමෙන් සහ/හෝ දිවෙන් තල්ලු කිරීමෙන් ඉවත් කළ හැකි අතර, බොහෝවිට ඒවා මගින් වින්දිතයා උදව් ඉල්ලා අපැහැදිලි ලෙස ඝෝශා කිරීම වළක්වන්නේ නැත.

බොහෝ විට හදිසියේ තනා ගන්නා මුඛවාඩම් සඳහා ඇලවුම් පටි (ටේප්) භාවිතා වේ. ටේප් මුඛවාඩමක් ඉවත් කිරීමේදී තොල්වල සමට හානි වීමට හෝ ඒවායේ ඇති මැලියම් සම මත ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට හෝ එවා නිසා රසායනික පිළිස්සුම් ඇතිවීමට හෝ හැකිය.

== සංකේතවාදය ==

* සමහර විට දේශපාලන කාටූන්වල, සැබෑ ලෝකයේ යම් නීතියක් හෝ රීතියක් හෝ නියෝගයක් මගින් යමෙකු යම් කරුණක් ගැන කතා කිරීමෙන්  වළක්වන බව නිරූපණය කිරීමට මුඛවාඩම් බැඳි චරිතයක්  පෙන්වයි (බලන්න gag order ).{{තහවුරු​ කරන්න|date=December 2020}}&lt;/link&gt;&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2020)&quot;&gt;උපුටා ගැනීමක් අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
* විශේෂයෙන් රතු පටි දෙකක් X ලෙස භාවිතා කරන මුඛවාඩමක් බොහෝ විට වාරණයක් නිරූපණය කරයි.{{තහවුරු​ කරන්න|date=December 2020}}&lt;/link&gt;&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2020)&quot;&gt;උපුටා ගැනීමක් අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== මේවාත් බලන්න ==

* මුඛවාඩම (BDSM), බන්ධන සහ/හෝ ලිංගික අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන මුඛවාඩම්
* මුඛය ඇලවුම් පටි (ටේප්) මගින් වසා නින්දට යෑම, තොල් ඇලවුම් පටි මගින් වසා නිදා ගැනීම
* කටකලියාව, සතුන් සපා කෑම වැළැක්වීමට උපකරණ

== යොමු කිරීම් ==

[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>h8n6johfdekd2b9a6xbkcmpw8kq533e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හයිටි ආර්ථිකය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179073</id>
    <revision>
      <id>791423</id>
      <parentid>734014</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44534" sha1="hencxcuihm0ndvmhoekoiiwnbjtulml" xml:space="preserve">
[[File:GDP_per_capita_develoment_of_Haiti.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GDP_per_capita_develoment_of_Haiti.svg|දකුණ|thumb|ඓතිහාසික ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිත සංවර්ධනය]]
හයිටියේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් 1,800 ක් වන අතර එහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් බිලියන 19.97 කි (2017 ඇස්තමේන්තු).&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook – Haiti&quot;&gt;{{cite web |title=CIA World Factbook – Haiti |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209014627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-date=9 February 2021 |access-date=3 September 2019}}&lt;/ref&gt; රට හයිටි ගෝර්ඩ් මුදල් ඒකකය ලෙස භාවිතා කරයි. එහි සංචාරක කර්මාන්තය තිබියදීත්, හයිටි යනු ඇමරිකාවේ දුප්පත්ම රටවලින් එකකි, දූෂණය, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය, දුර්වල යටිතල පහසුකම්, සෞඛ්‍ය සේවා නොමැතිකම සහ අධ්‍යාපනය නොමැතිකම ප්‍රධාන හේතු ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook – Haiti&quot; /&gt; විරැකියාව ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර බොහෝ හයිටි ජාතිකයන් සංක්‍රමණය වීමට උත්සාහ කරති. 2010 භූමිකම්පාවෙන් සහ පසුව ඇති වූ කොලරාව පැතිරීමෙන් පසු වෙළඳාම නාටකාකාර ලෙස පහත වැටුණු අතර, රටේ මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 8% කින් පහත වැටුණි (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 12.15 සිට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 11.18 දක්වා).&lt;ref name=&quot;CIA_20110303&quot;&gt;{{cite web |date=22 September 2021 |title=Haiti |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209014627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-date=9 February 2021 |access-date=24 January 2021 |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}&lt;/ref&gt; 2010 එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ රටවල් 182 න් 145 වන ස්ථානයට හයිටි ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර, ජනගහනයෙන් 57.3% ක් අවම වශයෙන් HDI හි දරිද්‍රතා මිනුම් තුනකින් අහිමි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;UNDP_2010&quot;&gt;{{cite web |year=2010 |title=International Human Development Indicators: Haiti |url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/HTI.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423024550/http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/HTI.html |archive-date=23 April 2011 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}&lt;/ref&gt;

මතභේදාත්මක 2000 මැතිවරණයෙන් සහ ජනාධිපති ඇරිස්ටයිඩ්ගේ පාලනය පිළිබඳ චෝදනාවලින් පසුව,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jean Bertrand Aristide net worth |url=http://www.wow509.com/news/jean-bertrand-aristide-net-worth/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20141016002417/http://www.wow509.com/news/jean-bertrand-aristide-net-worth/ |archive-date=16 October 2014 |access-date=16 October 2014 |work=WOW509}}&lt;/ref&gt; හයිටි රජයට එක්සත් ජනපද ආධාර 2001 සහ 2004 අතර කපා හරින ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2004/03/07/before_fall_of_aristide_haiti_hit_by_aid_cutoff/|title=Before fall of Aristide, Haiti hit by aid cutoff by|author=Farah Stockman|date=7 March 2004|access-date=24 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061421/http://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2004/03/07/before_fall_of_aristide_haiti_hit_by_aid_cutoff/|archive-date=4 March 2016|publisher=Boston.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2004 දී ඇරිස්ටයිඩ් ඉවත්වීමෙන් පසු, ආධාර යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලද අතර බ්‍රසීලියානු හමුදාව හයිටි සාම සාධක මෙහෙයුමේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්ථාවරකරණ මෙහෙයුමක් මෙහෙයවීය. වසර හතරකට ආසන්න අවපාතයකින් පසු, 2005 දී ආර්ථිකය 1.5% කින් වර්ධනය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Haiti: Economy |url=https://globaledge.msu.edu/countries/haiti/economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407044532/https://globaledge.msu.edu/countries/haiti/economy/ |archive-date=7 April 2022 |access-date=16 January 2010 |publisher=Michigan State University}}&lt;/ref&gt; 2009 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, හයිටි රාජ්‍යය තම බාහිර ණය අවලංගු කිරීම සඳහා සුදුසුකම් ලැබීම සඳහා IMF සහ ලෝක බැංකුවේ දැඩි ණයගැති දුප්පත් රටවල් වැඩසටහන මගින් නියම කරන ලද කොන්දේසි සපුරාලීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=September 2009 |title=Haiti: Enhanced Initiative for Heavily Indebted Poor Countries |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2009/cr09288.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621015540/https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2009/cr09288.pdf |archive-date=21 June 2022 |access-date=24 July 2013 |publisher=International Monetary Fund}}&lt;/ref&gt;

2015 දී, රජයේ අයවැයෙන් සියයට 90 කට වඩා ලැබුණේ වෙනිසියුලාව ප්‍රමුඛ තෙල් සන්ධානයක් වන පෙට්‍රොකැරිබ් සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමකිනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Haiti Economy |url=http://www.heritage.org/index/pdf/2015/countries/haiti.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102170139/https://www.heritage.org/index/pdf/2015/countries/haiti.pdf |archive-date=2 January 2023 |access-date=11 April 2015}}&lt;/ref&gt;

=== විදේශ ආධාර ===
1990 සිට 2003 දක්වා හයිටි රාජ්‍යයට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 4 කට වඩා ආධාර ලැබුණු අතර, එයට එක්සත් ජනපදයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.5 ක් ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Anastasia Moloney |date=28 September 2009 |title=Haiti's aid controversy |url=http://www.trust.org/item/20090928173400-eslm0/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722215735/http://www.trust.org/item/20090928173400-eslm0/ |archive-date=22 July 2015 |access-date=24 July 2013 |publisher=Thomson Reuters Foundation}}&lt;/ref&gt; විශාලතම පරිත්‍යාගශීලියා වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන අතර, පසුව [[කැනඩාව]] සහ යුරෝපීය සංගමයයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/07/21/world/1-billion-is-pledged-to-help-haiti-rebuild-topping-request.html|title=$1 Billion Is Pledged to Help Haiti Rebuild, Topping Request|author=Christopher Marquis|date=21 July 2004|work=[[The New York Times]]|access-date=24 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912080404/https://www.nytimes.com/2004/07/21/world/1-billion-is-pledged-to-help-haiti-rebuild-topping-request.html|archive-date=12 September 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2010 ජනවාරි මාසයේදී, භූමිකම්පාවෙන් පසු, [[එක්සත් ජනපදයෙහි ජනාධිපතිවරයා|එක්සත් ජනපද ජනාධිපති]] බැරැක් ඔබාමා ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.15 ක ආධාර පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2010/04/11/haitis-police-struggle-control-ravaged-capital/|title=Haiti's police struggle to control ravaged capital|last=Katz|first=Jonathan M.|date=11 April 2010|work=Fox News|access-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015232317/http://www.foxnews.com/world/2010/04/11/haitis-police-struggle-control-ravaged-capital/|archive-date=15 October 2015|agency=Associated Press|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීය සංගමය යුරෝ මිලියන 400 කට වඩා (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 616) පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://uk.news.yahoo.com/18/20100118/twl-haiti-fears-grows-despite-surge-in-r-4bdc673.html|title=Haiti fears grows despite surge in relief effort|date=18 January 2009|work=[[Yahoo! News]]}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt; අසල්වැසි ඩොමිනිකන් ජනරජය ද හයිටි රාජ්‍යයට පුළුල් මානුෂීය ආධාර ලබා දී ඇති අතර, එයට පොදු විශ්ව විද්‍යාලයක් සඳහා අරමුදල් සැපයීම සහ ඉදිකිරීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://elnuevodiario.com.do/app/article.aspx?id=272087|title=Universidad de Haití donada por RD se llamará ahora 'Roi Henry I'|work=El Nuevo Diario|access-date=20 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806181826/http://elnuevodiario.com.do/app/article.aspx?id=272087|archive-date=6 August 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මානව ප්‍රාග්ධනය, දේශසීමා කලාපයේ නොමිලේ සෞඛ්‍ය සේවා සහ 2010 භූමිකම්පාවෙන් පසු සැපයුම් සහාය ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://es.globalvoices.org/2010/01/16/republica-dominicana-ayuda-a-su-vecino-haiti-despues-del-terremoto/|title=República Dominicana: Ayuda a su vecino Haití después del terremoto|access-date=20 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912080411/https://es.globalvoices.org/2010/01/16/republica-dominicana-ayuda-a-su-vecino-haiti-despues-del-terremoto/|archive-date=12 September 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2020 වන තෙක් භූමිකම්පාවෙන් පසු ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 13.34 ක් වෙන් කර ඇති බව [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]] පවසයි, නමුත් 2010 භූමිකම්පාවෙන් වසර දෙකකට පසුව, එම මුදලින් අඩකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් ඇත්ත වශයෙන්ම නිදහස් කර තිබුණි. 2015 වන විට, එක්සත් ජනපද රජය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 4 ක් වෙන් කර ඇති අතර, ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3 ක් දැනටමත් වියදම් කර ඇති අතර, ඉතිරිය දිගුකාලීන ව්‍යාපෘති සඳහා කැප කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 2015 |title=What does Haiti have to show for the US$13 billion in earthquake aid?-NBC News.com |url=https://www.nbcnews.com/news/investigations/what-does-haiti-have-show-13-billion-earthquake-aid-n281661 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704074958/https://www.nbcnews.com/news/investigations/what-does-haiti-have-show-13-billion-earthquake-aid-n281661 |archive-date=4 July 2022 |access-date=7 October 2019 |website=[[NBC News]]}}&lt;/ref&gt;

=== වෙළඳාම ===
2015 CIA ලෝක තොරතුරු පොතට අනුව, හයිටියේ ප්‍රධාන ආනයන හවුල්කරුවන් වන්නේ: ඩොමිනිකන් ජනරජය 35%, එක්සත් ජනපදය 26.8%, නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලස් 8.7%, චීනය 7% (ඇස්තමේන්තු 2013). හයිටියේ ප්‍රධාන අපනයන හවුල්කරු වන්නේ එක්සත් ජනපදය 83.5% (ඇස්තමේන්තු 2013).&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209014627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-date=9 February 2021 |access-date=24 May 2015 |work=cia.gov}}&lt;/ref&gt; 2011 දී හයිටියේ වෙළඳ හිඟය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3 ක් වූ අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 41% කි.&lt;ref name=&quot;ammart&quot;&gt;{{cite web |last=Watkins |first=Tate |date=8 May 2013 |title=How Haiti's Future Depends on American Markets |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2013/05/how-haitis-future-depends-on-american-markets/275682/ |access-date=24 July 2013 |work=The Atlantic}}&lt;/ref&gt;

=== බලශක්තිය ===
[[File:Haiti_electricity_production.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haiti_electricity_production.svg|thumb|මූලාශ්‍රය අනුව හයිටි විදුලිබල නිෂ්පාදනය]]
හයිටි රාජ්‍යය තම බලශක්ති අවශ්‍යතා බොහොමයක් සඳහා පෙට්‍රොකැරිබ් සමඟ තෙල් සන්ධානයක් මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී. මෑත වසරවලදී, හැකි තිරසාර බලශක්ති ප්‍රභවයන් ලෙස ජල විදුලි, සූර්ය සහ සුළං බලශක්තිය ගවේෂණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Powering Haiti with Clean Energy |url=https://www.clintonfoundation.org/our-work/clinton-foundation-haiti/programs/powering-haiti-clean-energy |access-date=1 September 2023}}&lt;/ref&gt;[[File:Power_plant_in_Port-au-Prince.JPEG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Power_plant_in_Port-au-Prince.JPEG|thumb|[[පෝර්ට්-ඕ-ප්‍රින්ස්, හයිටිය|පෝර්ට්-ඕ-ප්‍රින්ස්]] හි බලාගාරය]]

2017 වන විට, ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ සියලුම රටවල් අතරින්, හයිටි රාජ්‍යය අවම බලශක්තියක් නිපදවයි. රටෙන් හතරෙන් එකකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක විදුලි ආවරණයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=May 2017|title=The Haiti Sustainable Energy Programme|url=https://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Haiti_sustainable_energy.pdf|url-status=dead|journal=UNEP|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912080359/https://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Haiti_sustainable_energy.pdf|archive-date=12 September 2022|access-date=14 December 2018}}&lt;/ref&gt; හයිටි රාජ්‍යයේ බලශක්තිය ඇති බොහෝ ප්‍රදේශ ජනක යන්ත්‍ර මගින් බල ගැන්වේ. මෙම ජනක යන්ත්‍ර බොහෝ විට මිල අධික වන අතර විශාල දූෂණයක් ඇති කරයි. විදුලිය ලබා ගන්නා ප්‍රදේශ දිනපතා විදුලි කප්පාදුවකට මුහුණ දෙන අතර සමහර ප්‍රදේශ දිනකට පැය 12 ක විදුලියකට සීමා වේ. විදුලිය සපයනු ලබන්නේ ස්වාධීන සමාගම් කුඩා සංඛ්‍යාවක් විසිනි: සොජෙනර්, ඊ-පවර් සහ හේට්‍රැක්.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pauyo|first=Jean|date=March 2017|title=Transmitting and Distributing Electricity in Haiti|url=https://www.copenhagenconsensus.com/sites/default/files/electricity_grid_pauyo_english.pdf|url-status=dead|journal=Copenhagen Consensus Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912080409/https://www.copenhagenconsensus.com/sites/default/files/electricity_grid_pauyo_english.pdf|archive-date=12 September 2022|access-date=18 February 2019}}&lt;/ref&gt; ජාතික විදුලිබල ජාලයක් නොමැත.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;Matthew Lucky, Katie Auth, Alexander Ochs, et al., Haiti Sustainable Energy Roadmap: Harnessing Domestic Energy Resources to Build an Affordable, Reliable, and Climate-Compatible Electricity System (Washington, DC: Worldwatch Institute, 2014).&lt;/ref&gt; අඟුරු සමඟ දැව වඩාත් පොදු බලශක්ති ප්‍රභවයයි. වාර්ෂිකව දැව නිෂ්පාදන මෙට්‍රික් ටොන් මිලියන 4 ක් පමණ පරිභෝජනය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 August 2018 |title=Energy |url=https://www.usaid.gov/haiti/energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912080412/https://www.usaid.gov/haiti/energy |archive-date=12 September 2022 |access-date=5 January 2019 |publisher=U.S. Agency for International Development}}&lt;/ref&gt; අඟුරු සහ දැව මෙන්, ඛනිජ තෙල් ද වැදගත් බලශක්ති ප්‍රභවයකි. හයිටි රාජ්‍යයට තමන්ගේම ඉන්ධන නිපදවිය නොහැකි බැවින්, සියලුම ඉන්ධන ආනයනය කෙරේ. වාර්ෂිකව, තෙල් ටොන් 691,000 ක් පමණ රට තුළට ආනයනය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

2018 දී, පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක වන විදුලි ව්‍යාපෘතියක් නිවේදනය කරන ලදී; මේ සඳහා පෝර්ට්-ඕ-ප්‍රින්ස් හි පමණක් මෙගාවොට් 236 ක් ස්ථාපනය කිරීමට අවශ්‍ය වන අතර, අනෙකුත් සියලුම කලාපවල අමතර මෙගාවොට් 75 ක් අවශ්‍ය වේ. වර්තමානයේ ජනගහනයෙන් 27.5% කට පමණක් විදුලිය ලබා ගත හැකිය; එපමණක් නොව, ජාතික බලශක්ති ඒජන්සිය වන l'Électricité d'Haïti (Ed'H) සමස්ත විදුලි ඉල්ලුමෙන් 62% ක් පමණක් සපුරාලීමට සමත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.vantbefinfo.com/energie-le-projet-delectrification-24-24-presente-aux-citoyens-haitiens/|title=Vant Bèf Info Énergie : le projet d'électrification 24/24 présenté aux Citoyens haïtiens -|date=31 October 2018|work=Vant Bèf Info|access-date=4 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105012118/https://www.vantbefinfo.com/energie-le-projet-delectrification-24-24-presente-aux-citoyens-haitiens/|archive-date=5 November 2018|language=fr-FR|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== පුද්ගලික ආදායම ===
[[File:CapHaitienMarche.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CapHaitienMarche.jpg|thumb|[[කැප්-හයිටියන්, හයිටිය|කැප්-හයිටියන්]] හි වෙළඳපොළක්]]
හයිටියේ පුහුණු ශ්‍රම හිඟය, පුළුල් විරැකියාව සහ ඌන රැකියා වලින් පීඩා විඳිති. ශ්‍රම බලකායේ බොහෝ හයිටි ජාතිකයින්ට අවිධිමත් රැකියා තිබේ. ජනගහනයෙන් හතරෙන් තුනක් දිනකට ඇමරිකානු ඩොලර් 2 ක් හෝ ඊට අඩු ආදායමකින් ජීවත් වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |access-date=12 December 2016 |website=cia.gov}}&lt;/ref&gt;

විදේශයන්හි ජීවත් වන හයිටි ජාතිකයන්ගෙන් ලැබෙන ප්‍රේෂණ විදේශ විනිමයේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය වන අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් පහෙන් එකක් (20%) සහ 2012 වන විට අපනයන ආදායම මෙන් පස් ගුණයකට වඩා වැඩිය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |access-date=24 May 2015 |work=cia.gov}}&lt;/ref&gt; 2004 දී, හයිටියේ විශ්ව විද්‍යාල උපාධිධාරීන්ගෙන් 80% ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් විදේශයන්හි ජීවත් වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=31 October 2006 |title=Latin America Shouldn't Bet Everything On Remittances |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/NEWS/0,,contentMDK:21109448~pagePK:64257043~piPK:437376~theSitePK:4607,00.html?cid=3001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423034022/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/NEWS/0,,contentMDK:21109448~pagePK:64257043~piPK:437376~theSitePK:4607,00.html?cid=3001 |archive-date=23 April 2011 |publisher=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt;

ඉඳහිට, දරුවන් රැකබලා ගැනීමට නොහැකි පවුල් ඔවුන්ව ධනවත් පවුලක් සමඟ රෙස්ටවේක් හෝ ගෘහ සේවකයෙකු ලෙස ජීවත් වීමට යැවිය හැකිය. ඒ වෙනුවට, දරුවාට අධ්‍යාපනය ලබා දීම සහ ආහාර සහ නවාතැන් සැපයීම පවුල විසින් සහතික කළ යුතුය; කෙසේ වෙතත්, පද්ධතිය අපයෝජනයට විවෘත වන අතර මතභේදාත්මක බව ඔප්පු වී ඇති අතර සමහරු එය ළමා වහල්භාවයට සමාන කරති.&lt;ref name=&quot;kennedy14&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Kennedy|first1=C. L.|year=2014|title=Toward Effective Intervention for Haiti's Former Child Slaves|journal=Human Rights Quarterly|volume=36|issue=4|pages=756–778|doi=10.1353/hrq.2014.0059|s2cid=144412249}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sommerfelt |first=Tone |date=October 2014 |title=Child Domestic Workers in Haiti 2014 |url=https://www.haiti-now.org/wp-content/uploads/2013/01/Report-Haiti-Child-Domestic-Workers-31072015.pdf |website=haiti-now.org}}{{dead link|date=April 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

=== දේපළ වෙළඳාම ===
ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල, මිනිසුන් බොහෝ විට රැලි සහිත යකඩ වහලවල් සහිත ලී පැල්පත්වල ජීවත් වෙති. පිටත නිවාස පැල්පත් පිටුපස පිහිටා ඇත. පෝර්ට්-ඕ-ප්‍රින්ස් හි, වර්ණවත් පැල්පත් නගර මධ්‍යම නගරය වට කර කඳු බෑවුම් දක්වා ඉහළට යයි.&lt;ref name=&quot;c151222&quot;&gt;{{Cite news|url=https://bartonchronicle.com/a-week-in-haiti-on-sports-treasure-hunting-and-life/|title=On sports, treasure hunting, and life|last=Gagnon-Joseph|first=Nathalie|date=22 December 2015|newspaper=The Chronicle|access-date=29 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101024149/https://bartonchronicle.com/a-week-in-haiti-on-sports-treasure-hunting-and-life/|archive-date=1 January 2016|location=Barton, Vermont|pages=28A, 29A|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

මධ්‍යම සහ ඉහළ පන්ති ජීවත් වන්නේ තදාසන්න ප්‍රදේශවල හෝ නාගරික සැලසුම්කරණයක් ඇති මහල් නිවාසවල විශාල නගරවල මධ්‍යම කොටසේ ය. ඔවුන් ජීවත් වන බොහෝ නිවාස කුඩා බලකොටු වැනි ය, ඒවා ලෝහ කටු, කටු කම්බි, කැඩුණු වීදුරු සහ සමහර විට තුනම ඇතුළත් බිත්ති පිටුපස පිහිටා ඇත. විදුලි ජාලය විශ්වාස කළ නොහැකි බැවින් නිවාසවල උපස්ථ ජනක යන්ත්‍ර ඇත. සමහරක් ජලය සඳහා වහල මත ජලාශ පවා ඇත.&lt;ref name=&quot;c151222&quot; /&gt;

=== කෘෂි කර්මාන්තය ===
[[File:Amid_rows_of_cabbage,_Haiti.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amid_rows_of_cabbage,_Haiti.jpg|thumb|ගෝවා පේළි, හයිටිය]]
හයිටි යනු ලොව ප්‍රමුඛතම වෙටිවර් නිෂ්පාදකයා වන අතර එය සුඛෝපභෝගී සුවඳ විලවුන්, සගන්ධ ෙතල් සහ සුවඳ විලවුන් සෑදීමට භාවිතා කරන මූල ශාකයකි, එය ලෝකයේ සැපයුමෙන් අඩක් සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 March 2014 |title=Perfume manufacturers must cope with the scarcity of precious supplies |url=https://www.theguardian.com/business/2014/mar/04/chanel-perfume-legislation-guerlain-loreal |access-date=12 April 2015 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.fida-pch.org/index.php?p=stories.View&amp;story=11|title=FEATURE-Perfumers promote fair trade for Haiti's 'super-crop'|last=Adams|first=David|date=24 April 2014|work=Reuters UK|access-date=12 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912111603/https://fida-pch.org/?p=stories.View&amp;story=11|archive-date=12 September 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; හයිටි ජාතිකයන්ගෙන් දළ වශයෙන් 40-50% ක් කෘෂිකාර්මික අංශයේ සේවය කරති.&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook – Haiti&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;feedh&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.economist.com/news/americas/21579875-government-tries-load-up-plates-poorest-people-americas-new-menu|title=Feeding Haiti: A new menu|date=22 June 2013|newspaper=[[The Economist]]|access-date=24 July 2013}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, 1980 දශකයේ මුල් භාගයේදී එක්සත් ජනපද කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් කරන ලද පාංශු සමීක්ෂණවලට අනුව, භෝග සඳහා ඉතා සුදුසු වූයේ භූමියෙන් සියයට 11.3 ක් පමණි. හයිටියේ ආහාර අවශ්‍යතාවයෙන් අඩක් සහ සහල් වලින් 80% ක් සඳහා ආනයන මත රඳා පවතී.&lt;ref name=&quot;feedh&quot; /&gt;

හයිටියේ අඹ, කොකෝවා, කෝපි, පැපොල්, මහෝගනී ඇට, නිවිති සහ වෝටර්ක්‍රෙස් වැනි භෝග අපනයනය කරයි.&lt;ref name=&quot;ute.gouv.ht&quot;&gt;{{cite web |year=2011 |title=Environmental Accessment of the USAID/Haiti North Park Power Project |url=http://www.ute.gouv.ht/caracol/images/stories/docs/environmental%20assessment%20of%20the%20usaidhaiti%20north%20park%20power%20project.pdf |access-date=20 April 2015 |publisher=USAID |page=23}}&lt;/ref&gt; කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සියලුම අපනයන වලින් 6% ක් වේ.&lt;ref name=&quot;ammart&quot; /&gt; ඊට අමතරව, දේශීය කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන අතර බඩ ඉරිඟු, බෝංචි, මඤ්ඤොක්කා, බතල, රටකජු, පිස්ටා, කෙසෙල්, මෙනේරි, පරෙවි ඇට, උක්, සහල්, බඩ ඉරිඟු සහ දැව ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;ute.gouv.ht&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Haiti Economy Profile 2016 |url=http://www.indexmundi.com/haiti/economy_profile.html |access-date=14 December 2016}}&lt;/ref&gt;

=== මුදල් ඒකක ===
හයිටි ගෝර්ඩ් (HTG) ජාතික මුදල් ඒකකය වේ. &quot;හයිටි ඩොලරය&quot; ගෝර්ඩ් 5 (ගූඩ්) ට සමාන වේ.{{citation needed|date=November 2024}} ව්‍යාපාරික අංශයේ සහ පුද්ගලයින්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් ඇමරිකානු ඩොලර් පිළිගනු ඇත, නමුත් එළිමහන් වෙළඳපොලවල් ගෝර්ඩ් වලට වැඩි කැමැත්තක් දැක්විය හැකිය. ප්‍රදේශවාසීන් USD &quot;ඩොලර් ඇමරිකන්&quot; (ඩෝලා ඇමරිකෙන්) හෝ &quot;ඩොලර් US&quot; (ඌ-එස් ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ) ලෙස හැඳින්විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web |title=All About Money: Gourdes, Dollars and Sense for Work and Life in Haiti |url=http://www.haitihub.com/download/Money-Matters-in-Haiti.pdf |access-date=16 February 2014 |publisher=haitihub.com}}&lt;/ref&gt;

=== සංචාරක ව්‍යාපාරය ===
[[File:Labadee.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Labadee.jpg|thumb|ලැබඩී, කෲස් නැව් ගමනාන්තයක්]]
හයිටියේ සංචාරක වෙළඳපොළ නොදියුණු මට්ටමක පවතින අතර රජය මෙම අංශය දැඩි ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරයි. සුදු වැලි සහිත වෙරළ තීරයන්, කඳුකර දර්ශන සහ වසර පුරා උණුසුම් දේශගුණයක් වැනි අනෙකුත් කැරිබියානු ගමනාන්ත වෙත සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කර ගන්නා බොහෝ ලක්ෂණ හයිටි සතුව ඇත. කෙසේ වෙතත්, විදේශයන්හි රටේ දුර්වල ප්‍රතිරූපය, සමහර විට අතිශයෝක්තියට නංවා, මෙම අංශයේ සංවර්ධනයට බාධා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Encylopedia Britannica - Haiti&quot;&gt;{{Cite web |title=&quot;Haiti&quot; |url=https://www.britannica.com/place/Haiti |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230915192813/https://www.britannica.com/place/Haiti |archive-date=15 September 2023 |access-date=5 September 2019}}&lt;/ref&gt; 2014 දී, රටට සංචාරකයින් 1,250,000 ක් (බොහෝ විට කෲස් නැව් වලින්) ලැබුණු අතර, 2014 දී කර්මාන්තය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 200 ක් උපයා ඇත.{{citation needed|date=September 2019}}

2014 දී හෝටල් කිහිපයක් විවෘත කරන ලද අතර, ඉහළ මට්ටමේ Best Western Premier,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Best Western International targets 120 new hotel projects in 2013 |url=http://www.traveldailynews.com/news/article/52973/best-western-international-targets-120 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125201322/http://www.traveldailynews.com/news/article/52973/best-western-international-targets-120 |archive-date=25 January 2013 |access-date=24 July 2015 |publisher=Traveldailynews.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.travelpulse.com/news/destinations/dispatch-good-times-in-haiti.html|title=Dispatch: Good Times in Haiti|last=Major|first=Brian|date=9 December 2014|work=[[TravelPulse]]}}&lt;/ref&gt; පෙෂන්-විල් හි Occidental Hotel and Resorts විසින් තරු පහේ Royal Oasis හෝටලයක්,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/caribbean/articles/Haiti-returns-to-the-tourist-map/|title=Haiti returns to the tourist map|date=27 July 2014|work=The Telegraph|access-date=13 February 2017|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/caribbean/articles/Haiti-returns-to-the-tourist-map/|archive-date=10 January 2022|editor=Thomson, Ian|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 May 2013 |editor=Lall, Gay Nagle |title=An Unlikely Location for Luxury |url=https://www.nytimes.com/2013/05/26/travel/haiti-an-unlikely-location-for-luxury.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2013/05/26/travel/haiti-an-unlikely-location-for-luxury.html |archive-date=2 January 2022 |access-date=13 February 2017 |work=[[The New York Times]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 May 2013 |editor=Myers, Gay Nagle |title=Tourism minister's plan aims to reveal Haiti's 'hidden beauty' |url=http://www.travelweekly.com/Caribbean-Travel/Tourism-minister-plan-is-to-reveal-hidden-beauty-of-Haiti |access-date=13 February 2017 |work=Travel Weekly}}&lt;/ref&gt; පෝට්-ඕ-ප්‍රින්ස් හි ටර්ගෝ ප්‍රදේශයේ තරු හතරේ Marriott හෝටලයක්&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://travel.usatoday.com/hotels/post/2011/11/marriott-announces-first-hotel-in-haiti-port-au-prince/574010/1|title=Marriott announces first hotel in Haiti|author=Barbara De Lollis|date=29 November 2011|access-date=24 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120626145655/http://travel.usatoday.com/hotels/post/2011/11/marriott-announces-first-hotel-in-haiti-port-au-prince/574010/1|archive-date=26 June 2012|publisher=Travel.usatoday.com|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ පෝර්ට්-ඕ-ප්‍රින්ස්, ලෙස් කේස්, කැප්-හයිටියන් සහ ජැක්මෙල්හි අනෙකුත් නව හෝටල් සංවර්ධන ඇතුළත් වේ.{{citation needed|date=March 2014}}

=== කැරකොල් කාර්මික උද්‍යානය ===
2012 ඔක්තෝබර් 21 වන දින, හයිටි ජනාධිපති මයිකල් මාර්ටෙලි, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් හිලරි ක්ලින්ටන්, බිල් ක්ලින්ටන්, රිචඩ් බ්‍රැන්සන්, බෙන් ස්ටිලර් සහ ෂෝන් පෙන් විසින් කැරිබියන් දූපත් වල විශාලතම හෙක්ටයාර 240 (අක්කර 600) ක කැරකොල් කාර්මික උද්‍යානය විවෘත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;usatoday.com&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2012/10/22/clinton-haiti-earthquake/1650763/|title=Clintons land in Haiti to showcase industrial park|date=22 October 2012|work=[[USA Today]]|access-date=11 January 2014}}&lt;/ref&gt; මෙම ව්‍යාපෘතියට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 300 ක් වැය වූ අතර එයට මෙගාවොට් 10 ක බලාගාරයක්, ජල පිරිපහදු යන්ත්‍රයක් සහ සේවක නිවාස ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;usatoday.com&quot; /&gt; උද්‍යානය සඳහා වූ සැලැස්ම 2010 භූමිකම්පාවට පෙර දින නියම කරන ලද නමුත් හයිටි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද විදේශ ආධාර උපාය මාර්ගයේ කොටසක් ලෙස එය වේගවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;bostonreview&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bostonreview.net/articles/jake-johnston-haiti-earthquake-aid-caracol/|title=Outsourcing Haiti|date=16 January 2014|work=[[Boston Review]]|access-date=24 March 2024}}&lt;/ref&gt; මෙම උද්‍යානය හයිටියේ උතුරු සහ ඊසානදිග දෙපාර්තමේන්තු සඳහා &quot;ප්‍රධාන සැලැස්මේ&quot; කොටසක් වූ අතර, විශාල ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සඳහා පහසුකම් සැලසීම සඳහා කැප්-හයිටියන් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ පුළුල් කිරීම, ෆෝර්ට්-ලිබර්ටේ හි ජාත්‍යන්තර වරායක් ඉදිකිරීම සහ 2012 ජනවාරි 12 වන දින ලිමොනේඩ් හි (කැප්-හයිටියන් අසල) නව විශ්ව විද්‍යාලයක ඩොලර් මිලියන 50 ක රෝයි හෙන්රි ක්‍රිස්ටෝෆ් කැම්පස් විවෘත කිරීම ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/haiti-clinton-caracol-idUSL1E8LM3BF20121022|title=Clintons preside at star-studded opening of Haitian industrial park|date=22 October 2012|access-date=24 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130619104102/http://www.reuters.com/article/2012/10/22/haiti-clinton-caracol-idUSL1E8LM3BF20121022|archive-date=19 June 2013|publisher=Reuters.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2012 දී, USAID විශ්වාස කළේ උද්‍යානය සම්පූර්ණයෙන්ම සංවර්ධනය කළ පසු රැකියා 65,000 ක් පමණ නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 October 2012 |title=State Dept. Fact Sheet on Haiti's Caracol Industrial Park |url=http://www.uspolicy.be/headline/state-dept-fact-sheet-haitis-caracol-industrial-park |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20150421070053/http://www.uspolicy.be/headline/state-dept-fact-sheet-haitis-caracol-industrial-park |archive-date=21 April 2015 |access-date=20 April 2015 |publisher=US Policy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |year=2014 |title=Caracol Industrial Park |url=http://www.usaid.gov/haiti/caracol-industrial-park |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219063300/http://www.usaid.gov/haiti/caracol-industrial-park |archive-date=19 February 2015 |access-date=20 April 2015 |publisher=USAID}}&lt;/ref&gt; දකුණු කොරියානු ඇඳුම් නිෂ්පාදකයෙකු වන සේ-ඒ ට්‍රේඩිං සමාගම, උද්‍යානයේ එකම ප්‍රධාන කුලී නිවැසියා, එය ප්‍රක්ෂේපණය කළ 20,000 න් ස්ථිර රැකියා 5,000 ක් නිර්මාණය කර නිවාස 5,000 ක් ඉදිකිරීමට පොරොන්දු වූ නමුත් 2014 වන විට කැරකොල් අසල නිවාස 750 ක් පමණක් ඉදිකර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;bostonreview&quot; /&gt;

වසර දහයකට පසු, ක්ලින්ටන් යුවළ පොරොන්දු වූ පරිවර්තනය ලබා දීමේ පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට උද්‍යානය අපොහොසත් වූ බව සැලකේ.&lt;ref name=&quot;guardiancaracol&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/11/haiti-and-the-failed-promise-of-us-aid|title=Haiti and the failed promise of US aid|date=11 October 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=24 March 2024}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදය වරාය ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඩොලර් මිලියන ගණනක් ආයෝජනය කළ නමුත් අවසානයේ එය අතහැර දැමීය.&lt;ref name=&quot;guardiancaracol&quot; /&gt; උද්‍යානය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා, කුඩා ගොවීන්ගේ පවුල් සිය ගණනක්, සමස්තයක් වශයෙන් 3,500 ක් පමණ භූමියෙන් ඉවත් කිරීමට සිදු විය.&lt;ref name=&quot;buzzfeed&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.buzzfeednews.com/article/karlazabludovsky/haiti-industrial-park-caracol|title=These Haitians Were Children When A US-Funded Project Evicted Them|date=15 June 2022|work=[[Buzzfeed]]|access-date=24 March 2024}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද රජයේ වගවීමේ කාර්යාලය විසින් කරන ලද විගණනයකින් හෙළි වූයේ වරාය ව්‍යාපෘතියට &quot;වරාය සැලසුම් කිරීම, ඉදිකිරීම සහ අධීක්ෂණය පිළිබඳ තාක්ෂණික විශේෂඥතාවක් ඇති කාර්ය මණ්ඩලයක්&quot; නොමැති බවත්, 1970 ගණන්වල සිට USAid කිසිදු වරායක් ඉදිකර නොමැති බවත්ය.&lt;ref name=&quot;guardiancaracol&quot; /&gt; 2015 දී USAid ශක්‍යතා අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ &quot;විවිධ තාක්ෂණික, පාරිසරික සහ ආර්ථික හේතූන් මත නව වරායක් ශක්‍ය නොවන&quot; බවත්, ප්‍රක්ෂේපිත පිරිවැයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කිරීමට එක්සත් ජනපදයට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 72 ක අරමුදල් නොමැති බවත්, USAid ආකර්ෂණය කර ගැනීමට අවශ්‍ය වූ පුද්ගලික සමාගම් &quot;උතුරු හයිටියේ නව වරායක් ඉදිකිරීමට සහාය වීමට කිසිදු උනන්දුවක් නොතිබූ&quot; බවත්ය.&lt;ref name=&quot;guardiancaracol&quot; /&gt;
== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>hencxcuihm0ndvmhoekoiiwnbjtulml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:CeylonChingu</title>
    <ns>2</ns>
    <id>180950</id>
    <revision>
      <id>791492</id>
      <parentid>791349</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T05:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>791492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="9wo629v0im0x2no7u9i2r8dne9teiag" xml:space="preserve">WikiProjectMed translation task force Coordinator/ Volunteer Support Network Member</text>
      <sha1>9wo629v0im0x2no7u9i2r8dne9teiag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791576</id>
      <parentid>791492</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>791576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203" sha1="o42t0gune18yrxu87kqdb9d1yhly07q" xml:space="preserve">This user is a [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] translation task force Coordinator and a [https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Supporters_Network Volunteer Support Network] Member.</text>
      <sha1>o42t0gune18yrxu87kqdb9d1yhly07q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුරිනාමයේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183218</id>
    <revision>
      <id>791419</id>
      <parentid>783684</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>791419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41765" sha1="18dpxbihx4irargt50h1ncnwsq4g4id" xml:space="preserve">
=== පූර්ව යටත් විජිතකරණය ===
සුරිනාම්හි ස්වදේශික ජනාවාස ක්‍රි.පූ. 3,000 දක්වා දිව යයි. විශාලතම ගෝත්‍රිකයන් වූයේ දඩයම් කිරීමෙන් සහ මසුන් ඇල්ලීමෙන් ජීවත් වූ වෙරළබඩ සංචාරක ගෝත්‍රයක් වන අරවාක් ය. ඔවුන් එම ප්‍රදේශයේ පළමු වැසියන් විය. කැරිබ්වරු ද එම ප්‍රදේශයේ පදිංචි වූ අතර ඔවුන්ගේ උසස් රුවල් නැව් භාවිතා කරමින් අරවාක් යටත් කර ගත්හ. ඔවුන් මාරොවිජ්නේ ගඟේ මුඛයේ පිහිටි ගලිබි (කුපාලි යුමි, එහි අර්ථය &quot;මුතුන් මිත්තන්ගේ ගස&quot;) හි පදිංචි වූහ. විශාල අරවාක් සහ කැරිබ් ගෝත්‍රිකයන් වෙරළ තීරයේ සහ සැවානා දිගේ ජීවත් වූ අතර, ආදිවාසී ජනතාවගේ කුඩා කණ්ඩායම් අකුරියෝ, ට්‍රියෝ, වරාඕ සහ වයනා වැනි අභ්‍යන්තර වැසි වනාන්තරවල ජීවත් වූහ.

=== යටත් විජිත සමය ===
16 වන සියවසේ ආරම්භයේදී ප්‍රංශ, ස්පාඤ්ඤ සහ ඉංග්‍රීසි ගවේෂකයෝ මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණියහ. සියවසකට පසු, ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවන් සාරවත් ගයනා තැනිතලාවේ බොහෝ ගංගා දිගේ වතු ජනපද පිහිටුවා ගත්හ. ගයනාවේ පැරණිතම ලේඛනගත යටත් විජිතය වූයේ සුරිනාම් ගඟ දිගේ මාෂල්ස් ක්‍රීක් නම් ඉංග්‍රීසි ජනාවාසයකි.&lt;ref name=&quot;Marshall&quot;&gt;{{cite book |last=Baynes |first=Thomas Spencer |url=https://books.google.com/books?id=paQMAAAAYAAJ&amp;pg=PA253 |title=Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, and General Literature, Volume XI |year=1888 |edition=Ninth Edition—Popular Reprint |quote=In 1614, the states of Holland granted to any Dutch citizen a four years' monopoly of any harbour or place of commerce which he might discover in that region (Guiana). The first settlement, however, in Suriname (in 1630) was made by an Englishman, whose name is still preserved by Marshall's Creek.}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු, 1650 සිට 1667 දක්වා පැවති සුරිනාම් නමින් තවත් කෙටි කාලීන ඉංග්‍රීසි යටත් විජිතයක් තිබුණි.

මෙම භූමිය පාලනය කිරීම සඳහා ලන්දේසීන් සහ ඉංග්‍රීසින් අතර ආරවුල් ඇති විය. 1667 දී, දෙවන ඇන්ග්ලෝ-ලන්දේසි යුද්ධයෙන් පසු බ්‍රෙඩා ගිවිසුමට තුඩු දුන් සාකච්ඡා අතරතුර, ලන්දේසීන් ඉංග්‍රීසින්ගෙන් ලබා ගත් සුරිනාම් හි නව වතු ජනපදය තබා ගැනීමට තීරණය කළහ. ඒ වෙනුවට ඉංග්‍රීසින් උතුරු ඇමරිකාවේ නිව් නෙදර්ලන්තයේ යටත් විජිතයේ ප්‍රධාන නගරය වන නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් මැද අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ තබා ගත්හ. පසුව එංගලන්තයේ දෙවන ජේම්ස් රජු බවට පත් වූ යෝර්ක් ආදිපාදවරයාගේ නමින් බ්‍රිතාන්‍යයන් එය නිව්යෝර්ක් ලෙස නම් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Badoe |first=Etta |date=11 November 2015 |title=1664 New Amsterdam becomes New York Dutch rulers surrender to England |url=https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201120328/https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |archive-date=1 February 2017 |access-date=13 March 2021 |publisher=[[Queens Chronicle]]}}&lt;/ref&gt;

1683 දී, ඇම්ස්ටර්ඩෑම් නගරය, වැන් අර්සන් වැන් සොමල්ඩිජ්ක් පවුල සහ ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් සුරිනාම් සංගමය ආරම්භ කරන ලදී. යටත් විජිතය කළමනාකරණය කිරීමට සහ ආරක්ෂා කිරීමට සමාජයට බලය පවරන ලදී. යටත් විජිතයේ 'වැවිලිකරුවන්', නැතහොත් වඩාත් නිවැරදිව 'වහල් හිමියන්', ගංගා දිගේ කෝපි, කොකෝවා, උක් සහ කපු වගාවන්හි වෙළඳ භෝග වගා කිරීමට, අස්වැන්න නෙළා ගැනීමට සහ සැකසීමට වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානු වහලුන්ට ප්‍රචණ්ඩ ලෙස බල කිරීම මත දැඩි ලෙස විශ්වාසය තැබූහ. 1600 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට 1800 ගණන්වල මුල් භාගය දක්වා අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාම අතරතුර, වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන් 300,000 ක් පමණ සුරිනාම් වෙත ගෙන යන ලදී. මෙම වහල් හිමියන් හෝ 'වැවිලිකරුවන්' වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන්ට සැලකීම එකල ප්‍රමිතීන්ට අනුව පවා කුරිරු ලෙස කුරිරු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Streissguth |first=Tom |url=https://archive.org/details/surinameinpictur0000stre |title=Suriname in Pictures |publisher=Twenty-First Century Books |year=2009 |isbn=978-1-57505-964-8 |pages=[https://archive.org/details/surinameinpictur0000stre/page/23 23]– |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; —ඉතිහාසඥ සී. ආර්. බොක්සර් ලිව්වේ &quot;මිනිසාට මිනිසාගේ අමානුෂිකත්වය සුරිනාම් හි එහි සීමාවන්ට ආසන්නව ළඟා විය&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Boxer |first=C.R. |author-link=C. R. Boxer |title=The Dutch Seaborne Empire |date=1990 |publisher=Penguin |isbn=978-0140136180 |pages=271–272}}&lt;/ref&gt;—සහ වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන් බොහෝ දෙනෙක් වතු ලෙස හැඳින්වෙන බලහත්කාර කම්කරු කඳවුරුවලින් පලා ගියහ. වහල්භාවය අහෝසි කිරීමෙන් පසුව පවා, වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන්ට කිසිදු වන්දියක් හෝ වන්දියක් නොලැබුණු අතර, යටත් විජිත පදිංචිකරුවෙකු වූ ලන්දේසීන්ගෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට හා භීෂණයට මුහුණ දුන්හ. 1795 නොවැම්බර් මාසයේදී, බටේවියානු ජනරජය විසින් සංගමය ජනසතු කරන ලද අතර එතැන් සිට බටේවියානු ජනරජය සහ එහි නීතිමය අනුප්‍රාප්තිකයින් (ඕලන්ද රාජධානිය සහ නෙදර්ලන්ත රාජධානිය) ජාතික යටත් විජිතයක් ලෙස භූමිය පාලනය කළහ - 1799 සහ 1802 අතර සහ 1804 සහ 1816 අතර බ්‍රිතාන්‍ය වාඩිලා ගැනීමේ කාල පරිච්ඡේද දෙකක් හැර.

[[File:Vente_d'esclaves_au_Suriname_en_1831.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vente_d'esclaves_au_Suriname_en_1831.jpg|වම|thumb|1831 දී පැරමරිබෝ හි වහල් වෙන්දේසිය]]
යාබද වැසි වනාන්තරවල ජීවත් වූ ස්වදේශික දකුණු ඇමරිකානුවන්ගේ සහාය ඇතිව, පලාගිය අප්‍රිකානු වහලුන් අභ්‍යන්තරයේ නව සහ අද්විතීය සංස්කෘතියක් ස්ථාපිත කළ අතර එය තමන්ගේම අතින් ඉතා සාර්ථක විය. ඔවුන් සාමූහිකව ඉංග්‍රීසියෙන් මැරූන්ස් ලෙසත්, ප්‍රංශ භාෂාවෙන් නෙග්'මැරොන්ස් ලෙසත් (වචනාර්ථයෙන් &quot;දුඹුරු නීග්‍රෝවරුන්&quot;, එනම් &quot;සුදුමැලි සමක් ඇති නීග්‍රෝවරුන්&quot;) සහ ලන්දේසි භාෂාවෙන් මැරොන්ස් ලෙසත් හැඳින්විණි. මැරූන්වරු විවිධ අප්‍රිකානු ජනවාර්ගික කොටස්වලින් පැමිණි බැවින්, ජනවාර්ගික උත්පාදන ක්‍රියාවලියක් හරහා ක්‍රමයෙන් ස්වාධීන ගෝත්‍ර කිහිපයක් වර්ධනය කළහ. මෙම ගෝත්‍රවලට සරමාකා, පරමාකා, න්ඩියුකා හෝ අවුකන්, ක්වින්ටි, අලුකු හෝ බොනි සහ මාතාවයි ඇතුළත් වේ.

මැරූන්වරු බොහෝ විට වහල්භාවයට පත් වූවන්ගෙන් නව සාමාජිකයින් බඳවා ගැනීමට සහ කාන්තාවන් අල්ලා ගැනීමට මෙන්ම ආයුධ, ආහාර සහ සැපයුම් ලබා ගැනීමට බලහත්කාර කම්කරු වතු වැටලූහ. වහල්භාවයට පත් පවුල්වල කුරිරු ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තම වහල් ජනතාව නිදහස් කර ගැනීම සඳහා වැටලීම් වලදී ලන්දේසි වහල්භාවයට පත් 'වැවිලිකරුවන්' සහ ඔවුන්ගේ පවුල් මරා දැමූහ. යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන් ආරක්ෂක ගොඩනඟා ගත් අතර, ඒවා 18 වන සියවසේ සිතියම්වල පෙන්වා ඇති තරම් වැදගත් විය.&lt;ref&gt;[http://www.wdl.org/en/item/524/ Simon M. Mentelle, &quot;Extract of the Dutch Map Representing the Colony of Surinam&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108175007/https://www.wdl.org/en/item/524/ |date=2018-01-08 }}, c.1777, Digital World Library via Library of Congress. Retrieved 26 May 2013&lt;/ref&gt;

ලන්දේසීන්ගේ දරුණු වහල්භාවයෙන් බේරුණු මැරූන්වරුන්ට එරෙහිව ලන්දේසි යටත් විජිතවාදීන් වැසි වනාන්තරය හරහා සන්නද්ධ ව්‍යාපාර දියත් කළ අතර, යටත් විජිතවාදීන්ට වඩා ඔවුන් එය හොඳින් දැන සිටියහ. සතුරුකම් අවසන් කිරීම සඳහා, 18 වන සියවසේදී, යුරෝපීය යටත් විජිත බලධාරීන් විවිධ ගෝත්‍ර සමඟ සාම ගිවිසුම් කිහිපයක් අත්සන් කළහ. ඔවුන්ගේ ස්වාධීනත්වය සඳහා සටන් කළ ඔවුන්ගේ අභ්‍යන්තර භූමි ප්‍රදේශවල මැරූන්වරුන්ට ස්වෛරී තත්ත්වය සහ වෙළඳ අයිතිවාසිකම් ලබා දීමට ඔවුන්ට බල කෙරුනි.

=== වහල්භාවය අහෝසි කිරීම ===
1861 සිට 1863 දක්වා, [[ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය]] ආරම්භ වෙමින් පැවතීමත්, සංගමය විසින් පාලනය කරන ලද උතුරු ප්‍රදේශයට පලා ගිය වහල්භාවයට පත් වූ ජනතාවත් සමඟ, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඒබ්‍රහම් ලින්කන් සහ ඔහුගේ පරිපාලනය වහල්භාවයෙන් නිදහස් වූ සහ එක්සත් ජනපදයෙන් පිටව යාමට කැමති පුද්ගලයින් නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා විදේශයන්හි ස්ථාන සොයමින් සිටියහ. සුරිනාම් හි ලන්දේසි යටත් විජිතයට අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සංක්‍රමණය සහ යටත් විජිතකරණය සම්බන්ධයෙන් එය ලන්දේසි රජය සමඟ සාකච්ඡා ආරම්භ කළේය. 1864 න් පසු අතහැර දැමූ අදහසින් කිසිවක් සිදු නොවූ අතර, එය 1864 න් පසු අතහැර දමන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Douma, Michael J.|year=2015|title=The Lincoln Administration's Negotiations to Colonize African Americans in Dutch Suriname|url=https://michaeljdouma.files.wordpress.com/2014/08/douma-cwh.pdf|journal=Civil War History|volume=61|issue=2|pages=111–137|doi=10.1353/cwh.2015.0037|s2cid=142674093}}&lt;/ref&gt;

නෙදර්ලන්තය 1863 දී සුරිනාම් හි වහල්භාවය අහෝසි කළේය, අවම වැටුපක් සඳහා සංක්‍රාන්ති වසර 10 ක් වතුකරයේ වැඩ කිරීමට වහලුන්ට අවශ්‍ය වූ ක්‍රමානුකූල ක්‍රියාවලියක් යටතේ, එය ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරුන්ට අර්ධ වන්දියක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zaken |first=Ministerie van Algemene |date=2023-11-08 |title=Slavery Memorial Year - Discrimination - Government.nl |url=https://www.government.nl/topics/discrimination/history-of-slavery/slavery-memorial-year |access-date=2025-05-14 |website=www.government.nl |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zaken |first=Ministerie van Algemene |date=2022-10-21 |title=Slavery Memorial Year 1 July 2023 to 1 July 2024 - Ministry of Education, Culture and Science - Government.nl |url=https://www.government.nl/ministries/ministry-of-education-culture-and-science/events/slavery-memorial-year |access-date=2025-05-14 |website=www.government.nl |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; 1873 දී එම සංක්‍රාන්ති කාලය අවසන් වූ පසු, බොහෝ නිදහස් වූවන් අගනුවර වන පැරමරිබෝ වෙනුවෙන් පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ සේවය කළ වතු බොහෝ දුරට අතහැර දැමූහ. ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකුට ඔවුන් වැඩ කළ වතු මිලදී ගැනීමට හැකි විය, විශේෂයෙන් පැරා සහ කොරෝනි දිස්ත්‍රික්කයේ. ඔවුන්ගේ පරම්පරාව තවමත් එම භූමියේ ජීවත් වෙති. වතු හිමියන් කිහිප දෙනෙකු 1863 න් පසු වසර දහය සඳහා ඔවුන්ගේ හිටපු වහල් සේවකයින්ට ගෙවිය යුතු වැටුප ගෙවා නැත. කම්කරුවන්ට ඇති ණයෙන් බේරීම සඳහා ඔවුන් වතුයායේ භූමියේ දේපළ අයිතිවාසිකම් කම්කරුවන්ට ගෙවූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 July 2020 |title=Suriname View Geschiedenis |url=https://www.surinameview.com/sranan/geschiedenis/suriname-geschiedenis-deel-5-weer-nederlands-en-nieuwe-immigranten/}}&lt;/ref&gt; 1863 ජූලි 1 වන දින කෙටිකෝටි ලෙස හැඳින්වේ.

[[File:Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_10030464_Kappen_van_suikerriet.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_10030464_Kappen_van_suikerriet.jpg|වම|thumb|මේරියන්බර්ග් වතුයායේ ජාවානු ගිවිසුම්ගත සේවකයින්, 1930 පමණ]]
වැවිලි ජනපදයක් ලෙස, සුරිනාම් සතුව ශ්‍රම-අධික වෙළඳ භෝග මත යැපෙන ආර්ථිකයක් තිබුණි. ශ්‍රම හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා, ලන්දේසීන් ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව් (නූතන ඉන්දුනීසියාව) සහ ඉන්දියාවෙන් කොන්ත්‍රාත් හෝ ගිවිසුම්ගත කම්කරුවන් බඳවාගෙන ප්‍රවාහනය කළහ (දෙවැන්න එවකට එම ප්‍රදේශය පාලනය කළ බ්‍රිතාන්‍යයන් සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමක් හරහා). ඊට අමතරව, 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, චීනයෙන් සහ මැද පෙරදිගින් කම්කරුවන් සුළු සංඛ්‍යාවක්, බොහෝ දුරට පිරිමින් බඳවා ගන්නා ලදී.

සුරිනාමයේ ජනගහනය සාපේක්ෂව කුඩා වුවද, මෙම සංකීර්ණ යටත් විජිතකරණය සහ සූරාකෑම හේතුවෙන්, එය ලෝකයේ වඩාත්ම වාර්ගික හා සංස්කෘතික වශයෙන් විවිධත්වයක් ඇති රටවලින් එකකි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1211306.stm|title=Suriname Country Profile|date=14 September 2012|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |year=2010 |title=Multicultural Netherlands |url=http://dutch.berkeley.edu/mcnl/immigration/the-netherlands/the-surinamese/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723092050/http://dutch.berkeley.edu/mcnl/immigration/the-netherlands/the-surinamese/ |archive-date=23 July 2012 |access-date=13 August 2012 |publisher=UC Berkeley}}&lt;/ref&gt;

=== යටත් විජිතකරණය ===
[[File:Encyclopaedie_van_Nederlandsch_West-Indië-Surinam_north-Benj004ency01ill_stitched.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Encyclopaedie_van_Nederlandsch_West-Indi%C3%AB-Surinam_north-Benj004ency01ill_stitched.jpg|thumb|1914 දී සුරිනාම්]]
[[File:Presidentieel_Paleis.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Presidentieel_Paleis.jpg|thumb|සුරිනාම් ජනාධිපති මන්දිරය]]
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී, 1941 නොවැම්බර් 23 දින, නෙදර්ලන්ත පිටුවහල් රජය සමඟ ගිවිසුමක් යටතේ, එක්සත් ජනපදය මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ගේ යුද ප්‍රයත්නයට සහාය වීම සඳහා බොක්සයිට් පතල් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සොල්දාදුවන් 2,000 ක් සුරිනාම් වෙත යවන ලදී.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120105003256/http://faculty.virginia.edu/setear/students/fdrneutr/38%20to%2041%20Alt.htm#November1 World War II Timeline]. Faculty.virginia.edu. Retrieved 15 August 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tweede wereldoorlog |url=https://www.trisonline.nl/de-tris/tweede-wereldoorlog/ |access-date=6 January 2022 |website=TRIS Online |language=nl}}&lt;/ref&gt; 1942 දී, නෙදර්ලන්තය සහ එහි යටත් විජිත අතර සබඳතා පශ්චාත් යුධ සමය අනුව සමාලෝචනය කිරීමට ලන්දේසි පිටුවහල් රජය ආරම්භ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Maurice Blessing |date=October 2013 |title=Wilhemina preekt de revolutie |url=https://www.historischnieuwsblad.nl/wilhemina-preekt-de-revolutie/ |access-date=6 January 2022 |language=nl}}&lt;/ref&gt;[[File:Maroon_village,_Suriname_River,_1955.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Maroon_village,_Suriname_River,_1955.jpg|වම|thumb|1955 දී සුරිනාම් ගඟ දිගේ මැරූන් ගම්මානයක්.]]
[[File:Water-front_houses_in_Paramaribo,_1955.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Water-front_houses_in_Paramaribo,_1955.jpg|thumb|1955, පැරමරිබෝ හි වෝටර්ෆ්‍රන්ට් නිවාස]]
1954 දී, සුරිනාමය නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලස් සහ නෙදර්ලන්තය සමඟ නෙදර්ලන්ත රාජධානියේ සංඝටක රටවලින් එකක් බවට පත් විය. මෙම ඉදිකිරීමේදී, නෙදර්ලන්තය එහි ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු පාලනය රඳවා ගත්තේය. 1974 දී, සුරිනාම ජාතික පක්ෂය (NPS) විසින් මෙහෙයවන ලද පළාත් පාලන ආයතනය (සාමාජිකත්වය බොහෝ දුරට ක්‍රියෝල්, එනම් වාර්ගිකව අප්‍රිකානු හෝ මිශ්‍ර අප්‍රිකානු-යුරෝපීය) වූ අතර, ලන්දේසි රජය සමඟ පූර්ණ නිදහස කරා යන සාකච්ඡා ආරම්භ කළේය; නෙදර්ලන්තයෙන් නිදහස සඳහා ඉන්දුනීසියාවේ පෙර යුද්ධයට වෙනස්ව, සුරිනාමයේ නිදහස කරා යන මාර්ගය එවකට වාමාංශික ලන්දේසි රජයේ මුලපිරීමක් විය. 1975 නොවැම්බර් 25 වන දින නිදහස ලබා දෙන ලදී. නිදහසින් පසු පළමු දශකය තුළ සුරිනාම් ආර්ථිකයෙන් විශාල කොටසක් ලන්දේසි රජය විසින් සපයන ලද විදේශ ආධාර මගින් පෝෂණය විය.

=== නිදහස ===
[[File:Henck_Arron,_Beatrix,_Johan_Ferrier_1975.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Henck_Arron,_Beatrix,_Johan_Ferrier_1975.jpg|thumb|1975 නොවැම්බර් 25 වන දින අගමැති හෙන්ක් ඇරොන්, නෙදර්ලන්තයේ අනාගත රැජින බියට්‍රික්ස් සහ ජනාධිපති ජොහාන් ෆෙරියර්]]
රටේ පළමු ජනාධිපතිවරයා වූයේ හිටපු ආණ්ඩුකාර ජොහාන් ෆෙරියර් වන අතර, හෙන්ක් ඇරොන් (එවකට එන්පීඑස් නායකයා) අගමැති ධුරය දැරීය. නිදහසට පෙර වසරවලදී, සුරිනාමයේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ නෙදර්ලන්තයට සංක්‍රමණය වූ අතර, නෙදර්ලන්ත රාජධානියේ සංඝටක රටක් ලෙස නව රට නිදහස ලැබීමෙන් පසු නරක අතට හැරෙනු ඇතැයි යන කනස්සල්ල මධ්‍යයේ ය. නිදහසින් පසු සුරිනාම දේශපාලනය වාර්ගික ධ්‍රැවීකරණය හා දූෂණයට පිරිහී ගිය අතර, එන්පීඑස් ලන්දේසි ආධාර මුදල් පක්ෂග්‍රාහී අරමුණු සඳහා භාවිතා කළේය. 1977 මැතිවරණයේදී එහි නායකයින්ට වංචා චෝදනා එල්ල වූ අතර, එහිදී ඇරොන් තවත් වාරයක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, අතෘප්තිය කෙතරම්ද යත් ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් නෙදර්ලන්තයට පලා ගොස් එහි දැනටමත් සැලකිය යුතු සුරිනාම ප්‍රජාවට එක් විය.&lt;ref&gt;Obituary, ''[[The Guardian]]'', 24 January 2001.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Vezzoli |first=Simona |date=November 2014 |title=The evolution of Surinamese emigration across and beyond independence: The role of origin and destination states |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:64e1aae0-e515-4779-9e21-8b64ff65b4d2/files/sjs956g29b |work=IMI Working Papers Series |publisher=[[International Migration Institute]] (IMI), University of Oxford |format=PDF |id=DEMIG project paper 28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Foreign Relations, 1977–1980, Volume XXIII, Mexico, Cuba, and the Caribbean – Office of the Historian |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1977-80v23/d334}}&lt;/ref&gt;
=== 1980 හමුදා කුමන්ත්‍රණය ===
1980 පෙබරවාරි 25 වන දින, හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් ඇරොන්ගේ රජය පෙරලා දැමීය. එය ආරම්භ කරන ලද්දේ ඩෙසි බූටර්ස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සැරයන්වරුන් 16 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසිනි.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |year=2013 |title=Suriname |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/suriname/ |access-date=4 August 2013 |work=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; හමුදා පාලනයේ විරුද්ධවාදීන් 1980 අප්‍රේල්, 1980 අගෝස්තු, 1981 මාර්තු 15 සහ නැවත 1982 මාර්තු 12 දින කුමන්ත්‍රණ විරෝධී උත්සාහයන් දියත් කළහ. පළමු ප්‍රති උත්සාහය ෆ්‍රෙඩ් ඕර්ම්ස්කර්ක් විසින් මෙහෙයවන ලද අතර,&lt;ref name=&quot;Janssen2011&quot;&gt;{{cite book |author=Roger Janssen |url=https://books.google.com/books?id=kXdhAAAAQBAJ&amp;pg=PA60 |title=In Search of a Path: An Analysis of the Foreign Policy of Suriname from 1975 to 1991 |date=1 January 2011 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25367-4 |pages=60–}}&lt;/ref&gt; දෙවැන්න මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදීන් විසින් ද,&lt;ref&gt;{{cite web |author=Betty Sedoc-Dahlberg |title=Refugees from Suriname |url=http://refuge.journals.yorku.ca/index.php/refuge/article/download/21454/20129 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413153357/https://refuge.journals.yorku.ca/index.php/refuge/article/download/21454/20129 |archive-date=13 April 2018 |access-date=26 August 2016}}&lt;/ref&gt; තෙවනුව විල්ෆ්‍රඩ් හෝකර් විසින් ද, සිව්වනවැන්න සුරේන්ද්‍ර රම්බොකස් විසින් ද මෙහෙයවන ලදී.

සිව්වන ප්‍රති-කුමන්තරණයේදී හෝකර් බන්ධනාගාරයෙන් පැන ගිය නමුත් ඔහුව අල්ලාගෙන කෙටියෙන් මරා දමන ලදී. 1982 දෙසැම්බර් 7 වන දින අලුයම 2 ත් 5 ත් අතර කාලය තුළ, බූටර්ස්ගේ නායකත්වය යටතේ හමුදාව, හමුදා ආඥාදායකත්වය විවේචනය කළ ප්‍රමුඛ පුරවැසියන් 13 දෙනෙකු වටලා පැරමරිබෝ හි ෆෝර්ට් සීලන්ඩියා හි රඳවා තැබීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 March 2012 |title=Bouterse heeft Daal en Rambocus doodgeschoten |url=http://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/9910 |publisher=Network Star Suriname, Paramaribo, Suriname}}&lt;/ref&gt; ඒකාධිපතිත්වය විසින් ඉදිරි දින තුන තුළ රම්බොකස් සහ ජිවන්සිං ෂෙයොම්බාර් (සිව්වන ප්‍රති-කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයට ද සම්බන්ධ වූ) සමඟ මේ සියලු දෙනාම මරණ දඬුවම නියම කරන ලදී.

=== සිවිල් යුද්ධය, මැතිවරණ සහ ව්‍යවස්ථාව ===
1986 දී ආරම්භ වූ සුරිනාම් හමුදාව සහ කැරලිකාර නායක රොනී බ්‍රන්ස්විජ්ක්ට පක්ෂපාතී මැරූන්වරුන් අතර කුරිරු සිවිල් යුද්ධය දිගටම පැවති අතර එහි බලපෑම් 1990 ගණන්වලදී බූටර්ස්ගේ ස්ථාවරය තවදුරටත් දුර්වල කළේය. සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන්, 1980 ගණන්වල අගභාගයේදී සුරිනාම් ජාතිකයන් 10,000 කට වැඩි පිරිසක්, බොහෝ දුරට මැරූන් ජාතිකයන්, ප්‍රංශ ගයනාවට පලා ගියහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Panorama de la population immigrée en Guyane |url=https://www.blada.com/data/File/2012pdf/panoimmigr102012.pdf |access-date=2019-02-02 |publisher=[[INSEE]]}}&lt;/ref&gt;

1987 දී ජාතික මැතිවරණ පැවැත්විණි. ජාතික සභාව විසින් බූටර්ස්ට හමුදාව භාරව සිටීමට ඉඩ සලසන නව ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කරන ලදී. රජය කෙරෙහි අතෘප්තිමත් වූ බූටර්ස් 1990 දී දුරකථනයෙන් ඇමතිවරුන් නෙරපා හැරියේය. මෙම සිදුවීම &quot;දුරකථන කුමන්ත්‍රණය&quot; ලෙස ජනප්‍රිය විය. 1991 මැතිවරණයෙන් පසු ඔහුගේ බලය හීන වීමට පටන් ගත්තේය.

1988 දී සෝල් හි පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී, ඇන්තනි නෙස්ටි මීටර් 100 සමනලයා ඉසව්වෙන් රන් පදක්කම දිනා ගැනීමත් සමඟ සුරිනාම්, ප්‍රථම වරට ඔලිම්පික් පදක්කමක් දිනාගත් කුඩාම ස්වාධීන දකුණු ඇමරිකානු රාජ්‍යය බවට පත්විය.

1999 වසරේ මුල් භාගය දුර්වල සාමාන්‍ය ආර්ථික හා සමාජීය තත්ත්වයන්ට එරෙහිව අවිහිංසාවාදී ජාතික විරෝධතා මගින් සනිටුහන් විය. වසර මැද භාගය වන විට, නෙදර්ලන්තය මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් චෝදනා මත බූටර්ස් නොපැමිණීම හේතුවෙන් නඩු විභාගයට භාජනය විය. ඔහු වරදකරු වී සිර දඬුවම් නියම වූ නමුත් සුරිනාම්හි රැඳී සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/07/17/world/world-briefing.html|title=World Briefing|last=Neilan|first=Terence|date=17 July 1999|work=The New York Times|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;

=== 21 වන සියවස ===
2002 දී, සුරිනාම් අගනුවර වන පැරමරිබෝ හි අභ්‍යන්තර ඓතිහාසික නගරය, ලන්දේසි යටත් විජිත ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ කැපී පෙනෙන එකතුව සඳහා යුනෙස්කෝ [[යුනෙස්කෝ ලෝක ‍උරුම අඩවි|ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට]] ඇතුළත් කරන ලදී.

2010 ජූලි 19 වන දින, සුරිනාම් හි ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත් වූ විට බූටර්ස් නැවත බලයට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-10690930 ''Suriname ex-strongman Bouterse back in power''], In: [[BBC News]], 19 July 2010&lt;/ref&gt; 2010 දී ඔහුගේ මැතිවරණයට පෙර, දෙසැම්බර් ඝාතනවලදී ප්‍රමුඛ විරුද්ධවාදීන් 15 දෙනෙකු ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට සහ තවත් 24 දෙනෙකුට චෝදනා එල්ල විය. කෙසේ වෙතත්, 2012 දී, නඩු විභාගයේ තීන්දුවට මාස දෙකකට පෙර, ජාතික සභාව එහි සමාව දීමේ නීතිය දීර්ඝ කර බූටර්ස් සහ අනෙකුත් අයට මෙම චෝදනා සඳහා සමාව ලබා දුන්නේය. 2015 ජූලි 14 වන දින ඔහු නැවත තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;[https://www.voanews.com/a/suriname-bouterse-secures-second-presidential-term/2862157.html Suriname's Bouterse Secures Second Presidential Term], ''Voice of America News'', 14 July 2015&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, 2019 නොවැම්බර් 29 වන දින සුරිනාම් උසාවියකින් බූටර්ස් වරදකරු කරන ලද අතර 1982 ඝාතනවල ඔහුගේ භූමිකාව වෙනුවෙන් වසර 20 ක සිරදඬුවමක් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/11/29/world/americas/suriname-president-convicted-in-1982-killings.html|title=Suriname President Convicted in 1982 Killings|last=The Associated Press|date=2019-11-29|work=The New York Times|access-date=2019-12-01|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;[[File:Rellen_op_17_februari_2023,_bestorming_DNA.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rellen_op_17_februari_2023,_bestorming_DNA.PNG|thumb|2023 පෙබරවාරි මාසයේදී විරෝධතාකරුවන් ජාතික සභා ගොඩනැගිල්ලට කඩා වැදුණි.]]
2020 මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gfcnieuws.com/vhp-grote-winnaar-verkiezingen-25-mei-2020/|title=VHP grote winnaar verkiezingen 25 mei 2020|access-date=26 May 2020|language=nl|website=GFC Nieuws|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715145326/https://www.gfcnieuws.com/vhp-grote-winnaar-verkiezingen-25-mei-2020/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; චෑන් සන්තෝකි සුරිනාම් හි ජනාධිපති ධුරය සඳහා වූ එකම නාමයෝජනා විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dbsuriname.com/2020/07/08/breaking-ndp-dient-geen-lijst-in/|title=Breaking: NDP dient geen lijst in|access-date=8 July 2020|language=nl|website=Dagblad Suriname}}&lt;/ref&gt; ජූලි 13 වන දින, සන්තෝකි නිතරගයෙන් පැවති මැතිවරණයකින් ජනාධිපති ධුරයට තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|title=Live blog: Verkiezing president en vicepresident Suriname|access-date=13 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115220444/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|archive-date=15 January 2021|language=nl|website=De Ware Tijd|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් මහජන සහභාගීත්වයෙන් තොරව පැවති උත්සවයකදී ජූලි 16 වන දින ඔහු පදවි ප්‍රාප්ත විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.waterkant.net/suriname/2020/07/12/inauguratie-nieuwe-president-van-suriname-op-onafhankelijkheidsplein/|title=Inauguratie nieuwe president van Suriname op Onafhankelijkheidsplein|access-date=13 July 2020|language=nl|website=Waterkant}}&lt;/ref&gt;

2023 පෙබරවාරි මාසයේදී, පැරමරිබෝ අගනුවර ජීවන වියදම් ඉහළ යාමට එරෙහිව දැඩි විරෝධතා ඇති විය. විරෝධතාකරුවන් ජනාධිපති චෑන් සන්තෝකිගේ රජයට දූෂණ චෝදනා එල්ල කළහ. රජය ඉල්ලා අස්වන ලෙස ඉල්ලා සිටිමින් ඔවුන් ජාතික සභාවට කඩා වැදුණි. කෙසේ වෙතත්, රජය විරෝධතා හෙළා දුටුවේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/americas/protesters-storm-surinames-parliament-rampage-through-capital-rally-turns-ugly-2023-02-17/|title=Protesters storm Suriname's parliament as anti-austerity rally turns chaotic|last=Kuipers|first=Ank|date=18 February 2023|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී, සුරිනාම් හි පලාගිය හිටපු ජනාධිපති ඩෙසි බූටර්ස් මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/25/desi-bouterse-surinames-fugitive-former-president-dies-at-79|title=Desi Bouterse, Suriname's fugitive former president, dies at 79|work=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==

[[ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය]]</text>
      <sha1>18dpxbihx4irargt50h1ncnwsq4g4id</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184571</id>
    <revision>
      <id>791572</id>
      <parentid>763055</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>791572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46673" sha1="nw42m2r45r8rnzqi1bujiib3ftnbjev" xml:space="preserve">
[[File:Sydney_Opera_House,_botanic_gardens_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sydney_Opera_House,_botanic_gardens_1.jpg|thumb|සිඩ්නි ඔපෙරා හවුස් 1973 දී නිම කරන ලද අතර 2007 දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එම නාමය ලැබූ ලාබාලතම ගොඩනැගිල්ල බවට එය පත්විය.&lt;ref&gt;''[[Architect Magazine]]'' (August 2007), '''96''' (11), p. 14&lt;/ref&gt;]]
සමකාලීන ඕස්ට්‍රේලියානු සංස්කෘතිය විවිධාකාර වේ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024 |title=Culturally and linguistically Diverse Australian |url=https://www.aihw.gov.au/reports-data/population-groups/cald-australians/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219224057/https://www.aihw.gov.au/reports-data/population-groups/cald-australians/overview |archive-date=19 February 2024 |access-date=20 February 2024 |website=Australian Government, Australian Institute of Health and Welfare}}&lt;/ref&gt; සහ රටේ ස්වදේශික සම්ප්‍රදායන්, ඇන්ග්ලෝ-සෙල්ටික් උරුමය සහ 1945 න් පසු බහු සංස්කෘතික සංක්‍රමණ ඉතිහාසය පිළිබිඹු කරයි.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jupp|2001|pp=74–77, 796–802, 808–812}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Teo|White|2003|pp=118–20}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ සංස්කෘතිය ද බලගතු වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=White|first1=Richard|date=1 January 1983|title=A Backwater Awash: The Australian Experience of Americanisation|journal=Theory, Culture and Society|volume=1|issue=3|pages=108–122|doi=10.1177/026327648300100309|s2cid=144339300}}&lt;/ref&gt; බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතකරණයෙන් පසු ඕස්ට්‍රේලියානු සංස්කෘතියේ පරිණාමය සුවිශේෂී සංස්කෘතික ලක්ෂණ ඇති කර තිබේ.&lt;ref name=&quot;Davison pp98–92&quot;&gt;{{Harvnb|Davison|Hirst|Macintyre|1998|pages=98–99}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Teo|White|2003|pp=125–27}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සමානාත්මතාවය, සහකරුකම, අගෞරවය සහ විධිමත්භාවය නොමැතිකම ඔවුන්ගේ ජාතික අනන්‍යතාවයේ කොටසක් ලෙස හඳුනා ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cultural life |url=https://www.britannica.com/place/Australia/Cultural-life |access-date=5 February 2024 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Australian Culture: Core Concepts |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/australian-culture/australian-culture-core-concepts |access-date=5 February 2024 |website=Cultural Atlas |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Australian Citizenship: Our Common Bond |url=https://immi.homeaffairs.gov.au/citizenship-subsite/files/our-common-bond-testable.pdf |publisher=Australian Government |page=36}}&lt;/ref&gt; මේවා ඕස්ට්‍රේලියානු භාෂාවෙන් මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු හාස්‍යයෙන් ද ප්‍රකාශනය සොයා ගනී, එය බොහෝ විට වියළි, ​​අගෞරවනීය සහ උත්ප්‍රාසාත්මක ලෙස සංලක්ෂිත වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Luu |first=Chi |date=7 February 2018 |title=Small Poppy Syndrome: Why are Australians so Obsessed With Nicknaming Things? |url=https://daily.jstor.org/australians-obsessed-nicknaming/ |access-date=12 February 2024 |website=JSTOR Daily |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kidd|first1=Evan|last2=Kemp|first2=Nenagh|author-link2=Nenagh Kemp|last3=Kashima|first3=Emiko S.|last4=Quinn|first4=Sara|date=June 2016|title=Language, Culture, and Group Membership: An Investigation Into the Social Effects of Colloquial Australian English|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0022022116638175|journal=Journal of Cross-Cultural Psychology|language=en|volume=47|issue=5|pages=713–733|doi=10.1177/0022022116638175|issn=0022-0221|url-access=subscription|hdl-access=free|s2cid=147360478|hdl=11858/00-001M-0000-002E-24A7-F}}&lt;/ref&gt; නව පුරවැසියන් සහ වීසා බලපත්‍රලාභීන් &quot;ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකම්&quot; සඳහා කැපවීමට අවශ්‍ය වන අතර, ඒවා අතරට ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හඳුනාගෙන ඇත: පුද්ගලයාගේ නිදහසට ගරු කිරීම; නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිගැනීම; වාර්ගික, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය සහ ආගමික වෙනස්කම් කිරීම්වලට විරුද්ධ වීම; සහ &quot;සාධාරණ ගමන&quot; පිළිබඳ අවබෝධයක්, එය සැමට සමාන අවස්ථා සහ අවශ්‍යතා ඇති අය කෙරෙහි අනුකම්පාව ඇතුළත් වේ යැයි කියනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meeting our requirements: Australian values |url=https://immi.homeaffairs.gov.au/help-support/meeting-our-requirements/australian-values |access-date=6 February 2024 |publisher=Department of Home Affairs}}&lt;/ref&gt; මෙම වටිනාකම් වලින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද සහ ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ඒවා පිළිගන්නේද යන්න සම්මේලනයට පෙර සිටම විවාදයට භාජනය වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Snow |first=Deborah |date=18 January 2019 |title=Australian values: what the bloody hell are they? |url=https://www.smh.com.au/national/australian-values-what-the-bloody-hell-are-they-20190118-p50s76.html |access-date=6 February 2024 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dyrenfurth|first=Nick|date=June 2007|title=John Howard's Hegemony of Values: The Politics of 'Mateship' in the Howard Decade|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10361140701319994|journal=Australian Journal of Political Science|language=en|volume=42|issue=2|pages=211–230|doi=10.1080/10361140701319994|issn=1036-1146|url-access=subscription|s2cid=154041199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crowe |first=Shaun |date=14 January 2015 |title=Book review: Mateship – A Very Australian History |url=http://theconversation.com/book-review-mateship-a-very-australian-history-35858 |access-date=6 February 2024 |website=The Conversation |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/11/19/world/asia/what-does-mateship-mean-to-you.html|title=What Does Mateship Mean to You?|last=Zhuang|first=Yan|date=19 November 2021|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

=== කලා ===
[[File:Sidney_Nolan_Snake.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sidney_Nolan_Snake.jpg|thumb|ටැස්මේනියාවේ හෝබාර්ට් හි පැරණි හා නව කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති සිඩ්නි නෝලන්ගේ සර්ප බිතුසිතුවම (1970) දේදුනු සර්පයාගේ ආදිවාසී නිර්මාණ මිථ්‍යාවෙන් මෙන්ම නියඟයකින් පසු පිපෙන කාන්තාර මල් වලින් ආභාෂය ලබා ඇත.&lt;ref&gt;&quot;Sidney Nolan's Rainbow Serpent is larger than life&quot; (16 June 2012), ''The Australasian''.&lt;/ref&gt;]]
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආදිවාසී පාෂාණ කලා ස්ථාන 100,000 කට වඩා ඇති අතර, සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර, රටා සහ කථා සමකාලීන දේශීය ඕස්ට්‍රේලියානු කලාව, විචාරක රොබට් හියුස්ට අනුව &quot;20 වන සියවසේ අවසාන මහා කලා ව්‍යාපාරය&quot; ලෙස පුරවා ඇත;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/11/06/arts/06iht-aborigine.html|title=Powerful growth of Aboriginal art|last=Henly|first=Susan Gough|date=6 November 2005|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රකාශකයන් අතර එමිලි කේම් ක්න්ග්වාරේ ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;Smith, Terry (1996). &quot;Kngwarreye Woman, Abstract Painter&quot;, p. 24 in ''Emily Kngwarreye – Paintings'', North Ryde NSW: Craftsman House / G + B Arts International. {{ISBN|978-90-5703-681-1}}.&lt;/ref&gt; මුල් යටත් විජිත කලාකරුවන් නුහුරු දේශය කෙරෙහි ආකර්ෂණයක් පෙන්නුම් කළහ.&lt;ref name=&quot;wwwartgallerynswgovau&quot;&gt;{{Cite web |title=Collection {{pipe}} Art Gallery of NSW |url=https://www.artgallery.nsw.gov.au/collection/ |access-date=15 January 2022 |website=www.artgallery.nsw.gov.au}}&lt;/ref&gt; බටහිර කලාවේ පළමු &quot;සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු&quot; ව්‍යාපාරය වූ 19 වන සියවසේ හයිඩෙල්බර්ග් පාසලේ ආතර් ස්ට්‍රීටන්, ටොම් රොබට්ස් සහ අනෙකුත් සාමාජිකයින්ගේ හැඟීම්වාදී කෘති, සම්මේලනයට පෙර ජාතිකවාදී හැඟීම් ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;wwwartgallerynswgovau&quot; /&gt; 1900 ගණන්වල පාසල බලගතු ලෙස පැවතුනද, මාග්‍රට් ප්‍රෙස්ටන් සහ ක්ලැරිස් බෙකට් සහ පසුව සිඩ්නි නෝලන් වැනි නූතනවාදීන් නව කලාත්මක ප්‍රවණතා ගවේෂණය කළහ.&lt;ref name=&quot;wwwartgallerynswgovau&quot; /&gt; භූ දර්ශනය ආදිවාසී ජල වර්ණ ශිල්පී ඇල්බට් නමට්ජිරාගේ,&lt;ref&gt;Sayers, Andrew (2001). ''Australian Art''. Melbourne: Oxford University Press. pp. 78–88. {{ISBN|978-0-19-284214-5}}.&lt;/ref&gt; මෙන්ම ෆ්‍රෙඩ් විලියම්ස්, බ්‍රෙට් වයිට්ලි සහ අනෙකුත් පශ්චාත් යුධ කලාකරුවන්ගේ කෘතිවල කේන්ද්‍රීයව පැවතුනි. ඔවුන්ගේ කෘති, සාරාංශික ශෛලියෙන් යුක්ත නමුත් අද්විතීය ඕස්ට්‍රේලියානු, රූපමය සහ වියුක්ත අතර ගමන් කළේය.&lt;ref name=&quot;wwwartgallerynswgovau&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brett Whiteley: nature :: Art Gallery NSW |url=https://www.artgallery.nsw.gov.au/exhibitions/brett-whiteley-nature/ |access-date=15 January 2022 |website=www.artgallery.nsw.gov.au}}&lt;/ref&gt;

යුරෝපීය ජනාවාසයෙන් පසු දශක කිහිපය තුළ ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යය සෙමින් වර්ධනය වූ නමුත්, ඒවායින් බොහොමයක් ලිඛිතව වාර්තා කර ඇති අතර, ඒවා බොහෝ පැරණි ය. &lt;ref&gt;Sarwal, Amit; Sarwal, Reema (2009). ''Reading Down Under: Australian Literary Studies Reader''. SSS Publications. p. xii. {{ISBN|978-8-1902-2821-3}}.&lt;/ref&gt; 19 වන සියවසේදී, හෙන්රි ලෝසන් සහ බන්ජෝ පැටර්සන් සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු වචන මාලාවක් භාවිතා කරමින් පඳුරු පිළිබඳ අත්දැකීම් ග්‍රහණය කර ගත්හ.&lt;ref&gt;Mulligan, Martin; Hill, Stuart (2001). ''Ecological Pioneers: A Social History of Australian Ecological Thought and Action''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-5210-0956-0}}, p. 72.&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ කෘති තවමත් ජනප්‍රියයි; පැටර්සන්ගේ බුෂ් කවිය වන &quot;වෝල්ට්සිං මැටිල්ඩා&quot; (1895) ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිල නොවන ජාතික ගීය ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;O'Keeffe, Dennis (2012). ''Waltzing Matilda: The Secret History of Australia's Favourite Song''. [[Allen &amp; Unwin]]. p. back cover. {{ISBN|978-1-7423-7706-3}}.&lt;/ref&gt; මයිල්ස් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් යනු ඕස්ට්‍රේලියානු ජීවිතය පිළිබඳ හොඳම නවකතාව සඳහා වාර්ෂිකව පිරිනමන ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් සාහිත්‍ය ත්‍යාගයේ නමයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 February 2012 |title=The Miles Franklin Literary Award – australia.gov.au |url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/miles-franklin-literary-award |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227135804/http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/miles-franklin-literary-award |archive-date=27 February 2012 |access-date=15 January 2022}}&lt;/ref&gt; එහි පළමු ලබන්නා වූ පැට්‍රික් වයිට් 1973 දී සාහිත්‍ය සඳහා [[නොබෙල් ත්‍යාගය]] දිනා ගත්තේය.&lt;ref&gt;[http://www.australia.gov.au/about-australia/australian-story/australias-nobel-laureates Australia's Nobel Laureates and the Nobel Prize] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819205739/http://www.australia.gov.au/about-australia/australian-story/australias-nobel-laureates|date=19 August 2016}}, australia.gov.au. Retrieved 17 April 2015.&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියානු බුකර් ත්‍යාගලාභීන් අතර පීටර් කේරි, තෝමස් කෙනීලි සහ රිචඩ් ෆ්ලැනගන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hughes-d'Aeth |first=Tony |date=15 October 2014 |title=Australia's Booker prize record suggests others will come in Flanagan's wake |url=http://theconversation.com/australias-booker-prize-record-suggests-others-will-come-in-flanagans-wake-33025 |access-date=15 January 2022 |website=The Conversation |language=en}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියානු මහජන බුද්ධිමතුන් ස්ත්‍රීවාදී ජර්මේන් ග්‍රියර් සහ දාර්ශනික පීටර් සිංගර් ඇතුළු ඔවුන්ගේ අදාළ ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් කෘති ද ලියා ඇත.&lt;ref&gt;Williams, Robyn (12 November 2016). [https://www.abc.net.au/news/2016-11-12/three-books-australian-authors-changed-20th-century/8008380 &quot;Three Australian books that changed history&quot;], ABC Radio National. Retrieved 12 November 2016.&lt;/ref&gt;
[[File:ACDC-Hughes-long_ago.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ACDC-Hughes-long_ago.jpg|thumb|ඕස්ට්‍රේලියානු පබ් රොක් දර්ශනයෙන් නැගී එන AC/DC ලොව වැඩියෙන්ම අලෙවි වන සංගීත ක්‍රියාවන් අතර වේ.]]
රංගන කලාවන්හි, ආදිවාසී ජනයාට ආගමික හා ලෞකික ගීත, නැටුම් සහ රිද්මයානුකූල සංගීතයේ සම්ප්‍රදායන් ඇත, බොහෝ විට කොරෝබෝරිවල රඟ දක්වයි.&lt;ref name=&quot;Flood 2019 62, 64–65&quot;&gt;{{Harvnb|Flood|2019|pp=62, 64–65}}&lt;/ref&gt; 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, නෙලී මෙල්බා ලොව ප්‍රමුඛ ඔපෙරා ගායිකාවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ අතර,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Maloney, Shane |date=January 2006 |title=Nellie Melba &amp; Enrico Caruso |url=http://www.themonthly.com.au/encounters-shane-maloney-nellie-melba-enrico-caruso--160 |access-date=23 April 2010 |work=[[The Monthly]]}}&lt;/ref&gt; පසුව බී ගීස්, ඒසී/ඩීසී, අයිඑන්එක්ස්එස් සහ කයිලි මිනොග් වැනි ජනප්‍රිය සංගීත ක්‍රියා ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Compagnoni |first=Tom |date=4 September 2022 |title=The 43-year-old invention behind 2022's biggest music sensation |url=https://www.smh.com.au/culture/music/the-sydney-invention-that-transformed-the-sound-of-music-20220904-p5bf93.html |website=The Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ රංගන කලා සමාගම් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ ඕස්ට්‍රේලියානු කවුන්සිලය හරහා අරමුදල් ලබා ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2010 |title=Arts funding guide 2010 |url=http://www.australiacouncil.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/13753/Australia_Council_for_the_Arts_-_Funding_Guide_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100705002654/http://www.australiacouncil.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/13753/Australia_Council_for_the_Arts_-_Funding_Guide_2010.pdf |archive-date=5 July 2010 |access-date=14 June 2010 |publisher=[[Australia Council]]}}&lt;/ref&gt; සෑම ප්‍රාන්තයකම සංධ්වනි වාද්‍ය වෘන්දයක් ඇත,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Evaluation of the Orchestras Review 2005 funding package implementation |url=http://www.australiacouncil.gov.au/__data/assets/pdf_file/0011/50231/LECG_Orchestras_Review_evaluation_summary.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110314080534/http://www.australiacouncil.gov.au/__data/assets/pdf_file/0011/50231/LECG_Orchestras_Review_evaluation_summary.pdf |archive-date=14 March 2011 |access-date=23 April 2010 |publisher=Australia Council}}&lt;/ref&gt; සහ ඔපෙරා ඕස්ට්‍රේලියාව,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Opera Australia |url=http://www.australiacouncil.gov.au/the_arts/artists_and_orgs/artists/opera_australia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723135113/http://www.australiacouncil.gov.au/the_arts/artists_and_orgs/artists/opera_australia |archive-date=23 July 2008 |access-date=23 April 2010 |publisher=Australia Council}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රසිද්ධ සොප්‍රානෝ ජෝන් සදර්ලන්ඩ් සඳහා ප්‍රසිද්ධ ජාතික ඔපෙරා සමාගමක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2007 |title=Opera in Australia |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/music/opera |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406111552/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/music/opera |archive-date=6 April 2011 |publisher=Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts}}&lt;/ref&gt; බැලේ සහ නර්තනය ඕස්ට්‍රේලියානු බැලට් සහ විවිධ රාජ්‍ය සමාගම් විසින් නියෝජනය කරනු ලැබේ. සෑම ප්‍රාන්තයකටම මහජන අරමුදල් සහිත නාට්‍ය සමාගමක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Brandis, George |author-link=George Brandis |date=8 May 2007 |title=35 per cent increase in funding for Australia's major performing arts companies |url=http://www.minister.dbcde.gov.au/brandis/media/media_releases/2007/35_per_cent_increase_in_funding_for_australias_major_performing_arts_companies |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071112025600/http://pandora.nla.gov.au/pan/36698/20071112-1356/www.minister.dcita.gov.au/brandis/media/media_releases/2007/35_per_cent_increase_in_funding_for_australias_major_performing_arts_companies.html |archive-date=12 November 2007 |access-date=23 April 2010 |publisher=Department of Communications, Information Technology and the Arts}}{{Cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

=== මාධ්‍ය ===
[[File:The_Story_of_the_Kelly_Gang_1906.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Story_of_the_Kelly_Gang_1906.jpg|වම|thumb|ලොව ප්‍රථම දිග වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වන ද ස්ටෝරි ඔෆ් ද කෙලී ගැන්ග් (1906) හි බුෂ්රේන්ජර් සහ නීති විරෝධී නෙඩ් කෙලී ලෙස රඟපාන නළුවා.]]
ලොව ප්‍රථම වෘත්තාන්ත-දිග ආඛ්‍යාන චිත්‍රපටය වන ද ස්ටෝරි ඔෆ් ද කෙලී ගැන්ග් (1906), නිහඬ චිත්‍රපට යුගයේදී ඕස්ට්‍රේලියානු සිනමාවේ උත්පාතයක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Chichester, Jo |year=2007 |title=Return of the Kelly Gang |url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=37899&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100204220758/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D37899%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html |archive-date=4 February 2010 |access-date=1 February 2009 |work=[[UNESCO Courier]] |publisher=[[UNESCO]]}}&lt;/ref&gt; පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, හොලිවුඩ් කර්මාන්තය ඒකාධිකාරී කළේය,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The first wave of Australian feature film production |url=http://www.afc.gov.au/downloads/policies/early%20history_final1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706104843/http://www.afc.gov.au/downloads/policies/early%20history_final1.pdf |archive-date=6 July 2009 |access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt; සහ 1960 ගණන් වන විට, ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය ඵලදායී ලෙස නතර විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 November 2007 |title=Culture.gov.au – &quot;Film in Australia&quot; |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/film |archive-url=https://web.archive.org/web/20110327002350/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/film |archive-date=27 March 2011 |work=Australian Government: Culture Portal |publisher=Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, Commonwealth of Australia}}&lt;/ref&gt; රජයේ සහයෝගයේ ප්‍රතිලාභය ඇතිව, 1970 ගණන්වල ඕස්ට්‍රේලියානු නව රැල්ල ප්‍රකෝපකාරී සහ සාර්ථක චිත්‍රපට ගෙන ආ අතර, පික්නික් ඇට් හැන්ගිං රොක්, වේක් ඉන් ෆ්‍රයිට් සහ ගැලිපොලි වැනි ජාතික අනන්‍යතාවයේ බොහෝ ගවේෂණය කරන තේමාවන්,&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krausz|first=Peter|date=2002|title=Australian Identity: A Cinematic Roll Call|url=http://students.adelaidehs.sa.edu.au/Subjects/Issues/australianidentity.pdf|url-status=dead|journal=Australian Screen Education Online|issue=29|pages=24–29|issn=1443-1629|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200657/http://students.adelaidehs.sa.edu.au/Subjects/Issues/australianidentity.pdf|archive-date=3 March 2016|access-date=22 January 2016}}&lt;/ref&gt; ක්‍රොකඩයිල් ඩන්ඩී සහ ඕස්ප්ලෝයිටේෂන් ව්‍යාපාරයේ මැඩ් මැක්ස් මාලාව ජාත්‍යන්තර බ්ලොක්බස්ටර් බවට පත්විය.&lt;ref&gt;Moran, Albert; Vieth, Errol (2009). ''The A to Z of Australian and New Zealand Cinema''. Scarecrow Press. {{ISBN|978-0-8108-6347-7}}, p. 35.&lt;/ref&gt; විදේශීය අන්තර්ගතයන්ගෙන් පිරී ඉතිරී ගිය චිත්‍රපට වෙළඳපොළක, ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට 2015 දී දේශීය බොක්ස් ඔෆිස් වලින් 7.7% ක කොටසක් ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Quinn |first=Karl |date=4 December 2015 |title=Australian film has had its biggest year at the box office ever. Why? |url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/australian-film-has-had-its-biggest-year-at-the-box-office-ever-why-20151204-glfut3.html |access-date=15 January 2022 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}&lt;/ref&gt; AACTAs යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී සම්මාන වන අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැපී පෙනෙන ඇකඩමි සම්මානලාභීන් අතර ජෙෆ්රි රෂ්, නිකොල් කිඩ්මන්, කේට් බ්ලැන්චෙට් සහ හීත් ලෙජර් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;[http://www.news.com.au/entertainment/awards/ten-great-australian-moments-at-the-oscars/story-e6frfpli-1226841441307 &quot;Ten Great Australian Moments at the Oscars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308090335/http://www.news.com.au/entertainment/awards/ten-great-australian-moments-at-the-oscars/story-e6frfpli-1226841441307|date=8 March 2014}} (26 February 2014), news.com.au. Retrieved 7 February 2016.&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහජන විකාශකයින් දෙදෙනෙකු (ඕස්ට්‍රේලියානු විකාශන සංස්ථාව සහ බහු සංස්කෘතික විශේෂ විකාශන සේවය), වාණිජ රූපවාහිනී ජාල තුනක්, ගෙවුම්-රූපවාහිනී සේවා කිහිපයක්,&lt;ref name=&quot;BBC-News-2009&quot;&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/1250188.stm|title=Country profile: Australia|date=13 October 2009|access-date=7 April 2010|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; සහ බොහෝ පොදු, ලාභ නොලබන රූපවාහිනී සහ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන ඇත. සෑම ප්‍රධාන නගරයකම අවම වශයෙන් එක් දිනපතා පුවත්පතක්වත් ඇත,&lt;ref name=&quot;BBC-News-2009&quot; /&gt; සහ ජාතික දිනපතා පුවත්පත් දෙකක් ඇත, ''The Australian'' සහ ''The Australian Financial Review''.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2009&quot; /&gt; 2024 දී, Reporters Without Borders විසින් මාධ්‍ය නිදහස අනුව ශ්‍රේණිගත කරන ලද රටවල් 180 ක ලැයිස්තුවේ ඕස්ට්‍රේලියාව 39 වන ස්ථානයට පත් කරන ලද අතර, [[නව සීලන්තය|නවසීලන්තය]] (19 වන ස්ථානය) සහ [[එක්සත් රාජධානිය]] (23 වන ස්ථානය) පිටුපසින්, නමුත් එක්සත් ජනපදය (55 වන ස්ථානය) ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටියේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2024 |title=Press Freedom Index 2024 |url=https://rsf.org/en/index |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424043201/https://rsf.org/en/ranking_table |archive-date=24 April 2016 |access-date=30 November 2024 |publisher=[[Reporters Without Borders]]}}&lt;/ref&gt; මෙම සාපේක්ෂව අඩු ශ්‍රේණිගත කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාණිජ මාධ්‍ය හිමිකාරිත්වයේ සීමිත විවිධත්වය නිසාය;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Media Ownership In Australia – 1999 {{pipe}} AustralianPolitics.com |url=https://australianpolitics.com/1999/12/01/media-ownership-in-australia.html |access-date=15 January 2022 |website=australianpolitics.com}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මුද්‍රිත මාධ්‍ය News Corp Australia (59%) සහ Nine Entertainment (23%) හි පාලනය යටතේ පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Minter |first=Elizabeth |date=12 April 2021 |title=Media concentration by Murdoch, Nine and Stokes, and ABC cuts, a danger to democracy – report |url=https://michaelwest.com.au/media-concentration-by-murdoch-nine-and-stokes-and-abc-cuts-a-danger-to-democracy-report/ |access-date=7 February 2024 |website=Michael West |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ආහාර පිසීම ===
[[File:Shiraz_Wein.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shiraz_Wein.jpg|thumb|දකුණු ඕස්ට්‍රේලියානු වයින්]]
බොහෝ ස්වදේශික ඕස්ට්‍රේලියානු කණ්ඩායම් ස්වදේශික සත්ත්ව හා ශාක ආහාර වේලක් මත ජීවත් වූහ, නැතහොත් බුෂ් ටකර් ලෙසද හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bush Tucker Plants, or Bush Food |url=http://www.teachers.ash.org.au/bushtucker |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511094258/http://www.teachers.ash.org.au/bushtucker/ |archive-date=11 May 2011 |access-date=26 April 2011 |publisher=Teachers.ash.org.au}}&lt;/ref&gt; 1970 ගණන්වල සිට එය ආදිවාසී නොවන ඕස්ට්‍රේලියානුවන් අතර ජනප්‍රියතාවය වැඩි වී ඇති අතර, ලෙමන් මර්ට්ල්, මැකැඩමියා නට් සහ කැන්ගරු මස් වැනි උදාහරණ දැන් බහුලව තිබේ.&lt;ref&gt;Lockhart, Jessica Wynne (4 August 2023). [https://www.smithsonianmag.com/travel/the-next-superfoods-may-come-from-australia-180982660/ &quot;The Next Superfoods May Come From Australia&quot;], ''[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]]''. Retrieved 5 February 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McCubbing, Gus (4 November 2022). [https://www.afr.com/companies/agriculture/bush-food-industry-worth-80m-but-could-double-by-2025-study-20221104-p5bvn3#:~:text=The%20bush%20food%20industry%2C%20according,potential%20to%20double%20by%202025. &quot;Bush food industry worth $80m but could double by 2025: study&quot;], ''[[Australian Financial Review]]''. Retrieved 5 February 2024.&lt;/ref&gt;

පළමු යටත් විජිතවාදීන් බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත ආහාර මහාද්වීපයට හඳුන්වා දුන්හ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2008 |title=Australian food and drink |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/foodanddrink/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326134155/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/foodanddrink/ |archive-date=26 March 2010 |publisher=Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Modern Australian recipes and Modern Australian cuisine |url=http://www.sbs.com.au/food/cuisineindex/RecipeByCuisineMain/383 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503111747/http://www.sbs.com.au/food/cuisineindex/RecipeByCuisineMain/383 |archive-date=3 May 2010 |access-date=23 April 2010 |publisher=[[Special Broadcasting Service]]}}&lt;/ref&gt; මෙම බලපෑම මාළු සහ චිප්ස් වැනි කෑම වර්ගවල සහ බ්‍රිතාන්‍ය ස්ටීක් පයි හා සම්බන්ධ ඕස්ට්‍රේලියානු මස් පයි වල දක්නට ලැබේ. යටත් විජිත සමයේදී, චීන සංක්‍රමණිකයන් සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු චීන ආහාර සඳහා මග පෑදීය.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jonsen |first=Helen |title=Kangaroo's Comments and Wallaby's Words: The Aussie Word Book |publisher=Hippocrene Books |year=1999 |isbn=978-0-7818-0737-1 |page=23}}&lt;/ref&gt;

පශ්චාත් යුධ සංක්‍රමණිකයන් ඕස්ට්‍රේලියානු ආහාර පරිවර්තනය කළ අතර, ඔවුන් සමඟ ඔවුන්ගේ සූපශාස්ත්‍ර සම්ප්‍රදායන් ගෙනැවිත් නව විලයන කෑම සඳහා දායක විය.&lt;ref&gt;Newton, John (2018). ''The Getting of Garlic: Australian Food from Bland to Brilliant, with Recipes Old and New''. NewSouth Publishing. &lt;nowiki&gt;ISBN 9781742244365&lt;/nowiki&gt;, pp. 32, 230–231.&lt;/ref&gt; ඉතාලියානුවන් එස්ප්‍රෙසෝ කෝපි හඳුන්වා දුන් අතර ග්‍රීකයන් සමඟ එක්ව ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැෆේ සංස්කෘතිය වර්ධනය කිරීමට දායක වූ අතර, එහි පැතලි සුදු සහ අලිගැට පේර ටෝස්ට් දැන් ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රධාන ආහාර ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;Waters, Cara (15 June 2015). [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/australia-food-blog/2015/jun/15/smashed-avo-anyone-five-australian-creations-taking-the-world-by-storm &quot;Smashed avo, anyone? Five Australian creations taking the world by storm&quot;], ''The Guardian''. Retrieved 6 February 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/flat-white-coffee-culture-antipodean-mcdonalds-advert-starbucks-latte-a8246111.html|title=How the flat white conquered the coffee scene|date=9 April 2018|work=[[The Independent]]|access-date=4 October 2018}}&lt;/ref&gt; පැව්ලෝවාස්, ලැමින්ටන්, වෙජමයිට් සහ ඇන්සාක් බිස්කට් බොහෝ විට නිරූපිත ඕස්ට්‍රේලියානු ආහාර ලෙසද හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Santich |first=Barbara |title=Bold Palates: Australia's Gastronomic Heritage |publisher=Wakefield Press |year=2012 |isbn=978-1-7430-5094-1 |page=290}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාව ප්‍රමුඛ පෙළේ වයින් අපනයනකරුවෙකු සහ පාරිභෝගිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 February 2020 |title=Australian wine: Production, sales and inventory report, 2018–19 |url=https://www.wineaustralia.com/report-downloads/08d4027a-e89e-469d-bf9a-a5b548237ea4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411112731/https://www.wineaustralia.com/report-downloads/08d4027a-e89e-469d-bf9a-a5b548237ea4 |archive-date=11 April 2020 |access-date=11 April 2020 |website=wineaustralia.com |publisher=Wine Australia}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියානු වයින් ප්‍රධාන වශයෙන් රටේ දකුණු, සිසිල් ප්‍රදේශවල නිෂ්පාදනය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wine Regions of Australia |url=https://www.cellarmasters.com.au/discover/wine-regions/australia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414225154/https://www.cellarmasters.com.au/discover/wine-regions/australia |archive-date=14 April 2021 |access-date=2 April 2021 |publisher=Cellarmasters}}&lt;/ref&gt; ජාතිය බියර් පරිභෝජනයෙන් ද ඉහළ ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර,&lt;ref name=&quot;Kirin&quot;&gt;[http://www.kirinholdings.co.jp/english/ir/news_release051215_4.html Per Capita Beer Consumption by Country (2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080623213209/http://www.kirinholdings.co.jp/english/ir/news_release051215_4.html|date=23 June 2008}}, Table 3, Kirin Research Institute of Drinking and Lifestyle – Report Vol. 29–15 December 2005, Kirin Holdings Company.&lt;/ref&gt; සෑම ප්‍රාන්තයක්ම සහ ප්‍රදේශයක්ම බොහෝ බීර කර්මාන්තශාලා සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි.

=== ක්‍රීඩාව සහ විනෝදාස්වාදය ===
[[File:2017_AFL_Grand_Final_panorama_during_national_anthem.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2017_AFL_Grand_Final_panorama_during_national_anthem.jpg|thumb|මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් පිටිය ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩා දෙක වන ක්‍රිකට් සහ ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පාපන්දු ඉතිහාසය සහ සංවර්ධනය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 September 2009 |title=National Sports Museum – Heritage Listing |url=http://www.nsm.org.au/The%2520MCG/Heritage%2520Listing.aspx?p=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914092919/http://www.nsm.org.au/The%20MCG/Heritage%20Listing.aspx?p=1 |archive-date=14 September 2009 |access-date=15 January 2022 |website=}}&lt;/ref&gt;]]
වැඩිහිටි සහභාගීත්වය අනුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා වන්නේ: [[පිහිනීම (ක්‍රීඩාව)|පිහිනුම්]], [[මලල ක්‍රීඩා]], බයිසිකල් පැදීම, [[පාපන්දු ක්‍රීඩාව|පාපන්දු]], [[ගොල්ෆ්]], [[ටෙනිස්]], [[පැසිපන්දු]], සර්ෆින්, [[දැල්පන්දු|නෙට්බෝල්]] සහ [[ක්‍රිකට්]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 2023 |title=Clearinghouse for sport: Ausplay National Sport and Activity Physical Participation Report 2022-23, p 9 |url=https://www.clearinghouseforsport.gov.au/__data/assets/pdf_file/0004/1122754/AusPlay-National-Sport-and-Physical-Activity-Participation-Report-October-2023.pdf |access-date=11 May 2024 |website=Australian Sports Commission}}&lt;/ref&gt;

නූතන යුගයේ සෑම ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලකටම සහභාගී වූ රටවල් පහෙන් එකක් ඕස්ට්‍රේලියාවයි,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Oxlade |first=Chris |author-link=Chris Oxlade (writer) |url=https://archive.org/details/olympics0000oxla/page/61 |title=Olympics |author2=Ballheimer, David |publisher=DK |year=2005 |isbn=978-0-7566-1083-8 |series=DK Eyewitness |page=[https://archive.org/details/olympics0000oxla/page/61 61]}}&lt;/ref&gt; සහ දෙවරක් ක්‍රීඩා උළෙල පවත්වා ඇත: 1956 මෙල්බර්න් සහ 2000 සිඩ්නි හි.&lt;ref name=&quot;Davison pp479-80&quot;&gt;{{Harvnb|Davison|Hirst|Macintyre|1998|pages=479–80}}&lt;/ref&gt; එය 2032 ක්‍රීඩා උළෙල බ්‍රිස්බේන් හි පැවැත්වීමට ද නියමිතය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 July 2021 |title=Brisbane announced as 2032 Olympic Games host city at IOC meeting in Tokyo |url=https://www.abc.net.au/news/2021-07-21/brisbane-queensland-announced-as-2032-olympic-games-host-city/100311320 |access-date=22 July 2021 |work=[[ABC News (Australia)]]}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියාව සෑම පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලකටම සහභාගී වී ඇති අතර,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Flag Bearers |url=http://www.commonwealthgames.org.au/page/65/by-games |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726210627/http://www.commonwealthgames.org.au/page/65/by-games |archive-date=26 July 2014 |access-date=23 April 2010 |publisher=Australian Commonwealth Games Association}}&lt;/ref&gt; 1938, 1962, 1982, 2006 සහ 2018 දී මෙම උත්සවයට සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Past Commonwealth Games |url=http://www.thecgf.com/games/games_index.asp?linkresults=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315102922/http://www.thecgf.com/games/games_index.asp?linkresults=1 |archive-date=15 March 2010 |access-date=23 April 2010 |publisher=Commonwealth Games Federation}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම පළමු ටෙස්ට් තරගයේදී (1877) එංගලන්තයට එරෙහිව සහ පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගයේදී (1971) එංගලන්තයට එරෙහිව සහ පළමු විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර තරගයේදී (2004) නවසීලන්තයට එරෙහිව තරඟ කර, තරඟ තුනම ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Harte |first1=Chris |title=The Penguin History of Australian Cricket |last2=Whimpress |first2=Bernard |publisher=Viking |year=2008 |isbn=9780670072880 |edition=3rd |location=Camberwell, Vic |pages=92–94, 528, 722}}&lt;/ref&gt; එය පිරිමි ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයද වාර්තාගත ලෙස හය වතාවක් දිනා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-11-19/live-updates-cricket-world-cup-final-india-vs-australia/103124084|title=Australia stuns India to claim record-extending sixth Cricket World Cup crown in Ahmedabad|date=20 November 2023|access-date=20 November 2023|publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පාපන්දු නීති හතරක් සඳහා වෘත්තීය ලීග ඇති අතර, ඒවායේ සාපේක්ෂ ජනප්‍රියත්වය භූගෝලීය වශයෙන් බෙදී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fujak |first=Hunter |date=15 July 2022 |title=The Barassi Line: a globally unique divider splitting Australia's footy fans |url=http://theconversation.com/the-barassi-line-a-globally-unique-divider-splitting-australias-footy-fans-185132 |access-date=4 February 2024 |website=The Conversation |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 1850 ගණන්වල මෙල්බර්න් හි ආරම්භ වූ ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පාපන්දු, රග්බි ලීගය ආධිපත්‍යය දරන නිව් සවුත් වේල්ස් සහ ක්වීන්ස්ලන්තය හැර අනෙකුත් සියලුම ප්‍රාන්තවල වැඩිම රූපවාහිනී නරඹන්නන් ආකර්ෂණය කරයි, එහිදී රග්බි සංගමය අනුගමනය කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 December 2013 |title=The 'Barassi Line': Quantifying Australia's Great Sporting Divide |url=https://www.researchgate.net/publication/273772263 |access-date=16 August 2018}}&lt;/ref&gt; රූපවාහිනී නරඹන්නන් සහ සම්පත් අතින් සිව්වන ස්ථානයේ පසුවන පාපන්දු, සමස්ත සහභාගීත්ව අනුපාතයේ ඉහළම අගයක් ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Skinner |first1=James |title=Football and Community in the Global Context: Studies in Theory and Practice |last2=Zakus H. |first2=Dwight |last3=Edwards |first3=Allan |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-317-96905-1 |editor-last=Adam |editor-first=Brown |pages=92–93 |chapter=Coming in from the Margins: Ethnicity, Community Support and the Rebranding of Australian Soccer}}&lt;/ref&gt;

සර්ෆ් ජීවිතාරක්ෂක ව්‍යාපාරය 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආරම්භ වූ අතර, ඕස්ට්‍රේලියානු වෙරළ තීරයේ දිවා කාලයේ ස්නානය කිරීම තහනම් කරන නීති ලිහිල් කිරීමෙන් පසුවය. ස්වේච්ඡා ජීවිතාරක්ෂකයා රටේ නිරූපකයන්ගෙන් එකකි.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Booth |first=Douglas |author-link=Doug Booth |title=Australian Beach Cultures: The History of Sun, Sand and Surf |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-7146-8178-8 |page=39}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Aust_SLSC&quot;&gt;[http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/surflifesaving/ &quot;Surf Life Saving - Stories from Australia's Culture and Recreation Portal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060511163956/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/surflifesaving/|date=11 May 2006}}. [Online], Commonwealth Government of Australia, 2006.&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>nw42m2r45r8rnzqi1bujiib3ftnbjev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නවසීලන්තයේ සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184748</id>
    <revision>
      <id>791561</id>
      <parentid>764153</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ඩී.සඳරුක්</username>
        <id>76924</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>791561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55375" sha1="c28cmyml4i6m29ytakjaua91obkbkiy" xml:space="preserve">{{Tall image|KupeWheke.jpg|150|350|20 වන සියවසේ අගභාගයේ නාවිකයා [[කුපේ]] මුහුදු ජීවීන් දෙදෙනෙකු සමඟ සටන් කරන ආකාරය නිරූපණය කරන නිවාස කණුවක්.|right|alt=Tall wooden carving showing Kupe above two tentacled sea creatures}}ආදි මාඕරිවරු, විශාල හා වඩා විවිධ වූ පරිසරයකට අදාළ අභියෝගවලට අනුකූලව, නිවර්තන කලාපීය නැගෙනහිර පොලිනීසියානු සංස්කෘතියට අනුවර්තනය වූ අතර, අවසානයේ ඔවුන්ගේම සුවිශේෂී සංස්කෘතියක් වර්ධනය කර ගත්හ. සමාජ සංවිධානය බොහෝ දුරට සාමුහික වූ අතර පවුල් (whānau), උප ගෝත්‍ර (hapū) සහ ගෝත්‍ර (iwi) ප්‍රධානියෙකු (rangatira) විසින් පාලනය කරන ලදී, ඔහුගේ තනතුර ප්‍රජාවේ අනුමැතියට යටත් විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=398}} බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත සංක්‍රමණිකයන් ඔවුන්ගේම සංස්කෘතියේ අංග නවසීලන්තයට ගෙන ආ අතර මාඕරි සංස්කෘතියට ද බලපෑම් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hearn |first=Terry |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=English – Importance and influence |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/english/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2007 |title=Conclusions – British and Irish immigration |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/home-away-from-home/conclusions |access-date=21 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය හඳුන්වා දීමෙන් එය සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Stenhouse |first=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=November 2010 |chapter=Religion and society – Māori religion |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/religion-and-society/4}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මාඕරිවරු තවමත් තම ගෝත්‍රික කණ්ඩායම් කෙරෙහි දක්වන පක්ෂපාතීත්වය ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවයේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් ලෙස සලකන අතර, මාඕරි ඥාතිත්ව භූමිකාවන් අනෙකුත් පොලිනීසියානු ජනතාවගේ භූමිකාවන්ට සමාන වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2001 |title=Māori Social Structures |url=http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2001/he-hinatore-ki-te-ao-maori-a-glimpse-into-the-maori-world/part-1-traditional-maori-concepts/maori-social-structures |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610051020/http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2001/he-hinatore-ki-te-ao-maori-a-glimpse-into-the-maori-world/part-1-traditional-maori-concepts/maori-social-structures |archive-date=10 June 2016 |access-date=21 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry of Justice]]}}&lt;/ref&gt; මෑතකදී, ඇමරිකානු, ඕස්ට්‍රේලියානු, ආසියානු සහ අනෙකුත් යුරෝපීය සංස්කෘතීන් නවසීලන්තයට බලපෑම් කර ඇත. ලෝකයේ විශාලතම පොලිනීසියානු උත්සවය වන පැසිෆිකා, දැන් ඕක්ලන්ඩ් හි වාර්ෂික සිදුවීමක් වීමත් සමඟ මාඕරි නොවන පොලිනීසියානු සංස්කෘතීන් ද පැහැදිලිව පෙනේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/327424/thousands-turn-out-for-pasifika-festival|title=Thousands turn out for Pasifika Festival|date=25 March 2017|work=[[Radio New Zealand]]|access-date=18 August 2017}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයේ මුල් කාලයේ පැවති ග්‍රාමීය ජීවිතය නවසීලන්ත වැසියන් රළු, කඩිසර ගැටලු විසඳන්නන් ලෙස නිරූපණය කිරීමට හේතු විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=400}} නිහතමානී බව අපේක්ෂා කළ අතර, ඉහළ ජයග්‍රහණ ලබන්නන්ට දැඩි විවේචන එල්ල වූ &quot;උසස් පොපි සින්ඩ්‍රෝමය&quot; හරහා එය ක්‍රියාත්මක විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=399}} එකල නවසීලන්තය බුද්ධිමය රටක් ලෙස නොදැන සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Post-war New Zealanders |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/10}}&lt;/ref&gt; 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ සිට 1960 ගණන්වල අග භාගය වන තුරු, මාඕරිවරුන් බ්‍රිතාන්‍ය නවසීලන්ත වැසියන් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම මගින් මාඕරි සංස්කෘතිය යටපත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Māori language&quot;&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Bicultural New Zealand |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/12}}&lt;/ref&gt; 1960 ගණන්වලදී, උසස් අධ්‍යාපනය වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වූ විට සහ නගර පුළුල් වීමත් සමඟ&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Ordinary blokes and extraordinary sheilas |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/11}}&lt;/ref&gt; නාගරික සංස්කෘතිය ආධිපත්‍යය දැරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Rural mythologies – The cult of the pioneer |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/rural-mythologies/5}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තයේ කලාව, සාහිත්‍යය සහ මාධ්‍ය තුළ ග්‍රාමීය රූප සහ තේමා පොදු වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barker |first=Fiona |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2012 |chapter=New Zealand identity – Culture and arts |access-date=7 December 2016 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/new-zealand-identity/page-6}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයේ ජාතික සංකේත ස්වභාවික, ඓතිහාසික සහ මාඕරි මූලාශ්‍ර මගින් බලපෑම් කර ඇත. රිදී පර්ණාංගය හමුදා ලාංඡන සහ ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් නිල ඇඳුම් මත දිස්වන සංකේතයකි.&lt;ref name=&quot;Wilson2016&quot;&gt;{{cite book |last1=Wilson |first1=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2016 |chapter=Nation and government – Nationhood and identity |access-date=3 December 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/nation-and-government/page-9}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තයටම ආවේණික යැයි සලකනු ලබන ජනප්‍රිය සංස්කෘතික අයිතම &quot;කිවියනා&quot; ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Wilson2016&quot; /&gt;

=== කලාව ===
[[File:Hinepare.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hinepare.jpg|alt=Refer to caption|වම|thumb|ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ලින්ඩෝවර් විසින් නගාටි කහුන්ගුනු හි හිනෙපරේගේ ප්‍රතිමූර්තිය, චින් මොකෝ, පුනමු හෙයි-ටිකි සහ වියන ලද සළුව පෙන්වයි]]
මාඕරි සංස්කෘතියේ පුනර්ජීවනයක කොටසක් ලෙස, කැටයම් සහ රෙදි විවීම වැනි සාම්ප්‍රදායික ශිල්පයන් දැන් බහුලව පුහුණු වන අතර, මාඕරි කලාකරුවන් සංඛ්‍යාවෙන් සහ බලපෑමෙන් වැඩි වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;Creative&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Visual arts and crafts |access-date=4 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/2}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මාඕරි කැටයම්වල මිනිස් රූප ඇතුළත් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ඇඟිලි තුනක් සහ ස්වභාවික පෙනුමක් ඇති, විස්තරාත්මක හිසක් හෝ ශෛලීගත අනුවාදයක් දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Elements of Carving |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/4 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064314/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/4 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සර්පිලාකාර, වැටි, කැපීම් සහ මාළු කොරපොතු වලින් සමන්විත මතුපිට රටා බොහෝ කැටයම් අලංකාර කරයි.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Surface Patterns |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/5 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064327/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/5 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ප්‍රමුඛ මාඕරි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සංකේතාත්මක කැටයම් සහ නිදර්ශන වලින් සරසා ඇති කැටයම් කළ රැස්වීම් ශාලා (wharenui) වලින් සමන්විත විය. මෙම ගොඩනැගිලි මුලින් නිර්මාණය කර ඇත්තේ විවිධ අභිමතාර්ථ හෝ අවශ්‍යතා අනුව නිරන්තරයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට, වෙනස් කිරීමට සහ අනුවර්තනය කිරීමටය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=McKay|first=Bill|date=2004|title=Māori architecture: transforming western notions of architecture|url=http://www.library.uq.edu.au/ojs/index.php/fab/article/viewFile/108/126|url-status=dead|journal=Fabrications|volume=14|issue=1 &amp; 2|pages=1–12|doi=10.1080/10331867.2004.10525189|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513145228/http://www.library.uq.edu.au/ojs/index.php/fab/article/viewFile/108/126|archive-date=13 May 2011|s2cid=144007691}}&lt;/ref&gt;

මාඕරිවරු ගොඩනැගිලිවල සුදු ලී, ඔරු සහ සොහොන් කොත් රතු (රතු ඕචර් සහ මෝර මේද මිශ්‍රණයක්) සහ කළු (කළු පැහැති සබන් වලින් සාදන ලද) තීන්ත භාවිතයෙන් සරසා, පක්ෂීන්, උරගයින් සහ වෙනත් මෝස්තර ගුහා බිත්ති මත පින්තාරු කළහ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Painted Designs |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/8 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064340/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/8 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ගම් මිශ්‍ර කළ වර්ණ සහිත සබන් වලින් සමන්විත මාඕරි පච්ච (moko) අස්ථි හැඩැති නියනක් භාවිතා කර සම මත කැටයම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Tattooing |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/9 |access-date=15 February 2011 |date=2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064352/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/9 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීය පැමිණීමෙන් පසු සිතුවම් සහ ඡායාරූප භූ දර්ශන මගින් ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, මුලින් ඒවා කලා කෘති ලෙස නොව නවසීලන්තයේ සත්‍ය නිරූපණයන් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;beginnings&quot;&gt;{{cite web |date=December 2010 |title=Beginnings – history of NZ painting |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/beginnings |access-date=17 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; මාඕරිවරුන්ගේ ඡායාරූප ද සුලභ වූ අතර, මුල් චිත්‍ර ශිල්පීන් බොහෝ විට ඔවුන් ශිෂ්ටාචාරයෙන් අපිරිසිදු පරමාදර්ශී ජාතියක් ලෙස නිරූපණය කළහ.&lt;ref name=&quot;beginnings&quot; /&gt; රටේ හුදකලාව යුරෝපීය කලාත්මක ප්‍රවණතාවල බලපෑම ප්‍රමාද කළ අතර දේශීය කලාකරුවන්ට ඔවුන්ගේම සුවිශේෂී ප්‍රාදේශීයවාද ශෛලියක් වර්ධනය කිරීමට ඉඩ සැලසීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=A new New Zealand art – history of NZ painting |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/a-new-new-zealand-art |access-date=16 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; 1960 සහ 1970 ගණන්වලදී, බොහෝ කලාකරුවන් සාම්ප්‍රදායික මාඕරි සහ බටහිර ශිල්පීය ක්‍රම ඒකාබද්ධ කර අද්විතීය කලා ආකෘති නිර්මාණය කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=Contemporary Maori art |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/contemporary-maori-art |access-date=16 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත කලාව සහ ශිල්ප ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් වෙත ළඟා වූ අතර, 2001 දී වැනීසියේ බයිනාලේ හි සහ 2004 දී නිව් යෝර්ක් හි &quot;Paradise Now&quot; ප්‍රදර්ශනයෙන් එය සනාථ විය.&lt;ref name=&quot;Creative&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rauer |first=Julie |title=Paradise Lost: Contemporary Pacific Art at the Asia Society |url=http://www.asianart.com/exhibitions/paradise/article.html |access-date=17 February 2011 |work=AsianArt.com |location=Santa Fe, New Mexico, US}}&lt;/ref&gt;

මාඕරි සළු සවිඤ්ඤ හණ කෙඳි වලින් සාදා ඇති අතර කළු, රතු සහ සුදු ත්‍රිකෝණ, දියමන්ති සහ වෙනත් ජ්‍යාමිතික හැඩතල වලින් රටා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Textile Designs |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/10 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120200938/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/10 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ග්‍රීන්ස්ටෝන් කරාබු සහ මාල බවට පත් කරන ලද අතර, වඩාත් ප්‍රකට මෝස්තරය වූයේ හෙයි-ටිකී, එහි හිස පැත්තට නැඹුරු කර හරස් අතට වාඩි වී සිටින විකෘති වූ මිනිස් රූපයකි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Keane |first=Basil |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Pounamu – jade or greenstone – Implements and adornment |access-date=17 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/pounamu-jade-or-greenstone/4}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීයයන් නවසීලන්තයට ඉංග්‍රීසි විලාසිතා ආචාර විධි ගෙන ආ අතර, 1950 දශකය වන තුරු බොහෝ මිනිසුන් සමාජ අවස්ථාවන් සඳහා සරසා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wilson |first=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Society – Food, drink and dress |access-date=17 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/society/9}}&lt;/ref&gt; එතැන් සිට ප්‍රමිතීන් ලිහිල් වී ඇති අතර නවසීලන්ත විලාසිතා අනියම්, ප්‍රායෝගික සහ නීරස බවට කීර්තියක් ලබා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Design and fashion |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Economist print edition&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/displayStory.cfm?Story_ID=E1_TDSGGNTD|title=Fashion in New Zealand – New Zealand's fashion industry|date=28 February 2008|newspaper=The Economist|access-date=6 August 2009}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, 2000 සිට දේශීය විලාසිතා කර්මාන්තය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර, අපනයන දෙගුණයක් වී ඇති අතර, ස්ථාපිත වෙළඳ නාම ගණනක් 50 ක් පමණ දක්වා වැඩි වී ඇති අතර, සමහර වෙළඳ නාම ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;The Economist print edition&quot; /&gt;

=== සාහිත්‍යය ===
මාඕරිවරු අදහස් හුවමාරු කර ගැනීම සඳහා ඉක්මනින් ලිවීම අනුගමනය කළ අතර, ඔවුන්ගේ වාචික කථා සහ කවි බොහොමයක් ලිඛිත ස්වරූපයට පරිවර්තනය විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Writing and publishing |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/6}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මුල් ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ලබා ගත් අතර, දේශීය ප්‍රකාශන අලෙවිසැල් වැඩි වූ 1950 දශකය වන තුරු නවසීලන්ත සාහිත්‍යය පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත වීමට පටන් ගත්තේ නැත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=The making of New Zealand literature |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/literature-in-new-zealand-1930-1960 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114212203/http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-in-new-zealand-1930-1960 |archive-date=14 November 2016 |access-date=22 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; තවමත් ගෝලීය ප්‍රවණතා (නවීනවාදය) සහ සිදුවීම් (මහා අවපාතය) මගින් බොහෝ දුරට බලපෑම් කළද, 1930 ගණන්වල ලේඛකයින් නවසීලන්තයේ ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන කථා වර්ධනය කිරීමට පටන් ගත්හ. මෙම කාලය තුළ සාහිත්‍යය පුවත්පත් කලාවෙන් වඩාත් ශාස්ත්‍රීය ලුහුබැඳීමකට වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2008 |title=New directions in the 1930s – New Zealand literature |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-1940-60/1930s |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412020953/http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-1940-60/1930s |archive-date=12 April 2008 |access-date=12 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; ලෝක යුද්ධවලට සහභාගී වීම සමහර නවසීලන්ත ලේඛකයින්ට නවසීලන්ත සංස්කෘතිය පිළිබඳ නව දැක්මක් ලබා දුන් අතර යුද්ධයෙන් පසු විශ්ව විද්‍යාල ව්‍යාප්තියත් සමඟ දේශීය සාහිත්‍යය සමෘද්ධිමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2007 |title=The war and beyond – New Zealand literature |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/nz-literature/the-growth-of-publishing |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412163200/http://www.nzhistory.net.nz/culture/nz-literature/the-growth-of-publishing |archive-date=12 April 2008 |access-date=12 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; ඩනඩින් යනු UNESCO හි සාහිත්‍ය නගරයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 2014 |title=28 cities join the UNESCO Creative Cities Network |url=http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/28_cities_join_the_unesco_creative_cities_network/back/9597/#.VPojtC6RNiR |access-date=7 March 2015 |publisher=[[United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]]}}&lt;/ref&gt;

=== මාධ්‍ය සහ විනෝදාස්වාදය ===
[[File:LordeRoundhse010622_(17_of_66)_(52119260286)_(cropped2).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LordeRoundhse010622_(17_of_66)_(52119260286)_(cropped2).jpg|වම|thumb|ලෝඩ් යනු ජාත්‍යන්තරව වඩාත්ම සාර්ථක නවසීලන්ත කලාකරුවන්ගෙන් කෙනෙකි.]]
නවසීලන්ත සංගීතයට බ්ලූස්, ජෑස්, කන්ට්‍රි, රොක් ඇන්ඩ් රෝල් සහ හිප් හොප් වැනි සංගීත ප්‍රභේදවලින් බලපෑම් ලැබී ඇති අතර, මෙම ප්‍රභේද බොහොමයකට අනන්‍ය වූ නවසීලන්ත අර්ථකථනයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;music&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Music |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514223830/http://www.teara.govt.nz/en/creative-life/7 |archive-date=14 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මාඕරිවරු චාරිත්‍රානුකූල රංගනයන්, ශෝක ගී සහ ප්‍රේම ගීත ඇතුළු ගීත සහ ගායනා වටා විවිධ සංගීත සම්ප්‍රදායන් වර්ධනය කළහ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McLean |first1=Mervyn |title=Maori Music |date=1996 |publisher=Auckland University Press |isbn=978-1-86940-144-3 |language=en}}&lt;/ref&gt; නළා සහ බෙර වාදනය වැනි උපකරණ (taonga pūoro), අධ්‍යාත්මික මෙවලම්, විනෝදාස්වාදය සහ සංඥා කිරීමේ උපකරණ ලෙස භාවිතා කිරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flintoff |first=Brian |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=22 October 2014 |chapter=Māori musical instruments – taonga puoro |access-date=18 September 2024 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/maori-musical-instruments-taonga-puoro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Instruments Used for Non-musical Purposes |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-music/7 |access-date=16 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120031537/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-music/7 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මුල් පදිංචිකරුවන් ඔවුන්ගේ වාර්ගික සංගීතය ගෙන ආ අතර, පිත්තල සංගීත කණ්ඩායම් සහ ගායනා සංගීතය ජනප්‍රිය වූ අතර, 1860 ගණන්වලදී සංගීතඥයන් නවසීලන්තයේ සංචාරය කිරීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: General History |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/1 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430070346/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/1 |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: Brass Bands |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/3 |access-date=14 April 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516031921/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/3 |archive-date=16 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී පයිප්ප සංගීත කණ්ඩායම් පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත විය.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: Pipe Bands |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/7 |access-date=14 April 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516033501/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/7 |archive-date=16 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත පටිගත කිරීමේ කර්මාන්තය 1940 සිට දියුණු වීමට පටන් ගත් අතර, බොහෝ නවසීලන්ත සංගීතඥයන් බ්‍රිතාන්‍යයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ සාර්ථකත්වය ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;music&quot; /&gt; සමහර කලාකරුවන් මාඕරි භාෂා ගීත නිකුත් කරන අතර, මාඕරි සම්ප්‍රදාය මත පදනම් වූ කපා හකා (ගීතය සහ නර්තනය) කලාව නැවත මතුවී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Performing arts |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515153908/http://www.teara.govt.nz/en/creative-life/8 |archive-date=15 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Recorded Music NZ විසින් වාර්ෂිකව නවසීලන්ත සංගීත සම්මාන පවත්වනු ලැබේ; මෙම සම්මාන මුලින්ම 1965 දී Reckitt &amp; Colman විසින් Loxene Golden Disc සම්මාන ලෙස පවත්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2008 |title=History – celebrating our music since 1965 |url=http://rianz.org.nz/awards2008/history.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914072406/http://rianz.org.nz/awards2008/history.asp |archive-date=14 September 2011 |access-date=23 January 2012 |publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; Recorded Music NZ විසින් රටේ නිල සතිපතා ගී දර්ශකය ද ප්‍රකාශයට පත් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About RIANZ – Introduction |url=http://www.rianz.org.nz/rianz/rianz_about.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111221160800/http://www.rianz.org.nz/rianz/rianz_about.asp |archive-date=21 December 2011 |access-date=23 January 2012 |publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;[[File:Hobbit_holes_reflected_in_water.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hobbit_holes_reflected_in_water.jpg|alt=Hills with inset, round doors. Reflected in water.|thumb|මතමාටා අසල පිහිටි හොබිටන් චිත්‍රපට කට්ටලය, The Lord of the Rings චිත්‍රපට ත්‍රිත්වය සඳහා භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.stuff.co.nz/travel/destinations/nz/87903487/world-famous-in-new-zealand-hobbiton-movie-set|title=World famous in New Zealand: Hobbiton Movie Set|last1=Downes|first1=Siobhan|date=1 January 2017|access-date=6 July 2017|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]]}}&lt;/ref&gt;]]
නවසීලන්තයේ රාජ්‍ය ගුවන්විදුලිය 1922 දී හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Brian |first1=Pauling |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=October 2014 |chapter=Radio – The early years, 1921 to 1932 |access-date=6 July 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/radio/page-1}}&lt;/ref&gt; රාජ්‍ය සතු රූපවාහිනී සේවාවක් 1960 දී ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 2016 |title=New Zealand's first official TV broadcast |url=https://nzhistory.govt.nz/first-official-tv-broadcast |access-date=6 July 2017 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; 1980 ගණන්වල නියාමනය ලිහිල් කිරීමත් සමඟ ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථාන සංඛ්‍යාවේ හදිසි වැඩිවීමක් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;NZ TV&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Film and broadcasting |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/5}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත රූපවාහිනිය මූලික වශයෙන් ඇමරිකානු සහ බ්‍රිතාන්‍ය වැඩසටහන් විකාශනය කරන අතර, බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානු සහ දේශීය වැඩසටහන් ද විකාශනය කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Horrocks |first1=Roger |title=A History of Television in New Zealand |url=https://www.nzonscreen.com/history |access-date=13 September 2017 |work=[[NZ On Screen]]}}&lt;/ref&gt; 1970 ගණන්වලදී නවසීලන්ත චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි විය. 1978 දී නවසීලන්ත චිත්‍රපට කොමිසම දේශීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ට සහාය වීම ආරම්භ කළ අතර, බොහෝ චිත්‍රපට ජාත්‍යන්තර ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ලබා ගත් අතර, සමහර ඒවාට ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;NZ TV&quot; /&gt; නවසීලන්තයේ ඉහළම ආදායම් වාර්තා කළ චිත්‍රපට වන්නේ Hunt for the Wilderpeople, Boy, The World's Fastest Indian, Whale Rider, Once Were Warriors, Heavenly Creatures, What We Do in the Shadows සහ The Piano ය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 July 2023 |title=The highest-grossing New Zealand movies ever |url=https://www.flicks.co.nz/features/top-10-highest-grossing-new-zealand-movies-ever/ |work=Flicks}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=May 2016 |title=Top 10 Highest Grossing New Zealand Movies Ever |url=http://www.flicks.co.nz/blog/list/top-10-highest-grossing-new-zealand-movies-ever/ |access-date=11 August 2017 |work=Flicks.co.nz}}&lt;/ref&gt; රටේ විවිධ දර්ශන සහ සංයුක්ත ප්‍රමාණය, සහ රජයේ දිරිගැන්වීම්,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/28/business/media/28hobbit.html|title=New Zealand Bends and 'Hobbit' Stays|last1=Cieply|first1=Michael|date=October 2010|work=The New York Times|access-date=11 August 2017|last2=Rose|first2=Jeremy}}&lt;/ref&gt; The Lord of the Rings සහ The Hobbit චිත්‍රපට ත්‍රිත්වය, Avatar, The Chronicles of Narnia, King Kong, Wolverine, The Last Samurai, The Power of the Dog, Alien Covenant, Mulan, සහ A Minecraft Movie වැනි ඉතා විශාල අයවැය සහ සුප්‍රකට නිෂ්පාදන නවසීලන්තයේ රූගත කිරීමට සමහර නිෂ්පාදකයින් දිරිමත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Production Guide: Locations |url=http://www.filmnz.com/production-guide/locations.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107112931/http://www.filmnz.com/production-guide/locations.html |archive-date=7 November 2010 |access-date=21 January 2011 |work=Film New Zealand}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Top Movies Filmed in Fiordland |url=https://www.cruisemilfordnz.com/milford-sound-info/top-movies-filmed-in-fiordland/ |work=Cruise Milford Sound}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/disney-mulan-2020|title=Every Single Detail Revealed So Far About Disney's Live-Action 'Mulan' Remake|last=Kim|first=Soey|date=24 August 2020|access-date=20 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127010018/https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/disney-mulan-2020|archive-date=27 January 2024|publisher=[[British Vogue]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත මාධ්‍ය කර්මාන්තය කුඩා සමාගම් සංඛ්‍යාවක් විසින් ආධිපත්‍යය දරන අතර, ඒවායින් බොහොමයක් විදේශීය හිමිකාරිත්වය දරයි, නමුත් සමහර රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානවල හිමිකාරිත්වය රාජ්‍යය සතුය.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Myllylahti|first1=Merja|title=JMAD New Zealand Media Ownership Report 2016|pages=4–29|publisher=[[Auckland University of Technology]]|date=December 2016|url=http://www.aut.ac.nz/__data/assets/pdf_file/0019/704053/JMAD-Report-2016.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521074651/http://www.aut.ac.nz/__data/assets/pdf_file/0019/704053/JMAD-Report-2016.pdf|archive-date=21 May 2017|access-date=11 August 2017}}&lt;/ref&gt; 1994 සිට, Freedom House විසින් නවසීලන්තයේ පුවත්පත් නිදහස ඉහළම විස්ස අතර අඛණ්ඩව ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර, 2015 වන විට 19 වැනි නිදහස්ම මාධ්‍යය ලෙස එය සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Scores and Status Data 1980–2015 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP2015%20Scores%20and%20Status%201980-2015.xls |access-date=23 November 2016 |work=Freedom of the Press 2015 |publisher=[[Freedom House]]}}&lt;/ref&gt;

=== ආහාර පිසීම ===
[[File:Hangi_ingredients.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hangi_ingredients.jpg|alt=Raw meat and vegetables|දකුණ|thumb|හංගි සඳහා සකස් කළ යුතු අමුද්‍රව්‍ය]]
ජාතික ආහාර වර්ග &quot;පැසිෆික් රිම්&quot; ලෙස විස්තර කර ඇති අතර, එයට ස්වදේශික මාඕරි ආහාර සහ [[යුරෝපය]], පොලිනීසියාව සහ ආසියාවේ පදිංචිකරුවන් සහ සංක්‍රමණිකයන් විසින් හඳුන්වා දුන් විවිධ සූපශාස්ත්‍ර සම්ප්‍රදායන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;cuisine&quot;&gt;{{cite web |date=January 2016 |title=New Zealand Cuisine |url=http://www.tourism.net.nz/new-zealand/nz/cuisine-and-dining |access-date=4 January 2016 |work=New Zealand Tourism Guide |publisher=[[Tourism New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය ගොඩබිම සහ මුහුදෙන් නිෂ්පාදන ලබා දෙයි—ඉරිඟු, අර්තාපල් සහ ඌරන් වැනි බොහෝ භෝග සහ පශු සම්පත්, මුල් යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් විසින් ක්‍රමානුකූලව හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Petrie |first1=Hazel |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=November 2008 |chapter=Kai Pākehā – Introduced foods |access-date=27 June 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/kai-pakeha-introduced-foods}}&lt;/ref&gt; සුවිශේෂී අමුද්‍රව්‍ය හෝ කෑම වර්ග අතරට බැටළු මස්, සැමන්, කුරා (පොකිරිස්සන්),&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Whaanga |first1=Mere |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2006 |chapter=Mātaitai – Shellfish gathering |access-date=27 June 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/mataitai-shellfish-gathering/page-6}}&lt;/ref&gt; බ්ලෆ් බෙල්ලන්, වයිට්බයිට්, පෝවා (අබලෝන්), මට්ටි, ස්කොලප්,පිපි සහ ටුවාටුවා (නවසීලන්ත බෙල්ලන් වර්ග),&lt;ref&gt;{{cite book |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |chapter=Shellfish |access-date=29 August 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/shellfish}}&lt;/ref&gt; කුමාර (බතල), කිවිෆෘට්, තමරිලෝ, සහ පැව්ලෝවා (ජාතික අතුරුපසක් ලෙස සැලකේ) ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Burton |first=David |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2013 |chapter=Cooking – Cooking methods |access-date=11 December 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/cooking/page-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cuisine&quot; /&gt; හංගි යනු රත් කරන ලද ගල් භාවිතා කරමින් වළක ආහාර පිසින සාම්ප්‍රදායික මාඕරි ක්‍රමයකි; එය තවමත් ටැන්ගිහංග වැනි විශේෂ අවස්ථාවන්හිදී විශාල කණ්ඩායම් සඳහා භාවිතා වේ.'''&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Satyanand |first1=Anand |date=17 January 2010 |title=Hangi for Prince William |url=https://gg.govt.nz/publications/hangi-prince-william |access-date=9 November 2018 |publisher=Office of the [[Governor-General of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Royal |first1=Charles |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |last2=Kaka-Scott |first2=Jenny |date=September 2013 |chapter=Māori foods – kai Māori |access-date=1 September 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/maori-foods-kai-maori/page-4}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රීඩාව ===
[[File:Haka_2006.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haka_2006.jpg|alt=Rugby team wearing all black, facing the camera, knees bent, and facing toward a team wearing white|දකුණ|thumb|ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායම (&quot;ඕල් බ්ලැක්ස්&quot;) විසින් තරඟයකට පෙර සිදු කරන හකා නර්තනයකි. හකා යනු දැඩි චලනයන් සහ පාදවල මුද්‍රා තැබීම් සහිත අභියෝගයකි.]]
නවසීලන්තයේ ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන ක්‍රීඩා සංග්‍රහ බොහොමයක් බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hearn |first=Terry |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=English – Popular culture |access-date=22 January 2012 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/english/12}}&lt;/ref&gt; රග්බි යූනියන් ජාතික ක්‍රීඩාව ලෙස සැලකෙන අතර,&lt;ref&gt;{{cite web |date=2000 |title=Sport, Fitness and Leisure |url=http://www2.stats.govt.nz/domino/external/web/nzstories.nsf/0/479c4ffcbb884149cc256b1f00001198?OpenDocument |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607011003/http://www2.stats.govt.nz/domino/external/web/nzstories.nsf/0/479c4ffcbb884149cc256b1f00001198?OpenDocument |archive-date=7 June 2011 |access-date=21 July 2008 |work=New Zealand Official Yearbook |publisher=[[Statistics New Zealand]] |quote=Traditionally New Zealanders have excelled in rugby union, which is regarded as the national sport, and track and field athletics.}}&lt;/ref&gt; වැඩිම ප්‍රේක්ෂකයන් ආකර්ෂණය කරයි.&lt;ref name=&quot;Organised Sport&quot;&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=February 2011 |chapter=Sports and leisure – Organised sports |access-date=23 March 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/sports-and-leisure/4}}&lt;/ref&gt; වැඩිහිටි සහභාගීත්ව අනුපාත ඉහළම මට්ටමක පවතින්නේ [[ගොල්ෆ්]], [[නෙට්බෝල්]], [[ටෙනිස්]] සහ [[ක්‍රිකට්]] වන අතර, තරුණයින් අතර නෙට්බෝල්, රග්බි යූනියන් සහ පාපන්දු විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය වේ.&lt;ref name=&quot;Organised Sport&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nzsssc&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sportsground.co.nz/Article.asp?SiteID=19259&amp;ArticleID=44316|title=More and more students wear school sports colours|access-date=30 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518035647/http://www.sportsground.co.nz/Article.asp?SiteID=19259&amp;ArticleID=44316|archive-date=18 May 2017|publisher=New Zealand Secondary School Sports Council|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; අශ්ව රේසිං නවසීලන්තයේ වඩාත් ජනප්‍රිය ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩා වලින් එකක් වන අතර එය 1960 ගණන්වල &quot;රග්බි, රේසිං, සහ බියර්&quot; උප සංස්කෘතියේ කොටසක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2010 |title=Rugby, racing and beer |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/rugby-racing-and-beer |access-date=22 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත නව යෞවනයන්ගෙන් 54% ක් පමණ පාසල් සඳහා ක්‍රීඩාවලට සහභාගී වේ.&lt;ref name=&quot;nzsssc&quot; /&gt; 1880 ගණන්වල අග භාගයේ සහ 1900 ගණන්වල මුල් භාගයේ [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවට]] සහ [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියට]] රග්බි සංචාරවලදී ලද ජයග්‍රහණ, ජාතික අනන්‍යතාවයක් ඇති කිරීමට මුල් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Crawford |first=Scott |title=Sport, Power and Society in New Zealand: Historical and Contemporary Perspectives |date=January 1999 |publisher=[[Australian Society for Sports History]] |editor-last=Nauright |editor-first=John |series=&quot;ASSH Studies in Sports History&quot; series |chapter=Rugby and the Forging of National Identity |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/ASSHSSH/ASSHSSH11.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119025021/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/ASSHSSH/ASSHSSH11.pdf |archive-date=19 January 2012 |url-status=dead |via=LA84Foundation.org (and Internet Archiave)}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීය ක්‍රීඩාවලට මාඕරිවරුන්ගේ සහභාගීත්වය විශේෂයෙන් රග්බි ක්‍රීඩාවේදී පැහැදිලි වූ අතර, රටේ කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර තරඟ වලට පෙර සාම්ප්‍රදායික මාඕරි අභියෝගයක් වන හකා නර්තනය ඉදිරිපත් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Derby |first=Mark |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=December 2010 |chapter=Māori–Pākehā relations – Sports and race |access-date=4 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/maori-pakeha-relations/4}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය එහි අන්ත ක්‍රීඩා, වික්‍රමාන්විත සංචාරක ව්‍යාපාරය{{sfn|Bain|2006|p=69}} සහ ශක්තිමත් කඳු නැගීමේ සම්ප්‍රදාය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය ශ්‍රීමත් එඩ්මන්ඩ් හිලරි වැනි කැපී පෙනෙන නවසීලන්ත ජාතිකයින්ගේ සාර්ථකත්වයෙන් දැකිය හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Langton|first=Graham|title=A history of mountain climbing in New Zealand to 1953|date=1996|location=Christchurch|publisher=[[University of Canterbury]]|url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/3549|access-date=12 August 2017|page=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.theage.com.au/national/world-mourns-sir-edmund-hillary-20080111-1ldx.html|title=World mourns Sir Edmund Hillary|date=11 January 2008|work=The Age|location=Melbourne}}&lt;/ref&gt; පාපැදි, මසුන් ඇල්ලීම, පිහිනීම, [[දිවීම]], ට්‍රැම්පිං, ඔරු පැදීම, දඩයම් කිරීම, හිම ක්‍රීඩා, රළ සර්ෆින් සහ යාත්‍රා කිරීම වැනි අනෙකුත් එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් ද ජනප්‍රිය වේ.&lt;ref name=&quot;SportsParticipation&quot;&gt;{{cite web |date=2009 |title=Sport and Recreation Participation Levels |url=http://www.activenzsurvey.org.nz/Documents/Participation-Levels.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115065459/http://www.activenzsurvey.org.nz/Documents/Participation-Levels.pdf |archive-date=15 January 2015 |access-date=27 November 2016 |publisher=[[Sport and Recreation New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය 1995 සිට ඇමරිකානු කුසලාන රෙගාටා තරඟාවලියේදී නිතිපතා යාත්‍රා කිරීමේ සාර්ථකත්වයක් දැක ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2018 |title=New Zealand and the America's Cup |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/americas-cup |publisher=New Zealand History}}&lt;/ref&gt; 1980 ගණන්වල සිට නවසීලන්තයේ වකා අමා (waka ama) ධාවන තරඟය කෙරෙහි නැවතත් උනන්දුවක් ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Barclay-Kerr |first1=Hoturoa |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2013 |chapter=Waka ama – outrigger canoeing |access-date=12 August 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/waka-ama-outrigger-canoeing}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයට රග්බි යූනියන්, රග්බි ලීග්, නෙට්බෝල්, ක්‍රිකට්, සොෆ්ට්බෝල් සහ යාත්‍රා කිරීම යන ක්‍රීඩාවලදී තරඟකාරී ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් ඇත. නවසීලන්තය 1908 සහ 1912 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලට ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ ඒකාබද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස සහභාගී වූ අතර, පසුව 1920 දී තනිවම සහභාගී විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2016 |title=NZ's first Olympic century |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/olympics/overview |access-date=27 April 2017 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; මෑත ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලවලදී පදක්කම්-ජනගහනය අනුපාතය අනුව රට ඉහළ ස්ථානයක් ලබා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=July 1984 |title=Gold Medals per Capita |url=https://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:1984 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181230023745/https://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:1984 |archive-date=30 December 2018 |access-date=17 December 2024 |publisher=MedalsPerCapita.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 August 2012 |title=London 2012 Olympic Games: Medal strike rate – Final count (revised) |url=http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/population/estimates_and_projections/olympics.aspx |access-date=4 December 2013 |publisher=[[Statistics New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 August 2016 |title=Rio 2016 Olympic Games: Medals per capita |url=http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/population/estimates_and_projections/olympics-2016.aspx |access-date=27 April 2017 |publisher=[[Statistics New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; ජාතික රග්බි යූනියන් කණ්ඩායම වන All Blacks ජාත්‍යන්තර රග්බි ඉතිහාසයේ වඩාත්ම සාර්ථක කණ්ඩායම වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/men/active/10427619/The-All-Blacks-guide-to-being-successful-off-the-field.html|title=The All Blacks guide to being successful (off the field)|last=Kerr|first=James|date=14 November 2013|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=4 December 2013|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/men/active/10427619/The-All-Blacks-guide-to-being-successful-off-the-field.html|archive-date=10 January 2022|location=London|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් තුන් වතාවක් රග්බි ලෝක කුසලානය දිනා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2019 |title=New Zealand |url=https://www.rugbyworldcup.com/teams/new-zealand |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104085131/https://www.rugbyworldcup.com/teams/new-zealand |archive-date=4 November 2019 |access-date=3 November 2019 |work=RugbyWorldCup.com}}&lt;/ref&gt;

2025 ICC පිරිමි ටෙස්ට් කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල නවසීලන්තය 100 ක ශ්‍රේණිගත කිරීමක් සමඟ 5 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ICC Men's &amp; Women's Cricket Rankings Overview |url=https://www.icc-cricket.com/rankings |access-date=2025-03-10 |website=ICC |language=en}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>c28cmyml4i6m29ytakjaua91obkbkiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීලියැක් රෝගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194284</id>
    <revision>
      <id>791395</id>
      <parentid>790780</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5919" sha1="cx2p4gz92ahe451bzltfzognopsrvdc" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
| name          = සීලියැක් රෝගය
| image         = Coeliac disease endoscopy.jpg
| caption       = [[ග්‍රහණිය|ග්‍රහණියේ]] ඇති ඉරිතැලී ගිය නැමුම් නිරූපිත [[එන්ඩොස්කොපි]] රුවක්
| alt           = අන්ත්‍රයේ එන්ඩොස්කොපි රුවක්
| specialty     = [[ආමාශ්‍යාන්ත්‍රිකවේදය]], [[අභ්‍යන්තර වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
| pronounce     = {{IPAc-en|ˈ|s|iː|l|i|æ|k|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Coeliac disease.wav}} {{respell|SEE|lee|ak}}
| synonym       = Coeliac sprue, nontropical sprue, endemic sprue, gluten enteropathy
| symptoms      = නැත හෝ [[විශේෂිත නොවූ රෝග ලක්ෂණ|විශේෂිත-නොවූ]], [[පාචනය]], [[අවශෝෂණය අඩුවීම]], සහ බර අඩුවීම.
| onset         = ඕනෑම වයසක
| duration      = ජීවිත කාලයම
| causes        = [[ග්ලූටන්]]
| risks         = [[ජානමය නැමියාව]] සහ පාරිසරික සාධක
| diagnosis     = රුධිර පරීක්ෂණ සහ ආන්ත්‍රික [[බයොප්සි|බයොප්සි]]
| differential  = [[Inflammatory bowel disease]], [[ආන්ත්‍රික පරපෝෂිතයින්]], සහ [[irritable bowel syndrome]]
| prevention    = 
| treatment     = [[ග්ලූටන් රහිත ආහාර]]
| medication    = 
| prognosis     = 
| frequency     = 50න් 1 සහ 200න් 1 අතර 1
| deaths        = 
}}
'''සීලියැක් රෝගය''' යනු ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා අන්ත්‍රයට බලපාන නිදන්ගත ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයකි . [[තිරිඟු]] සහ බාර්ලි සහ රයි වැනි අනෙකුත් ධාන්‍ය වල දක්නට ලැබෙන [[ප්‍රෝටීන්|ප්‍රෝටීනයක් වන]] ග්ලූටන් වලට අසාමාන්‍ය [[ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය|ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ]] ප්‍රතිචාරයක් නිසා එය ඇතිවේ. සීලියැක් රෝගය ආමාශ ආන්ත්‍රික පද්ධතියෙන් පිටත බහු අවයව වලට බලපාන පුළුල් පරාසයක රෝග ලක්ෂණ සහ සංකූලතා ඇති කරයි.

රෝගයේ දර්ශීය ස්වරූපය ඕනෑම වයස් කාණ්ඩයකට බලපෑ හැකි නමුත්, සාමාන්‍යයෙන් මුල් ළමාවියේදී හඳුනා ගන්නා අතර බර අඩු වීම, [[පාචනය]] සහ වර්ධනය අඩාල වීම වැනි අවශෝෂණ දුර්වලතා සම්බන්ධ රෝග ලක්ෂණ ඇති කරයි. දර්ශීය නොවන සීලියැක් රෝගය වැඩිහිටියන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර, නොපැහැදිලි උදර රෝග ලක්ෂණ සහ ආමාශ ආන්ත්‍රිකපද්ධතියෙන් පිටත අවයවවල සංකූලතා, අස්ථි රෝග, [[රක්තහීනතාවය]] සහ [[මන්ද පෝෂණය|පෝෂණ ඌනතාවයේ]] වෙනත් ප්‍රතිඵල මගින් සංලක්ෂිත වේ. මෙම තත්ත්වයට ජානමය නැඹුරුතාවයක් ඇති පුද්ගලයින් තුළ, ග්ලූටන් ආහාරයට ගැනීමෙන් කුඩා අන්ත්‍රයේ [[ප්‍රදාහ|දැවිල්ල]] ඇති වන අතර, එහි ශ්ලේෂ්මල පටලයට හානි වන අතර එය අවශෝෂණය අඩාල වීමට හේතු වේ. සීලියැක් රෝගයේ වර්ධනයට ආසාදන වැනි අනෙකුත් පාරිසරික සාධක බලපාන බව විශ්වාස කෙරේ.&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Sister project links||d=Q11088|c=Category:Coeliac disease|n=no|q=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=no|wikt=Coeliac disease|species=no}}

{{Medical condition classification and resources
 |DiseasesDB=2922
 |ICD11={{ICD11|DA95}}
 |ICD10={{ICD10|K|90|0|k|90}}
 |ICD9={{ICD9|579.0}}
 |ICDO=
 |OMIM=212750
 |MedlinePlus=000233
 |eMedicineSubj=med
 |eMedicineTopic=308
 |eMedicine_mult={{eMedicine2|ped|2146}} {{eMedicine2|radio|652}}
 |MeshID=D002446
 |GeneReviewsNBK=NBK1727
 |GeneReviewsName=Celiac Disease
}}
{{Gastroenterology}}
{{Hypersensitivity and autoimmune diseases}}
{{Gluten sensitivity}}
{{Portal bar|Biology|Medicine}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රවේණි රෝග සහ ආබාධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>cx2p4gz92ahe451bzltfzognopsrvdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩිර්ඩා යෙගෝර් ඔලෙක්සැන්ඩ්‍රොවිච්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194344</id>
    <revision>
      <id>791420</id>
      <parentid>790987</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саша Крись</username>
        <id>79046</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>791420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4627" sha1="h9gcta7bgqx5lz5lvsk5uhnw593a12j" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පාපන්දු චරිතාපදානය|image=Єгор Дирда, ФК Армат.jpg|fullname=ডিরদা ইগর আলেকজান্দ্রোভিচ|height=184 cm|position=ডিফেন্ডার|currentclub=আরমাট (ডিনিপার)|clubnumber=99}}ඩිර්ඩා යෙගෝර් ඔලෙක්සැන්ඩ්‍රොවිච් (යුක්රේනියානු Дирда Єгор Олександрович, උපත [[2005]] [[ජනවාරි 4]], බාර්වින්කොව්, [[යුක්‍රේනය|යුක්රේනය]]) — යුක්රේන පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක්, බ්ලොග්කරුවෙක්.&lt;ref&gt;https://ua.tribuna.com/uk/football/blogs/3167266-yehor-dyrda-shcho-vidbuvayetsya-za-lashtunkamy-mediafutbolu-ta/&lt;/ref&gt;

== චරිතාපදානය ==
[[2022]] දී රුසියාව යුක්රේනය පූර්ණ පරිමාණයෙන් ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාවේදී, කාර්කිව් කලාපයේ දී යෙගෝර් ඩිර්ඩ්ට වෙඩි තබා ඇත. යුක්රේන ක්‍රීඩා මාධ්‍යවලට අනුව, පාපන්දු ක්‍රීඩකයා සිටි සිවිල් වැසියන් රැගත් බස් රථයකට රුසියානු සොල්දාදුවන් විසින් වෙඩි තබා ඇති අතර, ඉවත් කිරීමකදී එය සිදු කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසුන් මිය ගිය අතර, ඩිර්ඩ් තුවාල ලැබීය. පසුව, පාපන්දු ක්‍රීඩකයා යුක්රේන ක්‍රීඩා ප්‍රකාශන සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී අත්විඳි සිදුවීම් ගැන කතා කළේය.&lt;ref&gt;https://sport.novyny.live/ukrayinskii-futbolist-rozpoviv-iak-buv-poranenii-rosiianami-u-2022-rotsi-323936.html&lt;/ref&gt;

පුනරුත්ථාපනයෙන් පසු, ඩිර්ඩ් පාපන්දු ක්‍රියාකාරකම් වලට නැවත පැමිණ ක්‍රීඩා සහ මාධ්‍ය ව්‍යාපෘතිවලට සහභාගී විය.&lt;ref&gt;https://www.ua-football.com/ua/ukrainian/news/1777375193-telefon-buv-ves-u-krovi-ukrayinskiy-futbolist-zgadav-rozstril-avtobusa-na-harkivschini-u-2022-roci.html&lt;/ref&gt;

== පාපන්දු ජීවිතය ==
ක්‍රීඩාවට නැවත පැමිණීමෙන් පසු, යෙගෝර් ඩිර්ඩ් යුක්රේන මාධ්‍ය පාපන්දු සාමාජිකයෙකු බවට පත්විය. 2023 අවසානයේ ඔහු යුක්රේන ජාතික කණ්ඩායමේ ප්‍රහාරක යෙව්හන් සෙලෙස්නෙව් සමඟ එක්ව ක්‍රීඩා කළ මාධ්‍ය පාපන්දු සමාජයක් වන &quot;ආර්මාට්&quot; හා සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;https://pulse-football.dp.ua/player/dirda-%D1%94gor/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tv.kyivstar.ua/ua/movie/688a1fbec9b4321bda5ab73e-2025-armat-profan&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://uasteel.media/player?playerId=P278&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://start.uaf.ua/players/22129734&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ මාධ්‍ය පාපන්දු ක්‍රියාකාරකම් වලදී, ඩර්ඩ් යුක්‍රේන පාපන්දු ක්‍රීඩකයින් සහ බ්ලොග්කරුවන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පාපන්දු තරඟ, ක්‍රීඩා අභියෝග සහ මාධ්‍ය ව්‍යාපෘති සඳහා සහභාගී විය. සමාජ ජාල වල, විශේෂයෙන් ටික්ටොක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හි ඔහුගේ පාපන්දු අන්තර්ගතය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;https://ua.tribuna.com/uk/football/blogs/3169371-yehor-dyrda-pidpysav-kapitana-zbirnoyi-ukrayiny-u19-kyryla-dih/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiktok.com/@egordyrda_99?is_from_webapp=1&amp;sender_device=pc&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.instagram.com/egordyrda_99/&lt;/ref&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:2005 උපත්]]</text>
      <sha1>h9gcta7bgqx5lz5lvsk5uhnw593a12j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791472</id>
      <parentid>791420</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T18:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Єгор Дирда, ФК Армат.jpg|]], හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Yann|Yann]] විසින් [[c:File:Єгор_Дирда,_ФК_Армат.jpg|Єгор_Дирда,_ФК_Армат.jpg]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>791472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="pjfuknouwuvvgfqj1x3b2g6am5c9505" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පාපන්දු චරිතාපදානය|image=|fullname=ডিরদা ইগর আলেকজান্দ্রোভিচ|height=184 cm|position=ডিফেন্ডার|currentclub=আরমাট (ডিনিপার)|clubnumber=99}}ඩිර්ඩා යෙගෝර් ඔලෙක්සැන්ඩ්‍රොවිච් (යුක්රේනියානු Дирда Єгор Олександрович, උපත [[2005]] [[ජනවාරි 4]], බාර්වින්කොව්, [[යුක්‍රේනය|යුක්රේනය]]) — යුක්රේන පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක්, බ්ලොග්කරුවෙක්.&lt;ref&gt;https://ua.tribuna.com/uk/football/blogs/3167266-yehor-dyrda-shcho-vidbuvayetsya-za-lashtunkamy-mediafutbolu-ta/&lt;/ref&gt;

== චරිතාපදානය ==
[[2022]] දී රුසියාව යුක්රේනය පූර්ණ පරිමාණයෙන් ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාවේදී, කාර්කිව් කලාපයේ දී යෙගෝර් ඩිර්ඩ්ට වෙඩි තබා ඇත. යුක්රේන ක්‍රීඩා මාධ්‍යවලට අනුව, පාපන්දු ක්‍රීඩකයා සිටි සිවිල් වැසියන් රැගත් බස් රථයකට රුසියානු සොල්දාදුවන් විසින් වෙඩි තබා ඇති අතර, ඉවත් කිරීමකදී එය සිදු කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසුන් මිය ගිය අතර, ඩිර්ඩ් තුවාල ලැබීය. පසුව, පාපන්දු ක්‍රීඩකයා යුක්රේන ක්‍රීඩා ප්‍රකාශන සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී අත්විඳි සිදුවීම් ගැන කතා කළේය.&lt;ref&gt;https://sport.novyny.live/ukrayinskii-futbolist-rozpoviv-iak-buv-poranenii-rosiianami-u-2022-rotsi-323936.html&lt;/ref&gt;

පුනරුත්ථාපනයෙන් පසු, ඩිර්ඩ් පාපන්දු ක්‍රියාකාරකම් වලට නැවත පැමිණ ක්‍රීඩා සහ මාධ්‍ය ව්‍යාපෘතිවලට සහභාගී විය.&lt;ref&gt;https://www.ua-football.com/ua/ukrainian/news/1777375193-telefon-buv-ves-u-krovi-ukrayinskiy-futbolist-zgadav-rozstril-avtobusa-na-harkivschini-u-2022-roci.html&lt;/ref&gt;

== පාපන්දු ජීවිතය ==
ක්‍රීඩාවට නැවත පැමිණීමෙන් පසු, යෙගෝර් ඩිර්ඩ් යුක්රේන මාධ්‍ය පාපන්දු සාමාජිකයෙකු බවට පත්විය. 2023 අවසානයේ ඔහු යුක්රේන ජාතික කණ්ඩායමේ ප්‍රහාරක යෙව්හන් සෙලෙස්නෙව් සමඟ එක්ව ක්‍රීඩා කළ මාධ්‍ය පාපන්දු සමාජයක් වන &quot;ආර්මාට්&quot; හා සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;https://pulse-football.dp.ua/player/dirda-%D1%94gor/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tv.kyivstar.ua/ua/movie/688a1fbec9b4321bda5ab73e-2025-armat-profan&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://uasteel.media/player?playerId=P278&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://start.uaf.ua/players/22129734&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ මාධ්‍ය පාපන්දු ක්‍රියාකාරකම් වලදී, ඩර්ඩ් යුක්‍රේන පාපන්දු ක්‍රීඩකයින් සහ බ්ලොග්කරුවන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පාපන්දු තරඟ, ක්‍රීඩා අභියෝග සහ මාධ්‍ය ව්‍යාපෘති සඳහා සහභාගී විය. සමාජ ජාල වල, විශේෂයෙන් ටික්ටොක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හි ඔහුගේ පාපන්දු අන්තර්ගතය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;https://ua.tribuna.com/uk/football/blogs/3169371-yehor-dyrda-pidpysav-kapitana-zbirnoyi-ukrayiny-u19-kyryla-dih/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiktok.com/@egordyrda_99?is_from_webapp=1&amp;sender_device=pc&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.instagram.com/egordyrda_99/&lt;/ref&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:2005 උපත්]]</text>
      <sha1>pjfuknouwuvvgfqj1x3b2g6am5c9505</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:රටේ දත්ත US</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194353</id>
    <redirect title="සැකිල්ල:රටේ දත්ත එක්සත් ජනපද" />
    <revision>
      <id>791405</id>
      <parentid>791032</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[සැකිල්ල:රටේ දත්ත එක්සත් ජනපදය]] to [[සැකිල්ල:රටේ දත්ත එක්සත් ජනපද]]</comment>
      <origin>791405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="0vvhnc7he6lmax27a903zg9am82hk9b" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සැකිල්ල:රටේ දත්ත එක්සත් ජනපද]]
[[ප්‍රවර්ගය:රටේ දත්ත යළියොමුවීම්]] දත්ත යළියොමුවීම්|එජ]]</text>
      <sha1>0vvhnc7he6lmax27a903zg9am82hk9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උණුදිය උල්පත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194366</id>
    <revision>
      <id>791481</id>
      <parentid>791067</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T22:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2153" sha1="e5q8pubtniqqnxf1i66qw6llc6c8ozh" xml:space="preserve">[[File:Aerial view of Grand Prismatic (23428929375).jpg|thumb|upright=1.1|[[Grand Prismatic Spring]] and Midway Geyser Basin in [[Yellowstone National Park]]]]

'''උණුදිය උල්පත්''' යනු ඉංග්‍රීසි බසින් '''hot spring''', '''thermal spring''', '''hydrothermal spring''', එසේත් නැත්නම් '''geothermal spring''' නමින් හැඳින්වෙන සංසිද්ධිය වෙයි.

== අමතර අවධානයට ==
{{div col|colwidth=20em}}
* [[Hotspot (geology)]]
* [[Hydrothermal vent]]s
* [[Earliest known life forms]]
* [[List of spa towns]]
* [[List of hot springs]] (worldwide listing)
* [[List of hot springs in Japan]]
* [[List of hot springs in the United States]]
* [[Mineral spring]]
* [[Valley of Geysers]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|30em}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Hot springs}}
{{Wikivoyage|Hot springs}}
* {{wikt-inline}}
* [https://www.ngdc.noaa.gov/hazard/data/publications/NCEI-thermal-springs.xlsx Thermal Springs List for the United States]—1,661 hot springs
* {{cite journal |title=Geothermal Resources of the Great Artesian Basin, Australia |journal=GHC Bulletin |volume=23 |issue=2 |date=June 2002 |url=http://geoheat.oit.edu/bulletin/bull23-2/art5.pdf |access-date=2006-11-02 |archive-date=2014-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140822165751/http://geoheat.oit.edu/bulletin/bull23-2/art5.pdf }}
* [https://web.archive.org/web/20061110183857/http://www.os.is/Apps/WebObjects/Orkustofnun.woa/swdocument/1883/04+Bahati+IGC+2003.pdf A scholarly paper with a map of over 20 geothermal areas in Uganda]
* [http://www.nzhotpools.co.nz List of 100 thermal hot springs and hot pools in New Zealand]
* [https://web.archive.org/web/20251002004725/http://www.hotspringsworldwide.info/worldwide.html List of hot springs worldwide]


{{Rivers, streams and springs}}
{{authority control}}

[[Category:Hot springs| ]]
[[Category:Bathing]]
[[Category:Springs (hydrology)]]
[[Category:Bodies of water]]
[[Category:Geothermal areas]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>e5q8pubtniqqnxf1i66qw6llc6c8ozh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Wikt-inline</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194369</id>
    <redirect title="සැකිල්ල:Wiktionary-inline" />
    <revision>
      <id>791403</id>
      <parentid>791069</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T12:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[සැකිල්ල:Wiktionary inline]] to [[සැකිල්ල:Wiktionary-inline]]</comment>
      <origin>791403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="7ag7qaf81aijd8dotdra4xrfp0z7eau" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සැකිල්ල:Wiktionary-inline]]

{{Rcat shell|{{R from short name}}}}</text>
      <sha1>7ag7qaf81aijd8dotdra4xrfp0z7eau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194424</id>
    <revision>
      <id>791526</id>
      <parentid>791185</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18810" sha1="k6hwv0yh5d71wj38klu86u0cw029ncu" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්
|synonym          =
|image            =Rheumatoid_Arthritis.JPG
|image_size       =
|alt              =
|caption          =රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් නිසා බෙහෙවින් විකෘතිභාවයට පත්වූ අතක්; වර්තමාන ප්‍රතිකාර මඟින් මෙවන් විකෘතිතා ඇතිවීම වළක්වාගත හැකිය.
|pronounce        =
|specialty        =[[Rheumatology|සන්ධිවේදය]]
|symptoms         =උණුසුම්, ඉදිමුණු, වේදනාකාරී සන්ධි&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|onset            =මැදි විය&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|duration         =ජීවිත කාලයම&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|causes           =නොදනී&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|risks            =
|diagnosis        =රෝග ලක්ෂණ, [[වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]], රුධිර පරීක්ෂණ&lt;ref name=NIH2014/&gt;&lt;ref name=Majithia2007/&gt;
|differential     =[[ලූපස්|සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]], [[සොරයටික් ආත්රයිටිස්]], [[ෆයිබ්‍රොමයල්ජියා]]&lt;ref name=Majithia2007/&gt;
|prevention       =
|treatment        =
|medication       =[[වේදනා නාශක]], [[ග්ලූකොකෝටිකොයිඩ|ස්ටෙරොයිඩ]], [[ස්ටෙරොයිඩ නොවන ප්‍රති ප්‍රදාහක ඖෂධ]], [[රෝග නවීකරණය කරන ප්‍රතිරූමටික ඖෂධ]]&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|prognosis        =
|frequency        =0.5–1% (වැඩිහිටියන්  [[සංවර්ධිත ලෝකය]])&lt;ref name=Lancet2016/&gt;
|deaths           =30,000 (2015)&lt;ref name=GBD2015De&gt;{{cite journal | vauthors = Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, etal | collaboration = GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators | title = Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1459–1544 | date = October 2016 | pmid = 27733281 | pmc = 5388903 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31012-1 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්''' ('''RA''') යනු ප්‍රධාන වශයෙන් සන්ධිවලට බලපාන දිගු කාලීන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Handout on Health: Rheumatoid Arthritis|url=http://www.niams.nih.gov/health_info/Rheumatic_Disease/default.asp|website=National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases|access-date=July 2, 2015|date=August 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp|archive-date=June 30, 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.niams.nih.gov/health_info/Rheumatic_Disease/default.asp &quot;Handout on Health: Rheumatoid Arthritis&quot;]. ''National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases''. August 2014. [https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp Archived] from the original on June 30, 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 2,&lt;/span&gt; 2015&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp|date=June 30, 2015}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් සන්ධි උණුසුම්, ඉදිමී සහ වේදනාකාරී වීමට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; වේදනාව සහ තද ගතිය බොහෝ විට විවේකයෙන් පසු තවත් උග්‍ර වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විට, මැණික් කටුව සහ අත් සම්බන්ධ වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ දෙපසම එකම සන්ධි සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙම රෝගය ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලටද බලපෑ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙය රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය අඩු වීමට, පෙනහළු වටා ප්‍රදාහක ඇතිවීමට සහ හදවත වටා ප්‍රදාහක තත්ත්ව හේතු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; උණ සහ අඩු ශක්තියක් ද ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විට, රෝග ලක්ෂණ සති හෝ මාස ගණනක් තුළ ක්‍රමයෙන් මතු වේ.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Majithia V, Geraci SA|title=Rheumatoid arthritis: diagnosis and management|journal=The American Journal of Medicine|volume=120|issue=11|pages=936–9|date=November 2007|pmid=17976416|doi=10.1016/j.amjmed.2007.04.005}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFMajithiaGeraci2007&quot;&gt;Majithia V, Geraci SA (November 2007). &quot;Rheumatoid arthritis: diagnosis and management&quot;. ''The American Journal of Medicine''. '''120''' (11): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;936–&lt;/span&gt;9. [[Digital object identifier|doi]]:[https://doi.org/10.1016%2Fj.amjmed.2007.04.005 10.1016/j.amjmed.2007.04.005]. [[පබ්මෙඩ්|PMID]]&amp;nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17976416 17976416].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

'''රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්''' ඇතිවීමට හේතුව පැහැදිලි නැතත්, එයට [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය]] සහ පාරිසරික සාධකවල එකතුවක් සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙහි  යාන්ත්‍රණයට ශරීරයේ [[ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය]] මඟින් සන්ධිවලට පහර දීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙය සන්ධි ප්‍රාවරයේ ප්‍රදාහය හා ඝණ වීමක් ඇති කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; එය යටින් පවතින අස්ථි හා කාටිලේජයට ද බලපායි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය බොහෝ දුරට සිදු කරනු ලබන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ පදනම් කරගෙන ය.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot; /&gt; [[Medical imaging|එක්ස් කිරණ]] සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් රෝග විනිශ්චය සඳහා සහාය විය හැකිය හෝ සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙනත් රෝග බැහැර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; ඒ හා සමානව ඇතිවිය හැකි අනෙකුත් රෝග අතර [[ලූපස්|සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]]  , සොරයටික් ආත්රයිටිස් සහ ෆයිබ්‍රොමියල්ජියා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරයේ අරමුණු වන්නේ වේදනාව අඩු කිරීම, ඉදිමුන අඩු කිරීම සහ පුද්ගලයෙකුගේ සමස්ත ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;NICE2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rheumatoid arthritis in adults: management: recommendations: Guidance and guidelines|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|publisher=NICE|date=December 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130024/https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|archive-date=2017-04-16}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations |access-date=2026-05-21 |archive-date=2017-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130024/https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations }}&lt;/ref&gt; විවේකය සහ ව්‍යායාම සමතුලිත කිරීම, ස්ප්ලින්ට් භාවිතය හෝ සහායක උපාංග භාවිතය මගින් මෙය උපකාරී විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Rausch Osthoff AK, Juhl CB, Knittle K, Dagfinrud H, Hurkmans E, Braun J, Schoones J, Vliet Vlieland TP, Niedermann K|display-authors=6|title=Effects of exercise and physical activity promotion: meta-analysis informing the 2018 EULAR recommendations for physical activity in people with rheumatoid arthritis, spondyloarthritis and hip/knee osteoarthritis|journal=RMD Open|volume=4|issue=2|pages=e000713|date=2018-12-04|pmid=30622734|pmc=6307596|doi=10.1136/rmdopen-2018-000713}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Park Y, Chang M|title=Effects of rehabilitation for pain relief in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=Journal of Physical Therapy Science|volume=28|issue=1|pages=304–8|date=January 2016|pmid=26957779|pmc=4756025|doi=10.1589/jpts.28.304}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ සඳහා උපකාර කිරීම සඳහා වේදනා ඖෂධ, ස්ටෙරොයිඩ් සහ NSAIDs නිතර භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝගයේ ප්‍රගතිය මන්දගාමී කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා හයිඩ්‍රොක්සික්ලෝරෝක්වීන් සහ මෙතොට්‍රෙක්සෙට් වැනි රෝග වෙනස් කරන ප්‍රති-රූමැටික් ඖෂධ (DMARDs) භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝගය වෙනත් ප්‍රතිකාර වලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන විට ජීව විද්‍යාත්මක DMARD භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;ACR2015&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Saag KG, Bridges SL, Akl EA, Bannuru RR, Sullivan MC, Vaysbrot E, McNaughton C, Osani M, Shmerling RH, Curtis JR, Furst DE, Parks D, Kavanaugh A, O'Dell J, King C, Leong A, Matteson EL, Schousboe JT, Drevlow B, Ginsberg S, Grober J, St Clair EW, Tindall E, Miller AS, McAlindon T|title=2015 American College of Rheumatology Guideline for the Treatment of Rheumatoid Arthritis|journal=Arthritis &amp; Rheumatology|volume=68|issue=1|pages=1–26|date=January 2016|pmid=26545940|doi=10.1002/art.39480|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ඒවාට අහිතකර බලපෑම් ඇතිවීමේ වැඩි අනුපාතයක් තිබිය හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Wells GA, Christensen R, Tanjong Ghogomu E, Maxwell L, Macdonald JK, Filippini G, Skoetz N, Francis D, Lopes LC, Guyatt GH, Schmitt J, La Mantia L, Weberschock T, Roos JF, Siebert H, Hershan S, Lunn MP, Tugwell P, Buchbinder R|title=Adverse effects of biologics: a network meta-analysis and Cochrane overview|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD008794|date=February 2011|pmid=21328309|doi=10.1002/14651858.CD008794.pub2|pmc=7173749}}&lt;/ref&gt; සන්ධි අලුත්වැඩියා කිරීම, ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම හෝ පෑස්සීම  සඳහා සැත්කම් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී උපකාරී විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විකල්ප වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා සාක්ෂි මගින් සහාය නොදක්වයි.&lt;ref name=&quot;Ef2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Efthimiou P, Kukar M|title=Complementary and alternative medicine use in rheumatoid arthritis: proposed mechanism of action and efficacy of commonly used modalities|journal=Rheumatology International|volume=30|issue=5|pages=571–86|date=March 2010|pmid=19876631|doi=10.1007/s00296-009-1206-y}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NCCIH&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rheumatoid Arthritis and Complementary Health Approaches|url=http://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|publisher=National Center for Complementary and Integrative Health|access-date=July 1, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705082102/https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|archive-date=July 5, 2015|date=January 2006}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm |access-date=May 21, 2026 |archive-date=July 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705082102/https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm }}&lt;/ref&gt;

2015 වන විට RA මිලියන 24.5 ක පමණ ජනතාවකට බලපායි &lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}&lt;/ref&gt; මෙය [[සංවර්ධිත රටවල්|සංවර්ධිත ලෝකයේ]] වැඩිහිටියන්ගෙන් 0.5 ත් 1% ත් අතර වන අතර සෑම වසරකම පුද්ගලයින් 100,000 කට 5 ත් 50 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් මෙම තත්ත්වය අලුතින් වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;Lancet2016&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB|title=Rheumatoid arthritis|journal=Lancet|volume=388|issue=10055|pages=2023–2038|date=October 2016|pmid=27156434|doi=10.1016/S0140-6736(16)30173-8|url=http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|access-date=2020-07-07|archive-date=2020-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222093809/http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201222093809/http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|date=2020-12-22}}&lt;/ref&gt; ආරම්භය බොහෝ විට මැදිවියේදී සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට පිරිමින්ට වඩා 2.5 ගුණයකින් වැඩි වාර ගණනක් බලපායි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; 1990 දී මරණ 28,000 ක් වූ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2013 දී මරණ 38,000 ක් සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;GDB2013&quot;&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; RA පිළිබඳ පළමු පිළිගත් විස්තරය 1800 දී පැරිසියේ ඔගස්ටින් ජේකබ් ලැන්ඩ්‍රේ-බෝවායිස් (1772–1840) විසින් සිදු කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Landre1800&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Landré-Beauvais AJ|title=La goutte asthénique primitive (doctoral thesis)|year=1800|location=Paris}} reproduced in {{Cite journal|vauthors=Landré-Beauvais AJ|title=The first description of rheumatoid arthritis. Unabridged text of the doctoral dissertation presented in 1800|journal=Joint, Bone, Spine|volume=68|issue=2|pages=130–43|date=March 2001|pmid=11324929|doi=10.1016/S1297-319X(00)00247-5}}&lt;/ref&gt; රූමටොයිඩ් ''ආතරයිටිස්'' යන පදය ජලීය සහිත සහ ඉදිමුම් ඇති සන්ධි සඳහා වන ග්‍රීක භාෂා යෙදුම මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;Paget2002&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Paget|first=Stephen A.|last2=Lockshin|first2=Michael D.|last3=Loebl|first3=Suzanne|title=The Hospital for Special Surgery Rheumatoid Arthritis Handbook Everything You Need to Know|date=2002|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=New York|isbn=9780471223344|pages=32|url=https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&amp;pg=PA32|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110341/https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&amp;pg=PA32|archive-date=2017-02-22}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB = 11506
| ICD10 = {{ICD10|M|05||m|05}}-{{ICD10|M|06||m|05}}, {{ICD10|M45}} (spine)
| ICD9 = {{ICD9|714}}
| OMIM = 180300
| MedlinePlus = 000431
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic = 331715
| eMedicine_mult = {{eMedicine2|article|1266195}} {{eMedicine2|article|305417}} {{eMedicine2|article|401271}} {{eMedicine2|article|335186}} {{eMedicine2|article|808419}}
| MeshID = D001172
|ICD10CM={{ICD10CM|M05}}-{{ICD10CM|M06}}, {{ICD10CM|M45}} (spine)|ICD11={{ICD11|FA20}}, {{ICD11|FA92.0Z}} (spine)
}}
{{Diseases of the musculoskeletal system and connective tissue}}
{{Autoimmune diseases}}
{{Authority control}}

[[්‍රප්‍රවර්ගය:රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සන්ධිවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>k6hwv0yh5d71wj38klu86u0cw029ncu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගර්භනීභාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194451</id>
    <revision>
      <id>791485</id>
      <parentid>791232</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T01:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24227" sha1="7ushxi2i5l9zm0ym5ji1vl6etkyoxzj" xml:space="preserve">{{short description|මවගේ දේහය තුළ ජනිතයකු වර්ධනය වන කාලසීමාව}}
{{about|මිනිසුන්ගේ ගර්භනීභාවය|වෙනත් ක්ෂීරපායීන්|ගර්භනීභාවය (ක්ෂීරපායීන්)|මත්ස්‍යයින්|මත්ස්‍යයින්ගේ ගර්භනීභාවය}}
{{redirect|ගර්භනී}}
{{Pp-semi-indef}}
{{cs1 config|name-list-style=vanc|display-authors=6}}
{{Use dmy dates|date=March 2021}}
{{Infobox medical condition (new)
| name          = ගර්භනීභාවය
| synonym       = ගැබ්දැරීම
| image         = PregnantWoman.jpg
| alt           = 
| caption       = සිය තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ සිටින ගර්භනී කාන්තාවක්
| field         = [[ප්‍රසවවේදය]], [[midwifery]]
| symptoms      = මඟහැරුණු ඔසප් වීම, වේදනාකාරී පියයුරු, [[උදෑසන රෝගීභාවය|ඔක්කාරය සහ වමනය]], කුසගින්න, මූත්‍රාකරන වාර ගණන වැඩිවීම&lt;ref name=NIH2013Sym/&gt;
| complications = [[ගබ්සා වීම]], [[ගර්භනීභාවයේ අධි රුධිර පීඩනය]], [[ගර්භනී දියවැඩියාව]], [[යකඩ-ඌනතා රක්තහීනතාව]], [[ගර්භනීභාවයේ අධික වමනය|තදබල ඔක්කාරය සහ වමනය]]&lt;ref name=&quot;John2012&quot;/&gt;&lt;ref name=NIH2013Compli/&gt;
| onset         = 
| duration      = [[අවසන් ඔසප් වීම|අවසන් ඔසප් වීමේ]] සිට සති 40ක් පමණ (පිළිසිඳගැනීමෙන් සති 38කට පසු)&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{Cite web |date=19 December 2013 |title=Pregnancy: Condition Information |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |archive-date=19 March 2015 |access-date=14 March 2015 |website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ab2011/&gt;
| risks         = 
| diagnosis     = [[ගර්භනී පරීක්ෂාව]]&lt;ref name=NIH2012Diag/&gt;
| differential  = 
| prevention    = [[උපත් පාලනය]] ([[හදිසි උපත් පාලනය|හදිසි උපත් පාලන ක්‍රම]] ද ඇතුළත්ව)&lt;ref name=&quot;Tay2011&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Taylor D, James EA | title = An evidence-based guideline for unintended pregnancy prevention | journal = Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing | volume = 40 | issue = 6 | pages = 782–793 | date = 2011 | pmid = 22092349 | pmc = 3266470 | doi = 10.1111/j.1552-6909.2011.01296.x |issn = 0090-0311}}&lt;/ref&gt;
| prognosis     = 
| frequency     = මිලියන 213 (2012)&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;/&gt;
| deaths        = {{positive_decrease}} 230,600 (2016)&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{cite journal | title = Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016 | journal = Lancet | volume = 390 | issue = 10100 | pages = 1151–1210 | date = September 2017 | pmid = 28919116 | pmc = 5605883 | doi = 10.1016/S0140-6736(17)32152-9 | collaboration = GBD 2016 Causes of Death Collaborators | vauthors = Naghavi M, Abajobir AA, Abbafati C, Abbas KM, Abd-Allah F, Abera SF, Aboyans V, Adetokunboh O, Afshin A, Agrawal A, Ahmadi A, Ahmed MB, Aichour AN, Aichour MT, Aichour I, Aiyar S, Alahdab F, Al-Aly Z, Alam K, Alam N, Alam T, Alene KA, Al-Eyadhy A, Ali SD, Alizadeh-Navaei R, Alkaabi JM, Alkerwi A, Alla F, Allebeck P, Allen C }}&lt;/ref&gt;
}}


'''ගැබ් ගැනීම''', '''ගර්භණීභාවය''' ලෙසද හැඳින්වේ, එය [[ගැහැනිය|කාන්තාවක්]] තුළ ජනිතයින් එකක් හෝ කිහිපයක් වර්ධනය වන කාලයයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pregnancy: Condition Information|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=December 19, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|archive-date=19 March 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx &quot;Pregnancy: Condition Information&quot;]. ''[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]''. 19 December 2013. [https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx Archived] from the original on 19 March 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;14 March&lt;/span&gt; 2015&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|date=19 March 2015}}&lt;/ref&gt; බහු ගර්භනීභාවයකට නිවුන් දරුවන් වැනි දරුවන් එක් අයකුට වඩා ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Wylie|first=Linda|title=Essential anatomy and physiology in maternity care|date=2005|publisher=Churchill Livingstone|location=Edinburgh|isbn=978-0-443-10041-3|page=172|edition=Second|url=https://books.google.com/books?id=QgpOvSDxGGYC&amp;pg=PA172|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181340/https://books.google.com/books?id=QgpOvSDxGGYC&amp;pg=PA172|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ගැබ් ගැනීම සාමාන්‍යයෙන් [[ලිංගික සංසර්ගය]] හරහා සිදු වන නමුත් සහායක ප්‍රජනන තාක්ෂණය හරහාද සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;She2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Shehan|first=Constance L.|title=The Wiley Blackwell Encyclopedia of Family Studies, 4 Volume Set|date=2016|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-65845-1|page=406|url=https://books.google.com/books?id=-gSeCAAAQBAJ&amp;pg=PA406|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181340/https://books.google.com/books?id=-gSeCAAAQBAJ&amp;pg=PA406|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ගැබ් ගැනීමක් සජීවී දරු ප්‍රසූතියකින්, ගබ්සා වීමකින්, [[ගබ්සාව|ප්‍රේරිත ගබ්සාවකින්]] හෝ මළ දරු ප්‍රසූතියකින් අවසන් විය හැකිය. දරු ප්‍රසූතිය සාමාන්‍යයෙන් අවසාන ඔසප් කාලය (LMP) ආරම්භයේ සිට සති 40ක පමණ කාලය ඇතුළත දරු ප්‍රසූතිය සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; මෙය&amp;nbsp;[[මාස]] නවයට වඩා මඳක් වැඩි ය (ගර්භණී වයස) එහිදී සෑම මසකම සාමාන්‍යයෙන් දින 31 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; සංසේචන වයස භාවිතා කරන විට එය සති 38 ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; කලලයක් යනු සංසේචනයෙන් පසු පළමු සති අට තුළ (ගර්භණී වයස සති දහය) වර්ධනය වන ජනිතයින් වන අතර ඉන් පසුව, උපත දක්වා ''[[මානව භ්‍රෑණය|භෲණය]]'' යන යෙදුම භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Abman|first=Steven H.|title=Fetal and neonatal physiology|date=2011|publisher=Elsevier/Saunders|location=Philadelphia|isbn=978-1-4160-3479-7|pages=46–47|edition=4th|url=https://books.google.com/books?id=OyVDJoOIvbYC&amp;pg=PA46|access-date=23 July 2020|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522082142/https://books.google.com/books?id=OyVDJoOIvbYC&amp;pg=PA46|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මුල් ගර්භනීභාවයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට ඔසප් වීම මග හැරීම, පියයුරු වේදනාත්මක වීම, ඔක්කාරය හා වමනය, කුසගින්න සහ නිතර මුත්‍රා කිරීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Sym&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are some common signs of pregnancy?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319160741/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx|archive-date=19 March 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319160741/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx }}&lt;/ref&gt; ගර්භණී පරීක්ෂණයකින් ගැබ් ගැනීම තහවුරු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2012Diag&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=How do I know if I'm pregnant?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=November 30, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402165852/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx|archive-date=2 April 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402165852/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx }}&lt;/ref&gt;

ගර්භනීභාවය ත්‍රෛමාසික තුනකට බෙදා ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම ආසන්න වශයෙන් මාස 3 ක් පවතී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; පළමු ත්‍රෛමාසිකයට පිළිසිඳ ගැනීම ඇතුළත් වන අතර, එම කාලය තුළ ශුක්‍රාණුව අණ්ඩය සංසේචනය කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; ඉන්පසු සංසේචනය වූ ඩිම්බය පැලෝපීය නාලය දිගේ ගමන් කර ගර්භාෂයේ අභ්‍යන්තරයට සම්බන්ධ වන අතර එහිදී කලලය සහ කලල බන්ධය සෑදීමට පටන් ගනී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; පළමු ත්‍රෛමාසික කාලය තුළ, ගබ්සා වීමේ (කළලයේ හෝ භෲණයේ ස්වාභාවික මරණය) සම්භාවිතාව ඉහළම මට්ටමක පවතී.&lt;ref name=&quot;John2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics|date=2012|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=978-1-4511-4801-5|page=438|edition=4|url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181311/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; දෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ මැද භාගයේදී, භෲණයේ චලනය දැනිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 28 දී, උසස් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දෙන්නේ නම්, ළදරුවන්ගෙන් 90% කට වඩා ගර්භාෂයෙන් පිටත ජීවත් වීමේ හැකියාව පවතී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;

පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර ගර්භණීභාවයේ ගුණාත්මය වැඩි දියුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Prenatal&quot; /&gt; පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර සඳහා අමතර ෆෝලික් අම්ලය ගැනීම, මත්ද්‍රව්‍ය, දුම්පානය සහ මත්පැන් වළක්වා ගැනීම, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම, [[රුධිර පරීක්‍ෂණ|රුධිර පරීක්ෂණ]] සහ නිතිපතා ශාරීරික පරීක්ෂණ ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Prenatal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What is prenatal care and why is it important?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095646/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx|archive-date=2 April 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095646/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx }}&lt;/ref&gt; [[ගර්භණීභාවයේ සංකූලතා|ගර්භණී සමයේ ඇතිවන සංකූලතා අතරට]] අධි රුධිර පීඩනය, ගර්භණී දියවැඩියාව, යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය සහ දරුණු ඔක්කාරය හා වමනය වැනි ආබාධ ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Compli&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are some common complications of pregnancy?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226221631/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx|archive-date=26 February 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226221631/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx }}&lt;/ref&gt; පරමාදර්ශී දරු ප්‍රසූතියකදී, කාන්තාවක් &quot;නිසි කාලයට&quot; පැමිණි විට විලිරුදා ස්වාභාවිකවම ආරම්භ වේ.&lt;ref name=&quot;ACOGfive-2&quot;&gt;{{Citation|last=American Congress of Obstetricians and Gynecologists|author-link=American Congress of Obstetricians and Gynecologists|date=February 2013|title=Five Things Physicians and Patients Should Question|publisher=[[American Congress of Obstetricians and Gynecologists]]|work=[[Choosing Wisely]]: an initiative of the [[ABIM Foundation]]|page=|url=http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/|access-date=August 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130901094916/http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/|archive-date=1 September 2013|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130901094916/http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/|date=1 September 2013}}&lt;/ref&gt; සති 37 ට පෙර උපදින ළදරුවන් &quot; නොමේරූ &quot; වන අතර මස්තිෂ්ක අංශභාගය වැනි සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 37 සහ 39 අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;මුල් කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 39 සහ 41 අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;පූර්ණ කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 41 ත් 42 ත් අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;ප්‍රමාද කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 42 න් පසු ඔවුන් &quot; පශ්චාත් කාලීන &quot; ලෙස සලකනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; වෙනත් වෛද්‍ය හේතූන් මත අවශ්‍ය නම් මිස, සති 39 ට පෙර දරු ප්‍රසූතිය ප්‍රේරණය හෝ [[සිසේරියානු සැත්කම|සිසේරියන් සැත්කම]] මගින් දරු ප්‍රසූතිය නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|title=Preterm birth Fact sheet N°363|last=World Health Organization|website=who.int|date=November 2014|access-date=6 Mar 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150307050438/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|archive-date=7 March 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/ |access-date=22 May 2026 |archive-date=7 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307050438/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/ }}&lt;/ref&gt;

2012 දී ගැබ් ගැනීම් මිලියන 213 ක් පමණ සිදු වූ අතර, එයින් මිලියන 190 ක් (89%) [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]] සහ මිලියන 23 ක් (11%) සංවර්ධිත රටවල විය.&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 15 ත් 44 ත් අතර කාන්තාවන්ගේ ගැබ්ගැනීම් සංඛ්‍යාව කාන්තාවන් 1,000 කට 133 කි.&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Sedgh G, Singh S, Hussain R|title=Intended and unintended pregnancies worldwide in 2012 and recent trends|journal=Studies in Family Planning|volume=45|issue=3|pages=301–314|date=September 2014|pmid=25207494|pmc=4727534|doi=10.1111/j.1728-4465.2014.00393.x}}&lt;/ref&gt; හඳුනාගත් ගැබ්ගැනීම් වලින් 10% සිට 15% දක්වා ප්‍රමාණයක් ගබ්සා වීමෙන් අවසන් වේ.&lt;ref name=&quot;John2012&quot; /&gt; 2016 දී, ගර්භණී සංකූලතා හේතුවෙන් මාතෘ මරණ 230,600 ක් සිදු වූ අතර, එය 1990 දී මරණ 377,000 ක් විය &lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016|journal=Lancet|volume=390|issue=10100|pages=1151–1210|date=September 2017|pmid=28919116|pmc=5605883|doi=10.1016/S0140-6736(17)32152-9|last=GBD 2016 Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; පොදු හේතූන් අතර රුධිර වහනය, ආසාදන, ගර්භණී සමයේදී ඇතිවන අධි රුධිර පීඩන රෝග, දරු ප්‍රසූතියට අවහිර වීම සහ ගබ්සා වීම, ගබ්සා කිරීම හෝ [[බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම්|බහිෂිකේතනික ගැබ් ගැනීම්]] ආශ්‍රිත සංකූලතා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot; /&gt; ගෝලීය වශයෙන්, ගැබ්ගැනීම් වලින් 44% ක් සැලසුම් නොකළ ඒවා වේ.&lt;ref name=&quot;Bea2018&quot; /&gt; සැලසුම් නොකළ ගැබ්ගැනීම් වලින් අඩකට වඩා (56%) ගබ්සා වේ.&lt;ref name=&quot;Bea2018&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Bearak J, Popinchalk A, Alkema L, Sedgh G|title=Global, regional, and subregional trends in unintended pregnancy and its outcomes from 1990 to 2014: estimates from a Bayesian hierarchical model|journal=The Lancet. Global Health|volume=6|issue=4|pages=e380–e389|date=April 2018|pmid=29519649|pmc=6055480|doi=10.1016/S2214-109X(18)30029-9}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ අනපේක්ෂිත ගැබ්ගැනීම් අතරින්, කාන්තාවන්ගෙන් 60% ක් ගැබ් ගැනීම සිදු වූ මාසයේ යම් දුරකට [[උපත් පාලනය|උපත් පාලන ක්‍රම]] භාවිතා කළහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first=K Joseph|last=Hurt|first2=Matthew W.|last2=Guile|first3=Jessica L.|last3=Bienstock|first4=Harold E.|last4=Fox|first5=Edward E.|last5=Wallach|title=The Johns Hopkins manual of gynecology and obstetrics|publisher=Wolters Kluwer Health / Lippincott Williams &amp; Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-1-60547-433-5|pages=382|url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232|edition=4th|date=2012-03-28|access-date=23 July 2020|archive-date=12 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512081611/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232 |access-date=22 May 2026 |archive-date=29 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929112735/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB = 10545
| ICD10 = [https://icd.who.int/browse10/2019/en#/XV O00-O99], {{ICD10|Z|33||z|30}}, {{ICD10|Z34}}, {{ICD10|Z35}}
| ICD9 = {{ICD9|650}}
| MedlinePlus =002398
| eMedicineSubj =article
| eMedicineTopic =259724
| MeshID =D011247
}}
{{Pregnancy}}
{{Women's health|state=collapsed}}
{{Pathology of pregnancy, childbirth and the puerperium}}
{{Pediatric conditions originating in the perinatal period}}
{{Reproductive health}}
{{Reproductive physiology}}
{{Human development}}
{{Sex}}
{{Human sexuality}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>7ushxi2i5l9zm0ym5ji1vl6etkyoxzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ආර්තවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194460</id>
    <revision>
      <id>791480</id>
      <parentid>791304</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T22:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10606" sha1="40c58mil01zq0teexvj6wc0cv9xpeqr" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Figure_28_02_07.jpg|right|thumb|634x634px| ඔසප් චක්‍රයේ ප්‍රගතිය සහ එයට දායක වන විවිධ හෝමෝන පෙන්වන රූපයක්.]]
'''ආර්තවය''', '''ඔසප් වීම''' හෙවත් '''මාස් ශුද්ධිය''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ,&lt;ref name=&quot;Jones2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Women's Gynecologic Health|date=2011|publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers|isbn=9780763756376|page=94|url=https://books.google.com/books?id=pj_ourS3PBMC&amp;pg=PA94|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626120253/https://books.google.ca/books?id=pj_ourS3PBMC&amp;pg=PA94|archive-date=26 June 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;  ගර්භාෂයේ අභ්‍යන්තර ශ්ලේෂ්මලයේ සිට [[යෝනි මාර්ගය]] හරහා රුධිරය සහ ශ්ලේෂ්මල පටක නිතිපතා බැහැර කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Menstruation and the menstrual cycle fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|website=Office of Women's Health|access-date=25 June 2015|date=23 December 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|archive-date=26 June 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html &quot;Menstruation and the menstrual cycle fact sheet&quot;]. ''Office of Women's Health''. 23 December 2014. Archived from [https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html the original] on 26 June 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;25 June&lt;/span&gt; 2015&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|date=26 June 2015}}&lt;/ref&gt; පළමු ඔසප් වීම සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු දොළහත් පහළොවත් අතර ආරම්භ වන අතර, මෙම කාල පරිච්ඡේදය මල්වරවීම ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Jones2011&quot; /&gt; කෙසේ වෙතත්, ඔසප් වීම සමහර විට අවුරුදු අටක් තරම් කුඩා අවධියේදී ආරම්භ විය හැකි අතර එය  සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; පළමු ඔසප් වීමේ සාමාන්‍ය වයස [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]] පසුකාලීන වන අතර [[සංවර්ධිත රටවල්|සංවර්ධිත රටවල]] ඊට පෙර සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;Diaz2006&quot; /&gt; එක් ඔසප් වීමක පළමු දිනය සහ ඊළඟ ඔසප් වීමේ පළමු දිනය අතර සාමාන්‍ය කාලය තරුණ කාන්තාවන් තුළ දින 21 සිට 45 දක්වා වන අතර වැඩිහිටියන් තුළ දින 21 සිට 31 දක්වා (සාමාන්‍යයෙන් දින 28).&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Diaz2006&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Diaz A, Laufer MR, Breech LL, ((American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence)), ((American College of Obstetricians and Gynecologists Committee on Adolescent Health))|title=Menstruation in girls and adolescents: using the menstrual cycle as a vital sign|journal=Pediatrics|volume=118|issue=5|pages=2245–50|date=November 2006|pmid=17079600|doi=10.1542/peds.2006-2481|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; රුධිර වහනය සාමාන්‍යයෙන් දින 2 සිට 7 දක්වා පවතී.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු 45 ත් 55 ත් අතර සිදුවන [[ආර්තවාභාවය|ආර්තවාභාවයෙන්]] පසු ඔසප් වීම නතර වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Menopause: Overview|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|website=nichd.nih.gov|access-date=8 March 2015|date=28 June 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111845/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|archive-date=2 April 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx |access-date=23 May 2026 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111845/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx }}&lt;/ref&gt; [[ගර්භනීභාවය|ගර්භණී]] සමයේදී ඔසප් වීම නතර වන අතර සාමාන්‍යයෙන් [[මවුකිරි දීම|මව්කිරි දීමේ]] මුල් මාසවලදී නැවත ආරම්භ නොවේ.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt;

කාන්තාවන්ගෙන් 80% ක් දක්වා ඔසප් වීමට පෙර යම් රෝග ලක්ෂණ ඇති බව වාර්තා කරයි.&lt;ref name=&quot;AFP2011&quot; /&gt; පොදු ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ අතර කුරුලෑ, පියයුරු වේදනාකාරී වීම, ඉදිමීම, වෙහෙසට පත්වීම, කෝපය සහ මනෝභාවය වෙනස් වීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Women2014PMS&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Premenstrual syndrome (PMS) fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html|website=Office on Women's Health|access-date=23 June 2015|date=23 December 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150628073755/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html|archive-date=28 June 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html |access-date=23 May 2026 |archive-date=28 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628073755/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html }}&lt;/ref&gt; මේවා සාමාන්‍ය ජීවිතයට බාධා කළ හැකි අතර, එබැවින් කාන්තාවන්ගෙන් 20% සිට 30% දක්වා ප්‍රමාණයක් තුළ පූර්ව ඔසප් සින්ඩ්‍රෝමය දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;AFP2011&quot; /&gt; 3% සිට 8% දක්වා, රෝග ලක්ෂණ තදබල විය හැකි වේ.&lt;ref name=&quot;AFP2011&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Biggs WS, Demuth RH|title=Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder|journal=American Family Physician|volume=84|issue=8|pages=918–24|date=October 2011|pmid=22010771}}&lt;/ref&gt;

වයස අවුරුදු 15 වන විට ඔසප් වීම සිදු නොවීම හෝ දින 90 ක් තුළ ඔසප් වීම සිදු නොවීම ඒමෙනෝරියාව ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; ඔසප් චක්‍රයේ අනෙකුත් ගැටළු අතර වේදනාකාරී ඔසප් වීම සහ ඔසප් වීම් අතර රුධිර වහනය හෝ අධික රුධිර වහනය වැනි අසාමාන්‍ය රුධිර වහනයන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; අනෙකුත් සතුන්ගේ ඔසප් වීම ප්‍රයිමේටාවන් ( වානරයන් සහ වඳුරන් ) තුළ සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;Kris2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kristin H. Lopez|title=Human Reproductive Biology|date=2013|publisher=Academic Press|isbn=9780123821850|page=53|url=https://books.google.com/books?id=M4kEdSnS-pkC&amp;pg=PA53|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621165031/https://books.google.ca/books?id=M4kEdSnS-pkC&amp;pg=PA53|archive-date=21 June 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Martin RD|title=The evolution of human reproduction: a primatological perspective|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=Suppl 45|pages=59–84|year=2007|pmid=18046752|doi=10.1002/ajpa.20734}}&lt;/ref&gt;

[[ඔසප් චක්‍ර|ඔසප් චක්‍රය]] ඇති වන්නේ හෝමෝනවල ඉහළ යාම සහ පහළ යාම හේතුවෙනි.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; මෙම චක්‍රය ගර්භාෂයේ ශ්ලේෂ්මල පටලය ඝන වීමට සහ ඩිම්බයක් වර්ධනය වීමට හේතු වේ, ( [[ගර්භනීභාවය|ගර්භණීභාවය]] සඳහා අවශ්‍ය වේ).&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; චක්‍රයේ දහහතර වන දින පමණ ඩිම්බකෝෂයකින් ඩිම්බය මුදා හරිනු ලැබේ; ගර්භාෂයේ ඝන වූ ශ්ලේෂ්මලක පටලය අධිරෝපණයෙන් පසු කලලයට [[පෝෂක පදාර්ථ|පෝෂ්‍ය පදාර්ථ]] සපයයි.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt; අධිරෝපණය සිදු නොවන්නේ නම්, ගර්භාෂ ආස්තරය ඔසප් වීම ලෙසින් මුදා හරිනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Women2014Men&quot; /&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Reproductive physiology}}
{{Menstrual cycle}}
{{Authority control}}

[[Category:ඔසප් චක්‍රය]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>40c58mil01zq0teexvj6wc0cv9xpeqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලිම්ෆෝමාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194499</id>
    <revision>
      <id>791531</id>
      <parentid>791353</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19847" sha1="9ge4lh5695g9ohtreympdn71am7ztl9" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =ලිම්ෆෝමාව
|synonym          =
|image            =Lymphoma macro.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =[[වසා ගැටිති|වසා ගැටිත්තක්]] ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් වැඩෙන [[ස්‍යුනික ලිම්ෆෝමාව]]ක්
|pronounce        =
|specialty        =[[රක්තවේදය]] සහ [[පිළිකාවේදය]]
|symptoms         =[[වසාගැටිති ඉදිමීම|විශාල වූ වසා ගැටිති]], [[උණ]], [[ස්වේදනය|දහඩිය දැමීම]], අනපේක්ෂිත ලෙස බරඅඩුවීම, [[කැසීම]], [[විඩාව|විඩාපත් බව]]&lt;ref name=HL2014/&gt;&lt;ref name=NHL2014/&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =
|risks            =[[එප්ස්ටයින්–බාර් වයිරසය]], [[ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග]], [[HIV/AIDS]], [[දුම්පානය]]&lt;ref name=NHL2014/&gt;&lt;ref name=Kam2013/&gt;
|diagnosis        =[[වසා ගැටිති බයොප්සි]]&lt;ref name=HL2014/&gt;&lt;ref name=NHL2014/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =[[රසායනික චිකිත්සාව]], [[විකිරණ චිකිත්සාව]], [[ඉලක්කගත චිකිත්සාව]], [[ශල්‍යකර්ම]]&lt;ref name=HL2014/&gt;&lt;ref name=NHL2014/&gt;
|medication       =
|prognosis        =සාමාන්‍ය [[පස් අවුරුදු පැවැත්ම]] 85% (ඇ.එ.ජ.)&lt;ref name=seer/&gt;
|frequency        =4.9 මිලියන (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre&gt;{{cite journal|last1=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt;
|deaths           =204,700 (2015)&lt;ref name=GBD2015De&gt;{{cite journal|last1=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first1=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ලිම්ෆෝමා''' යනු වසා සෛල ( සුදු රුධිරාණු වර්ගයක්) වලින් වර්ධනය වන රුධිර පිළිකා කාණ්ඩයකි.&lt;ref name=&quot;D2000&quot; /&gt; මෙම නම බොහෝ විට එවැනි සියලුම අසාමාන්‍යතාවලට වඩා [[පිළිකා|පිළිකාමය]] ප්‍රභේද සඳහා පමණක් භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;D2000&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Taylor|first=Elizabeth J.|title=Dorland's Illustrated medical dictionary.|date=2000|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=0721662544|page=[https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038 1038]|edition=29th|url=https://archive.org/details/trent_0116404640520/page/1038}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ අතර වසා ගැටිති විශාල වීම, [[උණ]], අධිකව දහඩිය දැමීම, අනපේක්ෂිත ලෙස බර අඩු වීම, කැසීම සහ නිරන්තරයෙන් වෙහෙසට පත්වීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; විශාල වූ වසා ගැටිති සාමාන්‍යයෙන් වේදනා රහිත ය.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt; දහඩිය දැමීම වඩාත් සුලභ වන්නේ රාත්‍රියේදීය.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=General Information About Adult Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-23|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages |access-date=23 May 2026 |archive-date=5 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140705231802/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=General Information About Adult Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=20 June 2014|date=2014-04-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages|archive-date=5 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages |access-date=23 May 2026 |archive-date=5 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140705115658/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages }}&lt;/ref&gt;

ලිම්ෆෝමාවල උප වර්ග බොහොමයක් තිබේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Aditya Bardia|title=Johns Hopkins Patients' Guide to Lymphoma|date=2010|publisher=Jones &amp; Bartlett Learning|isbn=9781449631413|page=6|url=https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&amp;pg=PA6|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910174453/https://books.google.com/books?id=IG05tEhKGq4C&amp;pg=PA6|archive-date=2017-09-10}}&lt;/ref&gt; ලිම්ෆෝමා වල ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙක වන්නේ [[හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමාව|හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා]] (NHL) (90% පමණම) සහ [[හොජ්කින් ලිම්ෆෝමියාව|හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා]] (HL) (10%) ය.&lt;ref name=&quot;Society2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=The Lymphoma Guide Information for Patients and Caregivers|date=2013|work=Leukemia and Lymphoma Society|url=http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|access-date=20 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf|archive-date=14 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf |access-date=23 May 2026 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194242/http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]] (WHO) ලිම්ෆෝමා වර්ග ලෙස තවත් කාණ්ඩ දෙකක් ඇතුළත් කරයි: බහුවිධ මයලෝමා සහ ප්‍රතිශක්ති ප්‍රගුණන රෝග.&lt;ref name=&quot;WCR2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014.|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}&lt;/ref&gt; ලිම්ෆෝමා වලින් 90% ක් පමණ හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා වේ.&lt;ref name=&quot;Society2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lymphoma|url=http://www.cancer.gov/dictionary?cdrid=45368|website=NCI|access-date=13 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368|archive-date=5 July 2014|date=2011-02-02}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368 |access-date=23 May 2026 |archive-date=5 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140705001350/http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368 }}&lt;/ref&gt; ලිම්ෆෝමා සහ ලියුකීමියා යනු රක්තාණුජනන සහ වසා පටක වල පිළිකා නම් පුළුල් කාණ්ඩයේ කොටසකි.&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Vardiman JW, Thiele J, Arber DA, Brunning RD, Borowitz MJ, Porwit A, Harris NL, Le Beau MM, Hellström-Lindberg E, Tefferi A, Bloomfield CD|date=Jul 30, 2009|title=The 2008 revision of the World Health Organization (WHO) classification of myeloid neoplasms and acute leukemia: rationale and important changes.|journal=Blood|volume=114|issue=5|pages=937–51|doi=10.1182/blood-2009-03-209262|pmid=19357394|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා සඳහා අවදානම් සාධක අතරට එප්ස්ටයින්-බාර් වෛරසය ආසාදනය වීම සහ පවුල තුළ රෝගය පිළිබඳ ඉතිහාසයක් තිබීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt; හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා සඳහා ඇති අවදානම් සාධක අතර ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග, [[ඒඩ්ස්|HIV/AIDS]], මානව ටී-ලිම්ෆොට්‍රොපික් වෛරසය ආසාදනය, ප්‍රතිශක්තිනාශක ඖෂධ සහ සමහර [[පලිබෝධනාශක|පළිබෝධනාශක]] ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hu|first=L|last2=Luo|first2=D|last3=Zhou|first3=T|last4=Tao|first4=Y|last5=Feng|first5=J|last6=Mei|first6=S|title=The association between non-Hodgkin lymphoma and organophosphate pesticides exposure: A meta-analysis.|journal=Environmental Pollution (Barking, Essex : 1987)|date=12 August 2017|volume=231|issue=Pt 1|pages=319–328|doi=10.1016/j.envpol.2017.08.028|pmid=28810201}}&lt;/ref&gt; රතු මස් විශාල ප්‍රමාණයක් අනුභව කිරීම සහ දුම්කොළ පානය ද අවදානම වැඩි කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;Kam2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kamper-Jørgensen|first=M|last2=Rostgaard|first2=K|last3=Glaser|first3=SL|last4=Zahm|first4=SH|last5=Cozen|first5=W|last6=Smedby|first6=KE|last7=Sanjosé|first7=S|last8=Chang|first8=ET|last9=Zheng|first9=T|last10=La Vecchia|first10=C|last11=Serraino|first11=D|title=Cigarette smoking and risk of Hodgkin lymphoma and its subtypes: a pooled analysis from the International Lymphoma Epidemiology Consortium (InterLymph).|journal=Annals of Oncology|date=September 2013|volume=24|issue=9|pages=2245–55|pmid=23788758|doi=10.1093/annonc/mdt218|pmc=3755332}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Yang|first=L|last2=Dong|first2=J|last3=Jiang|first3=S|last4=Shi|first4=W|last5=Xu|first5=X|last6=Huang|first6=H|last7=You|first7=X|last8=Liu|first8=H|title=Red and Processed Meat Consumption Increases Risk for Non-Hodgkin Lymphoma: A PRISMA-Compliant Meta-Analysis of Observational Studies.|journal=Medicine|date=November 2015|volume=94|issue=45|pages=e1729|pmid=26559248|doi=10.1097/MD.0000000000001729|pmc=4912242}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Solimini|first=AG|last2=Lombardi|first2=AM|last3=Palazzo|first3=C|last4=De Giusti|first4=M|title=Meat intake and non-Hodgkin lymphoma: a meta-analysis of observational studies.|journal=Cancer Causes &amp; Control|date=May 2016|volume=27|issue=5|pages=595–606|pmid=27076059|doi=10.1007/s10552-016-0745-2}}&lt;/ref&gt; විශාල වූ වසා ගැටිති තිබේ නම්, රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් වසා ගැටිති බයොප්සි පරීක්ෂණයක් මගින් සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය සඳහා රුධිරය, මුත්‍රා සහ ඇටමිදුළු පරීක්ෂාව ද ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; ඉන්පසු පිළිකාව පැතිරී ඇත්ද සහ කොතැනද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]] සිදු කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; ලිම්ෆෝමාව බොහෝ විට පෙනහළු, අක්මාව සහ මොළයට පැතිරෙයි.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාර සඳහා පහත සඳහන් එකක් හෝ කිහිපයක් ඇතුළත් විය හැකිය: [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]], විකිරණ චිකිත්සාව, ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ සැත්කම්.&lt;ref name=&quot;HL2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; සමහර හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා වලදී, ලිම්ෆෝමා සෛල මගින් නිපදවන ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය වැඩි වීම නිසා රුධිරය ඉතා ඝන වන අතර ප්‍රෝටීන් ඉවත් කිරීම සඳහා ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස් සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; ඇතැම් වර්ග සඳහා සුපරීක්ෂාකාරීව බලා සිටීම සුදුසු විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NHL2014&quot; /&gt; ප්‍රතිඵලය රඳා පවතින්නේ උප වර්ගය මත වන අතර සමහරක් සුව කළ හැකි අතර ප්‍රතිකාර බොහෝ දෙනෙකුගේ පැවැත්ම දිගු කරයි.&lt;ref name=&quot;Society2013&quot; /&gt; සියලුම හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා උප වර්ග සඳහා එක්සත් ජනපදයේ පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 85% ක් වන අතර,&lt;ref name=&quot;seer&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|title=Hodgkin Lymphoma—SEER Stat Fact Sheets|publisher=Seer.cancer.gov|access-date=2012-08-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html|archive-date=2012-10-17}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html |access-date=2026-05-23 |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017064937/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html }}&lt;/ref&gt; හොජ්කින්-නොවන  ලිම්ෆෝමා සඳහා එය 69% කි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Non-Hodgkin Lymphoma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|website=NCI|access-date=18 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html|archive-date=6 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html |access-date=23 May 2026 |archive-date=6 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140706125600/http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html }}&lt;/ref&gt; ලොව පුරා, 2012 දී පුද්ගලයින් 566,000 ක් තුළ ලිම්ෆෝමා වර්ධනය වූ අතර 305,000 ක් මිය ගියහ.&lt;ref name=&quot;WCR2014&quot; /&gt; ඒවා සියලුම පිළිකා වලින් 3–4% ක් වන අතර, කාණ්ඩයක් ලෙස ඒවා හත්වන වඩාත් සුලබ ආකාරය බවට සැළකේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rob2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Marcus|first=Robert|title=Lymphoma : pathology, diagnosis and treatment|date=2013|isbn=9781107010598|page=1|edition=Second|url=https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&amp;lpg=PP1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906082735/https://books.google.com/books?id=SX0LAgAAQBAJ&amp;lpg=PP1|archive-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt; ළමුන් තුළ, ඒවා තුන්වන වඩාත් සුලබ පිළිකාවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Tepper|first=John E. Niederhuber, James O. Armitage, James H. Doroshow, Michael B. Kastan, Joel E.|title=Abeloff's clinical oncology|date=2014|isbn=978-1455728657|page=Chapter 97|edition=Fifth|chapter=Childhood lymphoma}}&lt;/ref&gt; ඒවා [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින]] [[සංවර්ධිත රටවල්|රටවලට වඩා සංවර්ධිත රටවල]] බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014&quot; /&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2|refs=&lt;ref name=&quot;Jaffe_2011_1&quot;&gt;{{Cite book | last1=Jaffe | first1=ES | last2=Harris |first2=NL|last3=Vardiman |first3=JW|last4=Campo |first4=E|last5=Arber|first5=DA.|title=Hematopathology | publisher=Elsevier Saunders| year=2011 | chapter=|edition=1st |isbn= 9780721600406}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Swerdlow2008&quot;&gt;{{cite book |first1=Steven H. |last1=Swerdlow |author2=International Agency for Research on Cancer |author3=World Health Organization |title=WHO classification of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues |url=http://apps.who.int/bookorders/anglais/detart1.jsp?codlan=1&amp;codcol=70&amp;codcch=4002 |year=2008 |publisher=International Agency for Research on Cancer |edition=4th |volume=2 |series=World Health Organization classification of tumours |isbn=9789283224310 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211163852/http://apps.who.int/bookorders/anglais/detart1.jsp?codlan=1&amp;codcol=70&amp;codcch=4002 |archive-date=2015-02-11 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211163852/http://apps.who.int/bookorders/anglais/detart1.jsp?codlan=1&amp;codcol=70&amp;codcch=4002 |date=2015-02-11 }}&lt;/ref&gt;}}


{{Medical condition classification and resources| DiseasesDB       =
| ICD10            = {{ICD10|C|81||c|81}}–{{ICD10|C|96||c|81}}
| ICD9             = 202.8
| ICDO             = 9590–9999
| OMIM             =
| MedlinePlus      = 000580
| MedlinePlus_mult = {{MedlinePlus2|000581}}
| eMedicineSubj    =
| eMedicineTopic   =
| MeshID           = D008223
}}

{{Authority control}}
[[ප්‍රවර්ගය:ලිම්ෆෝමා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>9ge4lh5695g9ohtreympdn71am7ztl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රක්තහීනතාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194507</id>
    <revision>
      <id>791522</id>
      <parentid>791367</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16191" sha1="d2y56gwztli31nx9jqcv8fyicfg9dus" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =රක්තහීනතාව
|synonym          =නීරක්තිය
|image            =Iron deficiency anemia blood film.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =[[යකඩ-ඌනතා නීරක්තිය]] සහිත පුද්ගලයකුගේ රුධිර අඳුනක්. මෙහි රුධිර සෛල කුඩා සහ ලා පැහැ වේ.
|pronounce        ={{IPAc-en|ə|ˈ|n|iː|m|i|ə}}
|specialty        =[[රක්තවේදය]]
|symptoms         =[[විඩාපත්භාවය]], දුර්වලභාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]], [[Presyncope|ක්ලාන්ත ස්වභාවය]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =[[රුධිර හානිය|රුධිර වහනය]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම, රතු රුධිර සෛල විනාශ වීම වැඩිවීම&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|risks            =
|diagnosis        =[[හිමොග්ලොබීන්|රුධිර හිමොග්ලොබීන් මැනීම]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =2.36 බිලියන / 33% (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre/&gt;
|deaths           =
}}
'''රක්තහීනතාවය''' හෙවත් '''නීරක්තිය''' යනු [[ලේ|රුධිරයේ]] ඇති රතු රුධිර සෛල (RBC) හෝ [[හිමොග්ලොබින්]] ප්‍රමාණය අඩුවීම,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What Is Anemia? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=2016-01-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|archive-date=2016-01-20}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia |access-date=2026-05-23 |archive-date=2016-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Stedman's medical Dictionary|url=https://archive.org/details/stedmansmedicald00sted_3|url-access=registration|date=2006|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-0-7817-3390-8|page=Anemia|edition=28th}}&lt;/ref&gt; හෝ රුධිරයට [[ඔක්සිජන්]] රැගෙන යාමේ හැකියාව අඩුවීමයි.&lt;ref name=&quot;Ber2007&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first=Bernadette F.|last=Rodak|title=Hematology : clinical principles and applications|date=2007|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=978-1-4160-3006-5|page=220|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425061405/https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|archive-date=2016-04-25}}&lt;/ref&gt; රක්තහීනතාවය සෙමින් ඇති වන විට, කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වීම හෝ වෙහෙස දැනීම, දුර්වලතාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]] සහ ව්‍යායාම කිරීමේ දුර්වලභාවය වැනි අපැහැදිලි රෝග ලක්ෂණ තිබිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Kumar2020&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Murphy|first=Michael F.|last2=Pasi|first2=K. John|last3=Roy|first3=Noemi|editor-last=Feather|editor-first=Adam|editor-last2=Randall|editor-first2=David|editor-last3=Waterhouse|editor-first3=Mona|title=Kumar and Clark's Clinical Medicine|date=2020|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7870-5|page=327|edition=10th|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327|language=en|chapter=16. Haematology|access-date=2024-01-29|archive-date=2024-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210015711/https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය ඉක්මණින් ඇති වූ විට, රෝග ලක්ෂණ අතර ව්‍යාකූලත්වය, සිහිය නැතිවීම, පිපාසය වැඩි වීම සහ ක්ලාන්ත ස්වභාවය ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පුද්ගලයෙකු සැලකිය යුතු ලෙස සුදුමැලි වීමට නම් රක්තහීනතාවය සැලකිය යුතු මට්ටමක පැවතිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; මෙයට සාධක හේතුව අනුව අමතර රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Janz TG, Johnson RL, Rubenstein SD|title=Anemia in the emergency department: evaluation and treatment|journal=Emergency Medicine Practice|volume=15|issue=11|pages=1–15; quiz 15–16|date=November 2013|pmid=24716235|url=http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|url-status=live|archive-date=2016-10-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|date=2016-10-18}}&lt;/ref&gt;

[[ලේ ගැලීම|රුධිරය අහිමි වීම]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම සහ රතු රුධිර සෛල බිඳවැටීම වැඩි වීම නිසා රක්තහීනතාවය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිරය අහිමි වීමට හේතු අතර තුවාල සහ ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; නිෂ්පාදනය අඩුවීමට හේතු අතර යකඩ ඌනතාවය, විටමින් B12 ඌනතාවය, [[තැලසීමියාව]] සහ ඇටමිදුළුවල පිළිකා තත්ත්ව ආදී තත්ත්ව ගණනාවක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; වැඩිවන බිඳවැටීමට හේතු අතර දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය, [[මැලේරියාව]] වැනි ආසාදන සහ ඇතැම් ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වැනි ජානමය තත්වයන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය සහ එක් එක් සෛලයේ ඇති හිමොග්ලොබින් ප්‍රමාණය අනුවද රක්තහීනතාවය වර්ගීකරණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; සෛල කුඩා නම්, එය ක්ෂුද්‍ර සෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා විශාල නම්, එය මහාසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ නම්, එය සාමාන්‍යසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පිරිමින්ගේ රක්තහීනතාවය හඳුනා ගැනීම පදනම් වන්නේ හිමොග්ලොබින් 130 ත් 140 ග්රෑම්/ලීටර් අතර ප්‍රමාණයක් තිබීම මත ය.&amp;nbsp; (13 සිට 14 දක්වා g/dL); කාන්තාවන් තුළ එය 120 සිට 130 ග්රෑම්/ලීටර් වඩා අඩුය.&amp;nbsp; (12 සිට 13 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Smith RE|title=The clinical and economic burden of anemia|journal=The American Journal of Managed Care|volume=16 Suppl Issues|pages=S59–66|date=March 2010|pmid=20297873}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු හේතුව තීරණය කිරීම සඳහා වැඩිදුර පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stat2019&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rhodes|first=Carl E.|last2=Varacallo|first2=Matthew|title=Physiology, Oxygen Transport|date=2019-03-04|pmid=30855920|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|access-date=2019-05-04|journal=|archive-date=2021-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|date=2021-08-27}}&lt;/ref&gt;

ගර්භනී කාන්තාවන් වැනි ඇතැම් පුද්ගල කණ්ඩායම්වල රක්තහීනතාව, වැළැක්වීම සඳහා යකඩ පෙති භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Bhutta ZA, Das JK, Rizvi A, Gaffey MF, Walker N, Horton S, Webb P, Lartey A, Black RE|title=Evidence-based interventions for improvement of maternal and child nutrition: what can be done and at what cost?|journal=Lancet|volume=382|issue=9890|pages=452–477|date=August 2013|pmid=23746776|doi=10.1016/S0140-6736(13)60996-4}}&lt;/ref&gt; නිශ්චිත හේතුව තීරණය නොකර ආහාර අතිරේකයක් ලෙස නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිර පාරවිලයන භාවිතය සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රෝග ලක්ෂණ නොමැති අයට, හිමොග්ලොබින් මට්ටම 60 සිට 80 ග්රෑම්/ලීටර් දක්වා අඩු නම් මිස ඒවා නිර්දේශ නොකරයි  (6 සිට 8 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot; /&gt; මෙම නිර්දේශ උග්‍ර රුධිර වහනයක් ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට ද අදාළ විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; දරුණු රක්තහීනතාවය ඇති අයට පමණක් රක්තාණුජනන-උත්තේජක ඖෂධ නිර්දේශ කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Qaseem A, Humphrey LL, Fitterman N, Starkey M, Shekelle P|title=Treatment of anemia in patients with heart disease: a clinical practice guideline from the American College of Physicians|journal=Annals of Internal Medicine|volume=159|issue=11|pages=770–779|date=December 2013|pmid=24297193|doi=10.7326/0003-4819-159-11-201312030-00009|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

රක්තහීනතාවය යනු ගෝලීය ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට පමණ බලපාන වඩාත් සුලභ රුධිර ආබාධයයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}&lt;/ref&gt; යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය බිලියන 1 කට ආසන්න පිරිසකට බලපායි.&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vos T|display-authors=etal|title=Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2163–2196|date=December 2012|pmid=23245607|pmc=6350784|doi=10.1016/S0140-6736(12)61729-2|url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|access-date=2018-04-20|archive-date=2019-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|date=2019-01-12}}&lt;/ref&gt; 2013 දී, යකඩ ඌනතාවය හේතුවෙන් රක්තහීනතාවය හේතුවෙන් මරණ 183,000 ක් පමණ සිදුවිය (1990 දී මරණ 213,000 සිට අඩු විය).&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–171|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; එය පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ,&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී සහ ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් තුළ සුලබ ය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා වන වියදම් වැඩි කරන අතර වැඩ කිරීමේ හැකියාව අඩුවීම හරහා පුද්ගලයෙකුගේ ඵලදායිතාව අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot; /&gt; මෙම නම [[Template:Lang-grc|සැකිල්ල:Lang-grc]] ''{{බස|grc-Latn|anaimia}}'' වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත. &quot;ලේ නොමැතිකම&quot; යන අර්ථය ඇති, ἀν- ''an-'', &quot;නොවන&quot; සහ αἷμα ''හයිමා'', &quot;ලේ&quot; යන අර්ථය ගෙන දෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=anaemia|url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|website=Dictionary.com|access-date=7 July 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|archive-date=14 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia |access-date=23 May 2026 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 663
 | ICD11          = {{ICD11|Anaemias or other erythrocyte disorders|224336967}}
 | ICD10          = {{ICD10|D|50||d|50}}-{{ICD10|D|64||d|60}}
 | ICD9           = {{ICD9|280}}-{{ICD9|285}}
 | MedlinePlus    = 000560
 | eMedicineSubj  = med
 | eMedicineTopic = 132
 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|808}} {{eMedicine2|emerg|734}}
 | MeshID         = D000740
}}

{{Diseases of RBCs}}
{{Medicine}}
{{Authority control}}

[[Category:රක්තහීනතා]]
[[Category:රක්තව්‍යාධිවේදය]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>d2y56gwztli31nx9jqcv8fyicfg9dus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194520</id>
    <revision>
      <id>791479</id>
      <parentid>791389</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T21:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>791479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14667" sha1="qrl6b7oymjvi4na7pyqmnwo6uwcx1l2" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය
|synonym          =
|image            =Illu pancrease.svg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =[[අග්න්‍යාශය]] සහ එය වටා පිහිටි [[අවයව]]
|pronounce        =
|specialty        =[[ආමාශයාන්ත්‍රිකවේදය]], [[සාමාන්‍ය ශල්‍යවේදය]]
|symptoms         =[[අපිආමාශයික ප්‍රදේශය|ඉහළ උදර ප්‍රදේශයේ වේදනාව]], [[ඔක්කාරය]], [[වමනය]], [[උණ]], [[මේදමය මල]]&lt;ref name=NID2012/&gt;
|onset            =
|duration         =කෙටිකාලීන හෝ දීර්ඝකාලීන&lt;ref name=NID2012/&gt;
|causes           =[[පිත්තාශ ගල්]], අධික [[මද්‍යසාර (ඖෂධ)|මද්‍යසාර]] භාවිතය, තුවාල, ඇතැම් ඖෂධ, [[කම්මුල්ගාය]]&lt;ref name=NID2012/&gt;
|risks            =දුම්පානය&lt;ref name=Lancet2015/&gt;&lt;ref name=Yad2013/&gt;
|diagnosis        =රෝග ලක්ෂණ අනුව, රුධිර [[ඇමයිලේස්]] හෝ [[ලයිපේස්]]&lt;ref name=Gastroenterology2007/&gt;&lt;ref name=NID2012/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =[[අන්තඃශිරා චිකිත්සාව|අන්තඃශිරා දියර]], [[වේදනා ඖෂධ]], [[ප්‍රතිජීවක]]&lt;ref name=NID2012/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =8.9 මිලියන (2015)&lt;!-- incidence --&gt;&lt;ref name=GBD2015Pre/&gt;
|deaths           =132,700 (2015)&lt;ref name=GBD2015De/&gt;
}}

'''අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය''' යනු අග්න්‍යාශයේ [[ප්‍රදාහ|ප්‍රදාහය]] මගින් සංලක්ෂිත තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; අග්න්‍යාශය යනු [[ආමාශය]] පිටුපස ඇති විශාල ඉන්ද්‍රියයක් වන අතර එය ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සහ හෝමෝන ගණනාවක් නිපදවයි.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; මෙහි ප්‍රධාන වර්ග දෙකක් තිබේ: තීව්‍ර අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය සහ නිදන්ගත අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට ඉහළ උදරයේ වේදනාව, ඔක්කාරය සහ වමනය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; වේදනාව බොහෝ විට පිටුපසට යන අතර සාමාන්‍යයෙන් දරුණු වේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; තීව්‍ර අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහයේදී, [[උණ]] ඇති විය හැකි අතර, රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් දින කිහිපයකින් පහව යයි.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; නිදන්ගත අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහයේදී බර අඩු වීම, මේදමය මළපහ පිටවීම සහ [[පාචනය]] ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gastroenterology2007&quot;&gt;{{Cite journal|last=Witt|first=Heiko|title=Chronic pancreatitis: challenges and advances in pathogenesis, genetics, diagnosis, and therapy|journal=Gastroenterology|date=April 2007|volume=132|issue=4|pages=1557-1573|pmid=17466744|doi=10.1053/j.gastro.2007.03.001}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා අතරට ආසාදන, රුධිර වහනය, [[දියවැඩියාව]] හෝ අනෙකුත් අවයව සමඟ ගැටළු ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pancreatitis|url=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/pancreatitis/Pages/facts.aspx|website=niddk.nih.gov|access-date=1 March 2015|date=August 16, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150307095945/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/pancreatitis/Pages/facts.aspx|archive-date=7 March 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/pancreatitis/Pages/facts.aspx |access-date=23 May 2026 |archive-date=7 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307095945/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/pancreatitis/Pages/facts.aspx }}&lt;/ref&gt;

තීව්‍ර අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහයට වඩාත් පොදු හේතු දෙක වන්නේ අග්න්‍යාශයික ප්‍රණාලය සම්බන්ධ වන ස්ථානයට පසු පිහිටි පොදු පිත්ත ප්‍රණාලය අවහිර කරන පිත්තාශ ගලක් තිබීම ; සහ අධික ලෙස මත්පැන් භාවිතයයි.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; අනෙකුත් හේතූන් අතර සෘජු තුවාල, ඇතැම් ඖෂධ, කම්මුල්ගාය වැනි ආසාදන සහ පිළිකා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; තීව්‍ර අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නිදන්ගත අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය වර්ධනය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වසර ගණනාවක් තිස්සේ අධික ලෙස මත්පැන් පානය කිරීම නිසාය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; අනෙකුත් හේතූන් අතර රුධිර මේද මට්ටම ඉහළ යාම, රුධිර කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාම, සමහර ඖෂධ සහ සිස්ටික් ෆයිබ්‍රෝසිස් වැනි ඇතැම් [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය ආබාධ]] ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; දුම්පානය තීව්‍ර හා නිදන්ගත අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහය යන දෙකෙහිම අවදානම වැඩි කරයි.&lt;ref name=&quot;Lancet2015&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lankisch|first=PG|last2=Apte|first2=M|last3=Banks|first3=PA|title=Acute pancreatitis|journal=Lancet|date=20 January 2015|pmid=25616312|doi=10.1016/S0140-6736(14)60649-8|volume=386|issue=9988|pages=85–96}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yad2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Yadav|first=D|last2=Lowenfels|first2=AB|title=The epidemiology of pancreatitis and pancreatic cancer.|journal=Gastroenterology|date=June 2013|volume=144|issue=6|pages=1252–61|pmid=23622135|doi=10.1053/j.gastro.2013.01.068|pmc=3662544}}&lt;/ref&gt; තීව්‍ර අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහයේ රෝග විනිශ්චය පදනම් වන්නේ රුධිරයේ ඇමයිලේස් හෝ ලයිපේස් වල තුන් ගුණයක වැඩිවීමක් මත ය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; නිදන්ගත අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහයේදී, මෙම පරීක්ෂණ සාමාන්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; අතිධ්වනි සහ [[CT scan|සීටී ස්කෑන්]] වැනි [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්භකරණ]] ද ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt;

තීව්‍ර අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහ රෝගයට සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ අන්තඃශිරා තරල, වේදනා ඖෂධ සහ සමහර විට [[ප්‍රතිජීවක]] සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; සාමාන්‍යයෙන් රෝගීනට ආහාර ගැනීම සහ පානය කිරීම නිර්දේශ නොකෙරෙන අතර, ආමාශයේ නාසා-ආමාශයික නලයක් ඇතුළත් කෙඩේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; දුරස්ථ පොදු පිත්ත ප්‍රණාලය පරීක්ෂා කර පිත්තාශයේ ගලක් තිබේ නම් එය ඉවත් කිරීම සඳහා එන්ඩොස්කොපික් ප්‍රතිගාමී කෝලැන්ජියෝපැන්ක්‍රියටොග්‍රැෆි (ERCP) ලෙස හඳුන්වන ක්‍රියා පටිපාටියක් සිදු කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; පිත්තාශයේ ගල් ඇති අයගේ පිත්තාශය බොහෝ විට ඉවත් කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; නිදන්ගත අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහයේදී, ඉහත කරුණු වලට අමතරව, ප්‍රමාණවත් [[පෝෂණය|පෝෂණයක්]] ලබා දීම සඳහා නාසා-ආමාශයික නලයක් හරහා තාවකාලිකව පෝෂණය කිරීම භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; දිගුකාලීන ආහාර වෙනස්කම් සහ අග්න්‍යාශයික එන්සයිම ප්‍රතිස්ථාපනය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; තවද සමහර විට අග්න්‍යාශයේ කොටස් ඉවත් කිරීමට ශල්‍යකර්මයක් සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt;

ගෝලීය වශයෙන්, 2015 දී අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහ වාර්තා මිලියන 8.9 ක් පමණ හමු විය.&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt; මෙය 1990 දී මරණ 83,000 ක් වූ අතර එය 132,700 ක් විය.&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–44|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDB2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|date=17 December 2014|pmid=25530442|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|volume=385|issue=9963|pages=117–71|pmc=4340604}}&lt;/ref&gt; තීව්‍ර අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 30 දෙනෙකු තුළ ඇතිවේ.&lt;ref name=&quot;Lancet2015&quot; /&gt; නිදන්ගත අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 8 දෙනෙකුගෙන් පමණ නව වර්ධනයක් පෙන්වන අතර වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයින් 100,000 කට 50 දෙනෙකුගෙන් පමණ එය බලපායි.&lt;ref name=&quot;Mun204&quot; /&gt; එය කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; බොහෝ විට නිදන්ගත අග්න්‍යාශයේ ප්‍රදාහය වයස අවුරුදු 30 ත් 40 ත් අතර කාලය තුළ ආරම්භ වන අතර ළමුන් තුළ එය දුර්ලභ වේ.&lt;ref name=&quot;NID2012&quot; /&gt; තීව්‍ර අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහ රෝගය ප්‍රථම වරට 1882 දී මරණ පරීක්ෂණයේදී විස්තර කරන ලද අතර නිදන්ගත අග්න්‍යාශයික ප්‍රදාහය ප්‍රථම වරට විස්තර කරන ලද්දේ 1946 දී ය &lt;ref name=&quot;Mun204&quot;&gt;{{Cite journal|last=Muniraj|first=T|last2=Aslanian|first2=HR|last3=Farrell|first3=J|last4=Jamidar|first4=PA|title=Chronic pancreatitis, a comprehensive review and update. Part I: epidemiology, etiology, risk factors, genetics, pathophysiology, and clinical features.|journal=Disease-a-month : DM|date=December 2014|volume=60|issue=12|pages=530–50|pmid=25510320|doi=10.1016/j.disamonth.2014.11.002}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB = 24092
 | ICD10 = {{ICD10|K|85||k|80}}, {{ICD10|K|86|0|k|80}}–{{ICD10|K|86|1|k|80}}
 | ICD9 = {{ICD9|577.0}}–{{ICD9|577.1}}
 | ICDO =
 | OMIM = 167800
 | MedlinePlus = 001144
 | eMedicineSubj = emerg
 | eMedicineTopic = 354
 | MeshID = D010195
|GeneReviewsName=Pancreatitis
|GeneReviewsNBK=NBK190101
}}
{{Digestive system diseases}}
{{Alcohol and health}}
{{Authority control}}

[[Category:උදර වේදනාව]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>qrl6b7oymjvi4na7pyqmnwo6uwcx1l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ක්‍රෝන්ගේ රෝගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194523</id>
    <redirect title="ක්රෝන්ගේ රෝගය" />
    <revision>
      <id>791396</id>
      <timestamp>2026-05-23T12:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ක්රෝන්ගේ රෝගය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="4omaziyq7i2q55u0zsviboiuwhp9ui6" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ක්රෝන්ගේ රෝගය]]</text>
      <sha1>4omaziyq7i2q55u0zsviboiuwhp9ui6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සොරයසිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194524</id>
    <redirect title="සෝරියාසිස්" />
    <revision>
      <id>791397</id>
      <timestamp>2026-05-23T12:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[සෝරියාසිස්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සෝරියාසිස්]]</text>
      <sha1>3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පොතු කබර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194525</id>
    <redirect title="සෝරියාසිස්" />
    <revision>
      <id>791398</id>
      <timestamp>2026-05-23T12:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[සෝරියාසිස්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සෝරියාසිස්]]</text>
      <sha1>3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psoriasis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194526</id>
    <redirect title="සෝරියාසිස්" />
    <revision>
      <id>791400</id>
      <timestamp>2026-05-23T12:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[සෝරියාසිස්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සෝරියාසිස්]]</text>
      <sha1>3fb6685r4cb3omsaftq56y506to4vhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංස්කෘතික බහුත්වවාදය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194527</id>
    <revision>
      <id>791402</id>
      <timestamp>2026-05-23T12:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>නව ලිපිය</comment>
      <origin>791402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="qgpi7gc4krslgbmxe8ytmpkktv2bcq4" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>qgpi7gc4krslgbmxe8ytmpkktv2bcq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791439</id>
      <parentid>791402</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="i6x1cdb59hyw9t1kp06vkqglls2t55k" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}</text>
      <sha1>i6x1cdb59hyw9t1kp06vkqglls2t55k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791440</id>
      <parentid>791439</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2877" sha1="52atby6zihwprh7yahrxmy20bjskzt2" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>52atby6zihwprh7yahrxmy20bjskzt2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791468</id>
      <parentid>791440</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T17:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3457" sha1="p8xdhujrglp3h2gsd85stpdqvck9e33" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. 

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>p8xdhujrglp3h2gsd85stpdqvck9e33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791469</id>
      <parentid>791468</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T17:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="l5iql2fg41uczjl5prhagu6w9ra72a3" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. 

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>l5iql2fg41uczjl5prhagu6w9ra72a3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791488</id>
      <parentid>791469</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T02:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4544" sha1="ljcpmxxy6kyjr6z3g44rcoo80dtohke" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි.

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>ljcpmxxy6kyjr6z3g44rcoo80dtohke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791489</id>
      <parentid>791488</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T02:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5123" sha1="dqe5ky5n7n34u2u5bb6hszdyxv3535f" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. 

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>dqe5ky5n7n34u2u5bb6hszdyxv3535f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791490</id>
      <parentid>791489</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T03:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5463" sha1="lptn4ssb4rcq3ew7ow7w6i5vz713qk8" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. 

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>lptn4ssb4rcq3ew7ow7w6i5vz713qk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791553</id>
      <parentid>791490</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6718" sha1="0b20b20j9vhkqeme92tspoh2onjpc31" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. බහුත්වවාදී [[හාමෙඩ් කාසෙම්සඩේ]] තර්ක කරමින් ගෙනහැර දක්වන්නේ, පුරාතන කාලයෙහිදී සිටම බහුත්වවාදී සංකල්පය පැවතුනු බවයි; නිදසුනක් ලෙසින්, [[මහා සයිරස්]]විසින් ප්‍රාරම්භනය කෙරුණු [[එකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය]] තුල, විවිධ සංස්කෘතීන් සංයෝජනය කිරීමෙහි සහ [[උපේක්ෂාව|උපේක්ෂා සහගතව සැලකීමෙහි]] ප්‍රතිපත්තියක් සාර්ථකව ලෙසින් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්|url=https://www.academia.edu/43891648 |title= හාමේඩ් කාසෙම්සඩේ: ප්ලූරලිසම් ඉන් අයිඩියොලොජිකල් පීස්බිල්ඩිං |journal= Internal Journal of Acpcs|date= ජනවාරි 2018|last1= කාසෙම්සඩේ |first1= හාමේඩ් }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>0b20b20j9vhkqeme92tspoh2onjpc31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791556</id>
      <parentid>791553</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6719" sha1="i2rt02z3x299ge5j9nh23e6yh13qqjr" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. බහුත්වවාදී [[හාමෙඩ් කාසෙම්සඩේ]] තර්ක කරමින් ගෙනහැර දක්වන්නේ, පුරාතන කාලයෙහිදී සිටම බහුත්වවාදී සංකල්පය පැවතුනු බවයි; නිදසුනක් ලෙසින්, [[මහා සයිරස්]] විසින් ප්‍රාරම්භනය කෙරුණු [[එකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය]] තුල, විවිධ සංස්කෘතීන් සංයෝජනය කිරීමෙහි සහ [[උපේක්ෂාව|උපේක්ෂා සහගතව සැලකීමෙහි]] ප්‍රතිපත්තියක් සාර්ථකව ලෙසින් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්|url=https://www.academia.edu/43891648 |title= හාමේඩ් කාසෙම්සඩේ: ප්ලූරලිසම් ඉන් අයිඩියොලොජිකල් පීස්බිල්ඩිං |journal= Internal Journal of Acpcs|date= ජනවාරි 2018|last1= කාසෙම්සඩේ |first1= හාමේඩ් }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>i2rt02z3x299ge5j9nh23e6yh13qqjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791583</id>
      <parentid>791556</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7654" sha1="dbjm70fayly2w3f3pcz93kor1givwcg" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. බහුත්වවාදී [[හාමෙඩ් කාසෙම්සඩේ]] තර්ක කරමින් ගෙනහැර දක්වන්නේ, පුරාතන කාලයෙහිදී සිටම බහුත්වවාදී සංකල්පය පැවතුනු බවයි; නිදසුනක් ලෙසින්, [[මහා සයිරස්]] විසින් ප්‍රාරම්භනය කෙරුණු [[එකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය]] තුල, විවිධ සංස්කෘතීන් සංයෝජනය කිරීමෙහි සහ [[උපේක්ෂාව|උපේක්ෂා සහගතව සැලකීමෙහි]] ප්‍රතිපත්තියක් සාර්ථකව ලෙසින් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්|url=https://www.academia.edu/43891648 |title= හාමේඩ් කාසෙම්සඩේ: ප්ලූරලිසම් ඉන් අයිඩියොලොජිකල් පීස්බිල්ඩිං |journal= Internal Journal of Acpcs|date= ජනවාරි 2018|last1= කාසෙම්සඩේ |first1= හාමේඩ් }}&lt;/ref&gt;

== බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතින් වෙනස ==
සංස්කෘතික බහුත්වාදය, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියක අවශ්‍යතාවය නොමැති වන්නාවූ [[බහු සංස්කෘතිකවාදය]] වෙතින් අනිවාර්යෙන්ම වෙනස් වෙයි. ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය දුර්වල වූ විටෙක, එම සමාජය විසින් ගන්නාවූ කිසියම් චේතනාන්විත පියවරවල් රහිතවම, සමාජයන් පහසුවෙන්ම සංස්කෘතික බහුත්වවාදය වෙතින් බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතට සංක්‍රාන්ති විය හැකි වෙයි. 

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>dbjm70fayly2w3f3pcz93kor1givwcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791584</id>
      <parentid>791583</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="13m0qlf86aao7macyytlcgfl94jwmuj" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. බහුත්වවාදී [[හාමෙඩ් කාසෙම්සඩේ]] තර්ක කරමින් ගෙනහැර දක්වන්නේ, පුරාතන කාලයෙහිදී සිටම බහුත්වවාදී සංකල්පය පැවතුනු බවයි; නිදසුනක් ලෙසින්, [[මහා සයිරස්]] විසින් ප්‍රාරම්භනය කෙරුණු [[එකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය]] තුල, විවිධ සංස්කෘතීන් සංයෝජනය කිරීමෙහි සහ [[උපේක්ෂාව|උපේක්ෂා සහගතව සැලකීමෙහි]] ප්‍රතිපත්තියක් සාර්ථකව ලෙසින් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්|url=https://www.academia.edu/43891648 |title= හාමේඩ් කාසෙම්සඩේ: ප්ලූරලිසම් ඉන් අයිඩියොලොජිකල් පීස්බිල්ඩිං |journal= Internal Journal of Acpcs|date= ජනවාරි 2018|last1= කාසෙම්සඩේ |first1= හාමේඩ් }}&lt;/ref&gt;

== බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතින් වෙනස ==
සංස්කෘතික බහුත්වාදය, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියක අවශ්‍යතාවය නොමැති වන්නාවූ [[බහු සංස්කෘතිකවාදය]] වෙතින් අනිවාර්යෙන්ම වෙනස් වෙයි. ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය දුර්වල වූ විටෙක, එම සමාජය විසින් ගන්නාවූ කිසියම් චේතනාන්විත පියවරවල් රහිතවම, සමාජයන් පහසුවෙන්ම සංස්කෘතික බහුත්වවාදය වෙතින් බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතට සංක්‍රාන්ති විය හැකි වෙයි. ප්‍රජාවන් එකිනෙකින් වෙනස්ව ක්‍රියාත්මක වන්නේ නම් හෝ එකිනෙකා අතර තරගයෙහි යෙදෙන්නේ නම් හෝ ඒවා සංස්කෘතික වශයෙන් බහුත්වවාදී ලෙසින් නොසැලකෙයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>13m0qlf86aao7macyytlcgfl94jwmuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791588</id>
      <parentid>791584</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T11:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>791588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9448" sha1="aaflvs8eltbyxcfpanbnwaigg79z8ru" xml:space="preserve">'''සංස්කෘතික බහුත්වවාදය''' යනු, විශාල [[සමාජය|සමාජයක්]] තුලදී වඩාත් කුඩා කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ අද්වීතිය [[සංස්කෘතික අනන්‍යතාව | සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන්]] පවත්වාගෙන යමින්, ඔවුන්ගේ [[සාරධර්ම (පුද්ගලික සහ සංස්කෘතික)| සාරධර්ම]] සහ පිළිවෙත්,  පුළුල් සමාජයෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින්  ගැළපෙන විටෙක,  එමගින් ඒ්වා ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙතින් පිළිගැනීමට ලක් කෙරීම සිදුවන විට භාවිතා වන පදයකි. [[සමාජ විද්‍යාව |සමාජ විද්‍යාත්මක]] පදයක් ලෙසින්, සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි අර්ථදැක්වීම සහ විස්තරය පරිණාමයට ලක්වී ඇත. එය කිසියම් සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් පමණක් නොව සමාජමය අරමුණක් ලෙසින් විස්තර කෙරෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first1=විලියම් ආර්. |last1=හැසාර්ඩ්|first2=මැඩිලෝන්|last2=ස්ටෙන්ට්|chapter=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඇන්ඩ් ස්කූලිං: සම් ප්රිලිමිනර් ඔබ්සර්වේෂන්ස් |title=කල්චරල් ප්ලූරලිස්ම් ඉන් ඒඩියුකේෂන්: අ මැන්ඩේට් ෆො චේන්ජ් |location=නිව්යෝර්ක්|publisher=ඇපල්ටන්-සෙන්චරි-ක්‍රොෆ්ට්ස්|year=1973|page=13}}&lt;/ref&gt;

== බහුත්වවාදී සංස්කෘතිය ==
බහුත්වවාදී සංස්කෘතියකදී, කණ්ඩායම් එකිනෙක පසෙකින්  සහජීවනයෙහි යෙදෙනවා පමණක් නොව අනෙකුත් කණ්ඩායම්හී ගුණාංග, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි තිබිය යුතු තරම් වටිනාකමකින් යුතු ලක්ෂණ ලෙසින්ද සලකණු ලැබෙයි. බහුත්වවාදී සමාජයන් විසින් එහි සාමාජිකයන් හුදෙක් [[සංස්කෘතික සමාග‍්‍රහණය |සමාග්‍රහණයක]] යෙදෙතැයි යන බලාපොරොත්තුවකට වඩා, එහි සාමාජිකයන් විසින් ප්‍රබල [[සමාජ ඒකාබද්ධතාව |ඒ්කාබද්ධතාවයක්]] වෙත අරමුණු වෙන ලෙසක් බලාපොරොත්තු වෙයි. එවැනි සමාජභාවයන් සහ ව්‍යවහාරයන් පැවතීම භාව්‍ය වන්නේ, විශාල සමාජය විසින්  සංස්කෘතික ප්‍රජාවන් බහුත්ව සංස්කෘතියක් තුල පිළිගන්නා විට වන අතර  සමහරවිට නීතියෙහි  රැකවරණයද මෙහිදී අවශ්‍ය වෙයි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි සමහරක් දෘෂ්ටීන්, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියෙහි නීති සහ සාරධර්ම හා සමගින් නොගැළපෙන අවස්ථාවක, නව හෝ සුළුතර හෝ සංස්කෘතිය විසින් ඒවා ඉවත්කිරීම, කිසියම් සංස්කෘතියක් පිළිගැනීම කෙරෙහි බොහෝවිට ආවශ්‍යයික වෙයි. කාලය ඉදිරියට යත්ම, බහුත්ව සමාජයන් තුල,  සමහරවිට කිසියම් ප්‍රමාණයක [[සංස්කෘතික සංසර්ජනය |සංසර්ජනයක්]] සිදුවන බවට නිරික්ෂණය කෙරෙයි. බහුත්වවාදී [[හාමෙඩ් කාසෙම්සඩේ]] තර්ක කරමින් ගෙනහැර දක්වන්නේ, පුරාතන කාලයෙහිදී සිටම බහුත්වවාදී සංකල්පය පැවතුනු බවයි; නිදසුනක් ලෙසින්, [[මහා සයිරස්]] විසින් ප්‍රාරම්භනය කෙරුණු [[එකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය]] තුල, විවිධ සංස්කෘතීන් සංයෝජනය කිරීමෙහි සහ [[උපේක්ෂාව|උපේක්ෂා සහගතව සැලකීමෙහි]] ප්‍රතිපත්තියක් සාර්ථකව ලෙසින් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්|url=https://www.academia.edu/43891648 |title= හාමේඩ් කාසෙම්සඩේ: ප්ලූරලිසම් ඉන් අයිඩියොලොජිකල් පීස්බිල්ඩිං |journal= Internal Journal of Acpcs|date= ජනවාරි 2018|last1= කාසෙම්සඩේ |first1= හාමේඩ් }}&lt;/ref&gt;

== බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතින් වෙනස ==
සංස්කෘතික බහුත්වාදය, ආධිපත්‍ය සංස්කෘතියක අවශ්‍යතාවය නොමැති වන්නාවූ [[බහු සංස්කෘතිකවාදය]] වෙතින් අනිවාර්යෙන්ම වෙනස් වෙයි. ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය දුර්වල වූ විටෙක, එම සමාජය විසින් ගන්නාවූ කිසියම් චේතනාන්විත පියවරවල් රහිතවම, සමාජයන් පහසුවෙන්ම සංස්කෘතික බහුත්වවාදය වෙතින් බහු සංස්කෘතිකවාදය වෙතට සංක්‍රාන්ති විය හැකි වෙයි. ප්‍රජාවන් එකිනෙකින් වෙනස්ව ක්‍රියාත්මක වන්නේ නම් හෝ එකිනෙකා අතර තරගයෙහි යෙදෙන්නේ නම් හෝ ඒවා සංස්කෘතික වශයෙන් බහුත්වවාදී ලෙසින් නොසැලකෙයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ඉතිහාසය ==

''[[ජර්නල් ඔෆ් සෝෂියොලොජි ඇන්ඩ් සෝෂල් වෙල්ෆෙයාර්]]'' තුල 1976 වසරෙහි ලිපියක් වෙතින් සංස්කෘතික බහුත්වවාදයෙහි යළි-අර්ථකථනයක් ඉදිරිපත් කෙරුණු අතර, එහිදී එය විස්තර කෙරුණේ විභින්න සංස්කෘතින් සහිත ප්‍රජාවන් එකට ජීවත් වෙමින් විවෘත පද්ධතියක් තුල ක්‍රියාත්මක වන්නාවූ සමාජමය අවස්ථාවක් ලෙසිනි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[[අන්ටෝනියා පොන්ටෝහා |පොන්ටෝහා, අන්ටෝනියා]], විල්හමීනා පෙරි, සහ බාබරා බ්ලෝරොක්. 1976. &quot;[https://scholarworks.wmich.edu/jssw/vol4/iss1/11/ ටුවර්ඩ්ස් ද ඩිවලප්මන්ට් ඔෆ් තියරි: කල්චරල් ප්ලූරලිසම් රීඩිෆයින්ඩ්].&quot; ''ද ජර්නල් ඔෆ් සෝෂියොලොජි ඇන්ඩ් සෝෂල් වෙල්ෆෙයාර්'' 4(1):11. {{ISSN|0191-5096}}.
&lt;/ref&gt;


== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==තවදුරටත් කියැවීම්==
* {{උපන්‍යාස පොත |title=කොන්ෆිඩන්ට් ප්ලූරලිසම්: සර්වයිවිං ඇන්ඩ් ත්‍රයිවිං තෲ ඩීප් ඩිෆරන්ස් |author=ජෝන් ඩී. ඉනාසු |isbn=978-0226365459 |year=2016 |publisher=චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය }}

[[ප්‍රවර්ගය:සමාජමය සිද්ධාන්ත]]
[[ප්‍රවර්ගය:බහුතර–සුළුතර සබඳතා]]</text>
      <sha1>aaflvs8eltbyxcfpanbnwaigg79z8ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194528</id>
    <revision>
      <id>791413</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1496842|Myasthenia gravis]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>791413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10924" sha1="panfm5uaiglwg6nfvp9kwjdcgwr0i79" xml:space="preserve">ායු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Myasthenia Gravis Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|website=NINDS|access-date=8 August 2016|date=May 10, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230213/http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;'''G''' ) යනු දිගු කාලීන ස්නායු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් යනු ස්නායුව සහ මාංශ පේශි අතර සන්ධියේ නිකොටිනික් ඇසිටිල්කොලීන් ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිර කරන හෝ විනාශ කරන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙය ස්නායු ආවේගයන් මාංශ පේශි හැකිලීම් අවුලුවාලීම වළක්වයි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; සමහර ඖෂධ දුර්වලතාවය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;medscape&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Emergent Management of Myasthenia Gravis: Overview, Patient History, Physical Examination|url=https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|website=emedicine|access-date=1 February 2022|date=20 September 2018|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151324/https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාතුරකින්, ස්නායු මාංශ පේශි සන්ධියේ උරුම වූ [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය දෝෂයක්]] හේතුවෙන් සංජානනීය මයිස්ටීනියාව ලෙස හඳුන්වන සමාන තත්වයක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Kandel2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|authors=Kandel E, Schwartz J, Jessel T, Siegelbaum S, Hudspeth A|title=Principles of Neural Science|edition=5|pages=318–319|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vrinten C, van der Zwaag AM, Weinreich SS, Scholten RJ, Verschuuren JJ|title=Ephedrine for myasthenia gravis, neonatal myasthenia and the congenital myasthenic syndromes|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD010028|date=December 2014|pmid=25515947|doi=10.1002/14651858.CD010028.pub2}}&lt;/ref&gt; මයිස්ටීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන මව්වරුන්ගේ ළදරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් මාස කිහිපය තුළ රෝග ලක්ෂණ අත්විඳිය හැකි අතර එය නවජ මයිස්ටීනියා ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා රුධිර පරීක්ෂණ, එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂණය හෝ ස්නායු සන්නායක අධ්‍යයනයක් මගින් රෝග විනිශ්චයට සහාය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ නියෝස්ටිග්මයින් සහ පිරිඩොස්ටිග්මයින් වැනි ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක ලෙස හඳුන්වන ඖෂධ සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රෙඩ්නිසෝන් හෝ ඇසතියෝප්‍රීන් වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධ ද භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තයිමස් ග්‍රන්ථිය ශල්‍යකර්මයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී රෝග ලක්ෂණ වැඩිදියුණු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තත්වයේ හදිසි පිපිරීම් වලදී ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස් සහ ඉහළ මාත්‍රාවකින් යුත් අභ්‍යන්තර ඉමියුනොග්ලොබුලින් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ශ්වසන මාංශ පේශි සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වුවහොත්, යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ඉන්ටියුබේෂන් කළ පසු ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක තාවකාලිකව රඳවා තබාගෙන වාතයේ ස්‍රාවය අඩු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Godoy|first=DA|last2=Mello|first2=LJ|last3=Masotti|first3=L|last4=Di Napoli|first4=M|title=The myasthenic patient in crisis: an update of the management in Neurointensive Care Unit.|journal=Arquivos de Neuro-psiquiatria|date=September 2013|volume=71|issue=9A|pages=627–39|doi=10.1590/0004-282X20130108|pmid=24141444|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

MG මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා පුද්ගලයින්ට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kaminski|first=Henry J.|title=Myasthenia Gravis and Related Disorders|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-59745-156-7|page=72|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Adams|first=James G.|title=Emergency Medicine: Clinical Essentials|date=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3394-1|page=844|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සෑම වසරකම මිලියනයකට පුද්ගලයින් තුන් දෙනෙකුගේ සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවකට එය අලුතින් හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot; /&gt; දැනුවත්භාවය වැඩි වීම නිසා රෝග විනිශ්චය වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=McGrogan A, Sneddon S, de Vries CS|title=The incidence of myasthenia gravis: a systematic literature review|journal=Neuroepidemiology|volume=34|issue=3|pages=171–183|year=2010|pmid=20130418|doi=10.1159/000279334}}&lt;/ref&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 40 ට අඩු කාන්තාවන් තුළ සහ වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි පිරිමින් තුළ ය &lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එය ළමුන් තුළ දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර සමඟ, බලපෑමට ලක් වූ බොහෝ දෙනෙක් සාපේක්ෂව සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන අතර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙම වචනය [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] &quot;mys&quot; &quot;මාංශ පේශි&quot; සහ &quot;astheneia&quot; &quot;දුර්වලතාවය&quot; සහ [[ලතින්]] &quot;gravis&quot; &quot;බරපතල&quot; වලින් පැමිණේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ehrlich|first=Ann|last2=Schroeder|first2=Carol L.|title=Introduction to Medical Terminology|date=2014|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-95174-2|page=87|url=https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>panfm5uaiglwg6nfvp9kwjdcgwr0i79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791416</id>
      <parentid>791413</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14336" sha1="mwaic5ixsonz101iwy2st4tmmkadwzu" xml:space="preserve">{{Short description|කංකාල පේශී දුර්වලතාවයට හේතුවන ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝගය disease resulting in skeletal muscle weakness}}
{{Use dmy dates|date=June 2025}}
{{Infobox medical condition
| name = Myasthenia gravis
| image = DiplopiaMG1.jpg
| caption = [[Strabismus|Eye deviation]] and a [[ptosis (eyelid)|drooping eyelid]] in a person with myasthenia gravis trying to open her eyes
| field = [[Neurology]]
| symptoms = Varying degrees [[muscle weakness]], [[diplopia|double vision]], [[ptosis (eyelid)|drooping eyelid]]s, trouble talking, trouble walking&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| complications =
| onset = Women under 40, men over 60&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| duration = Long term&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| causes = [[Autoimmune disease]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| risks =
| diagnosis = Blood tests for specific [[antibodies]], [[edrophonium test]], [[nerve conduction studies]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| differential = [[Guillain–Barré syndrome]], [[botulism]], [[organophosphate poisoning]], [[brainstem stroke]],&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |title=In a Page: Neurology |vauthors=Kahan S |date=2005 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4051-0432-6 |page=118 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |archive-date=8 September 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Metabolic myopathy|metabolic myopathies]]
| prevention =
| treatment = Medications, [[thymectomy|surgical removal of the thymus]], [[plasmapheresis]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| medication = [[Acetylcholinesterase inhibitor]]s ([[neostigmine]], [[pyridostigmine]]), [[immunosuppressants]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| prognosis =
| frequency = 50 to 200 per million&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot; /&gt;
| deaths =
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''Myasthenia gravis''' ('''MG''') is a long-term [[neuromuscular junction disease]] that leads to varying degrees of skeletal [[muscle weakness]].&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; The most commonly affected muscles are those of the [[eye]]s, [[facial muscles|face]], and swallowing.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Salari N, Fatahi B, Bartina Y, Kazeminia M, Fatahian R, Mohammadi P, Shohaimi S, Mohammadi M |date=December 2021 |title=Global prevalence of myasthenia gravis and the effectiveness of common drugs in its treatment: a systematic review and meta-analysis |journal=Journal of Translational Medicine |volume=19 |issue=1 |article-number=516 |doi=10.1186/s12967-021-03185-7 |pmc=8686543 |pmid=34930325 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; It can result in [[double vision]], [[drooping eyelid]]s, and difficulties in talking and walking.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; Onset can be sudden.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; Those affected often have a large [[thymus]] or develop a [[thymoma]].&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{Cite web |title=Myasthenia Gravis Fact Sheet |url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916071758/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-date=16 September 2021 |access-date=22 September 2021 |website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke}}&lt;/ref&gt; ා
යු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Myasthenia Gravis Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|website=NINDS|access-date=8 August 2016|date=May 10, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230213/http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;'''G''' ) යනු දිගු කාලීන ස්නායු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් යනු ස්නායුව සහ මාංශ පේශි අතර සන්ධියේ නිකොටිනික් ඇසිටිල්කොලීන් ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිර කරන හෝ විනාශ කරන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙය ස්නායු ආවේගයන් මාංශ පේශි හැකිලීම් අවුලුවාලීම වළක්වයි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; සමහර ඖෂධ දුර්වලතාවය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;medscape&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Emergent Management of Myasthenia Gravis: Overview, Patient History, Physical Examination|url=https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|website=emedicine|access-date=1 February 2022|date=20 September 2018|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151324/https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාතුරකින්, ස්නායු මාංශ පේශි සන්ධියේ උරුම වූ [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය දෝෂයක්]] හේතුවෙන් සංජානනීය මයිස්ටීනියාව ලෙස හඳුන්වන සමාන තත්වයක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Kandel2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|authors=Kandel E, Schwartz J, Jessel T, Siegelbaum S, Hudspeth A|title=Principles of Neural Science|edition=5|pages=318–319|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vrinten C, van der Zwaag AM, Weinreich SS, Scholten RJ, Verschuuren JJ|title=Ephedrine for myasthenia gravis, neonatal myasthenia and the congenital myasthenic syndromes|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD010028|date=December 2014|pmid=25515947|doi=10.1002/14651858.CD010028.pub2}}&lt;/ref&gt; මයිස්ටීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන මව්වරුන්ගේ ළදරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් මාස කිහිපය තුළ රෝග ලක්ෂණ අත්විඳිය හැකි අතර එය නවජ මයිස්ටීනියා ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා රුධිර පරීක්ෂණ, එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂණය හෝ ස්නායු සන්නායක අධ්‍යයනයක් මගින් රෝග විනිශ්චයට සහාය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ නියෝස්ටිග්මයින් සහ පිරිඩොස්ටිග්මයින් වැනි ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක ලෙස හඳුන්වන ඖෂධ සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රෙඩ්නිසෝන් හෝ ඇසතියෝප්‍රීන් වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධ ද භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තයිමස් ග්‍රන්ථිය ශල්‍යකර්මයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී රෝග ලක්ෂණ වැඩිදියුණු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තත්වයේ හදිසි පිපිරීම් වලදී ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස් සහ ඉහළ මාත්‍රාවකින් යුත් අභ්‍යන්තර ඉමියුනොග්ලොබුලින් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ශ්වසන මාංශ පේශි සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වුවහොත්, යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ඉන්ටියුබේෂන් කළ පසු ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක තාවකාලිකව රඳවා තබාගෙන වාතයේ ස්‍රාවය අඩු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Godoy|first=DA|last2=Mello|first2=LJ|last3=Masotti|first3=L|last4=Di Napoli|first4=M|title=The myasthenic patient in crisis: an update of the management in Neurointensive Care Unit.|journal=Arquivos de Neuro-psiquiatria|date=September 2013|volume=71|issue=9A|pages=627–39|doi=10.1590/0004-282X20130108|pmid=24141444|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

MG මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා පුද්ගලයින්ට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kaminski|first=Henry J.|title=Myasthenia Gravis and Related Disorders|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-59745-156-7|page=72|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Adams|first=James G.|title=Emergency Medicine: Clinical Essentials|date=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3394-1|page=844|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සෑම වසරකම මිලියනයකට පුද්ගලයින් තුන් දෙනෙකුගේ සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවකට එය අලුතින් හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot; /&gt; දැනුවත්භාවය වැඩි වීම නිසා රෝග විනිශ්චය වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=McGrogan A, Sneddon S, de Vries CS|title=The incidence of myasthenia gravis: a systematic literature review|journal=Neuroepidemiology|volume=34|issue=3|pages=171–183|year=2010|pmid=20130418|doi=10.1159/000279334}}&lt;/ref&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 40 ට අඩු කාන්තාවන් තුළ සහ වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි පිරිමින් තුළ ය &lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එය ළමුන් තුළ දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර සමඟ, බලපෑමට ලක් වූ බොහෝ දෙනෙක් සාපේක්ෂව සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන අතර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙම වචනය [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] &quot;mys&quot; &quot;මාංශ පේශි&quot; සහ &quot;astheneia&quot; &quot;දුර්වලතාවය&quot; සහ [[ලතින්]] &quot;gravis&quot; &quot;බරපතල&quot; වලින් පැමිණේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ehrlich|first=Ann|last2=Schroeder|first2=Carol L.|title=Introduction to Medical Terminology|date=2014|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-95174-2|page=87|url=https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>mwaic5ixsonz101iwy2st4tmmkadwzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791428</id>
      <parentid>791416</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15890" sha1="en9xirzkrvivdg3a9e0mtsyy9j4q0t9" xml:space="preserve">{{Short description|කංකාල පේශී දුර්වලතාවයට හේතුවන ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝගය}}
{{Use dmy dates|date=June 2025}}
{{Infobox medical condition
| name = මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්
| image = DiplopiaMG1.jpg
| caption = [[වපරය|ඇස අපගමනය]] වීම සහ [[ptosis (eyelid)|ඇසිපිය කඩාවැටීම]] සහිත මයස්තීනියා ග්‍රාවිස් රෝගියකු සිය ඇස් විවෘත කිරීමට උත්සාහ කරන අයුරු
| field = [[ස්නායුවේදය]]
| symptoms = විවිධ ප්‍රමාණ්වලින් වූ [[පේශී දුර්වලතාව]], [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[පාතය (ඇසිපිය)|ඇසිපිය එල්ලා වැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| complications =
| onset = වයස 40 ට අඩු කාන්තාවන්, වයස 60ට වැසි පිරිමින්&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| duration = දීර්ඝකාලීන&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| causes = [[ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| risks =
| diagnosis = විශේෂිත [[ප්‍රතිදේහ]] සඳහ වූ රුධිර පරීක්ෂණ, [[එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂාව]], [[ස්නායු සන්නයන අධ්‍යයන]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| differential = [[ගිලන්–බාර් සහලක්ෂණය]], [[බොටියුලිසම්]], [[ඕගනෝෆොස්ෆේට් විෂවීම]], [[මොළමූල ආඝාත]],&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |title=In a Page: Neurology |vauthors=Kahan S |date=2005 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4051-0432-6 |page=118 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |archive-date=8 September 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[පරිවෘත්තීය පේශීව්‍යාධීන්]]
| prevention =
| treatment = ඖෂධ, [[තයිමෙක්ටමි|තයිමසය ඉවත්කිරීමේ ශල්‍යකර්මය]], [[ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස්]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| medication = [[ඇසිටයිල්කෝලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක]]([[නියෝස්ටිග්මයින්]], [[පිරිඩොස්ටිග්මයින්]]), [[ප්‍රතිශක්තිමර්දක]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| prognosis =
| frequency = 50 to 200 per million&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot; /&gt;
| deaths =
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්''' ('''MG''') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විවිධ ප්‍රමාණවලින් [[පේශී දුර්වලතා]]වලට හේතුවන දිගුකාලීන [[ස්නායුපේශී සන්ධි රෝග]]යකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහිදී වඩාත්ම බලපෑමට ලක්වන පේශීන් සහිත ස්ථාන වන්නේ [[ඇස්]], [[වක්ත්‍ර පේශී|මුහුණ]], සහ ගිලීමට දායකවන පේශී ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Salari N, Fatahi B, Bartina Y, Kazeminia M, Fatahian R, Mohammadi P, Shohaimi S, Mohammadi M |date=December 2021 |title=Global prevalence of myasthenia gravis and the effectiveness of common drugs in its treatment: a systematic review and meta-analysis |journal=Journal of Translational Medicine |volume=19 |issue=1 |article-number=516 |doi=10.1186/s12967-021-03185-7 |pmc=8686543 |pmid=34930325 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[ඇසිපිය කඩාවැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇතිවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; Onset can be sudden.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; Those affected often have a large [[thymus]] or develop a [[thymoma]].&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{Cite web |title=Myasthenia Gravis Fact Sheet |url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916071758/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-date=16 September 2021 |access-date=22 September 2021 |website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke}}&lt;/ref&gt; ා
යු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Myasthenia Gravis Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|website=NINDS|access-date=8 August 2016|date=May 10, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230213/http://www.ninds.nih.gov/disorders/myasthenia_gravis/detail_myasthenia_gravis.htm|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;'''G''' ) යනු දිගු කාලීන ස්නායු මාංශ පේශි රෝගයක් වන අතර එය විවිධ මට්ටමේ අස්ථි මාංශ පේශි දුර්වලතාවයන්ට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; වඩාත් බහුලවම බලපෑමට ලක්වන මාංශ පේශි වන්නේ [[ඇස|ඇස්]], මුහුණ සහ ගිලීමේ මාංශ පේශි වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද්විත්ව පෙනීම, ඇසිපිය එල්ලා වැටීම, කතා කිරීමේ අපහසුතා සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ආරම්භය හදිසි විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; බලපෑමට ලක් වූ අයට බොහෝ විට විශාල තයිමස් ග්‍රන්ථියක් හෝ තයිමෝමාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් යනු ස්නායුව සහ මාංශ පේශි අතර සන්ධියේ නිකොටිනික් ඇසිටිල්කොලීන් ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිර කරන හෝ විනාශ කරන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙය ස්නායු ආවේගයන් මාංශ පේශි හැකිලීම් අවුලුවාලීම වළක්වයි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; සමහර ඖෂධ දුර්වලතාවය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;medscape&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Emergent Management of Myasthenia Gravis: Overview, Patient History, Physical Examination|url=https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|website=emedicine|access-date=1 February 2022|date=20 September 2018|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151324/https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාතුරකින්, ස්නායු මාංශ පේශි සන්ධියේ උරුම වූ [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය දෝෂයක්]] හේතුවෙන් සංජානනීය මයිස්ටීනියාව ලෙස හඳුන්වන සමාන තත්වයක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Kandel2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|authors=Kandel E, Schwartz J, Jessel T, Siegelbaum S, Hudspeth A|title=Principles of Neural Science|edition=5|pages=318–319|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vrinten C, van der Zwaag AM, Weinreich SS, Scholten RJ, Verschuuren JJ|title=Ephedrine for myasthenia gravis, neonatal myasthenia and the congenital myasthenic syndromes|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD010028|date=December 2014|pmid=25515947|doi=10.1002/14651858.CD010028.pub2}}&lt;/ref&gt; මයිස්ටීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන මව්වරුන්ගේ ළදරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් මාස කිහිපය තුළ රෝග ලක්ෂණ අත්විඳිය හැකි අතර එය නවජ මයිස්ටීනියා ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා රුධිර පරීක්ෂණ, එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂණය හෝ ස්නායු සන්නායක අධ්‍යයනයක් මගින් රෝග විනිශ්චයට සහාය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්ටීනියා ග්‍රැවිස් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ නියෝස්ටිග්මයින් සහ පිරිඩොස්ටිග්මයින් වැනි ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක ලෙස හඳුන්වන ඖෂධ සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රෙඩ්නිසෝන් හෝ ඇසතියෝප්‍රීන් වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධ ද භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තයිමස් ග්‍රන්ථිය ශල්‍යකර්මයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී රෝග ලක්ෂණ වැඩිදියුණු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තත්වයේ හදිසි පිපිරීම් වලදී ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස් සහ ඉහළ මාත්‍රාවකින් යුත් අභ්‍යන්තර ඉමියුනොග්ලොබුලින් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ශ්වසන මාංශ පේශි සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වුවහොත්, යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ඉන්ටියුබේෂන් කළ පසු ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක තාවකාලිකව රඳවා තබාගෙන වාතයේ ස්‍රාවය අඩු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Godoy|first=DA|last2=Mello|first2=LJ|last3=Masotti|first3=L|last4=Di Napoli|first4=M|title=The myasthenic patient in crisis: an update of the management in Neurointensive Care Unit.|journal=Arquivos de Neuro-psiquiatria|date=September 2013|volume=71|issue=9A|pages=627–39|doi=10.1590/0004-282X20130108|pmid=24141444|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

MG මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා පුද්ගලයින්ට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kaminski|first=Henry J.|title=Myasthenia Gravis and Related Disorders|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-59745-156-7|page=72|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Adams|first=James G.|title=Emergency Medicine: Clinical Essentials|date=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3394-1|page=844|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සෑම වසරකම මිලියනයකට පුද්ගලයින් තුන් දෙනෙකුගේ සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවකට එය අලුතින් හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot; /&gt; දැනුවත්භාවය වැඩි වීම නිසා රෝග විනිශ්චය වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=McGrogan A, Sneddon S, de Vries CS|title=The incidence of myasthenia gravis: a systematic literature review|journal=Neuroepidemiology|volume=34|issue=3|pages=171–183|year=2010|pmid=20130418|doi=10.1159/000279334}}&lt;/ref&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 40 ට අඩු කාන්තාවන් තුළ සහ වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි පිරිමින් තුළ ය &lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එය ළමුන් තුළ දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර සමඟ, බලපෑමට ලක් වූ බොහෝ දෙනෙක් සාපේක්ෂව සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන අතර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙම වචනය [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] &quot;mys&quot; &quot;මාංශ පේශි&quot; සහ &quot;astheneia&quot; &quot;දුර්වලතාවය&quot; සහ [[ලතින්]] &quot;gravis&quot; &quot;බරපතල&quot; වලින් පැමිණේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ehrlich|first=Ann|last2=Schroeder|first2=Carol L.|title=Introduction to Medical Terminology|date=2014|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-95174-2|page=87|url=https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>en9xirzkrvivdg3a9e0mtsyy9j4q0t9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791429</id>
      <parentid>791428</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13611" sha1="4a3o3a7o7mq4sgwrymd56rz9nz353h8" xml:space="preserve">{{Short description|කංකාල පේශී දුර්වලතාවයට හේතුවන ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝගය}}
{{Use dmy dates|date=June 2025}}
{{Infobox medical condition
| name = මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්
| image = DiplopiaMG1.jpg
| caption = [[වපරය|ඇස අපගමනය]] වීම සහ [[ptosis (eyelid)|ඇසිපිය කඩාවැටීම]] සහිත මයස්තීනියා ග්‍රාවිස් රෝගියකු සිය ඇස් විවෘත කිරීමට උත්සාහ කරන අයුරු
| field = [[ස්නායුවේදය]]
| symptoms = විවිධ ප්‍රමාණ්වලින් වූ [[පේශී දුර්වලතාව]], [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[පාතය (ඇසිපිය)|ඇසිපිය එල්ලා වැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| complications =
| onset = වයස 40 ට අඩු කාන්තාවන්, වයස 60ට වැසි පිරිමින්&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| duration = දීර්ඝකාලීන&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| causes = [[ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| risks =
| diagnosis = විශේෂිත [[ප්‍රතිදේහ]] සඳහ වූ රුධිර පරීක්ෂණ, [[එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂාව]], [[ස්නායු සන්නයන අධ්‍යයන]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| differential = [[ගිලන්–බාර් සහලක්ෂණය]], [[බොටියුලිසම්]], [[ඕගනෝෆොස්ෆේට් විෂවීම]], [[මොළමූල ආඝාත]],&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |title=In a Page: Neurology |vauthors=Kahan S |date=2005 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4051-0432-6 |page=118 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |archive-date=8 September 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[පරිවෘත්තීය පේශීව්‍යාධීන්]]
| prevention =
| treatment = ඖෂධ, [[තයිමෙක්ටමි|තයිමසය ඉවත්කිරීමේ ශල්‍යකර්මය]], [[ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස්]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| medication = [[ඇසිටයිල්කෝලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක]]([[නියෝස්ටිග්මයින්]], [[පිරිඩොස්ටිග්මයින්]]), [[ප්‍රතිශක්තිමර්දක]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| prognosis =
| frequency = මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot; /&gt;
| deaths =
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්''' ('''MG''') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විවිධ ප්‍රමාණවලින් [[පේශී දුර්වලතා]]වලට හේතුවන දිගුකාලීන [[ස්නායුපේශී සන්ධි රෝග]]යකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහිදී වඩාත්ම බලපෑමට ලක්වන පේශීන් සහිත ස්ථාන වන්නේ [[ඇස්]], [[වක්ත්‍ර පේශී|මුහුණ]], සහ ගිලීමට දායකවන පේශී ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Salari N, Fatahi B, Bartina Y, Kazeminia M, Fatahian R, Mohammadi P, Shohaimi S, Mohammadi M |date=December 2021 |title=Global prevalence of myasthenia gravis and the effectiveness of common drugs in its treatment: a systematic review and meta-analysis |journal=Journal of Translational Medicine |volume=19 |issue=1 |article-number=516 |doi=10.1186/s12967-021-03185-7 |pmc=8686543 |pmid=34930325 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[ඇසිපිය කඩාවැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇතිවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහි ආරම්භය එක්වරම සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහි බලපෑමට ලක්වූවන් සතුව විශාල [[තයිමස]]යක් පැවතිය හැකි අතර [[තයිමෝමා]] ද වර්ධනය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{Cite web |title=Myasthenia Gravis Fact Sheet |url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916071758/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-date=16 September 2021 |access-date=22 September 2021 |website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke}}&lt;/ref&gt;

මයිස්තීනියා ග්‍රාවිස් යනු ස්නායුව සහ මාංශ පේශි අතර සන්ධියේ නිකොටිනික් ඇසිටයිල්කෝලීන් ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිර කරන හෝ විනාශ කරන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන [[ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]]යකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙය ස්නායු ආවේගයන් මාංශ පේශි සංකෝචනය ප්‍රේරණය වීම වළක්වයි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; සමහර ඖෂධ දුර්වලතාවය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;medscape&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Emergent Management of Myasthenia Gravis: Overview, Patient History, Physical Examination|url=https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|website=emedicine|access-date=1 February 2022|date=20 September 2018|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151324/https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාතුරකින්, ස්නායු මාංශ පේශි සන්ධියේ උරුම වූ [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය දෝෂයක්]] හේතුවෙන් [[සංජානනීය මයස්තීනියාව]] ලෙස හඳුන්වන සමාන තත්ත්වයක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Kandel2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|authors=Kandel E, Schwartz J, Jessel T, Siegelbaum S, Hudspeth A|title=Principles of Neural Science|edition=5|pages=318–319|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vrinten C, van der Zwaag AM, Weinreich SS, Scholten RJ, Verschuuren JJ|title=Ephedrine for myasthenia gravis, neonatal myasthenia and the congenital myasthenic syndromes|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD010028|date=December 2014|pmid=25515947|doi=10.1002/14651858.CD010028.pub2}}&lt;/ref&gt; මයස්තීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන මව්වරුන්ගේ ළදරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් මාස කිහිපය තුළ රෝග ලක්ෂණ අත්විඳිය හැකි අතර එය [[නවජ මයස්තීනියාව]] ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා රුධිර පරීක්ෂණ, එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂණය හෝ ස්නායු සන්නයන අධ්‍යයනයක් මගින් රෝග විනිශ්චයට සහාය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්තීනියා ග්‍රාවිස් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ [[නියෝස්ටිග්මයින්]] සහ [[පිරිඩොස්ටිග්මයින්]] වැනි ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක ලෙස හඳුන්වන ඖෂධ සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; [[ප්‍රෙඩ්නිසෝන්]] හෝ [[ඇස්තයෝප්‍රීන්]] වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධ ද භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තයිමස් ග්‍රන්ථිය ශල්‍යකර්මයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී රෝග ලක්ෂණ වැඩිදියුණු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තත්ත්වයේ හදිසි උත්සන්නවීම් වලදී [[ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස්]] සහ ඉහළ මාත්‍රාවකින් යුත් අන්තඃශිරා ඉමියුනොග්ලොබියුලීන් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ශ්වසන මාංශ පේශි සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වුවහොත්, යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ඉන්ටියුබේෂන් කළ පසු ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක තාවකාලිකව රඳවා තබාගෙන වාතයේ ස්‍රාවය අඩු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Godoy|first=DA|last2=Mello|first2=LJ|last3=Masotti|first3=L|last4=Di Napoli|first4=M|title=The myasthenic patient in crisis: an update of the management in Neurointensive Care Unit.|journal=Arquivos de Neuro-psiquiatria|date=September 2013|volume=71|issue=9A|pages=627–39|doi=10.1590/0004-282X20130108|pmid=24141444|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

MG මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා පුද්ගලයින්ට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kaminski|first=Henry J.|title=Myasthenia Gravis and Related Disorders|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-59745-156-7|page=72|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Adams|first=James G.|title=Emergency Medicine: Clinical Essentials|date=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3394-1|page=844|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සෑම වසරකම මිලියනයකට පුද්ගලයින් තුන් දෙනෙකුගේ සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවකට එය අලුතින් හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot; /&gt; දැනුවත්භාවය වැඩි වීම නිසා රෝග විනිශ්චය වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=McGrogan A, Sneddon S, de Vries CS|title=The incidence of myasthenia gravis: a systematic literature review|journal=Neuroepidemiology|volume=34|issue=3|pages=171–183|year=2010|pmid=20130418|doi=10.1159/000279334}}&lt;/ref&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 40 ට අඩු කාන්තාවන් තුළ සහ වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි පිරිමින් තුළ ය &lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එය ළමුන් තුළ දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර සමඟ, බලපෑමට ලක් වූ බොහෝ දෙනෙක් සාපේක්ෂව සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන අතර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙම වචනය [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] &quot;mys&quot; &quot;මාංශ පේශි&quot; සහ &quot;astheneia&quot; &quot;දුර්වලතාවය&quot; සහ [[ලතින්]] &quot;gravis&quot; &quot;බරපතල&quot; වලින් පැමිණේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ehrlich|first=Ann|last2=Schroeder|first2=Carol L.|title=Introduction to Medical Terminology|date=2014|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-95174-2|page=87|url=https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>4a3o3a7o7mq4sgwrymd56rz9nz353h8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791430</id>
      <parentid>791429</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14337" sha1="si6qydh2mr8j7hwnusxs8c5ozpwe5er" xml:space="preserve">{{Short description|කංකාල පේශී දුර්වලතාවයට හේතුවන ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝගය}}
{{Use dmy dates|date=June 2025}}
{{Infobox medical condition
| name = මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්
| image = DiplopiaMG1.jpg
| caption = [[වපරය|ඇස අපගමනය]] වීම සහ [[ptosis (eyelid)|ඇසිපිය කඩාවැටීම]] සහිත මයස්තීනියා ග්‍රාවිස් රෝගියකු සිය ඇස් විවෘත කිරීමට උත්සාහ කරන අයුරු
| field = [[ස්නායුවේදය]]
| symptoms = විවිධ ප්‍රමාණ්වලින් වූ [[පේශී දුර්වලතාව]], [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[පාතය (ඇසිපිය)|ඇසිපිය එල්ලා වැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| complications =
| onset = වයස 40 ට අඩු කාන්තාවන්, වයස 60ට වැසි පිරිමින්&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| duration = දීර්ඝකාලීන&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| causes = [[ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| risks =
| diagnosis = විශේෂිත [[ප්‍රතිදේහ]] සඳහ වූ රුධිර පරීක්ෂණ, [[එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂාව]], [[ස්නායු සන්නයන අධ්‍යයන]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| differential = [[ගිලන්–බාර් සහලක්ෂණය]], [[බොටියුලිසම්]], [[ඕගනෝෆොස්ෆේට් විෂවීම]], [[මොළමූල ආඝාත]],&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |title=In a Page: Neurology |vauthors=Kahan S |date=2005 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4051-0432-6 |page=118 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=fSlFA8B24FgC&amp;pg=PA118 |archive-date=8 September 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[පරිවෘත්තීය පේශීව්‍යාධීන්]]
| prevention =
| treatment = ඖෂධ, [[තයිමෙක්ටමි|තයිමසය ඉවත්කිරීමේ ශල්‍යකර්මය]], [[ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස්]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| medication = [[ඇසිටයිල්කෝලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක]]([[නියෝස්ටිග්මයින්]], [[පිරිඩොස්ටිග්මයින්]]), [[ප්‍රතිශක්තිමර්දක]]&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;
| prognosis =
| frequency = මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot; /&gt;
| deaths =
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්''' ('''MG''') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විවිධ ප්‍රමාණවලින් [[පේශී දුර්වලතා]]වලට හේතුවන දිගුකාලීන [[ස්නායුපේශී සන්ධි රෝග]]යකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහිදී වඩාත්ම බලපෑමට ලක්වන පේශීන් සහිත ස්ථාන වන්නේ [[ඇස්]], [[වක්ත්‍ර පේශී|මුහුණ]], සහ ගිලීමට දායකවන පේශී ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Salari N, Fatahi B, Bartina Y, Kazeminia M, Fatahian R, Mohammadi P, Shohaimi S, Mohammadi M |date=December 2021 |title=Global prevalence of myasthenia gravis and the effectiveness of common drugs in its treatment: a systematic review and meta-analysis |journal=Journal of Translational Medicine |volume=19 |issue=1 |article-number=516 |doi=10.1186/s12967-021-03185-7 |pmc=8686543 |pmid=34930325 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් [[ද්විත්ව දෘෂ්ටිය]], [[ඇසිපිය කඩාවැටීම]], කථන සහ ඇවිදීමේ අපහසුතා ඇතිවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහි ආරම්භය එක්වරම සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙහි බලපෑමට ලක්වූවන් සතුව විශාල [[තයිමස]]යක් පැවතිය හැකි අතර [[තයිමෝමා]] ද වර්ධනය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot;&gt;{{Cite web |title=Myasthenia Gravis Fact Sheet |url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916071758/https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Myasthenia-Gravis-Fact-Sheet |archive-date=16 September 2021 |access-date=22 September 2021 |website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke}}&lt;/ref&gt;

මයිස්තීනියා ග්‍රාවිස් යනු ස්නායුව සහ මාංශ පේශි අතර සන්ධියේ නිකොටිනික් ඇසිටයිල්කෝලීන් ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිර කරන හෝ විනාශ කරන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන [[ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]]යකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙය ස්නායු ආවේගයන් මාංශ පේශි සංකෝචනය ප්‍රේරණය වීම වළක්වයි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; සමහර ඖෂධ දුර්වලතාවය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;medscape&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Emergent Management of Myasthenia Gravis: Overview, Patient History, Physical Examination|url=https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|website=emedicine|access-date=1 February 2022|date=20 September 2018|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151324/https://emedicine.medscape.com/article/793136-overview#a2|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාතුරකින්, ස්නායු මාංශ පේශි සන්ධියේ උරුම වූ [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය දෝෂයක්]] හේතුවෙන් [[සංජානනීය මයස්තීනියාව]] ලෙස හඳුන්වන සමාන තත්ත්වයක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Kandel2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|authors=Kandel E, Schwartz J, Jessel T, Siegelbaum S, Hudspeth A|title=Principles of Neural Science|edition=5|pages=318–319|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vrinten C, van der Zwaag AM, Weinreich SS, Scholten RJ, Verschuuren JJ|title=Ephedrine for myasthenia gravis, neonatal myasthenia and the congenital myasthenic syndromes|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD010028|date=December 2014|pmid=25515947|doi=10.1002/14651858.CD010028.pub2}}&lt;/ref&gt; මයස්තීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන මව්වරුන්ගේ ළදරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් මාස කිහිපය තුළ රෝග ලක්ෂණ අත්විඳිය හැකි අතර එය [[නවජ මයස්තීනියාව]] ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා රුධිර පරීක්ෂණ, එඩ්‍රොෆෝනියම් පරීක්ෂණය හෝ ස්නායු සන්නයන අධ්‍යයනයක් මගින් රෝග විනිශ්චයට සහාය විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt;

මයිස්තීනියා ග්‍රාවිස් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ [[නියෝස්ටිග්මයින්]] සහ [[පිරිඩොස්ටිග්මයින්]] වැනි ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක ලෙස හඳුන්වන ඖෂධ සමඟිනි.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; [[ප්‍රෙඩ්නිසෝන්]] හෝ [[ඇස්තයෝප්‍රීන්]] වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධ ද භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තයිමස් ග්‍රන්ථිය ශල්‍යකර්මයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී රෝග ලක්ෂණ වැඩිදියුණු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; තත්ත්වයේ හදිසි උත්සන්නවීම් වලදී [[ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස්]] සහ ඉහළ මාත්‍රාවකින් යුත් අන්තඃශිරා ඉමියුනොග්ලොබියුලීන් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ශ්වසන මාංශ පේශි සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වුවහොත්, යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය අවශ්‍ය විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ඉන්ටියුබේෂන් කළ පසු ඇසිටිල්කොලීනෙස්ටරේස් නිෂේධක තාවකාලිකව රඳවා තබාගෙන වාතයේ ස්‍රාවය අඩු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Godoy|first=DA|last2=Mello|first2=LJ|last3=Masotti|first3=L|last4=Di Napoli|first4=M|title=The myasthenic patient in crisis: an update of the management in Neurointensive Care Unit.|journal=Arquivos de Neuro-psiquiatria|date=September 2013|volume=71|issue=9A|pages=627–39|doi=10.1590/0004-282X20130108|pmid=24141444|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

MG මිලියනයකට 50 සිට 200 දක්වා පුද්ගලයින්ට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Kam2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Kaminski|first=Henry J.|title=Myasthenia Gravis and Related Disorders|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-59745-156-7|page=72|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=DampyXkudq8C&amp;pg=PA72|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Adams|first=James G.|title=Emergency Medicine: Clinical Essentials|date=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3394-1|page=844|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=rpoH-KYE93IC&amp;pg=PA844|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සෑම වසරකම මිලියනයකට පුද්ගලයින් තුන් දෙනෙකුගේ සිට 30 දක්වා සංඛ්‍යාවකට එය අලුතින් හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot; /&gt; දැනුවත්භාවය වැඩි වීම නිසා රෝග විනිශ්චය වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;McG2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=McGrogan A, Sneddon S, de Vries CS|title=The incidence of myasthenia gravis: a systematic literature review|journal=Neuroepidemiology|volume=34|issue=3|pages=171–183|year=2010|pmid=20130418|doi=10.1159/000279334}}&lt;/ref&gt; එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 40 ට අඩු කාන්තාවන් තුළ සහ වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි පිරිමින් තුළ ය &lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; එය ළමුන් තුළ දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර සමඟ, බලපෑමට ලක් වූ බොහෝ දෙනෙක් සාපේක්ෂව සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන අතර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2016&quot; /&gt; මෙම වචනය [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] &quot;mys&quot; &quot;මාංශ පේශි&quot; සහ &quot;astheneia&quot; &quot;දුර්වලතාවය&quot; සහ [[ලතින්]] &quot;gravis&quot; &quot;බරපතල&quot; වලින් පැමිණේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ehrlich|first=Ann|last2=Schroeder|first2=Carol L.|title=Introduction to Medical Terminology|date=2014|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-95174-2|page=87|url=https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908162031/https://books.google.com/books?id=o4HwCgAAQBAJ&amp;pg=PA87|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}


{{Medical resources
| DiseasesDB     = 8460
| ICD11          = {{ICD11|8C60}}
| ICD10          = {{ICD10|G70.0}}
| ICD9           = {{ICD9|358.0}}, {{ICD9|358.01}} (in crisis)
| ICDO           =
| OMIM           = 254200
| MedlinePlus    = 000712
| eMedicineSubj  = neuro
| eMedicineTopic = 232
| eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|325}} (emergency), {{eMedicine2|med|3260}} (pregnancy), {{eMedicine2|oph|263}} (eye)
| MeshID         = D009157
| Orphanet       = 589
| Scholia        = Q8285
}}
{{Diseases of myoneural junction and muscle}}
{{Autoimmune diseases}}
{{Portal bar | Medicine}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්}}
[[Category:Autoimmune diseases]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>si6qydh2mr8j7hwnusxs8c5ozpwe5er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Myasthenia gravis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194529</id>
    <redirect title="මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්" />
    <revision>
      <id>791432</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="4qarubqbm549nwnakpbwjzdbhsq0dnu" xml:space="preserve">#redirect [[මයස්තීනියා ග්‍රාවිස්]]</text>
      <sha1>4qarubqbm549nwnakpbwjzdbhsq0dnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහුවිධ මයලෝමාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194530</id>
    <revision>
      <id>791433</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1475555|Multiple myeloma]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>791433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10571" sha1="tpbvbyo7aw3mlq9v4xs3uu9mix1dnrf" xml:space="preserve">'''බහුවිධ මයලෝමාව''' ('''MM'''), '''ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමා''' සහ සරලව '''මයලෝමා''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිදේහ නිපදවන සුදු රුධිරාණු වර්ගයක් වන ප්ලාස්මා සෛලවලින් ඇතිවන [[පිළිකා|පිළිකාවක්]] ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Raab MS, Podar K, Breitkreutz I, Richardson PG, Anderson KC|title=Multiple myeloma|journal=Lancet|volume=374|issue=9686|pages=324–39|date=July 2009|pmid=19541364|doi=10.1016/S0140-6736(09)60221-X}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට, මුලදී කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් දක්නට නොලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එය වර්ධනයවත්ම, අස්ථි වේදනාව, ලේ ගැලීම, නිතර ආසාදන ඇතිවීම සහ [[රක්තහීනතාවය]] ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma)—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma|website=NCI|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727234102/http://www.cancer.gov/types/myeloma|archive-date=27 July 2016|date=1980-01-01}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා අතර ඇමිලොයිඩෝසිස් ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment (PDQ®)–Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=8 August 2016|date=July 29, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160704233112/http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|archive-date=4 July 2016}}&lt;/ref&gt;

බහුවිධ මයිලෝමා ඇතිවීමට හේතුව නොදනී.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}&lt;/ref&gt; අවදානම් සාධක අතර [[ස්ථුලතාව|තරබාරුකම]], [[විකිරණශීලීතාව|විකිරණ]] නිරාවරණය, පවුල් ඉතිහාසය සහ ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 2.3 and 2.6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment|url=https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|website=National Cancer Institute|access-date=28 November 2017|date=1980-01-01|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231912/https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ferri|first=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2014 E-Book: 5 Books in 1|date=2013|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323084314|page=726|url=https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|access-date=2020-08-06|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917193640/https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බහුවිධ මයලෝමාව, අවිනිශ්චිත  වැදගත්කමක් ඇති ඒකක්ලෝනීය ගැමෝපති රෝගයෙන් වර්ධනය විය හැකි අතර එය කෙමෙන් වර්ධනය වන ස්මෝල්ඩරිං මයිලෝමා දක්වා වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;pmid27161311&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=van de Donk NW, Mutis T, Poddighe PJ, Lokhorst HM, Zweegman S|title=Diagnosis, risk stratification and management of monoclonal gammopathy of undetermined significance and smoldering multiple myeloma|journal=International Journal of Laboratory Hematology|volume=38 Suppl 1|issue=|pages=110–22|year=2016|pmid=27161311|doi=10.1111/ijlh.12504|url=|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; අසාමාන්‍ය ප්ලාස්මා සෛල අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ නිපදවන අතර එමඟින් වකුගඩු ආබාධ සහ අධික ඝන රුධිරය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; ප්ලාස්මා සෛල වලට අස්ථි ඇටමිදුළුවල හෝ මෘදු පටකවල ද ස්කන්ධ සෑදිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එසේ ගෙඩියක් ඇති විට, එය ප්ලාස්මාසයිටෝමා ලෙස හැඳින්වේ; එකකට වඩා වැඩි ගණනක් ඇතිවිට බහුවිධ මයලෝමාව ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; බහුවිධ මයලෝමා රෝග විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ සොයා ගන්නා රුධිර හෝ මුත්‍රා පරීක්ෂණ, පිළිකා ප්ලාස්මා සෛල සොයා ගන්නා අස්ථි ඇටමිදුළු බයොප්සි පරීක්‍ෂණය සහ අස්ථි තුවාල සොයා ගන්නා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බ]] මත පදනම්වය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; තවත් පොදු සොයා ගැනීමක් වන්නේ රුධිරයේ කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාමයි.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

බහුවිධ මයලෝමා ප්‍රතිකාර කළ හැකි යැයි සැලකේ, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සුව කළ නොහැකි ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; ස්ටෙරොයිඩ්, [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]], ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ කඳ සෛල බද්ධ කිරීම මගින් සහනය ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; අස්ථි තුවාල වලින් ඇතිවන වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා බිස්පොස්ෆොනේට් සහ විකිරණ චිකිත්සාව සමහර විට භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

ගෝලීය වශයෙන්, බහුවිධ මයලෝමා රෝගය 2015 දී පුද්ගලයින් 488,000 කට බලපෑ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 101,100 ක් මිය ගියහ.&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, එය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 6.5 ක් තුළ වර්ධනය වන අතර පුද්ගලයින්ගෙන් 0.7% ක් ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක දී බලපෑමට ලක් වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Myeloma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|website=NCI Surveillance, Epidemiology, and End Results Program|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230344/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු 60 පමණ වන විට සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 40 ට පෙර එය දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර නොමැතිව, සාමාන්‍ය පැවැත්ම මාස හතකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; වත්මන් ප්‍රතිකාර සමඟ, පැවැත්ම සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 4–5 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 49% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot; /&gt; මයලෝමා යන වචනය පැමිණෙන්නේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් වන ''මයිලෝ-'' යන්නෙන් &quot;මිදුළු&quot; සහ ''-ඕමා'' යන්නෙන් &quot;ගැටිති&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Diepenbrock|first=Nancy H.|title=Quick Reference to Critical Care|date=2011|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=9781608314645|page=292|url=https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821001921/https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>tpbvbyo7aw3mlq9v4xs3uu9mix1dnrf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791438</id>
      <parentid>791433</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T13:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12797" sha1="ede6dp4f9r4z3hspt9585buqxl51jj1" xml:space="preserve">{{Short description|Cancer of plasma cells}}
{{Distinguish|Melanoma}}
{{cs1 config|name-list-style=vanc}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}
{{Infobox medical condition (new)
| name = Multiple myeloma
| image = Multiple myeloma (1) MG stain.jpg
| caption = Bone marrow sample from a patient with multiple myeloma
| synonym = Plasma cell myeloma, myelomatosis, Kahler's disease, myeloma&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myeloma Canada {{!}} What is Multiple Myeloma? |url=https://www.myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma |website=[[Myeloma Canada]] |access-date=17 April 2020 |archive-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513072222/https://myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma }}&lt;/ref&gt;
| field = [[hematology]] and [[oncology]]
| symptoms = [[bone pain]], fatigue&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| complications = [[amyloidosis]], [[kidney problems]], [[pathologic fracture|bone fractures]], [[hyperviscosity syndrome]],  infections, [[anemia]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| onset = around age 60
| duration = long term&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;
| causes = unknown&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot; /&gt;
| risks = [[obesity]]&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot; /&gt;
| diagnosis = blood or urine tests, [[bone marrow biopsy]], [[medical imaging]]&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| differential = 
| prevention = 
| treatment = [[glucocorticoid|steroids]], [[chemotherapy]], [[thalidomide]], [[stem cell transplant]], [[bisphosphonates]], [[radiation therapy]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| medication = 
| prognosis = [[five-year survival rate]] 64% (US, 2016–2022)&lt;ref name=&quot;SEER2026&quot; /&gt;
| frequency = 488,200 (affected during 2015)&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot; /&gt;
| deaths = 101,100 (2015)&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot; /&gt;
| alt = 
}}

'''බහුවිධ මයලෝමාව''' ('''MM'''), '''ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමා''' සහ සරලව '''මයලෝමා''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිදේහ නිපදවන සුදු රුධිරාණු වර්ගයක් වන ප්ලාස්මා සෛලවලින් ඇතිවන [[පිළිකා|පිළිකාවක්]] ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Raab MS, Podar K, Breitkreutz I, Richardson PG, Anderson KC|title=Multiple myeloma|journal=Lancet|volume=374|issue=9686|pages=324–39|date=July 2009|pmid=19541364|doi=10.1016/S0140-6736(09)60221-X}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට, මුලදී කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් දක්නට නොලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එය වර්ධනයවත්ම, අස්ථි වේදනාව, ලේ ගැලීම, නිතර ආසාදන ඇතිවීම සහ [[රක්තහීනතාවය]] ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma)—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma|website=NCI|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727234102/http://www.cancer.gov/types/myeloma|archive-date=27 July 2016|date=1980-01-01}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා අතර ඇමිලොයිඩෝසිස් ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment (PDQ®)–Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=8 August 2016|date=July 29, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160704233112/http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|archive-date=4 July 2016}}&lt;/ref&gt;

බහුවිධ මයිලෝමා ඇතිවීමට හේතුව නොදනී.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}&lt;/ref&gt; අවදානම් සාධක අතර [[ස්ථුලතාව|තරබාරුකම]], [[විකිරණශීලීතාව|විකිරණ]] නිරාවරණය, පවුල් ඉතිහාසය සහ ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 2.3 and 2.6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment|url=https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|website=National Cancer Institute|access-date=28 November 2017|date=1980-01-01|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231912/https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ferri|first=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2014 E-Book: 5 Books in 1|date=2013|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323084314|page=726|url=https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|access-date=2020-08-06|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917193640/https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බහුවිධ මයලෝමාව, අවිනිශ්චිත  වැදගත්කමක් ඇති ඒකක්ලෝනීය ගැමෝපති රෝගයෙන් වර්ධනය විය හැකි අතර එය කෙමෙන් වර්ධනය වන ස්මෝල්ඩරිං මයිලෝමා දක්වා වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;pmid27161311&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=van de Donk NW, Mutis T, Poddighe PJ, Lokhorst HM, Zweegman S|title=Diagnosis, risk stratification and management of monoclonal gammopathy of undetermined significance and smoldering multiple myeloma|journal=International Journal of Laboratory Hematology|volume=38 Suppl 1|issue=|pages=110–22|year=2016|pmid=27161311|doi=10.1111/ijlh.12504|url=|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; අසාමාන්‍ය ප්ලාස්මා සෛල අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ නිපදවන අතර එමඟින් වකුගඩු ආබාධ සහ අධික ඝන රුධිරය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; ප්ලාස්මා සෛල වලට අස්ථි ඇටමිදුළුවල හෝ මෘදු පටකවල ද ස්කන්ධ සෑදිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එසේ ගෙඩියක් ඇති විට, එය ප්ලාස්මාසයිටෝමා ලෙස හැඳින්වේ; එකකට වඩා වැඩි ගණනක් ඇතිවිට බහුවිධ මයලෝමාව ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; බහුවිධ මයලෝමා රෝග විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ සොයා ගන්නා රුධිර හෝ මුත්‍රා පරීක්ෂණ, පිළිකා ප්ලාස්මා සෛල සොයා ගන්නා අස්ථි ඇටමිදුළු බයොප්සි පරීක්‍ෂණය සහ අස්ථි තුවාල සොයා ගන්නා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බ]] මත පදනම්වය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; තවත් පොදු සොයා ගැනීමක් වන්නේ රුධිරයේ කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාමයි.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

බහුවිධ මයලෝමා ප්‍රතිකාර කළ හැකි යැයි සැලකේ, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සුව කළ නොහැකි ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; ස්ටෙරොයිඩ්, [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]], ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ කඳ සෛල බද්ධ කිරීම මගින් සහනය ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; අස්ථි තුවාල වලින් ඇතිවන වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා බිස්පොස්ෆොනේට් සහ විකිරණ චිකිත්සාව සමහර විට භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

ගෝලීය වශයෙන්, බහුවිධ මයලෝමා රෝගය 2015 දී පුද්ගලයින් 488,000 කට බලපෑ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 101,100 ක් මිය ගියහ.&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, එය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 6.5 ක් තුළ වර්ධනය වන අතර පුද්ගලයින්ගෙන් 0.7% ක් ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක දී බලපෑමට ලක් වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Myeloma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|website=NCI Surveillance, Epidemiology, and End Results Program|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230344/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු 60 පමණ වන විට සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 40 ට පෙර එය දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර නොමැතිව, සාමාන්‍ය පැවැත්ම මාස හතකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; වත්මන් ප්‍රතිකාර සමඟ, පැවැත්ම සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 4–5 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 49% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot; /&gt; මයලෝමා යන වචනය පැමිණෙන්නේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් වන ''මයිලෝ-'' යන්නෙන් &quot;මිදුළු&quot; සහ ''-ඕමා'' යන්නෙන් &quot;ගැටිති&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Diepenbrock|first=Nancy H.|title=Quick Reference to Critical Care|date=2011|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=9781608314645|page=292|url=https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821001921/https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 8628
| ICD10          = {{ICD10|C|90|0|c|81}}
| ICD9           = {{ICD9|203.0}}
| ICDO           = {{ICDO|9732|3}}
| OMIM           = 254500
| MedlinePlus    = 000583
| eMedicineSubj  = med
| eMedicineTopic = 1521
| MeshID         = D009101
}}
{{Immunoproliferative immunoglobulin disorders}}
{{Authority control}}

[[Category:බහුවිධ මයලෝමාව| ]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>ede6dp4f9r4z3hspt9585buqxl51jj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791441</id>
      <parentid>791438</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13715" sha1="58g0quende26j81yol0sorucvcfcw08" xml:space="preserve">{{Short description|ප්ලාස්මා සෛල පිළිකාව}}
{{Distinguish|මෙලනෝමාව}}
{{cs1 config|name-list-style=vanc}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}
{{Infobox medical condition (new)
| name = බහුවිධ මයලෝමාව
| image = Multiple myeloma (1) MG stain.jpg
| caption = බහුවිධ මයලෝමාව සහිත රෝගියකුගේ ඇටමිදුළු සාම්පලයක්
| synonym = ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමාව, මයලොමැටෝසිස්, කාලර්ගේ රෝගය, මයලෝමාව&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myeloma Canada {{!}} What is Multiple Myeloma? |url=https://www.myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma |website=[[Myeloma Canada]] |access-date=17 April 2020 |archive-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513072222/https://myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma }}&lt;/ref&gt;
| field = [[රක්තවේදය]] සහ [[පිළිකාවේදය]]
| symptoms = [[අස්ථි වේදනාව]], fatigue&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| complications = [[ඇමිලොයිඩෝසිස්]], [[වෘක්කවල ගැටලු]], [[ව්‍යාධිමය භග්න|අස්ථි බිඳීම්]], [[අතිදුස්ස්‍රාවී සහලක්ෂණය]],  ආසාදන, [[නීරක්තිය]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| onset = වයස 60 අවට
| duration = දිගුකාලීන&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;
| causes = නොදනී&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot; /&gt;
| risks = [[ස්ථූලතාවහ]]&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot; /&gt;
| diagnosis = රුධිර සහ මූත්‍ර පරීක්ෂණ, [[ඇටමිදුළු බයොප්සි]], [[වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]]&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| differential = 
| prevention = 
| treatment = [[ග්ලූකොකෝර්ටිකොයිඩ|ස්ටෙරොයිඩ]], [[රසායනික චිකිත්සාව]], [[තැලිඩොමයිඩ්]], [[කඳ සෛල බද්ධය]], [[බිස්ෆොස්ෆොනේට]], [[විකිරණ චිකිත්සාව]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| medication = 
| prognosis = [[පස්-අවුරුදු ප්‍රවර්තන අනුපාතිකය]] 64% (එ.ජ., 2016–2022)&lt;ref name=&quot;SEER2026&quot; /&gt;
| frequency = 488,200 (2015දී බලපෑමට ලක්වූ)&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot; /&gt;
| deaths = 101,100 (2015)&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot; /&gt;
| alt = 
}}

'''බහුවිධ මයලෝමාව''' ('''MM'''), '''ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමා''' සහ සරලව '''මයලෝමා''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිදේහ නිපදවන සුදු රුධිරාණු වර්ගයක් වන ප්ලාස්මා සෛලවලින් ඇතිවන [[පිළිකා|පිළිකාවක්]] ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Raab MS, Podar K, Breitkreutz I, Richardson PG, Anderson KC|title=Multiple myeloma|journal=Lancet|volume=374|issue=9686|pages=324–39|date=July 2009|pmid=19541364|doi=10.1016/S0140-6736(09)60221-X}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට, මුලදී කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් දක්නට නොලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එය වර්ධනයවත්ම, අස්ථි වේදනාව, ලේ ගැලීම, නිතර ආසාදන ඇතිවීම සහ [[රක්තහීනතාවය]] ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma)—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma|website=NCI|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727234102/http://www.cancer.gov/types/myeloma|archive-date=27 July 2016|date=1980-01-01}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා අතර ඇමිලොයිඩෝසිස් ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment (PDQ®)–Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=8 August 2016|date=July 29, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160704233112/http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|archive-date=4 July 2016}}&lt;/ref&gt;

බහුවිධ මයිලෝමා ඇතිවීමට හේතුව නොදනී.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}&lt;/ref&gt; අවදානම් සාධක අතර [[ස්ථුලතාව|තරබාරුකම]], [[විකිරණශීලීතාව|විකිරණ]] නිරාවරණය, පවුල් ඉතිහාසය සහ ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 2.3 and 2.6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment|url=https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|website=National Cancer Institute|access-date=28 November 2017|date=1980-01-01|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231912/https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ferri|first=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2014 E-Book: 5 Books in 1|date=2013|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323084314|page=726|url=https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|access-date=2020-08-06|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917193640/https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බහුවිධ මයලෝමාව, අවිනිශ්චිත  වැදගත්කමක් ඇති ඒකක්ලෝනීය ගැමෝපති රෝගයෙන් වර්ධනය විය හැකි අතර එය කෙමෙන් වර්ධනය වන ස්මෝල්ඩරිං මයිලෝමා දක්වා වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;pmid27161311&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=van de Donk NW, Mutis T, Poddighe PJ, Lokhorst HM, Zweegman S|title=Diagnosis, risk stratification and management of monoclonal gammopathy of undetermined significance and smoldering multiple myeloma|journal=International Journal of Laboratory Hematology|volume=38 Suppl 1|issue=|pages=110–22|year=2016|pmid=27161311|doi=10.1111/ijlh.12504|url=|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; අසාමාන්‍ය ප්ලාස්මා සෛල අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ නිපදවන අතර එමඟින් වකුගඩු ආබාධ සහ අධික ඝන රුධිරය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; ප්ලාස්මා සෛල වලට අස්ථි ඇටමිදුළුවල හෝ මෘදු පටකවල ද ස්කන්ධ සෑදිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එසේ ගෙඩියක් ඇති විට, එය ප්ලාස්මාසයිටෝමා ලෙස හැඳින්වේ; එකකට වඩා වැඩි ගණනක් ඇතිවිට බහුවිධ මයලෝමාව ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; බහුවිධ මයලෝමා රෝග විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ සොයා ගන්නා රුධිර හෝ මුත්‍රා පරීක්ෂණ, පිළිකා ප්ලාස්මා සෛල සොයා ගන්නා අස්ථි ඇටමිදුළු බයොප්සි පරීක්‍ෂණය සහ අස්ථි තුවාල සොයා ගන්නා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බ]] මත පදනම්වය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; තවත් පොදු සොයා ගැනීමක් වන්නේ රුධිරයේ කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාමයි.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

බහුවිධ මයලෝමා ප්‍රතිකාර කළ හැකි යැයි සැලකේ, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සුව කළ නොහැකි ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; ස්ටෙරොයිඩ්, [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]], ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ කඳ සෛල බද්ධ කිරීම මගින් සහනය ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; අස්ථි තුවාල වලින් ඇතිවන වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා බිස්පොස්ෆොනේට් සහ විකිරණ චිකිත්සාව සමහර විට භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

ගෝලීය වශයෙන්, බහුවිධ මයලෝමා රෝගය 2015 දී පුද්ගලයින් 488,000 කට බලපෑ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 101,100 ක් මිය ගියහ.&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, එය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 6.5 ක් තුළ වර්ධනය වන අතර පුද්ගලයින්ගෙන් 0.7% ක් ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක දී බලපෑමට ලක් වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Myeloma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|website=NCI Surveillance, Epidemiology, and End Results Program|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230344/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු 60 පමණ වන විට සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 40 ට පෙර එය දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර නොමැතිව, සාමාන්‍ය පැවැත්ම මාස හතකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; වත්මන් ප්‍රතිකාර සමඟ, පැවැත්ම සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 4–5 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 49% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot; /&gt; මයලෝමා යන වචනය පැමිණෙන්නේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් වන ''මයිලෝ-'' යන්නෙන් &quot;මිදුළු&quot; සහ ''-ඕමා'' යන්නෙන් &quot;ගැටිති&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Diepenbrock|first=Nancy H.|title=Quick Reference to Critical Care|date=2011|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=9781608314645|page=292|url=https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821001921/https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 8628
| ICD10          = {{ICD10|C|90|0|c|81}}
| ICD9           = {{ICD9|203.0}}
| ICDO           = {{ICDO|9732|3}}
| OMIM           = 254500
| MedlinePlus    = 000583
| eMedicineSubj  = med
| eMedicineTopic = 1521
| MeshID         = D009101
}}
{{Immunoproliferative immunoglobulin disorders}}
{{Authority control}}

[[Category:බහුවිධ මයලෝමාව| ]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>58g0quende26j81yol0sorucvcfcw08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791442</id>
      <parentid>791441</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13709" sha1="qsjaco35xk83ctcim1dl5bjnjiqhicf" xml:space="preserve">{{Short description|ප්ලාස්මා සෛල පිළිකාව}}
{{Distinguish|මෙලනෝමාව}}
{{cs1 config|name-list-style=vanc}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}
{{Infobox medical condition (new)
| name = බහුවිධ මයලෝමාව
| image = Multiple myeloma (1) MG stain.jpg
| caption = බහුවිධ මයලෝමාව සහිත රෝගියකුගේ ඇටමිදුළු සාම්පලයක්
| synonym = ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමාව, මයලොමැටෝසිස්, කාලර්ගේ රෝගය, මයලෝමාව&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myeloma Canada {{!}} What is Multiple Myeloma? |url=https://www.myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma |website=[[Myeloma Canada]] |access-date=17 April 2020 |archive-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513072222/https://myelomacanada.ca/en/about-multiple-myeloma/what-is-myeloma }}&lt;/ref&gt;
| field = [[රක්තවේදය]] සහ [[පිළිකාවේදය]]
| symptoms = [[අස්ථි වේදනාව]], fatigue&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| complications = [[ඇමිලොයිඩෝසිස්]], [[වෘක්කවල ගැටලු]], [[ව්‍යාධිමය භග්න|අස්ථි බිඳීම්]], [[අතිදුස්ස්‍රාවී සහලක්ෂණය]],  ආසාදන, [[නීරක්තිය]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;{{Rp|653}}
| onset = වයස 60 අවට
| duration = දිගුකාලීන&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;
| causes = නොදනී&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot; /&gt;
| risks = [[ස්ථූලතාවහ]]&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot; /&gt;
| diagnosis = රුධිර සහ මූත්‍ර පරීක්ෂණ, [[ඇටමිදුළු බයොප්සි]], [[වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]]&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| differential = 
| prevention = 
| treatment = [[ග්ලූකොකෝර්ටිකොයිඩ|ස්ටෙරොයිඩ]], [[රසායනික චිකිත්සාව]], [[තැලිඩොමයිඩ්]], [[කඳ සෛල බද්ධය]], [[බිස්ෆොස්ෆොනේට]], [[විකිරණ චිකිත්සාව]]&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;
| medication = 
| prognosis = [[පස්-අවුරුදු ප්‍රවර්තන අනුපාතිකය]] 64% (එ.ජ., 2016–2022)&lt;ref name=&quot;SEER2026&quot; /&gt;
| frequency = 488,200 (2015දී බලපෑමට ලක්වූ)&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot; /&gt;
| deaths = 101,100 (2015)&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot; /&gt;
| alt = 
}}

'''බහුවිධ මයලෝමාව''' ('''MM'''), '''ප්ලාස්මා සෛල මයලෝමා''' සහ සරලව '''මයලෝමා''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිදේහ නිපදවන සුදු රුධිරාණු වර්ගයක් වන ප්ලාස්මා සෛලවලින් ඇතිවන [[පිළිකා|පිළිකාවක්]] ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Raab MS, Podar K, Breitkreutz I, Richardson PG, Anderson KC|title=Multiple myeloma|journal=Lancet|volume=374|issue=9686|pages=324–39|date=July 2009|pmid=19541364|doi=10.1016/S0140-6736(09)60221-X}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට, මුලදී කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් දක්නට නොලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එය වර්ධනයවත්ම, අස්ථි වේදනාව, ලේ ගැලීම, නිතර ආසාදන ඇතිවීම සහ [[රක්තහීනතාවය]] ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma)—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma|website=NCI|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727234102/http://www.cancer.gov/types/myeloma|archive-date=27 July 2016|date=1980-01-01}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා අතර ඇමිලොයිඩෝසිස් ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment (PDQ®)–Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=8 August 2016|date=July 29, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160704233112/http://www.cancer.gov/types/myeloma/hp/myeloma-treatment-pdq|archive-date=4 July 2016}}&lt;/ref&gt;

බහුවිධ මයිලෝමා ඇතිවීමට හේතුව නොදනී.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp513&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 5.13}}&lt;/ref&gt; අවදානම් සාධක අතර [[ස්ථුලතාව|තරබාරුකම]], [[විකිරණශීලීතාව|විකිරණ]] නිරාවරණය, පවුල් ඉතිහාසය සහ ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014Cp2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-9283204299|pages=Chapter 2.3 and 2.6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment|url=https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|website=National Cancer Institute|access-date=28 November 2017|date=1980-01-01|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109231912/https://www.cancer.gov/types/myeloma/patient/myeloma-treatment-pdq#section/all|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ferri|first=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2014 E-Book: 5 Books in 1|date=2013|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323084314|page=726|url=https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|access-date=2020-08-06|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917193640/https://books.google.ca/books?id=H63KViNwsdcC&amp;pg=PA726|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බහුවිධ මයලෝමාව, අවිනිශ්චිත  වැදගත්කමක් ඇති ඒකක්ලෝනීය ගැමෝපති රෝගයෙන් වර්ධනය විය හැකි අතර එය කෙමෙන් වර්ධනය වන ස්මෝල්ඩරිං මයලෝමා දක්වා වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;pmid27161311&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=van de Donk NW, Mutis T, Poddighe PJ, Lokhorst HM, Zweegman S|title=Diagnosis, risk stratification and management of monoclonal gammopathy of undetermined significance and smoldering multiple myeloma|journal=International Journal of Laboratory Hematology|volume=38 Suppl 1|issue=|pages=110–22|year=2016|pmid=27161311|doi=10.1111/ijlh.12504|url=|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; අසාමාන්‍ය ප්ලාස්මා සෛල අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ නිපදවන අතර එමඟින් වකුගඩු ආබාධ සහ අධික ඝන රුධිරය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; ප්ලාස්මා සෛල වලට අස්ථි ඇටමිදුළුවල හෝ මෘදු පටකවල ද ස්කන්ධ සෑදිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; එසේ ගෙඩියක් ඇති විට, එය ප්ලාස්මාසයිටෝමා ලෙස හැඳින්වේ; එකකට වඩා වැඩි ගණනක් ඇතිවිට බහුවිධ මයලෝමාව ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pt&quot; /&gt; බහුවිධ මයලෝමා රෝග විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ අසාමාන්‍ය ප්‍රතිදේහ සොයා ගන්නා රුධිර හෝ මුත්‍රා පරීක්ෂණ, පිළිකා ප්ලාස්මා සෛල සොයා ගන්නා අස්ථි ඇටමිදුළු බයොප්සි පරීක්‍ෂණය සහ අස්ථි තුවාල සොයා ගන්නා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බ]] මත පදනම්වය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; තවත් පොදු සොයා ගැනීමක් වන්නේ රුධිරයේ කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාමයි.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

බහුවිධ මයලෝමා ප්‍රතිකාර කළ හැකි යැයි සැලකේ, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සුව කළ නොහැකි ය.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; ස්ටෙරොයිඩ්, [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]], ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ කඳ සෛල බද්ධ කිරීම මගින් සහනය ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; අස්ථි තුවාල වලින් ඇතිවන වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා බිස්පොස්ෆොනේට් සහ විකිරණ චිකිත්සාව සමහර විට භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt;

ගෝලීය වශයෙන්, බහුවිධ මයලෝමා රෝගය 2015 දී පුද්ගලයින් 488,000 කට බලපෑ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 101,100 ක් මිය ගියහ.&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015De&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, එය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 6.5 ක් තුළ වර්ධනය වන අතර පුද්ගලයින්ගෙන් 0.7% ක් ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක දී බලපෑමට ලක් වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Myeloma|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|website=NCI Surveillance, Epidemiology, and End Results Program|access-date=8 August 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727230344/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html|archive-date=27 July 2016}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් වයස අවුරුදු 60 පමණ වන විට සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 40 ට පෙර එය දුර්ලභ ය.&lt;ref name=&quot;Raab2009&quot; /&gt; ප්‍රතිකාර නොමැතිව, සාමාන්‍ය පැවැත්ම මාස හතකි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; වත්මන් ප්‍රතිකාර සමඟ, පැවැත්ම සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 4–5 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2016Pro&quot; /&gt; පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 49% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2016&quot; /&gt; මයලෝමා යන වචනය පැමිණෙන්නේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් වන ''මයලෝ-'' යන්නෙන් &quot;මිදුළු&quot; සහ ''-ඕමා'' යන්නෙන් &quot;ගැටිති&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Diepenbrock|first=Nancy H.|title=Quick Reference to Critical Care|date=2011|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=9781608314645|page=292|url=https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821001921/https://books.google.ca/books?id=Xk7znn4rxIMC&amp;pg=PA292|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 8628
| ICD10          = {{ICD10|C|90|0|c|81}}
| ICD9           = {{ICD9|203.0}}
| ICDO           = {{ICDO|9732|3}}
| OMIM           = 254500
| MedlinePlus    = 000583
| eMedicineSubj  = med
| eMedicineTopic = 1521
| MeshID         = D009101
}}
{{Immunoproliferative immunoglobulin disorders}}
{{Authority control}}

[[Category:බහුවිධ මයලෝමාව| ]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>qsjaco35xk83ctcim1dl5bjnjiqhicf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහුවිධ මයලෝමා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194531</id>
    <redirect title="බහුවිධ මයලෝමාව" />
    <revision>
      <id>791434</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහුවිධ මයලෝමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහුවිධ මයලෝමාව]]</text>
      <sha1>8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහු මයලෝමා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194532</id>
    <redirect title="බහුවිධ මයලෝමාව" />
    <revision>
      <id>791435</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහුවිධ මයලෝමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහුවිධ මයලෝමාව]]</text>
      <sha1>8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහු මයලෝමාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194533</id>
    <redirect title="බහුවිධ මයලෝමාව" />
    <revision>
      <id>791436</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහුවිධ මයලෝමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහුවිධ මයලෝමාව]]</text>
      <sha1>8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Multiple Myeloma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194534</id>
    <redirect title="බහුවිධ මයලෝමාව" />
    <revision>
      <id>791437</id>
      <timestamp>2026-05-23T13:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහුවිධ මයලෝමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහුවිධ මයලෝමාව]]</text>
      <sha1>8oclsopicpzovujdmysvhqv3i8ftc76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Immunoproliferative immunoglobulin disorders</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194535</id>
    <revision>
      <id>791443</id>
      <timestamp>2026-05-23T14:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox  | name = Immunoproliferative immunoglobulin disorders  | title = [[Immunoproliferative disorder|Immunoproliferative]] [[Antibody|immunoglobulin]] disorders  | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}   | listclass = hlist   | group1 = [[Plasma cell dyscrasia|PCD]]s/[[paraproteinemia|PP]]  | list1 = * [[Plasmacytoma]] * [[Multiple myeloma]] ([[Plasma cell leukemia]]) * Monoclonal gammopath...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>791443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="amipje6804emo7vbwlzaq1i8id35yeg" xml:space="preserve">{{Navbox
 | name = Immunoproliferative immunoglobulin disorders
 | title = [[Immunoproliferative disorder|Immunoproliferative]] [[Antibody|immunoglobulin]] disorders
 | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}

 | listclass = hlist

 | group1 = [[Plasma cell dyscrasia|PCD]]s/[[paraproteinemia|PP]]
 | list1 =
* [[Plasmacytoma]]
* [[Multiple myeloma]] ([[Plasma cell leukemia]])
* [[Monoclonal gammopathy of undetermined significance|MGUS]]
* ''[[Immunoglobulin M|IgM]]'' ([[Macroglobulinemia]]/[[Waldenström macroglobulinemia]])
* ''[[Immunoglobulin heavy chain|heavy chain]]'' ([[Heavy chain disease]])
* ''[[Immunoglobulin light chain|light chain]]'' ([[AL amyloidosis|Primary amyloidosis]])

 | group2 = Other [[hypergammaglobulinemia]]
 | list2 =
* [[Cryoglobulinemia]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
==Parameters==
{{Collapsible option}}
==See also==
* [[:Category:Lymphocytic immune system disorders]]

[[Category:Immunology navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amipje6804emo7vbwlzaq1i8id35yeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791444</id>
      <parentid>791443</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1189" sha1="j8nethurzh4q1eun4fsffbvj119ia2e" xml:space="preserve">{{Navbox
 | name = Immunoproliferative immunoglobulin disorders
 | title = [[Immunoproliferative disorder|ප්‍රතිශක්තිගුණන]] [[ප්‍රතිදේහ|ඉමියුනොග්ලොබියුලින]] ආබාධ
 | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}

 | listclass = hlist

 | group1 = [[Plasma cell dyscrasia|PCD]]s/[[paraproteinemia|PP]]
 | list1 =
* [[ප්ලාස්මාසයිටෝමා]]
* [[බහුවිධ මයලෝමාව]] ([[ප්ලාස්මා සෛල ලියුකීමියාව]])
* [[Monoclonal gammopathy of undetermined significance|MGUS]]
* ''[[Immunoglobulin M|IgM]]'' ([[Macroglobulinemia]]/[[Waldenström macroglobulinemia]])
* ''[[Immunoglobulin heavy chain|heavy chain]]'' ([[Heavy chain disease]])
* ''[[Immunoglobulin light chain|light chain]]'' ([[AL amyloidosis|Primary amyloidosis]])

 | group2 = Other [[hypergammaglobulinemia]]
 | list2 =
* [[Cryoglobulinemia]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
==Parameters==
{{Collapsible option}}
==See also==
* [[:Category:Lymphocytic immune system disorders]]

[[Category:Immunology navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j8nethurzh4q1eun4fsffbvj119ia2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වමනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194536</id>
    <revision>
      <id>791445</id>
      <timestamp>2026-05-23T14:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456474|Vomiting]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>791445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="mhfp7hqsdhrxehghb1lrvo67twlqoyk" xml:space="preserve">== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>mhfp7hqsdhrxehghb1lrvo67twlqoyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791446</id>
      <parentid>791445</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="5cohx884f3rywji675mb57n8hzhpqpl" xml:space="preserve">
{{Infobox medical condition (new)
| name = Vomiting
| synonyms = Emesis, throwing up, puking, barfing, spewing, upchucking, heaving, hurling, ralphing, being sick, urping
| image = File:49-aspetti di vita quotidiana, vomito,Taccuino Sanitatis, Ca.jpg
| alt = A Renaissance drawing with vivid colours depicting a woman holding the head of a man, who is bent over and expelling a brownish-red material from his mouth. A second woman stands at the left of the image in the doorway to the room, and appears to offer support. A crude representation of vomiting.
| caption = 14th-century illustration of vomiting from the Casanatense ''[[Tacuinum Sanitatis]]''
| pronounce = 
| field = [[Gastroenterology]]
| symptoms = [[Nausea]]
| complications = Aspiration, electrolyte and water loss, damage to the enamel of the teeth, tear of the esophageal mucosa
| onset = 
| duration = 
| types = 
| causes = 
| risks = History of migraine, history of PONV or motion sickness in a child's parent or sibling, better ASA physical status, intense preoperative anxiety, certain ethnicities or surgery types, decreased perioperative fluids, crystalloid versus colloid administration
| diagnosis = 
| differential = 
| prevention = 
| treatment = 
| medication = 
| prognosis = 
| frequency = 
| deaths = 
}}
&lt;!-- Definition and description --&gt;

'''Vomiting''' (scientifically known as '''emesis''', and otherwise known as '''puking''', and '''throwing up'''){{efn|Informally known as (chiefly [[American English|U.S.]]) '''upchucking''', '''barfing''', '''heaving''', '''hurling''', and (chiefly [[British English|Brit.]]) '''being sick''' or '''getting sick'''}} is the forceful expulsion of the contents of one's [[stomach]] through the [[mouth]] and sometimes the [[nose]].&lt;ref&gt;{{cite book |author=Tintinalli, Judith E. |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli))|publisher=McGraw-Hill Companies |location=New York |year=2010 |page=830 |isbn=978-0-07-148480-0 }}&lt;/ref&gt; The substance so produced (the erstwhile contents of the stomach, now expelled) is also known as '''vomit''' or '''vomitus'''.{{efn|Or, informally, '''puke''', '''barf''', '''throw-up''', '''upchuck''', '''hurl''', or '''sick''', among other terms.}}

&lt;!-- Cause --&gt;
Vomiting can be the result of ailments like [[Food-poisoning|food poisoning]], [[gastroenteritis]], [[pregnancy]], [[motion sickness]], or [[hangover]]; or it can be an after effect of diseases such as [[brain tumor]]s, elevated [[intracranial pressure]], or overexposure to [[ionizing radiation]].&lt;ref name=&quot;hauser&quot;&gt;{{cite web | last1=Hauser | first1=Joshua M. | last2=Azzam | first2=Joseph S. | last3=Kasi | first3=Anup | title=Antiemetic Medications | publisher=StatPearls Publishing | date=2022-09-26 | pmid=30335336 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | access-date=2023-07-12 | archive-date=2023-03-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330192842/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; The feeling that one is about to vomit is called [[nausea]]; it often precedes, but does not always lead to vomiting. Impairment due to [[Alcoholic drink|alcohol]], [[anesthesia]], or other [[sedatives]] can cause inhalation of vomit. In severe cases, where [[dehydration]] develops, [[intravenous]] fluid may be required. [[Antiemetic]]s are sometimes necessary to suppress nausea and vomiting. Self-induced vomiting can be a component of an eating disorder such as [[bulimia nervosa]], and is itself now classified as an eating disorder on its own, [[purging disorder]]. 

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Medical resources
| ICD10 = {{ICD10|R|11||r|10}}
| ICD9 = {{ICD9|787}}
| MeshID = D014839
}}
{{Digestive system and abdomen symptoms and signs}}

{{Authority control}}

[[Category:Vomiting| ]]
[[Category:Reflexes]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>5cohx884f3rywji675mb57n8hzhpqpl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791447</id>
      <parentid>791446</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T14:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4214" sha1="j23g3r3lgga28rlcr4acbhcejwylp1v" xml:space="preserve">
{{Infobox medical condition (new)
| name = වමනය
| synonyms =
| image = File:49-aspetti di vita quotidiana, vomito,Taccuino Sanitatis, Ca.jpg
| alt = A Renaissance drawing with vivid colours depicting a woman holding the head of a man, who is bent over and expelling a brownish-red material from his mouth. A second woman stands at the left of the image in the doorway to the room, and appears to offer support. A crude representation of vomiting.
| caption = 14වන සියවසට අයත් වමනය කරනු නිරූපිත රූපයක්''[[Tacuinum Sanitatis]]''
| pronounce = 
| field = [[ජඨරආන්ත්‍රිකවේදය]]
| symptoms = [[ඔක්කාරය]]
| complications = උච්ශ්වසනය, ඉලෙක්ට්‍රොලයිට සහ ජලය අඩුවීම, දතේ එනැමලයට හානි වීම, අන්නස්‍රෝත ශ්ලේෂ්මලකයේ ඉරීයාම්
| onset = 
| duration = 
| types = 
| causes = 
| risks = මිග්‍රේන් ඉතිහාසය, ළමයකුගේ දෙමාපියකු හෝ සහෝදරයකු තුළ PONV හෝ චලන රෝගීභාවය පැවතීම, better ASA physical status, intense preoperative anxiety, certain ethnicities or surgery types, decreased perioperative fluids, crystalloid versus colloid administration
| diagnosis = 
| differential = 
| prevention = 
| treatment = 
| medication = 
| prognosis = 
| frequency = 
| deaths = 
}}
&lt;!-- Definition and description --&gt;

'''Vomiting''' (scientifically known as '''emesis''', and otherwise known as '''puking''', and '''throwing up'''){{efn|Informally known as (chiefly [[American English|U.S.]]) '''upchucking''', '''barfing''', '''heaving''', '''hurling''', and (chiefly [[British English|Brit.]]) '''being sick''' or '''getting sick'''}} is the forceful expulsion of the contents of one's [[stomach]] through the [[mouth]] and sometimes the [[nose]].&lt;ref&gt;{{cite book |author=Tintinalli, Judith E. |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli))|publisher=McGraw-Hill Companies |location=New York |year=2010 |page=830 |isbn=978-0-07-148480-0 }}&lt;/ref&gt; The substance so produced (the erstwhile contents of the stomach, now expelled) is also known as '''vomit''' or '''vomitus'''.{{efn|Or, informally, '''puke''', '''barf''', '''throw-up''', '''upchuck''', '''hurl''', or '''sick''', among other terms.}}

&lt;!-- Cause --&gt;
Vomiting can be the result of ailments like [[Food-poisoning|food poisoning]], [[gastroenteritis]], [[pregnancy]], [[motion sickness]], or [[hangover]]; or it can be an after effect of diseases such as [[brain tumor]]s, elevated [[intracranial pressure]], or overexposure to [[ionizing radiation]].&lt;ref name=&quot;hauser&quot;&gt;{{cite web | last1=Hauser | first1=Joshua M. | last2=Azzam | first2=Joseph S. | last3=Kasi | first3=Anup | title=Antiemetic Medications | publisher=StatPearls Publishing | date=2022-09-26 | pmid=30335336 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | access-date=2023-07-12 | archive-date=2023-03-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330192842/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; The feeling that one is about to vomit is called [[nausea]]; it often precedes, but does not always lead to vomiting. Impairment due to [[Alcoholic drink|alcohol]], [[anesthesia]], or other [[sedatives]] can cause inhalation of vomit. In severe cases, where [[dehydration]] develops, [[intravenous]] fluid may be required. [[Antiemetic]]s are sometimes necessary to suppress nausea and vomiting. Self-induced vomiting can be a component of an eating disorder such as [[bulimia nervosa]], and is itself now classified as an eating disorder on its own, [[purging disorder]]. 

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Medical resources
| ICD10 = {{ICD10|R|11||r|10}}
| ICD9 = {{ICD9|787}}
| MeshID = D014839
}}
{{Digestive system and abdomen symptoms and signs}}

{{Authority control}}

[[Category:Vomiting| ]]
[[Category:Reflexes]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>j23g3r3lgga28rlcr4acbhcejwylp1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791454</id>
      <parentid>791447</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4848" sha1="efvoeh2wt3q4g92wr5po03qyy2hfcss" xml:space="preserve">
{{Infobox medical condition (new)
| name = වමනය
| synonyms =
| image = File:49-aspetti di vita quotidiana, vomito,Taccuino Sanitatis, Ca.jpg
| alt = A Renaissance drawing with vivid colours depicting a woman holding the head of a man, who is bent over and expelling a brownish-red material from his mouth. A second woman stands at the left of the image in the doorway to the room, and appears to offer support. A crude representation of vomiting.
| caption = 14වන සියවසට අයත් වමනය කරනු නිරූපිත රූපයක්''[[Tacuinum Sanitatis]]''
| pronounce = 
| field = [[ජඨරආන්ත්‍රිකවේදය]]
| symptoms = [[ඔක්කාරය]]
| complications = උච්ශ්වසනය, ඉලෙක්ට්‍රොලයිට සහ ජලය අඩුවීම, දතේ එනැමලයට හානි වීම, අන්නස්‍රෝත ශ්ලේෂ්මලකයේ ඉරීයාම්
| onset = 
| duration = 
| types = 
| causes = 
| risks = මිග්‍රේන් ඉතිහාසය, ළමයකුගේ දෙමාපියකු හෝ සහෝදරයකු තුළ PONV හෝ චලන රෝගීභාවය පැවතීම, යහපත් භෞතික තත්ත්වය සහ ASA, ශල්‍යකර්මය පෙර පවතින අධික කාංසාව, ඇතැම් ජන වර්ග සහ ශල්‍යකර්ම වර්ග, ශල්‍යකර්මය අවට කාලයේ තරල භාවිතය අඩුවීම
| diagnosis = 
| differential = 
| prevention = 
| treatment = 
| medication = 
| prognosis = 
| frequency = 
| deaths = 
}}
&lt;!-- Definition and description --&gt;

'''වමනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ යම් පුද්ගලයකුගේ [[ආමාශය|ආමාශයේ]] අන්තර්ගත දෑ  [[මුඛය]] හරහා හෝ ඇතැම්විට [[නාසය]] හරහා බලෙන් පිටතට ඒමයි.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Tintinalli, Judith E. |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli))|publisher=McGraw-Hill Companies |location=New York |year=2010 |page=830 |isbn=978-0-07-148480-0 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Cause --&gt;
වමනය [[ආහාර විෂවීම]], [[ජඨරආන්ත්‍රික ප්‍රදාහය]], [[ගර්භනීභාවය]], [[චලන රෝගී භාවය]], හෝ මත්පැන් පානය වීම නිසා ඇතිවිය හැක; නැත්නම් [[මොළයේ ගෙඩි]], [[අන්තර්කපාල පීඩනය]] ඉහළ යාම, හෝ [[අයනීකරණ විකිරණය]]ට අධිකව නිරාවරණය වීම නිසා ද ඇතිවේ.&lt;ref name=&quot;hauser&quot;&gt;{{cite web | last1=Hauser | first1=Joshua M. | last2=Azzam | first2=Joseph S. | last3=Kasi | first3=Anup | title=Antiemetic Medications | publisher=StatPearls Publishing | date=2022-09-26 | pmid=30335336 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | access-date=2023-07-12 | archive-date=2023-03-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330192842/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; වමනය ඇතිවීමට පෙර ඇතිවන හැඟීම [[ඔක්කාරය]] ලෙස හැඳින්වේ; මෙය බොහෝවිට වමනය පෙර දැනීගිය ද, ඔක්කාරය ඇතිවන හැමවිටම වමනය සිදුනොවේ. [[මද්‍යසාර පාන|මද්‍යසාර]], [[නිර්වින්දන]] ඖෂධ, සහ වෙනත් [[ශමන ඖෂධ]] නිසා වමනය ආශ්වාස විය හැක. තදබල අවස්ථාවන්හි දී [[විජලනය]] ඇතිවිය හැකි අතර, [[අන්තඃශිරා]] තරල අවශ්‍ය විය හැක. [[ප්‍රතිවමන]] ඖෂධ මඟින් ඔක්කාරය සහ වමනය මැඬ පැවැත්විය හැක. තමන් විසින්ම උත්ප්‍රේරිත වමනය [[බුලීමියා නර්වෝසා]] වැනි භක්ෂණ ආබාධයක ලක්ෂණයක් විය හැක.

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Medical resources
| ICD10 = {{ICD10|R|11||r|10}}
| ICD9 = {{ICD9|787}}
| MeshID = D014839
}}
{{Digestive system and abdomen symptoms and signs}}

{{Authority control}}

[[Category:Vomiting| ]]
[[Category:Reflexes]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>efvoeh2wt3q4g92wr5po03qyy2hfcss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791457</id>
      <parentid>791454</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* ආශ්‍රේයයන් */</comment>
      <origin>791457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4887" sha1="lgqgh1arnlzk9j5d7fjksk640eqwzf4" xml:space="preserve">
{{Infobox medical condition (new)
| name = වමනය
| synonyms =
| image = File:49-aspetti di vita quotidiana, vomito,Taccuino Sanitatis, Ca.jpg
| alt = A Renaissance drawing with vivid colours depicting a woman holding the head of a man, who is bent over and expelling a brownish-red material from his mouth. A second woman stands at the left of the image in the doorway to the room, and appears to offer support. A crude representation of vomiting.
| caption = 14වන සියවසට අයත් වමනය කරනු නිරූපිත රූපයක්''[[Tacuinum Sanitatis]]''
| pronounce = 
| field = [[ජඨරආන්ත්‍රිකවේදය]]
| symptoms = [[ඔක්කාරය]]
| complications = උච්ශ්වසනය, ඉලෙක්ට්‍රොලයිට සහ ජලය අඩුවීම, දතේ එනැමලයට හානි වීම, අන්නස්‍රෝත ශ්ලේෂ්මලකයේ ඉරීයාම්
| onset = 
| duration = 
| types = 
| causes = 
| risks = මිග්‍රේන් ඉතිහාසය, ළමයකුගේ දෙමාපියකු හෝ සහෝදරයකු තුළ PONV හෝ චලන රෝගීභාවය පැවතීම, යහපත් භෞතික තත්ත්වය සහ ASA, ශල්‍යකර්මය පෙර පවතින අධික කාංසාව, ඇතැම් ජන වර්ග සහ ශල්‍යකර්ම වර්ග, ශල්‍යකර්මය අවට කාලයේ තරල භාවිතය අඩුවීම
| diagnosis = 
| differential = 
| prevention = 
| treatment = 
| medication = 
| prognosis = 
| frequency = 
| deaths = 
}}
&lt;!-- Definition and description --&gt;

'''වමනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ යම් පුද්ගලයකුගේ [[ආමාශය|ආමාශයේ]] අන්තර්ගත දෑ  [[මුඛය]] හරහා හෝ ඇතැම්විට [[නාසය]] හරහා බලෙන් පිටතට ඒමයි.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Tintinalli, Judith E. |title=Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli))|publisher=McGraw-Hill Companies |location=New York |year=2010 |page=830 |isbn=978-0-07-148480-0 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Cause --&gt;
වමනය [[ආහාර විෂවීම]], [[ජඨරආන්ත්‍රික ප්‍රදාහය]], [[ගර්භනීභාවය]], [[චලන රෝගී භාවය]], හෝ මත්පැන් පානය වීම නිසා ඇතිවිය හැක; නැත්නම් [[මොළයේ ගෙඩි]], [[අන්තර්කපාල පීඩනය]] ඉහළ යාම, හෝ [[අයනීකරණ විකිරණය]]ට අධිකව නිරාවරණය වීම නිසා ද ඇතිවේ.&lt;ref name=&quot;hauser&quot;&gt;{{cite web | last1=Hauser | first1=Joshua M. | last2=Azzam | first2=Joseph S. | last3=Kasi | first3=Anup | title=Antiemetic Medications | publisher=StatPearls Publishing | date=2022-09-26 | pmid=30335336 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | access-date=2023-07-12 | archive-date=2023-03-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230330192842/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532303/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; වමනය ඇතිවීමට පෙර ඇතිවන හැඟීම [[ඔක්කාරය]] ලෙස හැඳින්වේ; මෙය බොහෝවිට වමනය පෙර දැනීගිය ද, ඔක්කාරය ඇතිවන හැමවිටම වමනය සිදුනොවේ. [[මද්‍යසාර පාන|මද්‍යසාර]], [[නිර්වින්දන]] ඖෂධ, සහ වෙනත් [[ශමන ඖෂධ]] නිසා වමනය ආශ්වාස විය හැක. තදබල අවස්ථාවන්හි දී [[විජලනය]] ඇතිවිය හැකි අතර, [[අන්තඃශිරා]] තරල අවශ්‍ය විය හැක. [[ප්‍රතිවමන]] ඖෂධ මඟින් ඔක්කාරය සහ වමනය මැඬ පැවැත්විය හැක. තමන් විසින්ම උත්ප්‍රේරිත වමනය [[බුලීමියා නර්වෝසා]] වැනි භක්ෂණ ආබාධයක ලක්ෂණයක් විය හැක.

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Medical resources
| ICD10 = {{ICD10|R|11||r|10}}
| ICD9 = {{ICD9|787}}
| MeshID = D014839
}}
{{Digestive system and abdomen symptoms and signs}}

{{Authority control}}

[[Category:වමනය| ]]
[[Category:ප්‍රතීක ක්‍රියා]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>lgqgh1arnlzk9j5d7fjksk640eqwzf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Digestive system and abdomen symptoms and signs</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194537</id>
    <revision>
      <id>791455</id>
      <timestamp>2026-05-23T15:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox | name       = Digestive system and abdomen symptoms and signs | title      = [[Signs and symptoms]] relating to the [[human digestive system]], including the [[abdomen]] and [[Eating disorder|eating disorders]] that are associated | state      = {{{state|autocollapse}}} | listclass  = hlist    | group1 = [[Gastrointestinal tract|Gastrointestinal&lt;br/&gt;tract]]   | list1  =  * [[Nausea]] * [[Vomiting]] * Heartb...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>791455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3006" sha1="b6gr5sw27s6mcdlf1t56u2erit9p0lj" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Digestive system and abdomen symptoms and signs
| title      = [[Signs and symptoms]] relating to the [[human digestive system]], including the [[abdomen]] and [[Eating disorder|eating disorders]] that are associated
| state      = {{{state|autocollapse}}}
| listclass  = hlist

  | group1 = [[Gastrointestinal tract|Gastrointestinal&lt;br/&gt;tract]]
  | list1  = 
* [[Nausea]]
* [[Vomiting]]
* [[Heartburn]]
* [[Aerophagia]]
* [[Dysphagia]]
** [[Oropharyngeal dysphagia|oropharyngeal]]
** [[Esophageal dysphagia|esophageal]]
* [[Odynophagia]]
* [[Bad breath]]
* [[Xerostomia]]
* [[Hypersalivation]]
* [[Burping]]

* [[Goodsall's rule]]
* [[Chilaiditi syndrome]]
* [[Dance's sign]]
* [[Aaron's sign]]
* [[Arapov's contracture|Arapov's sign]]
* [[Markle's sign]]
* [[McBurney's point]]
* [[Sherren's triangle]]

* ''[[Radiologic sign]]s:'' [[Hampton's line]]
* [[Klemm's sign]]

|group2=Accessory
|list2=
* ''[[liver]]:'' [[Councilman body]]
* [[Mallory body]]

* ''biliary:'' [[Boas' sign]]
* [[Courvoisier's law]]
* [[Charcot's cholangitis triad]]/[[Reynolds' pentad]]
* ''[[cholecystitis]]'' ([[Murphy's sign]]
* [[Lépine's sign]]
* [[Mirizzi's syndrome]])
* [[Nardi test]]

  | group3 = [[Defecation]]
  | list3  = 
* [[Flatulence]]
* [[Fecal incontinence]] and [[encopresis]]
* [[Fecal urgency]]
* [[Fecal occult blood]]
* [[Rectal tenesmus]]
* [[Constipation]]
* [[Obstructed defecation]]
* [[Diarrhea]]
* [[Rectal discharge]]

| group4 = Abdomen
| list4  = {{Navbox|child
| group1 = Pain
| list1 =
* [[Abdominal pain]]
** [[Acute abdomen]]
** [[Colic]]
** [[Baby colic]]
** [[Abdominal guarding]]
** [[Blumberg's sign]]

| group2 = Distension
| list2 =
* [[Abdominal distension]]
** [[Bloating]]
** [[Ascites]]
** [[Tympany]]
** [[Shifting dullness]]
** [[Fluid wave test]]

| group3 = Masses
| list3 = 
* [[Abdominal mass]]
* [[Hepatosplenomegaly]]
** [[Hepatomegaly]]
** [[Splenomegaly]]

| group4 = Other
| list4 = 
* [[Jaundice]]
** [[Mallet-Guy's sign]]
* [[Puddle sign]]
* [[Ballance's sign]]
* [[Aortic insufficiency]]
* [[Castell's sign]]
* [[Kehr's sign]]
* [[Cullen's sign]]
* [[Grey Turner's sign]]
}}

  | group6 = [[Hernia]]
  | list6  = 
* [[Howship–Romberg sign]]
* [[Hannington-Kiff sign]]

  | group7 = Other
  | list7  = 
* [[Psoas sign]]
* [[Obturator sign]]
* [[Rovsing's sign]]
* [[Hamburger sign]]
* [[Heel tap sign]]
* [[Aure-Rozanova's sign]]
* [[Dunphy's sign]]
* [[Alder's sign]]
* [[Lockwood's sign]]
* [[Rosenstein's sign]]
* [[Cupola sign]]
* [[Fothergill's sign]]
* [[Carnett's sign]]
* [[Massouh's sign]]
* [[Sister Mary Joseph nodule]]
* [[Blumer's shelf]]

  | group8 = Eating disorders
  | list8  =
* [[Anorexia (symptom)|Anorexia]]
* [[Anorexia nervosa]]
* [[Bulimia nervosa]]
* [[Binge eating disorder]]
* [[Avoidant/restrictive food intake disorder|A/RFID]]
* [[Pica (disorder)|Pica]]
** [[Trichophagia]]
** [[Pagophagia]]
** [[Geophagia]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Medical symptoms and signs templates]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6gr5sw27s6mcdlf1t56u2erit9p0lj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791456</id>
      <parentid>791455</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T15:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3282" sha1="3dgf4a7ld7gf2hpqi80baa9gn15iync" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Digestive system and abdomen symptoms and signs
| title      =  [[උදරය]] සහ [[Eating disorder|භක්ෂණ ආබාධ]] ඇතුළත්ව [[human digestive system|මානව ආහාර ජීරන පද්ධතිය]] හා සම්බන්ධ [[Signs and symptoms|රෝග ලක්ෂණ]], 
| state      = {{{state|autocollapse}}}
| listclass  = hlist

  | group1 = [[Gastrointestinal tract|ආමාශආන්ත්‍රික&lt;br/&gt;මාර්ගය]]
  | list1  = 
* [[ඔක්කාරය]]
* [[වමනය]]
* [[Heartburn]]
* [[Aerophagia]]
* [[Dysphagia]]
** [[Oropharyngeal dysphagia|oropharyngeal]]
** [[Esophageal dysphagia|esophageal]]
* [[Odynophagia]]
* [[Bad breath]]
* [[Xerostomia]]
* [[Hypersalivation]]
* [[Burping]]

* [[Goodsall's rule]]
* [[Chilaiditi syndrome]]
* [[Dance's sign]]
* [[Aaron's sign]]
* [[Arapov's contracture|Arapov's sign]]
* [[Markle's sign]]
* [[McBurney's point]]
* [[Sherren's triangle]]

* ''[[Radiologic sign]]s:'' [[Hampton's line]]
* [[Klemm's sign]]

|group2=අතිරේක
|list2=
* ''[[අක්මාව]]:'' [[Councilman body]]
* [[Mallory body]]

* ''පිත්:'' [[Boas' sign]]
* [[Courvoisier's law]]
* [[Charcot's cholangitis triad]]/[[Reynolds' pentad]]
* ''[[cholecystitis]]'' ([[Murphy's sign]]
* [[Lépine's sign]]
* [[Mirizzi's syndrome]])
* [[Nardi test]]

  | group3 = [[Defecation]]
  | list3  = 
* [[Flatulence]]
* [[Fecal incontinence]] and [[encopresis]]
* [[Fecal urgency]]
* [[Fecal occult blood]]
* [[Rectal tenesmus]]
* [[මලබද්ධය]]
* [[Obstructed defecation]]
* [[පාචනය]]
* [[Rectal discharge]]

| group4 = උදරය
| list4  = {{Navbox|child
| group1 = Pain
| list1 =
* [[උදර වේදනාව]]
** [[Acute abdomen]]
** [[Colic]]
** [[Baby colic]]
** [[Abdominal guarding]]
** [[Blumberg's sign]]

| group2 = ඉදිමුම
| list2 =
* [[Abdominal distension]]
** [[Bloating]]
** [[Ascites]]
** [[Tympany]]
** [[Shifting dullness]]
** [[Fluid wave test]]

| group3 = Masses
| list3 = 
* [[Abdominal mass]]
* [[Hepatosplenomegaly]]
** [[Hepatomegaly]]
** [[Splenomegaly]]

| group4 = වෙනත්
| list4 = 
* [[සෙංගමාලය]]
** [[Mallet-Guy's sign]]
* [[Puddle sign]]
* [[Ballance's sign]]
* [[Aortic insufficiency]]
* [[Castell's sign]]
* [[Kehr's sign]]
* [[Cullen's sign]]
* [[Grey Turner's sign]]
}}

  | group6 = [[හර්නියා]]
  | list6  = 
* [[Howship–Romberg sign]]
* [[Hannington-Kiff sign]]

  | group7 = Other
  | list7  = 
* [[Psoas sign]]
* [[Obturator sign]]
* [[Rovsing's sign]]
* [[Hamburger sign]]
* [[Heel tap sign]]
* [[Aure-Rozanova's sign]]
* [[Dunphy's sign]]
* [[Alder's sign]]
* [[Lockwood's sign]]
* [[Rosenstein's sign]]
* [[Cupola sign]]
* [[Fothergill's sign]]
* [[Carnett's sign]]
* [[Massouh's sign]]
* [[Sister Mary Joseph nodule]]
* [[Blumer's shelf]]

  | group8 = Eating disorders
  | list8  =
* [[Anorexia (symptom)|Anorexia]]
* [[Anorexia nervosa]]
* [[Bulimia nervosa]]
* [[Binge eating disorder]]
* [[Avoidant/restrictive food intake disorder|A/RFID]]
* [[Pica (disorder)|Pica]]
** [[Trichophagia]]
** [[Pagophagia]]
** [[Geophagia]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Medical symptoms and signs templates]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3dgf4a7ld7gf2hpqi80baa9gn15iync</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහු අංගුලිකතාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194538</id>
    <revision>
      <id>791459</id>
      <timestamp>2026-05-23T15:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1479577|Polydactyly]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>791459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8081" sha1="g1zzqdlfx7llcm8ikti09fl4b722dnb" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             ={{PAGENAME}}
|synonym          =Hyperdactyly;&lt;ref name=Bub2022/&gt; polydactylism; supernumerary digits
|image            =Wanitetlefthand.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =A left hand with postaxial extra finger
|pronounce        =
|specialty        =[[වෛද්‍ය ප්‍රවේණිවිද්‍යාව]]
|symptoms         =[[supernumerary body part|Extra]] fingers or toes&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|onset            =[[gestation|Early development]]&lt;ref name=Bub2022/&gt;
|duration         =
|causes           =[[Birth defect]]&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|risks            =Family history&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|diagnosis        =[[Prenatal ultrasound]], examination, [[X-ray]]&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =Surgery&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =4 to 20 per 10,000&lt;ref name=Bub2022/&gt;&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|deaths           =
}}

'''බහුඅංගුලිකතාව''' යනු උපත් ආබාධයක් වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අමතර හස්ත ඇඟිලි හෝ පාද ඇඟිලි ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot;&gt;{{Cite journal|last=Al Amin|first=ASM|last2=Carter|first2=KR|title=Polydactyly.|journal=StatPearls|date=January 2024|pmid=32965966|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|access-date=17 December 2024|archive-date=26 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|date=26 June 2023}}&lt;/ref&gt; මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාකාරී ඇඟිල්ලක් හෝ අමතර පටක කුඩා ප්‍රමාණයක් දක්වා වෙනස් ස්වභාවයක් ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Finger and Toe Defects - Children's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|website=Merck Manual Consumer Version|access-date=17 December 2024|language=en-CA|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219162509/https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පාදවලට වඩා අත්වල බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; අමතර ඇඟිලි වේදනාකාරී විය හැකිය, ආත්ම අභිමානයට බලපෑම් කළ හැකිය, නැතහොත් අවුල් සහගත විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery {{!}} HSS|url=https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|website=Hospital for Special Surgery|access-date=17 December 2024|language=en|archive-date=20 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp &quot;Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery | HSS&quot;]. ''Hospital for Special Surgery''. [https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp Archived] from the original on 20 May 2024&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;17 December&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|date=20 May 2024}}&lt;/ref&gt;

එය අහඹු ලෙස හෝ අවම වශයෙන් [[ප්‍රවේණික විකෘති|ජාන විකෘති]] 99 ක් සහ [[සහලක්‍ෂණය|සින්ඩ්‍රෝම]] 310 ක් නිසා සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Biesecker|first=LG|title=Polydactyly: how many disorders and how many genes? 2010 update.|journal=Developmental dynamics : an official publication of the American Association of Anatomists|date=May 2011|volume=240|issue=5|pages=931-42|doi=10.1002/dvdy.22609|pmid=21445961|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3088011/}}&lt;/ref&gt; එය තනිවම හෝ වෙනත් දෝෂ සමඟ දිස්විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙය පවුල් තුළ දිවයා හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මූලික යාන්ත්‍රණයට මුල් අවධියේදී අත් පා අංකුර සෑදීමේ දෝෂයක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bubshait|first=DK|title=A review of polydactyly and its inheritance: Connecting the dots.|journal=Medicine|date=16 December 2022|volume=101|issue=50|pages=e32060|doi=10.1097/MD.0000000000032060|pmid=36550802}}&lt;/ref&gt; ප්‍රසව පූර්ව අතිධ්වනි පරිලෝකන මගින් සති නවයකට පෙර පවා රෝග විනිශ්චය සිදු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; දරුවෙකුට අවුරුද්දක් වයසැති පසු [[එක්ස් කිරණ]] ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරය, දාහක මගින් ඉවත් කිරීමේ සිට වඩාත් සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මයක් දක්වා වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; පාදම වටා තද පටියක් යෙදීම සිදු කර ඇතත්, මෙය සාමාන්‍යයෙන් නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; ශල්‍යකර්මයක් අවශ්‍ය නම්, මෙය බොහෝ විට වයස අවුරුදු දෙකේදී සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; සමහර විට සැත්කම් කිහිපයක් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

අලුත උපන් බිළිඳුන් 10,000 කට 4 සිට 20 දක්වා ප්‍රමාණයක් තුළ බහු අංගුලිකතාව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; එය අත් සහ පාදවල බහුලව දක්නට ලැබෙන දෝෂයයි.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ සුදු ජාතිකයින්ට වඩා [[කළු ජනතාව|කළු ජාතිකයින්]] බහුලවම පීඩාවට පත්වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙම පදය ආරම්භ {{ety|gre|''[[wikt:πολύς|πολύς]]'' (polys)|many||''δάκτυλος'' (daktylos)|finger}}.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0|title=''Polydactyly'' Etymology|encyclopedia=[[Online Etymology Dictionary]]|access-date=February 13, 2016|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009151702/http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|32em}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>g1zzqdlfx7llcm8ikti09fl4b722dnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791464</id>
      <parentid>791459</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T16:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8427" sha1="kmwmn54af1vhbu7ty54ojilw9zybc5x" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             ={{PAGENAME}}
|synonym          =Hyperdactyly;&lt;ref name=Bub2022/&gt; polydactylism; supernumerary digits
|image            =Wanitetlefthand.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =A left hand with postaxial extra finger
|pronounce        =
|specialty        =[[වෛද්‍ය ප්‍රවේණිවිද්‍යාව]]
|symptoms         =[[සාමාන්‍ය සංඛ්‍යාව ඉක්මවූ ශරීරාංග|අමතර]] අතැඟිලි හෝ පා ඇඟිලි&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|onset            =[[ගර්භනීභාවය|මුල්කාලීන වර්ධන අවධියේ]]&lt;ref name=Bub2022/&gt;
|duration         =
|causes           =[[උපත් ආබාධ]]&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|risks            =පවුල් ඉතිහාසය&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|diagnosis        =[[පූර්වප්‍රසව අතිධ්වනි]], පරීක්ෂා කිරීම, [[එක්ස්-කිරණ]]&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =ශල්‍යකර්ම&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =10,000කට 4 සිට 20 දක්වා&lt;ref name=Bub2022/&gt;&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|deaths           =
}}

'''බහු අංගුලිකතාව''' යනු උපත් ආබාධයක් වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අමතර හස්ත ඇඟිලි හෝ පාද ඇඟිලි ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot;&gt;{{Cite journal|last=Al Amin|first=ASM|last2=Carter|first2=KR|title=Polydactyly.|journal=StatPearls|date=January 2024|pmid=32965966|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|access-date=17 December 2024|archive-date=26 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|date=26 June 2023}}&lt;/ref&gt; මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාකාරී ඇඟිල්ලක් හෝ අමතර පටක කුඩා ප්‍රමාණයක් දක්වා වෙනස් ස්වභාවයක් ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Finger and Toe Defects - Children's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|website=Merck Manual Consumer Version|access-date=17 December 2024|language=en-CA|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219162509/https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පාදවලට වඩා අත්වල බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; අමතර ඇඟිලි වේදනාකාරී විය හැකිය, ආත්ම අභිමානයට බලපෑම් කළ හැකිය, නැතහොත් අවුල් සහගත විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery {{!}} HSS|url=https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|website=Hospital for Special Surgery|access-date=17 December 2024|language=en|archive-date=20 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp &quot;Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery | HSS&quot;]. ''Hospital for Special Surgery''. [https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp Archived] from the original on 20 May 2024&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;17 December&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|date=20 May 2024}}&lt;/ref&gt;

එය අහඹු ලෙස හෝ අවම වශයෙන් [[ප්‍රවේණික විකෘති|ජාන විකෘති]] 99 ක් සහ [[සහලක්‍ෂණය|සින්ඩ්‍රෝම]] 310 ක් නිසා සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Biesecker|first=LG|title=Polydactyly: how many disorders and how many genes? 2010 update.|journal=Developmental dynamics : an official publication of the American Association of Anatomists|date=May 2011|volume=240|issue=5|pages=931-42|doi=10.1002/dvdy.22609|pmid=21445961|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3088011/}}&lt;/ref&gt; එය තනිවම හෝ වෙනත් දෝෂ සමඟ දිස්විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙය පවුල් තුළ දිවයා හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මූලික යාන්ත්‍රණයට මුල් අවධියේදී අත් පා අංකුර සෑදීමේ දෝෂයක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bubshait|first=DK|title=A review of polydactyly and its inheritance: Connecting the dots.|journal=Medicine|date=16 December 2022|volume=101|issue=50|pages=e32060|doi=10.1097/MD.0000000000032060|pmid=36550802}}&lt;/ref&gt; ප්‍රසව පූර්ව අතිධ්වනි පරිලෝකන මගින් සති නවයකට පෙර පවා රෝග විනිශ්චය සිදු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; දරුවෙකුට අවුරුද්දක් වයසැති පසු [[එක්ස් කිරණ]] ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරය, දාහක මගින් ඉවත් කිරීමේ සිට වඩාත් සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මයක් දක්වා වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; පාදම වටා තද පටියක් යෙදීම සිදු කර ඇතත්, මෙය සාමාන්‍යයෙන් නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; ශල්‍යකර්මයක් අවශ්‍ය නම්, මෙය බොහෝ විට වයස අවුරුදු දෙකේදී සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; සමහර විට සැත්කම් කිහිපයක් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

අලුත උපන් බිළිඳුන් 10,000 කට 4 සිට 20 දක්වා ප්‍රමාණයක් තුළ බහු අංගුලිකතාව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; එය අත් සහ පාදවල බහුලව දක්නට ලැබෙන දෝෂයයි.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ සුදු ජාතිකයින්ට වඩා [[කළු ජනතාව|කළු ජාතිකයින්]] බහුලවම පීඩාවට පත්වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙම පදය ආරම්භ {{ety|gre|''[[wikt:πολύς|πολύς]]'' (polys)|many||''δάκτυλος'' (daktylos)|finger}}.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0|title=''Polydactyly'' Etymology|encyclopedia=[[Online Etymology Dictionary]]|access-date=February 13, 2016|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009151702/http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|32em}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>kmwmn54af1vhbu7ty54ojilw9zybc5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791465</id>
      <parentid>791464</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T16:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8537" sha1="537lakao33mofmmwcwktybhsh6qziop" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             ={{PAGENAME}}
|synonym          =Hyperdactyly;&lt;ref name=Bub2022/&gt; polydactylism; supernumerary digits
|image            =Wanitetlefthand.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =A left hand with postaxial extra finger
|pronounce        =
|specialty        =[[වෛද්‍ය ප්‍රවේණිවිද්‍යාව]]
|symptoms         =[[සාමාන්‍ය සංඛ්‍යාව ඉක්මවූ ශරීරාංග|අමතර]] අතැඟිලි හෝ පා ඇඟිලි&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|onset            =[[ගර්භනීභාවය|මුල්කාලීන වර්ධන අවධියේ]]&lt;ref name=Bub2022/&gt;
|duration         =
|causes           =[[උපත් ආබාධ]]&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|risks            =පවුල් ඉතිහාසය&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|diagnosis        =[[පූර්වප්‍රසව අතිධ්වනි]], පරීක්ෂා කිරීම, [[එක්ස්-කිරණ]]&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =ශල්‍යකර්ම&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =10,000කට 4 සිට 20 දක්වා&lt;ref name=Bub2022/&gt;&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|deaths           =
}}

'''බහු අංගුලිකතාව''' යනු උපත් ආබාධයක් වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අමතර හස්ත ඇඟිලි හෝ පාද ඇඟිලි ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot;&gt;{{Cite journal|last=Al Amin|first=ASM|last2=Carter|first2=KR|title=Polydactyly.|journal=StatPearls|date=January 2024|pmid=32965966|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|access-date=17 December 2024|archive-date=26 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|date=26 June 2023}}&lt;/ref&gt; මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාකාරී ඇඟිල්ලක් හෝ අමතර පටක කුඩා ප්‍රමාණයක් දක්වා වෙනස් ස්වභාවයක් ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Finger and Toe Defects - Children's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|website=Merck Manual Consumer Version|access-date=17 December 2024|language=en-CA|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219162509/https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පාදවලට වඩා අත්වල බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; අමතර ඇඟිලි වේදනාකාරී විය හැකිය, ආත්ම අභිමානයට බලපෑම් කළ හැකිය, නැතහොත් අවුල් සහගත විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery {{!}} HSS|url=https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|website=Hospital for Special Surgery|access-date=17 December 2024|language=en|archive-date=20 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp &quot;Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery | HSS&quot;]. ''Hospital for Special Surgery''. [https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp Archived] from the original on 20 May 2024&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;17 December&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|date=20 May 2024}}&lt;/ref&gt;

එය අහඹු ලෙස හෝ අවම වශයෙන් [[ප්‍රවේණික විකෘති|ජාන විකෘති]] 99 ක් සහ [[සහලක්‍ෂණය|සින්ඩ්‍රෝම]] 310 ක් නිසා සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Biesecker|first=LG|title=Polydactyly: how many disorders and how many genes? 2010 update.|journal=Developmental dynamics : an official publication of the American Association of Anatomists|date=May 2011|volume=240|issue=5|pages=931-42|doi=10.1002/dvdy.22609|pmid=21445961|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3088011/}}&lt;/ref&gt; එය තනිවම හෝ වෙනත් දෝෂ සමඟ දිස්විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙය පවුල් තුළ දිවයා හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මූලික යාන්ත්‍රණයට මුල් අවධියේදී අත් පා අංකුර සෑදීමේ දෝෂයක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bubshait|first=DK|title=A review of polydactyly and its inheritance: Connecting the dots.|journal=Medicine|date=16 December 2022|volume=101|issue=50|pages=e32060|doi=10.1097/MD.0000000000032060|pmid=36550802}}&lt;/ref&gt; ප්‍රසව පූර්ව අතිධ්වනි පරිලෝකන මගින් සති නවයකට පෙර පවා රෝග විනිශ්චය සිදු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; දරුවෙකුට අවුරුද්දක් වයසැති පසු [[එක්ස් කිරණ]] ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරය, දාහක මගින් ඉවත් කිරීමේ සිට වඩාත් සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මයක් දක්වා වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; පාදම වටා තද පටියක් යෙදීම සිදු කර ඇතත්, මෙය සාමාන්‍යයෙන් නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; ශල්‍යකර්මයක් අවශ්‍ය නම්, මෙය බොහෝ විට වයස අවුරුදු දෙකේදී සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; සමහර විට සැත්කම් කිහිපයක් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

අලුත උපන් බිළිඳුන් 10,000 කට 4 සිට 20 දක්වා ප්‍රමාණයක් තුළ බහු අංගුලිකතාව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; එය අත් සහ පාදවල බහුලව දක්නට ලැබෙන දෝෂයයි.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ සුදු ජාතිකයින්ට වඩා [[කළු ජනතාව|කළු ජාතිකයින්]] බහුලවම පීඩාවට පත්වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙම පදය සම්භවය වී ඇත්තේ {{ety|gre|''[[wikt:πολύς|πολύς]]'' (පොලිස්)|බහු||''δάκτυλος'' (ඩැක්ටය්ලොස්)|ඇඟිල්ල}} යන පදවලිනි.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0|title=''Polydactyly'' Etymology|encyclopedia=[[Online Etymology Dictionary]]|access-date=February 13, 2016|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009151702/http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|32em}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>537lakao33mofmmwcwktybhsh6qziop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791491</id>
      <parentid>791465</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T04:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8612" sha1="30bi5y2jmyknocn26e5yzvy1nfyr1ee" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             ={{PAGENAME}}
|synonym          =Hyperdactyly;&lt;ref name=Bub2022/&gt; polydactylism; supernumerary digits
|image            =Wanitetlefthand.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =පශ්චාත්-අක්ෂීය අමතර ඇඟිල්ලක් සහිත වම් අතක්
|pronounce        =
|specialty        =[[වෛද්‍ය ප්‍රවේණිවිද්‍යාව]]
|symptoms         =[[සාමාන්‍ය සංඛ්‍යාව ඉක්මවූ ශරීරාංග|අමතර]] අතැඟිලි හෝ පා ඇඟිලි&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|onset            =[[ගර්භනීභාවය|මුල්කාලීන වර්ධන අවධියේ]]&lt;ref name=Bub2022/&gt;
|duration         =
|causes           =[[උපත් ආබාධ]]&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|risks            =පවුල් ඉතිහාසය&lt;ref name=Stat2024/&gt;
|diagnosis        =[[පූර්වප්‍රසව අතිධ්වනි]], පරීක්ෂා කිරීම, [[එක්ස්-කිරණ]]&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =ශල්‍යකර්ම&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =10,000කට 4 සිට 20 දක්වා&lt;ref name=Bub2022/&gt;&lt;ref name=HSS2024/&gt;
|deaths           =
}}

'''බහු අංගුලිකතාව''' යනු උපත් ආබාධයක් වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අමතර හස්ත ඇඟිලි හෝ පාද ඇඟිලි ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot;&gt;{{Cite journal|last=Al Amin|first=ASM|last2=Carter|first2=KR|title=Polydactyly.|journal=StatPearls|date=January 2024|pmid=32965966|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|access-date=17 December 2024|archive-date=26 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626062554/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562295/|date=26 June 2023}}&lt;/ref&gt; මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාකාරී ඇඟිල්ලක් හෝ අමතර පටක කුඩා ප්‍රමාණයක් දක්වා වෙනස් ස්වභාවයක් ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Finger and Toe Defects - Children's Health Issues|url=https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|website=Merck Manual Consumer Version|access-date=17 December 2024|language=en-CA|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219162509/https://www.merckmanuals.com/en-ca/home/children-s-health-issues/birth-defects-of-the-bones-joints-and-muscles/finger-and-toe-defects?query=finger%20and%20toe%20defects|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පාදවලට වඩා අත්වල බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; අමතර ඇඟිලි වේදනාකාරී විය හැකිය, ආත්ම අභිමානයට බලපෑම් කළ හැකිය, නැතහොත් අවුල් සහගත විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery {{!}} HSS|url=https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|website=Hospital for Special Surgery|access-date=17 December 2024|language=en|archive-date=20 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp &quot;Polydactyly (Extra Fingers or Toes) and Corrective Surgery | HSS&quot;]. ''Hospital for Special Surgery''. [https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp Archived] from the original on 20 May 2024&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;17 December&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240520021634/https://www.hss.edu/conditions_polydactyly-extra-fingers-toes-and-corrective-surgery.asp|date=20 May 2024}}&lt;/ref&gt;

එය අහඹු ලෙස හෝ අවම වශයෙන් [[ප්‍රවේණික විකෘති|ජාන විකෘති]] 99 ක් සහ [[සහලක්‍ෂණය|සින්ඩ්‍රෝම]] 310 ක් නිසා සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Biesecker|first=LG|title=Polydactyly: how many disorders and how many genes? 2010 update.|journal=Developmental dynamics : an official publication of the American Association of Anatomists|date=May 2011|volume=240|issue=5|pages=931-42|doi=10.1002/dvdy.22609|pmid=21445961|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3088011/}}&lt;/ref&gt; එය තනිවම හෝ වෙනත් දෝෂ සමඟ දිස්විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙය පවුල් තුළ දිවයා හැකිය.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මූලික යාන්ත්‍රණයට මුල් අවධියේදී අත් පා අංකුර සෑදීමේ දෝෂයක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bubshait|first=DK|title=A review of polydactyly and its inheritance: Connecting the dots.|journal=Medicine|date=16 December 2022|volume=101|issue=50|pages=e32060|doi=10.1097/MD.0000000000032060|pmid=36550802}}&lt;/ref&gt; ප්‍රසව පූර්ව අතිධ්වනි පරිලෝකන මගින් සති නවයකට පෙර පවා රෝග විනිශ්චය සිදු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; දරුවෙකුට අවුරුද්දක් වයසැති පසු [[එක්ස් කිරණ]] ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරය, දාහක මගින් ඉවත් කිරීමේ සිට වඩාත් සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මයක් දක්වා වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; පාදම වටා තද පටියක් යෙදීම සිදු කර ඇතත්, මෙය සාමාන්‍යයෙන් නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; ශල්‍යකර්මයක් අවශ්‍ය නම්, මෙය බොහෝ විට වයස අවුරුදු දෙකේදී සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; සමහර විට සැත්කම් කිහිපයක් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt;

අලුත උපන් බිළිඳුන් 10,000 කට 4 සිට 20 දක්වා ප්‍රමාණයක් තුළ බහු අංගුලිකතාව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Bub2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HSS2024&quot; /&gt; එය අත් සහ පාදවල බහුලව දක්නට ලැබෙන දෝෂයයි.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ සුදු ජාතිකයින්ට වඩා [[කළු ජනතාව|කළු ජාතිකයින්]] බහුලවම පීඩාවට පත්වේ.&lt;ref name=&quot;Stat2024&quot; /&gt; මෙම පදය සම්භවය වී ඇත්තේ {{ety|gre|''[[wikt:πολύς|πολύς]]'' (පොලිස්)|බහු||''δάκτυλος'' (ඩැක්ටය්ලොස්)|ඇඟිල්ල}} යන පදවලිනි.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0|title=''Polydactyly'' Etymology|encyclopedia=[[Online Etymology Dictionary]]|access-date=February 13, 2016|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009151702/http://etymonline.com/index.php?term=polydactyl&amp;allowed_in_frame=0}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|32em}}
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>30bi5y2jmyknocn26e5yzvy1nfyr1ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහුඅංගුලිකතාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194539</id>
    <redirect title="බහු අංගුලිකතාව" />
    <revision>
      <id>791460</id>
      <timestamp>2026-05-23T15:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහු අංගුලිකතාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහු අංගුලිකතාව]]</text>
      <sha1>kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහුඅංගුලිකත්වය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194540</id>
    <redirect title="බහු අංගුලිකතාව" />
    <revision>
      <id>791461</id>
      <timestamp>2026-05-23T15:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහු අංගුලිකතාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහු අංගුලිකතාව]]</text>
      <sha1>kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බහු අංගුලිකත්වය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194541</id>
    <redirect title="බහු අංගුලිකතාව" />
    <revision>
      <id>791462</id>
      <timestamp>2026-05-23T15:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහු අංගුලිකතාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහු අංගුලිකතාව]]</text>
      <sha1>kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polydactyly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194542</id>
    <redirect title="බහු අංගුලිකතාව" />
    <revision>
      <id>791463</id>
      <timestamp>2026-05-23T16:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[බහු අංගුලිකතාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[බහු අංගුලිකතාව]]</text>
      <sha1>kajocp74lb9j3owgo985ohqr2qxshy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නෂ්ටනිර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194543</id>
    <revision>
      <id>791505</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355257064|Nastanirh]]&quot;</comment>
      <origin>791505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="knoejcfhfc2pgz6ppdoifpz1zfha0n7" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත|&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name              = නෂ්ටනිර්&lt;br&gt;(නෂ්ට වූ කූඩුව)
| title_orig        = නෂ්ටනිර්
| translators       = 
| image             = File:Nastanirh_book_cover.png
| caption           = ''ද බ්‍රෝකන් නෙස්ට්'' (1971 සංස්කරණය) සඳහා වූ තේමා පිටුව
| author            = [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]
| language          = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| genre             = නවකථාව
| release_date      = 1901
| english_release_date = 
| media_type        = 
}}
'''''නෂ්ටනිර්''''' ( ''Nashtanir'' ; [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] : নষ্টনীড়, ''Nôshţoniŗh'' ; ඉංග්‍රීසි: 'The Broken Nest') යනු 1901 දී [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] විසින් රචිත [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] නවකතාවකි. එය [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මාණය කළ 1964 දී තිරගත වූ ''[[චාරුලතා]]'' චිත්‍රපටයට පාදක විය.</text>
      <sha1>knoejcfhfc2pgz6ppdoifpz1zfha0n7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791507</id>
      <parentid>791505</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="lavxzjxp6a38p6kuk88scg1rk175v4f" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත|&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name              = නෂ්ටනිර්&lt;br&gt;(භග්න වූ කූඩුව)
| title_orig        = නෂ්ටනිර්
| translators       = 
| image             = File:Nastanirh_book_cover.png
| caption           = ''ද බ්‍රෝකන් නෙස්ට්'' (1971 සංස්කරණය) සඳහා වූ තේමා පිටුව
| author            = [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]
| language          = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| genre             = නවකථාව
| release_date      = 1901
| english_release_date = 
| media_type        = 
}}
'''''නෂ්ටනිර්''''' ( ''Nashtanir'' ; [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] : নষ্টনীড়, ''Nôshţoniŗh'' ; ඉංග්‍රීසි: 'The Broken Nest') යනු 1901 දී [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] විසින් රචිත [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] නවකතාවකි. එය [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මාණය කළ 1964 දී තිරගත වූ ''[[චාරුලතා]]'' චිත්‍රපටයට පාදක විය.</text>
      <sha1>lavxzjxp6a38p6kuk88scg1rk175v4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791508</id>
      <parentid>791507</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1711" sha1="2k05e2pbjubvu5oyeo9dvz6qqs0ok8p" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත|&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name              = නෂ්ටනිර්&lt;br&gt;(බිඳුණු කැදැල්ල)
| title_orig        = නෂ්ටනිර්
| translators       = 
| image             = File:Nastanirh_book_cover.png
| caption           = ''ද බ්‍රෝකන් නෙස්ට්'' (1971 සංස්කරණය) සඳහා වූ තේමා පිටුව
| author            = [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]
| language          = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| genre             = නවකථාව
| release_date      = 1901
| english_release_date = 
| media_type        = 
}}
'''''නෂ්ටනිර්''''' ( ''Nashtanir'' ; [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] : নষ্টনীড়, ''Nôshţoniŗh'' ; ඉංග්‍රීසි: 'The Broken Nest') යනු 1901 දී [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] විසින් රචිත [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] නවකතාවකි. එය [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මාණය කළ 1964 දී තිරගත වූ ''[[චාරුලතා]]'' චිත්‍රපටයට පාදක විය.</text>
      <sha1>2k05e2pbjubvu5oyeo9dvz6qqs0ok8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791509</id>
      <parentid>791508</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>791509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2675" sha1="8i3pew8gkxlmo0t5tj6ttvktmq9jgfq" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත|&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name              = නෂ්ටනිර්&lt;br&gt;(බිඳුණු කැදැල්ල)
| title_orig        = නෂ්ටනිර්
| translators       = 
| image             = File:Nastanirh_book_cover.png
| caption           = ''ද බ්‍රෝකන් නෙස්ට්'' (1971 සංස්කරණය) සඳහා වූ තේමා පිටුව
| author            = [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]
| language          = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| genre             = නවකථාව
| release_date      = 1901
| english_release_date = 
| media_type        = 
}}
'''''නෂ්ටනිර්''''' ( ''Nashtanir'' ; [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] : নষ্টনীড়, ''Nôshţoniŗh'' ; ඉංග්‍රීසි: 'The Broken Nest') යනු 1901 දී [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] විසින් රචිත [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] නවකතාවකි. එය [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මාණය කළ 1964 දී තිරගත වූ ''[[චාරුලතා]]'' චිත්‍රපටයට පාදක විය.


==ආශ්‍රේයයන්==
&lt;references /&gt;

==බාහිර සබැඳි==
* Seely, Clinton B. &quot;[http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pClinton1.html Translating Between Media: Rabindranath Tagore and Satyajit Ray]&quot;
* Sen, Kaustav &quot;[https://web.archive.org/web/20060526170949/http://www.indiastar.com/KaustuvSen.html Our Culture, Their Culture:Indian-ness in Satyajit Ray and Rabindranath Tagore explored through their works Charulata and Nashtanir]&quot;

{{Rabindranath Tagore}}

* [https://rabindra-rachanabali.nltr.org/ rabindra-rachanabali.nltr.org]
{{Bengal Renaissance}}

{{Authority control}}

[[Category:ඉන්දියානු නවකතා]]
[[Category:1901 නවකථා]]
[[Category:Novels by Rabindranath Tagore]]
[[Category:Novels set in Bengal]]
[[Category:Bengali-language novels]]
[[Category:Indian novels adapted into films]]
[[Category:Indian Bengali-language novels]]
[[Category:1900s novellas]]

{{1900s-novel-stub}}</text>
      <sha1>8i3pew8gkxlmo0t5tj6ttvktmq9jgfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Nastanirh book cover.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194544</id>
    <revision>
      <id>791510</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale 2
|Description = Nastanirh book cover
|Source = https://archive.org/details/brokennestnashta00tago/page/n5/mode/2up
|Date = 1971
|Author = Rabindranath Tagore
|Article = නෂ්ටනිර්
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible.
|Minimality = this image i...</comment>
      <origin>791510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="871" sha1="r3xw64zh2g5xlozsi41rz96jdw34gdt" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale 2
|Description = Nastanirh book cover
|Source = https://archive.org/details/brokennestnashta00tago/page/n5/mode/2up
|Date = 1971
|Author = Rabindranath Tagore
|Article = නෂ්ටනිර්
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible.
|Minimality = this image is being used only once in the infobox of the named article and for purposes of identification only
|Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work.
}}

==Licensing==
{{Non-free book cover|image_has_rationale=yes|category=Indian literature book cover images}}</text>
      <sha1>r3xw64zh2g5xlozsi41rz96jdw34gdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Rabindranath Tagore</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194545</id>
    <revision>
      <id>791511</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox |name=Rabindranath Tagore |state={{{state|autocollapse}}} |title=[[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|‍රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]] |listclass = hlist  |group1=දිවිය |list1= * [[Early life of Rabindranath Tagore|Early life]] * [[Middle years of Rabindranath Tagore|Middle years]] * [[Political views of Rabindranath Tagore|Political views]]  |gr...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>791511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="i2t4eoosjpxhkxw1ch7kho75lwntlby" xml:space="preserve">{{Navbox
|name=Rabindranath Tagore
|state={{{state|autocollapse}}}
|title=[[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|‍රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
|listclass = hlist

|group1=දිවිය
|list1=
* [[Early life of Rabindranath Tagore|Early life]]
* [[Middle years of Rabindranath Tagore|Middle years]]
* [[Political views of Rabindranath Tagore|Political views]]

|group3=[[රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්ගේ කෘති|කෘති]] ([[List of works by Rabindranath Tagore|ලැයිස්තුව]])
|list3={{Navbox|subgroup
|group1=නවකථා
|list1=
* ''[[නෂ්ටනිර්]]'' (1901)
* ''[[චෝඛේර් බාලි (නවකථාව)|චෝඛේර් බාලි]]'' (1902–1903)
* ''[[නෞකාඩූබි]]'' (1906)
* ''[[ගෝරා (නවකථාව)|ගෝරා]]'' (1909)
* ''[[The Home and the World|ඝරේ බෛරේ]]'' (1916)
* ''[[Chaturanga (Tagore novel)|චතුරංග]]'' (1916)
* ''[[Jogajog (novel)|Jogajog]]'' (1929)
* ''[[ශේෂේර් කබිතා]]'' (1929)
* ''[[Char Adhyay (novel)|Char Adhyay]]'' (1934)
|group2=කෙටි කථා
|list2=
* &quot;[[The Hungry Stones]]&quot;
* &quot;[[කාබුලිවාලා (කෙටි කථාව)|කාබුලිවාලා]]&quot;

|group3=පද්‍ය
|list3=
* ''[[සන්ධ්‍යා සංගීත්]]'' (1881)
* ''[[ප්‍රභාත් සංගීත්]]'' (1883)
* ''[[භානුසිංහ ඨාකූරේර් පදාබලී]]'' (1884)
* ''[[Sonar Tori]]'' (1894)
* ''[[ගීතාංජලී]]'' (1910)
* ''[[Song Offerings]]'' (1912)
|group4=කවි&lt;br /&gt;සහ [[රබීන්ද්‍ර සංගීත්|ගීත]]
|list4=
* [[Rabindra Sangeet]]
* ''[[Gitabitan]]''
* ''[[Amar Sonar Bangla]]''
* ''[[Birpurush (poem)|Birpurush]]''
* ''[[භාරොතො භාග්‍යො බිධාතා]]''
** ''[[ජන ගණ මන]]''
* ''[[චිත්තෝ ජේථා භයිශුන්‍යෝ]]''
* ''[[Dui Bigha Jomi]]''
* ''[[එක්ලා චලෝ රේ]]''
* ''[[Jete Nahi Dibo]]''
* ''[[Vocation (poem)|Vocation]]''

|group5=නාට්‍ය
|list5=
* ''[[වාල්මිකී-ප්‍රතිභා]]'' (1888)
* ''[[Raja (play)|Raja]]'' (1910)
* ''[[The Post Office (play)|The Post Office]]'' (1912)
* ''[[Chitra (play)|Chitra]]'' (1913)

|group6=වෙනත්
|list6=
* [[Rabindra Nritya Natya]]
* ''[[The Religion of Man]]''
* ''[[The Cult of the Charkha]]''
* ''[[Songs of Kabir]]''
* ''[[Natir Puja]]''
* ''[[The Essential Tagore]]''
}}
|group4=[[Adaptations of works of Rabindranath Tagore in film and television|අනුවර්තන]]
|list4=
* ''[[ගිරිබාලස්]]''
* ''[[Chokher Bali (1938 film)|Chokher Bali]]''
* ''[[Balidan]]''
* ''[[Kabuliwala (1961 film)|Kabuliwala]]''
* ''[[Dak Ghar]]'' 
* ''[[චාරුලතා]]''
* ''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]''
* ''[[Rabindranath Tagore (film)|Rabindranath Tagore]]''
* ''[[තීන් කන්‍යා]]''
* ''[[Jogajog (2015 film)|Jogajog]]''
* ''[[ස්ටෝරීස් බයි රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්]]''
* ''Robi Thakurer Golpo''

|group5=ස්ථාන
|list5=
* [[Jorasanko Thakur Bari]]
* [[ශාන්තිනිකේතන්]]
* [[Shahjadpur Kachharibari]]
* [[Shilaidaha Rabindra Kuthibari]]
* [[Rabindra Bharati University]]
* [[Rabindra Sadan]]
* [[Rabindra Tirtha]]
* [[Visva-Bharati University]]

|group6=පවුල
|list6=
* [[Tagore family]]
* [[Dwarkanath Tagore|Dwarkanath]]
* [[Ramanath Tagore|Ramanath]]
* [[Debendranath Tagore|Debendranath]]
* [[මෘනාලිනී දේවී]]
* [[Rathindranath Tagore|Rathindranath]]
* [[Pratima Devi (painter)|Pratima]]

|group7= සම්බන්ධිත
|list7=
* [[Adi Dharm|Adi Brahmo Samaj]]
* [[Rabindra Jayanti]]
* ''[[The Last Harvest: Paintings of Rabindranath Tagore]]''
** [[The Last Harvest: Paintings of Rabindranath Tagore (book)|book]]
* ''[[Rabindra Chitravali]]''
* [[Tagore sculpture controversy]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
{{Pp-template}}{{Pp-move-indef}}

{{DEFAULTSORT:Tagore, Rabindranath}}
[[Category:Indian writer navigational boxes]]
[[Category:Indian artist navigational boxes]]
[[Category:Novelist navigational boxes]]
[[Category:Bengali literature templates]]
[[Category:Short story writer navigational boxes]]
[[Category:Poet navigational boxes]]
[[Category:Dramatist and playwright navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i2t4eoosjpxhkxw1ch7kho75lwntlby</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791512</id>
      <parentid>791511</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4540" sha1="rwqliokhulk4t6pbm7u67rrkvcygb4b" xml:space="preserve">{{Navbox
|name=Rabindranath Tagore
|state={{{state|autocollapse}}}
|title=[[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|‍රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
|listclass = hlist

|group1=දිවිය
|list1=
* [[Early life of Rabindranath Tagore|Early life]]
* [[Middle years of Rabindranath Tagore|Middle years]]
* [[Political views of Rabindranath Tagore|Political views]]

|group3=[[රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්ගේ කෘති|කෘති]] ([[List of works by Rabindranath Tagore|ලැයිස්තුව]])
|list3={{Navbox|subgroup
|group1=නවකථා
|list1=
* ''[[නෂ්ටනිර්]]'' (1901)
* ''[[චෝඛේර් බාලි (නවකථාව)|චෝඛේර් බාලි]]'' (1902–1903)
* ''[[නෞකාඩූබි]]'' (1906)
* ''[[ගෝරා (නවකථාව)|ගෝරා]]'' (1909)
* ''[[The Home and the World|ඝරේ බෛරේ]]'' (1916)
* ''[[Chaturanga (Tagore novel)|චතුරංග]]'' (1916)
* ''[[Jogajog (novel)|Jogajog]]'' (1929)
* ''[[ශේෂේර් කබිතා]]'' (1929)
* ''[[Char Adhyay (novel)|Char Adhyay]]'' (1934)
|group2=කෙටි කථා
|list2=
* &quot;[[The Hungry Stones]]&quot;
* &quot;[[කාබුලිවාලා (කෙටි කථාව)|කාබුලිවාලා]]&quot;

|group3=පද්‍ය
|list3=
* ''[[සන්ධ්‍යා සංගීත්]]'' (1881)
* ''[[ප්‍රභාත් සංගීත්]]'' (1883)
* ''[[භානුසිංහ ඨාකූරේර් පදාබලී]]'' (1884)
* ''[[Sonar Tori]]'' (1894)
* ''[[ගීතාංජලී]]'' (1910)
* ''[[Song Offerings]]'' (1912)
|group4=කවි&lt;br /&gt;සහ [[රබීන්ද්‍ර සංගීත්|ගීත]]
|list4=
* [[Rabindra Sangeet]]
* ''[[Gitabitan]]''
* ''[[Amar Sonar Bangla]]''
* ''[[Birpurush (poem)|Birpurush]]''
* ''[[භාරොතො භාග්‍යො බිධාතා]]''
** ''[[ජන ගණ මන]]''
* ''[[චිත්තෝ ජේථා භයිශුන්‍යෝ]]''
* ''[[Dui Bigha Jomi]]''
* ''[[එක්ලා චලෝ රේ]]''
* ''[[Jete Nahi Dibo]]''
* ''[[Vocation (poem)|Vocation]]''

|group5=නාට්‍ය
|list5=
* ''[[වාල්මිකී-ප්‍රතිභා]]'' (1888)
* ''[[Raja (play)|Raja]]'' (1910)
* ''[[The Post Office (play)|The Post Office]]'' (1912)
* ''[[Chitra (play)|Chitra]]'' (1913)

|group6=වෙනත්
|list6=
* [[Rabindra Nritya Natya]]
* ''[[The Religion of Man]]''
* ''[[The Cult of the Charkha]]''
* ''[[Songs of Kabir]]''
* ''[[Natir Puja]]''
* ''[[The Essential Tagore]]''
}}
|group4=[[Adaptations of works of Rabindranath Tagore in film and television|අනුවර්තන]]
|list4=
* ''[[ගිරිබාලා]]''
* ''[[Chokher Bali (1938 film)|Chokher Bali]]''
* ''[[Balidan]]''
* ''[[Kabuliwala (1961 film)|Kabuliwala]]''
* ''[[Dak Ghar]]'' 
* ''[[චාරුලතා]]''
* ''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]''
* ''[[Rabindranath Tagore (film)|Rabindranath Tagore]]''
* ''[[තීන් කන්‍යා]]''
* ''[[Jogajog (2015 film)|Jogajog]]''
* ''[[ස්ටෝරීස් බයි රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්]]''
* ''Robi Thakurer Golpo''

|group5=ස්ථාන
|list5=
* [[Jorasanko Thakur Bari]]
* [[ශාන්තිනිකේතන්]]
* [[Shahjadpur Kachharibari]]
* [[Shilaidaha Rabindra Kuthibari]]
* [[Rabindra Bharati University]]
* [[Rabindra Sadan]]
* [[Rabindra Tirtha]]
* [[Visva-Bharati University]]

|group6=පවුල
|list6=
* [[Tagore family]]
* [[Dwarkanath Tagore|Dwarkanath]]
* [[Ramanath Tagore|Ramanath]]
* [[Debendranath Tagore|Debendranath]]
* [[මෘනාලිනී දේවී]]
* [[Rathindranath Tagore|Rathindranath]]
* [[Pratima Devi (painter)|Pratima]]

|group7= සම්බන්ධිත
|list7=
* [[Adi Dharm|Adi Brahmo Samaj]]
* [[Rabindra Jayanti]]
* ''[[The Last Harvest: Paintings of Rabindranath Tagore]]''
** [[The Last Harvest: Paintings of Rabindranath Tagore (book)|book]]
* ''[[Rabindra Chitravali]]''
* [[Tagore sculpture controversy]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
{{Pp-template}}{{Pp-move-indef}}

{{DEFAULTSORT:Tagore, Rabindranath}}
[[Category:Indian writer navigational boxes]]
[[Category:Indian artist navigational boxes]]
[[Category:Novelist navigational boxes]]
[[Category:Bengali literature templates]]
[[Category:Short story writer navigational boxes]]
[[Category:Poet navigational boxes]]
[[Category:Dramatist and playwright navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rwqliokhulk4t6pbm7u67rrkvcygb4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Bengal Renaissance</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194546</id>
    <revision>
      <id>791513</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox |name       = Bengal Renaissance |title      = [[බෙංගාල පුනරුදය]] |listclass  = hlist |bodyclass  = hlist  |state      = {{{state|collapsed}}}  |group1 = People |list1  =  * [[Sri Aurobindo]] * [[Atul Prasad Sen]] * [[Rajnarayan Basu]] * [[Sukanta Bhattacharya]] * [[Debendra Mohan Bose]] * [[Jagadish Chandra Bose]] * [[Subhash Chandra Bose]] * [[Satyendra Nath Bose]] * Madhusudan Gu...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>791513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3166" sha1="tnppzymg4bw0uxd6v93yhayy8cswjvw" xml:space="preserve">{{Navbox
|name       = Bengal Renaissance
|title      = [[බෙංගාල පුනරුදය]]
|listclass  = hlist
|bodyclass  = hlist 
|state      = {{{state|collapsed}}}

|group1 = People
|list1  = 
* [[Sri Aurobindo]]
* [[Atul Prasad Sen]]
* [[Rajnarayan Basu]]
* [[Sukanta Bhattacharya]]
* [[Debendra Mohan Bose]]
* [[Jagadish Chandra Bose]]
* [[Subhash Chandra Bose]]
* [[Satyendra Nath Bose]]
* [[Madhusudan Gupta]]
* [[John Elliot Drinkwater Bethune|Bethune]]
* [[Upendranath Brahmachari]]
* [[Bankim Chandra Chatterjee]]
* [[Sarat Chandra Chattopadhyay]]
* [[Akshay Kumar Datta]]
* [[Henry Louis Vivian Derozio|Henry Derozio]]
* [[Alexander Duff (missionary)|Alexander Duff]]
* [[Michael Madhusudan Dutt]]
* [[Romesh Chunder Dutt]]
* [[Anil Kumar Gain]]
* [[කාදම්බිනී ගංගුලි]]
* [[Monomohun Ghose]]
* [[Ramgopal Ghosh]]
* [[David Hare (philanthropist)|David Hare]]
* [[Kazi Nazrul Islam]]
* [[Eugène Lafont]]
* [[Mahanambrata Brahmachari]]
* [[අශුතෝෂ් මුඛර්ජී]]
* [[Kalikrishna Mitra]]
* [[Harish Chandra Mukherjee]]
* [[Ramakrishna|Ramakrishna Paramahamsa]]
* [[Upendrakishore Ray Chowdhury]]
* [[Ram Mohan Roy|Raja Ram Mohan Roy]]
* [[Meghnad Saha]]
* [[Akshay Chandra Sarkar]]
* [[Mahendralal Sarkar]]
* [[Brajendra Nath Seal]]
* [[Girish Chandra Sen]]
* [[Keshub Chandra Sen]]
* [[Haraprasad Shastri]]
* [[Debendranath Tagore]]
* [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
* [[Satyendranath Tagore]]
* [[Jnanadanandini Devi]]
* [[Fanindra Nath Gooptu]]
* [[Sitanath Tattwabhushan]]
* [[Brahmabandhav Upadhyay]]
* [[Ram Chandra Vidyabagish]]
* [[Ishwar Chandra Vidyasagar]]
* [[ස්වාමි විවේකානන්ද]]
* [[Paramahansa Yogananda]]
* [[Begum Rokeya]]

|group2 = සංස්කෘතිය
|list2  = 
* [[බෙංගාලි සාහිත්‍යය]]
* [[Bengali poetry]]
* [[Music of Bengal|Bengali music]]
* [[Bangiya Sahitya Parishad]]
* [[Bhadralok]]
* [[Brahmoism]]
** [[Brahmo Samaj]]
* [[Gaudiya Math]]
* [[Mahanam Sampraday]]
* [[List of works by Kazi Nazrul Islam|Nazrul geeti]]
* [[Rabindra Nritya Natya]]
* [[රබීන්ද්‍ර සංගීත්]]
* [[Sambad Prabhakar]]
* [[Satyagraha]]
* [[Self-Realization Fellowship]]
** [[Yogoda Satsanga Society of India|Yogoda Satsanga]]
* [[Swadeshi movement|Swadeshi]]
* [[Tattwabodhini Patrika]]
* [[Young Bengal]]

|group3 = අධ්‍යාපනය
|list3
* [[චිතගොං කොලීජිය]]
* [[Indian Statistical Institute]]
* [[Hindu School, Kolkata|Hindu School]]
* [[Jadavpur University]]
* [[Presidency University, Kolkata|Presidency University]]
* [[කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය]]
** [[Bethune College]]
* [[ධකා විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[විශ්ව-භාරතී විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[Calcutta School of Tropical Medicine]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:19th century in India]]
[[Category:20th century in India]]
[[Category:Bengal templates|Renaissance]]
[[Category:Bengal Renaissance| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnppzymg4bw0uxd6v93yhayy8cswjvw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791514</id>
      <parentid>791513</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="g71o7llhbyafzbebgwy120fe30x7tjs" xml:space="preserve">{{Navbox
|name       = Bengal Renaissance
|title      = [[බෙංගාල පුනරුදය]]
|listclass  = hlist
|bodyclass  = hlist 
|state      = {{{state|collapsed}}}

|group1 = People
|list1  = 
* [[Sri Aurobindo]]
* [[Atul Prasad Sen]]
* [[Rajnarayan Basu]]
* [[Sukanta Bhattacharya]]
* [[Debendra Mohan Bose]]
* [[Jagadish Chandra Bose]]
* [[Subhash Chandra Bose]]
* [[Satyendra Nath Bose]]
* [[Madhusudan Gupta]]
* [[John Elliot Drinkwater Bethune|Bethune]]
* [[Upendranath Brahmachari]]
* [[Bankim Chandra Chatterjee]]
* [[Sarat Chandra Chattopadhyay]]
* [[Akshay Kumar Datta]]
* [[Henry Louis Vivian Derozio|Henry Derozio]]
* [[Alexander Duff (missionary)|Alexander Duff]]
* [[Michael Madhusudan Dutt]]
* [[Romesh Chunder Dutt]]
* [[Anil Kumar Gain]]
* [[කාදම්බිනී ගංගුලි]]
* [[Monomohun Ghose]]
* [[Ramgopal Ghosh]]
* [[David Hare (philanthropist)|David Hare]]
* [[Kazi Nazrul Islam]]
* [[Eugène Lafont]]
* [[Mahanambrata Brahmachari]]
* [[අශුතෝෂ් මුඛර්ජී]]
* [[Kalikrishna Mitra]]
* [[Harish Chandra Mukherjee]]
* [[Ramakrishna|Ramakrishna Paramahamsa]]
* [[Upendrakishore Ray Chowdhury]]
* [[Ram Mohan Roy|Raja Ram Mohan Roy]]
* [[Meghnad Saha]]
* [[Akshay Chandra Sarkar]]
* [[Mahendralal Sarkar]]
* [[Brajendra Nath Seal]]
* [[Girish Chandra Sen]]
* [[Keshub Chandra Sen]]
* [[Haraprasad Shastri]]
* [[Debendranath Tagore]]
* [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
* [[Satyendranath Tagore]]
* [[Jnanadanandini Devi]]
* [[Fanindra Nath Gooptu]]
* [[Sitanath Tattwabhushan]]
* [[Brahmabandhav Upadhyay]]
* [[Ram Chandra Vidyabagish]]
* [[Ishwar Chandra Vidyasagar]]
* [[ස්වාමි විවේකානන්ද]]
* [[Paramahansa Yogananda]]
* [[Begum Rokeya]]

|group2 = සංස්කෘතිය
|list2  = 
* [[බෙංගාලි සාහිත්‍යය]]
* [[Bengali poetry]]
* [[Music of Bengal|Bengali music]]
* [[Bangiya Sahitya Parishad]]
* [[Bhadralok]]
* [[Brahmoism]]
** [[Brahmo Samaj]]
* [[Gaudiya Math]]
* [[Mahanam Sampraday]]
* [[List of works by Kazi Nazrul Islam|Nazrul geeti]]
* [[Rabindra Nritya Natya]]
* [[රබීන්ද්‍ර සංගීත්]]
* [[Sambad Prabhakar]]
* [[Satyagraha]]
* [[Self-Realization Fellowship]]
** [[Yogoda Satsanga Society of India|Yogoda Satsanga]]
* [[Swadeshi movement|Swadeshi]]
* [[Tattwabodhini Patrika]]
* [[Young Bengal]]

|group3 = අධ්‍යාපනය
|list3 =
* [[චිතගොං කොලීජිය]]
* [[Indian Statistical Institute]]
* [[Hindu School, Kolkata|Hindu School]]
* [[Jadavpur University]]
* [[Presidency University, Kolkata|Presidency University]]
* [[කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය]]
** [[Bethune College]]
* [[ධකා විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[විශ්ව-භාරතී විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[Calcutta School of Tropical Medicine]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:19th century in India]]
[[Category:20th century in India]]
[[Category:Bengal templates|Renaissance]]
[[Category:Bengal Renaissance| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g71o7llhbyafzbebgwy120fe30x7tjs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791515</id>
      <parentid>791514</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3238" sha1="r9ezubzwq6l7yyh3sws7aujz1exuul7" xml:space="preserve">{{Navbox
|name       = Bengal Renaissance
|title      = [[බෙංගාල පුනරුදය]]
|listclass  = hlist
|bodyclass  = hlist 
|state      = {{{state|collapsed}}}

|group1 = පුද්ගලයින්
|list1  = 
* [[Sri Aurobindo]]
* [[Atul Prasad Sen]]
* [[Rajnarayan Basu]]
* [[Sukanta Bhattacharya]]
* [[Debendra Mohan Bose]]
* [[Jagadish Chandra Bose]]
* [[Subhash Chandra Bose]]
* [[Satyendra Nath Bose]]
* [[Madhusudan Gupta]]
* [[John Elliot Drinkwater Bethune|Bethune]]
* [[Upendranath Brahmachari]]
* [[Bankim Chandra Chatterjee]]
* [[ශරත්චන්ද්‍ර චට්ටෝපාධ්‍යාය]]
* [[Akshay Kumar Datta]]
* [[Henry Louis Vivian Derozio|Henry Derozio]]
* [[Alexander Duff (missionary)|Alexander Duff]]
* [[Michael Madhusudan Dutt]]
* [[Romesh Chunder Dutt]]
* [[Anil Kumar Gain]]
* [[කාදම්බිනී ගංගුලි]]
* [[Monomohun Ghose]]
* [[Ramgopal Ghosh]]
* [[David Hare (philanthropist)|David Hare]]
* [[Kazi Nazrul Islam]]
* [[Eugène Lafont]]
* [[Mahanambrata Brahmachari]]
* [[අශුතෝෂ් මුඛර්ජී]]
* [[Kalikrishna Mitra]]
* [[Harish Chandra Mukherjee]]
* [[Ramakrishna|Ramakrishna Paramahamsa]]
* [[Upendrakishore Ray Chowdhury]]
* [[Ram Mohan Roy|Raja Ram Mohan Roy]]
* [[Meghnad Saha]]
* [[Akshay Chandra Sarkar]]
* [[Mahendralal Sarkar]]
* [[Brajendra Nath Seal]]
* [[Girish Chandra Sen]]
* [[Keshub Chandra Sen]]
* [[Haraprasad Shastri]]
* [[Debendranath Tagore]]
* [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබීන්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්]]
* [[Satyendranath Tagore]]
* [[Jnanadanandini Devi]]
* [[Fanindra Nath Gooptu]]
* [[Sitanath Tattwabhushan]]
* [[Brahmabandhav Upadhyay]]
* [[Ram Chandra Vidyabagish]]
* [[Ishwar Chandra Vidyasagar]]
* [[ස්වාමි විවේකානන්ද]]
* [[Paramahansa Yogananda]]
* [[Begum Rokeya]]

|group2 = සංස්කෘතිය
|list2  = 
* [[බෙංගාලි සාහිත්‍යය]]
* [[Bengali poetry]]
* [[Music of Bengal|Bengali music]]
* [[Bangiya Sahitya Parishad]]
* [[Bhadralok]]
* [[Brahmoism]]
** [[Brahmo Samaj]]
* [[Gaudiya Math]]
* [[Mahanam Sampraday]]
* [[List of works by Kazi Nazrul Islam|Nazrul geeti]]
* [[Rabindra Nritya Natya]]
* [[රබීන්ද්‍ර සංගීත්]]
* [[Sambad Prabhakar]]
* [[Satyagraha]]
* [[Self-Realization Fellowship]]
** [[Yogoda Satsanga Society of India|Yogoda Satsanga]]
* [[Swadeshi movement|Swadeshi]]
* [[Tattwabodhini Patrika]]
* [[Young Bengal]]

|group3 = අධ්‍යාපනය
|list3 =
* [[චිතගොං කොලීජිය]]
* [[Indian Statistical Institute]]
* [[Hindu School, Kolkata|Hindu School]]
* [[Jadavpur University]]
* [[Presidency University, Kolkata|Presidency University]]
* [[කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය]]
** [[Bethune College]]
* [[ධකා විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[විශ්ව-භාරතී විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[Calcutta School of Tropical Medicine]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:19th century in India]]
[[Category:20th century in India]]
[[Category:Bengal templates|Renaissance]]
[[Category:Bengal Renaissance| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9ezubzwq6l7yyh3sws7aujz1exuul7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පථේර් පාංචාලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194547</id>
    <revision>
      <id>791516</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1353250684|Pather Panchali]]&quot;</comment>
      <origin>791516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14559" sha1="fbwud3lvj2814uhuan9eubb1r8vh0km" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = {{Lang|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}
| image          = Pather panchali poster in color 1.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|{{Lang|bn-latn|[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]}}|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| starring       = {{ubl|[[සුධීර් බැනර්ජී]]|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|[[උමා දාස්ගුප්තා (සේන්)|උමා දාස්ගුප්තා]]|[[චූනිබාලා දේවී]]|[[තුල්සි චක්‍රබොර්තී]]}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[බටහිර බෙංගාල රජය]]
| distributor    = [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]] {{small|(1955)}}&lt;br /&gt;[[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br /&gt;[[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] {{small|(1995)}}{{efn|name=distributors|Aurora Film Corporation was the distributor, according to credits shown in the film. MoMA and the distributor Edward Harrison were instrumental in the film's MoMA screening and later US release.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710 | title=Apu-In-The-Word|last=Sengoopta | first=Chandak|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] | date=16 November 2009|access-date=22 April 2014|page=2/5| archive-url=https://web.archive.org/web/20140424010723/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710| archive-date= 24 April 2014}}&lt;/ref&gt;{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} A DVD review in ''dvdbeaver.com'' listed Artificial Eye Entertainment as the distributor of Region 2 and Columbia Tri-Star as the distributor of Region 1 format DVDs.&lt;ref name=&quot;dvdbeaver&quot; /&gt;
}}
| released       = {{Film date|df=yes|1955|8|26|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 112–126 මිනිත්තු{{efn|name=runtimevalues|Different sources identify different running times for the film. A Museum of Modern Art anthology states 112 minutes.{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} An ''[[LA Weekly]]'' notice states 115 minutes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/|title=Pather Panchali|work=[[LA Weekly]]|access-date=2 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033918/http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/ |archive-date= 3 December 2013}}&lt;/ref&gt; Stuart Jeffries of ''[[The Guardian]]'' states 125 minutes in a 2010 report.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeffries|first=Stuart|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse | title= Pather Panchali: No 12 best arthouse film of all time | work=[[The Guardian]]|date=19 October 2010| access-date=2 December 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070224/http://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse |archive-date= 17 October 2013}}&lt;/ref&gt; Rovi Hal Erickson of ''The New York Times'' states 126 minutes in a review summary in NYT Critics' Pick.&lt;ref name=&quot;erickson nyt&quot; /&gt; In 2005 Doug Pratt states 125 minutes but mentions that most references list the running time at about 10 minutes less than that. {{harv|Pratt|2005|p=908}} The [[British Board of Film Classification]] lists separate running times for film (110 minutes 55 seconds) and video (119 minutes 31 seconds) versions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| title=Pather Panchali (1957)| publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 April 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140427164430/http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| archive-date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = {{INR|150,000|link=yes}}{{efn|name=budgetamount|Satyajit Ray wrote in ''My Years with Apu: A Memoir'' (1994) that the budget was {{Indian Rupee|70,000}} {{harv|Ray|1996|p=36}}, and the loan from the government of West Bengal was {{Indian Rupee|70,000}}. {{harv|Ray|1996|p=60}} During an interview in 1970, in reply to the question &quot;How much did the production of ''Pather Panchali'' cost in all, if you count in the value of the rupee today?&quot;, Ray said, &quot;In those days it cost a little over {{Indian rupee|150,000}}, whereas an average film now costs twice that much&quot;. {{harv|Isaksson|2007|p=40}}}} ($14,700–31,500){{efn|name=exchange|The exchange rate in 1955 was {{INR|4.76}} per 1 US dollar (US$).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Antweiler|first=Werner|title=Foreign Currency Units per 1 U.S. Dollar, 1950–2018|url=http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|publisher=University of British Columbia|year=2019|access-date=27 November 2019|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512095429/http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| gross          = {{estimation}} {{INR|1 Cr }}&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt; ({{US$|{{To USD|100|IND|year=1960}} million|long=no}})
}}

'''{{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}''' ( , {{Translation|'''''කුඩා මාවතේ ගීතය'''''}} ) යනු 1955 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ]] 1929 දී එම නමින්ම ලියන ලද බෙංගාලි නවකතාවේ අනුවර්තනයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ සුබීර් බැනර්ජි, කනු බැනර්ජි, කරුණා බැනර්ජි, උමා දාස්ගුප්තා සහ චුනිබාලා දේවි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ''අපූ ත්‍රිත්වය'' නම් තුන්ඈඳුතු චිත්‍රපට පෙළෙහි පළමු චිත්‍රපටය වන මෙම චිත්‍රපටය ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවයේ කටුක යථාර්ථයන් මධ්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය වන අපූ සහ ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය වන දුර්ගාගේ ළමා කාලය පිළිබඳ දුෂ්කරතා නිරූපණය කරයි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු සිනමාවේ සම්භාව්‍ය කෘතියක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වන අතර [[චිත්‍රපට ඉතිහාසය|සිනමා ඉතිහාසයේ]] ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත චිත්‍රපටයක් ලෙස සැලකේ.

චිත්‍රපටය ප්‍රධාන වශයෙන් රූගත කරන ලද්දේ එක් ස්ථානයක, සීමිත පිරිවැයකින්, {{විස්තරාත්මක සටහන්||name=budgetamount}} බොහෝ දුරට ආධුනික නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායකත්වයෙන් වූ අතර, අත්දැකීම් අඩු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. අරමුදල් නොමැතිකම නිසා නිෂ්පාදනයට නිතර බාධා ඇති වූ අතර, ඒ සඳහා වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගත විය, නමුත් බටහිර බෙංගාල රජය ඩොලර් 60,000 කට සමාන මුදලකට චිත්‍රපටය මිලදී ගැනීමෙන් රායි ණයෙන් නිදහස් කළ අතර එය 1980 වන විට ඩොලර් 700,000 ක ලාභයක් උපයා දීමට සමත් විය  [[සිතාරය|සිතාර්]] වාදක [[රවි ශංකර්]] චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය සහ තනු ශස්ත්‍රීය භාරතීය [[රාග (සංගීතය)|රාග]] භාවිතා කරමින් නිර්මාණය කළේය. සුබ්‍රතා මිත්‍රා කැමරාකරණය භාරව සිටි අතර සංස්කරණය දුලාල් දත්තා විසින් සිදු කරන ලදී. 1955 මැයි 3 වන දින නිව් යෝර්ක්හි නූතන කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති ප්‍රදර්ශනයක් අතරතුර මුලින්ම තිරගත වූ, ''පථේර් පාංචාලි'' එම වසරේම කල්කටාවේ දී උද්යෝගිමත් පිළිගැනීමක් සහිතව ප්‍රදර්ශනහ කරන ලදී. බටහිර බෙංගාල ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විශේෂ ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී විය.

විචාරකයින් එහි යථාර්ථවාදය, මනුෂ්‍යත්වය සහ ආත්මය කළඹන ගුණාංග සහ සුබීර් බැනර්ජිගේ අපූ (සිනමාවේ හොඳම ළමා රංගනයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ) ලෙස රඟපෑම ප්‍රශංසා කර ඇති අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ehrlich |first=David |date=2017-10-09 |title=The Best Child Performances in Movie History — IndieWire Critics Survey |url=https://www.indiewire.com/features/general/best-child-performances-in-movie-history-1201885206/ |access-date=2025-10-01 |website=IndieWire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; විරුද්ධවාදීන් චිත්‍රපටයේ මන්දගාමී වේගය අඩුපාඩුවක් ලෙස හැඳින්වීය. චිත්‍රපටයේ [[wiktionary:lyrical|ගීතමය]] ගුණාත්මකභාවය සහ යථාර්ථවාදය ( ඉතාලි නව යථාර්ථවාදයේ බලපෑමෙන්), දෛනික ජීවිතයේ දරිද්‍රතාවය සහ කුඩා සතුටවල් නිරූපණය කිරීම ආදිය පිළිබඳ විද්වතුන් අදහස් දක්වා ඇත.

අපුගේ ජීවිත කතාව රායිගේ ත්‍රිත්වයේ ඊළඟ කොටස් දෙක වන ''අපරාජිතෝ'' ( ''අපරාජිත'', 1956) සහ ''අපූර් සංසාර්''  ( ''අපූගේ ලෝකය'', 1959) දක්වා දීර්ඝ විය. {{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}  ඉන්දියානු සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස විස්තර කරනු ලබන්නේ, එය සත්‍යතාව සහ සමාජ යථාර්ථවාදය ප්‍රකාශ කළ සමාන්තර සිනමා ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී චිත්‍රපටයක් අතර වූ බැවිනි. ස්වාධීන ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර විචාරක අවධානය දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය වූ මෙය, 1955 දී හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය, 1956 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම මානව වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය සහ තවත් සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගනිමින්, රායි රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ස්ථාපිත කළේය. එය බොහෝ විට මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම චිත්‍රපට ලැයිස්තුවල දක්නට ලැබේ.

== සටහන් ==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}{{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු වීරකථා විත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය ඉන්දියාව තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 බෙංගාලි-භාෂා මූලාශ්‍ර (bn)]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>fbwud3lvj2814uhuan9eubb1r8vh0km</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791519</id>
      <parentid>791516</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* ආශ්‍රේයයන් */</comment>
      <origin>791519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14572" sha1="55ij2zbqzzzb0u5acvl73e7dfl39yaj" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = {{Lang|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}
| image          = Pather panchali poster in color 1.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|{{Lang|bn-latn|[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]}}|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| starring       = {{ubl|[[සුධීර් බැනර්ජී]]|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|[[උමා දාස්ගුප්තා (සේන්)|උමා දාස්ගුප්තා]]|[[චූනිබාලා දේවී]]|[[තුල්සි චක්‍රබොර්තී]]}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[බටහිර බෙංගාල රජය]]
| distributor    = [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]] {{small|(1955)}}&lt;br /&gt;[[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br /&gt;[[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] {{small|(1995)}}{{efn|name=distributors|Aurora Film Corporation was the distributor, according to credits shown in the film. MoMA and the distributor Edward Harrison were instrumental in the film's MoMA screening and later US release.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710 | title=Apu-In-The-Word|last=Sengoopta | first=Chandak|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] | date=16 November 2009|access-date=22 April 2014|page=2/5| archive-url=https://web.archive.org/web/20140424010723/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710| archive-date= 24 April 2014}}&lt;/ref&gt;{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} A DVD review in ''dvdbeaver.com'' listed Artificial Eye Entertainment as the distributor of Region 2 and Columbia Tri-Star as the distributor of Region 1 format DVDs.&lt;ref name=&quot;dvdbeaver&quot; /&gt;
}}
| released       = {{Film date|df=yes|1955|8|26|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 112–126 මිනිත්තු{{efn|name=runtimevalues|Different sources identify different running times for the film. A Museum of Modern Art anthology states 112 minutes.{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} An ''[[LA Weekly]]'' notice states 115 minutes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/|title=Pather Panchali|work=[[LA Weekly]]|access-date=2 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033918/http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/ |archive-date= 3 December 2013}}&lt;/ref&gt; Stuart Jeffries of ''[[The Guardian]]'' states 125 minutes in a 2010 report.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeffries|first=Stuart|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse | title= Pather Panchali: No 12 best arthouse film of all time | work=[[The Guardian]]|date=19 October 2010| access-date=2 December 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070224/http://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse |archive-date= 17 October 2013}}&lt;/ref&gt; Rovi Hal Erickson of ''The New York Times'' states 126 minutes in a review summary in NYT Critics' Pick.&lt;ref name=&quot;erickson nyt&quot; /&gt; In 2005 Doug Pratt states 125 minutes but mentions that most references list the running time at about 10 minutes less than that. {{harv|Pratt|2005|p=908}} The [[British Board of Film Classification]] lists separate running times for film (110 minutes 55 seconds) and video (119 minutes 31 seconds) versions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| title=Pather Panchali (1957)| publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 April 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140427164430/http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| archive-date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = {{INR|150,000|link=yes}}{{efn|name=budgetamount|Satyajit Ray wrote in ''My Years with Apu: A Memoir'' (1994) that the budget was {{Indian Rupee|70,000}} {{harv|Ray|1996|p=36}}, and the loan from the government of West Bengal was {{Indian Rupee|70,000}}. {{harv|Ray|1996|p=60}} During an interview in 1970, in reply to the question &quot;How much did the production of ''Pather Panchali'' cost in all, if you count in the value of the rupee today?&quot;, Ray said, &quot;In those days it cost a little over {{Indian rupee|150,000}}, whereas an average film now costs twice that much&quot;. {{harv|Isaksson|2007|p=40}}}} ($14,700–31,500){{efn|name=exchange|The exchange rate in 1955 was {{INR|4.76}} per 1 US dollar (US$).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Antweiler|first=Werner|title=Foreign Currency Units per 1 U.S. Dollar, 1950–2018|url=http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|publisher=University of British Columbia|year=2019|access-date=27 November 2019|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512095429/http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| gross          = {{estimation}} {{INR|1 Cr }}&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt; ({{US$|{{To USD|100|IND|year=1960}} million|long=no}})
}}

'''{{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}''' ( , {{Translation|'''''කුඩා මාවතේ ගීතය'''''}} ) යනු 1955 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ]] 1929 දී එම නමින්ම ලියන ලද බෙංගාලි නවකතාවේ අනුවර්තනයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ සුබීර් බැනර්ජි, කනු බැනර්ජි, කරුණා බැනර්ජි, උමා දාස්ගුප්තා සහ චුනිබාලා දේවි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ''අපූ ත්‍රිත්වය'' නම් තුන්ඈඳුතු චිත්‍රපට පෙළෙහි පළමු චිත්‍රපටය වන මෙම චිත්‍රපටය ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවයේ කටුක යථාර්ථයන් මධ්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය වන අපූ සහ ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය වන දුර්ගාගේ ළමා කාලය පිළිබඳ දුෂ්කරතා නිරූපණය කරයි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු සිනමාවේ සම්භාව්‍ය කෘතියක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වන අතර [[චිත්‍රපට ඉතිහාසය|සිනමා ඉතිහාසයේ]] ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත චිත්‍රපටයක් ලෙස සැලකේ.

චිත්‍රපටය ප්‍රධාන වශයෙන් රූගත කරන ලද්දේ එක් ස්ථානයක, සීමිත පිරිවැයකින්, {{විස්තරාත්මක සටහන්||name=budgetamount}} බොහෝ දුරට ආධුනික නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායකත්වයෙන් වූ අතර, අත්දැකීම් අඩු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. අරමුදල් නොමැතිකම නිසා නිෂ්පාදනයට නිතර බාධා ඇති වූ අතර, ඒ සඳහා වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගත විය, නමුත් බටහිර බෙංගාල රජය ඩොලර් 60,000 කට සමාන මුදලකට චිත්‍රපටය මිලදී ගැනීමෙන් රායි ණයෙන් නිදහස් කළ අතර එය 1980 වන විට ඩොලර් 700,000 ක ලාභයක් උපයා දීමට සමත් විය  [[සිතාරය|සිතාර්]] වාදක [[රවි ශංකර්]] චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය සහ තනු ශස්ත්‍රීය භාරතීය [[රාග (සංගීතය)|රාග]] භාවිතා කරමින් නිර්මාණය කළේය. සුබ්‍රතා මිත්‍රා කැමරාකරණය භාරව සිටි අතර සංස්කරණය දුලාල් දත්තා විසින් සිදු කරන ලදී. 1955 මැයි 3 වන දින නිව් යෝර්ක්හි නූතන කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති ප්‍රදර්ශනයක් අතරතුර මුලින්ම තිරගත වූ, ''පථේර් පාංචාලි'' එම වසරේම කල්කටාවේ දී උද්යෝගිමත් පිළිගැනීමක් සහිතව ප්‍රදර්ශනහ කරන ලදී. බටහිර බෙංගාල ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විශේෂ ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී විය.

විචාරකයින් එහි යථාර්ථවාදය, මනුෂ්‍යත්වය සහ ආත්මය කළඹන ගුණාංග සහ සුබීර් බැනර්ජිගේ අපූ (සිනමාවේ හොඳම ළමා රංගනයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ) ලෙස රඟපෑම ප්‍රශංසා කර ඇති අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ehrlich |first=David |date=2017-10-09 |title=The Best Child Performances in Movie History — IndieWire Critics Survey |url=https://www.indiewire.com/features/general/best-child-performances-in-movie-history-1201885206/ |access-date=2025-10-01 |website=IndieWire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; විරුද්ධවාදීන් චිත්‍රපටයේ මන්දගාමී වේගය අඩුපාඩුවක් ලෙස හැඳින්වීය. චිත්‍රපටයේ [[wiktionary:lyrical|ගීතමය]] ගුණාත්මකභාවය සහ යථාර්ථවාදය ( ඉතාලි නව යථාර්ථවාදයේ බලපෑමෙන්), දෛනික ජීවිතයේ දරිද්‍රතාවය සහ කුඩා සතුටවල් නිරූපණය කිරීම ආදිය පිළිබඳ විද්වතුන් අදහස් දක්වා ඇත.

අපුගේ ජීවිත කතාව රායිගේ ත්‍රිත්වයේ ඊළඟ කොටස් දෙක වන ''අපරාජිතෝ'' ( ''අපරාජිත'', 1956) සහ ''අපූර් සංසාර්''  ( ''අපූගේ ලෝකය'', 1959) දක්වා දීර්ඝ විය. {{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}  ඉන්දියානු සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස විස්තර කරනු ලබන්නේ, එය සත්‍යතාව සහ සමාජ යථාර්ථවාදය ප්‍රකාශ කළ සමාන්තර සිනමා ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී චිත්‍රපටයක් අතර වූ බැවිනි. ස්වාධීන ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර විචාරක අවධානය දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය වූ මෙය, 1955 දී හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය, 1956 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම මානව වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය සහ තවත් සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගනිමින්, රායි රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ස්ථාපිත කළේය. එය බොහෝ විට මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම චිත්‍රපට ලැයිස්තුවල දක්නට ලැබේ.

== සටහන් ==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}{{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු වීරකථා විත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය ඉන්දියාව තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 බෙංගාලි-භාෂා මූලාශ්‍ර (bn)]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>55ij2zbqzzzb0u5acvl73e7dfl39yaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791524</id>
      <parentid>791519</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T06:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14572" sha1="03kwi8h1meltcctogvcsvhils0it84k" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = {{Lang|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}
| image          = Pather panchali poster in color 1.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|{{Lang|bn-latn|[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]}}|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| starring       = {{ubl|[[සුබීර් බැනර්ජී]]|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|[[උමා දාස්ගුප්තා (සේන්)|උමා දාස්ගුප්තා]]|[[චූනිබාලා දේවී]]|[[තුල්සි චක්‍රබොර්තී]]}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[බටහිර බෙංගාල රජය]]
| distributor    = [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]] {{small|(1955)}}&lt;br /&gt;[[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br /&gt;[[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] {{small|(1995)}}{{efn|name=distributors|Aurora Film Corporation was the distributor, according to credits shown in the film. MoMA and the distributor Edward Harrison were instrumental in the film's MoMA screening and later US release.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710 | title=Apu-In-The-Word|last=Sengoopta | first=Chandak|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] | date=16 November 2009|access-date=22 April 2014|page=2/5| archive-url=https://web.archive.org/web/20140424010723/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710| archive-date= 24 April 2014}}&lt;/ref&gt;{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} A DVD review in ''dvdbeaver.com'' listed Artificial Eye Entertainment as the distributor of Region 2 and Columbia Tri-Star as the distributor of Region 1 format DVDs.&lt;ref name=&quot;dvdbeaver&quot; /&gt;
}}
| released       = {{Film date|df=yes|1955|8|26|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 112–126 මිනිත්තු{{efn|name=runtimevalues|Different sources identify different running times for the film. A Museum of Modern Art anthology states 112 minutes.{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} An ''[[LA Weekly]]'' notice states 115 minutes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/|title=Pather Panchali|work=[[LA Weekly]]|access-date=2 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033918/http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/ |archive-date= 3 December 2013}}&lt;/ref&gt; Stuart Jeffries of ''[[The Guardian]]'' states 125 minutes in a 2010 report.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeffries|first=Stuart|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse | title= Pather Panchali: No 12 best arthouse film of all time | work=[[The Guardian]]|date=19 October 2010| access-date=2 December 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070224/http://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse |archive-date= 17 October 2013}}&lt;/ref&gt; Rovi Hal Erickson of ''The New York Times'' states 126 minutes in a review summary in NYT Critics' Pick.&lt;ref name=&quot;erickson nyt&quot; /&gt; In 2005 Doug Pratt states 125 minutes but mentions that most references list the running time at about 10 minutes less than that. {{harv|Pratt|2005|p=908}} The [[British Board of Film Classification]] lists separate running times for film (110 minutes 55 seconds) and video (119 minutes 31 seconds) versions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| title=Pather Panchali (1957)| publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 April 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140427164430/http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| archive-date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = {{INR|150,000|link=yes}}{{efn|name=budgetamount|Satyajit Ray wrote in ''My Years with Apu: A Memoir'' (1994) that the budget was {{Indian Rupee|70,000}} {{harv|Ray|1996|p=36}}, and the loan from the government of West Bengal was {{Indian Rupee|70,000}}. {{harv|Ray|1996|p=60}} During an interview in 1970, in reply to the question &quot;How much did the production of ''Pather Panchali'' cost in all, if you count in the value of the rupee today?&quot;, Ray said, &quot;In those days it cost a little over {{Indian rupee|150,000}}, whereas an average film now costs twice that much&quot;. {{harv|Isaksson|2007|p=40}}}} ($14,700–31,500){{efn|name=exchange|The exchange rate in 1955 was {{INR|4.76}} per 1 US dollar (US$).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Antweiler|first=Werner|title=Foreign Currency Units per 1 U.S. Dollar, 1950–2018|url=http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|publisher=University of British Columbia|year=2019|access-date=27 November 2019|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512095429/http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| gross          = {{estimation}} {{INR|1 Cr }}&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt; ({{US$|{{To USD|100|IND|year=1960}} million|long=no}})
}}

'''{{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}''' ( , {{Translation|'''''කුඩා මාවතේ ගීතය'''''}} ) යනු 1955 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ]] 1929 දී එම නමින්ම ලියන ලද බෙංගාලි නවකතාවේ අනුවර්තනයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ සුබීර් බැනර්ජි, කනු බැනර්ජි, කරුණා බැනර්ජි, උමා දාස්ගුප්තා සහ චුනිබාලා දේවි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ''අපූ ත්‍රිත්වය'' නම් තුන්ඈඳුතු චිත්‍රපට පෙළෙහි පළමු චිත්‍රපටය වන මෙම චිත්‍රපටය ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවයේ කටුක යථාර්ථයන් මධ්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය වන අපූ සහ ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය වන දුර්ගාගේ ළමා කාලය පිළිබඳ දුෂ්කරතා නිරූපණය කරයි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු සිනමාවේ සම්භාව්‍ය කෘතියක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වන අතර [[චිත්‍රපට ඉතිහාසය|සිනමා ඉතිහාසයේ]] ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත චිත්‍රපටයක් ලෙස සැලකේ.

චිත්‍රපටය ප්‍රධාන වශයෙන් රූගත කරන ලද්දේ එක් ස්ථානයක, සීමිත පිරිවැයකින්, {{විස්තරාත්මක සටහන්||name=budgetamount}} බොහෝ දුරට ආධුනික නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායකත්වයෙන් වූ අතර, අත්දැකීම් අඩු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. අරමුදල් නොමැතිකම නිසා නිෂ්පාදනයට නිතර බාධා ඇති වූ අතර, ඒ සඳහා වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගත විය, නමුත් බටහිර බෙංගාල රජය ඩොලර් 60,000 කට සමාන මුදලකට චිත්‍රපටය මිලදී ගැනීමෙන් රායි ණයෙන් නිදහස් කළ අතර එය 1980 වන විට ඩොලර් 700,000 ක ලාභයක් උපයා දීමට සමත් විය  [[සිතාරය|සිතාර්]] වාදක [[රවි ශංකර්]] චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය සහ තනු ශස්ත්‍රීය භාරතීය [[රාග (සංගීතය)|රාග]] භාවිතා කරමින් නිර්මාණය කළේය. සුබ්‍රතා මිත්‍රා කැමරාකරණය භාරව සිටි අතර සංස්කරණය දුලාල් දත්තා විසින් සිදු කරන ලදී. 1955 මැයි 3 වන දින නිව් යෝර්ක්හි නූතන කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති ප්‍රදර්ශනයක් අතරතුර මුලින්ම තිරගත වූ, ''පථේර් පාංචාලි'' එම වසරේම කල්කටාවේ දී උද්යෝගිමත් පිළිගැනීමක් සහිතව ප්‍රදර්ශනහ කරන ලදී. බටහිර බෙංගාල ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විශේෂ ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී විය.

විචාරකයින් එහි යථාර්ථවාදය, මනුෂ්‍යත්වය සහ ආත්මය කළඹන ගුණාංග සහ සුබීර් බැනර්ජිගේ අපූ (සිනමාවේ හොඳම ළමා රංගනයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ) ලෙස රඟපෑම ප්‍රශංසා කර ඇති අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ehrlich |first=David |date=2017-10-09 |title=The Best Child Performances in Movie History — IndieWire Critics Survey |url=https://www.indiewire.com/features/general/best-child-performances-in-movie-history-1201885206/ |access-date=2025-10-01 |website=IndieWire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; විරුද්ධවාදීන් චිත්‍රපටයේ මන්දගාමී වේගය අඩුපාඩුවක් ලෙස හැඳින්වීය. චිත්‍රපටයේ [[wiktionary:lyrical|ගීතමය]] ගුණාත්මකභාවය සහ යථාර්ථවාදය ( ඉතාලි නව යථාර්ථවාදයේ බලපෑමෙන්), දෛනික ජීවිතයේ දරිද්‍රතාවය සහ කුඩා සතුටවල් නිරූපණය කිරීම ආදිය පිළිබඳ විද්වතුන් අදහස් දක්වා ඇත.

අපුගේ ජීවිත කතාව රායිගේ ත්‍රිත්වයේ ඊළඟ කොටස් දෙක වන ''අපරාජිතෝ'' ( ''අපරාජිත'', 1956) සහ ''අපූර් සංසාර්''  ( ''අපූගේ ලෝකය'', 1959) දක්වා දීර්ඝ විය. {{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}  ඉන්දියානු සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස විස්තර කරනු ලබන්නේ, එය සත්‍යතාව සහ සමාජ යථාර්ථවාදය ප්‍රකාශ කළ සමාන්තර සිනමා ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී චිත්‍රපටයක් අතර වූ බැවිනි. ස්වාධීන ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර විචාරක අවධානය දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය වූ මෙය, 1955 දී හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය, 1956 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම මානව වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය සහ තවත් සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගනිමින්, රායි රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ස්ථාපිත කළේය. එය බොහෝ විට මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම චිත්‍රපට ලැයිස්තුවල දක්නට ලැබේ.

== සටහන් ==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}{{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු වීරකථා විත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය ඉන්දියාව තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 බෙංගාලි-භාෂා මූලාශ්‍ර (bn)]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>03kwi8h1meltcctogvcsvhils0it84k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791536</id>
      <parentid>791524</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14580" sha1="qte972e9s12sr7oey5kfauztgch874k" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = {{Lang|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}
| image          = Pather panchali poster in color 1.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|{{Lang|bn-latn|[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]}}|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| starring       = {{ubl|[[සුබීර් බැනර්ජී]]|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|[[උමා දාස්ගුප්තා (සේන්)|උමා දාස්ගුප්තා]]|[[චූනිබාලා දේවී]]|[[තුල්සි චක්‍රබොර්තී]]}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[බටහිර බෙංගාල රජය]]
| distributor    = [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]] {{small|(1955)}}&lt;br /&gt;[[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br /&gt;[[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] {{small|(1995)}}{{efn|name=distributors|Aurora Film Corporation was the distributor, according to credits shown in the film. MoMA and the distributor Edward Harrison were instrumental in the film's MoMA screening and later US release.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710 | title=Apu-In-The-Word|last=Sengoopta | first=Chandak|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] | date=16 November 2009|access-date=22 April 2014|page=2/5| archive-url=https://web.archive.org/web/20140424010723/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710| archive-date= 24 April 2014}}&lt;/ref&gt;{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} A DVD review in ''dvdbeaver.com'' listed Artificial Eye Entertainment as the distributor of Region 2 and Columbia Tri-Star as the distributor of Region 1 format DVDs.&lt;ref name=&quot;dvdbeaver&quot; /&gt;
}}
| released       = {{Film date|df=yes|1955|8|26|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 112–126 මිනිත්තු{{efn|name=runtimevalues|Different sources identify different running times for the film. A Museum of Modern Art anthology states 112 minutes.{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} An ''[[LA Weekly]]'' notice states 115 minutes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/|title=Pather Panchali|work=[[LA Weekly]]|access-date=2 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033918/http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/ |archive-date= 3 December 2013}}&lt;/ref&gt; Stuart Jeffries of ''[[The Guardian]]'' states 125 minutes in a 2010 report.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeffries|first=Stuart|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse | title= Pather Panchali: No 12 best arthouse film of all time | work=[[The Guardian]]|date=19 October 2010| access-date=2 December 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070224/http://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse |archive-date= 17 October 2013}}&lt;/ref&gt; Rovi Hal Erickson of ''The New York Times'' states 126 minutes in a review summary in NYT Critics' Pick.&lt;ref name=&quot;erickson nyt&quot; /&gt; In 2005 Doug Pratt states 125 minutes but mentions that most references list the running time at about 10 minutes less than that. {{harv|Pratt|2005|p=908}} The [[British Board of Film Classification]] lists separate running times for film (110 minutes 55 seconds) and video (119 minutes 31 seconds) versions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| title=Pather Panchali (1957)| publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 April 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140427164430/http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| archive-date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = {{INR|150,000|link=yes}}{{efn|name=budgetamount|Satyajit Ray wrote in ''My Years with Apu: A Memoir'' (1994) that the budget was {{Indian Rupee|70,000}} {{harv|Ray|1996|p=36}}, and the loan from the government of West Bengal was {{Indian Rupee|70,000}}. {{harv|Ray|1996|p=60}} During an interview in 1970, in reply to the question &quot;How much did the production of ''Pather Panchali'' cost in all, if you count in the value of the rupee today?&quot;, Ray said, &quot;In those days it cost a little over {{Indian rupee|150,000}}, whereas an average film now costs twice that much&quot;. {{harv|Isaksson|2007|p=40}}}} ($14,700–31,500){{efn|name=exchange|The exchange rate in 1955 was {{INR|4.76}} per 1 US dollar (US$).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Antweiler|first=Werner|title=Foreign Currency Units per 1 U.S. Dollar, 1950–2018|url=http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|publisher=University of British Columbia|year=2019|access-date=27 November 2019|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512095429/http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| gross          = {{estimation}} {{INR|1 Cr }}&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt; ({{US$|{{To USD|100|IND|year=1960}} million|long=no}})
}}

'''{{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}''' ( , {{Translation|'''''කුඩා මාවතේ ගීතය'''''}} ) යනු 1955 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ]] 1929 දී එම නමින්ම ලියන ලද බෙංගාලි නවකතාවේ අනුවර්තනයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ සුබීර් බැනර්ජි, කනු බැනර්ජි, කරුණා බැනර්ජි, උමා දාස්ගුප්තා සහ චුනිබාලා දේවි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ''අපූ ත්‍රිත්වය'' නම් තුන්ඈඳුතු චිත්‍රපට පෙළෙහි පළමු චිත්‍රපටය වන මෙම චිත්‍රපටය ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවයේ කටුක යථාර්ථයන් මධ්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය වන අපූ සහ ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය වන දුර්ගාගේ ළමා කාලය පිළිබඳ දුෂ්කරතා නිරූපණය කරයි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු සිනමාවේ සම්භාව්‍ය කෘතියක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වන අතර [[චිත්‍රපට ඉතිහාසය|සිනමා ඉතිහාසයේ]] ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත චිත්‍රපටයක් ලෙස සැලකේ.

චිත්‍රපටය ප්‍රධාන වශයෙන් රූගත කරන ලද්දේ එක් ස්ථානයක, සීමිත පිරිවැයකින්, {{විස්තරාත්මක සටහන්||name=budgetamount}} බොහෝ දුරට ආධුනික නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායකත්වයෙන් වූ අතර, අත්දැකීම් අඩු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. අරමුදල් නොමැතිකම නිසා නිෂ්පාදනයට නිතර බාධා ඇති වූ අතර, ඒ සඳහා වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගත විය, නමුත් බටහිර බෙංගාල රජය ඩොලර් 60,000 කට සමාන මුදලකට චිත්‍රපටය මිලදී ගැනීමෙන් රායි ණයෙන් නිදහස් කළ අතර එය 1980 වන විට ඩොලර් 700,000 ක ලාභයක් උපයා දීමට සමත් විය  [[සිතාරය|සිතාර්]] වාදක [[රවි ශංකර්]] චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය සහ තනු ශස්ත්‍රීය භාරතීය [[රාග (සංගීතය)|රාග]] භාවිතා කරමින් නිර්මාණය කළේය. සුබ්‍රතා මිත්‍රා කැමරාකරණය භාරව සිටි අතර සංස්කරණය දුලාල් දත්තා විසින් සිදු කරන ලදී. 1955 මැයි 3 වන දින නිව් යෝර්ක්හි නූතන කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති ප්‍රදර්ශනයක් අතරතුර මුලින්ම තිරගත වූ, ''පථේර් පාංචාලි'' එම වසරේම කල්කටාවේ දී උද්යෝගිමත් පිළිගැනීමක් සහිතව ප්‍රදර්ශනහ කරන ලදී. බටහිර බෙංගාල ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විශේෂ ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී විය.

විචාරකයින් එහි යථාර්ථවාදය, මනුෂ්‍යත්වය සහ ආත්මය කළඹන ගුණාංග සහ සුබීර් බැනර්ජිගේ අපූ (සිනමාවේ හොඳම ළමා රංගනයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ) ලෙස රඟපෑම ප්‍රශංසා කර ඇති අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ehrlich |first=David |date=2017-10-09 |title=The Best Child Performances in Movie History — IndieWire Critics Survey |url=https://www.indiewire.com/features/general/best-child-performances-in-movie-history-1201885206/ |access-date=2025-10-01 |website=IndieWire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; විරුද්ධවාදීන් චිත්‍රපටයේ මන්දගාමී වේගය අඩුපාඩුවක් ලෙස හැඳින්වීය. චිත්‍රපටයේ [[wiktionary:lyrical|ගීතමය]] ගුණාත්මකභාවය සහ යථාර්ථවාදය ( ඉතාලි නව යථාර්ථවාදයේ බලපෑමෙන්), දෛනික ජීවිතයේ දරිද්‍රතාවය සහ කුඩා සතුටවල් නිරූපණය කිරීම ආදිය පිළිබඳ විද්වතුන් අදහස් දක්වා ඇත.

අපුගේ ජීවිත කතාව රායිගේ ත්‍රිත්වයේ ඊළඟ කොටස් දෙක වන ''[[අපරාජිතෝ]]'' ( ''අපරාජිත'', 1956) සහ ''[[අපූර් සංසාර්]]''  ( ''අපූගේ ලෝකය'', 1959) දක්වා දීර්ඝ විය. {{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}  ඉන්දියානු සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස විස්තර කරනු ලබන්නේ, එය සත්‍යතාව සහ සමාජ යථාර්ථවාදය ප්‍රකාශ කළ සමාන්තර සිනමා ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී චිත්‍රපටයක් අතර වූ බැවිනි. ස්වාධීන ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර විචාරක අවධානය දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය වූ මෙය, 1955 දී හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය, 1956 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම මානව වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය සහ තවත් සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගනිමින්, රායි රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ස්ථාපිත කළේය. එය බොහෝ විට මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම චිත්‍රපට ලැයිස්තුවල දක්නට ලැබේ.

== සටහන් ==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}{{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු වීරකථා විත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය ඉන්දියාව තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 බෙංගාලි-භාෂා මූලාශ්‍ර (bn)]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>qte972e9s12sr7oey5kfauztgch874k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791542</id>
      <parentid>791536</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14584" sha1="73nuo8wcqirmjxkas88cvwy0kw5m0sa" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = {{Lang|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}
| image          = Pather panchali poster in color 1.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|{{Lang|bn-latn|[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]}}|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| starring       = {{ubl|[[සුබීර් බැනර්ජී]]|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|[[උමා දාස්ගුප්තා (සේන්)|උමා දාස්ගුප්තා]]|[[චූනිබාලා දේවී]]|[[තුල්සි චක්‍රබොර්තී]]}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[බටහිර බෙංගාල රජය]]
| distributor    = [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]] {{small|(1955)}}&lt;br /&gt;[[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br /&gt;[[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] {{small|(1995)}}{{efn|name=distributors|Aurora Film Corporation was the distributor, according to credits shown in the film. MoMA and the distributor Edward Harrison were instrumental in the film's MoMA screening and later US release.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710 | title=Apu-In-The-Word|last=Sengoopta | first=Chandak|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] | date=16 November 2009|access-date=22 April 2014|page=2/5| archive-url=https://web.archive.org/web/20140424010723/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?262710| archive-date= 24 April 2014}}&lt;/ref&gt;{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} A DVD review in ''dvdbeaver.com'' listed Artificial Eye Entertainment as the distributor of Region 2 and Columbia Tri-Star as the distributor of Region 1 format DVDs.&lt;ref name=&quot;dvdbeaver&quot; /&gt;
}}
| released       = {{Film date|df=yes|1955|8|26|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 112–126 මිනිත්තු{{efn|name=runtimevalues|Different sources identify different running times for the film. A Museum of Modern Art anthology states 112 minutes.{{harv|Bee|Hellczer|McFadden|2013|p=204}} An ''[[LA Weekly]]'' notice states 115 minutes.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/|title=Pather Panchali|work=[[LA Weekly]]|access-date=2 December 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033918/http://www.laweekly.com/movies/pather-panchali-179696/ |archive-date= 3 December 2013}}&lt;/ref&gt; Stuart Jeffries of ''[[The Guardian]]'' states 125 minutes in a 2010 report.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeffries|first=Stuart|url=https://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse | title= Pather Panchali: No 12 best arthouse film of all time | work=[[The Guardian]]|date=19 October 2010| access-date=2 December 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070224/http://www.theguardian.com/film/2010/oct/20/pather-panchali-ray-arthouse |archive-date= 17 October 2013}}&lt;/ref&gt; Rovi Hal Erickson of ''The New York Times'' states 126 minutes in a review summary in NYT Critics' Pick.&lt;ref name=&quot;erickson nyt&quot; /&gt; In 2005 Doug Pratt states 125 minutes but mentions that most references list the running time at about 10 minutes less than that. {{harv|Pratt|2005|p=908}} The [[British Board of Film Classification]] lists separate running times for film (110 minutes 55 seconds) and video (119 minutes 31 seconds) versions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| title=Pather Panchali (1957)| publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=21 April 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140427164430/http://www.bbfc.co.uk/releases/pather-panchali-1991| archive-date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = {{INR|150,000|link=yes}}{{efn|name=budgetamount|Satyajit Ray wrote in ''My Years with Apu: A Memoir'' (1994) that the budget was {{Indian Rupee|70,000}} {{harv|Ray|1996|p=36}}, and the loan from the government of West Bengal was {{Indian Rupee|70,000}}. {{harv|Ray|1996|p=60}} During an interview in 1970, in reply to the question &quot;How much did the production of ''Pather Panchali'' cost in all, if you count in the value of the rupee today?&quot;, Ray said, &quot;In those days it cost a little over {{Indian rupee|150,000}}, whereas an average film now costs twice that much&quot;. {{harv|Isaksson|2007|p=40}}}} ($14,700–31,500){{efn|name=exchange|The exchange rate in 1955 was {{INR|4.76}} per 1 US dollar (US$).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Antweiler|first=Werner|title=Foreign Currency Units per 1 U.S. Dollar, 1950–2018|url=http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|publisher=University of British Columbia|year=2019|access-date=27 November 2019|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512095429/http://fx.sauder.ubc.ca/etc/USDpages.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| gross          = {{estimation}} {{INR|1 Cr }}&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt; ({{US$|{{To USD|100|IND|year=1960}} million|long=no}})
}}

'''{{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}''' ( , {{Translation|'''''කුඩා මාවතේ ගීතය'''''}} ) යනු 1955 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ]] 1929 දී එම නමින්ම ලියන ලද බෙංගාලි නවකතාවේ අනුවර්තනයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ සුබීර් බැනර්ජි, කනු බැනර්ජි, කරුණා බැනර්ජි, උමා දාස්ගුප්තා සහ චුනිබාලා දේවි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති. ''[[අපූ ත්‍රිත්වය]]'' නම් තුන්ඈඳුතු චිත්‍රපට පෙළෙහි පළමු චිත්‍රපටය වන මෙම චිත්‍රපටය ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවයේ කටුක යථාර්ථයන් මධ්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය වන අපූ සහ ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය වන දුර්ගාගේ ළමා කාලය පිළිබඳ දුෂ්කරතා නිරූපණය කරයි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු සිනමාවේ සම්භාව්‍ය කෘතියක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වන අතර [[චිත්‍රපට ඉතිහාසය|සිනමා ඉතිහාසයේ]] ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත චිත්‍රපටයක් ලෙස සැලකේ.

චිත්‍රපටය ප්‍රධාන වශයෙන් රූගත කරන ලද්දේ එක් ස්ථානයක, සීමිත පිරිවැයකින්, {{විස්තරාත්මක සටහන්||name=budgetamount}} බොහෝ දුරට ආධුනික නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායකත්වයෙන් වූ අතර, අත්දැකීම් අඩු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. අරමුදල් නොමැතිකම නිසා නිෂ්පාදනයට නිතර බාධා ඇති වූ අතර, ඒ සඳහා වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගත විය, නමුත් බටහිර බෙංගාල රජය ඩොලර් 60,000 කට සමාන මුදලකට චිත්‍රපටය මිලදී ගැනීමෙන් රායි ණයෙන් නිදහස් කළ අතර එය 1980 වන විට ඩොලර් 700,000 ක ලාභයක් උපයා දීමට සමත් විය  [[සිතාරය|සිතාර්]] වාදක [[රවි ශංකර්]] චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය සහ තනු ශස්ත්‍රීය භාරතීය [[රාග (සංගීතය)|රාග]] භාවිතා කරමින් නිර්මාණය කළේය. සුබ්‍රතා මිත්‍රා කැමරාකරණය භාරව සිටි අතර සංස්කරණය දුලාල් දත්තා විසින් සිදු කරන ලදී. 1955 මැයි 3 වන දින නිව් යෝර්ක්හි නූතන කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති ප්‍රදර්ශනයක් අතරතුර මුලින්ම තිරගත වූ, ''පථේර් පාංචාලි'' එම වසරේම කල්කටාවේ දී උද්යෝගිමත් පිළිගැනීමක් සහිතව ප්‍රදර්ශනහ කරන ලදී. බටහිර බෙංගාල ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විශේෂ ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී විය.

විචාරකයින් එහි යථාර්ථවාදය, මනුෂ්‍යත්වය සහ ආත්මය කළඹන ගුණාංග සහ සුබීර් බැනර්ජිගේ අපූ (සිනමාවේ හොඳම ළමා රංගනයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ) ලෙස රඟපෑම ප්‍රශංසා කර ඇති අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ehrlich |first=David |date=2017-10-09 |title=The Best Child Performances in Movie History — IndieWire Critics Survey |url=https://www.indiewire.com/features/general/best-child-performances-in-movie-history-1201885206/ |access-date=2025-10-01 |website=IndieWire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; විරුද්ධවාදීන් චිත්‍රපටයේ මන්දගාමී වේගය අඩුපාඩුවක් ලෙස හැඳින්වීය. චිත්‍රපටයේ [[wiktionary:lyrical|ගීතමය]] ගුණාත්මකභාවය සහ යථාර්ථවාදය ( ඉතාලි නව යථාර්ථවාදයේ බලපෑමෙන්), දෛනික ජීවිතයේ දරිද්‍රතාවය සහ කුඩා සතුටවල් නිරූපණය කිරීම ආදිය පිළිබඳ විද්වතුන් අදහස් දක්වා ඇත.

අපුගේ ජීවිත කතාව රායිගේ ත්‍රිත්වයේ ඊළඟ කොටස් දෙක වන ''[[අපරාජිතෝ]]'' ( ''අපරාජිත'', 1956) සහ ''[[අපූර් සංසාර්]]''  ( ''අපූගේ ලෝකය'', 1959) දක්වා දීර්ඝ විය. {{බස|bn-latn|පථේර් පාංචාලි}}  ඉන්දියානු සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස විස්තර කරනු ලබන්නේ, එය සත්‍යතාව සහ සමාජ යථාර්ථවාදය ප්‍රකාශ කළ සමාන්තර සිනමා ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී චිත්‍රපටයක් අතර වූ බැවිනි. ස්වාධීන ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර විචාරක අවධානය දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය වූ මෙය, 1955 දී හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය, 1956 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම මානව වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය සහ තවත් සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගනිමින්, රායි රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ස්ථාපිත කළේය. එය බොහෝ විට මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම චිත්‍රපට ලැයිස්තුවල දක්නට ලැබේ.

== සටහන් ==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}

{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}{{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු වීරකථා විත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය ඉන්දියාව තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 බෙංගාලි-භාෂා මූලාශ්‍ර (bn)]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>73nuo8wcqirmjxkas88cvwy0kw5m0sa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pather Panchali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194548</id>
    <redirect title="පථේර් පාංචාලි" />
    <revision>
      <id>791517</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[පථේර් පාංචාලි]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[පථේර් පාංචාලි]]</text>
      <sha1>qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පාතෙර් පංචාලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194549</id>
    <redirect title="පථේර් පාංචාලි" />
    <revision>
      <id>791518</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[පථේර් පාංචාලි]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[පථේර් පාංචාලි]]</text>
      <sha1>qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Pather panchali poster in color 1.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194550</id>
    <revision>
      <id>791523</id>
      <timestamp>2026-05-24T06:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Better source requested}}
==Summary==
{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''Pather Panchali''.
|Source = http://www.artsoftheearthindia.in/gallery/plog-content/images/arts-of-the-earth-gallery/historical-moments/02_pather-panchali_size-21x13_price-10_000.jpg
|Date = 1955
|Author = Likely to be Aurora Film Corporation, the distributor of the film.
|Article = පථේර් පාංචාලි
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the ar...</comment>
      <origin>791523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="fm4beli0zohy3tciw3f7cf8b28grdbt" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==
{{Better source requested}}
==Summary==
{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''Pather Panchali''.
|Source = http://www.artsoftheearthindia.in/gallery/plog-content/images/arts-of-the-earth-gallery/historical-moments/02_pather-panchali_size-21x13_price-10_000.jpg
|Date = 1955
|Author = Likely to be Aurora Film Corporation, the distributor of the film.
|Article = පථේර් පාංචාලි
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = n.a.
|Minimality = The copy is of sufficient resolution for commentary and identification but lower resolution than the original poster. Copies made from it will be of inferior quality, unsuitable as counterfeit artwork, pirate versions or for uses that would compete with the commercial purpose of the original artwork.
|Commercial = n.a.
|Other information = Use of the poster art in the article complies with Wikipedia [[Wikipedia:Non-free content|non-free content policy]] and fair use under [[Fair use|United States copyright law]] as described above.
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|1950s Indian film posters}}
{{PD-India|restored}}

[[Category:Film posters for Bengali-language films]]</text>
      <sha1>fm4beli0zohy3tciw3f7cf8b28grdbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපරාජිතෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194551</id>
    <revision>
      <id>791527</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1344695583|Aparajito]]&quot;</comment>
      <origin>791527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13685" sha1="p4qxr7yy1d9xuxzllhdknh3050pqjrd" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{For-multi|2022 චිත්‍රපටය|අපරාජිතෝ (2022 චිත්‍රපටය){{!}}''අපරාජිතෝ'' (2022 චිත්‍රපටය)|}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපරාජිතෝ
| image          = Aparajito poster.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ''|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{ubl|පිනාකි සේන්ගුප්තා|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|ස්මරණ් ඝෝෂාල්|රමණි රංජන් සේන්ගුප්තා|චරප්‍රකාශ් ඝෝෂ්|සුබෝධ් ගංගුලි}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[සත්‍යජිත් රායි|එපික් ෆිල්ම්ස්]]
| distributor    = [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| released       = {{Film date|1956|10|11|df=yes}}
| runtime        = 113 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපරාජිතෝ''''' (  {{බස|bn-Latn|Ôporajito}} ; ''අපරාජිත'' ) යනු 1956 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයක් වන අතර එය ''අපූ ත්‍රිත්වය'' හි දෙවන කොටසයි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ් බැනර්ජිගේ]] නවකතාවක් වන ''පථේර් පාංචාලි''  හි අවසාන කොටසේ සහ එහි අනුප්‍රාප්තික නවකතාවක් වන ''අපරාජිතෝ'' හි පළමු කොටසේ අනුවර්තනයකි. &lt;ref name=&quot;r94&quot;&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය ආරම්භ වන්නේ පෙර චිත්‍රපටයක් වන ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955) අවසන් වූ ස්ථානයෙන් කථාව ඇරඹෙන අතර, අපූගේ පවුල [[වාරාණසී|වරනාසි]] වෙත සංක්‍රමණය වීමත් සමඟ, අපූගේ ළමා කාලයේ සිට විද්‍යාලයේ නව යොවුන් විය දක්වා ජීවිතය විස්තර කරයි.

රායි ''පථේර් පාංචාලි'' චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ විට, එහි දෙවන චිත්‍රපටයක් පිළිබඳ ඔහුට කිසිදු සැලසුමක් නොතිබුණි, නමුත් එම චිත්‍රපටයේ විචාරම හා වාණිජමය සාර්ථකත්වය ඔහුව ''අපරාජිතෝ චිත්‍රපටය'' නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කිරීමට පොළඹවන ලදී. {{Sfn|Ray|2013|p=63}} ඔහුගේ පෙර  චිත්‍රපටයේ මෙන්, ඔහු නවකතාව එලෙසින්ම මෙහි නිරූපණය කොට නොමැති අතට, රායි මෙහිදී නිර්භීත කලාත්මක තීරණ කිහිපයක් ගත්තේය, උදාහරණයක් ලෙස අපූ සහ ඔහුගේ මව අතර සම්බන්ධතාවය පොතට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ආකාරයකින් නිරූපණය කිරීම. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එහි පෙර චිත්‍රපටය මෙන්, චිත්‍රපටයට දේශීයව හොඳ ප්‍රතිචාරයක් නොලැබුණි; &quot;නාගරික ප්‍රේක්ෂකයින් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මව සහ පුතු සම්බන්ධතාවය නිරූපණය කිරීමෙන් ඔවුන් කම්පනයට පත් වූ අතර, එය අන්‍යෝන්‍ය මිහිරි බව සහ භක්තිය පිළිබඳ සාම්ප්‍රදායික සංකල්පයට තියුණු ලෙස වෙනස් විය&quot; යනුවෙන් රායි සිහිපත් කොට තිබේ. {{Sfn|Ray|2013|p=42}}

කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවෙන් පිටත විවේචනාත්මක පිළිගැනීම අතිශයින් ධනාත්මක විය. මෙම චිත්‍රපටය වැනීස් චිත්‍රපට උළෙලේ ස්වර්ණ සිංහ සහ විචාරක සම්මානය ඇතුළුව ජාත්‍යන්තර සම්මාන 11ක් දිනා ගත් අතර, සම්මාන දෙකම දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. {{Sfn|Ray|2012}} ප්‍රවීණ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ම්‍රිනාල් සෙන් පැවසුවේ ''අපරාජිතෝ'' තමා කවදා හෝ දැක ඇති හොඳම ඉන්දියානු චිත්‍රපටවලින් එකක් ලෙස සලකන බවයි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/i-dont-rank-my-films-mrinal-sen/article435026.ece|title=I don't rank my films: Mrinal Sen|last=Das Gupta|first=Ranjan|date=2010|work=The Hindu|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; බොස්ලි ක්‍රෝතර් මෙසේ ලියා ඇත, &quot;එය චිත්‍රමය ප්‍රතිරූපණයේ දුර්ලභ හැඟීමකින් සහ කුසලතාවයකින් සහ රායි මහතාගේ පැත්තෙන් ඉන්දියානු චරිතය පිළිබඳ එතරම් සානුකම්පිත අවබෝධයකින් යුතුව සිදු කර ඇති අතර, එය සන්සුන් හා ඉවසිලිවන්ත නරඹන්නා සඳහා යම් ආකාරයක මෝහනයක් වර්ධනය කරයි&quot;. &lt;ref name=&quot;bosley&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F04E2DC113CE63BBC4151DFB2668382649EDE|title=The Screen: 'Aparajito'; Indian Movie Continues 'Pather Panchali' Story|last=Crowther|first=Bosley|date=29 April 1959|work=The New York Times|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; මෙම චිත්‍රපටයට ලැබුණු විචාරක පැසසුම රායි හට එහි ඊළඟ චිත්‍රපටය වන ''අපූර් සන්සාර්'' (1959) නිර්මාණය කිරීමට දිරිගැන්වීය, එය සමානව හොඳින් පිළිගැනීමට ලක් වූ අතර එමඟින් සර්වකාලීන වඩාත්ම විවේචනාත්මකව පැසසුමට ලක් වූ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයන්ගෙන් එකක් අවසන් විය, රොජර් ඊබට් පසුව පෙන්වා දුන් පරිදි: &quot;චිත්‍රපට තුන&amp;nbsp;... කෑන්ස්, වැනීසිය සහ ලන්ඩන් උළෙලවල ඉහළම ත්‍යාග දිනා ගත් අතර, සාම්ප්‍රදායිකව මනරම් සංගීත ප්‍රේම සම්බන්ධතාවල පටු සීමාවන් තුළ රැඳී සිටි ඉන්දියාවට නව සිනමාවක් නිර්මාණය කළේය. මීට පෙර කිසි දිනෙක එක් මිනිසෙකු තම සංස්කෘතියේ චිත්‍රපට කෙරෙහි මෙතරම් තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කර නොතිබුණි&quot;. &lt;ref name=&quot;ebert&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ebert |first=Roger |date=4 March 2001 |title=The Apu Trilogy |url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-the-apu-trilogy-1959 |access-date=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Bergan |first=Ronald |title=Film |publisher=Dorking Kindersley |year=2006 |isbn=978-1-4053-1280-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Bijoya |title=Manik and I |publisher=Penguin |year=2012 |isbn=978-0-14-341625-8}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Trentham Books |year=2004 |isbn=1-85856-329-1}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC |title=Routledge Handbook of Indian Cinemas |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-77284-9}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gugelberger |first=Georg M. |url=https://books.google.com/books?id=F2RmcJm7zgQC |title=The Real Thing: Testimonial Discourse and Latin America |publisher=Duke University Press |year=1996 |isbn=978-0-8223-1844-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Satyajit |author-link=Satyajit Ray |url=https://books.google.com/books?id=GnPaAAAAMAAJ |title=Our Films, Their Films |date=2013 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-1565-9 |language=en}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0 |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=The Apu Trilogy: Satyajit Ray and the Making of an Epic |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2010 |isbn=978-1-78672-962-0}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Santas |first=Constantine |title=Responding to film: A Text Guide for Students of Cinema Art |publisher=Rowman &amp; Littlefield |year=2002 |isbn=0-8304-1580-7}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=hVILvhgqN6QC |title=Portrait of a Director: Satyajit Ray |publisher=Penguin Books |year=2003 |isbn=978-0-14-302972-4 |series=Penguin original: Film, biography |access-date=1 January 2023}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* {{උපන්‍යාස පොත |last=බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |first=බිභූතිභූෂණ |author-link=බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |url=https://books.google.com/books?id=x4FjAAAAMAAJ |title=Aparajito |publisher=[[HarperCollins]] |year=1999 |isbn=978-81-7223-320-4 |pages=478}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title}}
* {{Rotten Tomatoes}}
* [https://web.archive.org/web/20151121160346/http://www.satyajitray.org/films/aparaji.htm ''Aparajito''] at SatyajitRay.org (archived copy)
* [http://www.reelviews.net/movies/a/aparajito.html Reelviews review of ''Aparajito'']
{{Satyajit Ray}}{{Golden Lion}}{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{අධිකාරී පාලනය}}
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු අනුබන්ධ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1956 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>p4qxr7yy1d9xuxzllhdknh3050pqjrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791535</id>
      <parentid>791527</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13686" sha1="sktwz0dr7hly5r4h6ij51fse4lle23g" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{For-multi|2022 චිත්‍රපටය|අපරාජිතෝ (2022 චිත්‍රපටය){{!}}''අපරාජිතෝ'' (2022 චිත්‍රපටය)|}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපරාජිතෝ
| image          = Aparajito poster.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ''|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{ubl|පිනාකි සේන්ගුප්තා|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|ස්මරණ් ඝෝෂාල්|රමණි රංජන් සේන්ගුප්තා|චරප්‍රකාශ් ඝෝෂ්|සුබෝධ් ගංගුලි}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[සත්‍යජිත් රායි|එපික් ෆිල්ම්ස්]]
| distributor    = [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| released       = {{Film date|1956|10|11|df=yes}}
| runtime        = 113 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපරාජිතෝ''''' (  {{බස|bn-Latn|Ôporajito}} ; ''අපරාජිත'' ) යනු 1956 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයක් වන අතර එය ''අපූ ත්‍රිත්වය'' හි දෙවන කොටසයි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ් බැනර්ජිගේ]] නවකතාවක් වන ''පථේර් පාංචාලි''  හි අවසාන කොටසේ සහ එහි අනුප්‍රාප්තික නවකතාවක් වන ''අපරාජිතෝ'' හි පළමු කොටසේ අනුවර්තනයකි. &lt;ref name=&quot;r94&quot;&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය ආරම්භ වන්නේ පෙර චිත්‍රපටයක් වන ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955) අවසන් වූ ස්ථානයෙන් කථාව ඇරඹෙන අතර, අපූගේ පවුල [[වාරාණසී|වරනාසි]] වෙත සංක්‍රමණය වීමත් සමඟ, අපූගේ ළමා කාලයේ සිට විද්‍යාලයේ නව යොවුන් විය දක්වා ජීවිතය විස්තර කරයි.

රායි ''පථේර් පාංචාලි'' චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ විට, එහි දෙවන චිත්‍රපටයක් පිළිබඳ ඔහුට කිසිදු සැලසුමක් නොතිබුණි, නමුත් එම චිත්‍රපටයේ විචාරම හා වාණිජමය සාර්ථකත්වය ඔහුව ''අපරාජිතෝ චිත්‍රපටය'' නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කිරීමට පොළඹවන ලදී. {{Sfn|Ray|2013|p=63}} ඔහුගේ පෙර  චිත්‍රපටයේ මෙන්, ඔහු නවකතාව එලෙසින්ම මෙහි නිරූපණය කොට නොමැති අතට, රායි මෙහිදී නිර්භීත කලාත්මක තීරණ කිහිපයක් ගත්තේය, උදාහරණයක් ලෙස අපූ සහ ඔහුගේ මව අතර සම්බන්ධතාවය පොතට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ආකාරයකින් නිරූපණය කිරීම. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එහි පෙර චිත්‍රපටය මෙන්, චිත්‍රපටයට දේශීයව හොඳ ප්‍රතිචාරයක් නොලැබුණි; &quot;නාගරික ප්‍රේක්ෂකයින් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මව සහ පුතු සම්බන්ධතාවය නිරූපණය කිරීමෙන් ඔවුන් කම්පනයට පත් වූ අතර, එය අන්‍යෝන්‍ය මිහිරි බව සහ භක්තිය පිළිබඳ සාම්ප්‍රදායික සංකල්පයට තියුණු ලෙස වෙනස් විය&quot; යනුවෙන් රායි සිහිපත් කොට තිබේ. {{Sfn|Ray|2013|p=42}}

කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවෙන් පිටත විවේචනාත්මක පිළිගැනීම අතිශයින් ධනාත්මක විය. මෙම චිත්‍රපටය වැනීස් චිත්‍රපට උළෙලේ ස්වර්ණ සිංහ සහ විචාරක සම්මානය ඇතුළුව ජාත්‍යන්තර සම්මාන 11ක් දිනා ගත් අතර, සම්මාන දෙකම දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. {{Sfn|Ray|2012}} ප්‍රවීණ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ම්‍රිනාල් සෙන් පැවසුවේ ''අපරාජිතෝ'' තමා කවදා හෝ දැක ඇති හොඳම ඉන්දියානු චිත්‍රපටවලින් එකක් ලෙස සලකන බවයි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/i-dont-rank-my-films-mrinal-sen/article435026.ece|title=I don't rank my films: Mrinal Sen|last=Das Gupta|first=Ranjan|date=2010|work=The Hindu|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; බොස්ලි ක්‍රෝතර් මෙසේ ලියා ඇත, &quot;එය චිත්‍රමය ප්‍රතිරූපණයේ දුර්ලභ හැඟීමකින් සහ කුසලතාවයකින් සහ රායි මහතාගේ පැත්තෙන් ඉන්දියානු චරිතය පිළිබඳ එතරම් සානුකම්පිත අවබෝධයකින් යුතුව සිදු කර ඇති අතර, එය සන්සුන් හා ඉවසිලිවන්ත නරඹන්නා සඳහා යම් ආකාරයක මෝහනයක් වර්ධනය කරයි&quot;. &lt;ref name=&quot;bosley&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F04E2DC113CE63BBC4151DFB2668382649EDE|title=The Screen: 'Aparajito'; Indian Movie Continues 'Pather Panchali' Story|last=Crowther|first=Bosley|date=29 April 1959|work=The New York Times|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; මෙම චිත්‍රපටයට ලැබුණු විචාරක පැසසුම රායි හට එහි ඊළඟ චිත්‍රපටය වන ''[[අපූර් සංසාර්]]'' (1959) නිර්මාණය කිරීමට දිරිගැන්වීය, එය සමානව හොඳින් පිළිගැනීමට ලක් වූ අතර එමඟින් සර්වකාලීන වඩාත්ම විවේචනාත්මකව පැසසුමට ලක් වූ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයන්ගෙන් එකක් අවසන් විය, රොජර් ඊබට් පසුව පෙන්වා දුන් පරිදි: &quot;චිත්‍රපට තුන&amp;nbsp;... කෑන්ස්, වැනීසිය සහ ලන්ඩන් උළෙලවල ඉහළම ත්‍යාග දිනා ගත් අතර, සාම්ප්‍රදායිකව මනරම් සංගීත ප්‍රේම සම්බන්ධතාවල පටු සීමාවන් තුළ රැඳී සිටි ඉන්දියාවට නව සිනමාවක් නිර්මාණය කළේය. මීට පෙර කිසි දිනෙක එක් මිනිසෙකු තම සංස්කෘතියේ චිත්‍රපට කෙරෙහි මෙතරම් තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කර නොතිබුණි&quot;. &lt;ref name=&quot;ebert&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ebert |first=Roger |date=4 March 2001 |title=The Apu Trilogy |url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-the-apu-trilogy-1959 |access-date=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Bergan |first=Ronald |title=Film |publisher=Dorking Kindersley |year=2006 |isbn=978-1-4053-1280-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Bijoya |title=Manik and I |publisher=Penguin |year=2012 |isbn=978-0-14-341625-8}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Trentham Books |year=2004 |isbn=1-85856-329-1}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC |title=Routledge Handbook of Indian Cinemas |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-77284-9}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gugelberger |first=Georg M. |url=https://books.google.com/books?id=F2RmcJm7zgQC |title=The Real Thing: Testimonial Discourse and Latin America |publisher=Duke University Press |year=1996 |isbn=978-0-8223-1844-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Satyajit |author-link=Satyajit Ray |url=https://books.google.com/books?id=GnPaAAAAMAAJ |title=Our Films, Their Films |date=2013 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-1565-9 |language=en}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0 |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=The Apu Trilogy: Satyajit Ray and the Making of an Epic |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2010 |isbn=978-1-78672-962-0}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Santas |first=Constantine |title=Responding to film: A Text Guide for Students of Cinema Art |publisher=Rowman &amp; Littlefield |year=2002 |isbn=0-8304-1580-7}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=hVILvhgqN6QC |title=Portrait of a Director: Satyajit Ray |publisher=Penguin Books |year=2003 |isbn=978-0-14-302972-4 |series=Penguin original: Film, biography |access-date=1 January 2023}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* {{උපන්‍යාස පොත |last=බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |first=බිභූතිභූෂණ |author-link=බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |url=https://books.google.com/books?id=x4FjAAAAMAAJ |title=Aparajito |publisher=[[HarperCollins]] |year=1999 |isbn=978-81-7223-320-4 |pages=478}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title}}
* {{Rotten Tomatoes}}
* [https://web.archive.org/web/20151121160346/http://www.satyajitray.org/films/aparaji.htm ''Aparajito''] at SatyajitRay.org (archived copy)
* [http://www.reelviews.net/movies/a/aparajito.html Reelviews review of ''Aparajito'']
{{Satyajit Ray}}{{Golden Lion}}{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{අධිකාරී පාලනය}}
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු අනුබන්ධ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1956 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>sktwz0dr7hly5r4h6ij51fse4lle23g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791543</id>
      <parentid>791535</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13690" sha1="k7ripuo75yf0lb4cr9gizmjqichf1z4" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{For-multi|2022 චිත්‍රපටය|අපරාජිතෝ (2022 චිත්‍රපටය){{!}}''අපරාජිතෝ'' (2022 චිත්‍රපටය)|}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපරාජිතෝ
| image          = Aparajito poster.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = සිනමාහල් පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ''|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{ubl|පිනාකි සේන්ගුප්තා|[[කනූ බැනර්ජී]]|[[කරුණා බැනර්ජී]]|ස්මරණ් ඝෝෂාල්|රමණි රංජන් සේන්ගුප්තා|චරප්‍රකාශ් ඝෝෂ්|සුබෝධ් ගංගුලි}}
| cinematography = [[සුබ්‍රතා මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = [[සත්‍යජිත් රායි|එපික් ෆිල්ම්ස්]]
| distributor    = [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| released       = {{Film date|1956|10|11|df=yes}}
| runtime        = 113 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපරාජිතෝ''''' (  {{බස|bn-Latn|Ôporajito}} ; ''අපරාජිත'' ) යනු 1956 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයක් වන අතර එය ''[[අපූ ත්‍රිත්වය]]'' හි දෙවන කොටසයි. එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ් බැනර්ජිගේ]] නවකතාවක් වන ''පථේර් පාංචාලි''  හි අවසාන කොටසේ සහ එහි අනුප්‍රාප්තික නවකතාවක් වන ''අපරාජිතෝ'' හි පළමු කොටසේ අනුවර්තනයකි. &lt;ref name=&quot;r94&quot;&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය ආරම්භ වන්නේ පෙර චිත්‍රපටයක් වන ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955) අවසන් වූ ස්ථානයෙන් කථාව ඇරඹෙන අතර, අපූගේ පවුල [[වාරාණසී|වරනාසි]] වෙත සංක්‍රමණය වීමත් සමඟ, අපූගේ ළමා කාලයේ සිට විද්‍යාලයේ නව යොවුන් විය දක්වා ජීවිතය විස්තර කරයි.

රායි ''පථේර් පාංචාලි'' චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ විට, එහි දෙවන චිත්‍රපටයක් පිළිබඳ ඔහුට කිසිදු සැලසුමක් නොතිබුණි, නමුත් එම චිත්‍රපටයේ විචාරම හා වාණිජමය සාර්ථකත්වය ඔහුව ''අපරාජිතෝ චිත්‍රපටය'' නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කිරීමට පොළඹවන ලදී. {{Sfn|Ray|2013|p=63}} ඔහුගේ පෙර  චිත්‍රපටයේ මෙන්, ඔහු නවකතාව එලෙසින්ම මෙහි නිරූපණය කොට නොමැති අතට, රායි මෙහිදී නිර්භීත කලාත්මක තීරණ කිහිපයක් ගත්තේය, උදාහරණයක් ලෙස අපූ සහ ඔහුගේ මව අතර සම්බන්ධතාවය පොතට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ආකාරයකින් නිරූපණය කිරීම. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එහි පෙර චිත්‍රපටය මෙන්, චිත්‍රපටයට දේශීයව හොඳ ප්‍රතිචාරයක් නොලැබුණි; &quot;නාගරික ප්‍රේක්ෂකයින් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මව සහ පුතු සම්බන්ධතාවය නිරූපණය කිරීමෙන් ඔවුන් කම්පනයට පත් වූ අතර, එය අන්‍යෝන්‍ය මිහිරි බව සහ භක්තිය පිළිබඳ සාම්ප්‍රදායික සංකල්පයට තියුණු ලෙස වෙනස් විය&quot; යනුවෙන් රායි සිහිපත් කොට තිබේ. {{Sfn|Ray|2013|p=42}}

කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවෙන් පිටත විවේචනාත්මක පිළිගැනීම අතිශයින් ධනාත්මක විය. මෙම චිත්‍රපටය වැනීස් චිත්‍රපට උළෙලේ ස්වර්ණ සිංහ සහ විචාරක සම්මානය ඇතුළුව ජාත්‍යන්තර සම්මාන 11ක් දිනා ගත් අතර, සම්මාන දෙකම දිනාගත් පළමු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. {{Sfn|Ray|2012}} ප්‍රවීණ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ම්‍රිනාල් සෙන් පැවසුවේ ''අපරාජිතෝ'' තමා කවදා හෝ දැක ඇති හොඳම ඉන්දියානු චිත්‍රපටවලින් එකක් ලෙස සලකන බවයි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/i-dont-rank-my-films-mrinal-sen/article435026.ece|title=I don't rank my films: Mrinal Sen|last=Das Gupta|first=Ranjan|date=2010|work=The Hindu|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; බොස්ලි ක්‍රෝතර් මෙසේ ලියා ඇත, &quot;එය චිත්‍රමය ප්‍රතිරූපණයේ දුර්ලභ හැඟීමකින් සහ කුසලතාවයකින් සහ රායි මහතාගේ පැත්තෙන් ඉන්දියානු චරිතය පිළිබඳ එතරම් සානුකම්පිත අවබෝධයකින් යුතුව සිදු කර ඇති අතර, එය සන්සුන් හා ඉවසිලිවන්ත නරඹන්නා සඳහා යම් ආකාරයක මෝහනයක් වර්ධනය කරයි&quot;. &lt;ref name=&quot;bosley&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F04E2DC113CE63BBC4151DFB2668382649EDE|title=The Screen: 'Aparajito'; Indian Movie Continues 'Pather Panchali' Story|last=Crowther|first=Bosley|date=29 April 1959|work=The New York Times|access-date=20 September 2014}}&lt;/ref&gt; මෙම චිත්‍රපටයට ලැබුණු විචාරක පැසසුම රායි හට එහි ඊළඟ චිත්‍රපටය වන ''[[අපූර් සංසාර්]]'' (1959) නිර්මාණය කිරීමට දිරිගැන්වීය, එය සමානව හොඳින් පිළිගැනීමට ලක් වූ අතර එමඟින් සර්වකාලීන වඩාත්ම විවේචනාත්මකව පැසසුමට ලක් වූ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයන්ගෙන් එකක් අවසන් විය, රොජර් ඊබට් පසුව පෙන්වා දුන් පරිදි: &quot;චිත්‍රපට තුන&amp;nbsp;... කෑන්ස්, වැනීසිය සහ ලන්ඩන් උළෙලවල ඉහළම ත්‍යාග දිනා ගත් අතර, සාම්ප්‍රදායිකව මනරම් සංගීත ප්‍රේම සම්බන්ධතාවල පටු සීමාවන් තුළ රැඳී සිටි ඉන්දියාවට නව සිනමාවක් නිර්මාණය කළේය. මීට පෙර කිසි දිනෙක එක් මිනිසෙකු තම සංස්කෘතියේ චිත්‍රපට කෙරෙහි මෙතරම් තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කර නොතිබුණි&quot;. &lt;ref name=&quot;ebert&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ebert |first=Roger |date=4 March 2001 |title=The Apu Trilogy |url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-the-apu-trilogy-1959 |access-date=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Bergan |first=Ronald |title=Film |publisher=Dorking Kindersley |year=2006 |isbn=978-1-4053-1280-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Bijoya |title=Manik and I |publisher=Penguin |year=2012 |isbn=978-0-14-341625-8}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Trentham Books |year=2004 |isbn=1-85856-329-1}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gokulsing |first=K. Moti |url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC |title=Routledge Handbook of Indian Cinemas |last2=Dissanayake |first2=Wimal |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-77284-9}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Gugelberger |first=Georg M. |url=https://books.google.com/books?id=F2RmcJm7zgQC |title=The Real Thing: Testimonial Discourse and Latin America |publisher=Duke University Press |year=1996 |isbn=978-0-8223-1844-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=Satyajit |author-link=Satyajit Ray |url=https://books.google.com/books?id=GnPaAAAAMAAJ |title=Our Films, Their Films |date=2013 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-1565-9 |language=en}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0 |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=The Apu Trilogy: Satyajit Ray and the Making of an Epic |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2010 |isbn=978-1-78672-962-0}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Santas |first=Constantine |title=Responding to film: A Text Guide for Students of Cinema Art |publisher=Rowman &amp; Littlefield |year=2002 |isbn=0-8304-1580-7}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=hVILvhgqN6QC |title=Portrait of a Director: Satyajit Ray |publisher=Penguin Books |year=2003 |isbn=978-0-14-302972-4 |series=Penguin original: Film, biography |access-date=1 January 2023}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* {{උපන්‍යාස පොත |last=බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |first=බිභූතිභූෂණ |author-link=බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය |url=https://books.google.com/books?id=x4FjAAAAMAAJ |title=Aparajito |publisher=[[HarperCollins]] |year=1999 |isbn=978-81-7223-320-4 |pages=478}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title}}
* {{Rotten Tomatoes}}
* [https://web.archive.org/web/20151121160346/http://www.satyajitray.org/films/aparaji.htm ''Aparajito''] at SatyajitRay.org (archived copy)
* [http://www.reelviews.net/movies/a/aparajito.html Reelviews review of ''Aparajito'']
{{Satyajit Ray}}{{Golden Lion}}{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{අධිකාරී පාලනය}}
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු අනුබන්ධ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1956 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>k7ripuo75yf0lb4cr9gizmjqichf1z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194552</id>
    <redirect title="විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය" />
    <revision>
      <id>791528</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="5j5ipn4us5ygstnwitw28wh3aaw4q1s" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය]]</text>
      <sha1>5j5ipn4us5ygstnwitw28wh3aaw4q1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Bibhutibhushan Bandyopadhyay</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194553</id>
    <revision>
      <id>791529</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox |name = Bibhutibhushan Bandyopadhyay |title = [[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]ගේ කෘති |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist  |group1 = නවකථා |list1  = * ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' * ''[[ආරණ්‍යක්]]'' * ''ආදර්ශ හින...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>791529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="cviwt8llat6co54zs8ahtmipldmc8t7" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Bibhutibhushan Bandyopadhyay
|title = [[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]ගේ කෘති
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist

|group1 = නවකථා
|list1  =
* ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[ආරණ්‍යක්]]''
* ''[[ආදර්ශ හින්දු හොටෙක්]]''
* ''[[Chander Pahar]]''
* ''[[Hire Manik Jale]]''
* ''[[දේබ්ජන්]]''

|group3 = චරිත
|list3  =
* [[Shankar Ray Choudhuri]]
* [[Diego Alvarez (character)|Diego Alvarez]]
* [[Taranath Tantrik]]

|group5 = චිත්‍රපට අනුවර්තන
|list5  =
{{Navbox|subgroup
  |evenodd = swap
  |groupstyle=text-align:left;background-color: #eee;
  |groupwidth=2em
  |group1=''අපූ ත්‍රිත්වය''
  |list1=
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[අපරාජිතෝ]]''
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]''
  |group2=''Chander Pahar''
  |list2=
* ''[[Chander Pahar (film)|Chander Pahar]]''
* ''[[Amazon Obhijaan]]''
}}
* ''[[Adarsha Hindu Hotel (film)|Adarsha Hindu Hotel]]''
* ''[[Baksa Badal]]''
* ''[[Nishi Padma]]'' 
* ''[[අමාර් ප්‍රේම්]]''
* ''[[නිමන්ත්‍රණ්]]''
* ''[[Distant Thunder (1973 film)|Distant Thunder]]''
* ''[[Fuleswari]]''
* ''[[Alo (film)|Alo]]''
* ''[[Bhalobasar Onek Naam]]''
* ''[[Colours of Innocence]]''

|group7 = කතාමාලා
|list7  =
* [[අපූ ත්‍රිත්වය]]
* [[Chander Pahar (franchise)|Chander Pahar]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Bengali literature templates|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:Indian writer navigational boxes|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:India arts and culture templates]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cviwt8llat6co54zs8ahtmipldmc8t7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791551</id>
      <parentid>791529</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="39fti45zlc1if2fub9wwu0ced3hfedg" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Bibhutibhushan Bandyopadhyay
|title = [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]ගේ කෘති
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist

|group1 = නවකථා
|list1  =
* ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[ආරණ්‍යක්]]''
* ''[[ආදර්ශ හින්දු හොටෙක්]]''
* ''[[Chander Pahar]]''
* ''[[Hire Manik Jale]]''
* ''[[දේබ්ජන්]]''

|group3 = චරිත
|list3  =
* [[Shankar Ray Choudhuri]]
* [[Diego Alvarez (character)|Diego Alvarez]]
* [[Taranath Tantrik]]

|group5 = චිත්‍රපට අනුවර්තන
|list5  =
{{Navbox|subgroup
  |evenodd = swap
  |groupstyle=text-align:left;background-color: #eee;
  |groupwidth=2em
  |group1=''අපූ ත්‍රිත්වය''
  |list1=
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[අපරාජිතෝ]]''
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]''
  |group2=''Chander Pahar''
  |list2=
* ''[[Chander Pahar (film)|Chander Pahar]]''
* ''[[Amazon Obhijaan]]''
}}
* ''[[Adarsha Hindu Hotel (film)|Adarsha Hindu Hotel]]''
* ''[[Baksa Badal]]''
* ''[[Nishi Padma]]'' 
* ''[[අමාර් ප්‍රේම්]]''
* ''[[නිමන්ත්‍රණ්]]''
* ''[[Distant Thunder (1973 film)|Distant Thunder]]''
* ''[[Fuleswari]]''
* ''[[Alo (film)|Alo]]''
* ''[[Bhalobasar Onek Naam]]''
* ''[[Colours of Innocence]]''

|group7 = කතාමාලා
|list7  =
* [[අපූ ත්‍රිත්වය]]
* [[Chander Pahar (franchise)|Chander Pahar]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Bengali literature templates|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:Indian writer navigational boxes|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:India arts and culture templates]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39fti45zlc1if2fub9wwu0ced3hfedg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791554</id>
      <parentid>791551</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="f693jqgat8oefnsrbji964a49wpwuy8" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Bibhutibhushan Bandyopadhyay
|title = [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]ගේ කෘති
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist

|group1 = නවකථා
|list1  =
* ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[ආරණ්‍යක්]]''
* ''[[ආදර්ශ හින්දු හොටෙල්]]''
* ''[[Chander Pahar]]''
* ''[[Hire Manik Jale]]''
* ''[[දේබ්ජන්]]''

|group3 = චරිත
|list3  =
* [[Shankar Ray Choudhuri]]
* [[Diego Alvarez (character)|Diego Alvarez]]
* [[Taranath Tantrik]]

|group5 = චිත්‍රපට අනුවර්තන
|list5  =
{{Navbox|subgroup
  |evenodd = swap
  |groupstyle=text-align:left;background-color: #eee;
  |groupwidth=2em
  |group1=''අපූ ත්‍රිත්වය''
  |list1=
* ''[[පථේර් පාංචාලි]]''
* ''[[අපරාජිතෝ]]''
* ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]''
  |group2=''Chander Pahar''
  |list2=
* ''[[Chander Pahar (film)|Chander Pahar]]''
* ''[[Amazon Obhijaan]]''
}}
* ''[[Adarsha Hindu Hotel (film)|Adarsha Hindu Hotel]]''
* ''[[Baksa Badal]]''
* ''[[Nishi Padma]]'' 
* ''[[අමාර් ප්‍රේම්]]''
* ''[[නිමන්ත්‍රණ්]]''
* ''[[Distant Thunder (1973 film)|Distant Thunder]]''
* ''[[Fuleswari]]''
* ''[[Alo (film)|Alo]]''
* ''[[Bhalobasar Onek Naam]]''
* ''[[Colours of Innocence]]''

|group7 = කතාමාලා
|list7  =
* [[අපූ ත්‍රිත්වය]]
* [[Chander Pahar (franchise)|Chander Pahar]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Bengali literature templates|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:Indian writer navigational boxes|Bandyopadhyay, Bibhutibhushan]]
[[Category:India arts and culture templates]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f693jqgat8oefnsrbji964a49wpwuy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Aparajito poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194554</id>
    <revision>
      <id>791530</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''[[Aparajito]]''.
|Source = http://www.movieposterdb.com/posters/13_10/1957/48956/l_48956_04db894c.jpg
|Author = Likely to be Epic Films or Merchant Ivory Productions or Sony Pictures Classics, the producers/distributor of the film
|Article = අපරාජිතෝ
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = n.a.
|Minimality = {{Non-fre...</comment>
      <origin>791530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="jv3exvbd0huoldo5hhk8wxcd6otoawf" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''[[Aparajito]]''.
|Source = http://www.movieposterdb.com/posters/13_10/1957/48956/l_48956_04db894c.jpg
|Author = Likely to be Epic Films or Merchant Ivory Productions or Sony Pictures Classics, the producers/distributor of the film
|Article = අපරාජිතෝ
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = n.a.
|Minimality = {{Non-free use rationale poster
| Media=film
| Article     = Aparajito
| Use         = Infobox
| Name        = [[අපරාජිතෝ]]
| Distributor = Merchant Ivory Productions or Sony Pictures Classics
| Publisher   =
| Source      =  [http://www.movieposterdb.com/posters/13_10/1957/48956/l_48956_04db894c.jpg image]
}}
|Commercial = n.a.
}}
== Licensing ==
{{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|1950s Indian film posters}}

[[Category:Film posters for Bengali-language films]]</text>
      <sha1>jv3exvbd0huoldo5hhk8wxcd6otoawf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194555</id>
    <revision>
      <id>791532</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1344696183|The World of Apu]]&quot;</comment>
      <origin>791532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5716" sha1="tm2i7yihvajpq2fxdmffyh7gf852wsi" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපූර් සංසාර් (අපූගේ ලෝකය)
| image          = Apur Sansar Poster.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = චිත්‍රපට පෝස්ටරයක්
| native_name    = '''{{Lang|bn-latn|අපූර් සංසාර්}}'''
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{Based on|''අපරාජිතෝ''|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]&lt;br&gt;[[ශර්මිලා ටාගෝර්]]&lt;br&gt;ආලෝක් චක්‍රවර්තී&lt;br&gt;ස්වපන් මුඛර්ජී
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = සත්‍යජිත් රායි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්
| distributor    = 
| released       = {{Film date|1959|05|01|df=y}}
| runtime        = 107 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| budget         = 
| gross          = {{INR|75{{ndash}}80 [[ලක්ෂ]]}}&lt;ref name=&quot;bo&quot;/&gt;
}}

මුලින් {{බස|bn-latn|'''අපූර් සංසාර්'''}} ලෙස නිකුත් කරන ලද '''''ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ''''', යනු 1959 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර, නිෂ්පාදනය කර, අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි . එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂන් බන්දෝපාධ්‍යායිගේ]] ''[[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|අපරාජිතෝ]]'' නවකතාවේ දෙවන භාගයෙන් අනුවර්තනය කර ඇත. ''[[පථේර් පාංචාලි]]'' (1955) සහ ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956) ට පසුව නිකුත් වූ, එය රායිගේ ප්‍රශංසනීය ''අපු ත්‍රිත්වයේ'' අවසාන චිත්‍රපටය වන අතර, විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ ඉන්දියාවේ තරුණ බෙංගාලි මිනිසෙකු වූ අපුගේ ජීවිතය විස්තර කරයි.

මෙම චිත්‍රපටයේ සෞමිත්‍ර චැටර්ජී ඔහුගේ මංගල චරිතය වන අපූ ලෙස රඟපාන අතර, [[ශර්මිලා ටාගෝර්]]  අපූගේ බිරිඳ අපර්ණා ලෙස රඟපාන අතර - ඔවුන් දෙදෙනාම රායිගේ පසුකාලීන කෘතිවල නිතර සහයෝගීව කටයුතු කළ අය බවට පත්විය.

1959 මැයි 1 වන දින තිරගත වූ ''&quot;ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ&quot; චිත්‍රපටය'' පුළුල් විචාරක පැසසුමට ලක් විය. එය හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියානු ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත් අතර හොඳම මුල් සහ පරිකල්පනීය චිත්‍රපටය සඳහා සදර්ලන්ඩ් සම්මානය සහ හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා ජාතික සමාලෝචන මණ්ඩල සම්මානය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සම්මාන රැසක් දිනා ගත්තේය.

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title}}
* {{Rotten Tomatoes}}
* {{TCMDb title}}
* [http://www.satyajitray.org/films/apursan.htm {{බස|bn-latn|Apur Sansar}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629110513/http://www.satyajitray.org/films/apursan.htm|date=29 June 2007}} at SatyajitRay.org
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Navboxes|list={{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
{{NationalFilmAwardBestFeatureFilm}}
{{Sutherland Trophy}}}}{{Indian submission for Academy Awards}}{{Satyajit Ray}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:1959 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>tm2i7yihvajpq2fxdmffyh7gf852wsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791545</id>
      <parentid>791532</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T08:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5758" sha1="f4bhkz3ypgo7o1h61ztstks4p7nrlu0" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපූර් සංසාර් (අපූගේ ලෝකය)
| image          = Apur Sansar Poster.jpg
| alt            = පෝස්ටරයක්
| caption        = චිත්‍රපට පෝස්ටරයක්
| native_name    = '''{{Lang|bn-latn|අපූර් සංසාර්}}'''
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{Based on|''අපරාජිතෝ''|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]]}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]&lt;br&gt;[[ශර්මිලා ටාගෝර්]]&lt;br&gt;ආලෝක් චක්‍රවර්තී&lt;br&gt;ස්වපන් මුඛර්ජී
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = සත්‍යජිත් රායි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්
| distributor    = 
| released       = {{Film date|1959|05|01|df=y}}
| runtime        = 107 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]]
| budget         = 
| gross          = {{INR|75{{ndash}}80 [[ලක්ෂ]]}}&lt;ref name=&quot;bo&quot;/&gt;
}}

මුලින් {{බස|bn-latn|'''අපූර් සංසාර්'''}} ලෙස නිකුත් කරන ලද '''''ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ''''', යනු 1959 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර, නිෂ්පාදනය කර, අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි . එය [[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂන් බන්දෝපාධ්‍යායිගේ]] ''[[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|අපරාජිතෝ]]'' නවකතාවේ දෙවන භාගයෙන් අනුවර්තනය කර ඇත. ''[[පථේර් පාංචාලි]]'' (1955) සහ ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956) ට පසුව නිකුත් වූ, එය රායිගේ ප්‍රශංසනීය ''[[අපූ ත්‍රිත්වය|අපු ත්‍රිත්වයේ]]'' අවසාන චිත්‍රපටය වන අතර, විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ ඉන්දියාවේ තරුණ බෙංගාලි මිනිසෙකු වූ අපුගේ ජීවිතය විස්තර කරයි.

මෙම චිත්‍රපටයේ සෞමිත්‍ර චැටර්ජී ඔහුගේ මංගල චරිතය වන අපූ ලෙස රඟපාන අතර, [[ශර්මිලා ටාගෝර්]]  අපූගේ බිරිඳ අපර්ණා ලෙස රඟපාන අතර - ඔවුන් දෙදෙනාම රායිගේ පසුකාලීන කෘතිවල නිතර සහයෝගීව කටයුතු කළ අය බවට පත්විය.

1959 මැයි 1 වන දින තිරගත වූ ''&quot;ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ&quot; චිත්‍රපටය'' පුළුල් විචාරක පැසසුමට ලක් විය. එය හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ඉන්දියානු ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත් අතර හොඳම මුල් සහ පරිකල්පනීය චිත්‍රපටය සඳහා සදර්ලන්ඩ් සම්මානය සහ හොඳම විදේශ භාෂා චිත්‍රපටය සඳහා ජාතික සමාලෝචන මණ්ඩල සම්මානය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සම්මාන රැසක් දිනා ගත්තේය.

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title}}
* {{Rotten Tomatoes}}
* {{TCMDb title}}
* [http://www.satyajitray.org/films/apursan.htm {{බස|bn-latn|Apur Sansar}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629110513/http://www.satyajitray.org/films/apursan.htm|date=29 June 2007}} at SatyajitRay.org
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Navboxes|list={{National Board of Review Award for Best Foreign Language Film}}
{{NationalFilmAwardBestFeatureFilm}}
{{Sutherland Trophy}}}}{{Indian submission for Academy Awards}}{{Satyajit Ray}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:හොඳම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:1959 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>f4bhkz3ypgo7o1h61ztstks4p7nrlu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Apur Sansar Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194556</id>
    <revision>
      <id>791533</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''[[The World of Apu|Apur Sansar]]''.
|Source = https://celluloidparadiso.files.wordpress.com/2011/07/the-world-of-apu.jpg
|Author = Likely to be distributor of the film
|Article = ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = n.a.
|Minimality = {{Non-free use rationale poster
| Media=film
| Article     = ද...</comment>
      <origin>791533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1001" sha1="qhu48njnm1sa01n14csfctk5q1sn9ab" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale 2
|Description = A poster of the Bengali film ''[[The World of Apu|Apur Sansar]]''.
|Source = https://celluloidparadiso.files.wordpress.com/2011/07/the-world-of-apu.jpg
|Author = Likely to be distributor of the film
|Article = ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = n.a.
|Minimality = {{Non-free use rationale poster
| Media=film
| Article     = ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ
| Use         = Infobox
| Name        = [[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ|Apur Sansar]]
| Distributor = 
| Publisher   =
| Source      = [https://celluloidparadiso.files.wordpress.com/2011/07/the-world-of-apu.jpg image]
}}
|Commercial = n.a.
}}
== Licensing ==
{{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|1950s Indian film posters}}

[[Category:Film posters for Bengali-language films]]</text>
      <sha1>qhu48njnm1sa01n14csfctk5q1sn9ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපූර් සංසාර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194557</id>
    <redirect title="ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ" />
    <revision>
      <id>791534</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="0arrqcy76sl2ixcdx9gb926r14p89ib" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ]]</text>
      <sha1>0arrqcy76sl2ixcdx9gb926r14p89ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපූ ත්‍රිත්වය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194558</id>
    <revision>
      <id>791537</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1315462320|The Apu Trilogy]]&quot;</comment>
      <origin>791537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9635" sha1="0etg3iq8otvxk1zp4s8odqs9r0c4q4t" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපූ ත්‍රිත්වය
| image          = The Apu Trilogy.jpg
| alt            = 
| caption        = සත්‍යජිත් රායිගෙර් ත්‍රිත්වය සඳහා වූ [[ඩීවීඩී රීජන්|රීජන් 2]] කවරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = සත්‍යජිත්රායි
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{Based on|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ'' ඇසුරෙන්}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{Plainlist|
* [[සුබීර් බැනර්ජී]]
* පිනාකි සේන් ගුප්තා
* [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]
}}
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[ඩුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = {{small|([[පථේර් පාංචාලි]])}} : [[බටහිර බෙංගාල රජය]]&lt;br&gt;{{small|([[අපරාජිතෝ]])}} සහ {{small|([[අපූර් සංසාර්]])}} : [[සත්‍යජිත් රායි| එපික් ෆිල්ම්ස්]] / [[සත්‍යජිත් රායි|සත්‍යජිත් රායි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| distributor    = [[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] / [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br&gt;{{small| ([[පථේර් පාංචාලි]] බෙදාහරින ලද්දේ [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]])}}
| released       = {{Film date|1955|08|26|[[Pather Panchali]]|1956|10|11|[[Aparajito]]|1959|05|01|[[Apur Sansar]]|df=y}}
| runtime        = 342 මිනිත්තු (සමස්ත)
| country        = [[ඉන්දියාව]]
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපු ත්‍රිත්වය''''' යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු බෙංගාලි භාෂා නාට්‍ය චිත්‍රපට තුනක සහිත සුප්‍රකට චිත්‍රපට මාලාවකි: ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955), ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956) සහ ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ|ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපු]]'' (1959) මෙම චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයයි. ත්‍රිත්වයේ සංගීතය නිර්මාණය කරන ල්ද්දේ [[රවි ශංකර්]] විසිනි.

[[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්දෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''පථේර් පාංචාලි'' (1929) සහ ''අපරාජිතෝ'' (1932) යන බෙංගාලි නවකථා දෙකක් ඇසුරෙන් අනුවර්තනය වූ මෙම චිත්‍රපට ඉන්දියානු සහ ලෝක සිනමාවේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලබන අතර විශිෂ්ට කෘති ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Age of Movies: Selected Writings of Pauline Kael (paperback) |url=https://www.loa.org/books/348-the-age-of-movies-selected-writings-of-pauline-kael-paperback/ |access-date=2025-10-06 |website=Library of America |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ආධුනික නළු නිළියන් සහ කාර්ය මණ්ඩලයක් භාවිතා කරමින් මධ්‍යස්ථ අයවැයක් මත නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙම ත්‍රිත්වය පුළුල් විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන තුනක් සහ කාන්, බර්ලින් සහ වැනීසියේ චිත්‍රපට උළෙලවල බහු ගෞරව ඇතුළුව කීර්තිමත් සම්මාන රාශියක් දිනා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; සැලකිය යුතු ලෙස, ''පථේර් පාංචාලි'' දළ වශයෙන් {{Indian Rupee}} 150,000 ක අයවැයකින් නිර්මාණය කරන ලදී, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|title=50 Years of Pather Panchali|last=Pradip Biswas|date=16 September 2005|work=[[Screen (magazine)|Screen]]|access-date=23 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602000402/http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|archive-date=2 June 2009}}&lt;/ref&gt; ඒ වන විට එය ඩොලර් 45,300 ක් පමණ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2013-08-19 |title=The fallacy of 'dollar = rupee' in 1947 |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-the-fallacy-of-dollar-rupee-in-1947-1876776 |access-date=19 August 2013 |publisher=DNA}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Isaksson|2007}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්රිත ==

=== උපුටා දැක්වීම් ===
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Isaksson |first=Folke |url=https://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |title=Satyajit Ray: Interviews |publisher=University Press of Mississippi |year=2007 |isbn=978-1-57806-937-8 |editor-last=Cardullo, Bert |chapter=Conversation with Satyajit Ray |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103143738/http://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=S |title=Our films, their films |publisher=Asia Book Corp. of America |year=1993 |isbn=978-0-86311-317-8 |edition=3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=TnkcLvYRNfMC |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=978-1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=Marie |author-link=Marie Seton |url=https://archive.org/details/portraitofdirect0000seto |title=Satyajit Ray: Portrait of a director |publisher=Indiana University Press |year=1971 |isbn=978-0-253-16815-3 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=978-0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* නයිස්, බෙන් (1988). ''[https://books.google.com/books?id=KHJZAAAAMAAJ සත්‍යජිත් රේ: ඔහුගේ චිත්‍රපට පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්]'' . ප්‍රේගර්. 1988. [[ISBN (identifier)|අයිඑස්බීඑන්]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0275926663|&lt;bdi&gt;978-0275926663&lt;/bdi&gt;]] .

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title|qid=Q622380|title=Pather Panchali}}
* {{IMDb title|qid=Q622382|title=Aparajito}}
* {{IMDb title|qid=Q622376|title=The World of Apu}}
* [http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710145800/http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm|date=10 July 2017}} at SatyajitRay.org
* [http://www.janusfilms.com/aputrilogy/ The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151202004850/http://www.janusfilms.com/aputrilogy/|date=2 December 2015}} at Janus Films
* [https://web.archive.org/web/20050525000402/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,the_apu_trilogy,00.html The Apu Trilogy (1955, 1956, 1959)] in ''Time''
* [http://artsandfaith.com/t100/apu.html Voted #17 on The Arts and Faith Top 100 Films (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404172104/http://artsandfaith.com/t100/apu.html|date=4 April 2010}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/3804-the-apu-trilogy-behind-the-universal ''The Apu Trilogy: Behind the Universal''] an essay by Girish Shambu at the Criterion Collection
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>0etg3iq8otvxk1zp4s8odqs9r0c4q4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791538</id>
      <parentid>791537</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9695" sha1="0cfx96piwzu0b5dvuyfztor7h84geqk" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපූ ත්‍රිත්වය
| image          = The Apu Trilogy.jpg
| alt            = 
| caption        = සත්‍යජිත් රායිගෙර් ත්‍රිත්වය සඳහා වූ [[ඩීවීඩී රීජන්|රීජන් 2]] කවරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = සත්‍යජිත්රායි
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{Based on|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ'' ඇසුරෙන්}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{Plainlist|
* [[සුබීර් බැනර්ජී]]
* පිනාකි සේන් ගුප්තා
* [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]
}}
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[ඩුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = {{small|([[පථේර් පාංචාලි]])}} : [[බටහිර බෙංගාල රජය]]&lt;br&gt;{{small|([[අපරාජිතෝ]])}} සහ {{small|([[අපූර් සංසාර්]])}} : [[සත්‍යජිත් රායි| එපික් ෆිල්ම්ස්]] / [[සත්‍යජිත් රායි|සත්‍යජිත් රායි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| distributor    = [[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] / [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br&gt;{{small| ([[පථේර් පාංචාලි]] බෙදාහරින ලද්දේ [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]])}}
| released       = {{Film date|1955|08|26|[[පථේර් පාංචාලි]]|1956|10|11|[[අපරාජිතෝ]]|1959|05|01|[[අපූර් සංසාර්]]|df=y}}
| runtime        = 342 මිනිත්තු (සමස්ත)
| country        = [[ඉන්දියාව]]
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපු ත්‍රිත්වය''''' යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු බෙංගාලි භාෂා නාට්‍ය චිත්‍රපට තුනක සහිත සුප්‍රකට චිත්‍රපට මාලාවකි: ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955), ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956) සහ ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ|ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපු]]'' (1959) මෙම චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයයි. ත්‍රිත්වයේ සංගීතය නිර්මාණය කරන ල්ද්දේ [[රවි ශංකර්]] විසිනි.

[[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්දෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''පථේර් පාංචාලි'' (1929) සහ ''අපරාජිතෝ'' (1932) යන බෙංගාලි නවකථා දෙකක් ඇසුරෙන් අනුවර්තනය වූ මෙම චිත්‍රපට ඉන්දියානු සහ ලෝක සිනමාවේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලබන අතර විශිෂ්ට කෘති ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Age of Movies: Selected Writings of Pauline Kael (paperback) |url=https://www.loa.org/books/348-the-age-of-movies-selected-writings-of-pauline-kael-paperback/ |access-date=2025-10-06 |website=Library of America |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ආධුනික නළු නිළියන් සහ කාර්ය මණ්ඩලයක් භාවිතා කරමින් මධ්‍යස්ථ අයවැයක් මත නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙම ත්‍රිත්වය පුළුල් විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන තුනක් සහ කාන්, බර්ලින් සහ වැනීසියේ චිත්‍රපට උළෙලවල බහු ගෞරව ඇතුළුව කීර්තිමත් සම්මාන රාශියක් දිනා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; සැලකිය යුතු ලෙස, ''පථේර් පාංචාලි'' දළ වශයෙන් {{Indian Rupee}} 150,000 ක අයවැයකින් නිර්මාණය කරන ලදී, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|title=50 Years of Pather Panchali|last=Pradip Biswas|date=16 September 2005|work=[[Screen (magazine)|Screen]]|access-date=23 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602000402/http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|archive-date=2 June 2009}}&lt;/ref&gt; ඒ වන විට එය ඩොලර් 45,300 ක් පමණ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2013-08-19 |title=The fallacy of 'dollar = rupee' in 1947 |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-the-fallacy-of-dollar-rupee-in-1947-1876776 |access-date=19 August 2013 |publisher=DNA}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Isaksson|2007}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්රිත ==

=== උපුටා දැක්වීම් ===
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Isaksson |first=Folke |url=https://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |title=Satyajit Ray: Interviews |publisher=University Press of Mississippi |year=2007 |isbn=978-1-57806-937-8 |editor-last=Cardullo, Bert |chapter=Conversation with Satyajit Ray |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103143738/http://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=S |title=Our films, their films |publisher=Asia Book Corp. of America |year=1993 |isbn=978-0-86311-317-8 |edition=3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=TnkcLvYRNfMC |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=978-1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=Marie |author-link=Marie Seton |url=https://archive.org/details/portraitofdirect0000seto |title=Satyajit Ray: Portrait of a director |publisher=Indiana University Press |year=1971 |isbn=978-0-253-16815-3 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=978-0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* නයිස්, බෙන් (1988). ''[https://books.google.com/books?id=KHJZAAAAMAAJ සත්‍යජිත් රේ: ඔහුගේ චිත්‍රපට පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්]'' . ප්‍රේගර්. 1988. [[ISBN (identifier)|අයිඑස්බීඑන්]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0275926663|&lt;bdi&gt;978-0275926663&lt;/bdi&gt;]] .

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title|qid=Q622380|title=Pather Panchali}}
* {{IMDb title|qid=Q622382|title=Aparajito}}
* {{IMDb title|qid=Q622376|title=The World of Apu}}
* [http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710145800/http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm|date=10 July 2017}} at SatyajitRay.org
* [http://www.janusfilms.com/aputrilogy/ The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151202004850/http://www.janusfilms.com/aputrilogy/|date=2 December 2015}} at Janus Films
* [https://web.archive.org/web/20050525000402/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,the_apu_trilogy,00.html The Apu Trilogy (1955, 1956, 1959)] in ''Time''
* [http://artsandfaith.com/t100/apu.html Voted #17 on The Arts and Faith Top 100 Films (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404172104/http://artsandfaith.com/t100/apu.html|date=4 April 2010}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/3804-the-apu-trilogy-behind-the-universal ''The Apu Trilogy: Behind the Universal''] an essay by Girish Shambu at the Criterion Collection
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>0cfx96piwzu0b5dvuyfztor7h84geqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>791541</id>
      <parentid>791538</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T07:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>791541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9695" sha1="goklup2grj02gzd8se10jamqbrbu9fj" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = අපූ ත්‍රිත්වය
| image          = The Apu Trilogy.jpg
| alt            = 
| caption        = සත්‍යජිත් රායිගෙර් ත්‍රිත්වය සඳහා වූ [[ඩීවීඩී රීජන්|රීජන් 2]] කවරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = සත්‍යජිත්රායි
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{Based on|[[බිභූතිභූෂණ බන්ද්‍යෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''[[පථේර් පාංචාලි (නවකථාව)|පථේර් පාංචාලි]]'' සහ ''අපරාජිතෝ'' ඇසුරෙන්}}
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = {{Plainlist|
* [[සුබීර් බැනර්ජී]]
* පිනාකි සේන් ගුප්තා
* [[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]
}}
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[රවී ශංකර්]]
| studio         = {{small|([[පථේර් පාංචාලි]])}} : [[බටහිර බෙංගාල රජය]]&lt;br&gt;{{small|([[අපරාජිතෝ]])}} සහ {{small|([[අපූර් සංසාර්]])}} : [[සත්‍යජිත් රායි| එපික් ෆිල්ම්ස්]] / [[සත්‍යජිත් රායි|සත්‍යජිත් රායි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]
| distributor    = [[සෝනි පික්චර්ස් ක්ලැසික්ස්]] / [[මර්චන්ට් අයිවරි ප්‍රොඩක්ෂන්ස්]]&lt;br&gt;{{small| ([[පථේර් පාංචාලි]] බෙදාහරින ලද්දේ [[ඕරෝරා චිත්‍රපට සංස්ථාව]])}}
| released       = {{Film date|1955|08|26|[[පථේර් පාංචාලි]]|1956|10|11|[[අපරාජිතෝ]]|1959|05|01|[[අපූර් සංසාර්]]|df=y}}
| runtime        = 342 මිනිත්තු (සමස්ත)
| country        = [[ඉන්දියාව]]
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''අපු ත්‍රිත්වය''''' යනු [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු බෙංගාලි භාෂා නාට්‍ය චිත්‍රපට තුනක සහිත සුප්‍රකට චිත්‍රපට මාලාවකි: ''[[පථේර් පාංචාලි]]''  (1955), ''[[අපරාජිතෝ]]'' (1956) සහ ''[[ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපූ|ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් අපු]]'' (1959) මෙම චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයයි. ත්‍රිත්වයේ සංගීතය නිර්මාණය කරන ල්ද්දේ [[රවි ශංකර්]] විසිනි.

[[විභූතිභූෂණ බන්ද්‍යොපාධ්‍යාය|බිභූතිභූෂණ බන්දෝපාධ්‍යාය]] විසින් රචිත ''පථේර් පාංචාලි'' (1929) සහ ''අපරාජිතෝ'' (1932) යන බෙංගාලි නවකථා දෙකක් ඇසුරෙන් අනුවර්තනය වූ මෙම චිත්‍රපට ඉන්දියානු සහ ලෝක සිනමාවේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලබන අතර විශිෂ්ට කෘති ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Age of Movies: Selected Writings of Pauline Kael (paperback) |url=https://www.loa.org/books/348-the-age-of-movies-selected-writings-of-pauline-kael-paperback/ |access-date=2025-10-06 |website=Library of America |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ආධුනික නළු නිළියන් සහ කාර්ය මණ්ඩලයක් භාවිතා කරමින් මධ්‍යස්ථ අයවැයක් මත නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙම ත්‍රිත්වය පුළුල් විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන තුනක් සහ කාන්, බර්ලින් සහ වැනීසියේ චිත්‍රපට උළෙලවල බහු ගෞරව ඇතුළුව කීර්තිමත් සම්මාන රාශියක් දිනා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Robinson|2003}}&lt;/ref&gt; සැලකිය යුතු ලෙස, ''පථේර් පාංචාලි'' දළ වශයෙන් {{Indian Rupee}} 150,000 ක අයවැයකින් නිර්මාණය කරන ලදී, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|title=50 Years of Pather Panchali|last=Pradip Biswas|date=16 September 2005|work=[[Screen (magazine)|Screen]]|access-date=23 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602000402/http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=11150|archive-date=2 June 2009}}&lt;/ref&gt; ඒ වන විට එය ඩොලර් 45,300 ක් පමණ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2013-08-19 |title=The fallacy of 'dollar = rupee' in 1947 |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-the-fallacy-of-dollar-rupee-in-1947-1876776 |access-date=19 August 2013 |publisher=DNA}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{හාවඩ් වරහන් නොමැති|Isaksson|2007}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්රිත ==

=== උපුටා දැක්වීම් ===
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* {{උපන්‍යාස පොත |last=Isaksson |first=Folke |url=https://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |title=Satyajit Ray: Interviews |publisher=University Press of Mississippi |year=2007 |isbn=978-1-57806-937-8 |editor-last=Cardullo, Bert |chapter=Conversation with Satyajit Ray |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103143738/http://books.google.com/books?id=fQYs4X5d9WAC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Ray |first=S |title=Our films, their films |publisher=Asia Book Corp. of America |year=1993 |isbn=978-0-86311-317-8 |edition=3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=TnkcLvYRNfMC |title=Satyajit Ray: The Inner Eye |publisher=University of California Press |year=1989 |isbn=978-0-520-06946-6}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=A |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=I. B. Tauris |year=2003 |isbn=978-1-86064-965-3}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=Marie |author-link=Marie Seton |url=https://archive.org/details/portraitofdirect0000seto |title=Satyajit Ray: Portrait of a director |publisher=Indiana University Press |year=1971 |isbn=978-0-253-16815-3 |url-access=registration}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wood |first=R |title=The Apu trilogy |publisher=November Books Ltd |year=1972 |isbn=978-0-85631-003-4}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* නයිස්, බෙන් (1988). ''[https://books.google.com/books?id=KHJZAAAAMAAJ සත්‍යජිත් රේ: ඔහුගේ චිත්‍රපට පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්]'' . ප්‍රේගර්. 1988. [[ISBN (identifier)|අයිඑස්බීඑන්]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0275926663|&lt;bdi&gt;978-0275926663&lt;/bdi&gt;]] .

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title|qid=Q622380|title=Pather Panchali}}
* {{IMDb title|qid=Q622382|title=Aparajito}}
* {{IMDb title|qid=Q622376|title=The World of Apu}}
* [http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710145800/http://www.satyajitray.org/about_ray/apu_trilogy.htm|date=10 July 2017}} at SatyajitRay.org
* [http://www.janusfilms.com/aputrilogy/ The Apu Trilogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151202004850/http://www.janusfilms.com/aputrilogy/|date=2 December 2015}} at Janus Films
* [https://web.archive.org/web/20050525000402/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,the_apu_trilogy,00.html The Apu Trilogy (1955, 1956, 1959)] in ''Time''
* [http://artsandfaith.com/t100/apu.html Voted #17 on The Arts and Faith Top 100 Films (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404172104/http://artsandfaith.com/t100/apu.html|date=4 April 2010}}
* [https://www.criterion.com/current/posts/3804-the-apu-trilogy-behind-the-universal ''The Apu Trilogy: Behind the Universal''] an essay by Girish Shambu at the Criterion Collection
{{Bibhutibhushan Bandyopadhyay}}{{Satyajit Ray}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1955 චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>goklup2grj02gzd8se10jamqbrbu9fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:The Apu Trilogy.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194559</id>
    <revision>
      <id>791540</id>
      <timestamp>2026-05-24T07:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>== Fair use for use in [[අපූ ත්‍රිත්වය|Apu trilogy]] ==
Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because:
# It's a low resolution copy of a Film Poster / VHS or DVD Cover.
# It doesn't limit the copyright owner's rights to sell the film in any way, in fact, it may encourage sales. 
# Because of the low resolution, copies could not be used to make illegal copies of the artwork/image.
# The image is itself a subject of discussion in the article or...</comment>
      <origin>791540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="s2b4it32k6piitfecv1adqgarx7p2te" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==
== Fair use for use in [[අපූ ත්‍රිත්වය|Apu trilogy]] ==
Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because:
# It's a low resolution copy of a Film Poster / VHS or DVD Cover.
# It doesn't limit the copyright owner's rights to sell the film in any way, in fact, it may encourage sales. 
# Because of the low resolution, copies could not be used to make illegal copies of the artwork/image.
# The image is itself a subject of discussion in the article or used in the infobox thereof.
# The image is significant because it was used to promoted a notable film.
== Fair use for use in [[Art film]] ==
Though this image is subject to copyright, its use is covered by the U.S. fair use laws because:
# It's a low resolution copy of a Film Poster / VHS or DVD Cover.
# It doesn't limit the copyright owner's rights to sell the film in any way, in fact, it may encourage sales. 
# Because of the low resolution, copies could not be used to make illegal copies of the artwork/image.
# The image is itself a subject of discussion in the article or used in the infobox thereof.
# The image is significant because it was used to promoted a notable film.

== Licensing ==
{{Non-free video cover|image_has_rationale=yes|Film video covers}}</text>
      <sha1>s2b4it32k6piitfecv1adqgarx7p2te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපරජිතෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194560</id>
    <redirect title="අපරාජිතෝ" />
    <revision>
      <id>791546</id>
      <timestamp>2026-05-24T08:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[අපරාජිතෝ]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="6ujfbam21jix9ybd6hyd3f9vrqxvfj0" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අපරාජිතෝ]]</text>
      <sha1>6ujfbam21jix9ybd6hyd3f9vrqxvfj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පාතර් පංචාලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194561</id>
    <redirect title="පථේර් පාංචාලි" />
    <revision>
      <id>791547</id>
      <timestamp>2026-05-24T08:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[පථේර් පාංචාලි]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[පථේර් පාංචාලි]]</text>
      <sha1>qlo8tquctrg8aqzirxnl0ogcgjylc93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දේවී (1960 චිත්‍රපටය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194562</id>
    <revision>
      <id>791566</id>
      <timestamp>2026-05-24T08:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342138138|Devi (1960 film)]]&quot;</comment>
      <origin>791566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="0m8l0972r3rbk3j51p9abpzkvtgz5t5" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = දේවී
| image          = Devi (1960).jpg
| caption        = බෙංගාලි නාමය සහිත පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| writer         = [[ප්‍රභාත් කුමාර් මුඛෝපාධ්‍යාය]]
| producer       = සත්‍යජිත් රායි
| starring       = [[ශර්මිලා ටාගෝර්]]&lt;br /&gt;[[සෞමිත්‍ර චැටර්ජී]]&lt;br /&gt;[[ඡබී බිස්වාස්]]
| narrator       = 
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = [[අලි අක්බර් ඛාන්]]
| distributor    = 
| released       = {{film date|1960|2|19|df=yes}}
| runtime        = 93 මිනිත්තු
| country        = [[ඉන්දියාව]]
| language       = බෙංගාලි
}}'''''දේවි''''' ( {{Translation|දෙවඟන}} ) යනු 1960 දී අධ්‍යක්ෂක [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් නිර්මිට්බ ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි භාෂා]] නාට්‍ය චිත්‍රපටයක් වන අතර එහි [[ශර්මිලා ටාගෝර්]], සෞමිත්‍ර චැටර්ජි සහ ඡබී බිස්වාස් රංගනයෙන් දායක වේ. එය ප්‍රභාත් කුමාර් මුඛෝපාධ්‍යායගේ කෙටිකතාවක් මත පාදක වූවකි. මෙම කථා වස්තුව තම ලේලිය (ටාගෝර්) දේවතාවියකගේ පුනරුත්පත්තියක් යැයි විශ්වාස කරන ඉඩම්හිමි සමින්දාර් (බිස්වාස්) කෙනෙකු පිළිබඳ ගෙතෙයි.

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb title|id=0053765|title=Devi}}
* [https://web.archive.org/web/20070616223004/http://www.satyajitray.org/films/devi.htm satyajitray.org]
{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Best Feature Film Bengali}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය 19 වන සියවස තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1960 චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>0m8l0972r3rbk3j51p9abpzkvtgz5t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Devi (1960).jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194563</id>
    <revision>
      <id>791568</id>
      <timestamp>2026-05-24T08:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale poster
| Article           = දේවී (1960 චිත්‍රපටය)
| Use               = Infobox
&lt;!-- ADDITIONAL INFORMATION --&gt;
| Name              = Devi
| Distributor       = 
| Publisher         = 
| Type              = 
| Website           = 
| Owner             = 
| Commentary        = 
&lt;!--OVERRIDE FIELDS --&gt;
| Description       = 
| Source            = http://artdealauction.com/onlineauction/product/lot-26/
| Portion           = 
| Low_resolution    = 
| Purpose           = &lt;...</comment>
      <origin>791568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="821" sha1="36kp4085vi0ppqvw24r2uztd7tga9y6" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale poster
| Article           = දේවී (1960 චිත්‍රපටය)
| Use               = Infobox
&lt;!-- ADDITIONAL INFORMATION --&gt;
| Name              = Devi
| Distributor       = 
| Publisher         = 
| Type              = 
| Website           = 
| Owner             = 
| Commentary        = 
&lt;!--OVERRIDE FIELDS --&gt;
| Description       = 
| Source            = http://artdealauction.com/onlineauction/product/lot-26/
| Portion           = 
| Low_resolution    = 
| Purpose           = &lt;!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --&gt;
| Replaceability    = 
| other_information = 
}}
== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|1960s Indian film posters}}

[[Category:Film posters for Bengali-language films]]</text>
      <sha1>36kp4085vi0ppqvw24r2uztd7tga9y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දේවි (1960 චිත්‍රපටය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194564</id>
    <redirect title="දේවී (1960 චිත්‍රපටය)" />
    <revision>
      <id>791569</id>
      <timestamp>2026-05-24T08:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[දේවී (1960 චිත්‍රපටය)]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="378bqb5dfvzoy5837xfi2myr5git1zc" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[දේවී (1960 චිත්‍රපටය)]]</text>
      <sha1>378bqb5dfvzoy5837xfi2myr5git1zc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහානගර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194565</id>
    <revision>
      <id>791580</id>
      <timestamp>2026-05-24T11:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342138190|Mahanagar]]&quot;</comment>
      <origin>791580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7321" sha1="3d6uyg55bzrheh8jwzienpnsemzjnxp" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = මහානගර්
| image          = Mahanagar2.jpg
| caption        = ''මහානගර්'' සඳහා පෝස්ටරයක්
| director       = [[සත්‍යජිත් රායි]]
| screenplay     = සත්‍යජිත් රායි
| based_on       = {{based on|''අබතරණිකා''|[[නරේන්ද්‍රනාත් මිත්‍රා]]}}
| producer       = ආර්.ඩී. බන්සාල්
| starring       = [[අනිල් චැටර්ජී]]&lt;br&gt;[[මාධබී මුඛර්ජී]]&lt;br&gt;[[හරධන් බැනර්ජී]]&lt;br&gt;හරේන් චැටර්ජී&lt;br&gt;විකී රෙඩ්වූඩ්&lt;br&gt;[[ජයා බච්චන්|ජයා භදූරී]]&lt;br&gt;සේඵාලිකා දේවී
| cinematography = [[සුබ්‍රත මිත්‍රා]]
| editing        = [[දුලාල් දත්තා]]
| music          = සත්‍යජිත් රායි
| studio         = ආර්.ඩී. බන්සාල් සහ සමාගම
| distributor    = එඩ්වඩ් හැරිසන් (එජ)
| released       = {{Film date|df=y|1963|09|27|ඉන්දියාව}}
| runtime        = 131 මිනිත්තු
| country        = ඉන්දියාව
| language       = බෙංගාලි
| budget         = 
}}'''''මහානගර්''''' ( {{Langx|bn|মহানগর}}  , {{Literal translation|මහා නගරය}}   ) යනු 1963 දී [[සත්‍යජිත් රායි]] විසින් රචනා කර අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු [[බෙංගාලි බස|බෙංගාලි]] භාෂා නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි . [[මාධබී මුඛර්ජී]] ප්‍රධාන චරිතයට &lt;ref name=&quot;seton&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Seton |first=Marie |url=https://books.google.com/books?id=hVILvhgqN6QC |title=Portrait of a Director: Satyajit Ray |publisher=[[Penguin Group|Penguin Books India]] |year=2003 |isbn=9780143029724 |location=Delhi |page=233 |quote=The two sisters, Anime and Monisha, and Gulabi, are a distinct contrast from the more traditional Indian women in Ray's earlier films. But in Mahanagar, Arati is not only the central character but a woman, as Chidananda Das Gupta observed, ...}}&lt;/ref&gt; රංගනයෙන් දායක වන අතර නරේන්ද්‍රනාත් මිත්‍රා විසින් රචිත ''අබතරණිකා'' කෙටිකතාව පාදක කරගනිමින්, වෙළඳ නියෝජිතවරියක ලෙස රැකියාවක් ඇරඹීම නිසා සිය සාම්ප්‍රදායික පවුල කැළඹීමට පත් වන ගෘහණියකගේ කතාව එය නිරූපණය කරයි. [[බොලිවුඩ්|හින්දි සිනමාවේ]] ප්‍රමුඛ නිළියක් වන ජයා භාදූරී පළමු තිර දර්ශනය මෙම චිත්‍රපටයෙන් සනිටුහන් විය.

1963 මුල් භාගයේදී කල්කටාවේ රූගත කරන ලද ''මහානගර්'', රායි විසින් ඔහුගේ උපන් [[කොල්කාතා|ගම වන කල්කටාව]] මුළුමනින්ම පසුබිම් කරගනිමින් නිර්මාණය කරන ලද පළමු චිත්‍රපටය වන අතර, එය නාගරික මධ්‍යම පංතියේ සමකාලීන යථාර්ථයන් පිළිබිඹු කරයි. එහිදී කාන්තාවන් රැකියාවට යාම තවදුරටත් ස්ත්‍රී [[ස්ත්‍රීවාදය|විමුක්තිය]] පිළිබඳ අදහස්  මෙහෙයවනු නොලබන අතර එය ආර්ථික අර්බුදයෙන් මිදීමට මාර්ගයම් බවට පත්ව ඇත. මෙම චිත්‍රපටය [[පීතෘමූලිකත්වය|පීතෘමූලික]] ආකල්ප සහ සමාජ ගතිකත්වයන් මඟින් ධෛර්යමත් කාන්තාවන් වෙට්ග වන බලපෑම නිරූපණය කරයි. &lt;ref name=&quot;Robinson2004&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Robinson |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=u9jdfLG8FwIC |title=Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher=[[I.B. Tauris]] |year=2004 |isbn=9781860649653 |location=New York |page=149 |quote=&quot;She was like someone I had seen,' says Madhabi Mukherjee of her wonderfully expressive performance as Arati in Mahanagar, which Ray shot in the first half of 1963. This is his first examination of more or less contemporary Calcutta, ...&quot; |access-date=19 August 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ob&quot; /&gt; ප්‍රවීණ චිත්‍රපට විචාරක පිලිප් ෆ්‍රෙන්ච් අනුව, මෙම චිත්‍රපටය ‍රායි ශ්‍රේෂ්ඨතම කෘතිවලින් එකක් ලෙස ''[[අපූ ත්‍රිත්වය]]'' සමඟ සමව පවතී. &lt;ref name=&quot;ob&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=French |first=Philip |author-link=Philip French |date=18 August 2013 |title=The Big City – review |url=https://www.theguardian.com/film/2013/aug/18/satyajit-ray-big-city-review |access-date=19 August 2013 |website=[[The Observer]] |publisher=[[Guardian News and Media]]}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://web.archive.org/web/20070625082645/http://www.satyajitray.org/films/mahanag.htm මහානගර් (www.satyajitray.org)]
* [https://www.criterion.com/current/posts/2871-the-big-city-a-woman-s-place ''මහා නගරය: කාන්තාවකගේ ස්ථානය''] - නිර්ණායක එකතුවේ චන්දක් සෙන්ගුප්තා විසින් රචිත රචනයක්.
* {{IMDb title}}
{{Satyajit Ray}}{{National Film Award Third Best Feature Film}}{{Indian submission for Academy Awards}}
[[ප්‍රවර්ගය:සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Films shot in Kolkata]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිස්ථිතිය කල්කටා තුළ වන චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Indian black-and-white films]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:1963 චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>3d6uyg55bzrheh8jwzienpnsemzjnxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Mahanagar2.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194566</id>
    <revision>
      <id>791581</id>
      <timestamp>2026-05-24T11:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale poster
| Media             = film 
| Article           = මහානගර්
| Use               = Infobox
&lt;!-- ADDITIONAL INFORMATION --&gt;
| Name              = Mahanagar
| Distributor       = Edward Harrison
| Publisher         = 
| Type              = 
| Website           = 
| Owner             = 
| Commentary        = 
&lt;!--OVERRIDE FIELDS --&gt;
| Description       = 
| Source            = 
| Portion           = 
| Low_resolution    = 
| Purpose           = &lt;!-- Must be specified...</comment>
      <origin>791581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="tmm6wpoqt195i9zwbnssvdfbwz1n8mw" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale poster
| Media             = film 
| Article           = මහානගර්
| Use               = Infobox
&lt;!-- ADDITIONAL INFORMATION --&gt;
| Name              = Mahanagar
| Distributor       = Edward Harrison
| Publisher         = 
| Type              = 
| Website           = 
| Owner             = 
| Commentary        = 
&lt;!--OVERRIDE FIELDS --&gt;
| Description       = 
| Source            = 
| Portion           = 
| Low_resolution    = 
| Purpose           = &lt;!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --&gt;
| Replaceability    = 
| other_information = 
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|1960s Indian film posters}}

[[Category:Film posters for Bengali-language films]]</text>
      <sha1>tmm6wpoqt195i9zwbnssvdfbwz1n8mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කොල්කතා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194567</id>
    <redirect title="කොල්කාතා" />
    <revision>
      <id>791582</id>
      <timestamp>2026-05-24T11:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[කොල්කාතා]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>791582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="hd6z0up0slrgagqz8pawnqb5kaysslx" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[කොල්කාතා]]</text>
      <sha1>hd6z0up0slrgagqz8pawnqb5kaysslx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>